Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2010; Brief minister met de evaluatie van de startersregeling
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST136430
 2009-2010
 
 32 123 XV
 Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2010
 
 
 
 
 Nr. 
 5
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 30 oktober 2009
 
 In 2006 zijn de mogelijkheden om vanuit een WW-uitkering te starten als
zelfstandig ondernemer verruimd door middel van de zogeheten startersregeling.
Bij de introductie van de regeling is aangegeven dat deze na drie jaar geëvalueerd
zou worden. Met deze brief doe ik deze toezegging gestand. In deze brief ga
ik eerst kort in op de vormgeving van de regeling. Daarna bespreek ik de resultaten
van de evaluatie en de conclusies die ik hieraan verbind. Als bijlage bij
deze brief is het onderzoeksrapport toegevoegd.
 
 Zoals u bekend is, onderzoekt de Nationale Ombudsman momenteel hoe de
situatie heeft kunnen ontstaan dat een groep starters vanuit de WW te weinig
uren heeft opgegeven aan het UWV. Dit onderzoek staat los van de startersregeling
en de evaluatie daarvan. Ik ga daarom in deze brief niet nader in op het onderzoek
van de Nationale Ombudsman.
 Starten als zelfstandige vanuit de WW
 De WW is bedoeld om verlies aan inkomen als gevolg van werkloosheid voor
een bepaalde periode op te vangen en fungeert daarmee als een brug tussen
twee banen. Uren waarin men werkt, als werknemer of als zelfstandige, worden
in mindering gebracht op de WW-uitkering. Deze systematiek stimuleert werklozen
om te zoeken naar vervangend werk waarmee zij hun loonwaarde (of productiviteit)
zo goed mogelijk benutten. Onbedoeld gebruik van de WW als loonsuppletie of
loonkostensubsidie wordt hierdoor voorkomen. Deze in de WW vervatte systematiek
waarbij het arbeidsurenverlies leidend is voor het bepalen van de hoogte van
het uitkeringsrecht is inzichtelijk en in het algemeen goed uitvoerbaar.
 
 Doelstelling van de WW is dat de werkloze werknemer zo snel mogelijk een
nieuwe baan vindt. Veelal is de meest aangewezen weg daarbij werkhervatting
als werknemer. Echter, in andere gevallen loopt de weg naar werkhervatting
via de start als zelfstandig ondernemer. Ter bevordering van de
uitstroom uit de WW en ter stimulering van zelfstandig ondernemerschap, zijn
in 2006 de mogelijkheden om te starten als zelfstandige door de introductie
van een speciale startersregeling verruimd. Deze startersregeling houdt in
dat, na toestemming van het UWV iemand gedurende een periode van 26 weken
kan starten als zelfstandig ondernemer vanuit de WW. Gedurende deze periode
behoudt de starter zijn WW-uitkering en heeft hij geen sollicitatieplicht.
De starter kan zich volledig richten op zijn start als ondernemer. Om concurrentievervalsing
(bevoordeling ten opzichte van andere starters) te voorkomen, maar ook om
de starter te stimuleren direct inkomen te genereren, is er daarbij voor gekozen
70% van de inkomsten van het eerste jaar te verrekenen met de uitkering.
Bovendien is de startperiode gelimiteerd tot 26 weken.
 
 Benadrukt moet worden dat het WW-gerechtigden vrij staat ook zonder gebruik
te maken van deze startersregeling als zelfstandig ondernemer te starten.
Dan geldt wel de sollicitatieplicht en tevens geldt dat uren die iemand besteedt
aan zijn onderneming worden verrekend met de uitkering.
 Evaluatie van de startersregeling
 Zoals gezegd heeft de startersregeling tot doel de uitstroom uit de uitkering
te bevorderen. Een gunstig neveneffect is het stimuleren van ondernemerschap.
Aan SEO Economisch OnderZoek heb ik gevraagd te onderzoeken in hoeverre deze
twee doelen bereikt worden. Daarnaast zijn kwantitatieve en kwalitatieve gegevens
over verschillende groepen starters alsmede de werking van de startersregeling
in de praktijk in beeld gebracht. De evaluatie is uitgevoerd op basis van
data van het UWV, een enquête onder ruim 11 000 starters en interviews
met starters en medewerkers van het UWV.
 Resultaten
 Uit de evaluatie blijkt dat er mensen als zelfstandig ondernemer zijn
gestart die dat zonder de startersregeling niet zouden hebben gedaan. De extra kans die de startersregeling biedt, wordt positief
beoordeeld. SEO concludeert wel dat het niet aangewezen is de startperiode
te verlengen. Verder blijkt dat men de wijze waarop de inkomstenverrekening
plaatsvindt en de overgang na een half jaar van inkomsten- naar urenverrekening
ingewikkeld vindt.
 
 Wat betreft de samenstelling van de groep starters zou op voorhand als
risico kunnen gelden dat de startersregeling werklozen aantrekt die minder
gemotiveerd zijn en een lagere slagingskans als zelfstandig ondernemer hebben.
De regeling maakt het immers mogelijk om gedurende een half jaar te starten
zonder financieel risico (behoud van de uitkering). De evaluatie laat niet
zien dat deze effecten optreden. Het komt heel weinig voor dat starters van
het UWV geen toestemming krijgen om te starten.
Verder blijken starters vanuit de startersregeling dezelfde motivatie te hebben
als andere starters (in de WW en daarbuiten). Wel toont het SEO-onderzoek
aan dat door de regeling werklozen niet sneller uit de uitkering stromen.
Integendeel, de uitstroompercentages zijn gedurende de startperiode lager
dan bij andere starters uit de WW. Dit lage uitstroompercentage wordt ingelopen
in de daaropvolgende periode. Verder blijkt dat degenen die onder de startersregeling
zijn gestart minder vaak herinstromen in de WW dan andere starters uit de
WW.
 
 Tevens had ik SEO gevraagd een kosten-baten-analyse te verrichten over
de effectiviteit van de regeling. Door een gebrek aan definitieve gegevens –
de regeling is nu 3 jaar van kracht en de definitieve verrekening van uitkeringsbedragen met de inkomsten vindt 2 tot 3 jaar na de start
van de onderneming plaats – kunnen geen definitieve uitspraken worden
gedaan. De voorlopige onderzoeksbevinding van SEO is dat de door UWV te betalen
uitkering voor mensen die gebruik maken van de startersregeling hoger is dan
voor starters op basis van urenverrekening. Daarnaast zijn er extra kosten
doordat werklozen door de startersregeling langer in de uitkering blijven.
Hier staan besparingen als gevolg van lagere herinstroomkansen tegenover.
De omvang van deze bedragen kon door de onderzoekers nog niet gekwantificeerd
worden.
 
 De startersregeling heeft verder een positieve bijdrage aan zelfstandig
ondernemerschap geleverd. Meer mensen zijn als zelfstandig ondernemer gestart.
Introductie van de startersregeling – in juli 2006 – heeft geleid
tot een toename van naar schatting 1000 tot 1500 extra starters per jaar.
Van het totale aantal starters vanuit de WW maakt ongeveer de helft gebruik
van de startersregeling. De evaluatie laat zien dat onder de startersregeling
en onder het systeem van urenverrekening over het algemeen dezelfde soort
bedrijven zijn opgezet en dat er sprake is van een vergelijkbare mate van
concurrentie en innovatie.
 
 Uit de enquête blijkt dat sinds 2006 duidelijk meer aandacht door
UWV werkcoaches wordt besteed aan de begeleiding van mensen die als zelfstandige
willen starten. Starters geven aan tevreden te zijn over de begeleiding vanuit
het UWV: 55% tot 60% van de starters die na 1 juli 2006
zijn gestart, oordeelt dat de begeleiding goed of zeer goed was.
 Toekomstig beleid m.b.t. de startersregeling
 Ik constateer dat de extra mogelijkheid om vanuit de WW als zelfstandige
te starten in een behoefte voorziet. Wel blijkt uit de evaluatie dat relatief
veel starters de wijze van inkomstenverrekening als ingewikkeld ervaren en
dat die verrekening ook eerst na een aantal jaren definitief is. Verder concludeert
SEO dat de overgang van inkomsten- naar urenverrekening lastig kan zijn. Daarnaast
blijkt tevens dat de uitstroom uit de uitkering vertraagd wordt door de startersregeling.
Voor mij vormt dit aanleiding de vormgeving van de regeling nader te bezien.
Hierbij zal ik de aanbevelingen van SEO meenemen, maar mij niet beperken tot
de in het onderzoek genoemde opties. Met name wil ik nagaan of het systeem
waarbij de definitieve inkomstenverrekening enkele jaren op zich laat wachten,
hetgeen zowel voor het bieden van zekerheid voor starters als voor inzicht
in de effectiviteit belemmerend werkt, dient te worden aangepast. Hierbij
wil ik tevens nagaan of er een systematiek is die minder belastend kan zijn
in termen van gegevensuitwisseling. Daarbij wil ik met name bezien of dit
kan door te werken met een forfaitair stelsel, dus een uitkeringsbedrag tijdens
de startperiode waarin al rekening is gehouden met een verrekening van inkomsten.
 
 Ik ga in samenspraak met het UWV de mogelijkheden tot wijziging van de
huidige startersregeling nader uitwerken. Deze uitwerking zal plaatsvinden
langs de lijn dat een vernieuwde regeling voor alle partijen eenvoudig hanteerbaar
dient te zijn. Daarbij zijn de volgende afwegingen van belang:
 • Uitstroom uit de uitkering staat voorop.
 • Er dient een evenwicht te zijn tussen het bieden van de mogelijkheid
om voor zelfstandig ondernemerschap te kiezen als geëigende weg uit de
uitkering zonder dat dit het normale ondernemersrisico wegneemt.
 • Starters vanuit een uitkering moeten niet te veel bevoordeeld worden
ten opzichte van starters die niet vanuit een uitkeringssituatie beginnen
(het voorkomen van concurrentievervalsing).
 • De regeling mag niet in de weg staan van de normale WW-systematiek.
 • Simplificatie van de regeling mag niet betekenen dat ingeboet wordt
aan controleerbaarheid (ter voorkoming van fraude).
 Ik verwacht u hierover in de eerste helft van volgend jaar te berichten.
 
 De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
 J. P. H. Donner 
 
 
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
 
 
 Van de starters geeft 10% aan zonder startersregeling zeker niet
te zijn gestart en 19% waarschijnlijk niet.
 
 
 Het betrof slechts 1% van de respondenten.