Toezicht van de Verzekeringskamer, onder meer op de N.V. Levensverzekering Maatschappij Vie d'Or; Brief minister met evaluatie van de gebeurtenissen rond Vie D'Or
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 23669, nr. 15

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

29-03-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

23669 nr. 15

20-03-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamI. InleidingII. ToezichtsuitoefeningIII. Vormgeving van het toezichtIV. Aanscherping van het toezichtsbeleid en aanbevelingen
tot wijziging van de regelgeving1. Toetsing van beleidsbepalers2. Combinatie groot-aandeelhouder/beleidsbepaler3. Programma van werkzaamheden4. Administratieve organisatie5. Kwaliteit van de solvabiliteitsmarge6. Premiestelling en solvabiliteit7. Preluderen op de toekomstige ontwikkeling van de vereiste
solvabiliteitsmarge8. Beleidsvoornemens van de Verzekeringskamer ten aanzien
van het financiële toezicht9. Rol bestuurder, commissaris, accountant en actuaris
en rapportageverplichtingen10. Administratieve boetes en dwangsommen11. Goedkeuring van bepaalde contracten12. Stille curatele13. Noodregeling/faillissement14. Fiscaal compensabele verliezen15. Opvangregeling16. Overige aanbevelingen van de Commissie Ybema17. Overige voornemens van de Minister van Financiën18. Personele aspecten19. Grenzen aan de intensivering van het toezichtV. Conclusie
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 23669Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 79 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
23 669Toezicht van de Verzekeringskamer, onder meer op de N.V. Levensverzekering
Maatschappij Vie d'Ornr. 15BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËNAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 20 maart 1996Hierbij bied ik u de evaluatie inzake de gebeurtenissen rond Vie
d'Or aan.De Minister van Financiën,G. Zalm EVALUATIE
INZAKE DE GEBEURTENISSEN ROND VIE D'ORblz.    I.Inleiding2   II.Toezichtsuitoefening3    III.Vormgeving
van het toezicht6    IV.Aanscherping van het toezichtsbeleid
en aanbevelingen tot wijziging van de regelgeving9 1.Toetsing
van beleidsbepalers9 2.Combinatie groot-aandeelhouder/beleidsbepaler93.Programma van werkzaamheden10 4.Administratieve
organisatie10 5.Kwaliteit van de solvabiliteitsmarge106.Premiestelling en solvabiliteit13 7.Preluderen
op de toekomstige ontwikkeling van de vereiste solvabiliteitsmarge148.Beleidsvoornemens van de Verzekeringskamer ten aanzien van het
financiële toezicht17 9.Rol bestuurder, commissaris,
accountant en actuaris en rapportageverplichtingen17 10.Administratieve
boetes en dwangsommen20 11.Goedkeuring van bepaalde contracten2012.Stille curatele21 13.Noodregeling/faillissement2114.Fiscaal compensabele verliezen22 15.Opvangregeling2316.Overige aanbevelingen van de Commissie Ybema24 17.Overige
voornemens van de Minister van Financiën25 18.Personele
aspecten25 19.Grenzen aan de intensivering van het toezicht25   V. Conclusie27I. InleidingBij verschillende gelegenheden heeft ondergetekende toegezegd om de gebeurtenissen
rond Vie d'Or te zullen evalueren en te bezien welke consequenties daaruit
getrokken moeten worden voor de toezichtsuitoefening en de toezichtsregelgeving.
Inmiddels is omtrent Vie d'Or voldoende informatie beschikbaar op basis waarvan
ik mijn oordeel kan vormen.In mijn reactie op de gebeurtenissen rond Vie d'Or baseer ik mij op het
rapport «Verzekerd van toezicht»1
van de tijdelijke commissie Toezicht Verzekeringskamer (verder te noemen:
Commissie Ybema) en de drie verslagen over de noodregeling bij Vie d'Or van
de Verzekeringskamer2.De Commissie Ybema heeft ten aanzien van de analyse van toezichtsuitoefening
bij Vie d'Or waardevol werk verricht. In deze evaluatie pretendeer ik geenszins
het vele werk dat door de Commissie Ybema is gedaan over te doen. Hoewel de
inhoud van en de analyse in het rapport uiteraard voor rekening van de opstellers
komen, kan ik deze in grote lijnen delen. Wel maak ik op onderdelen enkele
nuanceringen, dan wel plaats ik enkele kanttekeningen. Vanuit mijn verantwoordelijkheid
als Minister van Financiën, zal ik na een bespreking op hoofdlijnen van
de concrete toezichtsuitoefening op Vie d'Or de nadruk leggen op een bespreking
van de gedane aanbevelingen en aangeven welke conclusies ik daaraan verbind
voor het toezichtsbeleid en de regelgeving. Hoofdstuk II geeft – op basis van de eerder genoemde stukken –
een samenvatting van de toezichtsuitoefening door de Verzekeringskamer bij
Vie d'Or alsmede een algemene reactie daarop. In hoofdstuk III wordt ingegaan
op de vormgeving van het toezicht. In hoofdstuk IV geef ik aan welke conclusies
ik trek uit de aanbevelingen van de Commissie Ybema en van de Verzekeringskamer
en formuleer ik mijn beleidsvoornemens. Hoofdstuk V bevat een algemene conclusie. II. ToezichtsuitoefeningMet name sinds 1990 deden zich bij Vie d'Or in toenemende mate problemen
voor. Als keerpunt in het toezichtsproces kan worden beschouwd het najaar
van 1992. In de periode daarvóór waren de inspanningen van de
Verzekeringskamer met name gericht op de verbetering van de administratieve
organisatie en het op peil houden van de vereiste solvabiliteitsmarge. De
Verzekeringskamer constateerde in maart 1992 dat de verbetering van de administratieve
organisatie door Vie d'Or goed ter hand was genomen en dat het door haar geëiste
financieringsplan tot de gewenste verbetering van de vermogenspositie had
geleid. Op dat moment leken de ontwikkelingen bij Vie d'Or in de goede richting
te zijn bijgestuurd.Op basis van in het najaar van 1992 ontvangen informatie bleek desondanks
dat van een structurele verbetering van de financiële positie geen sprake
was. Sedertdien voerde de Verzekeringskamer haar bemoeienissen met Vie d'Or
verder op. Naast maatregelen gericht op het op peil houden van de vereiste
solvabiliteitsmarge, eiste de Verzekeringskamer structurele maatregelen in
de zin van een overname van de verzekeringsportefeuille door een andere verzekeraar
dan wel een overname van de maatschappij zelf. De overname-besprekingen werden
echter onder meer gehinderd door het ontbreken van recente gecertificeerde
jaarstukken. Andere ingrijpende maatregelen, zoals bijvoorbeeld het aanstellen
van een stille bewindvoerder, stelde de Verzekeringskamer uit gezien de positieve
opstelling van de aandeelhouders met betrekking tot het op peil houden van
de solvabiliteitsmarge. Onderzoek in het najaar van 1993 leidde de Verzekeringskamer
tot het voorlopige oordeel dat er een negatieve bijstelling van de geprognosticeerde
vermogenspositie ultimo 1993 met f 20 à f 30 miljoen zou
moeten plaatsvinden. De Verzekeringskamer werd tijdens haar onderzoek ter
plaatse in november 1993 door de toen nieuw aangestelde directeur geïnformeerd
over een aantal handelingen die duidden op mismanagement en mogelijke strafbare
feiten. Aangezien deze informatie inmiddels in de publiciteit was gebracht,
ontstond een situatie waarin de vertrouwensbasis voor het voortbestaan van
Vie d'Or was weggevallen. De Verzekeringskamer stelde daarna met spoed een
bewindvoerder aan en eiste opnieuw een financieringsplan. De aandeelhouders
waren echter niet meer bereid om het (inmiddels gegroeide) tekort in de solvabiliteitsmarge
aan te vullen, waarop de Verzekeringskamer besloot om de vergunning in te
trekken en de noodregeling aan te vragen.Alvorens de wijze waarop de Verzekeringskamer toezicht heeft gehouden
aan een nadere analyse te onderwerpen, is het goed eerst een beschouwing te
wijden aan het zogenaamde toezichthoudersdilemma. Indien een onder toezicht
gestelde instelling in de problemen is gekomen, doet zich de vraag voor welke
lijn de toezichthouder in het belang van de verzekeringnemers, verzekerden
en gerechtigden op uitkeringen (hierna: polishouders) moet kiezen. Enerzijds
worden hun belangen gediend door onverkorte toepassing van de in de wet- en
regelgeving gestelde (financiële) normen. Anderzijds is het evenzeer
in hun belang dat de continuïteit van de bedrijfsvoering zolang mogelijk
wordt gehandhaafd. Deze doelstellingen kunnen haaks op elkaar
staan, zoals bij de deconfiture van Vie d' Or is gebleken. Het te vroeg laten
vallen van het doek (in de zin van het intrekken van de vergunning) kan –
mede door de waardedaling van de beleggingen als gevolg van het versneld te
gelde maken daarvan – de belangen van de polishouders ernstig schaden.
Een beleid dat bij het niet voldoen aan de (financiële) normen te snel
aanstuurt op een liquidatiescenario leidt met een grote mate van zekerheid
tot financieel nadeel voor de polishouders. Dit moet worden afgewogen tegen
de kans dat de maatschappij zonder nadeel voor de polishouders door een moeilijke
periode heen geloodst kan worden. Natuurlijk is aan de «going concern»-benadering
het risico verbonden dat de continuïteit uiteindelijk toch niet kan worden
gewaarborgd. Ik acht het in beginsel gerechtvaardigd bij de afweging tussen
een zeker verlies en een reële kans op succes te streven naar het laatste.
Deze afweging is uiteraard afhankelijk van de omstandigheden van het geval
en brengt een inherente beoordelingsmarge met zich.Bij het plaatsen van kanttekeningen bij bepaalde aspecten van het optreden
van de Verzekeringskamer teken ik overigens wel aan dat het oordelen met kennis
van zaken achteraf relatief gemakkelijk is en dat dit het gevaar in zich bergt
dat de moeilijke afwegingen waarvoor de Verzekeringskamer stond, worden onderschat.
Uit de kennis van zaken die achteraf is verkregen, kunnen echter wel lessen
voor de toekomst worden getrokken, zoals de Verzekeringskamer zelf ook heeft
gedaan.Uit de ter beschikking staande informatie blijkt dat de Verzekeringskamer
zeker geen passief toezicht heeft gehouden op Vie d'Or. Zij heeft daarbij,
zo lang haar dat verantwoord leek, als doelstelling gehanteerd het handhaven
van de continuïteit van Vie d'Or. De reden hiervoor is dat het te vroeg
intrekken van de vergunning, mede door de waardedaling van de beleggingen
als gevolg van de op dat moment ontstane discontinuïteit, de belangen
van de polishouders ernstig zou hebben geschaad. Daarnaast achtte de Verzekeringskamer
een beslissing tot intrekking van de vergunning ook jegens de aandeelhouders
moeilijk verdedigbaar en mogelijk zelfs onrechtmatig zolang deze bereid waren
de solvabiliteitsmarge van de verzekeraar op het wettelijk vereiste niveau
te brengen en te handhaven.Het beleid van de Verzekeringskamer is er primair op gericht geweest zolang
als mogelijk continuïteit in de bedrijfsvoering na te streven. Vanuit
die achtergrond heeft de Verzekeringskamer haar optreden terzake van Vie d'Or
vorm gegeven. Dit streven, gekoppeld aan het streven naar een structurele
oplossing in de zin van overname, kan ik billijken. Dit past in de eerder
geschetste algemene beleidslijn. Het alternatief voor deze benadering –
een beleid dat erop is gericht een in problemen verkerende verzekeringsonderneming
zo snel mogelijk te liquideren – zou naar mijn mening zeker niet in
het belang van de polishouders zijn geweest. De vraag rijst echter of Vie
d'Or niet te lang de gelegenheid heeft gekregen om het bestaan voort te slepen
met de kans dat de situatie steeds verder verslechterde. Had de Verzekeringskamer –
gelet op het moeizaam en steeds marginaal door Vie d'Or voldoen aan een snel
en continu groeiende vereiste solvabiliteitsmarge en gelet op de algeheel
zwakke financiële en administratieve basis van Vie d'Or – niet
in een eerder stadium vergaander kunnen en moeten ingrijpen? Deze vragen kunnen
met name gesteld worden vanaf het moment dat het voor de Verzekeringskamer
duidelijk werd dat het zelfstandig voortbestaan van Vie d'Or zonder een substantiële
kapitaalsinbreng niet langer realistisch was, te weten vanaf het najaar van
1992. Naar mijn oordeel waren op basis van de thans beschikbare informatie
op bepaalde momenten andere afwegingen denkbaar geweest ten aanzien van het
inzetten van het toezichtsinstrumentarium en kan in navolging
van de Commissie Ybema worden geconstateerd dat binnen de grenzen van de wet
aanscherping van het toezichtsbeleid mogelijk is. Uit de ter beschikking staande
gegevens komt naar voren dat een complex van feiten en omstandigheden heeft
geleid tot het ten onder gaan van Vie d'Or. Het gaat daarbij met name om de
buitengewoon snelle groei van Vie d'Or vanaf 1989, het (te) scherpe beleid
ten aanzien van de premiestelling en de dekking van de kosten van deze maatschappij,
de met de voorgaande punten samenhangende structurele solvabiliteitsproblemen,
de grote afhankelijkheid van substantiële externe kapitaalsinjecties –
waaraan slechts moeizaam ad hoc werd voldaan -, het (gedeeltelijk) meetellen
voor de solvabiliteitsmarge van minder hoogwaardige vermogensbestanddelen
en de aanwezigheid van activa die in geval van discontinuïteit belangrijke
waardeverminderingen te zien geven. Omstandigheden die de negatieve effecten
hiervan versterkten en een ernstige handicap vormden voor het toezicht, waren
de gebrekkige administratieve organisatie en de gebrekkige en, naar later
is gebleken, deels onbetrouwbare informatiestroom naar de toezichthouder.
Bij het functioneren van het management konden derhalve ernstige vraagtekens
worden gezet. Ook zijn blijkens het rapport van de Commissie Ybema kritische
kanttekeningen te plaatsen bij de rol van de raad van commissarissen, de externe
accountant en de actuaris en is belangenverstrengeling geconstateerd tussen
Vie d'Or en enkele aan Vie d'Or-directeur Maes gelieerde tussenpersonen. Mogelijk
moet hieraan nog worden toegevoegd het plegen van strafbare feiten door bepaalde
bij Vie d'Or betrokken personen.Indien Vie d'Or blijvend aan de snel groeiende solvabiliteitseisen had
kunnen voldoen, was er een gerede kans geweest dat de maatschappij het uiteindelijk
gered zou hebben. Dat de Verzekeringskamer aan het op peil houden van de solvabiliteit
prioriteit heeft gegeven, is dan ook terecht. Vie d'Or bevond zich echter
reeds in een zwakke financiële positie en leunde daarnaast sterk op toekomstige
opbrengsten door onder andere het eerste en tweede financiële herverzekeringscontract
en door het in sterke mate verlenen van rentestandkortingen en het activeren
van eerste kosten. Hierdoor kwam de deconfiture extra hard aan. Ik ben dan
ook met de Commissie Ybema van mening dat het in een vroegtijdig stadium actief
hanteren van de mogelijkheden om de solvabiliteitsmarge uit kwalitatief hoogwaardige
bestanddelen te laten bestaan aanbeveling had verdiend.De Verzekeringskamer heeft niet eerder dan in november 1993 een bewindvoerder
bij Vie d'Or benoemd. De reden om hier niet eerder toe over te gaan, was dat
Vie d'Or tot dat moment op zich naar vermogen aan de gegeven aanwijzingen
leek te voldoen, er door de garanties van aandeelhouders op korte termijn
geen acute vrees voor de solvabiliteit leek te bestaan en dat een stille curatele
het risico van uitlekken met zich brengt. Indien dit risico zich realiseert,
kan dit een vertrouwenscrisis inleiden die het acute einde van de verzekeraar
tot gevolg heeft. Alles afwegende meende de Verzekeringskamer dat het voordeel
van een bewindvoerder niet opwoog tegen het mogelijke nadeel. Daar staat echter
tegenover dat de Verzekeringskamer van een stille bewindvoerder wellicht een
deel van de informatie zou hebben gekregen die voor haar in die periode verhuld
is gebleven. Een stille bewindvoerder had de Verzekeringskamer eveneens behulpzaam
kunnen zijn bij het meer actief begeleiden van een portefeuille-overdracht
of het verkopen van de onderneming. Ik ben van mening dat het in de toekomst
aanbeveling verdient om in vergelijkbare gevallen in een eerder stadium tot
de aanstelling van een stille bewindvoerder over te gaan.Wat betreft de soms onvolledige en soms onjuiste informatievoorziening
aan de Verzekeringskamer meen ik dat de Verzekeringskamer, behoudens
indicaties van het tegendeel, onder normale omstandigheden af moet kunnen
gaan op de juistheid van de mededelingen van de directie en de raad van commissarissen
van een verzekeraar. Op mededelingen van de externe accountant en de actuaris
moet onder alle omstandigheden afgegaan kunnen worden, in het bijzonder wanneer
een verzekeraar een hachelijke fase betreedt. In dit verband wijs ik op de
ook door de Commissie Ybema onderkende verdeling van verantwoordelijkheden.
Ook acht ik het wenselijk dat een accountant en een actuaris op eigen initiatief
mededeling doen aan de toezichthouder van bepaalde feiten en ontwikkelingen
die een potentieel gevaar in zich houden voor de continuïteit van de
verzekeraar. Dit alles neemt niet weg dat de Verzekeringskamer diepgaander
onderzoek had kunnen verrichten bij Vie d'Or en dat zij in een aantal opzichten
actiever had kunnen optreden. Zo had de Verzekeringskamer aan het beoordelen
van de antecedenten en de kwaliteiten van het management meer aandacht kunnen
schenken. Hierbij moet wel worden bedacht dat het de vraag is of dit in het
geval van Vie d'Or gevolgen zou hebben gehad voor het zittende management.De Commissie Ybema wijst er terecht op dat de deconfiture zeker niet in
de eerste plaats aan de toezichthouder kan worden verweten. Het bestaan van
toezicht op verzekeringsondernemingen neemt immers niet weg dat de verantwoordelijkheid
voor de bedrijfsvoering primair ligt bij de directie en de eigen raad van
commissarissen als interne toezichthouder, terwijl ook voor de accountant
en de actuaris als externe adviseurs een belangrijke rol is weggelegd. Voorts
leidde het feit dat de problemen bij Vie d'Or in november 1993 in de openbaarheid
kwamen, ertoe dat de tot dan door de Verzekeringskamer gevolgde strategie,
gericht op «geruisloze» portefeuille-overdracht of overname van
de onderneming, niet kon worden voortgezet.De Verzekeringskamer heeft, voor zover ik kan beoordelen, geen indicaties
gehad van bij Vie d'Or mogelijk gepleegde strafbare feiten. Voor het doelgericht
opsporen van dergelijke feiten is het toezicht overigens niet bedoeld en ook
niet ingericht. III. Vormgeving van het toezichtDe Wet toezicht verzekeringsbedrijf 1993 (WTV 1993) gaat uit van normatief
toezicht. De verzekeraar is in beginsel vrij bij het bepalen van het bedrijfsbeleid,
waarbij hij de wettelijke regels in acht moet nemen. Het normatieve toezicht
concentreert zich in hoofdzaak op het kunnen nakomen door een verzekeraar
van zijn financiële verplichtingen jegens de polishouders. De toezichthouder
controleert of de verzekeraar zich aan de – voornamelijk hierop toegesneden –
wettelijke normen en regels houdt. Hij vormt zich een oordeel over de kwaliteit
van het bedrijfsbeleid, en stuurt zonodig bij. Daartoe beschikt de toezichthouder
over een instrumentarium dat hem een uitgebreide discretionaire bevoegdheid
geeft. Met name het aanwijzingsrecht is een flexibel instrument. De inhoud
van een aanwijzing kan geheel worden toegesneden op de omstandigheden van
het individuele geval. Het is een instrument waarmee de Verzekeringskamer
in vergaande mate kan ingrijpen in het bedrijfsbeleid van een onderneming.
Door het aanstellen van een stille bewindvoerder heeft de Verzekeringskamer,
indien de verzekeraar weigert of niet in staat blijkt om binnen de gestelde
termijn aan de aanwijzing te voldoen, de bevoegdheid om zelf de noodzakelijke
maatregelen te doen uitvoeren. Deze bevoegdheid heeft de Verzekeringskamer
ook indien er sprake is van een acute situatie waarin de belangen van de polishouders
nopen tot onverwijld ingrijpen. Uiteraard moet het inzetten van dit instrumentarium
in het algemeen sporen met de filosofie van het toezichtssysteem, dat wil
zeggen dat de toezichthouder niet op de stoel van de ondernemer
moet gaan zitten. De verzekeraar is en blijft zelf verantwoordelijk voor het
bedrijfsbeleid, zowel voor de situatie die aanleiding heeft gegeven tot het
geven van een aanwijzing als voor de wijze waarop de verzekeraar gevolg geeft
aan een aanwijzing. Doen zich problemen voor bij een verzekeraar dan kan vergaand
ingrijpen van de kant van de Verzekeringskamer echter noodzakelijk zijn.Mede met het oog op het wettelijke instrumentarium van de Verzekeringskamer
heb ik geen feiten en omstandigheden gevonden rond Vie d'Or die tot de conclusie
zouden moeten leiden dat eventuele lacunes in de wet de kern van het probleem
zijn geweest. Het bestaande toezichtsinstrumentarium biedt voldoende flexibiliteit
voor maatwerk. De Commissie Ybema is tot de algemene conclusie gekomen dat
de Verzekeringskamer haar wettelijke bevoegdheden nogal formeel heeft geïnterpreteerd
en deze bovendien terughoudend heeft gebruikt. Ik onderschrijf de conclusie
van de Commissie Ybema dat aanscherping van het toezichtsbeleid binnen de
grenzen van de wet mogelijk is. Regelgeving alleen biedt nog geen garantie
voor een adequaat toezicht. Het steeds verder verfijnen van regelgeving biedt
slechts schijnzekerheid. Het behoort tot de taak van de toezichthouder bedreigende
ontwikkelingen bij verzekeraars in een zo vroeg mogelijk stadium te signaleren
en daarin bij te sturen. Hoe en op welk moment dat moet gebeuren, kan niet
in abstracto in wettelijke regels worden vastgelegd. Dit neemt echter niet
weg dat het zinvol is om de bestaande toezichtsregelgeving te toetsen aan
de bij Vie d'Or opgedane ervaringen.De voordelen van het normatieve toezichtssysteem zijn evident. Landen
met een normatief toezicht kennen in het algemeen lagere premies en een grote
verscheidenheid aan produkten, wat mede wordt toegeschreven aan de grotere
mate van bedrijfsvrijheid en concurrentie. Te gedetailleerde overheidsbemoeienis
met het bedrijfsbeleid van private ondernemingen, zoals in landen waar een
meer restrictief materieel toezichtssysteem wordt toegepast, werkt inflexibiliteit
in de hand en biedt ook geen garantie tegen het in de problemen komen van
een onderneming. De voordelen van het normatieve toezicht zijn ook in Europees
verband onderkend. De derde generatie EG-verzekeringsrichtlijnen gaat in beginsel
eveneens uit van normatief toezicht. Er zijn dan ook geen redenen om de uitgangspunten
van het normatieve toezicht naar aanleiding van de gebeurtenissen rond Vie
d'Or te verlaten. De aanbevelingen van de Commissie Ybema en de beleidsvoornemens
en aanbevelingen van de Verzekeringskamer, die mede tot doel hebben de toezichtsteugels
op onderdelen aan te trekken, heb ik dan ook vanuit de invalshoek van het
normatieve toezicht bezien.Naar aanleiding van de gebeurtenissen rond Vie d'Or zijn vragen gerezen
over de wettelijke geheimhoudingsplicht die op de Verzekeringskamer (en ook
op De Nederlandsche Bank N.V. en de Stichting Toezicht Effectenverkeer) rust.
Deze verbiedt de toezichthouders om toezichtsinformatie die onder de geheimhoudingsplicht
valt, te verstrekken aan derden. Aangezien de toezichthouder voor een adequaat
toezicht afhankelijk is van de mogelijkheid om ook geheime, bedrijfsgevoelige
gegevens bij het toezicht te betrekken en de bereidheid van de verzekeraar
om die informatie te verschaffen alleen bestaat indien geheimhouding is gegarandeerd,
is een stringente geheimhoudingsplicht van wezenlijk belang voor een effectief
toezicht. De Europese regelgeving waarop de geheimhoudingsplicht is gebaseerd,
voorziet dan ook in een dergelijke geheimhoudingsplicht. Deze is volledig
in de Nederlandse wetgeving opgenomen. De Europese regelgeving laat echter –
binnen zekere grenzen ruimte om op grond van wettelijke bepalingen de mededeling
van bepaalde gegevens toe te staan aan – kort gezegd – het betrokken ministerie. De vragen die zijn gerezen naar de controle op de adequate
uitoefening van de toezichtstaak door de Verzekeringskamer hebben mij aanleiding
gegeven om, gebruik makend van deze ruimte die de Europese regelgeving biedt,
bij de Tweede Kamer in te dienen het voorstel van wet tot aanpassing van de
Wet toezicht beleggingsinstellingen, de Wet toezicht effectenverkeer 1995,
de Wet toezicht kredietwezen 1992, de Wet toezicht verzekeringsbedrijf 1993
en de Wet toezicht natura-uitvaartverzekeringsbedrijf in verband met het mogelijk
maken van onderzoek naar de toereikendheid van deze wetgeving of van de wijze
waarop de toezichthouders deze wetgeving uitvoeren of hebben uitgevoerd1. Met dit wetsvoorstel wordt ook tegemoetgekomen aan de
aanbeveling van de Commissie Ybema om de Minister van Financiën meer
mogelijkheden te geven zijn verantwoordelijkheid inhoud te geven. Het wetsvoorstel
verruimt de mogelijkheden voor het verschaffen van informatie door De Nederlandsche
Bank N.V., de Verzekeringskamer en de Stichting Toezicht Effectenverkeer aan
de Minister van Financiën. Ingevolge het wetsvoorstel zal de Minister
van Financiën bevoegd zijn om aan de toezichthouders de gegevens en inlichtingen
te vragen die naar zijn oordeel nodig zijn voor een onderzoek naar de toereikendheid
van deze wet of van de wijze waarop de toezichthouder de desbetreffende wet
uitvoert of heeft uitgevoerd, indien dat ter wille van het (bedrijfseconomisch)
toezicht nodig blijkt. Een onderzoek kan betrekking hebben op het toezicht
in het algemeen of ten aanzien van een bepaalde instelling in het bijzonder,
mits in het laatste geval sprake is van een deconfiture. Anders dan de verplichtingen
tot jaarlijkse verslaglegging in de huidige toezichtswetten, waarbij de toezichthouders
in beginsel zelf bepalen welke informatie zij daarin opnemen, voorziet het
onderhavige wetsvoorstel in een informatieverplichting van de toezichthouders,
waarbij de Minister van Financiën, indien daartoe aanleiding bestaat,
formuleert welke informatie hij wenst te ontvangen. De toezichthouders zijn
in beginsel verplicht na een dergelijk verzoek de gevraagde gegevens en inlichtingen
te verstrekken. Gegevens en inlichtingen die betrekking hebben op of herleidbaar
zijn tot individuele instellingen en personen worden echter niet verstrekt.
Hoewel de geheimhoudingsplicht van de toezichthouders door een deconfiture
niet wordt doorbroken, wordt in het wetsvoorstel ten aanzien van de Minister
van Financiën een uitzondering gemaakt voor gegevens en inlichtingen
die betrekking hebben op of herleidbaar zijn tot instellingen die in deconfiture
zijn. Vie d'Or heeft geen aanleiding gegeven om in de verantwoordelijkheidsverdeling
tussen de Minister van Financiën en de Verzekeringskamer wijziging te
brengen. De vraag of de toezichthoudende taken moeten worden uitgevoerd door
een zelfstandig bestuursorgaan, moet bevestigend worden beantwoord. Uitvoering
van het toezicht «op afstand» van de Minister van Financiën,
in plaats van onder diens directe verantwoordelijkheid, is onverminderd wenselijk.
De uitvoering van het toezicht dient plaats te vinden op basis van specifieke
deskundigheid, met als uitgangspunt een prudent toezichtsbeleid gericht op
het aan hun financiële verplichtingen kunnen voldoen door financiële
instellingen. Onafhankelijkheid is een waarborg tegen het afwegen van toezichtsdoelstellingen
tegen andere prioriteiten in het overheidsbeleid.Plaatsing «op afstand» van de overheid in een privaatrechtelijke
rechtsvorm maakt het bovendien mogelijk om een personeels- en arbeidsvoorwaardenbeleid
te voeren dat de Verzekeringskamer en ook De Nederlandsche Bank N.V. en de
Stichting Toezicht Effectenverkeer in staat stelt om voldoende gekwalificeerd
personeel aan te trekken met bedrijfstakervaring. IV. Aanscherping van het toezichtsbeleid en aanbevelingen
tot wijziging van de regelgevingDe Verzekeringskamer heeft in het tweede tussentijdse verslag een aantal
beleidsvoornemens geformuleerd. Voorts hebben zowel de Commissie Ybema als
de Verzekeringskamer aanbevelingen gedaan tot wijziging van de regelgeving.
In het onderstaande zal ik – voorzover dat niet reeds aan de orde is
gekomen – aangeven welke conclusies ik daaruit trek en mijn beleidsvoornemens
formuleren. 1. Toetsing van beleidsbepalersOm zich een beter oordeel te kunnen vormen over het management van een
verzekeraar heeft de Verzekeringskamer, in lijn met de aanbevelingen van de
Commissie Ybema, haar beleid met betrekking tot toetreding van nieuwe bestuurders
verscherpt. Zij gaat een uitgebreide lijst hanteren van criteria en vragen
met betrekking tot de integriteit, de opleiding, de ervaring, het (financiële)
verleden en de (financiële) banden met andere bedrijven van de kandidaat.
In dit opzicht komen eveneens eventuele banden met assurantietussenpersonen
aan de orde, zoals ook de heer Maes van Vie d'Or had. Voorts voert de Verzekeringskamer
intake en exit-gesprekken. Ook ten aanzien van de overige personen die het
beleid van een verzekeraar mede bepalen heeft de Verzekeringskamer haar beleid
verscherpt. De Commissie Ybema beveelt aan dat ten aanzien van de eisen van
betrouwbaarheid en deskundigheid eensluidende afspraken met de beide andere
toezichthouders worden gemaakt. Ik zal deze suggestie aan de toezichthouders
overbrengen.De Verzekeringskamer is verder voornemens om eenmaal per vijf jaar de
zittende bestuurders te toetsen. Bij een geschat aantal van ± 1500
directieleden en ± 1500 commissarissen gaat het om de toetsing van
ongeveer 600 functionarissen per jaar.Met de bovenvermelde beleidsintensivering kan ik volledig instemmen. Een wijziging van het Besluit politieregisters is in voorbereiding om
toetsing van functionarissen aan strafregisters wettelijk te regelen. Voorts
bereid ik een aanpassing van artikel 29, tweede lid, van de WTV 1993 voor,
teneinde de bewijslast voor de toezichthouder op het punt van de betrouwbaarheid
van beleidsbepalers van onder toezicht staande instellingen te verlichten
en acht ik het wenselijk dat bij wijzigingen in het management een voorafgaande
toets door de toezichthouder op deskundigheid en betrouwbaarheid kan plaatsvinden. 2. Combinatie groot-aandeelhouder/beleidsbepalerIn het tweede tussentijdse verslag zegt de Verzekeringskamer de combinatie
in één persoon van grootaandeelhouder met stemrecht en een beleidsbepalende
rol in de verzekeraar niet gewenst te achten. Ik constateer met de Verzekeringskamer
dat deze combinatie in het geval Vie d'Or ongelukkig is gebleken. Tevens ben
ik van mening dat deze combinatie in het algemeen een bijzondere aandacht
vraagt van de toezichthouder teneinde situaties zoals die zich bij Vie d'Or
voordeden in de toekomst te vermijden. Een verbod op de combinatie grootaandeelhouderschap
en een beleidsbepalende rol zou echter een stap te ver zijn. De combinatie
kan namelijk ook leiden tot een extra betrokkenheid bij het welwezen van de
onderneming, wat niet tot nadeel voor polishouders leidt. 3. Programma van werkzaamhedenDe Commissie Ybema beveelt aan om strengere eisen te stellen aan de inhoud
van het bij de vergunningaanvraag over te leggen programma van werkzaamheden.
De Verzekeringskamer stelt voor om het programma van werkzaamheden tenminste
uit te breiden met een uitvoerig bedrijfsplan en een opzet van de administratieve
organisatie. Over de realisatie van deze plannen moet vervolgens periodiek
worden gerapporteerd aan de Verzekeringskamer.De Regeling programma van werkzaamheden verzekeringsbedrijf 1994 zal in
deze zin worden aangepast. Het programma van werkzaamheden zal op deze wijze
een beter handvat vormen voor de Verzekeringskamer om de toekomstige ontwikkelingen
bij een verzekeraar te beoordelen. Hoe ambitieuzer een bedrijfsplan is, des
te zwaarder zullen de eisen moeten zijn aan de administratieve organisatie
en de financiële onderbouwing van het plan. Gezien het (binnen zekere
marges) voorspelbare karakter van de toekomstige ontwikkeling van de vereiste
solvabiliteitsmarge van een verzekeraar, ligt het in de rede om aan nieuwe
verzekeraars de eis op te leggen dat zij aantonen hoe zij aan de binnen een
bepaalde termijn op basis van het bedrijfsplan te verwachten vereiste solvabiliteitsmarge
kunnen voldoen. Kan een verzekeraar dit niet voldoende aantonen dan krijgt
hij geen vergunning, dan wel moet hij zijn bedrijfsplan op een minder ambitieuze
leest schoeien. Het programma van werkzaamheden zal zo een accurater uitgangspunt
kunnen zijn bij de intensivering van het toezicht op jonge verzekeraars. Indien
blijkt dat een verzekeraar sneller groeit dan zijn organisatie en financiële
situatie toelaten, kan de Verzekeringskamer ingrijpen, bijvoorbeeld door het
(tijdelijk) afremmen van de produktie, het wijzigen van de dekking of het
verzekerd bedrag of het verhogen van premies voor nieuwe produkten door middel
van een aanwijzing. 4. Administratieve organisatieDe Commissie Ybema beveelt aan om aanbevelingen of richtlijnen op te stellen
met betrekking tot de inrichting van de administratieve organisatie. Op grond
van artikel 70, tweede lid, van de WTV 1993 kan de Verzekeringskamer verzekeraars
aanbevelingen en algemene richtlijnen geven voor hun bedrijfsvoering met betrekking
tot hun administratieve organisatie – met inbegrip van de financiële
administratie en de interne controle alsmede met het oog op het voorkomen
van belangenconflicten. De Verzekeringskamer heeft de invulling van bepaalde
elementen inmiddels ter hand genomen. Als voorbeeld moge dienen de door de
Verzekeringskamer op 24 april 1995 aan ondertoezichtgestelde instellingen
toegezonden circulaire inzake financiële derivaten. 5. Kwaliteit van de solvabiliteitsmargeEen belangrijke kwestie die bij de toetsing van de solvabiliteit van Vie
d'Or aan de orde kwam was (financiële) herverzekering. De Verzekeringskamer
heeft de herverzekeringscontracten bij Vie d'Or in het licht van een continuïteitsscenario
beoordeeld. Zij was van mening dat voortbestaan van de onderneming op het
moment van het meetellen voor de aanwezige solvabiliteitsmarge van de door
financiële herverzekeringscontracten gegenereerde vermogensbestanddelen
mogelijk was. Met een garantiestelling voor het voldoen aan de solvabiliteitsvereiste
voor f 6 mln, die later werd omgezet in een achtergestelde lening van
f 6 mln en een aanvullende garantie van f 3 mln, gaven ook de aandeelhouders
zelf aan vertrouwen in de continuïteit van Vie d'Or te hebben. Herverzekeraars gaven door het aangaan van herverzekeringscontracten eveneens blijk
uit te gaan van de continuïteitsgedachte.De kern van de kritiek van de Commissie Ybema bestaat hierin dat de Verzekeringskamer,
op een moment waarop het voortbestaan van Vie d'Or reeds onzeker was, accoord
is gegaan met het meetellen van kwalitatief minder hoogwaardige vermogensbestanddelen
voor de solvabiliteitsmarge. Dit terwijl Vie d'Or ook op andere punten reeds
zwaar leunde op toekomstige opbrengsten, namelijk door het verlenen van rentestandkorting
en het activeren van eerste kosten. Volgens de Commissie Ybema had met name
het tweede financiële herverzekeringscontract niet mogen worden meegenomen
als onderdeel van de solvabiliteitsmarge en had de Verzekeringskamer moeten
aandringen op ondersteuning van de solvabiliteitspositie door extra kapitaalstortingen.
Als algemene conclusie pleit de Commissie Ybema voor een aanwezige solvabiliteitsmarge
die bestaat uit kwalitatief hoogwaardige bestanddelen.De vereiste solvabiliteitsmarge is een financiële buffer opdat de
verzekeraar aan de wisselvalligheden van het bedrijf het hoofd kan bieden
en zodoende op termijn aan al haar verplichtingen kan voldoen. In het licht
van deze langere termijn bezien is het een logische consequentie dat de aanwezige
solvabiliteitsmarge wordt beoordeeld uitgaande van een continuïteitsvisie
van de verzekeraar. De aanwezige solvabiliteitsmarge bestaat uit op EG-verzekeringsrichtlijnen
gebaseerde toegestane vermogensbestanddelen, gevormd door het vrije vermogen
van de onderneming en, met toestemming van de toezichthouder, door impliciete
vermogensbestanddelen.De solvabiliteitsmarge wordt eveneens tevens beïnvloed door de wijze
waarop toekomstige baten en lasten, gewaardeerd op toegestane waarderingsgrondslagen,
in de jaarrekening tot uiting komen. Methoden als financiële herverzekering,
activering van eerste kosten en rentestandkorting kunnen ertoe strekken om
rekening te houden met die toekomstige baten en lasten waarvan de omvang en
het tijdstip waarop deze worden geëffectueerd een aan zekerheid grenzende
waarschijnlijkheid hebben. Het doel hiervan is onder meer het stabiliseren
van de financiële ontwikkeling in de tijd. De mate waarin de toekomstige
baten en lasten samenhangend met financiële herverzekering en geactiveerde
rentestandkorting waarschijnlijk zijn, is mede afhankelijk van de juridische
modaliteiten die in concrete gevallen aan de methode ten grondslag liggen.Financiële herverzekeringscontracten kunnen zinvolle instrumenten
zijn. Het doel van deze contracten kan zijn het stabiliseren van de financiële
ontwikkeling bij een verzekeraar in de tijd. Een eenduidige definiëring
van deze produkten is overigens niet te geven. Ook kunnen de gevolgen voor
de financiële situatie van de verzekeraar per contract verschillend zijn.
Het blijft daarom wel zaak om financiële herverzekeringscontracten met
de nodige voorzichtigheid te beoordelen. Van financiële herverzekering
wordt tot dusverre door Nederlandse verzekeraars beperkt gebruik gemaakt.
De afwaardering van de vorderingen op herverzekeraars, die plaatsvindt na
het van kracht worden van een noodregeling omdat de toekomstige baten dan
niet langer als activa kunnen worden opgevoerd, betekent niet dat dit winstpotentieel
verdwijnt. Dit winstpotentieel is op basis van «going concern»
nog wel degelijk aanwezig en zal, bij een eventuele overname, in de overnameprijs
worden verdisconteerd.Voor het activeren van eerste kosten en rentestandkorting geldt een vergelijkbaar
argument. Het activeren en afschrijven van eerste kosten en van rentestandkorting
in de tijd of over de looptijd van het contract zijn op zich zonder meer toegestaan,
zoals de Commissie Ybema terecht aangeeft. Deze methoden worden
door vele verzekeraars toegepast en zijn gangbare en algemeen geaccepteerde
boekhoudmethoden. Door middel van afschrijving in de tijd geeft de jaarlijkse
winst- en verliesrekening een beter beeld van de daadwerkelijk financiële
ontwikkeling in dat jaar. Het niet toestaan van het activeren van rentestandkorting
zou betekenen dat, hoewel er voldoende zekerheid bestaat over de rendementsverwachting,
daar toch geen rekening mee mag worden gehouden. De polishouders zouden de
gevolgen van een dergelijke eis kunnen merken in de vorm van premieverhogingen
of lagere verzekerde bedragen.Naarmate een verzekeraar in een kwetsbaardere positie verkeert, is het
minder wenselijk om voor de solvabiliteitsmarge in sterke mate afhankelijk
te zijn van toekomstige resultaten. Dit geldt bijvoorbeeld voor startende
ondernemingen en bepaalde zeer sterke groeiende ondernemingen. Bij op zich
verantwoorde methoden als financiële herverzekering, activering van eerste
kosten en rentestandkorting kan in het geval tot intrekking van de vergunning
van de verzekeraar wordt besloten en er een discontinuïteitsscenario
in werking treedt, blijken dat een aantal van de toekomstige baten en lasten
niet direct liquide te maken zijn. Afhankelijk van de modaliteiten kunnen
deze waarden overigens in de toekomst (gedeeltelijk) geëffectueerd worden,
indien de portefeuille in enigerlei vorm kan worden overgedragen en worden
afgewikkeld. Het toekomstig winstpotentieel op polissen en de verwachte overrente
op beleggingen kunnen immers blijven bestaan en zodoende de feitelijke voorwaarden
waartegen overdracht en afwikkeling plaatsvindt beïnvloeden.Voor het goede begrip teken ik aan dat bij Vie d'Or het totale vermogenstekort
niet alleen ontstond door de mindere kwaliteit van de vermogensbestanddelen
die de solvabiliteitsmarge vormden, maar met name ook door de kwaliteit van
bepaalde activa die dienden tot dekking van de technische voorzieningen, onder
andere het Merrill Lynch-contract. Deze bleken bij de opgetreden discontinuïteit
niet de (balans)waarde vast te kunnen houden. Wel was het zo dat door de geschetste
afhankelijkheid van Vie d'Or van toekomstige opbrengsten Vie d'Or toch al
extra kwetsbaar geworden was in het geval van discontinuïteit. Het blijft
overigens achteraf de vraag of deze situatie voorkomen had kunnen worden anders
dan dat de Verzekeringskamer eerder de vergunning van Vie d'Or had ingetrokken,
met alle gevolgen van dien.Een wet van Meden en Perzen laat zich voor het bovenstaande niet formuleren.
Het vinden van een juist midden vormt een kerntaak van de toezichthouder.
Hij beweegt zich hier in een spanningsveld met een inherente beoordelingsmarge,
welke van geval tot geval zal verschillen. Een alerte opstelling, leidend
tot een tijdig en juist inzicht, zal ongetwijfeld bijdragen aan een verantwoorde
afweging. De (algemene) conclusie die ik hieraan verbind, is dat ten algemene
een conservatiever beleid van de Verzekeringskamer – zowel ten aanzien
van de kwaliteit van de vermogensbestanddelen die de solvabiliteitsmarge vormen
als ten aanzien van de beleggingen ter dekking van de technische voorzieningen –
de voorkeur verdient boven een aanscherping van de regelgeving. Ik ben het
eens met de Commissie Ybema dat het in algemene zin aanbeveling verdient te
streven naar een kwalitatief hoogwaardige invulling van de solvabiliteitsmarge.
De Verzekeringskamer zou in beginsel kwalitatief minder hoogstaande vermogensbestanddelen,
die voortvloeien uit financiële herverzekering, niet meer moeten toestaan
in het geval zij geen perspectief meer ziet voor een structurele oplossing
binnen een redelijke termijn. Tevens zou de Verzekeringskamer bij die verzekeraars
die kwetsbaarder kunnen zijn voor discontinuïteitsrisico's, zoals startende
en bepaalde snel groeiende verzekeraars, extra aandacht moeten schenken aan
elementen als activering van eerste kosten en rentestandkorting. De bevoegdheid
die de Verzekeringskamer heeft op grond van artikel 68, vierde lid, van de
WTV 1993 om tegen de waardering van de vermogensbestanddelen die de solvabiliteitsmarge
vormen, en dus ook tegen de waarderingsgrondslagen in het algemeen, bezwaar
te maken, zou derhalve actiever gehanteerd kunnen worden.Het verdient in het kader van het streven naar een kwalitatief hoogwaardige
invulling van de solvabiliteitsmarge in algemene zin aanbeveling aan vermogensbestanddelen
die het minimum garantiefonds vormen de eis te stellen dat hiertegenover een
materieel tegoed staat. Dit betekent dat deze gelden aan de verzekeraar daadwerkelijk
ter beschikking staan zonder dat men afhankelijk is van derden voor de beschikkingsmacht.
Vermogensbestanddelen die in dat geval zouden vervallen als dekking van het
minimum garantiefonds zijn bijvoorbeeld het niet-gestorte deel van het maatschappelijk
kapitaal, het niet-gestorte deel van het waarborgkapitaal, suppletiebijdragen
voor onderlinge schadeverzekeringsmaatschappijen en toekomstige winsten van
de onderneming. Voor bestanddelen waarvoor de Verzekeringskamer een discretionaire
bevoegdheid heeft, zoals voor toekomstige winsten, kan zij aan bovengenoemde
eis reeds invulling geven in de dagelijkse toezichtspraktijk. Ten aanzien
van het niet toestaan van het niet-gestorte deel van het maatschappelijk kapitaal,
het niet-gestorte deel van het waarborgkapitaal en de suppletiebijdragen voor
onderlinge schadeverzekeringsmaatschappijen geldt dat invulling van deze eis
aanpassing van de EG-richtlijnen vereist. Hierop zal in paragraaf 7 worden
ingegaan.Ik heb bezien of het daarnaast nog noodzakelijk is een aparte run-off
voorziening voor te schrijven, zoals in het Verenigd Koninkrijk voor levensverzekeraars
het geval is, ter dekking van de zogenaamde run-off kosten. Dit zijn de te
verwachten te maken kosten in de afslankingsperiode van de organisatie tot
een voor de afwikkeling van de portefeuille benodigde omvang. Gedacht kan
worden aan de niet aan de verzekeringstechnische verplichtingen gekoppelde
kosten, zoals bijvoorbeeld afvloeiingskosten voor het personeel, doorlopende
huren en verplichtingen uit lease-overeenkomsten. Ik ben tot de conclusie
gekomen dat hiertoe niet hoeft worden overgegaan. Het minimum garantiefonds
is in eerste aanleg bedoeld ter dekking van de kosten die uit de normale niet-verzekeringstechnische
bedrijfsvoering voortvloeien. De aan te scherpen eis ten aanzien van de toegestane
vermogensbestanddelen ter dekking van het minimum garantiefonds, zoals in
de voorgaande alinea is beschreven, zal een extra waarborg bieden. Voorts
wordt bij de berekening van de technische voorzieningen voor levensverzekeraars
middels de actuariële principes met dergelijke kosten al in enigerlei
mate rekening gehouden. Bij schadeverzekeraars ligt de zaak anders dan bij
levensverzekeraars waar het uit de aard van het bedrijf om langere termijn-verplichtingen
gaat. Voor zover deze langere termijn-problematiek ook bij schadeverzekeraars
speelt, wordt deze problematiek op twee manieren in het toezicht geïncorporeerd,
namelijk door de aan te scherpen eis voor het minimum garantiefonds en de
reeds in gang gezette activiteiten van de Verzekeringskamer ten aanzien van
de ontwikkeling van actuariële principes voor bepaalde branches van het
schadeverzekeringsbedrijf. 6. Premiestelling en solvabiliteitEen belangrijk aandachtspunt voor het toezicht is de tarifering. Artikel
66 van de WTV 1993 schrijft voor dat een levensverzekeraar de premies voor
te sluiten overeenkomsten van verzekering op adequate wijze vaststelt, rekening
houdend met alle financiële aspecten van zijn onderneming. Deze bepaling
is in de WTV 1993 opgenomen bij de implementatie van de derde
richtlijn levensverzekering. Hoewel een vergelijkbare bepaling voor schadeverzekeraars
in de WTV 1993 ontbreekt, spreekt het voor zich dat dit principe ook voor
die verzekeraars een belangrijke leidraad is. Ik ben overigens voornemens
om dit principe ook voor schadeverzekeraars expliciet in de wet neer te leggen.
Belangrijk is dat de tarieven in beginsel kostendekkend zijn. Deze zouden
in principe ook voldoende moeten zijn om de solvabiliteitsmarge op het vereiste
niveau te handhaven. Deze neemt immers toe bij de groei van de produktie.
Produktiegroei en een stijgende vereiste èn aanwezige solvabiliteitsmarge
gaan op die manier hand in hand. Desalniettemin is het niet wenselijk om dit
element voor ieder afzonderlijk produkt dwingend voor te schrijven. Er is
geen bezwaar tegen indien een verzekeraar met een voldoende krachtige financiële
positie om markttechnische redenen voor bepaalde produkten gedurende een bepaalde
tijd een lagere premie vaststelt. Hetzelfde geldt voor een verzekeraar die
zijn marktpositie wil versterken (en voor een nieuwe verzekeraar die een marktaandeel
wil verwerven) mits die aan de solvabiliteitseisen voldoet, bijvoorbeeld door
het aantrekken van (nieuw) kapitaal.Ik merk hierbij nog op dat de Verzekeringskamer, op basis van de door
haar uitgevaardigde Actuariële Principes, bij de introductie van nieuwe
produkten van levensverzekeraars een profit-test eist. Als de beoordeling
daarvan tot de conclusie leidt dat het produkt verlies oplevert, moet de verzekeraar
de contante waarde van dit verlies in één keer ten laste van
zijn resultaat brengen. 7. Preluderen op de toekomstige ontwikkeling van de vereiste
solvabiliteitsmargeVoor bestaande verzekeraars die reeds een bepaalde verzekeringsportefeuille
hebben opgebouwd, kunnen – met meer zekerheid dan bij nieuwe verzekeraars –
voorspellingen worden gedaan over de toekomstige ontwikkeling van de vereiste
solvabiliteitsmarge. Vie d'Or daarentegen kenmerkte zich door een voortdurende
en snelle stijging van de vereiste solvabiliteitsmarge. De Commissie Ybema
stelt dat, hoewel de Verzekeringskamer met name in 1992 en 1993 bij Vie d'Or
ook op de toekomstige solvabiliteitspositie gerichte eisen ging formuleren,
de Verzekeringskamer deze eisen onvoldoende kracht heeft bijgezet en zich
voornamelijk heeft gericht op het achteraf op peil brengen van de vereiste
solvabiliteitsmarge. De Commissie Ybema bekritiseert de verklaring van de
Verzekeringskamer dat zij geen bevoegdheden heeft om op de toekomst gerichte
solvabiliteitseisen te stellen. Het komt de Commissie Ybema voor dat de Verzekeringskamer
ten onrechte voorbij gaat aan de bepaling in de WTV, die aangeeft dat de Verzekeringskamer
een financieringsplan kan eisen wanneer de feitelijke solvabiliteitsmarge
is gedaald of «naar het oordeel van de Verzekeringskamer zal dalen»
beneden het niveau van het minimum garantiefonds.Ik deel de opvatting van de Commissie Ybema dat het wenselijk is dat de
Verzekeringskamer bevoegdheden zou moeten hebben om onder omstandigheden –
tijdelijk – op de toekomst gerichte solvabiliteitseisen te stellen.Ten aanzien van de instrumenten van de Verzekeringskamer om op te treden
indien bij een verzekeraar de aanwezige solvabiliteitsmarge zich niet naar
wens ontwikkelt, is onderscheid te maken tussen de situaties waarbij de aanwezige
solvabiliteitsmarge (nog) voldoet aan de gestelde eisen en de situaties waarbij
dit niet meer het geval is. Indien de verzekeraar weet, of redelijkerwijze
kan voorzien dat zijn solvabiliteitsmarge niet voldoet of zal voldoen aan
de gestelde eisen, moet hij, op grond van artikel 68, vijfde lid, van de WTV
1993, hiervan terstond mededeling doen aan de Verzekeringskamer. Het is, gelet
op de in de EG-verzekeringsrichtlijnen op dit punt bereikte harmonisatie,
echter thans niet mogelijk om een garantie van aandeelhouders te eisen naast
de wettelijk minimaal voorgeschreven hoogte van de solvabiliteitsmarge of
om (tijdelijk) een hogere aanwezige solvabiliteitsmarge te eisen dan die richtlijnen
voorschrijven. De wijze waarop de vereiste solvabiliteitsmarge moet worden
bepaald is volledig vastgelegd.Pas vanaf het moment dat de aanwezige marge niet meer aan de vereisten
voldoet, heeft de Verzekeringskamer een wettelijke basis om van de verzekeraar
een plan te eisen, met als inhoud versterking van de solvabiliteitsmarge.
De EG-verzekeringsrichtlijnen staan niet toe dat dergelijke plannen reeds
worden verlangd indien een dergelijke situatie wordt verwacht, maar zich feitelijk
nog niet voordoet. Indien een verzekeraar niet meer beschikt over de vereiste
solvabiliteitsmarge, dient de verzekeraar ingevolge artikel 138, eerste lid,
van de WTV 1993 een saneringsplan ter goedkeuring bij de Verzekeringskamer
in. In acute situaties, namelijk indien de solvabiliteitsmarge naar het oordeel
van de Verzekeringskamer niet alleen niet voldoet aan de vereiste solvabiliteitsmarge,
maar zal dalen of is gedaald beneden het vereiste garantiefonds, moet de verzekeraar
ingevolge artikel 138, tweede lid, van de WTV 1993 een financieringsplan bij
de Verzekeringskamer ter goedkeuring indienen. Voor de goede orde zij hier
vermeld dat het vereiste garantiefonds eenderde van de vereiste solvabiliteitsmarge
bedraagt met een minimum dat branche-afhankelijk is. Beide plannen moeten
aangeven hoe en binnen welke (korte) termijn de solvabiliteitsmarge weer op
de vereiste omvang zal worden gebracht.Daarnaast geeft artikel 140 WTV aan de Verzekeringskamer mogelijkheden
om de vrije beschikking door de verzekeraar over zijn waarden te beperken
of hem te verbieden om anders dan met schriftelijke toestemming van de Verzekeringskamer
hierover te beschikken. Dit is, eveneens op grond van de EG-richtlijnen, gekoppeld
aan de situatie dat de verzekeraar feitelijk al niet meer voldoet aan de vereiste
solvabiliteitsmarge.Ook indien de Verzekeringskamer bovenstaande instrumenten (nog) niet kan
gebruiken, aangezien de verzekeraar nog aan de gestelde solvabiliteitseisen
voldoet, beschikt de Verzekeringskamer over andere mogelijkheden om op grond
van verwachte ontwikkelingen actie te ondernemen. Uiteraard zal de Verzekeringskamer
in een zo vroeg mogelijk stadium in contact moeten treden met de verzekeraar
om te bereiken dat deze tijdig maatregelen treft, zodat hij buiten de gevarenzone
blijft. Treft de verzekeraar niet tijdig de nodige maatregelen dan is het
door middel van een aanwijzing afremmen van de produktie om de (snel) groeiende
kapitaalbehoefte in te dammen en zodoende het solvabiliteitsprobleem binnen
de perken te houden, een mogelijkheid. Denkbaar is dan een aanwijzing te geven
gericht op het bereiken van dit resultaat, waarbij het aan het bestuur van
de onderneming wordt overgelaten om uit te werken op welke wijze de produktiebeperking
wordt bereikt. Het via een aanwijzing verplichten tot een zekere premieverhoging,
een verlaging van de verzekerde bedragen of een wijziging van de dekking is
ook eenverdergaande- mogelijkheid. Dit is overigens uitsluitend voor nieuwe
produktie mogelijk of voor bestaande contracten met een en bloc clausule die
dit toelaat. Bij laatstgenoemde mogelijkheid teken ik aan dat de toezichthouder
dan feitelijk enigszins opschuift in de richting van het overnemen van de
leiding van de onderneming. In een normatief toezichtssysteem verdient het
in beginsel de voorkeur om indien de omstandigheden dat toelaten ook bij een
aanwijzing een zodanige vorm te kiezen dat de vrijheid van bedrijfsbeleid
niet verder wordt ingeperkt dan nodig is. Tevens stelt de Commissie Ybema voor om de mogelijkheid te bezien of een
garantie van de aandeelhouders kan worden geëist voor de beginperiode
van een nieuwe maatschappij. De Verzekeringskamer beveelt aan het scheppen
van een wettelijke mogelijkheid die haar in staat stelt om – tijdelijk –
een hogere solvabiliteitseis op te leggen aan ondernemingen waarvoor zij dit
noodzakelijk acht. Nog sterkere voorkeur verdient het volgens de Verzekeringskamer
om een nieuwe formule te ontwerpen voor de omvang van de wettelijk vereiste
solvabiliteitsmarge van een verzekeraar. Hierin zouden bijzondere factoren
mede tot uitdrukking kunnen worden gebracht, zoals bijvoorbeeld de leeftijd
van de onderneming, de schaalgrootte, de aard van de verzekerings- en beleggingsportefeuille
en dergelijke.Gezien de financieringsproblematiek van startende en van snel groeiende
verzekeraars (met name levensverzekeraars, die hoge eerste kosten hebben)
hebben de aanbevelingen voor een – tijdelijk – hogere solvabiliteitsmarge
of een garantie van de aandeelhouders mijn steun. Zoals reeds is aangegeven,
bieden de huidige EG-verzekeringsrichtlijnen, gelet op de op dit punt bereikte
harmonisatie, op dit onderdeel thans geen mogelijkheden om in de uitvoeringspraktijk
hiertoe over te gaan. Binnen de Europese Unie is momenteel een discussie gaande
over een nieuwe formule voor de solvabiliteitsmarge. Naar mijn mening zou
in deze discussie een meer risico georiënteerde benadering bij de berekening
van de solvabiliteitsmarge de voorkeur verdienen. Dit betekent bijvoorbeeld
dat bij de berekening van de solvabiliteitsmarge rekening gehouden zou moeten
worden met de verschillen in risicoprofiel tussen de branches waarvoor een
verzekeraar een vergunning bezit en andere bijzondere factoren, zoals de schaalgrootte,
de aard van de verzekerings- en beleggingsportefeuille en de leeftijd van
de onderneming. Dit zou, in overeenstemming met de voorkeur van de Verzekeringskamer,
neerkomen op een geheel nieuwe formule voor de omvang van de wettelijk vereiste
solvabiliteitsmarge.Gelet op het feit dat de discussie zich nog maar in het beginstadium bevindt
en het ingrijpende karakter van een dergelijke aanpassing zal het formuleren
van realistische en praktisch toepasbare normen nogal wat voeten in de aarde
hebben. Daarbij moet ook aandacht worden geschonken aan het behoud van evenwichtige
concurrentie tussen verzekeraars uit de verschillende lid-staten onderling
(level playing field). Het zal de nodige tijd vergen voordat op Europees niveau
consensus wordt bereikt over de gewenste aanpak. Aangezien vervolgens wijziging
van de EG-verzekeringsrichtlijnen noodzakelijk is, valt, alles overziende,
een dergelijke fundamentele herziening niet op korte termijn te verwachten.
Teneinde toch tot een verruiming van de mogelijkheden voor de toezichthouder
te komen, zou in elk geval in individuele gevallen tijdelijk een hogere solvabiliteitsmarge
geëist moeten mogen worden door de Verzekeringskamer. Nederland zal,
bij de eerste gelegenheid hiervoor, zich inzetten voor richtlijnwijziging
op dit punt.Het is nu reeds mogelijk, zoals ook hiervoor werd aangegeven, om in de
Regeling programma van werkzaamheden verzekeringsbedrijf 1994 de eis op te
nemen voor een verzekeraar die een vergunning aanvraagt om aan te tonen hoe
hij aan de binnen een bepaalde termijn te verwachten vereiste solvabiliteitsmarge
kan voldoen. Hij kan hieraan voldoen door bijvoorbeeld aan te tonen dat in
zijn premiestelling hiermee rekening is gehouden dan wel door een garantie
van de aandeelhouders aan te tonen. Lukt de verzekeraar dit niet, dan zal
hij zijn ambities moeten bijstellen en bijvoorbeeld beperktere groeidoelstellingen
moeten stellen dan wel produkten gaan voeren die een geringere groei van de
vereiste solvabiliteitsmarge met zich brengen. Het is uiteraard zaak voor
de Verzekeringskamer om de ontwikkeling van de verzekeraar te volgen en eventueel middels een aanwijzing aanpassingen te effectueren. Voor
snel groeiende verzekeraars geldt mutatis mutandis hetzelfde. 8. Beleidsvoornemens van de Verzekeringskamer ten aanzien
van het financiële toezichtDe Verzekeringskamer heeft mij meegedeeld dat zij zowel bij het toezicht
op nieuwe als op bestaande verzekeraars de kwaliteit en de ontwikkeling van
de toekomstige solvabiliteit inmiddels intensiever beoordeelt. Verder volgt
en begeleidt zij met een hogere frequentie de ontwikkelingen van de bedrijfsactiviteiten
van een verzekeraar. Daarnaast heeft zij bepaalde aanscherpingen van het toezicht
doorgevoerd c.q. is zij voornemens om dit te doen, zoals het testen van de
winstgevendheid van levensverzekeringsprodukten, het maken van sterkte-/zwakte-analyses
van verzekeraars en het frequenter bezoeken van onder toezicht staande verzekeraars.
Het relatiebeheer als exponent van het nieuwe toezicht is en wordt verder
geoperationaliseerd. Een en ander zal er toe leiden dat de Verzekeringskamer
beter en tijdiger ontwikkelingen bij verzekeraars zal kunnen onderkennen en
derhalve ook eerder zal kunnen bijsturen. 9. Rol bestuurder, commissaris, accountant en actuaris
en rapportageverplichtingenDe Verzekeringskamer doet een aantal aanbevelingen met betrekking tot
de informatievoorziening aan haar door met name bestuurders, commissarissen,
accountants en actuarissen. In het bijzonder voor de raad van commissarissen
bepleit de Verzekeringskamer in het algemeen een grotere rol in de informatievoorziening
ten behoeve van de toezichthouder. Volgens de Verzekeringskamer kan gedacht
worden aan een (actieve) informatieplicht met betrekking tot relevante informatie
en belangrijke beleidsvoornemens, het aanwijzen van een «vertrouwenscommissaris»
met als speciale taak bescherming van de belangen van polishouders en aan
het bij een beginnende verzekeraar verplicht benoemen van een commissaris
op voordracht van de Verzekeringskamer.Voor een adequaat toezicht is het tijdig beschikken over betrouwbare informatie
een noodzaak. De WTV 1993 voorziet daarom in een aantal bepalingen op basis
waarvan de Verzekeringskamer in beginsel alle benodigde informatie kan verkrijgen.
Ieder jaar moeten verzekeraars staten indienen die te zamen een duidelijk
beeld geven van het door de verzekeraar gevoerde beheer en van zijn financiële
toestand. Daarnaast zijn verzekeraars verplicht om de Verzekeringskamer alle
overige inlichtingen te verstrekken die zij voor de vervulling van haar taak
verlangt. De Verzekeringskamer kan getuigen, deskundigen, bestuurders en commissarissen
oproepen, die verplicht zijn te verschijnen. Voorts kan zij onderzoek ter
plaatse doen en de boeken, zakelijke bescheiden en andere informatiedragers
van een verzekeraar inzien. Ten slotte moet een verzekeraar die redelijkerwijze
kan voorzien dat zijn solvabiliteitsmarge niet voldoet of zal voldoen aan
de eisen die de wet daaraan stelt, dat terstond aan de Verzekeringskamer mededelen.De huidige rapportage-voorschriften verplichten de verzekeraars om binnen
zes maanden na afloop van het boekjaar bij de Verzekeringskamer staten in
te dienen. Indien de Verzekeringskamer niet op andere wijze, bijvoorbeeld
tussentijds door het bestuur, de accountant of de actuaris, op de hoogte wordt
gebracht van ontwikkelingen die de continuïteit kunnen bedreigen, is
het mogelijk dat zij daar pas na anderhalf jaar achter komt. De Verzekeringskamer
tracht zich weliswaar een beeld te vormen van de mogelijke ontwikkelingen
op termijn die van invloed zijn op de financiële positie van de verzekeraar,
maar de kans op ernstige tegenvallers blijft bestaan, evenals
de kans dat de ontwikkelingen feitelijk anders verlopen dan vooraf werd verwacht.
Het is daarom zaak dat de Verzekeringskamer zo spoedig mogelijk op de hoogte
is van ontwikkelingen die een beduidende negatieve invloed hebben op de positie
van de verzekeraar. Artikel 68 WTV 1993 biedt daartoe de mogelijkheid. Het
vijfde lid van dit artikel bepaalt dat «indien een verzekeraar weet
of redelijkerwijze kan voorzien dat zijn solvabiliteitsmarge niet voldoet
of zal voldoen» aan de daaraan gestelde eisen, deze de Verzekeringskamer
hiervan terstond op de hoogte moet brengen. Ondanks de ruime formulering van
dit voorschrift zitten hieraan inherente beperkingen. Er is altijd interpretatieruimte,
met name over de effecten van ontwikkelingen op de (middel)lange termijn.
Het bestuur van de verzekeraar kan de situatie te optimistisch inschatten
of zijn mededelingsplicht verzuimen.De ondergetekende heeft bezien welke mogelijkheden er zijn om de informatievoorziening
op dit punt een sterkere basis te geven. Een algehele actieve informatieplicht
voor een ieder die in verband met de uitoefening van het toezicht door de
Verzekeringskamer over relevante informatie beschikt, zou echter te ver gaan.
De rechtszekerheid brengt mee dat een actieve informatieplicht zo concreet
mogelijk wordt ingekaderd.Ongeacht de wijze waarop de benoeming van commissarissen tot stand is
gekomen, dienen commissarissen, zoals bepaald in artikel 140, tweede lid,
en artikel 250, tweede lid, van Boek 2 BW, zich bij de vervulling van hun
taak te richten naar het belang van de vennootschap en de met haar verbonden
onderneming. Hierbij moeten geheimhoudings- en vertrouwelijkheidsverplichtingen
in acht worden genomen. De onafhankelijke positie van commissarissen wordt
als een noodzakelijke voorwaarde gezien voor hun goed functioneren. Deze onafhankelijke
positie houdt in dat commissarissen zich niet mogen opwerpen ter behartiging
van specifieke deel- c.q. groepsbelangen. De commissarissen moeten een vrij
en onafhankelijk oordeel kunnen vormen, zowel ten opzichte van het bestuur
waarop de Raad toezicht moet uitoefenen, als ten opzichte van andere belanghebbenden
bij de onderneming, alsook ten opzichte van de benoemende instantie. De in
de aanbeveling van de Verzekeringskamer genoemde actieve informatieplicht
van commissarissen past derhalve minder goed bij de vennootschapsrechtelijke
rol en positie van de raad van commissarissen. Hoewel rechtstreekse informatie-verstrekking
door de commissarissen aan de Verzekeringskamer met name winst kan betekenen
in geval de commissarissen over voor het toezicht belangrijke informatie beschikken
die het bestuur om de een of andere reden niet aan de Verzekeringskamer heeft
gemeld dan wel indien de commissarissen een minder optimistische inschatting
hebben van toekomstige ontwikkelingen dan de bestuurders, is de raad van commissarissen
voor een goede taakvervulling zelf echter ook voor een belangrijk deel afhankelijk
van het bestuur. De informatievoorziening van de verzekeraar aan de Verzekeringskamer
moet mijns inziens derhalve op de eerste plaats door het bestuur als vertegenwoordigend
orgaan van de verzekeraar geschieden. Voor de actieve informatievoorziening
door het bestuur kan echter wel voorzien worden in de nodige «checks
en balances» om te bereiken dat deze informatievoorziening kwalitatief
voldoende en volledig is. Te denken is aan een hogere frequentie van beleidsgesprekken
met de bestuurders. Als de toezichthouder daartoe aanleiding ziet, kan deze
ook gesprekken met commissarissen entameren. Denkbaar is verder dat de verzekeraars
worden verplicht om periodiek, bijvoorbeeld ieder kwartaal, een of meer tussentijdse
staten in te vullen waarin vragen worden gesteld omtrent de actuele ontwikkelingen
bij een verzekeraar. Voorgeschreven zou kunnen worden dat deze tussentijdse
staten worden getekend door het bestuur, door de raad van commissarissen,
door de accountant en – in voorkomend geval – door
de actuaris. In overleg met de Verzekeringskamer wordt thans bezien om welke
informatie het hierbij zou moeten gaan. Een en ander zal leiden tot aanpassing
van het Besluit staten verzekeringsbedrijf 1994 en mogelijk ook tot aanpassing
van de wettelijke grondslag. Overigens kan de Verzekeringskamer op grond van
artikel 175a, eerste lid, van de WTV 1993 voor het geval van een houder van
een verklaring van geen bezwaar, die aan het hoofd staat van een groep waartoe
één of meer kredietinstellingen behoren, voorschriften formuleren.
Deze kunnen bijvoorbeeld inhouden dat voor sommige aspecten meerdere malen
per jaar een rapportage moet worden gestuurd aan de betrokken toezichthouders.
De eis tot het indienen van tussentijdse staten kan thans, voor individuele
gevallen, reeds worden gebaseerd op artikel 72, eerste lid, tweede volzin,
van de WTV 1993. In individuele gevallen kan de Verzekeringskamer verder door
middel van een aanwijzing een specifieke actieve informatieplicht opleggen.Voorts zal worden bezien in hoeverre de indieningstermijn van verslagstaten
kan worden terug gebracht.De Verzekeringskamer zal bij nieuwe verzekeraars gedurende de eerste jaren
meerdere malen per jaar overleg met het bestuur van deze verzekeraars plegen.
Daarnaast beveelt zij aan dat in bijzondere gevallen een vertrouwenscommissaris
wordt aangewezen met als speciale taak de bescherming van de belangen van
polishouders en dat bij elke beginnende verzekeraar voor een bepaalde periode
verplicht een commissaris wordt benoemd op voordracht van de Verzekeringskamer.
Hiertegen pleiten dezelfde eerder gemaakte opmerkingen met betrekking tot
de vennootschapsrechtelijke rol en positie van de commissarissen. Zij moeten
zich bij de vervulling van hun taak richten naar het belang van de vennootschap
en de met haar verbonden onderneming. Hierbij past het niet dat commissarissen
zich opwerpen voor deel- c.q. groepsbelangen. Voorts speelt de Verzekeringskamer
ten aanzien van de commissarissen reeds een rol. Zij toetst de betrouwbaarheid
van deze functionarissen. Zoals reeds aangekondigd in paragraaf 1 van dit
hoofdstuk, ligt het in mijn voornemen ook bij tussentijdse wijzigingen in
het management een voorafgaande toets mogelijk te maken. Deze lijn wordt doorgetrokken
naar de medebeleidsbepalers, waaronder onder meer de commissarissen zijn begrepen.De Verzekeringskamer voert overleg met de organisaties van accountants,
actuarissen en verzekeraars om te komen tot concrete werkafspraken in de vorm
van een tussen een individuele verzekeraar, diens externe accountant c.q.
certificerende actuaris en de Verzekeringskamer op te stellen protocol (tripartiete
overeenkomst). De door de Verzekeringskamer gewenste actieve informatieverplichting
van de externe accountant en de certificerende actuaris kan mede vormgegeven
worden in deze tripartiete overeenkomst. Eveneens kan hierin worden geregeld
in welke gevallen de externe accountant en de certificerende actuaris eigener
beweging stukken dienen te zenden aan de Verzekeringskamer. Voor de tripartiete
overeenkomst zal een wettelijke basis worden gecreëerd in de WTV 1993.Verder zal middels het wetsvoorstel tot implementatie van de «BCCI-richtlijn»1 , in de WTV 1993 een meldingsplicht voor de accountant
worden opgenomen in geval van een (dreigende) calamiteit bij een verzekeraar.
Elk feit of besluit met betrekking tot de verzekeraar waarvan de accountant
bij de controle van de jaarrekening of van de staten van een verzekeraar kennis
heeft verkregen, zal aan de Verzekeringskamer moeten worden gemeld indien
dat feit onderscheidenlijk besluit van dien aard is dat het:– een inbreuk inhoudt op de vergunnings- of uitoefeningsvoorwaarden; – de continuïteit van de verzekeraar aantast; of– leidt tot een voorbehoud ten aanzien van de jaarrekening dan wel
tot een oordeelsonthouding. De meldingsplicht gaat evenzeer gelden indien
in de uitvoering van de hier bedoelde controle kennis is verkregen van een
dergelijke omstandigheid bij een onderneming die een bepaalde mate van zeggenschap
in of «nauwe banden» heeft met de verzekeraar. 10. Administratieve boetes en dwangsommenDe Commissie Ybema beveelt aan om te denken aan het invoeren van administratieve
boetes die opgelegd kunnen worden als niet aan de wettelijke eisen (zoals
het niet op tijd inleveren van de verslagstaten) wordt voldaan. De Verzekeringskamer
is van mening dat bij het te laat indienen van verslagstaten een geldelijke
boete moet kunnen worden opgelegd. Ook in andere situaties waarbij overschrijding
van de afgesproken termijn plaatsvindt, moeten volgens de Verzekeringskamer
boetes opgelegd kunnen worden.Over de invoering van administratieve boetes en dwangsommen vindt momenteel
oriënterend overleg plaats met de Verzekeringskamer, De Nederlandsche
Bank N.V., de Stichting Toezicht Effectenverkeer en het Ministerie van Justitie.
De conclusie is dat zowel de bestuurlijke boete als de bestuurlijke dwangsom
een nuttige bijdrage kunnen leveren aan het adequaat en proportioneel handhaven
van verschillende bepalingen in de toezichtsregelgeving. Gezien de specifieke
aard van deze materie en de noodzaak om ook de andere toezichtswetten te wijzigen,
is inmiddels door de ministeries van Financiën en Justitie een afzonderlijk
wetgevingsproject opgestart. 11. Goedkeuring van bepaalde contractenDe Commissie Ybema beveelt aan om na te gaan of de Verzekeringskamer door
middel van de aanwijzingsbevoegdheid en de waarderingsregels in bijzondere
gevallen voor relatief grote beleggingscontracten materiële goedkeuringsbevoegdheid
heeft. De Verzekeringskamer is van mening dat contracten die van grote invloed
zijn op de toekomstige verplichtingen van de onderneming vooraf aan de Verzekeringskamer
moeten worden overgelegd, wanneer een bepaalde verzekeraar hiertoe door de
Verzekeringskamer is aangewezen.In het kader van het normatieve toezicht en de liberalisatie van het kapitaalverkeer,
heeft de wetgever zich beperkt tot het stellen van randvoorwaarden aan de
beleggingsvrijheid van verzekeraars. De Verzekeringskamer vult dit op een
aantal punten nader in, waarbij in algemene zin de eis geldt dat bij de beleggingen
tegenover de technische voorzieningen rekening gehouden moet worden met de
aard van de door de verzekeraar verrichte transacties met het oog op de optimale
combinatie van veiligheid, rendement en liquiditeit van die beleggingen. Zo
bestaan er o.a. beleggingsspreidingsregels, opdat een voldoende diversificatie
bereikt wordt tussen de verschillende beleggingscategorieën, is er een
limitatieve lijst van activa waarin de waarden die tegenover de technische
voorzieningen staan mogen worden belegd en bestaan er congruentieregels ten
aanzien van de valuta waarin wordt belegd. Overigens heeft de Verzekeringskamer
ook de mogelijkheid om in het kader van het solvabiliteitstoezicht bezwaar
te maken tegen de waardering van activa. Naar ik aanneem, doelt de Commissie
Ybema met de beperking van haar aanbeveling tot «bijzondere gevallen»
en de Verzekeringskamer met haar beperking tot «bepaalde door de Verzekeringskamer
aangewezen verzekeraars», op verzekeraars die op de een of andere wijze
in een «probleem-zone» zijn terecht gekomen. Voor een
dergelijke situatie acht ik deze aanbevelingen alleszins wenselijk, hoewel
het op zich beschouwd gaat om een materieel element in het toezicht. Wetswijziging
lijkt mij echter niet noodzakelijk. Ten eerste kan de Verzekeringskamer, 'indien
het belang van degenen die als verzekeringnemers, verzekerden of gerechtigden
op uitkeringen betrokken zijn of zullen worden bij overeenkomsten van verzekering
gesloten of te sluiten met de betrokken verzekeraar onverwijld ingrijpen noodzakelijk
maakt' hiertoe in individuele gevallen gebruik maken van haar aanwijzingsrecht.
Dit kan inhouden dat voor het sluiten van bepaalde belangrijke contracten
of nader te bepalen handelingen beperkingen worden opgelegd. Indien de verzekeraar
niet binnen twee weken op bevredigende wijze gevolg heeft gegeven aan de gegeven
aanwijzing, kan de Verzekeringskamer de verzekeraar onder stille curatele
plaatsen. Als onverwijld ingrijpen noodzakelijk is, kan de Verzekeringskamer
onmiddellijk de stille curatele instellen. 12. Stille curateleIk ben van mening dat het in algemene zin aanbeveling verdient om in een
eerder stadium tot de aanstelling van een stille bewindvoerder over te gaan.
Ik acht het onbevredigend dat een regeling die bedoeld is om in kritieke situaties
bij een verzekeraar zo veel mogelijk in stilte in te ingrijpen, in de praktijk
niet wordt benut vanwege mogelijke ruchtbaarheid. Hoewel dit nadeel nooit
geheel valt uit te sluiten, dient de Verzekeringskamer te streven naar een
zodanige invulling van de benoeming van een stille bewindvoerder dat ruchtbaarheid
zoveel mogelijk wordt vermeden. Onder de huidige wetgeving is het overigens
ook mogelijk een stille bewindvoerder te benoemen die slechts voor een deel
van de bedrijfsvoering de beslissingsmacht van het bestuur overneemt, bijvoorbeeld
met betrekking tot het beleggingsbeleid van de onder toezicht staande instelling.
Met instemming heb ik voorts kennis genomen van het voornemen van de Verzekeringskamer
om, indien op instigatie van de Verzekeringskamer wordt gezocht naar potentiële
overnamekandidaten, dit proces intensiever te begeleiden. Dit kan in overleg
met een stille bewindvoerder of in een eerdere fase. 13. Noodregeling/faillissementIn haar derde verslag over Vie d'Or doet de Verzekeringskamer voorstellen
om de noodregeling efficiënter te laten verlopen en meer aan haar doel
te laten beantwoorden.Aan de – toekomstige – gerechtigden op uitkering van Vie d'Or
kwam een wettelijk voorrecht toe op de waarden die dienden tot dekking van
de technische voorzieningen. De aanwijzing van die waarden («earmarking»)
bij Vie d'Or werd evenwel door de rechtbank te 's-Hertogenbosch niet volledig
erkend, zodat ook een deel van deze waarden ten goede komt aan de overige
crediteuren (niet-polishouders). De Verzekeringskamer pleit voor een verduidelijking
en aanvulling van de procedure rond de earmarking van waarden die dienen tot
dekking van de technische voorzieningen en doet daarvoor een aantal suggesties.
Zo adviseert de Verzekeringskamer om in de wet vast te leggen dat een verzekeraar
met een tekort in de als dekking voor de technische voorzieningen geadministreerde
waarden verplicht is om deze aan te vullen uit het vrije vermogen. Daarnaast
beveelt zij aan in de WTV 1993 te bepalen dat earmarking van waarden voldoende
bepaald is indien daarvan mededeling aan de Verzekeringskamer is gedaan en
beveelt zij aan te onderzoeken of tijdens de normale bedrijfsuitoefening de
wijze van earmarken kan worden vereenvoudigd. Naar aanleiding van dit advies
zal de procedure van earmarking worden bezien. Met de Verzekeringskamer acht ik het gewenst om de rol van beheerder en
vereffenaar tijdens de noodregeling te scheiden van de toezichthoudende taak
die de Verzekeringskamer ook tijdens de noodregeling op de betrokken verzekeraar
behoudt. De WTV 1993 zal worden aangepast in die zin dat de noodregeling zal
worden uitgevoerd door één of meer door de rechtbank te benoemen
noodregelingscuratoren. De Verzekeringskamer blijft gedurende de noodregeling
toezicht houden op de betrokken verzekeraar, met inachtneming van de bijzondere
situatie waarin de verzekeraar zich bevindt.Artikel 138, zesde lid, Boek 2 BW, bepaalt dat in geval van faillissement
de vordering tegen de bestuurders wegens onbehoorlijke taakvervulling slechts
kan worden ingesteld wat betreft de periode van drie jaar voorafgaand aan
het faillissement. De Verzekeringskamer wijst er op dat een bestuurder die
door de curator wegens onbehoorlijk bestuur wordt aangesproken, in een voordeliger
positie komt naar mate de noodregeling langer duurt. Dit effect zou volgens
de Verzekeringskamer moeten worden geëcarteerd op overeenkomstige wijze
als dat voor surséance van betaling is gebeurd, hetgeen betekent dat
de driejaarstermijn wordt teruggerekend vanaf de aanvang van de noodregeling.
Dit punt is met het Ministerie van Justitie opgenomen.Overeenkomstig de aanbeveling van de Verzekeringskamer zal worden bezien
in hoeverre een erkende belangenvereniging van polishouders in geval van noodregeling
voor bepaalde aspecten kan worden gehoord. Dit moet evenwel plaats kunnen
vinden zonder dat de overdracht van de portefeuille onnodig wordt vertraagd. 14. Fiscaal compensabele verliezenDe Verzekeringskamer is voorstander van een wettelijke bepaling die het
mogelijk maakt om in het geval van een gedwongen portefeuille-overdracht,
waarbij de rechten uit overeenkomsten van verzekering worden gekort, een bestaand
fiscaal compensabel verlies voor de vennootschapsbelasting ten dele ten goede
te laten komen aan benadeelde overeenkomsten van verzekering.De vennootschapsbelasting is gebonden aan het belastingsubject en sluit
aan bij de jaarwinst van het lichaam. Indien zich verliezen voordoen, zou
onverkorte toepassing van het annale stelsel leiden tot een belastingheffing
die in verhouding tot de totale winst te zwaar zou zijn. Daarom wordt bij
de heffing in gunstige (positieve) jaren door middel van de verliescompensatie
rekening gehouden met slechte (negatieve) jaren.Wordt een lichaam geliquideerd dan betekent dit het natuurlijk einde van
de nog openstaande verliescompensatie. Het lichaam waaraan de verliescompensatie
was verbonden, kan de verliezen immers niet meer verrekenen nu het door de
liquidatie ophoudt te bestaan en geen winsten meer kan genereren. De niet-verrekende
verliezen van een dergelijk lichaam kunnen zich tot op zekere hoogte vertalen
in een aftrekbaar liquidatie verlies op het niveau van de aandeelhouder indien
deze een lichaam is, dan wel in een verrekenbaar verlies indien de aandeelhouder
een ondernemer of een aanmerkelijk-belanghouder is.Blijft een lichaam in stand maar wordt de verlieslatende onderneming gestaakt,
dan vervallen bij de overdracht van de aandelen in het lichaam aan derden
de compensabele verliezen ten einde de handel in verliezen tegen te gaan. Een wetswijziging welke overdracht van verliescompensatie mogelijk zou
maken aan overeenkomsten van verzekering zou een vergaande inbreuk maken op
de beginselen die aan de belastingheffing ten grondslag liggen op het punt
van de verliescompensatie.Een andere vraag is of bij gedwongen overdracht van verplichtingen ter
zake van lopende verzekeringen van de ene maatschappij naar de andere, met
deze overdracht ook de verliescompensatie van de één op de ander
kan overgaan. Indien deze vraag bevestigend zou worden beantwoord, rijst terstond
de vraag welk standpunt dan moet worden ingenomen ten aanzien van activa die
uit de failliete boedel worden gekocht. Zou dan ook bij deze activa niet een
deel van de verliescompensatie moeten worden meegegeven? De positie van een
polishouder onderscheidt zich niet in die mate van andere gedupeerde schuldeisers
dat alleen in dat geval overdracht van verliescompensatie te rechtvaardigen
zou zijn.In haar tweede en derde verslag inzake Vie d'Or geeft de Verzekeringskamer
te kennen het te betreuren dat geen overeenstemming werd bereikt met het Ministerie
van Financiën over het benutten van de onverrekende verliezen van Vie
d'Or ten behoeve van de overeenkomsten van levensverzekering. Zij spreekt
van een wel erg strikte interpretatie van de Wet op de vennootschapsbelasting
en van de bestaande jurisprudentie.De ondergetekende herkent zich hierin niet. Tussen vertegenwoordigers
van de Verzekeringskamer en medewerkers van mijn ministerie hebben in de periode
van maart tot en met juni 1994 diverse besprekingen plaatsgevonden, waarbij
uitputtend is nagegaan of er binnen het kader van wet en jurisprudentie een
begaanbare weg kon worden gevonden om tegemoet te komen aan de wens van de
Verzekeringskamer om de onverrekende verliezen van Vie d'Or in de toekomst
te benutten ten behoeve van de overeenkomsten van levensverzekering, ter vermindering
van de korting die het gevolg zou zijn van de portefeuille-overdracht op basis
van de noodregeling.De besprekingen zijn afgerond met de conclusie van het Ministerie van
Financiën dat er geen scenario te bedenken was dat én uitvoerbaar
was én binnen het bestaande fiscaalrechtelijk kader ruimte bood om
aan voormelde wens tegemoet te komen. Daarbij speelden niet alleen fiscaalrechtelijke
hinderpalen maar ook beperkingen in de feitelijke sfeer. Bij het beoordelen
van mogelijke scenario's moesten de geldende fiscale kaders uiteraard worden
gerespecteerd. De Commissie Ybema is van mening dat de Staatssecretaris van
Financiën in deze kwestie een juist beleid heeft gevoerd en dat een wettelijke
bepaling op dit punt geen soelaas zou bieden. 15. OpvangregelingDe Verzekeringskamer beveelt aan te onderzoeken of en zo ja hoe aan haar,
met een snelle toetsing vooraf door de rechter, de bevoegdheid zou kunnen
worden verleend om, buiten de noodregeling om, een maatschappij te dwingen
de verzekeringsportefeuille over te dragen zonder korting van de uit de overeenkomsten
van verzekering voortvloeiende rechten. Tevens zou in dit verband ook moeten
worden nagegaan of de Verzekeringskamer zelf gerechtigd moet worden een portefeuille
te onteigenen en over te dragen. De Commissie Ybema heeft aangegeven het eens
te zijn met deze aanbeveling en beveelt op zijn beurt aan dat de Minister
van Financiën in overleg treedt met de Verzekeringskamer en het Verbond
van Verzekeraars over de voor- en nadelen van een regeling voor het geval
verzekeraars niet aan hun verplichtingen jegens polishouders kunnen voldoen. De Verzekeringskamer en het Verbond van Verzekeraars hebben in oktober
1995 een globaal voorstel gedaan voor een zogenaamde opvangregeling voor levensverzekeraars,
dat zij momenteel uitwerken. Hiertoe is een werkgroep in het leven geroepen,
waaraan het Ministerie van Financiën als waarnemer deelneemt. Ik vind
het voorstel van de Verzekeringskamer en het Verbond van Verzekeraars een
interessante gedachte. Bij de nadere uitwerking zullen echter nog de nodige
problemen overwonnen moeten worden. Aspecten die naar mijn oordeel nog nader
moeten worden bezien zijn onder andere:* gaat de regeling ook gelden voor verzekeraars die geen lid zijn van
het Verbond van Verzekeraars (Vie d'Or zou er anders buiten zijn gevallen);* moet de regeling niet alleen voor levensverzekeraars maar ook voor schadeverzekeraars
gelden;* hoe verhoudt de regeling zich tot de Europese regelgeving;* kunnen overnames worden afgedwongen als de vereiste solvabiliteitsmarge
nog aanwezig is.Ik wacht de verdere uitwerking van het initiatief door de Verzekeringskamer
en het Verbond met belangstelling af. Op dat moment kan worden vastgesteld
in hoeverre wetgeving noodzakelijk is. Daarbij zal tevens aandacht worden
geschonken aan suggesties die de Verzekeringskamer doet om de afwikkeling
van de portefeuille in geval van noodregeling over een langere termijn uit
te smeren, bijvoorbeeld om een gunstiger moment af te wachten voor de overdracht
van de portefeuille of voor de verkoop van beleggingen. Bij snelle gedwongen
verkoop zullen activa immers altijd minder opbrengen. Een verlengde noodregeling
zou in deze situatie een substantiële verbetering kunnen brengen. 16. Overige aanbevelingen van de Commissie YbemaDe Commissie Ybema acht het noodzakelijk dat er tussen de Minister van
Financiën, de Verzekeringskamer en de verzekeringsbranche van gedachten
wordt gewisseld over de volgende punten:– de verantwoordelijkheid van de tussenpersoon voor het advies dat
hij aan een consument geeft;– het expliciteren van de provisie aan tussenpersonen, zodat het
de consument duidelijk wordt welk zakelijk belang deze heeft bij het tot stand
komen van een verzekeringsovereenkomst;– de instelling door de Minister van Financiën van een studiegroep
die een advies zou moeten uitbrengen over de inrichting en vormgeving van
het toezicht op de aanbieders van verzekerings-, bank- en pensioenprodukten,
met het oog op de convergentie tussen genoemde produkten enerzijds en op de
convergentie tussen banken, particuliere en sociale verzekeraars en pensioenfondsen
anderzijds.De eerste twee punten zullen worden meegenomen met de evaluatie van de
Wet assurantiebemiddelingsbedrijf (Wabb) in 1996. De precieze timing is mede
afhankelijk van de afronding van de werkzaamheden van de MDW-werkgroep Wabb.De derde aanbeveling omvat een zeer breed en belangwekkend terrein. Het
Ministerie van Financiën maakt naar aanleiding van de toezegging die
ik aan de Tweede Kamer heb gedaan bij de behandeling van de Wet toezicht effectenverkeer
1995 een zogenaamde «röntgen-foto» van de samenhang tussen
de financiële toezichtswetten, inclusief een verklaring van de verschillen.
Ik ben voornemens om deze röntgen-foto, als zij eenmaal is afgerond voor
de financiële toezichtswetten, uit te breiden met de Pensioen- en spaarfondsenwet
en de sociale verzekeringswetten. Een studiegroep van ambtenaren van de ministeries
van Financiën en van Sociale Zaken en Werkgelegenheid zal de verschillen
tussen de drie toezichtsclusters (particuliere financiële
instellingen, pensioenfondsen en sociale verzekeraars) inventariseren en de
achtergrond van deze verschillen in kaart brengen. Dit geeft inzicht in de
overeenkomsten en verschillen die tussen deze sectoren bestaan. Op basis hiervan
zullen de bewindslieden van Financiën en van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
bezien of stroomlijning noodzakelijk is. 17. Overige voornemens van de Minister van FinanciënDe onderlinge vergelijkbaarheid van de staten van verzekeraars is beperkt
doordat verzekeraars binnen bepaalde grenzen vrij zijn bij het kiezen van
de waarderingsgrondslagen. Naar mijn oordeel is het wenselijk om te bezien
in hoeverre een bepaalde mate van standaardisatie van waarderingsgrondslagen
in de staten kan bijdragen aan een betere vergelijkbaarheid voor toezichtdoeleinden.
Ik ben voornemens om hierover in overleg te treden met de Verzekeringskamer
en met het Verbond van Verzekeraars. Met het oog op de raakvlakken met het
algemene jaarrekeningenrecht kan ook overleg met het Ministerie van Justitie
noodzakelijk blijken.De Verzekeringskamer heeft op dit moment wel een bezwaarrecht tegen de
aanstelling en handhaving van de actuaris, maar niet t.a.v. de accountant.
Beide beroepsgroepen hebben een vergelijkbaar belangrijke rol in het toezichtsbeleid.
Kwalitatieve verschillen tussen accountants onderling kunnen er toe leiden
dat de goedkeurende verklaring van een accountant ten aanzien van de jaarrekening
naar het oordeel van de Verzekeringskamer niet voldoende waarborg biedt voor
het toezichtsbeleid. De invoering van een wettelijk bezwaarrecht met betrekking
tot accountants overeenkomstig het reeds bestaande voor actuarissen is mijns
inziens dan ook wenselijk. De uitwerking wordt met het ministerie van Economische
Zaken ter hand genomen.Gelet op enkele functies die een van de oud-bestuursleden van de Verzekeringskamer
vervulde onder andere bij Vie d'Or, acht ik het gewenst dat de Verzekeringskamer
een gedragscode opstelt waarin criteria worden geformuleerd met betrekking
tot het bekleden van (adviseurs)functies bij onder toezicht staande –
of nauw daarmee verbonden instellingen door oud-bestuursleden van de Verzekeringskamer.
 18. Personele aspectenDe Verzekeringskamer onderschrijft de noodzaak om het toezicht te intensiveren.
Een belangrijke intensivering van het toezicht is niet mogelijk met de huidige
bezetting. Zij zal de intensivering van het toezicht over een aantal jaren
uitvoeren. Uiteindelijk zal dit een uitbreiding van naar schatting ten minste
enige tientallen medewerkers noodzakelijk maken. Voor 1996 wordt voorzien
in een uitbreiding met 8,5 formatieplaats, die wordt ingevuld met relatiebeheerders
voor het toezicht verzekeringen, medewerkers toezicht, beleggingsdeskundigen
en afgeleide ondersteuning. 19. Grenzen aan de intensivering van het toezichtDe Verzekeringskamer heeft – tot het moment waarop de negatieve
publiciteit over Vie d'Or haar dat onmogelijk maakte – tot het laatste
moment gestreefd naar een oplossing die de continuïteit van (de portefeuille
van) Vie d'Or mogelijk zou maken. Zij heeft daarbij gedurende een geruime
periode een aantal onwenselijke aspecten van de bedrijfsvoering bij Vie d'Or
(zoals het steeds te laat indienen van verslagstaten en het steeds marginaal
voldoen aan financiële eisen) voor lief genomen. Overigens
heeft zij wel bij herhaling er op aangedrongen dat aan de wettelijke eisen
daaromtrent tijdig zou worden voldaan. De vraag is gesteld wat er met Vie
d'Or zou zijn gebeurd indien de Verzekeringskamer toentertijd geen nader uitstel
zou hebben verleend danwel zwaardere financiële eisen zou hebben gesteld.
Het antwoord op deze vraag is uiteraard achteraf niet met zekerheid te geven.
Wel kan van een strenger toezicht verwacht worden dat de Verzekeringskamer
van verzekeraars eist dat zij van het begin af aan een veilige koers volgen
(en zo niet dat de Verzekeringskamer dan in een vroegtijdig stadium bijstuurt).
In de toekomst zal de Verzekeringskamer daardoor wellicht minder geduld hebben
met een maatschappij als Vie d'Or. Toch kan in geen enkel toezichtssysteem
geheel worden uitgesloten dat een verzekeraar die een veilig beleid voerde,
in de problemen komt door bijvoorbeeld een ernstig incident of doordat de
werkelijkheid zeer sterk af blijkt te wijken van zijn – op zich prudente –
aannames. Strenger toezicht kan betekenen dat de Verzekeringskamer voor een
dergelijke maatschappij het doek eerder laat vallen. Toch zal de Verzekeringskamer
in de toezichtspraktijk moeten blijven zoeken naar een optimum tussen continuïteit
en discontinuïteit (toezichthoudersdilemma).Bij de intensivering van het toezicht is de volgende kanttekening noodzakelijk.
Strenger toezicht kan hogere financiële eisen aan individuele verzekeraars
met zich brengen. Uiteindelijk wordt de rekening hiervoor gepresenteerd aan
de verzekeringnemers, in de vorm van hogere premies. Denkbaar is dat een verzekeraar
hierdoor te duur wordt in vergelijking met binnenlandse of buitenlandse concurrenten
die efficiënter en dus goedkoper kunnen werken. Langs deze weg kan een
verzekeraar, zeker in een sterk concurrerende markt als de Nederlandse, de
facto gedwongen worden om – in het beste geval – op een vorm van
samenwerking of overname aan te sturen. In het slechtste geval leidt deze
situatie tot een deconfiture van de betrokken verzekeraar. Aangetekend wordt
dat de concurrentie op de Nederlandse verzekeringsmarkt nog toeneemt, mede
door het geïntensiveerde mededingingsbeleid.Indien de WTV 1993 dan wel de Verzekeringskamer verzekeraars verplicht
om extra voorzieningen te vormen, betekent dit niet automatisch dat de fiscus
accepteert dat deze ten laste van de winst vóór belastingen
worden gebracht. Slechts voorzieningen die voldoen aan de fiscale maatstaf
«goed koopmansgebruik» (wat niet noodzakelijk hetzelfde is als
wat een «prudente» verzekeraar op grond van de wet of op instigatie
van de Verzekeringskamer doet) kunnen ten laste van de winst vóór
belastingen worden gebracht.De Nederlandse verzekeringsbedrijfstak maakt deel uit van een open Europese
verzekeringsmarkt. Het is onwenselijk dat de toezichtseisen in Nederland dermate
worden opgeschroefd dat de Nederlandse verzekeringsbedrijfstak in zijn geheel
op een concurrentie-achterstand wordt gezet ten opzichte van buitenlandse
verzekeraars. Het uiteindelijke gevolg daarvan kan zijn dat Nederlandse verzekeraars
hun zetel verplaatsen naar een andere lid-staat (of een dochtermaatschappij
oprichten met zetel in die staat) om van daaruit de Nederlandse verzekeringsmarkt
te bedienen, bijvoorbeeld door middel van een bijkantoor. Ingevolge het Europese
systeem van «thuisland toezicht» staat een verzekeraar voor al
zijn activiteiten binnen de Europese Unie onder toezicht van de lid-staat
van zijn zetel. Dit stelt beperkingen aan de mogelijkheid om het toezicht
in Nederland te veel te doen afwijken van het toezicht in andere Lid-Staten.Een laatste kanttekening betreft het dynamische en innovatieve karakter
dat de verzekeringsmarkt in Nederland kenmerkt. De intensivering van het toezicht zou haar doel voorbij schieten indien de teugels zo strak
worden aangetrokken dat verzekeraars daardoor worden afgeschrikt om te zoeken
naar nieuwe produkten, nieuwe beleggingsvormen en andere innovaties. Ook moet
worden voorkomen dat de Nederlandse verzekeringsmarkt praktisch wordt afgesloten
voor nieuwe verzekeraars, die vaak vernieuwingen introduceren. Een dergelijke
ontwikkeling bergt namelijk het gevaar in zich van een starre, inefficiënte
verzekeringsmarkt, die niet in het voordeel is van de verzekeringsconsument. V. ConclusieDe ondergang van Vie d'Or is te wijten aan een complex van feiten en omstandigheden.
Zo voerde Vie d'Or een (te) scherp premiebeleid en was zij niet in staat om
de snelle groei van de maatschappij financieel en administratief bij te benen.
Aan de snel groeiende kapitaalbehoefte werd slechts moeizaam en ad hoc voldaan.
Door de wijze van financiering van de maatschappij was Vie d'Or te zeer afhankelijk
van toekomstige opbrengsten, waardoor de deconfiture extra hard aankwam. Bij
het functioneren van het management van Vie d'Or zijn ernstige vraagtekens
geplaatst. De publiciteit over mismanagement en mogelijke strafbare feiten
ontnam de vertrouwensbasis aan het voortbestaan van Vie d'Or. Ook bij de rol
van de raad van commissarissen, de externe accountant en de actuaris zijn
blijkens het rapport van de Commissie Ybema kritische kanttekeningen te plaatsen.
De Verzekeringskamer heeft zich als toezichthouder weliswaar intensief bemoeid
met Vie d'Or, doch achteraf bezien had zij in een aantal opzichten actiever
kunnen zijn en het haar ter beschikking staande instrumentarium beter kunnen
benutten. Op onderdelen heeft de Verzekeringskamer wellicht te veel geduld
gehad met Vie d'Or, wat de Verzekeringskamer deels verklaart met een beroep
op het «toezichthoudersdilemma». Bij een andere afweging was waarschijnlijk
het doek voor Vie d'Or eerder gevallen. Of het resultaat voor de polishouders
dan wezenlijk anders zou zijn geweest, is overigens de vraag.Een aanscherping van het toezichtsbeleid van meet af aan kan hopelijk
de kans op een herhaling van het gebeuren rond Vie d'Or verminderen. Indien
een verzekeraar reeds ernstig in de problemen is geraakt, zal bijsturen immers
problematisch kunnen blijken. De intensivering van het toezicht zal voor een
belangrijk deel kunnen plaats vinden op basis van de huidige regelgeving,
hoewel op onderdelen aanpassing van wet- en regelgeving zal worden voorbereid.
De Verzekeringskamer heeft zelf reeds een aantal stappen tot toezichtsintensivering
genomen. Zo zal zij nauwer gaan toezien op de winstgevendheid van produkten,
de kwaliteit van de solvabiliteitsmarge en van de activa en de kwaliteit van
de organisatie van een verzekeraar. Ook zal zij meer aandacht gaan schenken
aan de toetsing van het management.Er zijn echter grenzen aan de intensivering van het toezicht. Geen enkel
toezichtssysteem kan voorkomen dat een particuliere onderneming in de problemen
komt. Er moet een optimum worden nagestreefd tussen effectiviteit en efficiency,
zowel qua regelgeving als bij de uitoefening van het toezicht. De wet van
de afnemende meeropbrengst doet ook hier opgeld. De wetgever en de toezichthouder
moeten realistisch omgaan met de nationale en internationale verhoudingen
waarbinnen verzekeraars moeten opereren en – in toenemende mate –
concurreren. Het toezichthoudersdilemma is reëel. Is het in het belang
van de polishouders om een verzekeraar die niet optimaal aan de toezichtseisen
kan voldoen de vergunning te ontnemen? Of is het in het belang van de polishouders
indien de verzekeraar nog enig respijt krijgt van de toezichthouder teneinde
de verzekeraar door een moeilijke periode heen te loodsen, met de risico's
van dien? Het zoeken in de toezichtspraktijk naar een optimum tussen
continuïteit en discontinuïteit zal een kerntaak van de Verzekeringskamer
blijven en tot lastige afwegingen aanleiding blijven geven.De intensivering van het toezicht zou er tenslotte niet toe moeten leiden
dat de verzekeringsmarkt in Nederland zijn dynamiek zou verliezen en daardoor
te duur en te weinig innovatief zou worden. Dat is niet in het belang van
de consument. XNoot1Kamerstukken II 1995/96, 23 669, nr. 11.XNoot2d.d. 27 januari 1994, 19 oktober 1994 en 18 december 1995.XNoot1Kamerstukken II 1995/96, 24 456.XNoot1Kamerstukken II 1995/96, 24 600, nrs. 1, 2 en 3. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-23669-15.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl