Internationale bescherming van de vrijheid van godsdienst of overtuiging; Verslag algemeen overleg van 10 maart 2004 inzake motie Huizinga- Heringa over vervolgnotitie Internationale bescherming van vrijheid van godsdienst en overtuiging
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25992, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

05-04-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

25992 nr. 4

31-03-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de bewindsliedenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25992Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 44 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 992Internationale bescherming van de vrijheid van godsdienst of overtuigingnr. 4VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 31 maart 2004De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken1
heeft op 10 maart 2004 overleg gevoerd met minister Bot van Buitenlandse
Zaken en minister Van Ardenne-van der Hoeven voor Ontwikkelingssamenwerking
over de brief van de minister van Buitenlandse Zaken en
de minister voor Ontwikkelingssamenwerking d.d. 15 december 2003 houdende
een reactie op de motie-Huizinga-Heringa (28 600-V, nr. 39) inzake de
vervolgnotitie Internationale bescherming van de vrijheid van godsdienst en
overtuiging: nieuwe ontwikkelingen sinds de notitie uit 1998 (25 992,
nr. 3).Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Huizinga-Heringa (ChristenUnie) vindt
het na zes jaar de hoogste tijd dat de Kamer zich weer eens met het thema
vrijheid van godsdienst of levensovertuiging bezighoudt. De positieve verwachtingen
van minister Van Mierlo in de nota uit 1998 blijken geen bewaarheid te zijn
geworden. Het is niet beter gesteld met de vrijheid van godsdienst; het is
mogelijk zelfs slechter geworden. De notitie van de regering geeft een duidelijk
beeld van de situatie in de wereld. Naast openlijke discriminatie van minderheden
is een belangrijk punt van zorg de vrijheid om van godsdienst te veranderen.
In zowel Iran als Afghanistan staat de doodstraf op het veranderen van godsdienst.
Mevrouw Huizinga mist aandacht voor dat punt in de notitie.De minister zegt in zijn notitie te werken aan een tweesporenbeleid: het
bevorderen van de vrijheid van godsdienst enerzijds en het bevorderen van
religieuze verdraagzaamheid via een interreligieuze dialoog anderzijds. In
de ogen van mevrouw Huizinga ligt de ene actie in het verlengde van de andere.
Het is niet zozeer zaak om de eigen overtuiging te relativeren, maar om een
ander dezelfde rechten en dezelfde vrijheid van levensovertuiging te gunnen
als jezelf. Zo geïnterpreteerd kan een interreligieuze dialoog bijdragen
aan voor godsdienstvrijheid noodzakelijke voorwaarden zoals begrip en verdraagzaamheid
tussen religies.De notitie meldt dat veel religieuze leiders in Afrika blijk geven van
dogmatisme in hun benadering en dat dit van weinig gevoeligheid getuigt voor
de immense problemen waarvoor de hiv/aidsepidemie het continent en
individuele burgers stelt. In deze passage voelt mevrouw Huizinga het ongemak
en de pijn die werkelijke tolerantie geven. Werkelijke tolerantie betekent
een ander zijn overtuiging laten, ook als je daar grote moeite mee hebt. In
de notitie wordt geen aparte aandacht besteed aan antisemitisme, terwijl racisme
wel een onderwerp vormt. Dit is vreemd, zeker in het licht van de toename
van antisemitische incidenten. Is het onderscheid tussen geweld tegen etniciteit
en godsdienst, met name in het geval van het joodse volk, zo duidelijk te
maken?Het buitenlands beleid van Nederland staat grotendeels in het teken van
de Europese Unie. Een gezamenlijk optreden in EU-verband is in veel gevallen
effectiever dan een optreden van Nederland alleen. De opmerking van de minister
dat eenzijdig optreden niet geloofwaardig is, behoeft echter nadere toelichting.
Bij de beschrijving van de situatie in Azië staat expliciet vermeld dat
de Nederlandse ambassades de ontwikkelingen nauwgezet volgen, onder meer door
directe contacten met christelijke organisaties. Gebeurt dat alleen in deze
regio? Hoe dragen deze contacten bij aan de verbetering van de situatie?Bij het debat in 1998 is toegezegd om de vervolging van mensen om hun
godsdienst of overtuiging jaarlijks onderwerp van bespreking met de Kamer
te laten zijn. Mevrouw Huizinga mist in de notitie concrete voorstellen om
invulling te geven aan de Nederlandse aandacht voor dit onderwerp. Kan in
Europees verband naar analogie van de Verenigde Staten een ambassadeur voor
godsdienstvrijheid worden aangesteld? Het blijft in de notitie bij een beschrijving
van de situatie en van wat Nederland doet op dit punt. Er staat dat het lastig
is om op EU-niveau richtlijnen te ontwikkelen. Kan daarmee niet creatiever
worden omgegaan? Effectiviteit van beleid is belangrijk, maar dit is lastig
omdat godsdienstvrijheid moeilijk meetbaar is. In de VS brengt de adviesraad
inzake internationale godsdienstvrijheid en levensovertuiging jaarlijks een
rapportage uit. Bij de voorstellen van het Bureau beleidsvorming ontwikkelingssamenwerking
(BBO) komt een dergelijke rapportage ook aan de orde, maar volgens de minister
kost dat te veel werk. Wil zij deze stelling toelichten?Het is goed dat het ministerie het inzicht heeft gekregen dat in het buitenlands
en ontwikkelingsbeleid niet voorbij kan worden gegaan aan de rol van religie.
Beleidsmakers liepen vaak met een grote boog om dit onderwerp heen uit angst
voor een vermenging van kerk en staat of vanuit het seculiere vooroordeel
dat religies betekenisloos zijn. Aandacht voor religie heeft niets te maken
met de scheiding van kerk en staat. Voor 90% van de wereldbevolking is de
godsdienstige overtuiging het belangrijkste in het leven. Conflicten en etnische
culturele patronen kunnen niet worden begrepen zonder de lokale religieuze
situatie te kennen. Religie is veelal niet de bron van conflicten, maar is
een gemakkelijk te mobiliseren maatschappelijke kracht die helaas maar al
te vaak wordt misbruikt voor politieke motieven.Het proces dient een vervolg te krijgen. Kunnen de genoemde thema's, conflicten,
aids, corruptie en zingeving, worden aangevuld met het thema sociaal-economische
ontwikkeling? Mevrouw Huizinga verzoekt de ministers, te komen tot een uitgewerkte
beleidsnotitie. Dat kan in de vorm van een analyse van de huidige rol van
religie bij ontwikkelingsbeleid, maar ook door het formuleren van aanbevelingen
over hoe ambassades, medefinancieringsorganisaties (MFO's) en ngo's met religie
kunnen omgaan. Kan er een permanente werkgroep worden ingesteld die zich op
basis van een beleidsstuk bezint op de implementatie van het element religie
in buitenlands en ontwikkelingsbeleid? Nederlandse kerkelijke en levensbeschouwelijke
organisaties dienen hierbij te worden betrokken. Alleen zij beschikken over
de benodigde kennis op dit terrein en weten de weg te vinden naar partners
in ontwikkelingslanden.Voor de heer Çörüz (CDA)
betekent vrede tussen godsdiensten ook vrede tussen mensen. In de notitie
lijkt het onderwerp te worden benaderd vanuit de invalshoek dat
godsdiensten alleen problemen opleveren. Godsdiensten zijn in staat om mensen
te mobiliseren, ten goede en ten kwade. Godsdiensten bieden miljoenen mensen
in de wereld binding en inspiratie en hebben een rol gespeeld in democratiseringsprocessen.
Tegen het misbruik van godsdienst in zulke extreme vormen dat het leidt tot
terrorisme, moet daadkrachtig en expliciet worden opgetreden. De heer Çörüz
pleit daarom voor een verbod op organisaties die door misbruik te maken van
religie en godsdienst, de vrijheid van anderen in gevaar brengen. Dit onderwerp
heeft niet alleen een buitenlandse component; zaken die in het buitenland
spelen, bijvoorbeeld in het Midden-Oosten, hebben binnenlandse effecten. Het
is goed dat de regering in haar notitie de waarde van interreligieuze dialogen
aanstipt. Is zij bereid om een fonds in het leven te roepen voor activiteiten
op dit gebied?Godsdienstvrijheid brengt met zich mee dat godsdienst daadwerkelijk moet
kunnen worden uitgedragen. Er moet dus, uiteraard binnen het kader van de
rechtsstaat, ruimte zijn voor andere meningen. Anders zou sprake zijn van
een andere vorm van fundamentalisme, namelijk liberaal fundamentalisme.In de notitie staat dat de regering het moeilijk acht om in Europees verband
tot richtlijnen te komen inzake de vrijheid van godsdienst. De heer Çörüz
zet daar vraagtekens bij. Een gezamenlijke Europese aanpak bestaat bijvoorbeeld
wel ten aanzien van de oplegging van de doodstraf. Het argument is dat er
te veel aspecten aan het vraagstuk van godsdienstvrijheid zouden kleven. Zowel
in het Europese recht als in internationale verdragen staat expliciet aangegeven
wanneer sprake is van schending van de godsdienstvrijheid. Daarin kunnen aanknopingspunten
worden gevonden om op Europees niveau een gedragscode te ontwikkelen.De goede intenties uit de notitie moeten handen en voeten krijgen. De
heer Çörüz is het niet eens met de bewindslieden dat er op
het gebied van godsdienstvrijheid geen rol is weggelegd voor de diplomatieke
vertegenwoordiging in het buitenland. De mensenrechtenambassadeur en de buitenlandse
missies moeten specifiek worden belast met deze belangrijke materie. Kan ook
de Nederlandse ambassadeur bij de Heilige Stoel worden ingezet voor de godsdienstvrijheid?Mevrouw Fierens (PvdA) heeft waardering voor
de notitie van de ministers, die een algemeen maar zorgvuldig beeld geeft
van de godsdienstvrijheid in de wereld. Het is echter een «noordelijke»
nota waaronder een westers wereldbeeld schuilgaat, omdat zij is geschreven
vanuit de humanistische opvatting over religie. Die opvatting gaat ervan uit
dat de verschillende vormen van religie gelijkwaardig zijn. Na 11 september
2001 werd dat humanistische wereldbeeld verstoord, omdat toen bleek dat niet
iedereen hetzelfde wereldbeeld aanhangt. Deze constatering is van belang voor
de analyse van het probleem en voor de mogelijke oplossingen ervan.De ministers stellen dat het aantal conflicten in naam van godsdienst
is toegenomen, net als uitspraken die in het kader van religie zijn gedaan
over zaken zoals hiv/aids, reproductieve rechten en homorechten. Hoe denken
de ministers daarmee om te gaan? Het recht van aanhangers van een religie
op een eigen opvatting creëert in dit opzicht een behoorlijk spanningsveld.Het onderwerp antisemitisme wordt node gemist in de nota. Mevrouw Fierens
wijst in dit kader op het rapport over antisemitisme van het Europees Waarnemingscentrum
voor racisme en vreemdelingenhaat (EUMC). Wat zijn de vervolgstappen op dat
rapport? Het jaarrapport van het Centrum informatie en documentatie Israël
(CIDI) sluit daar goed op aan; antisemitische uitingen zijn in heel Europa
een groot probleem, dat krachtig ter hand moet worden genomen. Er lijkt een
soort gewenning op te treden; de grenzen worden steeds verlegd, zowel bij
daders als bij slachtoffers.Door de grote onbekendheid met religie ontstaan veel vooroordelen en worden
te snel conclusies getrokken. Voorlichting is van prominent belang. Het stimuleren
van dialogen is een van de kerninstrumenten van de minister. Dat is een westerse
manier om iets aan te pakken. Zowel de EU, de OVSE als de VN heeft sterk ingezet
op dit instrument. Werpt het voldoende vruchten af? Is het probleem voldoende
geanalyseerd?Het thema religie in ontwikkelingssamenwerking is de laatste tijd onderbelicht
geweest, mede door het na 11 september sterk veranderde tijdsbeeld. Toch
maakt het een integraal onderdeel uit van ontwikkelingssamenwerking. BBO heeft
in samenwerking met het ministerie een voorzet gegeven op dit vlak. Het is
mevrouw Fierens nog niet duidelijk wie daarin welke rol gaat vervullen. Zij
pleit voor een multireligieus platform dat vanaf het begin een grote rol speelt,
omdat er anders weer allemaal witte mensen uit dezelfde witte organisaties
rond de tafel zitten.In de nota wordt te mild geoordeeld over Iran en Pakistan. Tijdens een
parlementaire reis in Iran heeft mevrouw Fierens gemerkt dat de vrijheid van
godsdienst in Iran scherp onder druk staat. In Pakistan moet president Musharraf
op veel borden tegelijk schaken. De blasfemiewetten zijn daar nog alom aanwezig.
Tegen die achtergrond is het jammer dat de ontwikkelingssamenwerking met Pakistan
weer is gestart. Op de Nederlandse ambassades in het buitenland moet expertise
aanwezig zijn op het gebied van religie en vrijheid van religie. In Pakistan
is er een voortreffelijk ambassadeur, maar in landen zoals Iran schiet dit
zwaar tekort.Mevrouw Fierens wijst op de rapportage van de speciale rapporteur van
de VN inzake de vrijheid van godsdienst of overtuiging, waaruit blijkt dat
er weinig vooruitgang is geboekt. Over welke instrumenten beschikt de regering?
Op welke terreinen wil zij die inzetten? Welke inspanningen wil de regering
in Europees verband plegen?Voor de heer Wilders (VVD) is de vrijheid
van godsdienst een groot goed. Zowel in de notitie als in de motie-Huizinga-Heringa
wordt de vinger op de gevoelige plek gelegd: de vrijheid van godsdienst wordt
vaak juist om godsdienstige redenen beperkt.Voor de heer Wilders geldt het klassiek-liberale uitgangspunt dat de vrijheid
van de een ophoudt waar de vrijheid van de ander wordt geschaad. Net zoals
alle andere vrijheden is ook de vrijheid van godsdienst dus niet absoluut,
maar gebonden. De vrijheid van godsdienst kan alleen worden gewaarborgd indien
wordt opgetreden tegen het misbruik van dit recht. In de notitie wordt gelukkig
ook ingegaan op deze beperkingen. Hoe staat de minister in dat verband tegenover
het islamisme en tegenover de sharia als basis voor islamitisch recht?In de notitie van de regering komen de spanningen steeds terug. Het valt
op dat het daarbij steeds gaat om islamitische landen, of deze nu in de Sub-Sahara
liggen, in het Midden-Oosten of in Azië. Is er dan een wezenlijke spanning
tussen de islam en mensenrechten die weinig te maken heeft met de cultuur
in een bepaald gebied? Het verzet van Saoedi-Arabië tegen de Universele
Verklaring van de Rechten van de Mens is bekend. Het siert de minister dat
hij in de VN-Mensenrechtencommissie gaat ijveren voor een resolutie om Saoedi-Arabië
te veroordelen.In de notitie wordt uitgebreid ingegaan op het voorkomen van misbruik
van de vrijheid van godsdienst. Dat is een goede zaak. Dit probleem is vooral
aanwezig in het islamisme, waar vaak sprake is van een politieke agenda die
onder het mom van religieuze overtuiging wordt uitgedragen, met gebruikmaking
van de religieuze infrastructuur van moskeeën en liefdadigheidsorganisaties.
Dit is schadelijk voor het voortbestaan van de rechten, maar het treft ook
de gewone gelovige die mede verantwoordelijk wordt gesteld voor wat er onder
het mom van zijn geloof gebeurt. Juist deze groep heeft belang bij het beschermen
van de vrijheid van godsdienst door op te treden tegen misbruik. Te vaak worden
fundamentalisten ten onrechte gezien als mensen die zeer gelovig zijn. In
hoeverre kunnen de ministers bevorderen dat gematigde stromingen
binnen een religie het gevecht met fundamentalistische krachten durven aan
te gaan?De notitie schenkt geen aandacht aan de spanning tussen collectief en
individu. Religie heeft meestal niet veel op met het individu, maar benadrukt
juist het deel uitmaken van het religieus collectief. Deze benadering van
het individu als ondergeschikt aan het collectief, gekoppeld aan een sterke
religieuze overtuiging, maakt het mogelijk dat mensen bepaalde dingen doen.
Veranderen van godsdienst wordt door het collectief gezien als afvallig en
verraderlijk gedrag. Het respect voor de individuele keuze is vaak ver te
zoeken.De heer Wilders mist in de notitie de constatering dat vrijheid van godsdienst
kan botsen met andere vrijheden. De gelijkheid van man en vrouw gaat voor
hem boven godsdienstvrijheid. Het recht van de een mag niet worden gebruikt
om het recht van de ander met voeten te treden. Wat is het verschil tussen
een gebedsgenezer die een kankerpatiënt afraadt om naar het ziekenhuis
te gaan en een priester in een Afrikaans dorp vol met hiv-geïnfecteerden
die mensen uit zijn gemeente ontraadt om een condoom te gebruiken?De heer Wilders is ertegen om religieuze organisaties meer te betrekken
bij het Nederlandse ontwikkelingsbeleid. Organisaties die door de overheid
worden ingeschakeld, dienen een neutraal karakter te hebben. Organisaties
kunnen er een eigen agenda op na houden die door de Kamer niet of nauwelijks
te controleren is. De heer Wilders staat kritisch tegenover het incorporeren
van religie in het beleid. Nederland moet de scheiding van religie en staat
juist bevorderen. Ontwikkeling en secularisatie gaan vaak hand in hand.De activiteiten en voorstellen van BBO inzake religie en OS zullen vele
ontwikkelingssamenwerkers bezig houden. De heer Wilders stoort zich aan pagina
24 en 25 van het kabinetsstuk, waarin wordt beschreven wat er gaat gebeuren
en wat er al is gebeurd. Heel veel OS-geld zal weer aan de strijkstok van
de ontwikkelingsindustrie blijven hangen. Dit geld is niet bedoeld om de mensen
van BBO en andere ngo's een goed belegde boterham te geven. Het geld moet
daar worden besteed en niet hier.De heer Van der Staaij (SGP) wijst op de praktijk
van de beoordeling van asielrelazen. Het is vaak heel lastig om vast te stellen
hoe de positie van christenen in landen zoals Iran daadwerkelijk is. De beleidsstukken
geven daarvan niet altijd een even goed beeld.In talloze landen zijn er toenemende spanningen op religieus gebied en
in veel landen worden mensen vervolgd, gemarteld en gevangengenomen vanwege
hun geloofsovertuiging. De regering constateert in haar notitie dat Nederland
een traditie heeft hoog te houden bij het opkomen voor mensen die vanwege
hun geloof worden vervolgd en laat weten dat zij daarop aanspreekbaar is.
Wat zijn de ambities van de regering? De notitie is meer gewijd aan analyses
dan aan ambities. Het afgelopen jaar zijn op tal van manieren acties ondernomen
voor mensen die wegens hun geloof worden vervolgd. Welke lessen kunnen daaruit
worden getrokken?De Kamer heeft in november 2003 een rapport ontvangen over de situatie
in de nieuwe EU-lidstaten, dat is opgesteld door een groot aantal organisaties.
Haarscherp is in beeld gebracht dat in een aantal landen dat voldoet aan de
politieke Kopenhagencriteria, wettelijke registratievereisten negatief uitpakken
voor de kleine, doorgaans christelijke geloofsgemeenschappen. Is de regering
bekend met dit rapport? Wat is haar reactie erop? In de regeringsnotitie wordt
een enkele zin gewijd aan dit probleem, maar alleen in het kader van de ambitie
om hiertegen iets te ondernemen. Momenteel wordt druk gesproken over de mogelijke
toetreding van Turkije tot de EU. Het Commissierapport over 2003 meldt ernstige
beperkingen van de godsdienstvrijheid gemeten naar Europese standaarden. Een
rapport van Jubilee meldt dat alle onofficiële godsdienstige bijeenkomsten
als potentieel subversief worden beschouwd en de onwelkome belangstelling
trekken van de staatsveiligheidsdiensten. De minister-president heeft de Turkse
regering hierop in oktober aangesproken, maar in de ogen van de heer Van der
Staaij is een krachtiger diplomatieke druk wenselijk. Welke mogelijkheden
ziet de regering om ook in Europees verband de druk op te voeren?In Saoedi-Arabië bevinden joden en christenen zich in benarde posities.
In Iran en Egypte leidt een overgang van de islam tot het christendom soms
tot levensbedreigende situaties. De kwalificatie op pagina 7 dat de situatie
in Noord-Afrika en het Midden-Oosten nog te wensen overlaat, is dus te eufemistisch
geformuleerd. Juist omdat de regering als doelstelling heeft om de betrekkingen
met Arabische landen te verbeteren, moet de positie van godsdienstige groeperingen
in deze regio een belangrijk aandachtspunt zijn. De notitie verwijst slechts
lauwtjes naar de dialoog die in EU-verband met deze landen wordt gevoerd.
Wat doet Nederland concreet om in Europees verband de dialoog op niveau te
houden? In de alinea over Irak ontbreekt een opmerking over de positie van
religieuze groeperingen in de op te stellen grondwet.Wat Afrika betreft, moet de regering waken voor een bijna antiklerikale
houding ten opzichte van aids en homoseksualiteit. In het laatste nummer van
het officiële voorlichtingsblad van het ministerie, Internationale Samenwerking,
meende de heer Van der Staaij deze houding te proeven. Het gesprek over dit
onderwerp moet worden aangegaan met de religieuze leiders, maar niet vanuit
het idee dat de westerse opvattingen over seksualiteit alleenrecht hebben.
Het is iemands goed recht om een andere visie te hebben op de homoseksuele
leefwijze of de reproductieve rechten.In Azië zijn de problemen zeer aanzienlijk. Nederland heeft besloten
om een bilaterale hulprelatie met Pakistan aan te gaan. De heer Van der Staaij
was hier niet voor, maar in dit kader is extra aandacht gerechtvaardigd voor
de strafrechtelijke bepaling inzake blasfemie. Er kan geen OS-hulp worden
gegeven indien hieraan niet spoedig iets verandert. Ook moet de regering in
Islamabad worden gevraagd om krachtig op te treden tegen soennitisch extremistisch
geweld tegen religieuze minderheden. De bilaterale relatie met Vietnam kan
alleen bestendig zijn als dit land de bejegening van de christelijke Hamongstam
daadwerkelijk verbetert. De bilaterale relaties moeten worden benut om op
dit terrein resultaten te boeken. Ook China blijft bijzonder grote zorgen
baren. De heer Van der Staaij verwijst naar het betoog van zijn fractiegenoot
Van der Vlies in het debat over de opheffing van het EU-wapenembargo tegen
dit land. Heeft de EU-mensenrechtendialoog met China effect?De regering verdient een compliment voor het geplande overleg tussen het
ministerie en ngo's zoals Jubilee over religie. Het is zeer terecht dat er
aandacht is voor het belang van het thema religie. Het is goed dat de ogen
niet worden gesloten voor de betekenis van religie in het leven van mensen.
Met een antireligieuze instelling of met het negeren van de rol die religie
vervult, is geen enkel belang gediend.Het antwoord van de bewindsliedenVolgens de minister van Buitenlandse Zaken
staat de bescherming van de vrijheid van godsdienst en levensovertuiging centraal
in de nota. Dit weerspiegelt de overtuiging van de regering dat de specifieke
aandacht die Nederland traditioneel besteedt aan de vrijheid van godsdienst,
moet worden gehandhaafd. Het is voor de regering een voortdurend onderwerp
van aandacht dat zij zowel bilateraal als multilateraal tracht te vertolken.
In vergelijking met andere landen slaat Nederland zeker geen slecht figuur
op dit vlak. De notitie geeft een overzicht van de ontwikkelingen, maar ook
een indicatie van de weg die de regering beoogt te gaan. In de praktijk is
er bijna geen land te vinden waar de vrijheid van godsdienst of overtuiging
in het geheel geen problemen oproept. Bekeken moet worden hoe
ver de Nederlandse invloed reikt in de internationale organisaties om daadwerkelijk
een verschil te maken. Vooral de positie van minderheidsgroepen is in dit
kader aan de orde, omdat zij zich in overtuiging onderscheiden van de meerderheid
en daardoor snel in het gedrang komen.Het buitenlands beleid kent een uitgebreid instrumentarium om de bescherming
van de mensenrechten te bevorderen. In de notitie uit 1998 is een overzicht
van dat instrumentarium aangeboden. In de huidige notitie wordt verwezen naar
wat Nederland bilateraal en multilateraal heeft gedaan en voornemens is om
te doen. Het is niet altijd zichtbaar wat wordt gedaan. Stille diplomatie
kan in veel gevallen doeltreffend zijn, vooral om aandacht te vragen voor
de positie van minderheidsgroepen. In Turkije is op de Nederlandse ambassade
recentelijk een bijeenkomst georganiseerd met ngo's die zich inzetten voor
mensenrechten en voor religieuze vrijheid. Door de grote druk die via stille
diplomatie de afgelopen jaren in Turkije is uitgeoefend, wordt in Antalya
nu een kerk geopend. Daarnaast wordt in Europees verband druk uitgeoefend
op Turkije om aan de politieke criteria te voldoen. De combinatie van instrumenten
is dus effectief om zaken te bereiken. Het zijn vaak langdurige processen
waarbij soms opeens concrete resultaten worden geboekt en waar soms pas op
de plaats moet worden gemaakt.Wel zichtbaar is de rol die Nederland speelt in internationale fora op
het gebied van vrijheid van geloofsovertuiging, zoals de Verenigde Naties
en de OVSE. Tijdens het Nederlands voorzitterschap van de OVSE is een speciale
bijeenkomst gehouden over de vrijheid van godsdienst of overtuiging. In VN-verband
is Nederland traditioneel betrokken bij de onderhandelingen over resoluties
inzake godsdienstige verdraagzaamheid, zowel in het kader van de Mensenrechtencommissie
als in de Derde Commissie. Ierland is de afgelopen jaren hoofdsponsor geweest
van deze resoluties, maar bij de aanstaande VN-Mensenrechtencommissie zal
de EU als geheel als hoofdsponsor optreden. In het kader van de werkverdeling
tussen de EU-partners zal Nederland trekker zijn van deze resolutie. Alles
bij elkaar valt het dus wel mee met het gebrek aan activiteit van Nederland
op dit vlak.Nederland heeft een uitermate goede reputatie op het gebied van de bestrijding
van antisemitisme. Het onderwerp heeft in de notitie geen aparte plaats gekregen,
omdat antisemitisme binnen Europa in de eerste plaats een zaak is van de minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Toch zegt de minister toe goed
op dit onderwerp te letten. Het is zeer zorgelijk dat antisemitisme overal
in Europa sterker naar voren komt. Hiertegen dient krachtig te worden opgetreden.De minister is het met mevrouw Huizinga eens dat de vrijheid om van godsdienst
te veranderen krachtig moet worden uitgedragen. Aangetekend moet worden dat
het hier gaat om excessen van religies. De religies op zichzelf zijn niet
onverdraagzaam, maar onderdelen ervan worden aangegrepen om onverdraagzaamheid
te creëren. Er moet dus een tweesporenbeleid worden gevolgd. Enerzijds
moet er vrijheid zijn om van religie te wisselen, anderzijds moeten excessen
uit de religie worden gehaald. Heel veel moslimvrouwen zijn zeer gelukkig
met hun religie en kennen niet de beperkingen die in Afghanistan en Iran gelden.
In alle regio's waar het nodig is, volgen Nederlandse ambassades deze zaken.
Anders zouden notities zoals de voorliggende niet kunnen worden gemaakt. Dit
past in de opdracht die de ambassades hebben in het kader van het algemene
mensenrechtenbeleid. Religie en religieuze onderdrukking vormen hiervan een
onderdeel, waarover zeer regelmatig wordt gerapporteerd.De minister is geen voorstander van een EU-richtlijn inzake de vrijheid
van godsdienst, omdat een richtlijn een heel concreet juridisch instrument
is. Wel wil de minister nagaan hoe verder practische invulling kan worden
gegeven aan de gemeenschappelijke EU-positie op dit terrein. Dit zal nog een hele toer zijn. De minister is ook niet voor het invoeren van een«ambassadeur
voor godsdienst». Het onderwerp vrijheid van religie maakt onderdeel
uit van het mandaat van de mensenrechtenambassadeur. Alle mensenrechten zijn
gelijkwaardig en onderling verbonden. Het ene recht mag het andere niet beperken.
In dat kader is het efficiënter als de mensenrechtenambassadeur het gehele
pakket aan mensenrechten onder zich heeft. Ook zal het al een hele toer zijn
om in Europees verband tot een gedragscode te komen, laat staan tot het instellen
van een dergelijke ambassadeur. Toch zegt de minister toe dit onderwerp aan
de orde te stellen. Bij de Heilige Stoel wordt een nieuwe ambassadeur benoemd.
De minister zal haar op dit specifieke aspect wijzen.«Afghanistan»
en «11 september» zijn excessen van een bepaalde religieuze
stroming. Er moet voor worden gewaakt om deze excessen synoniem te maken aan
de religie in haar geheel. Op het ogenblik is er een sterke anti-islamitische
tendens te bespeuren, die wordt gevoed door bepaalde evenementen die zwaar
worden uitgelicht en als voorbeeld worden gesteld voor de religie in haar
totaliteit. Dit is een zorgwekkende ontwikkeling.De minister veroordeelt en verwerpt de sharia, die hij ziet als een van
de uitwassen van religies. Hij is het met de heer Wilders eens dat de vrijheid
van godsdienst kan botsen met andere vrijheden, maar er zijn mensenrechtenconventies
en charters om dat evenwicht goed in het oog te houden.De minister voor Ontwikkelingssamenwerking
benadrukt de positieve bijdrage van religie aan ontwikkeling in zowel het
verleden, het heden als de toekomst. Religie stimuleert mensen. Het biedt
ze hoop, perspectief, zingeving en een identiteit, ook in een geseculariseerde
samenleving zoals de Nederlandse. In andere delen van de wereld speelt religie
een nog veel grotere rol. Het Nederlandse ontwikkelingsbeleid zou niet goed
vorm kunnen krijgen zonder de erkenning en benutting van de rol van religie.
Veel Nederlandse ngo's komen voort uit religies. Zij hebben weer contacten
met kerkelijke organisaties elders. De kern van de vrijheid van godsdienst
is dat religies op hun eigen manier een bijdrage kunnen leveren aan de samenleving.
Ook in landen als het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten stellen regeringen
veel geld beschikbaar aan «faith-based»-organisaties. Het criterium
is of de desbetreffende organisaties effectief zijn en kwaliteit leveren.Er zijn ook spanningen op het terrein van godsdienstige opvattingen en
het ontwikkelingsbeleid, zoals de bestrijding van hiv/aids, de reproductieve
rechten en de gezondheidszorg. Op die terreinen staan de neuzen echt niet
allemaal dezelfde kant op. Het voorgaande weekeinde heeft hierover een conferentie
plaatsgehad in Amsterdam. De minister zegt toe de Kamer te informeren over
de uitkomsten daarvan. Het is nog onvoldoende bekend welke culturele en religieuze
belemmeringen er zijn voor de rechtenbenadering voor individuen, met name
voor vrouwen. Er wordt een virtuele werkplaats opgezet waar goede voorbeelden
kunnen worden uitgewisseld en waar slechte voorbeelden aan de kaak kunnen
worden gesteld. Particulieren, overheden en donoren kunnen betrokken regeringen
aanspreken op slechte praktijken. Een uitwas zoals vrouwenbesnijdenis is terecht
hoog op de agenda gekomen, maar in dezelfde sfeer zijn nog tal van niet te
tolereren zaken te bedenken die aan de kaak moeten worden gesteld.Religie kan zeker een constructieve rol spelen. In Indonesië hebben
islamitische leiders met elkaar acties opgezet op het gebied van de bestrijding
van corruptie en het bevorderen van integriteit. In Oost-Kongo en Ivoorkust
spelen religieuze gemeenschappen een rol bij verzoenings- en vredesprocessen.
Dat geldt ook voor de Molukken, waar lang is gezegd dat etniciteit en verschillen
in religie de bron van de conflicten waren. Dat is echter niet het geval;
de leiders van de verschillende religies hebben juist steeds samengewerkt
om mensen bij elkaar te brengen. In Noord-Oeganda is een ring van religieuze
leiders actief om kindsoldaten vrij te krijgen uit de rebellenbeweging. Het
BBO heeft dit onderwerp anderhalf jaar geleden opgepakt. Samen met andere
Nederlandse organisaties en het ministerie zijn workshops gehouden. Het thema
wordt nog niet afgesloten; de minister bekijkt wat zij met de aanbevelingen
kan doen. Zij staat positief tegenover de suggestie van mevrouw Huizinga om
een sociaal-economisch thema toe te voegen.Tijdens de discussie over de nota «Aan elkaar verplicht, Ontwikkelingssamenwerking
op weg naar 2015» (AEV-nota) is de relatie tussen ontwikkelingsprocessen
en culturele en religieuze factoren aan de orde gekomen. De Adviesraad internationale
vraagstukken is over dit onderwerp om een advies gevraagd. De vragen hebben
betrekking op de invloed van culturele religieuze waardestelsels op ontwikkelingsprocessen,
mede tegen de achtergrond van globalisering en politiek-economische en culturele
omgevingsfactoren. De vraag is of er herkenbare positieve of negatieve factoren
zijn die van betekenis zijn voor strategieën inzake duurzame, sociale
en economische ontwikkeling. Het advies zal ruim voor de begrotingsbehandeling
van dit jaar worden uitgebracht. Een van de aanbevelingen is een kennisforum
voor religie en ontwikkelingssamenwerking. Wie daarin zitting zullen nemen,
moet nader worden bekeken. De minister is het niet met de heer Wilders eens
dat dergelijke activiteiten geen functie hebben. De samenleving globaliseert,
individuen en organisaties hebben contacten met mensen verder weg. De kennis
en het bewustzijn van de betekenis van religie in ontwikkelingsprocessen zijn
nog niet optimaal; een kennisplatform kan daaraan bijdragen.Er bestaat inderdaad een spanningsveld tussen vrijheid van godsdienst
en reproductieve rechten. De reproductieve rechten gaan uit van lichamelijke
integriteit, zeggenschap en keuzevrijheid. Dat brengt een spanning met nogal
wat godsdiensten met zich mee. Voor de minister telt de rechtenbenadering.
Rechten die officieel zijn aanvaard, zijn leidend voor het Nederlandse ontwikkelingsbeleid.
Zowel politieke als religieuze leiders zullen worden aangesproken op hun verantwoordelijkheid
om die rechten te respecteren en waar nodig te beschermen. Dat heeft niets
met antiklerikaal gedrag te maken; de regering is heel zorgvuldig in haar
uitingen. Er is respect voor alle religies, maar de dialoog moet op gang worden
gehouden met religieuze leiders die de rechtenbenadering ontkennen. Ook op
dit terrein zijn positieve zaken te melden. In West-Afrikaanse landen spelen
imams in het kader van de hiv/aidsbestrijding een rol in het overdragen van
kennis over reproductieve gezondheidszorg. Ook in Bangladesh is het belang
van reproductieve gezondheidszorg opgenomen in de opleiding van imams. Ook
krijgen imams en vrouwelijke religieuze leiders onderricht over zaken zoals
gender, hiv/aidsbestrijding en reproductieve gezondheid. In heel veel landen
is dit de effectiefste methode om mensen te bereiken.De minister is geen voorstander van het invoeren van een fonds voor interreligieuze
dialoog. Er bestaan al veel instrumenten om interreligieuze dialogen te financieren,
zoals de thematische medefinanciering (TMF). Ook de MFO's financieren uit
eigen beweging dit soort activiteiten. Dergelijke zaken kunnen beter door
maatschappelijke, kerkelijke en religieuze organisaties op touw worden gezet
dan door de overheid. Wel bestaat er een speciale mensenrechtenfaciliteit,
die zowel uit ODA als non-ODA (ODA = Official Development Assistance) kan
worden gefinancierd. De minister nodigt religies, kerken en organisaties ertoe
uit om niet altijd op de overheid te leunen voor dit soort zaken.De ontwikkelingshulp aan Pakistan is bij de discussie over de AEV-nota
besproken. Met het respect voor de vrijheid van godsdienst is het in dat land
inderdaad allerbelabberdst gesteld. Pakistan blijft echter om andere redenen
op de agenda staan. Doordat Nederland goede relaties heeft met een
aantal landen in de regio, heeft het goede programma's kunnen uitvoeren. Pakistan
behoort tot de armste landen van de wereld. De minister ziet heel voorzichtig
vooruitgang in het Pakistaanse mensenrechtenbeleid. Zij is nog niet erg enthousiast,
maar er is zeker geen sprake van een neergaande lijn. Alleen op het terrein
van de vrijheid van godsdienst is nog weinig vooruitgang waar te nemen.De voorzitter van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,De HaanDe griffier van de vaste commissie voor Buitenlandse Zaken,Van OortXNoot1Samenstelling:Leden: Rijpstra (VVD), Dijksma (PvdA), De Haan (CDA), voorzitter, Koenders
(PvdA), Karimi (GroenLinks), Timmermans (PvdA), ondervoorzitter, Van Bommel
(SP), Albayrak (PvdA), Eurlings (CDA), Wilders (VVD), Van Baalen (VVD), Van
As (LPF), Herben (LPF), Ormel (CDA), Ferrier (CDA), Duyvendak (GroenLinks),
Huizinga-Heringa (ChristenUnie), Van Velzen (SP), De Nerée tot Babberich
(CDA), Van Dijk (CDA), Fierens (PvdA), Tjon-A-Ten (PvdA), Eijsink (PvdA),
Brinkel (CDA), Szabó (VVD).Plv. leden: Snijder-Hazelhoff (VVD), Dubbelboer (PvdA), Hessels (CDA),
Stuurman (PvdA), Vos (GroenLinks), Arib (PvdA), De Wit (SP), Leerdam (PvdA),
Sterk (CDA), Hirsi Ali (VVD), Van Miltenburg (VVD), Varela (LPF), Van den
Brink (LPF), Haverkamp (CDA), Rambocus (CDA), Halsema (GroenLinks), Van der
Staaij (SGP), Kant (SP), Eski (CDA), Çörüz (CDA), Wolfsen
(PvdA), Van Nieuwenhoven (PvdA), Waalkens (PvdA), Van Winsen (CDA), Geluk
(VVD), Dittrich (D66). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25992-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl