Wet werk en bijstand; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 20032004-28870, nr. E

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

03-10-2003

Eerste Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

28870 nr. E

02-10-2003

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28870Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 28960Toon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 49 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 870Vaststelling van een wet inzake ondersteuning bij arbeidsinschakeling
en verlening van bijstand door gemeenten (Wet werk en bijstand)28 960Invoering van de Wet werk en bijstand (Invoeringswet Wet werk en bijstand)ENOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 2 oktober 2003Het kabinet heeft met belangstelling kennisgenomen van de nadere vragen
en opmerkingen van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid.De leden van de fractie van de PvdA vragen hoe de delegatie van het sanctiebeleid
aan gemeenten zich verdraagt met art 14 EVRM juncto artikel 1 van het Eerste
Protocol op dit verdrag.Het recht op een bijstandsuitkering valt gelet op de jurisprudentie van
het Europees Hof onder artikel 1 van het Eerste Protocol op het EVRM («recht
op een ongestoord genot van het eigendom»). Op dit recht mag echter,
op basis van dit zelfde protocol, inbreuk worden gemaakt op grond van het
algemeen belang. Een verlaging van de bijstandsuitkering als reactie op het
niet naleven van de verplichtingen die verbonden zijn aan de WWB, kan hiermee
gerechtvaardigd worden, omdat deze noodzakelijk zijn om een maatschappelijk
draagvlak te waarborgen. De mogelijkheid voor de gemeente om de bijstandsuitkering
te verlagen is echter niet ongeclausuleerd. In de wet staan de voorwaarden
die tot een verlaging kunnen leiden nader uitgewerkt, aangevuld met de verplichting
voor de gemeente om de wijze waarop deze voorwaarden worden ingevuld te omschrijven
in een gemeentelijke verordening. Met het stellen van dergelijke voorwaarden
in de wet waarmee rekening moet worden gehouden voordat de gemeente sancties
kan opleggen, wordt voldaan aan hier beschreven internationaalrechtelijke
norm.Het gelijkheidsbeginsel zoals dat is verankerd in ondermeer het EVRM kan
worden gedefinieerd als een verbod voor bestuursorganen, zoals de Rijksoverheid
en lagere overheden, om bij het maken en toepassen van wet en regelgeving
ongerechtvaardigd onderscheid te maken tussen personen. Anders gezegd: ook
gemeenten zijn gehouden aan het gelijkheidsbeginsel wanneer zij uitvoering
geven aan de WWB.Het kabinet heeft aldus geconcludeerd dat de delegatie van het sanctiebeleid
aan gemeenten zich verdraagt met het belang van een ongestoord genot van het
eigendom.In antwoord op een vraag van de PvdA wordt gesteld «het kabinet
gaat ervan uit dat verschillen (...) functioneel zijn». De leden van
de GroenLinks-fractie vragen wat er gebeurt als die verschillen
niet functioneel blijken te zijn?Ook wordt gesteld dat «de uitkeringsnormen (...) geen deel uitmaken
van de gemeentelijke beleidsvrijheid». In de situaties genoemd in artikel
27 t/m 30 zijn die normen dat echter wel.Door de gemeenten de mogelijkheid te bieden maatwerk te leveren bij het
ondersteunen van mensen bij hun arbeidsinschakeling zullen er verschillen
ontstaan die overeenkomen met het verschil in capaciteiten en mogelijkheden
van mensen en met verschillen in lokale omstandigheden. Daarmee zijn die verschillen
functioneel voor het bereiken van de doelstellingen van de wet.Het kabinet meent dat de systematiek van de WWB met het evenwicht tussen
bevoegdheden en verantwoordelijkheden van gemeenten de beste waarborg is voor
het realiseren van verschillen in de uitvoering die bijdragen aan een maximaal
effectief reïntegratiebeleid. Indien uit de evaluatie onverhoopt mocht
blijken dat dit doel niet geheel wordt bereikt, zal alsdan moeten worden bezien
welke nadere acties nodig zijn.Over de uitkeringsnormen is in de memorie van antwoord opgemerkt dat deze
geen deel uitmaakt van de gemeentelijke beleidsvrijheid die met dit wetsvoorstel
is gerealiseerd. Het bespreken van de gemeentelijke beleidsvrijheid is in
dat antwoord gekoppeld aan de wijzigingen als gevolg van dit wetsvoorstel.
Zoals deze leden terecht constateren laat dit onverlet dat er reeds met de
Algemene bijstandswet van 1996 een, zij het beperkte, gemeentelijke beleidsvrijheid
is geïntroduceerd in de systematiek van de uitkeringsnormen. De WWB brengt
hierin geen verandering.De leden van de GroenLinks-fractie vragen of zij het goed begrijpen dat
het CBP van alle 500 gemeenten de bijlagen bij de beschikking moet gaan bekijken
om een goed beeld te krijgen van de bescherming van de persoonsgegevens.Op grond van artikel 60, eerste lid, van de Wet bescherming persoonsgegevens
kan het CBP ambtshalve of op verzoek van een belanghebbende een onderzoek
instellen naar de wijze waarop ten aanzien van gegevensverwerking toepassing
wordt gegeven aan het bepaalde bij of krachtens de wet. Het is aan het CBP
om te bepalen op welke wijze een dergelijk onderzoek wordt ingericht. Het
ligt daarbij niet voor de hand dat het CBP een onderzoek zal doen in de omvang
als door deze leden in hun vraag wordt genoemd.In artikel 4, lid 1, onderdeel f, van het Besluit SUWI is verder bepaald
dat reïntegratiebedrijven verplicht zijn de reïntegratiegegevens
uitsluitend te verwerken voor zover noodzakelijk voor het verrichten van hun
werkzaamheden dan wel voor de naleving van de verplichtingen als bedoeld in
de onderdelen a tot en met e. In onderdeel e van dit artikellid is onder meer
bepaald dat de reïntegratiebedrijven door middel van een verklaring van
een accountant of deskundige op verzoek van het gemeentebestuur moet kunnen
aantonen welke maatregelen zijn genomen ter beveiliging van die gegevens en
hoe de verwerking van die gegevens plaatsvindt. Op deze manier is het gegevensverkeer
op het punt van reïntegratie met de nodige waarborgen omkleed.De GroenLinks-fractie refereert aan de volgende tekst in de Memorie van
Antwoord: «De bezuiniging op gesubsidieerde arbeid in het lopende jaar
en de bezuiniging op het macrobudget werkdeel WWB in 2004 betekent op zichzelf
niet dat deze vraag naar arbeid verloren gaat.» en vraagt waar gemeenten
en non-profit-instellingen het geld vandaan halen om in de vraag naar arbeid
te blijven voorzien. Het kabinet beoogt met de WWB dat gemeenten voor hun klanten de meest
effectieve en efficiënte reïntegratievoorziening zullen inzetten.
Voorop staat het belang van de cliënt en niet het belang van de werkgever
om een arbeidsplaats gesubsidieerd te krijgen. Gemeenten beschikken daartoe
in 2004 over een reïntegratiebudget van circa € 1,6 miljard.Gemeenten krijgen door de geboden beleidsvrijheid op het terrein van reïntegratie
meer mogelijkheden om naar eigen keuze instrumenten in te zetten en maatwerk
te bieden. Daarom kan er ook met een lager budget een toereikend reïntegratiebeleid
worden gerealiseerd. Voorbeelden daarvan zijn de mogelijkheid om de hoogte
en duur van de subsidie meer dan nu het geval is af te stemmen op de hoogte
van de productiviteit van de individuele cliënt en het toenemende accent
op resultaatfinanciering bij aanbesteding van reïntegratieactiviteiten.Een eerste stap in het vergroten van de beleidsvrijheid is al gezet door
in 2003 het budget voor ID-banen te dereguleren. Het budget ID-banen wordt
niet meer taakstellend op basis van het aantal banen toegekend, maar is vrij
besteedbaar aan arbeidsplaatsen en andere reïntegratieactiviteiten. Dit
is zowel ten behoeve van de doorstroom van werknemers in ID-banen naar ongesubsidieerde
banen als ten behoeve van de arbeidsinschakeling van andere werkzoekenden.
Om knelpunten bij de Wet inschakeling werkzoekenden (WIW) op te lossen is
in 2003 € 40 miljoen ter beschikking gesteld.In het kader van het convenant gesubsidieerde arbeid zijn met werkgevers,
werknemers en gemeenten afspraken gemaakt om doorstroom vanuit gesubsidieerde
arbeid mogelijk te maken. Onderdeel daarvan is de tijdelijke stimuleringsregeling
regulier maken 10 000 ID-banen. Daarvoor is een bedrag van € 170
miljoen ingezet. Daarnaast is ook door sectoren zelf budget beschikbaar gesteld.
Door verschillende departementen wordt in totaal € 65 miljoen voor
verschillende sectoren (zorg en jeugdhulpverlening, kinderopvang, cultuur,
onderwijs en veiligheid) ter beschikking gesteld, waarvan € 30 miljoen
structureel.Met het totaal van deze maatregelen meent het kabinet gemeenten voldoende
mogelijkheden te hebben gegeven om de vermindering te compenseren van de vraag
naar arbeid voor kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt als gevolg van de bezuinigingen
op het reïntegratiebudget.De leden van de fractie van GroenLinks vragen of de staatssecretaris uit
kan sluiten dat gemeenten mensen die zich willen vestigen, zullen tegenhouden
omdat zij bijstandsgerechtigd zijn.Aan alle inwoners van de Europese Unie komt op grond van het Europees
verdragsrecht het recht toe om zich vrij te vestigen. Nederland heeft deze
bepaling uitgewerkt in de huisvestingswet. Dit betekent dat het gemeenten
wettelijk niet toegestaan is om mensen die zich in die gemeenten willen vestigen
te weigeren omdat zij bijstandsgerechtigd zijn. De formele wetgeving waarborgt
aldus dat het recht op vrije vestiging van mensen met een bijstandsuitkering
geëerbiedigd wordt. Het risico dat dit desondanks toch gebeurt is minimaal,
omdat in bezwaar en beroep getoetst wordt aan de formele wet. In voorkomende
gevallen zal een eventueel besluit van de gemeente daarmee al in een vroeg
stadium stranden.De leden van de fractie van Groen Links vragen of het kabinet niet bevreesd
is dat de makkelijk te reïntegreren cliënten de moeilijk plaatsbaren
op de arbeidsmarkt zullen verdringen, mede als gevolg van het feit dat «passende
arbeid» vervangen is door «algemeen geaccepteerde arbeid».Het kabinet is van mening dat de reïntegratie van moeilijk plaatsbaren
op de arbeidsmarkt meer dan gewone aandacht vergt in het beleid. De WWB beoogt mede de randvoorwaarden te scheppen voor een verbetering van
de kansen van deze categorie werkzoekenden op de arbeidsmarkt.Het vervangen van het begrip «passende arbeid» door het begrip
«algemeen geaccepteerde arbeid» heeft tot doel meer het accent
te leggen op economische zelfstandigheid door deelname aan betaalde arbeid.
Dit komt er in de kern op neer dat van hoger opgeleiden zo nodig mag worden
verwacht dat zij werk accepteren waarvoor formeel geen of weinig eisen worden
gesteld aan de gevolgde schoolopleiding en/ of werkervaring.Het kabinet meent echter dat het begrip «algemeen geaccepteerde
arbeid» niet zal leiden tot een verslechtering van de positie van personen
met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Gemeenten worden met de WWB gestimuleerd
maximaal in te zetten op duurzame reïntegratie. Deze inzet heeft het
meeste kans op succes als vraag en aanbod op elkaar aansluiten. Inschakeling
van hooggekwalificeerden op laaggekwalificeerde banen wordt meestal noch door
betrokkenen noch door werkgevers als wenselijk ervaren. Het moet anderzijds
ook niet bij voorbaat worden uitgesloten.Gemeenten hebben er voorts financieel belang bij om te investeren in personen
die minder makkelijk aan een betaalde baan te helpen zijn. Wanneer geen uitstroom
wordt gerealiseerd zal aan deze personen immers langdurig een uitkering moeten
worden verstrekt. De WWB biedt gemeenten door het vrij besteedbaar werkbudget
een breed scala aan mogelijkheden die kunnen worden benut om de positie te
verbeteren van mensen die kwetsbaar zijn. Door deze inspanningen kan worden
bereikt dat beter wordt aangesloten bij de vraag van werkgevers. Instrumenten
die door de gemeenten kunnen worden ingezet zijn voorzieningen als scholing
of training, eventueel in combinatie met instrumenten als schuldhulpverlening,
psychische begeleiding etc. Tevens geeft de WWB meer ruimte voor de tijdelijke
inzet van loonkostensubsidies, of het bekostigen van voorzieningen op de arbeidsplaats
zoals begeleiding tijdens het werk. Het principe van maatwerk zoals dat ten
grondslag ligt aan de WWB is veelal een noodzakelijke voorwaarde om een succesvolle
inschakeling in arbeid te realiseren1. Ook in
dat opzicht kan de WWB dus een bijdrage leveren aan een verbetering van de
arbeidsmarktperspectieven van moeilijk plaatsbare werkzoekenden.De leden van de GroenLinks-fractie vragen zich af of een bijstandsgerechtigde
of een nugger beroep kan instellen tegen gedwongen sociale activering.Verplichte sociale activering is bij een niet-uitkeringsgerechtigde niet
aan de orde, omdat sociale activering is gekoppeld aan het ontvangen van een
uitkering. Bijstandsgerechtigden kunnen tegen een beschikking waarin de verplichting
tot sociale activering is opgenomen op grond van de Algemene wet bestuursrecht
een bezwaarschrift indienen bij burgemeester en wethouders. Vervolgens bestaat
de mogelijkheid om hiertegen in beroep te gaan.De leden van de GroenLinks-fractie vragen zich af waar een cliënt
in beroep kan gaan als een gemeente tegen de zin van de cliënt geen voorzieningen
aanbiedt.Indien een cliënt verzoekt om een specifieke voorziening dient de
afwijzing van dat verzoek door de gemeente vastgelegd te worden in een beschikking.
Tegen deze beschikking kan bezwaar en beroep worden ingesteld ingevolge de
Algemene wet bestuursrecht. De leden van de GroenLinks-fractie vragen hoe groot (in aantallen personen)
op dit moment de totale doelgroep voor het «werkdeel» van de WWB
is.De doelgroep waarvoor het werkdeel kan worden ingezet bestaat uit de volgende
personen: VolumecijfersStandPeildatumWiw-dienstbetrekkingen27 591 Ultimo 2002 in personen Wiw-werkervaringsplaatsen2 351 Ultimo 2002 in personen ID-dienstbetrekkingen52 299 Ultimo 2002 in personen Nug/ANW9 000 – 26 000 Schatting*ABW < 65 jaar317 230 Ultimo 3e kwartaal 2002* Het gegeven cijfer betreft een schatting van het aantal niet-uitkeringsgerechtigden
(«nuggers») en ANW-ers die een traject nodig hebben of wensen
op basis van historische gegevens (1999), voorlopige cijfers over de inzet
van trajecten en extrapolaties hiervan.Voor deze personen heeft de gemeente een reïntegratieverantwoordelijkheid
en kan zij het als het nodig is een voorziening gericht op arbeidsinschakeling
inzetten ten laste van het reïntegratiebudget (werkdeel). Niet voor elke
persoon zal het noodzakelijk zijn een WWB-voorziening in te zetten en voor
die personen die een voorziening krijgen zal niet jaarlijks een voorziening
nodig zijn. Voor niet-uitkeringsgerechtigden en ANW-ers geldt geen verplichting
tot reïntegratie. Daarom vindt alleen doorverwijzing naar de gemeente
plaats als het CWI van oordeel is dat betrokkene een reïntegratietraject
nodig heeft en zal de gemeente vervolgens bepalen of een WWB-voorziening nodig
is.De leden van de GroenLinks-fractie vragen of het verdeelmodel voor het
werkdeel mogelijk nog wordt uitgebreid met het aantal «nuggers»
en ANW-ers en zo ja, wanneer dit duidelijk wordt.Het reïntegratiebudget voor de doelgroep niet-uitkeringsgerechtigden
en ANW-ers maakt reeds een ongeoormerkt onderdeel uit van het werkdeel Voor
het jaar 2004 zal het totale werkdeel worden verdeeld op basis van de historische
aandelen in de huidige WIW- en ID-regelingen.Het kabinet zal bezien of de groep niet-uitkeringsgerechtigden en ANW-ers
ook in de verdeelsystematiek van het werkdeel moet worden opgenomen en zal
hierover overleg voeren met de VNG. Dit is toegezegd bij de behandeling van
het wetsvoorstel in de Tweede Kamer. Het kabinet zal een definitief oordeel
mede laten afhangen van de vraag of het aantal niet-uitkeringsgerechtigden
daadwerkelijk anders verdeeld is over gemeenten dan het aantal bijstandsgerechtigden
en van de kwaliteit van de beschikbare cijfers.Het verdeelmodel van het werkdeel – waarvan de uitgangspunten zijn
genoemd in de memorie van toelichting bij de aanbieding van het wetsvoorstel
(aantal bijstandsgerechtigden, rekening houdend met uitkeringsduur) –
zal medio 2004 gereed zijn, zodat de budgetten voor 2005 op basis daarvan
verdeeld kunnen worden. Vóór medio 2004 zal daarmee ook duidelijkheid
moeten zijn over de wenselijkheid van het meenemen van aantallen niet-uitkeringsgerechtigden
en ANW-ers in de verdeelsystematiek.De leden van de GroenLinks-fractie vragen of het kabinet er mee bekend
is dat de VNG namens gemeenten spreekt en wat de reden is dat anderen dan
de VNG worden aangehaald in plaats van helder te reageren op het standpunt
van de VNG dat invoering van de WWB per 1 januari 2004 onwerkbaar is. Deze
leden vragen het kabinet daar alsnog op te reageren. Tevens vragen deze leden
of het kabinet er mee bekend is dat Divosa pleit voor een integrale invoering
van de wet niet eerder dan 1 januari 2005.Het kabinet is bekend met de positie van de VNG als organisatie die opkomt
voor de belangen van de gemeenten. Deze belangenbehartiging houdt overigens
niet in dat de VNG namens alle 489 gemeenten bindende uitspraken doet.Gelet op de belangrijke, overkoepelende rol van de VNG heeft de staatssecretaris
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid op het terrein van werk en bijstand regelmatig
bestuurlijk overleg met de VNG. Naast het bestuurlijk overleg met de VNG heeft
de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid ook bestuurlijk overleg
met individuele gemeenten of groepen van gemeenten.Het kabinet wil niet volstaan met een reactie op de opvattingen van de
VNG. In de oordeelsvorming over wat er nodig is voor een goed werkende WWB
en voor een verantwoorde invoering heeft het kabinet zich ook zelf een oordeel
willen vormen van de opvattingen van gemeenten. Bij de totstandkoming van
de WWB heeft het kabinet er daarom voor gekozen om op een intensieve manier
met gemeenten in contact te treden ten einde zich zo goed mogelijk te laten
informeren over opvattingen van gemeenten en over knelpunten in de uitvoering
als gevolg van de huidige regelgeving en over de mogelijke oplossingen daarvoor.
Deze contacten hebben het kabinet gesterkt in zijn opvatting dat een gefaseerde
invoering per 1 januari 2004 verantwoord is. Het is het kabinet bekend dat
Divosa pleit voor een integrale invoering van de wet niet eerder dan 1 januari
2005. Het kabinet merkt hierbij nog op dat Divosa heeft aangegeven invoering
per 1 januari 2004 van de deregulering en de ontschotting van het werkbudget
wel wenselijk te vinden. Het principe dat deregulering en derapportage gepaard
dient te gaan met een aanpassing van de financiële verantwoordelijkheid
van gemeenten wordt ook door de VNG en Divosa onderschreven. Gemeenten hebben
met ingang van 2001 ervaring kunnen opdoen met de gedeeltelijke budgettering
van de bijstandsuitgaven. De stap naar volledige budgettering is weliswaar
fors, maar gezien de ervaring die gemeenten reeds hebben opgedaan met budgettering
en de wijze waarop de financieringssystematiek met de WWB is vormgegeven,
acht het kabinet het verantwoord een systematiek te introduceren met grotere
financiële risico's voor gemeenten.Het kabinet hecht groot belang aan de invoering van de Wet werk en bijstand
per 1 januari 2004 omdat het voor een zo effectief mogelijk reïntegratiebeleid
van belang is dat de gemeenten zo spoedig mogelijk van de mogelijkheden gebruik
kunnen maken die het wetsvoorstel biedt. Het is in de huidige conjuncturele
situatie van belang dat mogelijkheden voor reïntegratie zo goed mogelijk
worden benut. De cliënt heeft immers belang bij een goede aansluiting
met de arbeidsmarkt. Uitstel met een jaar zou dus kostbaar tijdverlies betekenen.Vanzelfsprekend heeft het kabinet serieus rekening gehouden met de opvattingen
van de VNG, Divosa en individuele gemeenten. In de memorie van antwoord is
het kabinet uitvoerig ingegaan op de aanpassingen in het wetsvoorstel die
daaruit zijn voortgevloeid. Daarnaast heeft het kabinet een aantal aanvullende
maatregelen genomen die het voor gemeenten mogelijk maken de invoering van
de WWB per 1 januari 2004 op een adequate manier in de uitvoering op te vangen.
Door de mogelijkheid van de gefaseerde invoering heeft een gemeente de mogelijkheid
een aantal onderdelen van de WWB later in te voeren indien dit voor een goede
uitvoering noodzakelijk is. Daarnaast wordt in het kader van de implementatie
door SZW, samen met VNG en Divosa, op brede schaal ondersteuning geboden bij
de voorbereiding op de WWB. Hierop is uitvoerig ingegaan in de
memorie van antwoord. Door het geheel van deze maatregelen worden de gevolgen
van invoering per 1 januari 2004 beheersbaar.In de nota naar aanleiding van het verslag aan de Tweede Kamer is in het
antwoord op de laatste vraag van paragraaf 6.1 beschreven op welke wijze
de risico's van de invoering van de WWB per 1 januari 2004 scherp in beeld
zijn gebracht. Daarbij is onder andere aangegeven dat essentiële zaken
als de uitkeringsverstrekking en de rechtmatigheid geen risico lopen. De twee
grote leveranciers van de basissystemen van sociale diensten hebben aangegeven
dat er in 2004 geen problemen zijn te verwachten met de ICT-aanpassingen.Alles overziende handhaaft het kabinet derhalve de conclusie dat invoering
van de WWB per 1 januari 2004 nodig en verantwoord is.De leden van de GroenLinks-fractie tekenen aan dat het antwoord op de
vragen over het mogelijke beroep op de rechterlijke macht voorbij gaat aan
het kernpunt van de vraag. Kernpunt van de vraag is dat veel bijstandsaanvragers
en reïntegreerders straks mogelijk boos zijn over beslissingen en naar
de rechter stappen. De leden van de GroenLinks-fractie wijzen erop dat de
rechterlijke macht in Nederland zoals bekend overbelast is, en vragen of de
Staatssecretaris hier een oplossing voor heeft.De introductie van nieuwe regelgeving, waarmee ervaring moet worden opgedaan
en waarvan de inhoud en strekking niet van meet af aan volledig uitgekristalliseerd
is, kan tot een tijdelijke toename van procedures leiden. Het kabinet gaat
er vanuit dat deze tijdelijke toename van procedures, zoals ook eerder bij
de introductie van nieuwe regelgeving het geval is geweest, door de rechterlijke
macht opgevangen kan worden. Een structurele toename van het aantal procedures
wordt niet verwacht. Vanuit het departement van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
zal in ieder geval de jurisprudentie op grond van de Wet werk en bijstand
vanaf het moment van inwerkingtreding van deze wet nauwlettend worden gevolgd.
De gemeenten zullen, indien daarvoor op basis van deze jurisprudentie aanleiding
is, worden geïnformeerd, opdat onnodige beroepsprocedures voorkomen kunnen
worden. Mochten, ondanks dat het kabinet dit niet verwacht, toch problemen
bij de afhandeling van procedures ontstaan, dan zal in overleg met de minister
van Justitie bezien worden, afhankelijk van de aard van de problemen –
bijvoorbeeld onduidelijke regelgeving of overbelasting van de rechterlijke
macht – op welke wijze daarvoor een oplossing gevonden kan worden.De leden van de fractie van de SP vragen of het niet beter is om de sollicitatieplicht
voor alleenstaande ouders te vervangen door een stimulerend beleid gebaseerd
op vrijwilligheid, gelet op het feit dat de staatssecretaris in de memorie
van antwoord aangeeft dat een zeer groot deel van de alleenstaande ouders
zeer gemotiveerd is om (op termijn) betaalde arbeid te gaan verrichten. Tevens
informeren deze leden welk percentage van de bijstandsgerechtigden de sollicitatieplicht
als «economische prikkel» nodig heeft.De waarde die wordt gehecht aan financiële aspecten is afhankelijk
van het individu en van persoonlijke omstandigheden. Voor bepaalde categorieën
bijstandsgerechtigden zal een economische prikkel belangrijker zijn dan voor
andere categorieën. Een percentage is niet te geven. Het kabinet heeft
op basis van beschikbaar onderzoek wel geconstateerd dat ook economische motieven
voor alleenstaande ouders een rol spelen1.Een algemene verplichting om te solliciteren voor personen die een bijstandsuitkering
ontvangen vloeit direct voort uit het karakter van de bijstandswet
en uit de doelstellingen van het kabinetsbeleid. Het kabinet vindt het wenselijk
en verantwoord dat ook van alleenstaande ouders verwacht kan worden dat zij
zich inspannen om economisch zelfstandig te worden.De leden van de fractie van de SP vragen voorts wat de staatssecretaris
denkt te doen aan het risico op willekeur bij de beoordeling of aan de alleenstaande
ouder al of niet de sollicitatieplicht opgelegd kan worden, en tevens aan
de verschillen die hierbij zullen ontstaan als gevolg van de politieke kleur
van de gemeente.Een van de belangrijkste principes van de WWB is dat een ontheffing alleen
gebaseerd mag worden op basis van een individuele afweging. Gemeenten kunnen
er dus niet voor kiezen om groepen bijstandsgerechtigden bij verordening categoriaal
te ontheffen van de arbeidsverplichtingen. Bij het formuleren van de randvoorwaarden
van het gemeentelijk activeringsbeleid, kan de «politieke kleur»
van de gemeente in dit opzicht geen rol spelen. Bij de uitvoering van de WWB
komt gemeenten veel beleidsvrijheid toe en staat maatwerk centraal. Indien
gemeenten in individuele gevallen invulling geven aan deze uitgangspunten,
ook bij de beoordeling of aan alleenstaande ouders ontheffing moet worden
verleend van de sollicitatieplicht, is van willekeur geen sprake.Het is de leden van de fractie van de SP niet duidelijk waarom ook voor
personen van 57,5 jaar en ouder een sollicitatieplicht moet gelden, dit ondermeer
omdat ook jongeren een kans moeten hebben op de arbeidsmarkt.Het kabinet is van mening dat beleid niet alleen gebaseerd dient te worden
op economische en conjuncturele motieven die gelden voor de korte termijn.
Sociale en maatschappelijke motieven, alsmede economische verwachtingen voor
de langere termijn, behoren zoveel mogelijk leidend te zijn. Daarom is ervoor
gekozen om, ondanks de werkloosheid onder jongeren, ook een sollicitatieplicht
in te voeren voor personen van 57,5 jaar en ouder. Vanzelfsprekend wordt verwacht
dat gemeenten hier zorgvuldig mee omgaan en dus geen verplichtingen opleggen
die door de personen onmogelijk waar gemaakt kunnen worden.Een belangrijke overweging is tevens dat het kabinet van mening is dat
iedereen de kans moet krijgen om zijn of haar capaciteiten te benutten, ongeacht
zijn of haar leeftijd of achtergrond. Het handhaven van een categoriale ontheffing
voor 57,5 jaar en ouder zou er opnieuw toe kunnen leiden dat mensen uitgesloten
worden.De uitspraak: «het behoort tot de eigen verantwoordelijkheid om
te voorzien in middelen, bijvoorbeeld door sparen, zodat er geen beroep gedaan
hoeft te worden op de bijstand» is geen antwoord op de vraag of het
rechtvaardig is dat mensen die wel hebben gespaard of een huis hebben dat
«op moeten eten» terwijl mensen die niet zo spaarzaam zijn geweest
wel in aanmerking komen voor een uitkering. De leden van de SP-fractie vragen
de staatssecretaris alsnog antwoord te geven op deze vraag.Het kabinet vindt het, gelet op het complementariteitsbeginsel van de
bijstand, niet onrechtvaardig dat mensen die zelf in de noodzakelijke kosten
van het bestaan kunnen voorzien omdat ze spaargeld hebben, geen bijstand ontvangen.
Het is wel rechtvaardig dat er voor mensen die gespaard hebben vermogensvrijlatingen
zijn. Voor vermogen gebonden in de eigen bewoonde woning met bijhorend erf
geldt een vrijlating van € 42 000. Voorts geldt er een algemene
vermogensvrijlating van € 9 950 voor gezinnen en
alleenstaande ouders, en van € 4 975 voor alleenstaanden. Voor
inkomsten uit een particuliere oudedagsvoorziening geldt een vrijlating van € 16,45
per maand voor alleenstaanden en alleenstaande ouders, en van € 32,90
voor gehuwden. Daardoor krijgen bijstandsgerechtigden die gespaard hebben
meer bestedingsruimte dan mensen die niet gespaard hebben.Bij de vragen over het verbod op categoriale bijzondere bijstand, en de
daaruit voortvloeiende bureaucratie, (voor elke aanvraag individueel naar
het loket), ontkent de staatssecretaris dat «aanbod op maat» meer
werk vraagt van de betreffende gemeentes. De leden van de SP-fractie vragen
de staatssecretaris alsnog antwoord te geven op de vraag waar de gemeenten
de tijd en de middelen vandaan moeten halen om terug te gaan naar individuele
verwerking van elke aanvraag.De tijd en de middelen om terug te gaan naar individuele verwerking van
elke aanvraag van bijzondere bijstand kunnen de gemeenten vinden doordat:– de langdurigheidstoeslag het beroep op de individuele bijzondere
bijstand zal doen afnemen;– de tijd en de middelen die gemoeid zijn met de categoriale regelingen
vervallen;– ze de bevoegdheid krijgen om hun administratieve processen naar
eigen inzicht zo efficiënt en effectief mogelijk in te richten.In dit verband zij ook gewezen op het in paragraaf 4 van de memorie
van antwoord aangegeven belang voor de uitvoering van beleidsregels en werkinstructies.De staatssecretaris geeft aan dat de categoriale verstrekkingen aan chronisch
zieken en gehandicapten slechts 4% van het totaal aan categoriale bijzondere
bijstand bedroeg. De leden van de SP-fractie vragen waarom er geen uitzondering
is voor deze groep, aangezien niemand hoeft te twijfelen aan de noodzaak voor
extra verstrekkingen en het een extra belasting is voor deze doelgroep om
voor elke nood een aparte, individuele aanvraag te doen.Tussen de leden van de doelgroep chronisch zieken en gehandicapten kunnen
grote verschillen bestaan in het soort en de hoogte van de kosten waarmee
zij geconfronteerd worden. Daardoor past individueel maatwerk beter bij deze
groep dan een categoriale regeling. Voor elke nood een aparte, individuele
aanvraag doen is niet in overeenstemming met het doel van de WWB om bureaucratisering
tegen te gaan. De gemeente heeft immers de bevoegdheid om hun administratieve
processen naar eigen inzicht zo efficiënt en effectief mogelijk in te
richten.«De toename van de gemeentelijke ruimte voor het vaststellen van
individuele bijzondere bijstand kan voor individuele huishoudens zowel tot
een positief als een negatief inkomenseffect leiden» geeft de staatssecretaris
toe. De leden van de SP-fractie vragen wat de staatssecretaris denkt te doen
aan het negatieve inkomenseffect als het gaat om gezinnen die al op de rand
van het minimum stonden.De individuele bijzondere bijstand is financieel en beleidsmatig gedecentraliseerd
aan de gemeenten. Het past in de filosofie van de WWB dat het in de eerste
plaats aan de gemeentelijke politiek is om invulling te geven aan de individuele
bijzondere bijstand. Dat geldt ook waar het de inkomenseffecten betreft. Hierbij
is een actieve rol weggelegd voor cliëntenparticipatie. Het kabinet heeft
er vertrouwen in dat de gemeenten zorgvuldig en verantwoord zullen omgaan
met de inkomenseffecten voor betrokken personen en gezinnen. De leden van de SP-fractie vragen een reactie van de staatssecretaris
op de bewering in de brief van de VNG dat uitvoering per 1 januari onwerkbaar
is door de optelsom van bezuinigingen, de onvoldragen financieringssystematiek
en een volstrekt onvoldoende bedrag voor implementatiekosten.In het eerder in deze nota gegeven antwoord op vragen van de leden van
de GroenLinks-fractie is aangegeven waarom het kabinet, met inachtneming van
de opvattingen van de VNG, van oordeel is dat een gefaseerde invoering per
1 januari 2004 verantwoord is. In het antwoord op de eerste vraag in paragraaf 6
van de memorie van antwoord heeft het kabinet aangegeven waarom de bezuinigingen
op het inkomensdeel en op het werkdeel verantwoord zijn. In dezelfde paragraaf
van de memorie van antwoord is het kabinet uitvoerig ingegaan op de middelen
die gemeenten ter beschikking hebben voor de invoering van de WWB. In paragraaf 5A
van de memorie van antwoord is het kabinet uitvoerig ingegaan op de toereikende
vaststelling van het macrobudget en op de verantwoorde verdeling daarvan over
de gemeenten.De vraag waar de banen vandaan moeten komen om al die nieuwe sollicitatieplichtigen
mee uit de uitkeringen te helpen achten de leden van de SP-fractie niet beantwoord.
De mededeling dat de wet ook bedoeld is voor tijden van hoogconjunctuur lijkt
deze leden een zwaktebod. Zij vragen of daarmee niet wordt geïmpliceerd
dat deze wet het minder goed zal doen in tijden van laagconjunctuur.De arbeidsmarkt als onderdeel van een economisch systeem kent de nodige
dynamiek, ook in tijden van economische neergang. De WWB brengt geen verandering
in de situatie dat het in laagconjunctuur voor mensen moeilijker is om aan
de slag te komen. Werkgelegenheidsbevorderend structuurbeleid blijft dan ook
nodig. Niettemin zijn er ook in tijden van laagconjunctuur altijd mensen die
van baan wisselen en vallen er altijd banen vrij door onder meer pensionering.
De vrijvallende banen bieden vervolgens kansen voor werkzoekenden, ook met
een uitkering. Door het kabinetsbeleid worden uitkeringsgerechtigden extra
aangespoord en ondersteund om op zoek te gaan naar deze kansen en ze ook te
grijpen. Het kabinet is zich ervan bewust dat niet alle mensen in een uitkering
nu direct een baan zullen kunnen bemachtigen.Om die reden staat de gemeenten in de WWB een reïntegratiebudget
ter beschikking waarmee gemeenten op basis van maatwerk personen kunnen ondersteunen
bij hun weg richting arbeidsmarkt, respectievelijk hun aantrekkelijkheid voor
werkgevers tijdelijk kunnen vergroten door loonkostensubsidies.Ook indien inschakeling op de arbeidsmarkt niet direct mogelijk is, kan
het noodzakelijk worden bevonden betrokkene aanvullend te scholen opdat de
kans op arbeidsinschakeling toeneemt.In artikel 8 van de Wet werk en bijstand wordt de gemeenteraad de verplichting
opgelegd om bij verordening regels vast te stellen, die ervoor zorgen dat
bij het aanbieden van ondersteuning en voorzieningen gericht op arbeidsinschakeling
een evenwichtige aandacht wordt gegeven aan de diverse doelgroepen van het
beleid. Naar aanleiding van dit artikel vraagt het lid van de OSF of dit aspect
onderdeel uitmaakt van het toezicht op de rechtmatigheid van de uitvoering
of alleen van het toezicht op de doeltreffendheid van de wet.Indien een gemeente niet heeft voldaan aan de in artikel 8 WWB opgenomen
verordeningsverplichting, dient zij dit aan de minister van SZW te verantwoorden
via het verslag over de uitvoering. Hiermee is het een onderdeel van het toezicht
op de rechtmatige uitvoering van de wet.Verondersteld mag worden
dat de gemeenteraad in een dergelijke situatie het college zal verzoeken haar
zo spoedig mogelijk een voorstel te doen, teneinde invulling te geven aan
de wettelijke verplichting terzake. Bij het toezicht op de doeltreffendheid
van de wet, dat wil zeggen de mate waarin de uitvoering door de gezamenlijke
gemeenten bijdraagt aan de doelen van de wet, kan de Inspectie Werk en Inkomen
via thematisch onderzoek inzicht verschaffen in welke mate de evenwichtige
aanpak door gemeenten heeft bijgedragen aan het bereiken van de doelen van
de wet.In aanvulling op de memorie van antwoord heeft het lid van de OSF enkele
aanvullende vragen gesteld:1. Wordt het macrobudget voor 2004 berekend op basis van:– realisatie bijstandsuitkeringen 2002;– verwachtingen met betrekking tot de conjunctuur;– minus efficiencykorting van € 150 miljoen?2. Wordt het macrobudget 2004 in september 2004 bijgesteld op basis van
de conjuncturele ontwikkeling van 2004, loon- en prijsontwikkelingen en de
gerealiseerde bijstandsuitkeringen van 2003, zodat het effect hiervan is dat
een macrobudget definitief wordt gemaakt waarin de efficiencykorting aan de
gemeenten wordt doorberekend, ongeacht de vraag of de efficiencyverbetering
ook is gelukt?3. Wordt de vaststelling van het macrobudget voor 2005 per september 2004
op dezelfde uitgangspunten gebaseerd? Zo ja, kan de bijstelling van het macrobudget
2005 in september 2005 de korting ongedaan maken indien de efficiencyverbetering
niet zichtbaar wordt in de gerealiseerde bijstandsuitkeringen van 2004?Het lid van de OSF vraagt zich af of, als deze interpretatie juist is,
de gemeenten dan, in het bijzonder over het introductiejaar 2004 niet een
extra groot risico lopen doordat een korting wordt opgelegd ook als geen efficiencyverbetering
bereikt wordt. Hij vraagt zich af of deze aanpak dan in overeenstemming is
met het uitgangspunt dat het macrobudget voldoende groot moet zijn om de totale
som van de bijstandsuitkeringen te kunnen dekken (zie art. 69, tweede lid
WWB).Concreet ingaand op de aanvullende vragen van het lid van de OSF merkt
het kabinet het volgende op. Het macrobudget voor 2004 wordt berekend op basis
van realisatie bijstandsuitkeringen 2002, verwachtingen m.b.t. de conjunctuur
en effecten van rijksbeleid in 2004, waaronder het effect van de introductie
van de WWB (jaar 2004: € 150 mln. efficiencyeffect). Het macrobudget
2004 wordt in september 2004 bijgesteld op basis van de conjuncturele ontwikkeling
van 2004, loon- en prijsontwikkelingen én de gerealiseerde bijstandsuitkeringen
van 2003. De constatering van het lid van de OSF dat het effect hiervan is
dat een macrobudget definitief wordt gemaakt waarin de efficiencykorting aan
de gemeenten wordt doorberekend, ongeacht de vraag of de efficiencyverbetering
ook is gelukt, is juist.De vaststelling van het macrobudget voor 2005 per september 2004 geschiedt
op basis van dezelfde uitgangspunten, dat wil zeggen raming op basis van realisatie
van de bijstandsuitgaven in 2003 en met inachtneming van verwachtingen ten
aanzien van de conjunctuur en effecten van beleid in 2005. Het kabinet boekt
derhalve voor het jaar 2005 een verdere efficiencywinst in van de WWB van € 50
mln, te weten de voorziene toename van het efficiencyeffect van 2004 op 2005
van € 150 mln naar € 200 mln.Bij de bijstelling van het macrobudget 2005 in september 2005 wordt gebruik
gemaakt van de realisatie van de bijstandsuitgaven in 2004. De effecten van
de WWB zijn van invloed op deze realisaties, maar door de veelheid van factoren
die van invloed zijn op de bijstandsuitgaven, zonder nadere analyse niet te
onderscheiden. Door bij de raming van het macrobudget de realisaties uit het
voorafgaande jaar te betrekken blijft de raming in de pas lopen
met de feitelijke uitgaven van gemeenten. Er is met andere woorden geen sprake
van een stapeling van raming op raming. Dit is een belangrijke waarborg voor
de toereikendheid van het macrobudget.Op de vraag van het lid van de OSF of de gemeenten – in het bijzonder
over het introductiejaar 2004 – niet een extra groot risico lopen doordat
een korting wordt opgelegd ook als geen efficiencyverbetering bereikt wordt,
antwoordt het kabinet, mede op grond van het bovenstaande, ontkennend. Daarbij
is van belang dat het ingeboekte efficiencyeffect gebaseerd is op een raming
van het CPB. Naar de mening van het kabinet biedt de WWB gemeenten voldoende
ruimte om, rekeninghoudend met de conjuncturele ontwikkelingen en de effecten
van rijksbeleid, dit effect te realiseren.Het lid van de OSF vraagt, naar aanleiding van de brief d.d. 22 september
2003 van de gemeente Dordrecht aan de Eerste Kamerfracties, of het kabinet
duidelijk wil vaststellen per welke datum de in de wet vereiste gemeentelijke
verordeningen uiterlijk in werking dienen te treden.In het wetsvoorstel worden vier nieuwe verordeningen voorgeschreven, naast
de bestaande verordening voor de gemeentelijke toeslagen. Het betreft hier
de reïntegratieverordening en de afstemmingsverordening (artikel 8, lid
1, onderdeel a resp. b van de WWB), de fraudeverordening (artikel 8a WWB)
en de verordening voor cliëntenparticipatie (artikel 47 WWB).In het Inwerkingtredingsbesluit en de Invoeringsregeling WWB zal worden
bepaald dat deze verordeningen uiterlijk 1 januari 2005 in werking treden.
Aanvankelijk had het kabinet het voornemen om vast te leggen dat deze verordeningen
allen tegelijk in werking zouden treden vanwege de inhoudelijke vervlechting
van de verordeningen. Naar aanleiding van de reacties uit het gemeentelijk
veld en de hier aan de orde zijnde vraag heeft het kabinet geconcludeerd dat
van inhoudelijke vervlechting alleen sprake is bij de reïntegratieverordening
en de afstemmingsverordening. Derhalve krijgt een gemeente de mogelijkheid
bij elk van deze verordeningen te kiezen voor eerdere invoering. Voorwaarde
daarbij is echter wel dat de reïntegratieverordening en de afstemmingsverordening
op dezelfde datum in werking treden.De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,M. Rutte XNoot1B. Post, I. Bakker, Een bestaan in de bijstand: belemmeringen en beleid
(1999) 's-Gravenhage, Elsevier.XNoot1Knijn T. en van Wel F. Zorgen voor de kost. 1999. Utrecht: Uitgeverij
SWP en tevens Hekelaar A, Kolk R en Wentink T, Werk in zicht? Een onderzoek naar de arbeidsoriëntatie van bijstandsmoeders in Rotterdam. 2001. Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-20032004-28870-E.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl