Protocol tot wijziging van de Overeenkomst tussen de Regering van het Koninkrijk der Nederlanden en de Regering van de Republiek Singapore tot het vermijden van dubbele belasting en tot het voorkomen van het ontgaan van belasting met betrekking tot belastingen naar het inkomen en naar het vermogen; ’s-Gravenhage, 25 augustus 2009  ; Verslag van een schriftelijk overleg; Verslag schriftelijk overleg over Verdrag Singapore tot het vermijden van dubbele belasting en tot het voorkomen van het ontgaan van belasting m.b.t. belastingen naar het inkomen en naar het inkomen en naar het vermogen
Staten-Generaal — Kamerstuk Verslag van een schriftelijk overleg
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST139537
 2009-2010
 
 32 237
 Protocol tot wijziging van de Overeenkomst tussen de Regering van het
Koninkrijk der Nederlanden en de Regering van de Republiek Singapore tot het
vermijden van dubbele belasting en tot het voorkomen van het ontgaan van belasting
met betrekking tot belastingen naar het inkomen en naar het vermogen; ’s-Gravenhage,
25 augustus 2009
 
 
 
 
 Nr. 
 3
 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
 Vastgesteld 22 december
2009
 Binnen de vaste commissie voor Financiën,
hebben enkele fracties de behoefte om over protocol tot wijziging van de overeenkomst
tussen de regering van het Koninkrijk der Nederlanden en de regering van de
republiek Singapore tot het vermijden van dubbele belasting en tot het voorkomen
van het ontgaan van belasting met betrekking tot belastingen naar het inkomen
en naar het (Kamerstuk 32 237, nr. 1), enkele vragen en opmerkingen voor
te leggen.
 
 De vragen en opmerkingen zijn op 10 december 2009 aan de staatssecretaris
van Financiën voorgelegd. Bij brief van 17 december 2009 zijn ze
door hem beantwoord.
 
 De voorzitter van de commissie,
 Blok
 De Adjunct-griffier van de commissie,
 Van den Berg
 
 I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
 Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de PvdA
 De leden van de fractie van de PvdA menen uit de toelichtende nota te
kunnen concluderen dat België zich coöperatiever opstelt als het
om «fishing expeditions» gaat dan Singapore, Luxemburg, Oostenrijk
en Zwitserland. Is die conclusie terecht? Wat is daar de oorzaak van? Welke
voorwaarden stellen Singapore, Luxemburg, Oostenrijk en Zwitserland globaal
aan de verzoeken om informatie; is een vermoeden op basis van risicokenmerken
genoeg, of dienen er concretere aanwijzingen te zijn?
 De leden van de PvdA-fractie vragen zich verder af of, nu België,
Luxemburg en Oostenrijk ook bankgegevens willen uitwisselen, deze landen onder
de spaartegoedenrichtlijn ook automatisch rente gegevens enz. zullen gaan
uitwisselen? Gaat dat ook gelden voor de zogenaamde afhankelijke gebieden?
Deelt de staatssecretaris de mening dat dat een grote stap voorwaarts zou
zijn?
 
 Voor meer algemene vragen wordt kortheidshalve verwezen naar de vragen
gesteld in het verslag van het schriftelijk overleg bij het verdrag met Bermuda
inzake de toegang tot onderlinge overlegprocedures in verband met winstcorrecties
tussen verbonden ondernemingen (Kamerstuk 32 228, nr. 1).
 Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van
de SP
 De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het protocol tot wijziging van het belastingverdrag met Singapore. Zij vragen
zich af welke eerdere pogingen er door Nederland zijn ondernomen om het bankgeheim
in Singapore ter discussie te stellen. Heeft de belastinginspectie de afgelopen
jaren meegemaakt dat zij bankinformatie nodig had uit Singapore om belastingfraude
op te sporen? Zijn er verzoeken van Nederland om bankinformatie geweest waar
geen gehoor aan is gegeven?
 Wie heeft het initiatief genomen tot de wijziging van dit verdrag? Nederland
of Singapore?
 
 Waarom zijn de voorwaarden die zijn afgeleid van artikel 5 uit het TIEA
model niet opgenomen in het belastingverdrag zelf? In de toelichting staat
dat het wetsvoorstel waar de voorwaarden in zijn opgenomen in Singapore aanhangig
is. Welke consequenties heeft het voor het verdrag als de aanhangige wet wordt
geamendeerd of weggestemd? Op welke wijze zijn er voorwaarden opgenomen tegen «fishing
expeditions». Hoe definieert de staatssecretaris het begrip «fishing
expedition» en wat is zijn eigen standpunt hierover?
 In een eerdere brief schreef de staatssecretaris dat daarmee wordt voorkomen
dat er zonder een concreet aanknopingspunt met betrekking tot één
of meerdere belastingplichtigen gegevens worden opgevraagd. Wat is in dit
verband een «concreet aanknopingspunt»? Is het daarvoor nodig
dat er sprake is van een verdenking van een in Nederland strafbaar feit?
 
 In de toelichtende nota staat dat er vooralsnog sprake is van uitwisseling
op verzoek. Waarop baseert de staatssecretaris de hoop dat het later wel lukt
om over te gaan op automatische informatie-uitwisseling? Indien er een verzoek
tot informatie wordt gedaan, wordt de partij waarvan de gegevens worden opgevraagd
dan vooraf ingelicht? Hoe is dat bij de andere verdragen die gelijktijdig
met deze zijn gesloten?
 Kan er worden uitgelegd hoe wordt bepaald of informatie «voorzienbaar
relevant» is om voor uitwisseling op basis van het verdrag in aanmerking
te komen? Welk verschil maakt de toevoeging van het woord «voorzienbaar»? Maakt die toevoeging het mogelijk dat er ook naar informatie
over trusts kan worden gevraagd? Was het niet duidelijker geweest om trusts
en vergelijkbare rechtsvormen gewoon expliciet te benoemen, zoals ook gebruikelijk
is in artikel 26?
 
 Is Singapore volgens de staatssecretaris een belastingparadijs? Indien
hij dit niet met ja of nee kan beantwoorden, kan hij dan aangeven waarom dat
niet mogelijk is?
 Is het op basis van het voorliggende verdrag of andere verdragen mogelijk
om gegevens over individuele hedge funds te verkrijgen van Singapore met betrekking
tot belastingzaken of over de eigenaren van de hedge funds? Verlangt de Nederlandse
overheid transparantie over de herkomst van het kapitaal voor hedge funds
die in Nederland actief zijn?
 
 Tot hoe ver terug mag er voor de belastingheffing relevante informatie
worden gevraagd indien er geen sprake is van een strafrechtelijke procedure?
Voor zover het strafrechtelijke procedures betreft is aan de terugwerkende
kracht in beginsel geen beperking gesteld. Waar duidt het woord «in
beginsel» in dit verband op? Staat dat nog ter discussie? Is het mogelijk
om in een overzichtje aan te geven hoever de terugwerkende kracht gaat in
de gelijktijdig gestuurde verdragen? Hoe moet worden aangetoond dat er sprake
is van een strafrechtelijke procedure? Kan de andere partij eisen stellen
over inzage in het strafdossier?
 Voor zover de eis wordt gesteld dat het een strafbaar feit betreft, heeft
dat dan altijd alleen betrekking op een strafbaar feit volgens de wetgeving
van de vragende partij?
 II Reactie van de staatssecretaris
 Voor de beantwoording van de meer algemene vragen van de leden van de
fractie van de PvdA wordt verwezen naar de beantwoording van de vragen die
zijn gesteld in het verslag van het schriftelijk overleg bij het verdrag met
Bermuda inzake de toegang tot onderlinge overlegprocedures in verband met
winstcorrecties tussen verbonden ondernemingen (Kamerstuk 32 228, nr.
2).
 
 De leden van de Pvda-fractie hebben een aantal vragen die zien op zogenoemde
fishing expeditions, ook de leden van de SP-fractie stellen een aantal vragen
in dit verband.
 
 In antwoord hierop kan allereerst worden opgemerkt dat artikel 26 (eerste
lid) voor beide verdragsstaten de mogelijkheid opent om zowel op verzoek als
ook automatisch en spontaan informatie op belastingterrein uit te wisselen.
Het verdrag houdt echter niet een verplichting in om informatie spontaan of
automatisch uit te wisselen. In lijn met de door de G-20 gehanteerde «internationale
standaard op het gebied van informatie-uitwisseling voor belastingdoeleinden»
en op uitdrukkelijk verzoek van Singapore vindt informatie-uitwisseling daarom
in beginsel plaats via de eerstgenoemde methode: «op verzoek».
In het geval van Singapore volgt dit niet uit het Protocol of uit een briefwisseling,
maar uit de nationale (implementatie) wetgeving, die inmiddels zonder wijzigingen
is aangenomen, die in Singapore nodig was om op verzoek daadwerkelijk (bank)informatie
aan verdragspartners te kunnen leveren. Met deze voorwaarden, die in grote
lijnen overeenkomen met de voorwaarden die zijn opgenomen TIEA-model, wordt
beoogd om zogenoemde fishing expeditions te voorkomen. Bij het doen van een
verzoek verstrekt de bevoegde autoriteit van de staat die om de inlichtingen
verzoekt bepaalde minimuminformatie aan de bevoegde autoriteit van de aangezochte
staat teneinde aan te tonen dat de gevraagde inlichtingen naar verwachting
van belang zullen zijn. Het betreft de informatie die is opgenomen in voorwaarden
die zijn genoemd in het vijfde lid van artikel 5 van het uit 2002
daterende TIEA-model, waaronder – ik beperk me hier tot het meest wezenlijke –
informatie met betrekking tot de identiteit van de persoon op wie de controle
of het onderzoek betrekking heeft, en de namen en adresgegevens van personen
(bijvoorbeeld een bank) waarvan verondersteld wordt dat zij in het bezit zijn
van de gevraagde inlichtingen. Er dient dus een concreet aanknopingspunt in
relatie tot een (identificeerbare) belastingplichtige te bestaan, dit in antwoord
op de betreffende vraag van de leden van de Pvda-fractie. Wanneer het gaat
om bancaire informatie zal het bankgeheim opzij worden gezet en de gevraagde
inlichtingen worden verstrekt. Er hoeft uitdrukkelijk geen sprake te zijn
van verdenking van een strafbaar feit, dit in antwoord op de betreffende vraag
van de leden van de SP-fractie.
 Terecht merken de leden van de Pvda-fractie op dat België dergelijke
(minimum)voorwaarden in relatie tot Nederland niet hanteert. Dit hangt naar
alle waarschijnlijkheid samen met de omstandigheid dat België zich vanaf 1 januari
2010 tevens committeert aan de Europese Spaartegoedenrichtlijn waardoor bancaire
informatie vanaf die datum op automatische basis zal worden uitgewisseld.
Dit betekent dat België in relatie tot andere EU-landen in wezen afstand
doet van het bankgeheim; automatische uitwisseling betekent immers de facto
het einde van het bankgeheim, en daartoe is geen van de andere door de leden
genoemde landen op dit moment bereid. Deze landen zullen dan ook (vooralsnog)
niet overgaan tot automatische uitwisseling van bancaire informatie onder
de spaartegoedenrichtlijn, dit ook in antwoord op de betreffende vraag van
de leden van de Pvda-fractie. Wel zullen deze landen dus in relatie tot Nederland
(gebaseerd op het bilaterale belastingverdrag) op verzoek (in specifieke gevallen)
bancaire informatie aan Nederland gaan leveren. Uiteraard ben ik het met deze
leden eens dat het een grote stap voorwaarts zou zijn als deze landen en de
zogenoemde afhankelijke gebieden onder de vigeur van de spaartegoedenrichtlijn
zouden overgaan tot automatische uitwisseling van bancaire informatie, maar
zover is het dus – helaas – (nog) niet.
 
 De leden van de SP-fractie vragen naar een definitie van het begrip fishing
expedition. Zij merken op dat de term fishing expeditions (in de toelichtende
nota) is omschreven als «een verzoek waarbij zonder een concreet aanknopingspunt
met betrekking tot één of meerdere belastingplichtigen gegevens
worden opgevraagd». Het gaat dan om situaties waarin het verband tussen
de gevraagde informatie en een (of meer) concrete belastingplichtige(n) onvoldoende
aannemelijk gemaakt kan worden, waardoor niet gesteld kan worden dat de gevraagde
inlichtingen «naar verwachting van belang [zullen] zijn voor
de uitvoering van de bepalingen van dit verdrag of voor de toepassing of handhaving
van de nationale wetgeving» Het gaat dus in zekere zin om informatie-verzoeken
die met betrekking tot (een of meer) specifieke belastingplichtige(n) dusdanig
weinig aanknopingspunten bevatten dat van de autoriteiten van het andere land
bezwaarlijk verwacht kan worden dat die bijstand gaan verlenen. Er bestaat
evenwel geen vaste (internationale) definitie van dit begrip. Wel bevat het
commentaar op het TIEA-model voorbeelden en wordt er in OESO verband momenteel
onderzocht of er op korte termijn aan de hand van praktijkvoorbeelden en gerechtelijke
uitspraken in de verschillende lidstaten gekomen kan worden tot een verheldering/verduidelijking
van dit begrip dat ook van belang is in verband met de invulling van de verdragsterm «foreseeably
relevant» («voorzienbaar van belang/relevant»). Zoals opgemerkt
hechten vrijwel alle bankgeheimlanden eraan om dit laatste begrip nader in
te vullen met de eis dat het verzoek minimaal moet voldoen aan de in (het
vijfde lid van) artikel 5 van het TIEA-model genoemde voorwaarden. Nederland
is van mening dat een effectieve informatie-uitwisseling voorop staat en dat
niet te snel mag worden aangenomen dat sprake is van een fishing expedition
en ziet steun voor deze benadering in het (model) verdrag en het
bijbehorende OESO-commentaar. De eerder genoemde voorwaarden uit het TIEA-model
ziet Nederland dan ook bij voorkeur niet terug in het verdrag zelf, dat immers
later immers vrij lastig aan eventuele toekomstige ontwikkelingen is aan te
passen, dit alles ook in antwoord op de vraag van de leden van de SP-fractie
waarom de voorwaarden uit artikel 5 van het TIEA-model niet in het verdrag
zelf zijn opgenomen.
 
 De leden van de Pvda-fractie verwijzen voorts kortheidshalve naar de vragen
die door hen zijn gesteld in het verslag van het schriftelijk overleg bij
het verdrag met Bermuda. Op deze plaats wordt daarom volstaan met een verwijzing
naar de antwoorden die in dat kader zijn gegeven.
 
 De leden van de SP-fractie vragen zich af welke eerdere pogingen er door
Nederland zijn ondernomen om het bankgeheim in Singapore ter discussie te
stellen. In antwoord hierop kan ik opmerken dat dit onderwerp in ieder geval
in het kader van de totstandkoming van het bestaande belastingverdrag dat
dateert uit 1971 aan de orde is gekomen. In het protocol bij dat verdrag is
op verzoek Singapore de bepaling (V ad artikel 27) opgenomen op grond waarvan
de verplichting tot het uitwisselen van inlichtingen zich niet uitstrekte
tot inlichtingen van banken of daarmede gelijkstelde instellingen. Een dergelijke
bepaling was min of meer standaard voor landen met een bankgeheim. Gelet op
deze afspraken had het dus weinig zin om verzoeken om bankinformatie naar
Singapore te sturen. Voor zover bekend is dat ook niet gebeurd. Zoals uit
het bijgevoegde Protocol blijkt komt deze protocolbepaling in het nu voorliggende
wijzigingsprotocol, dat op initiatief van Nederland tot stand is gekomen,
te vervallen.
 
 In de toelichtende nota is opgemerkt dat vooralsnog sprake is van uitwisseling
op verzoek. Nederland heeft altijd onderstreept voorstander te zijn van automatische
uitwisseling van (bank)informatie, omdat daarmee een effectieve uitwisseling
van informatie naar verwachting het best zal zijn gewaarborgd. Zover is het
natuurlijk nog niet, maar de ontwikkelingen van de laatste zes maanden hebben
laten zien dat er op dit gebied echt iets kan veranderen. Vanuit Nederlandse
optiek blijft volledige transparantie en automatische gegevensuitwisseling
de (logische) volgende stap. Desalniettemin is met de huidige internationale
standaard («op verzoek») zondermeer sprake van een belangrijke
stap, omdat daarmee op het gebied van informatie-uitwisseling voor het eerst
een level playing field wordt gecreëerd dat wereldwijd toepassing vindt.
In dit verband kan nogmaals gewezen worden op het belang van het zogenoemde
Global Forum on Transparency and Exchange of Information waarin zowel OESO-lidstaten
als niet-lidstaten samenwerken en het systeem van peer-reviews dat in dit
nu wordt opgezet en waarbij landen elkaar onafhankelijk beoordelen op het
punt van de effectieve implementatie van de standaarden op het gebied van
transparantie en uitwisseling van informatie. Het Global Forum zal terugrapporteren
aan de ministers van financiën van de G-20 dus de uitkomsten zijn zeker
niet zonder betekenis. Uiteindelijk zullen landen natuurlijk worden beoordeeld
op de vraag of zij ook echt effectief informatie uitwisselen, en uit ervaring
binnen de EU weten we inmiddels dat een effectieve uitwisseling van informatie
met automatische uitwisseling het best is gewaarborgd.
 
 Deze leden vragen voorts of de partij waarover informatie wordt opgevraagd
vooraf zal vooraf worden ingelicht. Hierop kan worden geantwoord dat het verdrag
zelf geen verplichting schept tot een dergelijke notificatie. Nederland doet
dit in ieder geval niet als het in het buitenland informatie opvraagt, daar
komt bij dat de gevraagde informatie vaak ook juist dient om de belastingplichtige
in beeld te krijgen, je weet dus niet altijd om wie het gaat.
In Nederland zijn de internationale verplichtingen tot het verlenen van bijstand
bij de heffing van belastingen aan buitenlandse bevoegde autoriteiten overigens
neergelegd in de Wet op de internationale bijstandsverlening bij de heffing
van belastingen (afgekort WIB). Ingevolge deze wet wordt, wanneer Nederland
op verzoek van het buitenland informatie stuurt, wel een kennisgeving verzonden
aan degene van wie de inlichtingen afkomstig zijn indien deze in Nederland
woonachtig of gevestigd is. Het doel van deze rechtsbescherming is dat de
informatie over in Nederland geconstateerd inkomen of andere fiscaal relevante
gegevens die aan een andere belastingadministratie wordt doorgegeven, zoveel
mogelijk op juistheid berust. Hiervoor is het gewenst dat degene van wie de
inlichtingen afkomstig zijn voorafgaand aan die verstrekking onjuistheden
in die gegevens kan rechtzetten. Dit is een internationaal niet ongebruikelijke
benadering die naar wij hebben begrepen ook geldt in Singapore.
 
 Verder vragen deze leden naar de woorden «voorzienbaar van belang/relevant»
in het eerste lid van artikel 26. Het eerste lid van artikel 26 geeft aan
dat de bevoegde autoriteiten van de Verdragsluitende Staten de inlichtingen
uitwisselen die naar verwachting van belang zijn voor het uitvoeren van de
bepalingen van dit Verdrag of voor de administratie of de tenuitvoerlegging
van de nationale wetgeving met betrekking tot belastingen van elke soort en
benaming. Het betreffende lid creëert dus zeer uitgebreide mogelijkheden
tot informatie-uitwisseling. In wezen kan Nederland alle denkbare informatie
opvragen die voorzienbaar van belang/relevant is voor het verdrag en de eigen
belastingwetgeving. Voorwaarde is uiteraard wel dat de gevraagde informatie
voor het verzoekende land «van belang» of «relevant»
moet zijn. In de regel zal dat pas ten volle (kunnen) blijken als de gevraagde
inlichtingen ook daadwerkelijk zijn ontvangen. Om dit probleem te ondervangen
en een zekere marge in te bouwen voor het verzoekende land dienen de gevraagde
inlichtingen op het moment van aanvraag «voorzienbaar» relevant/van
belang te zijn. Het OESO-commentaar, dat zoals bekend internationaal door
de meeste landen wordt gebruikt voor de uitleg van belastingverdragen, bevestigt
dat met het in artikel 26 gehanteerde criterium dat de gevraagde informatie
voor de belastingheffing (van het verzoekende land) «voorzienbaar relevant»
is, wordt beoogd om een zo breed mogelijke uitwisseling van informatie mogelijk
te maken, hiertoe behoren derhalve ook (alle mogelijke) inlichtingen over
trusts en hedge funds, dit laatste ook in antwoord op de betreffende vraag
hiernaar.
 
 Ten slotte hebben deze leden nog een aantal vragen in verband met het
punt de terugwerkende kracht, daaraan is «in beginsel» geen terugwerkende
kracht gesteld. Ik wil echter allereerst opmerken dat dit wereldwijd waarschijnlijk
een van de weinige wijzigingsprotocollen betreft die met volledig terugwerkende
kracht worden aangegaan. In de regel bestaan met de verschillende bankgeheimlanden
(Zwitserland, Luxemburg, Oostenrijk) overigens wel al (strafrechtelijk) getinte
rechtshulpverdragen aan de hand waarvan bancaire informatie ingeval van «criminal
tax matters» kan worden opgevraagd. Dit neemt niet weg dat het positief
te noemen is dat er landen zijn die bereid zijn om de internationale standaard,
die op het punt van informatie uitwisseling duidelijk een stap verder gaat,
met terugwerkende kracht te implementeren. Er moet natuurlijk wel rekening
worden gehouden met de maximale bewaaren andere termijnen die zowel in Nederland
als Singapore gelden, met de woorden «in beginsel» werd uitsluitend
beoogt om deze nuance hier tot uitdrukking te brengen. Om het enigszins gechargeerd
weer te geven: er kan in 2011 natuurlijk geen informatie meer uit 1920 worden
opgevraagd. Niet in Singapore, maar ook niet in Nederland. Een dergelijke
beperking vloeit echter niet direct uit het verdrag zelf voort, maar –
zoals gezegd – uit andere nationale regelgeving. Overigens
wil ik voor de volledigheid wel opmerken dat het verdrag geen onderscheid
tussen strafrechtelijke en andere zaken kent. Ik kan de vragen over het aantonen
van een strafrechtelijke procedure en de inzage in strafdossier dus niet goed
duiden. Er hoeft uitdrukkelijk geen sprake te zijn van verdenking van een
strafbaar feit, ik herhaal dat op deze plaats nogmaals. Wanneer het gaat om
bancaire informatie en het verzoek voldoet zal het bankgeheim opzij worden
gezet en zullen de gevraagde inlichtingen worden geleverd.
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van der Vlies (SGP), Blok (VVD), voorzitter, Ten Hoopen (CDA),
ondervoorzitter, Weekers (VVD), Van Haersma Buma (CDA), De Nerée tot
Babberich (CDA), Haverkamp (CDA), Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD),
Omtzigt (CDA), Koşer Kaya (D66), Irrgang (SP), Luijben (SP), Kalma
(PvdA), Blanksma-van den Heuvel (CDA), Cramer (ChristenUnie), Van der Burg
(VVD), Tony van Dijck (PVV), Spekman (PvdA), Gesthuizen (SP), Ouwehand (PvdD),
Tang (PvdA), Vos (PvdA), Bashir (SP), Sap (GroenLinks) en Linhard (PvdA).
 Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Remkes (VVD), Pieper (CDA), Aptroot
(VVD), Jan de Vries (CDA), Van Hijum (CDA), Mastwijk (CDA), Elias (VVD), De
Pater-van der Meer (CDA), Pechtold (D66), Kant (SP), Ulenbelt (SP), Van der
Veen (PvdA), Smilde (CDA), Anker (ChristenUnie), Nicolaï (VVD), De Roon
(PVV), Heerts (PvdA), Karabulut (SP), Thieme (PvdD), Heijnen (PvdA), Roefs
(PvdA), Van Gerven (SP), Vendrik (GroenLinks) en Smeets (PvdA).