Openbaar vervoer; Verslag van een Algemeen Overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 23645, nr. 198

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

21-04-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

23645 nr. 198

16-04-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de staatssecretarisOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 23645Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 40 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
23 645Openbaar vervoernr. 198VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 16 april 2008De vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat1
heeft op 13 maart 2008 overleg gevoerd met staatssecretaris Huizinga-Heringa
van Verkeer en Waterstaat over:– de brief van de staatssecretaris van Verkeer
en Waterstaat inzake de ov-chipkaart d.d. 15 januari 2008 (23 645,
nr. 183);– de brief van de staatssecretaris van Verkeer
en Waterstaat inzake toezegging ov-chipkaart in het wetgevingsoverleg in het
kader van begrotingsonderzoek Verkeer en Waterstaat d.d. 17 januari 2008;– de brief van de staatssecretaris van Verkeer
en Waterstaat houdende antwoorden op commissievragen inzake EGI-certificering
ov-chipkaart en het gebruik in de Regiotaxi d.d. 8 februari 2008 (23 645,
nr. 187);– de brief van de staatssecretaris van Verkeer
en Waterstaat houdende het aanvalsplan ter oplossing van de (beveiligings-)
problemen met de ov-chipkaart d.d. 29 februari 2008 (23 645, nr. 188);– de brief van de staatssecretaris van Verkeer
en Waterstaat houdende kostenoverzicht aanvalsplan en uitwerking TNO-advies
d.d. 6 maart 2008 (23 645, nr. 188).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Roemer (SP) noemt de ontwikkelingen
rond de ov-chipkaart een slagveld. De uitvoering van het project is een chaos;
de veiligheid van de kaart staat onder druk en de kosten rijzen de pan uit.
Aangezien de staatssecretaris niet wil dat de prijzen van het openbaar vervoer
stijgen en de vervoersbedrijven aangeven dat zij de extra kosten niet kunnen
dragen, zal de overheid financieel moeten bijspringen. Dan wordt er dus publiek
geld besteed aan een privaat project.TNO trekt in het onderzoeksrapport de conclusie dat er met de ov-chipkaart
naar verwachting op termijn te frauderen zal zijn. TNO gaat er in het rapport
van uit dat het systeem nog twee jaar houdbaar is, maar inmiddels is de chipkaart
voor een groot deel gekraakt.In een gerechtelijke procedure heeft Districhip, de verzamelorganisatie van vervoerders die de distributie van de ov-chipkaart verzorgen,
gelijk gekregen: de aanbestedingseisen voor de ov-chipkaart waren niet onredelijk
en de aanbesteding kon gewoon doorgaan. De rechter heeft het feit dat de ov-chipkaart
niet overal te koop zal zijn, niet bij zijn overwegingen betrokken. Nu blijkt
echter dat geen enkele partij voldoet aan de voorwaarden voor distributie
van de kaart.Het is positief dat de staatssecretaris op aandringen van de Kamer de
regie ter hand heeft genomen. Het voeren van regie vergt echter ook lef om
te vechten voor maatregelen waar de reiziger uiteindelijk beter van wordt.
De belangen van de verschillende partijen lopen uiteen en het is nog maar
de vraag of zij met het aanvalsplan op één lijn kunnen worden
gebracht. Sinds de presentatie van het aanvalsplan is er nog niets opgelost
en zijn de problemen groter dan ooit. De markt maakt diepgaand en compleet
onderzoek, fatsoenlijke distributie van de kaart en voortgang van het project
onmogelijk. De staatssecretaris bevindt zich in een houdgreep want als zij
niet bijdraagt in de kosten, stoppen de marktpartijen met de ontwikkeling
van de ov-chipkaart.In het aanvalsplan staat dat financiële tegoeden en persoonlijke
gegevens van de reiziger geen gevaar mogen lopen bij het gebruik van de ov-chipkaart
en dat het onomkeerbare proces tot bestellen in april wordt afgerond. De uitkomsten
van de second opinion ten aanzien van het onderzoek dat door TNO is uitgevoerd,
doen er dus kennelijk niet toe. Ongeacht de ontwikkelingen worden vanaf april
voor een behoorlijk bedrag bestellingen gedaan. De Kamer moet zich realiseren
dat als zij met het aanvalsplan instemt, de ov-chiptrein niet meer kan worden
gestopt of bijgestuurd.Wat vindt de staatssecretaris van de offensieve kwaliteit van haar aanvalsplan?
Waarom heeft zij niet alle opties uit laten zoeken, zoals de Kamer uitdrukkelijk
vroeg, en om «bedrijfseconomische redenen» gekozen voor doorgaan
met de huidige chipkaart? Krijgt het Londense onderzoeksinstituut dat de second
opinion doet alle geheime informatie zodat het een goed en gedegen onderzoek
kan uitvoeren? Kan de staatssecretaris ingaan op het noodscenario van TLS
(Trans Link Systems, opgericht door de vijf grootste ov-bedrijven om één
elektronisch betaalsysteem in het Nederlandse openbaar vervoer te realiseren)?
Denkt zij dat TLS en de vervoerders beschikken over voldoende financiële
draagkracht om grootscheepse fraude op te vangen? Wie draait op voor de te
nemen extra maatregelen? Gaat de staatssecretaris het private project van
de chipkaart sponsoren? Is zij bereid om daar dan concrete eisen aan te stellen?De Kamer heeft de staatssecretaris eerder verzocht om de regie met betrekking
tot de ov-chipkaart ter hand te nemen. De CDA-fractie wilde dat het met het
plan van de staatssecretaris onmogelijk zou worden om de abonnementchip te
kraken. De PvdA-fractie wilde dat zij de mogelijkheden van het overstappen
op een nieuwe chipkaart, inclusief kosten, in kaart zou brengen. De fractie
van de ChristenUnie verzocht haar om een worst case-scenario, uitgaande van
de situatie dat het project twee jaar zou worden stilgelegd. De staatssecretaris
is aan geen van die verzoeken tegemoetgekomen. Wat is de reactie van de coalitiepartijen
daarop? Is de staatssecretaris bereid om haar aanvalsplan te herzien, daar
meerdere opties in uit te werken en een oplossing te bieden op basis van de
invoering van een nieuwe, veilige kaart?De heer Duyvendak (GroenLinks) merkt op dat
de chipkaart in december 2007 al voor een deel is gekraakt. Onlangs betwistte
een van de hackers die voor dat kraken verantwoordelijk was de bewering van
TNO dat apparatuur voor het dupliceren van chipkaarten € 9000 kost.
Dat zou veel goedkoper kunnen. Wetenschappers van de Radboud Universiteit
denken ook dat de Myfare Classic chip, die gebruikt wordt in de ov-chipkaarten,
eenvoudig, goedkoop en massaal kan worden gedupliceerd. De AIVD heeft deze
informatie gecontroleerd en inmiddels heeft de minister van BZK
aan de Kamer laten weten dat misbruik van deze chip, die ook gebruikt wordt
in toegangspassen voor overheidsgebouwen, zo gemakkelijk is dat aanvullende
maatregelen nodig zijn. Anders dan bij TNO is de heersende opvatting onder
wetenschappers dat het een kwestie van tijd is voordat elektronisch zakkenrollen
mogelijk is. De conclusies van TNO zijn ingehaald door de werkelijkheid. TNO
beschikte ook over te weinig informatie; het kende de beveiligingsalgoritmen
niet en het was niet bekend met de bevindingen van de Radboud Universiteit.De vervoersbedrijven bagatelliseren de problemen met de beveiliging van
de ov-chipkaart. Zij lijken pas over vervanging te willen nadenken als dat
echt niet meer anders kan. Het succes van de kaart is echter afhankelijk van
de betrouwbaarheid ervan en de acceptatie ervan door gebruikers. TLS loopt
achter de feiten aan en is steeds te optimistisch geweest over de veiligheid.
Het zou het beste zijn als de organisatie het verlies neemt en kiest voor
de nieuwe, meer geavanceerde chip, ook om de reputatie van het openbaar vervoer
niet te beschadigen. Tot het moment dat die chip in gebruik wordt genomen,
kan de strippenkaart gebruikt blijven worden. Zet de staatssecretaris zich
in elk geval in voor een chipkaart met open standaarden en open sources?Over de extra kosten en de verdeling daarvan moet duidelijkheid komen.
Kan de staatssecretaris die bieden?De staatssecretaris stelt dat de mogelijkheden van de ov-chipkaart overzichtelijk
moeten zijn om van het product een succes te maken. In dat verband is het
verstandig om met de invoering van de chipkaart niet direct het tariefsysteem
te veranderen. Is de staatssecretaris bereid om het systeem van de zones voorlopig
te handhaven? In dat geval kan lange tijd op twee manieren betaald worden
voor het openbaar vervoer, namelijk met de chipkaart en met de strippenkaart.De heer De Krom (VVD) constateert dat de staatssecretaris
haar regierol eindelijk heeft opgepakt. Sinds de presentatie van het aanvalsplan
hebben zich echter verontrustende ontwikkelingen voorgedaan. De problemen
met de ov-chipkaart zijn nog lang niet opgelost. De consequenties van het
kraken van de chip zijn onduidelijk en de private partijen dreigen zich terug
te trekken uit het project als de overheid geen financiële bijdrage wil
leveren ten behoeve van de extra kosten. TNO en TLS menen dat de chipkaart
zodanig te repareren is dat deze veilig in gebruik kan worden genomen, in
elk geval voor een zekere periode. Volgens hen is elektronisch zakkenrollen
onmogelijk en grootschalig vandalisme onwaarschijnlijk en wegen de kosten
van het kopiëren van de kaart niet op tegen de baten ervan. Bij deze
beweringen kunnen echter vraagtekens worden gezet; berichten in de media wijzen
op het tegendeel.Gegeven de onzekerheden zijn er drie mogelijkheden, waarbij in gedachten
gehouden moet worden dat de overheid niet over het project van de ov-chipkaart
gaat. Ten eerste kan het project geheel worden stopgezet; dat zou onverstandig
zijn want de ov-chipkaart is van groot belang voor de reiziger en de veiligheid
in het openbaar vervoer. Bovendien zou met stopzetting het geïnvesteerde
geld worden weggegooid. Ten tweede kan het project tijdelijk worden stopgezet
tot een geheel nieuwe versie van de chipkaart beschikbaar is; dat leidt echter
tot vertraging wat extra kosten en meer onzekerheid tot gevolg heeft. Ten
derde kan het project worden voortgezet langs het tweesporentraject dat TLS
en TNO voor ogen hebben; de kaart wordt gerepareerd en in omloop gebracht
en ondertussen wordt gewerkt aan een geheel nieuwe versie. Tot het moment
dat de resultaten van de contra-expertise bekend worden, moet de voorkeur
worden gegeven aan de derde mogelijkheid. De chipkaart is weliswaar gekraakt,
maar op basis van het TNO-rapport is de conclusie gerechtvaardigd dat het
risico daarvan beheersbaar is. Om te beoordelen of de keuze voor scenario
drie gerechtvaardigd is, moet er een compleet beeld worden geschetst
van de alternatieven voor de huidige chipkaart, van de kosten en van de verdeling
van de kosten.In financieel opzicht is sprake van een groot probleem. Het is nog onduidelijk
hoeveel extra kosten moeten worden gemaakt voor de chipkaart. De staatssecretaris
heeft beloofd dat de kosten niet worden afgewenteld op de reiziger maar door
de vervoersbedrijven zelf worden betaald. Deze accepteren dat echter niet.
De staatssecretaris lijkt daarmee gedwongen te zijn om een financiële
bijdrage te leveren vanuit haar eigen begroting. Welke andere oplossingen
ziet zij voor dit probleem?De staatssecretaris stelde tijdens het debat in de Kamer dat alle partijen
het aanvalsplan onderschreven. In haar brief spreekt zij echter over «een
symbolische handtekening». Dergelijke woordspelletjes zijn onverstandig.
In de hoorzitting heeft de vertegenwoordiger van Arriva aangegeven dat zijn
organisatie bewust geen handtekening onder het aanvalsplan heeft gezet.In vorige debatten is al eens gevraagd waarom zo lang is vastgehouden
aan de verouderde techniek en waarom niet veel eerder voor een nieuwe chip
is gekozen. Weet de staatssecretaris inmiddels het antwoord op die vraag?Het aanvalsplan biedt niet de ultieme oplossing voor de problemen. Is
de staatssecretaris bereid om een nieuw tijdschema naar de Kamer te sturen,
inclusief stappenplan en financiële beslismomenten, uitgaande van volledige
invoering van de ov-chipkaart en uitfasering van de strippenkaart?Mevrouw Roefs (PvdA) wijst erop dat het project
van de ov-chipkaart niets opschiet met klaagzangen vanuit Den Haag. De betrokken
partijen moeten de ruimte krijgen voor de benodigde herstelwerkzaamheden.
Het project is geen overheidsproject, maar een privaat project. De Kamer controleert
in dit verband alleen of het moment waarop de staatssecretaris de strippenkaart
afschaft, juist is. Een ander punt van controle betreft de financiële
bijdrage van 130 mln. die de overheid heeft geleverd aan het project. Kan
de staatssecretaris aangeven wat met dat geld wordt gedaan en wat daarover
is afgesproken?Met het aanvalsplan wordt duidelijk dat de staatssecretaris haar regierol
heeft opgepakt. Hoewel zij nog niet allemaal het plan hebben ondertekend,
is duidelijk dat de private vervoerders zich daarin kunnen vinden. Is de staatssecretaris
bereid om de Kamer op de hoogte te houden van de uitkomst van de gesprekken
met de vervoerders over het aanvalsplan? Kan zij ook de resultaten van de
contra-expertise direct na het verschijnen ervan naar de Kamer sturen?De diversiteit van tarieven en abonnementstructuren is reden tot zorg.
Het is niet de bedoeling dat het kortingspercentage voor ouderen of de tijden
waarin het daluurtarief geldt, per regio verschillen. Het succes van een systeem
hangt vaak af van de eenvoud ervan. Is de staatssecretaris bereid om met de
decentrale overheden een lijst te maken van tarieven en abonnementen?De heer Mastwijk (CDA) spreekt zich uit voor
behoud van de ov-chipkaart. Het project mag op dit moment niet gestopt worden.De weerstand tegen de introductie van de strippenkaart was indertijd net
zo groot als momenteel tegen de chipkaart. Het systeem van strippen en zones
is echter niet zo ingewikkeld en onbegrijpelijk gebleken als werd verondersteld.
De ontwikkelingen rond de ov-chipkaart zijn reden om waakzaam te zijn. Paniekvoetbal
is echter niet nodig, zeker omdat de strippenkaart pas wordt afgeschaft als
zeker is dat de chipkaart verantwoord kan worden ingevoerd. Dat is ook het
enige punt waarop de Kamer de staatssecretaris kan controleren.Met het aanvalsplan neemt de staatssecretaris duidelijk en op een goede
manier de regie in handen. Desondanks moet ervan worden uitgegaan dat de Myfare
Classic chip binnen twee jaar volledig gekraakt zal zijn. De individuele
reiziger hoeft niet te vrezen voor verlies van geld of privacy; de vervoersbedrijven
garanderen dat eventuele schade wordt vergoed. In de hoorzitting bleek dat
de vervoersbedrijven rekening houden met inkomstenderving door fraude in de
vorm van grijsrijden en zwartrijden. De vraag is waar voor hen het breekpunt
ligt. In financieel opzicht is daarbij de afweging tussen de kosten voor een
nieuwe chip en de derving van inkomsten door gebruik van de oude chip aan
de orde. Er moet echter ook een andere afweging worden gemaakt. Het tegen
beter weten in vasthouden aan een gemakkelijk te kraken chip kost niet alleen
geld maar geeft ook het ongewenste beeld dat zwartrijden wordt gedoogd. Zwartrijden
en grijsrijden zijn niet toegestaan en moeten zoveel mogelijk worden bestreden.
Bovendien moeten mensen zonder geldig vervoersbewijs worden geweerd van perrons
en halteplaatsen. Met de introductie van de chipkaart wordt immers ook ingezet
op het bevorderen van de sociale veiligheid. Welke afweging maakt de staatssecretaris
op dit punt?Aanpassing van de chipkaart en fraude door misbruik brengen kosten met
zich mee. Gemeentelijke vervoerbedrijven kunnen die kosten gemakkelijker opvangen
vanwege het vangnet van de gemeentelijke inkomsten. De private vervoerders
beschikken niet over een dergelijk vangnet. Erkent de staatssecretaris dit
verschil? Binnen een maand moeten bindende afspraken worden gemaakt over de
verdeling van de extra kosten. Hoe zorgt de staatssecretaris voor een evenredige
verdeling over de private en gemeentelijke vervoersbedrijven? Misschien is
het op dit punt noodzakelijk om de vervoersbewegingen van de verschillende
organisaties uitvoeriger in kaart te brengen?De regels van het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) moeten ook
bij de chipkaart worden gevolgd. Marketingactiviteiten moeten altijd via de
opt in-regeling plaatsvinden, ook na 2010.Decentrale overheden moeten enige vrijheid krijgen in tariefdifferentiatie,
zolang er geen wirwar van mogelijkheden ontstaat. Openbaar vervoer is maatwerk,
moet bijdragen aan betere mobiliteit en zo mogelijk aan het terugdringen van
de suggestie. Per regio kunnen de maatregelen die daarvoor het meest geschikt
zijn, verschillen. Op welke manier wil de staatssecretaris de vrijheden en
beperkingen in het convenant over het tarievenkader inpassen?De heer Cramer (ChristenUnie) vindt enerzijds
dat de problemen rond de ov-chipkaart fors zijn en anderzijds dat het aanvalsplan
van de staatssecretaris daarop een goed antwoord vormt. Het plan is helder,
de bedreigingen zijn benoemd en de aanpak is toekomstgericht.Met het aanvalsplan kiezen de actoren voor één en dezelfde
richting. Daarmee is een grote stap voorwaarts gezet, hetgeen een compliment
waard is. Het hele traject voor de invoering van de ov-chip is met het aanvalsplan
voorzien van een stevig kader; de tarieven worden eenduidiger en op het punt
van de privacy komt binnenkort meer duidelijkheid.In het kraken van de ov-chip is weliswaar een stap verder gezet, maar
de beveiligingslaag in de back office blijft beschikbaar. De snelheid waarmee
deze ontwikkeling heeft plaatsgevonden en de lage kosten waartegen het kraken
mogelijk is, zijn een tegenvaller voor de ov-bedrijven. Een en ander moet
echter in de juiste proporties worden gezien. De mate waarin chipkaarten kunnen
worden gekraakt, is nog steeds onvoldoende om het financieel interessant te
maken. Bovendien worden passagiers gecompenseerd voor eventuele schade.Uiteindelijk zal overgestapt moeten worden op een nieuwere chip; voorlopig
kan evenwel de huidige chip worden gebruikt. Overigens moet de contra-expertise
die conclusie van TNO wel staven. Dankzij het aanvalsplan zijn TLS, het ministerie
van Verkeer en Waterstaat, consumentenorganisaties en vele wetenschappers
met elkaar in gesprek over oplossingen, zowel voor de korte als de lange termijn.
Is het mogelijk om de vertrouwelijke informatie over de beveiliging van de
Myfare Classic chip aan de wetenschappers in het wetenschapsforum
te doen toekomen? Het forum kan daar binnen het overleg zijn voordeel mee
doen.Het reisgemak in de vervoersketen is afhankelijk van eenvoud. Consumentenorganisaties
leveren beeldmateriaal van allerlei overstapmogelijkheden, al dan niet positief
beoordeeld. Is de staatssecretaris bereid om de verschillende soorten te laten
testen?De schade aan het imago van de ov-chipkaart is groot, hoewel het gebruik
ervan toeneemt. Potentiële klanten zullen overtuigd moeten worden van
de handigheid en veiligheid van de ov-chipkaart. Vervoersbedrijven moeten
daarvan het bewijs leveren. In dat verband is het positief dat veel technische
problemen zijn opgelost of binnenkort worden opgelost. Gebruikers moeten daar
ook op kunnen vertrouwen. Is de staatssecretaris bereid om dat te monitoren
en de Kamer van de uitkomsten daarvan te informeren? Gedacht kan worden aan
het aantal keren dat mensen vergeten uit te checken uit het openbaar vervoer.De verdeling van de extra kosten is een lastig probleem. Het is teleurstellend
dat de commerciële vervoerders op het laatste moment hebben besloten
om het aanvalsplan niet te ondertekenen omdat dat punt nog niet geregeld was.
In de komende tijd wordt daar echter een oplossing voor verwacht, hetgeen
positief is.De heer Van der Staaij (SGP) merkt op dat
hoewel het op termijn misschien mogelijk is om een veilige ov-chipkaart te
realiseren, het beeld vooralsnog is dat de chipkaart onbetrouwbaar en fraudegevoelig
is. Berichten over het kraken van de chipkaart en de weigering van vervoersbedrijven
om het aanvalsplan te ondertekenen, hebben dat beeld gevoed. Ook de vele brieven
van het kabinet aan de Kamer en de verschillende debatten over het onderwerp
hebben geleid tot onrust. In dit verband is verder zorgelijk dat de toegangspassen
voor overheidsgebouwen en militaire terreinen gemakkelijk gekraakt schijnen
te kunnen worden. De problematiek van de kwetsbaarheid van techniek beslaat
dus ook terreinen buiten het openbaar vervoer. Die problematiek moet gecoördineerd
en integraal worden aangepakt. Hoe pakt het kabinet dat aan?De vraag of de ov-chipkaart veilig genoeg is, is lastig te beantwoorden.
De Kamer is eigenlijk niet toegerust op het vellen van een oordeel daarover.
Het is wel mogelijk om een oordeel te vellen over de strippenkaart; die mag
niet worden afgeschaft voordat de chipkaart absoluut veilig, fraudebestendig
en betaalbaar is. Vooralsnog is er evenwel onvoldoende reden om het project
van de ov-chipkaart stop te zetten.Gelet op de berichten in de media is het moeilijk om de conclusies van
het TNO-rapport te waarderen. De contra-expertise is van belang om daar een
oordeel over te vellen. In het aanvalsplan zijn stevige uitspraken gedaan:
de financiële tegoeden van de reiziger lopen geen gevaar en de persoonlijke
gegevens worden voldoende beveiligd. De vraag is of dat technisch waargemaakt
kan worden. Wanneer kan de staatssecretaris daar uitsluitsel over geven?De beveiliging van de ov-chipkaart gaat meer kosten dan verwacht. De private
vervoerders willen geen extra kosten betalen. Wie draait daarvoor op als deze
niet mogen worden afgewenteld op de reiziger?De heer Madlener (PVV) vindt dat er direct
gestopt moet worden met de ontwikkeling van de huidige ov-chipkaart. Van kapitaalvernietiging
is geen sprake, want de investeringen hebben niet tot bruikbare producten
geleid. In zekere zin vond kapitaalvernietiging plaats toen de investeringen
werden gedaan. Kan de staatssecretaris aangeven hoeveel geld er geïnvesteerd
is en waaraan dat is besteed?Het project is mislukt. Nederland wilde voorop lopen en vertrouwde daarbij
te veel op de elektronica. Een nadeel van elektronica is echter het gemak
waarmee zaken te kopiëren zijn. De chipkaart blijkt daardoor te fraudegevoelig
te zijn. Er zijn allerlei veelbelovende ontwikkelingen gaande en er is dus goede
hoop dat er in de toekomst een fraudebestendige techniek wordt ontworpen.
Die is er echter nog niet. Nederland moet afwachten, niet voorop willen lopen
en pas overgaan op een techniek als die in een ander land betrouwbaar is gebleken.De vervoerders beweren dat het onmogelijk is om op kosten van een andere
pashouder te reizen. Als met een gekopieerde kaart wordt gereisd, dan komen
de kosten daarvan echter toch ten laste van de houder van de originele pas?De heer Van der Ham (D66) merkt op dat er
weliswaar problemen zijn rond de ontwikkeling van de ov-chipkaart, maar dat
er ook positieve ervaringen mee zijn opgedaan in Rotterdam. Elke kaart is
fraudegevoelig en er zullen nog veel pogingen worden gedaan om de huidige
chipkaart te kraken. De vraag is welk niveau van fraudegevoeligheid toelaatbaar
is. In het aanvalsplan staat onder meer dat de financiële tegoeden en
persoonlijke gegevens van reizigers niet in gevaar mogen komen. Daar zijn
echter geen concrete cijfers aan verbonden. Aan de hand van welke criteria
beoordeelt de staatssecretaris of het niveau van de ov-chipkaart voldoende
hoog is om de strippenkaart af te schaffen? Hoe wordt de klantenacceptatie
gemeten? Hoeveel klanten moeten er uiteindelijk tevreden zijn?Het hanteren van twee systemen – chipkaart en strippenkaart –
kost volgens de vervoerders ongeveer 50 mln. Is de staatssecretaris het eens
met deze inschatting? Is zij bereid om een financiële bijdrage te leveren?
Is de minister van Financiën het daarmee eens?Naast een nieuwe chip brengen ook antenne, reader en back office extra
kosten met zich mee. Heeft TLS daar rekening mee gehouden in het gehele kostenplaatje?
In de brief van de staatssecretaris staat dat extra kosten voor de beveiliging
van de chipkaart in het regieteam aan de orde komen. Wat is de inzet van de
staatssecretaris in dezen?De private vervoerders willen op korte termijn bindende afspraken over
de verdeling van de extra kosten maken. Welke vorm krijgen deze onderhandelingen?
Wat is de inzet van de staatssecretaris daarbij? Wat gebeurt er als de onderhandelingen
mislukken?De distributie van de ov-chipkaarten moet in het hele land op dezelfde
manier verlopen. Er lijkt zich een probleem voor te doen met de aanbesteding
van de verkooppunten. Waren de aanbestedingsregels disproportioneel? Mogen
aanbestedingen zomaar in stukken worden opgeknipt en verdeeld onder de partijen
die hebben ingeschreven? Moet de aanbesteding niet gewoon opnieuw plaatsvinden
zodat partijen kunnen dingen naar een deelopdracht?Bij de aanbesteding van de ov-chipkaart bleek steeds dezelfde techniek
te worden voorgesteld. Heeft dat bij het ministerie niet tot argwaan geleid?Aanvankelijk is besloten dat een EGI-status (elektronischgeldinstelling)
niet kon. Was de gedachte daarachter dat er met de ov-chipkaart geen verstrekkende
transacties zouden worden gedaan of was de kaart te slecht beveiligd om een
EGI-status te krijgen? Is er gekozen voor één toepassingsysteem
omdat de chip niet veilig bleek te zijn? Volgens de staatssecretaris is de
veiligheid van de chip niet onderzocht door De Nederlandsche Bank. Is het
waarschijnlijk dat De Nederlandsche Bank indertijd een EGI-status voor de
Mayfare Classic chip zou hebben afgegeven? De Nederlandsche Bank gaat in de
loop van 2008 naar de kaart kijken. Wat betekenen de huidige tegenslagen rond
de veiligheid van de chip voor dat proces? Onderzoekt De Nederlandsche Bank
ook de technologie? Is het Rijk daarbij betrokken? Lopen de controlelijnen
niet allemaal langs elkaar heen? Antwoord van de staatssecretarisDe staatssecretaris merkt op dat zij met het
opstellen van een aanvalsplan de regie op zich heeft genomen van het proces
dat moet leiden tot een zorgvuldige introductie van de ov-chipkaart. Overheden
en ov-bedrijven hebben hard aan dat plan gewerkt en daarbij grote stappen
gezet. De inspanningen zijn allereerst gericht op het herstellen van het beschadigde
imago van de ov-chipkaart; het vertrouwen van de reiziger in de ov-chipkaart
moet worden hersteld. Uit de positieve reacties van de consumentenorganisaties
blijkt dat met het aanvalsplan een goede stap in die richting is gezet. Met
het aanvalsplan worden de reiziger verder belangrijke zekerheden geboden.
De privacy van de reiziger is geborgd en er komt geen algemene tariefsverhoging
minimaal voor het eerste jaar na de introductie van de ov-chipkaart.Na het bericht in december 2007 dat hackers het standaard beveiligingsmechanisme
van de Myfare-chip hebben achterhaald, heeft TLS aan TNO gevraagd om een onderzoek
te verrichten naar de beveiliging. Aan dit onderzoek zijn op verzoek van het
ministerie van Verkeer en Waterstaat vragen toegevoegd, specifiek gericht
op het reizigersbelang. Bovendien is afgesproken dat er een onafhankelijke
second opinion wordt uitgevoerd in relatie tot dat TNO-rapport. Het rapport
van TNO kwam op 29 februari 2008 uit en een van de conclusies daarin
is dat de Myfare-chip uiteindelijk vervangen moet worden door een kaart met
een sterkere beveiliging. De noodzaak om te migreren is volgens TNO niet acuut
als TLS aanvullende maatregelen in de omringende infrastructuren treft. TNO
concludeert daarnaast dat misbruik van het systeem slechts beperkt impact
op kaarthouders heeft. Pas als deze onderzoeksuitkomsten gestaafd zijn door
de contra-expertise, kunnen definitieve conclusies worden getrokken.TLS heeft parallel aan het uitzetten van de onderzoeksvraag bij TNO een
noodplan in werking laten treden. Alle transacties worden geanalyseerd, waarbij
de back office van TLS extra alert is op signalen, afwijkende transacties
en bijzondere patronen. Voor de zekerheid is extra mankracht aan de bestaande
teams toegevoegd. Bij een vermoeden van fraude of manipulatie worden ov-chipkaarten
geblokkeerd. Gedupeerde klanten worden te allen tijde schadeloos gesteld.In de hoorzitting die de Tweede Kamer heeft georganiseerd, schijnt gesproken
te zijn over de beveiliging van de chipkaart. Aanleiding daarvoor was de bewering
dat de anonieme en persoonlijke ov-chipkaarten op korte termijn gekraakt zullen
worden. TLS heeft naar aanleiding daarvan aanvullende vragen voorgelegd aan
TNO. De antwoorden op die vragen worden meegenomen in de second opinion. Vooralsnog
is de conclusie dat de risico’s van de onderzochte scenario’s
binnen de bandbreedte van de eerdere TNO-conclusies liggen. Het is onwaarschijnlijk
dat een en ander leidt tot grootschalig misbruik op korte termijn.De minister van BZK is onlangs bij brief ingegaan op de kraakgevoeligheid
van toegangspassen voor bepaalde (overheids)gebouwen. Het betreft de Myfare
Classic chip en uitdrukkelijk niet de ov-chipkaart; daarop zit namelijk een
extra beveiligingslaag. De ov-chipkaart is dus niet gekraakt, in tegenstelling
tot wat in de media wordt beweerd. De conclusies die de AIVD ten aanzien van
dergelijke berichten heeft getrokken, zijn de staatssecretaris niet bekend.Op vragen over de afschaffing van de strippenkaart in relatie tot het
handhaven van de Myfare classic chip in de ov-chipkaart is nog geen antwoord
te geven. Pas als de contra-expertise de onderzoeksresultaten van TNO bevestigt,
kunnen er conclusies worden getrokken.In het veld, met name onder de streekvervoerders, zijn zorgen gerezen
over de kosten die gemoeid zijn met het aanpakken van de beveiligingsproblemen.
In de regiegroep is afgesproken om eventuele meerkosten, voortvloeiend uit
het vervolg van het traject, in beeld te brengen op het moment dat er meer
duidelijkheid is. Problemen rond de beveiliging worden vastgesteld
op basis van de second opinion en de bijbehorende aanpak. De bescherming van
de privacy van de reiziger is geborgd, waarbij de inbreng van het CBP leidend
is. Ov-bedrijven zullen niet handelen in strijd met de interpretatie van het
CPB. Zo nodig zullen ov-bedrijven bij interpretatieverschillen eerst overleggen
met de staatssecretaris. Partijen houden wel de mogelijkheid open om na overleg
een oordeel van de rechter te vragen.Het eerste jaar na invoering van de ov-chipkaart worden er geen algemene
tariefsverhogingen doorgevoerd. De oorspronkelijke afspraak is daarmee met
een jaar verlengd. Het is belangrijk dat overheden transparant zijn over hun
tarieven. In dat verband is het positief dat de tarieven eind 2008 door de
overheden zullen zijn vastgesteld en gepubliceerd.Het distributienetwerk voor het verkrijgen van een ov-chipkaart en reisproducten,
het laden van saldi, informatievoorziening en serviceverlening zal landelijk
uniform en dekkend zijn. Een voorstel van de vervoerders en de decentrale
overheden over de inrichting en het beheer wordt in april in de regiegroep
besproken.Wat de invoeringsdatum van de ov-chipkaart betreft, wordt gewerkt volgens
het adagium «kwaliteit gaat voor snelheid». Na de conclusies van
de contra-expertise worden zo nodig maatregelen genomen. Pas dan wordt duidelijk
of een en ander gevolgen heeft voor de planning en de handhaving daarvan.
De Kamer wordt daar voor de zomer over geïnformeerd. Bij een goede invoering
en planning hoort een zeker kostenplaatje. Daarover moet tussen de partijen
overeenstemming worden bereikt. Dat proces, dat in de komende weken zal plaatsvinden,
zal moeilijk zijn, maar kan ook met vertrouwen tegemoet worden gezien omdat
zowel de decentrale overheden als de vervoersbedrijven het doel hebben om
de ov-chipkaart op een goede en veilige manier in te voeren. Afschaffing van
de strippenkaart is afhankelijk van een goede en betrouwbare werking van de
ov-chipkaart. In dat opzicht voelt de staatssecretaris zich verantwoordelijk
voor de ov-chipkaart.Bij de presentatie van het aanvalsplan is nadrukkelijk gesproken over «een
symbolische ondertekening» van het aanvalsplan. De partijen, inclusief
commerciële vervoerders, zijn het met elkaar eens over wat in het aanvalsplan
is afgesproken. Daarbij moet in gedachten worden gehouden dat het aanvalsplan
gericht is op het verbeteren van het imago van de ov-chipkaart. De taak van
de regiegroep is daarmee zeker niet volbracht. Een aantal punten, waaronder
de planning en de verdeling van de eventuele meerkosten, is nog niet aan de
orde geweest. In het traject dat volgt op het bekend worden van de resultaten
van de contra-expertise, worden die onderwerpen besproken.Een onderzoeksinstituut in Londen voert de contra-expertise ten aanzien
van het TNO-onderzoek uit, mits TNO en NXP daarmee instemmen. Dat instituut
krijgt alle informatie, inclusief de vertrouwelijke informatie, die het wil
hebben. Ook de onderzoeksresultaten van de Radboud Universiteit en de resultaten
van het AIVD-onderzoek worden, zolang daarmee geen vertrouwelijke informatie
openbaar wordt, ter beschikking van de Londense onderzoekers gesteld.De keuze voor de Myfare Classic chip is verklaarbaar. Toen het project
van de ov-chipkaart van start ging, stond deze chip als de beste bekend, als
zogenaamde «proven technology». De consortia die hebben ingeschreven
op de tender van TLS, hebben dezelfde chip aangeboden omdat gevraagd werd
om proven technology. Overigens kan het ministerie van Verkeer en Waterstaat
niet worden aangesproken op de keuze voor de Myfare Classic chip. De ov-chipkaart
is een kaart van de ov-bedrijven en TLS. Het ministerie en decentrale overheden
hebben in samenspraak met de Kamer slechts functionele eisen gesteld en daaraan
is voldaan. Overigens heeft TLS bekend gemaakt in de toekomst gebruik te maken
van een chip met een open standaard.De chip die in de ov-chipkaart wordt gebruikt, is geen nieuwe technologie. Deze wordt onder meer met volle tevredenheid gebruikt in Londen en
Hong Kong. Nederland loopt op dit punt dus zeker niet voorop.Het reisgemak in de keten is een complex onderwerp. In het aanvalsplan
is afgesproken dat vervoerders in goed overleg met consumentenorganisaties
alle situaties beschrijven. Daarbij worden oplossingen geformuleerd waarbij
eenduidigheid en gemak voor de consument uitgangspunten zullen zijn. Deze
actie moet voor 1 juli 2008 volbracht zijn.Reizigers moeten soepel gebruik kunnen maken van het openbaar vervoer.
Criteria voor de ov-chipkaart zijn dus operationaliteit en stabiliteit. Verder
moet de distributie op orde zijn en moeten abonnementen op de ov-chipkaart
gezet kunnen worden. Ook studenten, begeleiders van studenten en opsporingsambtenaren
moeten over een ov-chipkaart kunnen beschikken. Het Regionaal Consumentenoverleg
moet daar advies over uit hebben gebracht. De ov-ambassadeur Jeltje van Nieuwenhoven
zal de klantacceptatie monitoren zodat een beeld ontstaat van hoe het daarmee
gaat.Over de verschillende regionale tarieven zijn afspraken gemaakt in het
tarievenkader, zodat wordt uitgegaan van onder andere dezelfde spits-daldefinities
en kortingen voor doelgroepen. Ook de distributie zal op uniforme wijze verlopen
zodat consumenten gemakkelijk kunnen zien, onafhankelijk van hun bekendheid
met de locatie, waar zij chipkaarten kunnen kopen en opladen en waar zij door
de poortjes moeten lopen.Er is steeds uitgegaan van een zekere termijn waarbinnen met zowel strippenkaart
als ov-chipkaart kan worden betaald. Er is nooit gedacht aan een big bang
waarna de strippenkaart niet meer gebruikt zou kunnen worden. Uit het oogpunt
van gemak voor de reiziger moet die duale periode echter zo kort mogelijk
duren. Daarbij is er veel aandacht voor de klantacceptatie en voor het verloop
van de pilot met de ov-chipkaart in Rotterdam.Met de decentrale overheden en vervoerders is afgesproken dat voorbereidingen
worden getroffen voor de organisatie van de distributie. Zodra er meer duidelijkheid
is over het tijdpad en mogelijke aanvullende beveiliging, kan er direct overgegaan
worden tot het doen van bestellingen. In elk geval worden geen onomkeerbare
besluiten genomen en bestellingen gedaan voordat de resultaten van de contra-expertise
beschikbaar zijn.De aanbesteding van de distributie is een zaak van Districhip. Het ministerie
van Verkeer en Waterstaat waakt ervoor dat de distributie landelijk dekkend
en uniform is.In 2006 kon TLS geen EGI-status krijgen van De Nederlandsche Bank; om
die reden vroeg de organisatie ook geen certificering aan. Inmiddels neemt
DNB op dit punt een ander standpunt in.De regering heeft een bedrag van 206 mln. toegezegd als bijdrage aan de
invoering van de ov-chipkaart. Daarvan is 182 mln. overgemaakt naar de decentrale
overheden en gestort in BDU. In 2008 wordt nog 24 mln. beschikbaar gesteld.
Het is onbekend in hoeverre en waaraan precies het bedrag van 182 mln. door
de decentrale overheden is besteed; dat is zaak van de decentrale overheden
conform de spelregels van de BDU. In het vervolgtraject zal dat onderwerp
in het kader van de verdeling van de meerkosten zeker aan de orde komen.De voorzitter van de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat,Roland KortenhorstDe adjunct-griffier van de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat,Van der Sman XNoot1Samenstelling:Leden: Van der Staaij (SGP), Snijder-Hazelhoff (VVD), Mastwijk (CDA),
Duyvendak (GroenLinks), Roland Kortenhorst (CDA), voorzitter, Koopmans (CDA),
Gerkens (SP), Van der Ham (D66), Nicolaï (VVD), Haverkamp (CDA), De Krom
(VVD), Samsom (PvdA), Boelhouwer (PvdA), Roefs (PvdA), Jansen (SP), Cramer
(ChristenUnie), Roemer (SP), Koppejan (CDA), Vermeij (PvdA), Madlener (PVV),
Ten Broeke (VVD), ondervoorzitter, Ouwehand (PvdD), Polderman (SP), Tang (PvdA)
en De Rouwe (CDA).Plv. leden: Van der Vlies (SGP), Boekestijn (VVD), Bilder (CDA), Van Gent
(GroenLinks), Hessels (CDA), Jager (CDA), Van Bommel (SP), Koşer Kaya
(D66), Neppérus (VVD), Van Gennip (CDA), Aptroot (VVD), Dijsselbloem
(PvdA), Jacobi (PvdA), Besselink (PvdA), Anker (ChristenUnie), Van Leeuwen
(SP), Knops (CDA), Depla (PvdA), Agema (PVV), Verdonk (Verdonk), Thieme (PvdD),
Lempens (SP), Waalkens (PvdA) en Van Heugten (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-23645-198.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl