Parlement en Europese Unie; Verslag algemeen overleg op 20 maart 1997 over de brief van 11 december 1996 inzake parlement en Europese Unie
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25181, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

20-05-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

25181 nr. 3

23-04-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesHet antwoord van de regeringOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25181Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 41 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 181Parlement en Europese Unienr. 3VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 23 april 1997De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken1
en de algemene commissie voor Europese Zaken2
hebben op 20 maart 1997 overleg gevoerd met minister Dijkstal van Binnenlandse
Zaken en staatssecretaris Patijn van Buitenlandse Zaken over de brief
van 11 december 1996 inzake parlement en Europese Unie (25 181,
nr. 1).Van het gevoerde overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag
uit. Vragen en opmerkingen uit de commissiesDe heer De Graaf (D66) stelde allereerst tot zijn tevredenheid
vast dat de regering de motie van D66 en PvdA over de staatkundige vernieuwing
in het kader van parlement en Europese Unie heeft gehonoreerd. Centrale vraag
is nu hoe het Nederlandse parlement in de gelegenheid kan worden gesteld,
zijn controlerende en wetgevende taak optimaal uit te voeren zonder dat de
regering de noodzakelijke flexibiliteit en slagvaardigheid verliest om namens
Nederland effectief aan de onderhandelingen in EU-kader deel te nemen. Hoe
kunnen regering én parlement daarvoor zorg dragen?De regering schiet op een paar punten te kort in haar doelstelling om
de positie van het nationale parlement te verstevigen. Tot nu toe is er sprake
van een fors democratisch gat in Europa, maar ook in eigen land. Waarom wordt
geheel voorbijgegaan aan de in andere landen geïntroduceerde wettelijke
of grondwettelijke verankering van het parlementaire recht om van tevoren
te worden geïnformeerd over alle relevante Europese besluitvorming? Een
beroep op de normale constitutionele verhoudingen binnen Nederland is niet
overtuigend, want dan hoeft slechts desgevraagd informatie te worden gegeven.Waarom gaat de regering voorbij aan de mogelijkheid om voor onderdelen
van de tweede pijler een parlementair instemmingsrecht te creëren? Haar
afwijzende standpunt ten aanzien van het instemmingsrecht kan slechts veranderen
op het moment dat binnen de IGC besluiten met militaire implicaties worden
geïntroduceerd. Maar kunnen niet nu al relevante politiek dan wel volkenrechtelijk
bindende besluiten worden genomen binnen de tweede pijler die een parlementair
instemmingsrecht rechtvaardigen? De heer De Graaf legde vervolgens aan de staatssecretaris de vraag voor
of het karakter van de gemeenschappelijke acties binnen de tweede pijler niet
zodanig kan zijn dat zij onder omstandigheden ook in juridische zin het Koninkrijk
kunnen binden. Welk principieel verschil is er tussen een action commune in
de tweede pijler en een action commune in de derde pijler?Waarom gaat de regering voorbij aan het voor de parlementaire controle
van nationale parlementen en Europees Parlement cruciale element van openbaarheid
van informatie én openbaarheid van stemverhoudingen binnen de Europese
Raad bij besluitvorming? En waarom is zij niet duidelijk over het openbaar
maken van teksten die nog niet het stadium van finale besluitvorming hebben
bereikt? Waar liggen de belemmeringen? Vroegtijdig overleg tussen regering
en Kamer op basis van openbare informatie is van het grootste belang. En dringt
de regering in Brussel steeds aan op het tijdig gereedkomen van de documenten
in de eigen landstaal?Wil de regering actief de democratische controle bevorderen daar waar
het EP niet of nog niet bevoegd is en de nationale controlemiddelen ontoereikend
zijn? Voor uitvoeringsorganisaties zouden interparlementaire controlecommissies
in het leven kunnen worden geroepen, bestaande uit vertegenwoordigers van
de nationale parlementen en eventueel ook van het EP. Natuurlijk is het voorzitterschap
van de Europese Unie verantwoordelijk en aanspreekbaar. De nationale vertegenwoordigers
in het interparlementaire orgaan kunnen vervolgens hun eigen ministers aanspreken.
Een dergelijk systeem houdt in dat in de Europese regelgeving een inlichtingen-
en verschijningsplicht van de betrokken ministers van het Europese voorzitterschap
wordt opgenomen. De Franse gedachte van destijds om een algemene kamer van
parlementen in te voeren, is hiermee niet vergelijkbaar omdat die strijdig
was met de positie van het Europese Parlement. Er moet worden gestreefd naar
uitbreiding van de rol en de bevoegdheden van het EP. Maar op de punten waarop
het EP geen bevoegdheid heeft, moet het nationale parlement zo sterk mogelijk
staan.De heer De Graaf merkte op dat de bestaande afspraak over de geldende
termijnen en de taal van de documenten scherp moet worden bewaakt: niet op
tijd en niet in het Nederlands, dan ook geen behandeling en dus geen instemming.
Kan wellicht worden gedacht aan een verbetering in de sfeer van tussenberichten?Wat kan het parlement zelf doen aan een betere betrokkenheid bij de Europese
besluitvorming? Het donderdagoverleg over Europa vormt geen positieve bijdrage
aan de aandacht voor horizontale verbanden. Is de regering ook niet van mening
dat de parlementaire aandacht voor EU-zaken wordt geholpen met een meer vaste
procedure voor de behandeling van de «fiches»? De heer De Graaf
zei vervolgens te pleiten voor een betere relatie tussen de leden van de Tweede
Kamer en de Nederlandse europarlementariërs dus los van de partijpolitieke
betrekkingen. Formeel spreekrecht voor EP-leden voor of tijdens het donderdagoverleg
met de minister kan zeer nuttig zijn.De heer De Graaf vond de overweging van de regering loffelijk om de griffie
van de Kamer te versterken met een medewerker die zorg draagt voor de selectie
en de voortgangsbewaking. Wellicht kan de regering dat ook in eigen huis doen?
De heer De Graaf stelde vervolgens voor om medewerkers van de griffie en de
fracties in staat te stellen, stage te lopen bij de verschillende Europese
instellingen en de permanente vertegenwoordiging te Brussel.De heer Woltjer (PvdA) merkte allereerst op dat de regering
op de tweede pijler eigenlijk geen controle kan gebruiken, omdat die pijler
te actueel en te dynamisch is. De regering stelt als voorwaarde dat zij voldoende
flexibiliteit behoudt om de Nederlandse belangen in de EU-besluitvorming
zo goed mogelijk te behartigen. Er zal in de komende jaren steeds meer wetgeving
uit Brussel komen. De heer Woltjer stelde dat er nauwelijks democratisch controle
mogelijk is. Waarom is de regering niet ingegaan op het politieke deficit,
op de betrokkenheid van de kiezers? Wat vindt zij van een politisering van
de Europese besluitvorming? Openheid en transparantie moeten hierbij een eerste
prioriteit hebben. Waarom kan het instemmingsrecht bij de JBZ-pijler wel en
op andere terreinen niet? De fiches moeten in het kader van het politieke
debat vanaf het begin een belangrijke rol spelen. De behandeling van de geannoteerde
agenda heeft relatief weinig betekenis, omdat over de meeste zaken de onderhandelingen
al zijn afgerond. Regering en parlement moeten kunnen discussiëren over
het beleid, de inbreng van de Nederlandse regering. Het is moeilijk om hierover
in het donderdagoverleg te spreken, omdat de officiële positie van de
regering pas in de ministerraad op de volgende vrijdag wordt vastgesteld.
De heer Woltjer onderstreepte derhalve de suggestie van de heer De Graaf om
in een vroeger stadium documenten openbaar te krijgen. Hij kon zich eveneens
vinden in de opmerkingen van de heer De Graaf over de tweede pijler.De Europese Raad ontwikkelt zich steeds meer als een motor van de Europese
integratie, wat inhoudt dat de Algemene Raad een deel van zijn taken verliest.
Als de IGC achter de rug is, zal de agenda uitwijzen dat de Algemene Raad
eigenlijk de raad voor buitenlandse politiek is geworden. De Europese Raad
neemt geen besluiten. Tegelijkertijd worden de conclusies binnen de vakraden
heel precies uitgelegd en gebruikt als een handvat voor de besluiten in de
vakraden zelf. Wil de staatssecretaris voor Europese Zaken zijn positie in
die context wellicht eens tegen het licht houden? Dreigt zijn positie niet
te verworden tot die van een PV? Wie heeft de meeste verantwoordelijkheden
en de meeste invloed, de staatssecretaris of de PV?De heer Woltjer merkte tot slot op dat tot een vereenvoudiging van de
besluitvorming in het EP moet worden gekomen. Meerderheidsbesluiten moeten
zeker in de eerste pijler regel worden. Daarbij hoort bepaalde co-decisie
voor het EP. De stelling dat de oplossing voor het democratische gat moet
worden gevonden in een controlebevoegdheid van het EP is een onderschatting
van de nationale parlementen. EP en nationale parlementen zijn geen concurrenten
en completeren elkaar ook niet. Zij overlappen elkaar. Derhalve moeten de
dwarsverbindingen tussen het EP en het nationale parlement hechter worden.
Het nationale parlement moet de Nederlandse inbreng bij de Europese besluitvorming
op de voet kunnen volgen.De heer Verhagen (CDA) sloot zich aan bij de opmerkingen van
de heren De Graaf en Woltjer over de controlerende taak van nationale parlementen
en Europees Parlement ten aanzien van de Europese besluitvorming. In aanvulling
op deze opmerkingen vroeg hij waarom de regering zelfgenoegzaam in haar nota
stelt dat er niets hoeft te worden veranderd op het punt van de controlerende
taak en de informatievoorziening. De gedachtewisseling hierover zal moeten
worden voortgezet als de resultaten van de IGC bekend zijn. Als op de IGC
wordt besloten tot meerderheidsbesluitvorming zonder dat daarbij zorg wordt
gedragen voor adequate parlementaire controle, heeft dat consequenties voor
het debat en de besluitvorming in dit huis. Het democratische gat is dan immers
groter geworden. En als in een achterkamer beslissingen worden genomen die
directe gevolgen hebben voor de kiezers, dus zonder dat daarover een volwaardige
parlementaire discussie heeft plaatsgevonden, zal de interesse van de kiezers
uiteraard afnemen.De heer Verhagen sloot zich vervolgens aan bij de opmerkingen van voorgaande
sprekers over openbaarheid, doorzichtigheid, informatievoorziening en verpolitisering
van het debat. Waarom staat overigens op een geannoteerde agenda niet het
Nederlandse standpunt vermeld? En hoe is het gesteld met een Europese
wet openbaarheid bestuur? In hoeverre worden de mogelijkheden van het Nederlandse
kabinet beperkt om het Nederlandse parlement te informeren door openbaarheidsregimes
in andere lidstaten?De heer Verhagen sloot zich vervolgens aan bij de opmerking van de heer
Woltjer over de positie van het nationale parlement ten aanzien van de eerste
pijler. Het Europese Parlement heeft verschillende bevoegdheden. Ten aanzien
van een aantal daarvan geldt co-decisie, gekoppeld aan meerderheidsbesluitvorming.
Dit ontslaat het nationale parlement niet van de plicht om zich te buigen
over de vraag of het niet meer moet worden betrokken bij de totstandkoming
van de besluitvorming. Uiteraard heeft dit niets met instemmingsrecht te maken.
Het gaat erom dat er niet pas wordt gesproken over de eerste pijler als hier
de omzetting in wetgeving aan de orde is, ook als voor die pijler co-decisie
geldt.Ook bij de suggestie van de heer De Graaf voor een betere afstemming tussen
nationale parlementen en Europees Parlement sloot de heer Verhagen zich aan.
Hij had wel aarzelingen over spreekrecht van europarlementariërs in een
commissie van het nationale parlement. De bewindslieden zijn geen verantwoording
verschuldigd aan de europarlementariërs. Er zijn binnen de eigen partijen
genoeg mogelijkheden om op de hoogte te geraken van de standpunten. Tot slot
merkte de heer Verhagen op dat hij blij was met de opmerking van de heer De
Graaf dat de Franse gedachte van een algemene kamer van parlementen geen alternatief
is voor Europese parlementaire controle.De heer Van Middelkoop (GPV) constateerde dat de nota van de
regering er één is van een rustige gezapigheid. Er wordt aangegeven
dat er een democratisch deficit is, want dat hoort de Tweede Kamer nu eenmaal
graag, maar er wordt niets nieuws gemeld. Er wordt verwezen naar een tweetal
artikelen van de goedkeuringswet voor het verdrag van Maastricht. Artikel
3 betreft de instemmingsprocedure in de derde pijler en artikel 5 betreft
het instemmingsrecht van de Kamer bij de inwerkingtreding van de derde fase
van de EMU. Beide artikelen zijn totstandgekomen na amendering door de Kamer.
Tevens heeft de Kamer heeft de regering bewogen tot het uitbrengen van geannoteerde
agenda's. Kan de regering in de toekomst wellicht ook met ideeën komen
om de parlementaire betrokkenheid te verbeteren?Er is een IGC gestart met een voorbereidingscomité, waarin twee
leden van het Europese Parlement zijn vertegenwoordigd die geen stemrecht
hebben maar die wel kunnen meespreken. In dat comité zitten geen nationale
parlementaire vertegenwoordigers. De positie van het EP in het verdrag van
Amsterdam is dus beter gewaarborgd dan de positie van de respectievelijke
nationale parlementen. Maar voor het wegnemen van het democratisch deficit
is de verantwoordingsplicht tegenover de nationale parlementen van groot belang.
Het deficit kan ook worden aangepakt door uitbreiding van de bevoegdheden
van het EP. Het EP houdt echter vast aan een vereenvoudiging van de besluitvormingsprocedures
en stelt meerderheidsbesluiten met co-decisie als belangrijke prioriteit.
De heer Van Middelkoop sprak zijn voorkeur uit voor het betrekken van de nationale
parlementen bij de besluitvorming.Hij zei vervolgens geen voorstander te zijn van het Deense model, dus
van bewindslieden die met gebonden handen moeten plaatsnemen aan de Brusselse
vergadertafel. De delegatie moet wel sterk zijn; dat kan belangrijker zijn
dan controle achteraf door het parlement. Er kan veel kritiek worden geleverd
op de ontwikkelde positie van de Europese Raad als het minst democratisch
gelegitimeerde orgaan in Europa. Er worden enorm belangrijke beslissingen
met grote financiële consequenties genomen door de Raad. Is het niet
beter als het parlement vooraf betrokken raakt bij de voorbereiding door de
minister van Financiën en als minder gewicht wordt toegekend aan de Europese
Raad? Wat de instemmingsprocedure betreft verwijst de regering naar de constructie
in de JBZ-pijler. Er worden echter besluiten genomen die het karakter van
een verdrag hebben, waarvoor vervolgens de instemming van de Kamer vereist
is. De heer Van Middelkoop wees voor alle duidelijkheid op de gemaakte afspraak
dat de Kamer vooraf wordt geïnformeerd over verdragen die de rechtsorde
van Nederland raken.Over de eerste pijler merkte hij op dat de bulk van wetgeving ingevolge
de interne markt klaar is en dat dus achteraf niet hoeft te worden gesproken
over een betere betrokkenheid daarbij van de nationale parlementen. Vraag
aan de minister is wel of de nationale parlementen hierbij in de toekomst
beter kunnen worden betrokken. Door het overhevelen van onderwerpen van de
derde naar de eerste pijler wordt het democratisch deficit groter, hetgeen
voorkomen moet worden door parlementaire betrokkenheid bij nieuwe wetgeving,
wellicht ook in het kader van de GBVB-pijler. De heer Van Middelkoop vroeg
aan de minister hoe het staat met zijn aanvaarde motie, waarin een parlementair
instemmingsrecht bij de uitzending van militairen is gegarandeerd. Het betreft
hier een onderdeel van een breder pakket aan grondwetsherzieningen op het
punt van de krijgsmacht.Sommige europarlementariërs krijgen geannoteerde agenda's van de
PV waarbij de positie van de Nederlandse regering is aan gegeven. Waarom krijgt
het Nederlandse parlement die geannoteerde agenda's niet? De heer Van Middelkoop
wees erop dat het aan het Nederlandse parlement is om te bepalen hoe met de
informatie moet worden omgegaan.Tot slot merkte hij op dat wellicht ook eens moet worden gekeken naar
de structuur van het Europese Parlement dat het karakter hoort te hebben van
een volksvertegenwoordiging maar dat in werkelijkheid maar ten dele is. Kan
het Europese Parlement bij vitale beslissingen niet beter opereren via nationale
delegaties?De heer Te Veldhuis (VVD) wees er om te beginnen op dat in
de Tweede Kamer wordt uitgegaan van het principe: de regering regeert en de
Kamer controleert achteraf. Het is dan ook de vraag of de Kamer, tijdens het
donderdagoverleg met de minister, moet meeregeren. Ontstaat er dan geen vermenging
van staatsrechtelijke functies?De regering wil onderhandelingsvrijheid en flexibiliteit om in Europa
te kunnen opereren en stelt dat daarbij geen mandaat van het nationale parlement
past. Het parlement komt daardoor vaak voor een voldongen feit te staan en
kan niet controleren wat in de Europese ministerraad is gezegd vanwege de
geheimhoudingsplicht van de minister. Zeker als ook het Europese Parlement
weinig bevoegdheden heeft, is er sprake van een democratisch deficit.Hoe kan het Nederlandse parlement zijn controlerende en wetgevende taak
goed uitvoeren zonder dat de Nederlandse regering de noodzakelijke flexibiliteit
en slagvaardigheid verliest om effectief te kunnen deelnemen aan de onderhandelingen
in de EU? Hoe kan worden voorkomen dat de parlementaire controle daarbij tussen
wal en schip terechtkomt? En als de volksvertegenwoordiging, de nationale
of de Europese, te weinig controlemogelijkheden heeft, is er dan eigenlijk
nog wel sprake van echte democratie? Wie kan dan de regelmachine van Europa
nog ter verantwoording roepen?In de nota van de regering ontbreekt een fundamentele benadering. De meest
fundamentele oplossing is: een volwaardig Europees parlement dat democratisch
kan controleren en dat de daarvoor noodzakelijke bevoegdheden heeft. Wil de
regering dit punt aan de orde stellen, ook in de Europese ministerraad? Wat
heeft zij hieraan in het verleden gedaan? Als meer wordt overgelaten aan het
Europese Parlement, treedt uiteraard het nationale parlement wat terug. Het
omgekeerde geldt ook. Er kan geen besluitvorming worden geaccepteerd als niet
ergens een volwaardige parlementaire controle heeft plaatsgevonden,
in het EP of in het nationale parlement. En van die controle is tot nu toe
geen sprake. Het donderdagoverleg is geheel vrijblijvend. De gedachte van
de fiches is theoretisch aardig, maar in de praktijk vindt de besluitvorming
op een ander niveau plaats en dus is controle onmogelijk. De minister kan
achteraf ter verantwoording worden geroepen voor zijn rol in de Europese ministerraad,
maar kan zich vervolgens beroepen op zijn geheimhoudingsplicht. Staatsrechtelijk
is er nog steeds geen zuivere verhouding, in ieder geval niet naar Nederlandse
maatstaven. In plaats van «een politiek deficit» zou dan ook gesproken
kunnen worden van «een staatsrechtelijk deficit».De heer Te Veldhuis stelde, aarzelingen te hebben op het punt van het
meefunctioneren van Nederlandse europarlementariërs in het Nederlandse
parlement. Het is echter geen vreemde constructie, want de Antilliaanse en
Arubaanse collega's mogen in het Nederlandse parlement meediscussiëren
over een koninkrijksaangelegenheid met de minister. Zij hebben dan geen stemrecht
en geen medebeslissingsrecht.De heer Te Veldhuis meende dat besluitvorming in Europa transparant en
in het openbaar moet plaatsvinden. Als wetgeving in de Europese ministerraad
totstandkomt, zou dat onderdeel van de vergadering van de ministerraad openbaar
moeten zijn. Het argument dat de ministerraad in Nederland ook niet openbaar
is, snijdt geen hout omdat de totstandkoming van wetgeving in Nederland wel
in het openbaar plaatsvindt, namelijk in het parlement.De heer Te Veldhuis onderstreepte de vraag naar een grotere betrokkenheid
van het Nederlandse parlement bij de tweede pijler. Kan wellicht met de constructie
worden gewerkt van een parlementair voorbehoud als de Nederlandse ministers
hieraan werken in de Europese ministerraad?De nationale ministers worden vaak pas in een laat stadium betrokken bij
de vraag of er regelgeving nodig is. Overleg daarover gebeurt op ambtelijk
niveau. De regelgeving is vaak al in een dermate ver gevorderd stadium dat
de ministers er wel mee verdergaan. Waarom wordt niet in het eerste stadium
door de door de ministers de vraag opgeworpen of zij regelgeving nodig achten?
En kan daarover niet beter vooraf ruggespraak worden gehouden met de nationale
parlementen?De heer Van den Berg (SGP) sprak allereerst zijn waardering
ervoor uit dat vandaag een discussie kan worden gevoerd over bepaalde fundamentele
ontwikkelingen in Europa waarbij de positie van het nationale parlement én
de verhouding tussen regering en parlement in het geding zijn. Deze discussie
zal uiteraard worden voortgezet in het kader van de IGC.Het Europese Parlement kan niet worden gezien als een volwaardige vervanger
voor weggelekte nationale parlementaire controle, omdat het veel te ver van
de burger af staat. De heer Van den Berg zei geen behoefte te hebben aan het
concept van een volwaardig Europese Parlement, omdat dat moet worden beschouwd
als typisch orgaan van een federaal Europa.De oplossing voor het probleem van het democratisch deficit moet primair
worden gezocht in versterking van de nationale parlementaire controle op met
name de eerste pijler, de communautaire pijler. De heer Van den Berg wees
in dit verband nog eens op zijn pleidooi om de Europese samenwerking meer
op intergouvernementele leest te schoeien.De regering geeft aan dat er geen aanleiding bestaat voor een uitbreiding
van het parlementaire instemmingsrecht tot de EG-pijler, omdat het EP hierin
een controlerende taak behoort te hebben. Zijns inziens geeft zij daarmee
impliciet aan het democratische deficit niet serieus te nemen. De herziening
van het verdrag van Maastricht zal, terecht, geen versterking van de positie
van het EP in dezen inhouden. Waarom wil de regering met betrekking tot de
parlementaire controle op de besluitvorming in de eerste pijler
de rol van het nationale parlement dan niet versterken?De heer Van den Berg wees erop dat met het goede principe van de regering
regeert en de Kamer controleert op Europees niveau niet altijd kan worden
gewerkt. Hoewel de regering ruimte moet hebben om te onderhandelen, is informatie
vooraf en zijn stukken in de Nederlandse taal zeer belangrijk, omdat de Kamer
anders voor voldongen feiten komt te staan waarop zij vaak niet eens achteraf
controle kan uitoefenen. De regering heeft bezwaren tegen uitbreiding van
het instemmingsrecht naar de hele tweede pijler, met uitzondering van de besluiten
met een militaire component. De heer Van den Berg stelde dat voor besluiten
die rechtstreeks de Nederlandse rechtsorde raken het instemmingsrecht op zijn
plaats is, dus ongeacht het principe van de Kamer controleert achteraf. Wat
de openbaarheid betreft is het regime van de EU duidelijk restrictiever dan
het Nederlandse nationale systeem. Hoe werken andere parlementen in dit opzicht?De heer Van den Berg herinnerde er vervolgens aan dat hij nooit een dubbellidmaatschap
van Europees Parlement en nationaal parlement heeft uitgesloten als oplossing.
Goede contacten tussen de Nederlandse europarlementariërs en het Nederlandse
parlement zijn belangrijk, waarbij kan worden gedacht aan het betrekken van
europarlementariërs bij discussies in de Kamer.De heer Van den Berg gaf tot slot aan dat het donderdagoverleg tot nu
toe niet overtuigend is. De discussies staan meestal onder tijdsdruk en leiden
vaak tot verwarring. Misschien kan het systeem van de fiches nader worden
uitgewerkt en kan de subsidiariteitstoets daarbij worden toegepast? Het antwoord van de regeringDe minister van Binnenlandse Zaken wees er allereerst op dat
als de Kamer destijds niet de instemmingsprocedure in de derde pijler had
ingebracht en niet tot het uitbrengen van geannoteerde agenda's had gedwongen,
dit kabinet dat nu wel had gedaan.Er is geen sprake van een tegenstelling tussen controle van het parlement
en flexibiliteit voor de regering. De regering heeft ruimte nodig om te kunnen
opereren, vanwege allerlei actoren en belangen. Dat houdt niet in dat het
parlement achteraf zijn bevoegdheden niet normaal kan uitoefenen. Gelet op
de huidige televisiedemocratie is het niet makkelijk om het adagium van de
regering regeert en de Kamer controleert achteraf dagelijks overeind te houden.De minister zei er zeker geen voorstander van te zijn om het politieke
debat aan te gaan als een voorstel zich in de beginfase bevindt. Een voorstel
moet natuurlijk niet in een te late fase onderwerp van politiek debat worden,
want dat is niet zinvol. Het compromis is dat de regering de Kamer informeert
wanneer zij dat verantwoord vindt. In de onderhandelingen met de andere actoren
moet de regering aangeven dat het Nederlandse parlement nog zijn oordeel moet
uitspreken. Hiermee ligt de druk bij de regering, wat zij in het kader van
de derde pijler dagelijks merkt.Dat een minister geheimhoudingsplicht heeft en dat een nationaal parlement
en vaak ook het Europese Parlement de Europese ministerraad niet kunnen controleren,
is het gevolg van het overdragen van bevoegdheden van een nationale lidstaat
naar een supranationaal lichaam. De regering mag natuurlijk deze beperkingen
niet te gemakkelijk gebruiken en moet nagaan of er adequate oplossingen bestaan.
Zij wijst overigens in haar inbreng bij de IGC steeds op het belang van de
openbaarheid, de transparantie en de versterking van de rol van het Europese
Parlement, het Hof van Justitie en de Rekenkamer. Regering en Kamer moeten
over de onderlinge werkwijze heldere afspraken moeten maken, natuurlijk binnen het staatsrechtelijke kader. Uitgangspunt is dat de regering
eerst regeert en achteraf verantwoording aflegt aan de Kamer.De Europese Commissie is de initiatiefnemer van Europese regelgeving.
De gedachte is geopperd om het politieke debat daarbij te doen plaatsvinden.
Als een subsidiariteitstoets wordt toegepast, zou het Nederlandse parlement
daarover vervolgens kunnen spreken. Dit speelt zich dan af vóór
het hele verhaal van regeren en controleren. De minister meende dat al zeer
uitbundig met de Kamer wordt gesproken over de belangrijke punten uit de derde
pijler, zij het misschien niet altijd met de juiste stukken, in de juiste
taal. Duidelijk moet zijn dat de regering niet van plan is om de Kamer gedurende
het hele traject te informeren. Zij claimt voor zichzelf ruimte en stukken,
nodig om intern de gedachten op een rij te zetten. De regering probeert de
druk uit het buitenland zoveel mogelijk van het lijf te houden. Als de internationale
onderhandelingen zijn afgerond, en dus voordat een besluit onder voorbehoud
wordt getekend, wordt de Kamer geïnformeerd. De Kamer geeft vervolgens
vooraf haar mening, hetgeen een ordentelijke gang van zaken lijkt.In de Grondwet is aangegeven dat de regering eraan gehouden is om het
parlement desgevraagd inlichtingen te verstrekken. Van de regering mag worden
verwacht dat zij zich in dezen actief opstelt. De minister zegde toe te zullen
nagaan hoe over de verschillende pijlers nog beter informatie kan worden verstrekt.
Hij gaf aan, er weinig voor te voelen om wettelijk vast te leggen dat de regering
juist op dit punt een informatieplicht heeft.De gedachte van een interparlementair controlelichaam voor de uitvoeringsregelingen
spreekt de regering staatsrechtelijk niet aan. Er blijft dan niets over van
de mogelijkheid om op nationaal niveau ministers aan te spreken op hun ministeriële
verantwoordelijkheid. Bovendien is onduidelijk welk mandaat de leden van het
nationale parlement mee krijgen, hoe de verhouding tot het EP wordt en welke
sanctie een dergelijk parlement kan toepassen. Maar het is natuurlijk aan
het parlement om informeel overleg te voeren met andere parlementen.Wat de instemmingsprocedure betreft moet voor met name de derde pijler
een aantal zaken worden uitgewerkt. De minister zegde toe dat hij zal proberen
om via een meerjarenprogramma en via de aankondiging van onderwerpen de Kamer
beter op de hoogte te stellen, zodat zij beter kan beoordelen of zij moet
interveniëren.De regering moet vaak een formeel voorbehoud maken, terwijl zij weet dat
het hele parlement het eens is met het besluit. Er zou naar een werkwijze
moeten worden gezocht om deze vervelende situaties te vermijden.Bij de instemmingsprocedure voor de derde pijler moet een onderscheid
worden gemaakt tussen de formele en de materiële kant. Het primaat van
de politiek ligt bij de Tweede Kamer. Als de Tweede Kamer ergens mee akkoord
gaat, moet de Eerste Kamer terughoudend zijn en slechts naar de rechtsstatelijke
aspecten kijken. Hierover bestaat tot nu toe onduidelijkheid, waarover ook
de Tweede Kamer eens zou moeten nadenken. De minister stelde dat bij eventuele meerderheidsbesluitvorming in de
derde pijler adequate controle gewaarborgd moet zijn, anders wordt het deficit
nog groter dan het al is. In het kader van de controle op de eerste pijler
merkte hij op dat communautaire zaken door het EP worden gecontroleerd, hetgeen
niet uitsluit dat het nationale parlement uiteindelijk zelf afwegingen kan
maken voor individuele ministers of het kabinet. De minister zei ten slotte dat in het kabinet heftig wordt gediscussieerd
over de grondwetswijziging naar aanleiding van de uitzending van militairen,
waarvoor het nadere rapport in concept gereed is.De voorzitter concludeerde dat een vervolg op dit algemeen
overleg nodig is. De voorzitter van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken,De CloeDe voorzitter van de algemene commissie voor Europese Zaken,Ter VeerDe griffier van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken,Hommes XNoot1Samenstelling: Leden: Van Erp (VVD), V. A. M. van der Burg (CDA), Te Veldhuis
(VVD), Van der Heijden (CDA), De Cloe (PvdA), voorzitter, Janmaat (CD), Van
den Berg (SGP), Scheltema-de Nie (D66), ondervoorzitter, Apostolou (PvdA),
Kalsbeek-Jasperse (PvdA), Zijlstra (PvdA), Van der Hoeven (CDA), Remkes (VVD),
Gabor (CDA), Koekkoek (CDA), Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels), Oedayraj Singh
Varma (GroenLinks), Hoekema (D66), Essers (VVD), Dittrich (D66), Dijksman
(PvdA), De Graaf (D66), Cornielje (VVD), Rouvoet (RPF) en Rehwinkel (PvdA).Plv. leden: Korthals (VVD), Dankers (CDA), Van Hoof (VVD),
Bijleveld-Schouten (CDA), Liemburg (PvdA), Poppe (SP), Schutte (GPV), Jeekel
(D66), Van Heemst (PvdA), Noorman- den Uyl (PvdA), Feenstra (PvdA), Verhagen
(CDA), Van der Stoel (VVD), Mateman (CDA), Mulder-van Dam (CDA), Van Wingerden
(AOV), Rabbae (GroenLinks), Van Boxtel (D66), H. G. J. Kamp (VVD), Assen (CDA),
M. M. van der Burg (PvdA), Bakker (D66), Klein Mole- kamp (VVD), Leerkes (Unie
55+) en Van Oven (PvdA).XNoot2Samenstelling: Leden: Van der Linden (CDA), Blauw (VVD), Van Nieuwenhoven
(PvdA), Weisglas (VVD), Terpstra (CDA), Verspaget (PvdA), Ter Veer (D66),
voorzitter, Ybema (D66), Van Middel- koop (GPV), Leers (CDA), Sipkes (GroenLinks),
Van Rooy (CDA), Woltjer (PvdA), ondervoorzitter, Hendriks, Gabor (CDA), Voûte-Droste
(VVD), Schuurman (CD), Hessing (VVD), Van den Bos (D66), Van Oven (PvdA),
Hoogervorst (VVD), Rouvoet (RPF), Van Waning (D66), Houda (PvdA) en Rehwinkel
(PvdA).Plv. leden: Bukman (CDA), Te Veldhuis (VVD), Van Traa (PvdA), Blaauw (VVD),
Verhagen (CDA), Van der Ploeg (PvdA), Koekkoek (CDA), De Graaf (D66), Van
den Berg (SGP), Van der Hoeven (CDA), M. B. Vos (GroenLinks), Hillen (CDA),
Witteveen-Hevinga (PvdA), R. A. Meijer (groep-Nijpels), De Jong (CDA), O.
P. G. Vos (VVD), Poppe (SP), Van Heemskerck Pillis-Duvekot (VVD), Roethof
(D66), Crone (PvdA), Verbugt (VVD), Leerkes (Unie 55+), Hoekema (D66), Adelmund
(PvdA) en Lilipaly (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25181-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl