Wet werk en bijstand; Advies en nader rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28870, nr. A

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

14-05-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2002-2003

28870 nr. A

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInleidende opmerkingenInkomenswaarborgReïntegratieFinancieringUitvoeringGeschillenOverige opmerkingenOndertekeningLichaamOndertekeningBijlage bij het advies van de Raad van State van 22 april 2003,
no. W12.02.0561/IV, met redactionele kanttekeningen die de Raad in overweging
geeft.Memorie van toelichting
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28870Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 72 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 870Vaststelling van een wet inzake ondersteuning bij arbeidsinschakeling
en verlening van bijstand door gemeenten (Wet werk en bijstand)AADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORT1Hieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 22 april
2003 en het nader rapport d.d. 9 mei 2003, aangeboden aan de Koningin
door de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Het advies
van de Raad van State is cursief afgedrukt.Bij Kabinetsmissive van 17 december 2002, no. 02.005788, heeft Uwe
Majesteit, op voordracht van de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
drs. M. Rutte, bij de Raad van State ter overweging aanhangig gemaakt
het voorstel van wet met memorie van toelichting tot vaststelling van een
wet inzake ondersteuning bij arbeidsinschakeling en verlening van bijstand
door gemeenten (Wet werk en bijstand).Met het voorstel voor de Wet werk en bijstand (Wwb) wordt beoogd te bevor-deren
dat de burger waar mogelijk zijn inkomen verwerft door eigen arbeid, zodat
hij slechts financieel afhankelijk is van de overheid zolang en voorzover
hij niet zelf kan voorzien in de noodzakelijke kosten van bestaan. De daaraan
verbonden verantwoordelijkheid van de overheid wordt blijkens de toelichting
beschouwd als het sluitstuk van een activerend stelsel van sociale zekerheid.Het aantal niet-actieven op de Nederlandse arbeidsmarkt is naar internationale
maatstaven hoog. Het gezamenlijk verslag over de werkgelegenheid 2002 van
de Europese Commissie wijst de hoge inactiviteit aan als één
van de grootste knelpunten van de Nederlandse arbeidsmarkt. Ook de recente
globale richtsnoeren voor het economisch beleid sporen Nederland aan tot extra
inspanningen om het aantal niet-actieven te verminderen en om het aantal actieven
op de arbeidsmarkt te vergroten.2Het wetsvoorstel is erop gericht personen die recht hebben op bijstand
of een daarmee vergelijkbare uitkering (hierna: bijstandgerechtigden), meer
dan voorheen te activeren tot intrede of herintrede in betaald werk. Van bijstandgerechtigden
wordt daartoe een actieve opstelling en inbreng verwacht. Voor hen die niet
(meer) door eigen arbeid kunnen voorzien in de noodzakelijke kosten van bestaan,
geldt ingevolge het wetsvoorstel een inkomenswaarborg, zoals die thans nog
wordt geboden door de Algemene bijstandswet (Abw).Het wetsvoorstel legt de centrale verantwoordelijkheid voor het bevorderen
van de reïntegratie van bijstandgerechtigden bij de gemeenten. De gemeentebesturen
worden daartoe gestimuleerd doordat het wetsvoorstel hun meer verantwoordelijkheid
en ruimte geeft voor individueel en op de lokale omstan-digheden afgestemd
maatwerk, in samenhang met een 100% budgettering van de gemeentelijke uitgaven
voor bijstand en daarmee vergelijkbare uitkeringen.De Raad van State kan zich vinden in de richting van het wetsvoorstel,
maar meent dat de uitwerking tekortschiet op een aantal belangrijke punten,
die onder meer betrekking hebben op de ruimte voor en de toerusting van de gemeenten. Hij meent daarom dat het voorstel in zoverre dient te worden
heroverwogen.Het wetsvoorstel is van grote betekenis voor de gemeenten. Het standpunt
van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) is als zodanig in de toelich-ting
echter niet behandeld. De Raad, als laatste adviseur in het wetgevingstraject,
moet er op kunnen rekenen dat aan hem een «rijp» voorstel om advies
wordt voorgelegd. Daarvoor is van belang dat alle adviezen van wettelijke
adviesorganen en eventuele reacties van andere geraadpleegde instanties en
organisaties beschikbaar zijn en, mét de reactie van de regering, in
het voorstel zijn verwerkt voordat de Raad om advies wordt gevraagd. Een en
ander is ook van belang voor de volgende stadia van het wetgevingstraject.De Raad heeft bij brief van 17 februari 2003 aan Staatssecretaris Rutte
gevraagd op welke wijze invulling is gegeven aan het bestendig gebruik en
de verplichting van artikel 114 van de Gemeentewet om de gemeenten of een
voor deze representatieve instantie, in de gelegenheid te stellen hun oordeel
te geven omtrent voor hen belangrijke wetsvoorstellen. Op diens verzoek heeft
de staatssecretaris daarop, samen met de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
in een beraadslaging als bedoeld in artikel 22 van de Wet op de Raad van State,
inzicht gegeven in de uitkomsten van met gemeenten en de VNG gevoerd overleg.
Daarbij werden de volgende punten genoemd als de belangrijkste zorgen van
de gemeenten:– de 100% budgettering;– het feit dat de intake van bijstandgerechtigden niet door de gemeenten
zelf gebeurt;– de verplichte uit- en aanbesteding van reïntegratieactiviteiten.In het vervolg van dit advies zal de Raad op elk van
deze punten ingaan.Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 17 december
2002, nr. 02.005788, machtigde Uwe Majesteit de Raad van State zijn advies
inzake het bovenvermelde voorstel van wet rechtstreeks aan mij te doen toekomen.
Dit advies, gedateerd 22 april 2003, nr. W12.02.0561/IV, bied ik
U hierbij aan.De Raad van State maakt een aantal opmerkingen bij het voorstel. Hierop
wordt onderstaand ingegaan.Het kabinet constateert met genoegen dat de Raad – ondanks kritiek
op onder-delen – zich kan vinden in de richting van het wetsvoorstel,
te weten:– het meer dan voorheen activeren van bijstandsgerechtigden tot
intrede of herintrede in betaald werk;– het leggen van de centrale verantwoordelijkheid voor het bevorderen
van de reïntegratie van bijstandsgerechtigden bij de gemeenten.Ook is het kabinet verheugd met het feit dat de Raad zich in algemene
zin kan vinden in de wijze waarop in het wetsvoorstel deze twee onderwerpen,
en hun onderlinge verhouding, zijn geregeld.De Raad constateert terecht dat het wetsvoorstel van grote betekenis is
voor gemeenten. Tegen die achtergrond zijn dan ook op diverse manieren het
gemeentelijk veld, inclusief de VNG, geconsulteerd bij de voorbereiding van
het wetsvoorstel. In de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel, zoals
dat aan de Raad is voorgelegd, is aan dit overleg met gemeenten geen aandacht
besteed. Deze omissie is inmiddels hersteld. In hoofdstuk 6 van het algemeen
deel van de memorie van toelichting is nu expliciet aangegeven met wie en
op welke wijze overleg heeft plaatsgevonden en welke invloed dit heeft gehad
op de inhoud van het wetsvoorstel.Inleidende opmerkingen1. De ervaringen met de Algemene bijstandswet: verstoord evenwicht?In de toelichting wordt vermeld dat voor het realiseren van «werk
boven inkomen» een stelsel van regelingen nodig is dat maximaal effectief
werkt.1 Dit suggereert dat sprake is van een verstoring
van het evenwicht tussen de gerichtheid op werk enerzijds en de inkomenswaarborg
anderzijds, zoals die beide aan de orde zijn bij het vormgeven van het sluitstuk
van het stelsel van sociale zekerheid. De toelichting bevat geen nadere uitleg
van deze verstoring.Waar echter deze verstoring van evenwicht de aanleiding lijkt te zijn
voor het wetsvoorstel, adviseert de Raad haar nader te analyseren en te verklaren,
tegen de achtergrond van bijna 40 jaar praktijk met de Abw, en mede gezien
de relatief recente herziening van deze wet in 1996. Ook toen werd immers
al een evenwicht beoogd tussen de gerichtheid op werk en het bieden van een
inkomenswaarborg.11. Naar de mening van het kabinet vloeit de noodzaak van een nieuwe aanpak
in het stelsel van bijstand en reïntegratie voort uit de constatering
dat het geheel aan instrumenten en mogelijkheden die de gemeenten in dat stelsel
hebben, niet maximaal effectief werkt. Sinds de herziening van de Algemene
Bijstandswet in 1996 is het inzicht gegroeid dat de effectiviteit van de bijstandsverlening
gebaat is bij verdere integratie van het beleid rond Werk en Inkomensondersteuning,
waarbij de uitstroom naar werk voorop moet staan.Ook is het inzicht gegroeid dat voor uitstroom naar werk maatwerk per
cliënt is vereist. Gemeenten hebben aangegeven dat een grotere beleidsruimte,
minder uitvoeringsvoorschriften en het omlaag brengen van de administratieve
lasten benodigd zijn om deze aanpak te kunnen realiseren.Ook de evaluatie van de Algemene bijstandswet (Abw) over de periode 1996–1999
«Lijnen naar de toekomst» en het Interdepartementale Beleidsonderzoek
(IBO) over het arbeidsmarktbeleid «Aan de slag» komen tot deze
conclusies.Beide inzichten worden met dit wetsvoorstel op een integrale manier uitgewerkt.
Zo zijn in het wetsvoorstel zowel de Abw als de Wet inschakeling werkzoekenden
en het Besluit in- en doorstroombanen opgenomen en is daarbij een vergaande
deregulering en daarmee gepaard gaande vermindering van administratieve lasten
doorgevoerd.2. Een nieuw evenwicht?Het wetsvoorstel zoekt op twee belangrijke punten een nieuw evenwicht,
namelijk tussen de verantwoordelijkheid van de rijksoverheid en die van de
gemeentebesturen, en tussen de twee functies van het sluitstuk van de sociale
zekerheid, inkomenswaarborg en minimaliseren van beroep op bijstand.2 Bij de verhouding tussen inkomenswaarborg en minimaliseren
van het beroep op bijstand, ligt een duidelijk accent op het laatste.De Raad kan zich in algemene zin vinden in de wijze waarop het wetsvoorstel
deze twee onderwerpen, en hun onderlinge verhouding, regelt. Dit neemt niet
weg dat hij hierna een aantal kritische opmerkingen zal maken, in het bijzonder
over de beperkingen die het wetsvoorstel de gemeentebesturen oplegt, zowel
ten aanzien van de bijzondere bijstand als ten aanzien van de poortwachterfunctie
voor het reïntegratietraject en de vormgeving van dat traject. Deze beperkingen
hebben een extra gewicht gezien de voorgestelde 100% budgettering, met het
bijbehorende financiële risico voor de gemeenten.Wat betreft de uitvoering van de Wwb is sprake van een verschuiving van
verantwoordelijkheid van de rijksoverheid naar de gemeenten. Deze verschuiving
als zodanig waardeert de Raad positief. Voorwaarde is dan echter wel dat de
gemeentebesturen voldoende vrijheid hebben om aan hun nieuw bepaalde verantwoordelijkheid
daadwerkelijk inhoud te geven, en dat zij voldoende zijn toegerust voor de
hun opgedragen taken. De Raad meent dat het wetsvoorstel bij het regelen van
de verhouding tussen rijksoverheid en gemeenten, uit een oogpunt van toedeling
van verantwoordelijkheden, bevoegdheden en toerusting, deels tekortschiet
en deels onvoldoende is onderbouwd. Verder meent hij dat het voorstel kan
leiden tot grote – zo niet te grote – financiële risico's
voor de gemeenten.2. Naar de mening van het kabinet is ook op die onderdelen van de wet,
waarvan de Raad veronderstelt dat de gemeenten beperkt zijn in hun mogelijkheden,
sprake van een passende beleidsruimte voor gemeenten. Hierop zal in een aantal
paragrafen van dit nader rapport meer specifiek worden ingegaan. Dit betreft
de beperkingen ten aanzien van de categoriale bijzondere bijstand (punt 5),
de intake: Centra voor werk en inkomen als poortwachter (punt 8) en de
uiten aanbesteding van reïntegratietrajecten (punt 10).Op de financiële risico's die de gemeenten met dit wetsvoorstel lopen
zal worden ingegaan bij de onderdelen macrobudget, objectief verdeelmodel
en tekorten (punten 10, 11 en 12).3. DoelgroepVoor de beoordeling van het wetsvoorstel is het gewenst een goed inzicht
te hebben in de populatie van bijstandgerechtigden. Het gaat dan om kenmerken
die in het licht van de doelstelling van de wet van belang zijn, zoals leeftijdopbouw,
leefsituatie, opleiding, herkomst (bijvoorbeeld andere uitkering), uitkeringsduur,
arbeidsmarktperspectief. Ook gegevens over de ervaringen met en de effecten
van de reactiveringsinspanningen tot dusverre en prognoses over de ontwikkeling
van het bestand van bijstandgerechtigden bij ongewijzigd beleid zijn van belang.
Deze gegevens ontbreken in de toelichting. De Raad adviseert deze informatie
alsnog op te nemen.3. Het advies van de Raad is overgenomen. In paragraaf 3.3 van het
algemeen deel van de memorie van toelichting en in de daarbij behorende bijlage
zijn gegevens opgenomen die inzicht verschaffen in de populatie van bijstandsgerechtigden.
Naar aanleiding van de opmerkingen van de Raad is in dit onderdeel van de
memorie van toelichting tevens ingegaan op de ervaringen met en de effecten
van de reactiveringsinspanningen en op prognoses over de ontwikkeling van
het bestand van bijstandsgerechtigden.4. Externe factorenDe Raad vraagt er voorts de aandacht voor dat de doeltreffendheid van
de voorgestelde Wwb voor het bevorderen van arbeidsparticipatie, voor een
belangrijk deel wordt bepaald door factoren buiten de invloedsfeer van de
gemeenten. Het betreft hier onder meer de ontwikkeling van en de ontwikkelingen
op de arbeidsmarkt en de reïntegratiemarkt (beschikbaarheid en kwaliteit
van reïntegratiebedrijven), onderwijsen scholingsmogelijkheden, een deel
van de determinanten van de armoedeval (zie hierna, onder punt 7), en
de beschikbaarheid van zorgvoorzieningen, zoals in het bijzonder kinderopvang.
Bovendien wordt het wetsvoorstel aangeboden op een moment waarop de economische
perspectieven verslechteren en de werkloosheid groeit. Daardoor neemt de druk
op de taakstelling van de gemeentebesturen ingevolge de Wwb toe, terwijl de
mogelijkheden tot reïntegratie van hun bijstandcliënten afnemen.
Daar komt verder nog bij dat de rijksoverheid zich ziet gesteld voor een aanzienlijke
ombuigingstaakstelling.De Raad adviseert om in de toelichting in te gaan op de invloeden van
deze en dergelijke externe factoren op de effectiviteit van de Wwb, en op
eventuele beleidsvoornemens ten aanzien van deze externe factoren die de doeltreffendheid
van de Wwb kunnen bevorderen.4. Het kabinet deelt de opvatting van de Raad van State dat het aantal
uitkeringen niet volledig is te beïnvloeden door het reïntegratiebeleid
van gemeenten. Hiermee wordt in het wetsvoorstel rekening gehouden door het
macrobudget voor de uitkeringen aan te passen bij wijzigingen in de conjunctuur
en in het rijksbeleid. Binnen de mogelijkheden die de conjuncturele situatie
biedt, wordt de effectiviteit van het reïntegratiebeleid geoptimaliseerd
als de gemeenten maatwerk kunnen leveren. Het wetsvoorstel biedt de gemeenten
daarvoor maximale ruimte en stimulansen. De gemeente kan hierdoor beter inspringen
op de mogelijkheden van de cliënt, en haar uitvoeringsproces meer enten
op uitstroom. Deze efficiency- en effectiviteitsslag is de ratio achter de
geraamde budgettaire opbrengst van de nieuwe wet. Het behalen van deze opbrengst
is niet afhankelijk van externe factoren of andere beleidsvoornemens. Dat
neemt niet weg dat het aantal mensen dat niet actief is op de arbeidsmarkt
verder kan worden verminderd door bijvoorbeeld de verdere ontwikkeling van
de reïntegratiemarkt, de vermindering van de armoedeval en door vergroten
van het aantal plaatsen voor kinderopvang.Inkomenswaarborg5. Categoriale bijzondere bijstandHet wetsvoorstel maakt een einde aan de mogelijkheid voor gemeentebesturen
om zonder voorafgaande individuele toetsing, categorieën bijstandgerechtigden
een toeslag op de basisuitkering te geven. De gemeentebesturen behouden wel
de mogelijkheid om bijzondere bijstand toe te kennen op basis van een individuele
toetsing. De Raad vraagt er de aandacht voor dat indien individuele toetsing
het uitgangspunt dient te zijn bij het eventueel verlenen van bijzondere bijstand,
er bij grote(re) aantallen uitkeringsgerechtigden de nodige categorieën
gelijke gevallen zullen blijken (te ontstaan) van personen die elk individueel
in aanmerking komen voor bijzondere bijstand. Verwacht mag worden dat dan
uit overwegingen van rechtsgelijkheid en rechtszekerheid, en mede in het belang
van de doelmatigheid van de uitvoering van de wet door de gemeentebesturen,
beleidsregels worden vastgesteld die inhoudelijk zullen overeenkomen met de
vroegere regels voor de verlening van categoriale bijzondere bijstand. Het
college waarschuwt dat zonder dergelijke beleidsregels de opdracht tot het
maatwerk van de individuele toetsing, zeker bij grote(re) aantallen personen
die in aanmerking komen voor bijzondere bijstand, niet uitvoerbaar zal blijken
te zijn.De Raad adviseert om hier in de toelichting aandacht aan te besteden,
en het verbod op het categoriaal verlenen van bijzondere bijstand te heroverwegen.5. Het kabinet ziet geen aanleiding om de afschaffing van de categoriale
bijzondere bijstand te herzien. Aan categoriale bijzondere bijstand zijn belangrijke
nadelen verbonden: ongerichte inkomenssuppletie, rechtsverschillen tussen
gemeenten en een substantiële bijdrage aan de armoedeval. Voorts stelt
het kabinet zich op het standpunt dat het algemeen, generiek inkomensbeleid
voorbehouden dient te zijn aan het Rijk en dat daarmee de beleidsruimte van
gemeenten voor een eigen inkomensbeleid moet worden beperkt. Het voorstel
van het kabinet voor een langdurigheidstoeslag voorziet beter dan via categorale
regelingen in een aanvullende generieke inkomensondersteuning voor die situaties
waarin dat nodig is.Het kabinet kan zich voorstellen dat gemeenten gebruik maken van beleidsregels
bij de uitvoering van de bijzondere bijstand. Gemeenten maken hiervan thans
reeds gebruik en zij behouden hun mogelijkheden op dit punt. Het is echter
niet zo dat er via beleidsregels de facto weer sprake kan zijn van categoriale
bijzondere bijstand. Ook bij het toepassen van beleidsregels zal er namelijk
sprake moeten zijn van een individuele toets op de aanwezigheid en de noodzaak
van de kosten. Dit is de essentie van het verschil tussen categoriale bijzondere
bijstand en individuele bijzondere bijstand. Tegenover de gevolgen die deze
toets voor de uitvoering kan hebben, staat de verwachting dat de introductie
van de langdurigheidstoeslag de druk op de uitvoering van de individuele bijzondere
bijstand zal doen afnemen.In de paragrafen 4.3 en 4.4 van het algemeen deel van de memorie van toelichting
is het bovenstaande nader uitgewerkt.6. LangdurigheidstoeslagArtikel 36 van het wetsvoorstel voorziet er in dat personen die gedurende
ten minste vijf jaar onafgebroken een inkomen hebben gehad op ten hoogste
het bijstandniveau en die in deze periode geen inkomsten uit of in verband
met arbeid hebben ontvangen, in aanmerking komen voor een langdurigheidstoeslag.
Paragraaf 4.2 van de toelichting motiveert deze toeslag onder meer door
op te merken dat het voor deze categorie personen niet aannemelijk is dat
zij op korte termijn in staat zullen zijn om werk te vinden, en dat met de
toeslag wordt bereikt dat betrokkenen financiële ruimte krijgen voor
bijvoorbeeld vervangingsuitgaven. De Raad kan de langdurigheidstoeslag niet
anders zien dan als een vorm van categoriale bijzondere bijstand, weliswaar
uitgevoerd door het gemeentebestuur, maar nu exclusief toegekend op rijksniveau,
door de wetgever.Het voorstel voor een langdurigheidstoeslag roept allereerst de vraag
op naar de toereikendheid van het algemene bijstandniveau (het normbedrag
met inbegrip van de component reservering, maar zonder het bedrag van de langdurigheidstoeslag)
gedurende de eerste vijf jaar. In het verlengde daarvan verdient de motivering
van de periode – vijf jaar – de aandacht. Waar één
van de motieven voor de langdurigheidstoeslag de vervangingsuitgaven betreft,
wijst de Raad erop dat ook al binnen de periode van vijf jaar sprake kan zijn
van vervangingsuitgaven. Deze kunnen binnen die periode aanleiding geven tot
het verlenen van bijzondere bijstand, ook aan hen die naderhand ook in aanmerking
komen voor de langdurigheidstoeslag. Dat roept, wat betreft deze uitgaven,
de vraag op naar de gelijkheid van behandeling op dit punt tussen bijstandgerechtigden
aan weerskanten van de streep van vijf jaar, en maakt de vraag naar de rechtvaardiging
van het feitelijk creëren van twee bijstandsniveaus extra klemmend. Voorts
verdient nog de aandacht dat de langdurigheidstoeslag kan leiden tot negatieve
effecten op de bereidheid werk te aanvaarden (pogen «de
vijf jaar te halen»; ontmoedigen van tijdelijk aanvaarden van werk in
die periode).Het wetsvoorstel kiest uitdrukkelijk voor het afschaffen van categoriale
bijzondere bijstand. Centraal staat verder het decentralisatiemotief, waardoor
rekening kan worden gehouden met lokale en regionale omstandigheden en verschillen,
en individueel maatwerk mogelijk is. Het wetsvoorstel draagt zo de gemeentebesturen
op bijzondere bijstand te verlenen per geval, op basis van een individuele
beoordeling. De Raad meent dat het bij die opdracht past dat de gemeentebesturen
ook de ruimte hebben om in de vorm van door hen te verlenen bijzondere bijstand
ondersteuning te bieden aan uitkeringsgerechtigden die in het bijzonder door
de duur van de periode waarin zij aangewezen zijn geweest op een inkomen op
bijstandsniveau, specifieke financiële problemen zijn gaan ondervinden.
Het voorstel van de langdurigheidstoeslag als een op rijksniveau toegekende
categoriale bijzondere bijstand, past naar het oordeel van de Raad niet in
het systeem van het wetsvoorstel. Daarom, en mede gezien de hiervoor opgeworpen
vragen, adviseert het college het wetsvoorstel op dit punt te heroverwegen.6. De langdurigheidstoeslag betekent inderdaad, zoals de Raad aangeeft,
een nuancering van het standpunt over de toereikendheid van het algemene bijstandsniveau.
In de memorie van toelichting is aangegeven onder welke omstandigheden deze
nuancering naar het oordeel van het kabinet nodig is.Het wetsvoorstel voorziet op tweeërlei wijze in een uitzondering
op de regel dat de bijstand in de algemeen noodzakelijke kosten van het bestaan
mede bestemd is voor aanschaf van duurzame gebruiksgoederen. De eerste uitzondering
is de bijzondere bijstand, de tweede de langdurigheidstoeslag. Het wetsvoorstel
biedt de mogelijkheid om bij de bijzondere bijstand via maatwerk rekening
te houden met te ontvangen of reeds ontvangen langdurigheidstoeslag. Dit zal
bijdragen aan de gelijkheid van behandeling aan weerszijden van de door de
Raad genoemde «streep van vijf jaar».Terecht wijst de Raad op de mogelijke negatieve gevolgen van de toeslag
op de bereidheid tot (tijdelijk) aanvaarden van werk. Het kabinet meent met
die gevolgen rekening te hebben gehouden door te bepalen dat geen recht op
de toeslag bestaat als de betrokkene naar het oordeel van het college van
burgemeester en wethouders onvoldoende heeft getracht algemeen geaccepteerde
arbeid te verkrijgen en aanvaarden.De reden dat het kabinet in een wetsvoorstel waarin het decentralisatiemotief
centraal staat, gekozen heeft voor een centrale regeling van de langdurigheidstoeslag
is de volgende. De toeslag is niet, zoals categoriale bijzondere bijstand,
gerelateerd aan bepaalde kosten, maar vormt een uitzondering op de regel van
de toereikend van het algemene bijstandsniveau. Het betreft hier daarmee een
generieke inkomensondersteunende maatregel, zij het met individuele toetsing.
Daarom acht het kabinet de wijze waarop de toeslag is vorm gegeven passend
in het systeem van het wetsvoorstel. In paragraaf 4.4 van het algemeen
deel van de memorie van toelichting is dit nader toegelicht.7. ArmoedevalHet voorstel bevat een aantal maatregelen dat de reïntegratie van
bijstandgerechtigden moet bevorderen. Het gaat daarbij vooral om maatregelen
die een einde moeten maken aan het gemeentelijke categoriale inkomensbeleid
en om een aantal aanscherpingen (zoals die van het criterium passende arbeid
en het afschaffen van uitzonderingen op de verplichting tot participatie in
reïntegratieactiviteiten voor bepaalde categorieën personen jonger
dan 65 jaar). Een belangrijk aspect van het reïntegratiebeleid is de
aanpak van het probleem van de armoedeval. De armoedeval vormt een duidelijke
hindernis bij het bevorderen van arbeidsparticipatie.1 Bijstandgerechtigden die weer gaan werken zullen in de huidige situatie
(aanmerkelijk) meer dan het minimumloon moeten gaan verdienen om er netto
op vooruit te gaan.2 Daarbij moet bovendien worden
bedacht dat velen, bijvoorbeeld bijstandmoeders, een dergelijke inkomenssprong
moeten bewerkstelligen met deeltijdarbeid. Uit de Sociale Nota 20023 komt naar voren dat eerder getroffen maatregelen –
vooral in de fiscale sfeer – de problematiek van de armoedeval nog niet
hebben kunnen wegnemen. Een effectieve aanpak van deze problematiek is ook
nodig in het licht van afspraken in Europees verband over het arbeidsmarktbeleid, waarin Nederland in het bijzonder wordt aanbevolen maatregelen te treffen
om de hoge inactiviteit aan te pakken.Ook hier wordt de armoedeval als één van de belangrijkste
oorzaken genoemd. Het trok overigens de aandacht van de Raad dat de uitkomsten
van een onderzoek in de gemeente 's-Gravenhage1
de betekenis van de armoedeval als obstakel voor reïntegratie lijken
te relativeren.De belangrijkste determinanten van de armoedeval zijn de individuele huursubsidie,
de gemeentelijke regelingen voor kwijtschelding van lokale belastingen en
waterschapsomslagen en het gemeentelijke inkomensondersteuningsbeleid (bijzondere
bijstand, schuldhulpverlening en maatschappelijke participatie). Het wetsvoorstel
kan mogelijk een bijdrage leveren aan de aanpak van de armoedevalproblematiek
voorzover deze voortkomt uit gemeentelijk inkomensondersteuningsbeleid. Voor
een effectieve aanpak van de armoedevalproblematiek is echter een bredere
aanpak nodig, die ook de determinanten buiten de sfeer van de gemeenten omvat.
Dan gaat het in het bijzonder om de individuele huursubsidie. De Raad acht
zo'n bredere aanpak temeer nodig omdat oplossingen voor de problematiek van
de armoedeval hun weerslag kunnen hebben op het systeem en het niveau van
de bijstand. Het college adviseert in de toelichting nader in te gaan op de
betekenis van de armoedeval als obstakel voor reïntegratie, en op de
hiervoor bedoelde bredere aanpak van de armoedevalproblematiek, en zo nodig
het wetsvoorstel aan te passen.7. Het kabinet deelt de opvattingen van de Raad over de noodzaak van een
effectieve aanpak van de armoedeval. Een effectieve aanpak van deze problematiek
is ook nodig in het licht van afspraken in Europees verband over het arbeidsmarktbeleid,
waarin Nederland in het bijzonder wordt aanbevolen maatregelen te treffen
om de hoge inactiviteit aan te pakken.Met de afschaffing van de categoriale bijzondere bijstand en de wijze
waarop de langdurigheidstoeslag is vorm gegeven, wil het kabinet daaraan een
bijdrage leveren. In paragraaf 4.6 van het algemeen deel van de memorie
van toelichting is nadere aandacht besteed aan de betekenis van de armoedeval
als obstakel voor reïntegratie. Het kabinet is met de Raad van mening
dat ook op andere terreinen dan de Wet werk en bijstand (WWB) beleid gewenst
is om de armoedeval te beperken.In de vorig jaar door de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
aan de Tweede Kamer aangeboden notitie Scenario's armoedevalbestrijding zijn
hiertoe de mogelijkheden geschetst2.In paragraaf 4.6 van het algemeen deel van de memorie van toelichting
wordt nader ingegaan op het kabinetsbeleid voor een bredere aanpak van de
armoedeval.Reïntegratie8. De intake: Centra voor werk en inkomen als poortwachterOp de weg naar reïntegratie hebben de Centra voor werk en inkomen
(CWI's) in zoverre de poortwachtersfunctie dat zij voor de gemeenten, evenals
voor het Uitvoeringsinstituut werknemersverzekeringen (UWV), de intake verrichten.
De taak van de CWI's omvat zowel de (eerste) behandeling van de uitkeringsaanvraag
als de toeleiding naar werk. Deze structuur beperkt de gemeentebesturen in
hun mogelijkheden al direct bij de voordeur invloed uit te oefenen op de instroom
in de bijstand. De invloed van de gemeenten is slechts een indirecte: zij
loopt via de overeenkomsten met de CWI's. De CWI-structuur leidt er in elk
geval toe dat de gemeentebesturen pas na verloop van enige tijd zelf direct
contact krijgen met hun cliënten. Verder valt niet uit te sluiten dat
de gemeenten (dan) het intake-werk in belangrijke mate zullen moeten overdoen,
om zelf een zo goed en actueel mogelijk beeld te krijgen van de cliënt
en diens situatie en mogelijkheden. De Raad merkt op dat de regeling van de
aanvraag bij het CWI in de artikelen 41, 42 en 43 ook juridisch ingewikkeld
is.Dit alles betekent dat de gemeentebesturen wat betreft de omvang van de
instroom in de bijstand in eerste instantie afhankelijk zijn van de CWI's
en van de wijze waarop deze hun taken (kunnen) vervullen, en van de prioriteiten
(tussen inschrijving en toeleiding naar werk, en tussen gemeenten en UWV)
die de CWI's daarbij (moeten) stellen. Daarentegen legt het wetsvoorstel de
verantwoordelijkheid voor reïntegratie, en de financiële risico's
voor de bijstand, volledig bij de gemeenten. Het wetsvoorstel beoogt door
de 100% budgettering voor de gemeenten, met het bijbehorende financiële
risico, de gemeentebesturen te prikkelen zich zo goed mogelijk in te spannen
voor de reïntegratie. Een dergelijke financiële prikkel ontbreekt
bij de CWI's.De Structuur Uitvoeringsorganisatie Werk en Inkomen (SUWI), waarvan de
CWI's deel uitmaken, is nog in opbouw. Intussen legt het oplopen van de werkloosheid
een toenemende druk op de CWI's. Dat beperkt de mogelijkheden van de CWI's
om ook aan de toeleiding van cliënten naar werk voldoende aandacht te
geven. In zo'n situatie rijst temeer de vraag of het verantwoord is de gemeenten
voor de intake volledig afhankelijk te laten zijn van de CWI's.De Raad adviseert, gezien het voorgaande, in de toelichting in te gaan
op de afhankelijkheid van de gemeenten van de CWI's, en op de problemen die
daaruit kunnen voortvloeien, uit een oogpunt van doelmatigheid en van verdeling
van financiële risico's. In verband daarmee is het ook van belang inzicht
te geven, bijvoorbeeld op basis van evaluatiegegevens, in het functioneren
van de CWI's tot nu toe.8. Er is sprake van een samenwerkings- en afhankelijkheidsrelatie tussen
CWI en gemeenten. De SUWI-regelgeving biedt de ruimte om te komen tot samen-werkingsafspraken,
waarbij de gemeente de mogelijkheid heeft om van meet af aan betrokken te
zijn bij de aanpak van de klanten binnen de SUWI-keten. Dat kan worden gerealiseerd
door op lokaal niveau goede afspraken te maken over de gewenste kwaliteit,
gezamenlijke kwaliteitsmetingen en de wijze van verantwoording naar elkaar.
Met goede afspraken en informatieoverdracht kan worden voorkomen dat dubbele
intakes worden uitgevoerd. Ook is het van belang dat het CWI goede feedback
van de gemeenten krijgt om het functioneren als poortwachter te kunnen verbeteren.Op landelijk niveau hebben de uitvoeringsorganisaties van de sociale zekerheid
onlangs met elkaar nadere afspraken gemaakt om de doelstelling «werk
boven inkomen» volledig te realiseren. Een en ander is verankerd in
het Programma Ketenresultaten 2003 en 2004. De uitgangspunten van dit Programma
zijn: (prestatie)afspraken tussen ketenpartners, landelijke kaders met ruimte
voor lokale/regionale invulling, het voorop stellen van uitstroom naar de
arbeidsmarkt en tot slot het in gezamenlijkheid meten van deze resultaten.In paragraaf 6.3 van het algemeen deel van de memorie van toelichting
is hier nader op ingegaan.In mei 2003 wordt de Kamer geïnformeerd over de stand van zaken in
de uitvoering door de CWI en de samenwerking in de keten (onder meer Voortgangsrapportage
SUWI, jaarverslagen CWI en UWV en het jaarverslag van de Inspectie Werk en
Inkomen).9. Uit- en aanbestedingArtikel 7, vierde lid, bepaalt dat de gemeentebesturen werkzaamheden in
het kader van voorzieningen gericht op arbeidsinschakeling zoveel mogelijk
laten verrichten door derden die in het kader van de uitoefening van beroep
of bedrijf de inschakeling van personen in de arbeid bevorderen. Bij het gebruik
van aanbod van reïntegratievoorzieningen op de markt gelden de aanbeste-dingsvereisten
uit het Besluit SUWI.1 De gemeenten (evenals
het UWV) dienen een transparante en toetsbare aanbestedingsprocedure te volgen,
waarbij verschillende offertes worden gevraagd, op basis van vooraf vastgestelde
criteria. De verplichting tot uit- en aanbesteding van de reïntegratieactiviteiten
wordt gemotiveerd door de wens om effectief met reïntegratiemiddelen
om te gaan, en een transparante en efficiënt werkende reïntegratiemarkt
tot stand te brengen.Naar het de Raad voorkomt, wordt met het financieel verantwoordelijk maken
van de gemeenten voor de uitvoering van de wet beoogd dat de inzet van reïntegratiemiddelen
voor elke gemeente optimaal plaatsvindt. In de memorie van toelichting wordt
echter niet aangetoond dat door het opleggen aan de gemeentebesturen van de
verplichting tot uitbesteding en de daaraan gekoppelde verplichting tot aanbesteding
voor het merendeel van de contracten, voor elk afzonderlijk gemeentebestuur
de meest effectieve en efficiënte inzet van reïntegratiemiddelen
wordt bereikt.De Raad wijst er in dit verband op dat voor de aanbesteding Europeesrechtelijke
en nationaalrechtelijke regels gelden.2 Naleving
daarvan leidt tot aanbestedingsprocedures die kosten met zich
brengen en de nodige tijd vergen (tijdens welke de bekostiging van de bijstanduitkering
voor de betrokken cliënt doorloopt). Daar komt nog bij dat de verplichting
tot uit- en aanbesteding leidt tot contracten die pas na verloop van enige
tijd kunnen worden geëvalueerd en vervolgens zo nodig bijgesteld. Zo'n
vertraging in de terugkoppeling is te meer een reëel risico nu om prijstechnische
redenen valt te verwachten dat de contracten uit een oogpunt van aantallen
te begeleiden cliënten over het algemeen van een behoorlijke omvang zullen
(moeten) zijn. Die vermoedelijk grote omvang van financieel aantrekkelijke
contracten zal er naar verwachting ook toe leiden dat kleinere gemeenten worden
genoopt tot samenwerking in de uitbesteding. Of ook dan nog altijd optimaal
kan worden ingespeeld op de lokale situatie is zeer de vraag. Verder trok
het de aandacht van de Raad dat de toelichting geen informatie bevat over
de werking van de reïntegratiemarkt tot dusverre, noch een evaluatie
daarvan. Zicht daarop is nodig voor het antwoord op de vraag of het (nu al)
verantwoord is de gemeenten vergaand te dwingen zich op die markt te begeven.Een optimale inzet van reïntegratiemiddelen zou, nu ook de financiële
risico's van de uitvoering van de wet volledig worden gelegd bij de gemeentebesturen,
er mee gebaat kunnen zijn indien de gemeentebesturen (vooralsnog) meer vrijheid
zouden hebben om volgens eigen beleid vorm te geven aan de reïntegratietaakstelling
dan het wetsvoorstel hun thans biedt.De Raad adviseert in de toelichting nader in te gaan op de spanning tussen
het streven naar marktwerking voor de reïntegratie – met de daarbijbehorende
verplichting tot uit- en aanbesteding – enerzijds en de doelmatigheid
voor de gemeenten bij het uitvoeren van de hun opgelegde verplichting tot
het bevorderen van de reïntegratie van hun bijstandscliënten anderzijds.9. Het kabinet meent dat een goed werkende reïntegratiemarkt bijdraagt
aan het realiseren van een hogere effectiviteit en efficiency bij de inzet
van instrumenten en middelen voor reïntegratie. Om die reden is bij de
SUWI regelgeving ervoor gekozen om de reïntegratietaken door de markt
te laten uitvoeren. Een goed werkende reïntegratiemarkt is ook in het
belang van de gemeenten aangezien daarmee een groter aanbod van activiteiten
en een betere prijs/kwaliteitsverhouding kan worden gerealiseerd.Om er voor te zorgen dat er een «level playing field» is voor
alle aanbieders op deze markt is bij de SUWI regelgeving gekozen voor uit-
en aanbestedingsregels. Deze regels moeten er voor zorgdragen dat inderdaad
de beste prijs/kwaliteit gekozen wordt. Hiermee wordt voorkomen dat aan gemeente
gelieerde bedrijven een voorkeurspositie kunnen krijgen. In paragraaf 3.2.5
van het algemeen deel van de memorie van toelichting wordt hier nader op ingegaan.Het kabinet deelt niet de zorg van de Raad van State dat de aanbestedingsverplichting
tot extra kosten en tot tempoverlies leidt. Door bijvoorbeeld te kiezen voor
raamcontracten kan een cliënt direct aan een traject deelnemen. Gezien
de positieve effecten van marktwerking is het kabinet er verder van overtuigd
dat de kosten die gekoppeld zijn aan de aanbesteding ruimschoots zullen worden
terugverdiend.Het kabinet is verder van mening dat eventuele samenwerking tussen gemeenten,
het inspelen op de lokale situatie niet in de weg hoeft te staan. Reïntegratiebedrijven
kunnen immers ook op deze lokale situatie inspelen.Over de ontwikkeling van de reïntegratiemarkt heeft het kabinet op
28 november 2002 het trendrapport van onderzoeksbureau Regioplan («Op
weg naar volwassenheid») naar het parlement gestuurd (Kamerstukken II,
2002–2003, 28 719, nr. 1).Financiering10. Macrobudgeta. Gemeenten worden, anders dan in de huidige situatie onder de Abw, door
het stelsel van 100% budgettering financieel volledig verantwoordelijk voor
de uitvoering van de Wwb. Voor alle gemeenten gezamenlijk wordt jaarlijks
een macrobudget vastgesteld. Het macrobudget voor het inkomensdeel wordt geraamd
op basis van de Macro Economische Verkenningen (MEV) van het Centraal Planbureau.
In de raming van het bijstandvolume zijn realisatiecijfers van het voorgaande
jaar, alsmede het effect van wijzigingen in de conjunctuur en
van voorgenomen beleidsmaatregelen verwerkt.1De
verwijzing naar de MEV suggereert een objectieve vaststelling van het budget
dat de gemeenten nodig hebben. Echter, het Rijk bepaalt aan de hand van de
genoemde gegevens welk macrobudget in enig jaar beschikbaar komt. Daarbij
is niet zekergesteld dat dit budget voldoende zal zijn gevrijwaard van de
invloed van financiële problemen van de rijksoverheid.De vraag dringt zich op of een meer objectieve vaststelling van het macrobudget
mogelijk is. De Raad adviseert om hier in de toelichting nader op in te gaan.b. Verder wijst de Raad erop dat omstandigheden buiten de invloedsfeer
van de gemeenten wel voor een belangrijk deel de uitvoering van de Wwb, en
de daarmee gemoeide uitgaven kunnen bepalen. Het college mist bij het voorstel
een beschouwing over het al dan niet doorwerken van belangrijke externe factoren
(zie hiervoor, onder punt 4) op de macrobudgetten voor het inkomensdeel
en het werkdeel. De gemeenten dragen via de 100% budgettering intussen wel
volledig het financiële risico voor de uitvoering van de Wwb. Dit onderstreept
eens te meer het belang van het afschermen van het macrobudget van de invloed
van factoren die niet voor rekening van de gemeenten mogen komen, tenzij ze
tijdig en toereikend in hun budgetten worden gecompenseerd.De Raad adviseert gezien het voorgaande inzicht te geven in de relatie
tussen de macrobudgetten en relevante externe factoren, en waar nodig het
stelsel aan te passen.10.a. De voorgenomen financieringssystematiek – waarbij de stimulans
voor gemeenten om goed te presteren is gelegen in het inkomensdeel –
vereist een nauwkeurige raming. Essentieel daarbij is dat er een verantwoord
macrobudget wordt vastgesteld dat toereikend is om de macro bijstandsuitgaven
te financieren. Om te waarborgen dat het macro-budget niet beïnvloed
wordt door andere factoren, zoals de door de Raad genoemde financiële
problemen van de rijksoverheid, is in de wet vastgelegd dat het macrobudget
is gebaseerd op een objectieve raming voor het inkomensdeel. In de objectieve
raming worden meegenomen:– de actuele gegevens over de feitelijke ontwikkeling van het bijstandsvolume
op dat moment;– de economische vooruitzichten uit de Macro Economische Verkenningen
voor het betreffende jaar;– de verwachte effecten van gewijzigd beleid.b. Ten aanzien van het macrobudget voor het inkomensdeel geldt dat in
de loop van het begrotingsjaar het macrobudget wordt bijgesteld op basis van
een geactualiseerde raming van het bijstandsvolume voor dat jaar. Deze actualisatie
vindt plaats in september en is gebaseerd op de in het voorjaar beschikbare
raming van het bijstandsvolume voor het lopende jaar (CEP), en op de werkloosheidsraming
op dat moment. Realisatiecijfers van de bijstand worden op dat moment niet
meegenomen. Op deze wijze ademt het budget maximaal mee met de conjunctuur,
zonder dat de hoogte ervan afhankelijk is van de effectiviteit van het gemeentelijk
reïntegratiebeleid.Het macrobudget voor het werkdeel is voor de komende jaren vastgelegd
in de meerjarenbegroting. Hierbij kan een deel van het budget van het lopende
jaar naar het volgende jaar meegenomen worden, mede om het mogelijk te maken
dat lopende verplichtingen in het daarop volgende jaar kunnen worden betaald.
In beginsel loopt de hoogte van het budget mee met de loon-prijs-component
van de Rijksbegroting. Periodiek zal worden onderzocht of de hoogte van dit
budget nog adequaat is.In hoofdstuk 5 van het algemeen deel van de memorie van toelichting wordt
nader op beide punten ingegaan.11. Objectief verdeelmodelHet macrobudget voor het inkomensdeel wordt volgens een objectief verdeelmodel
over de gemeenten verdeeld, aldus het wetsvoorstel. Blijkens de toelichting
vormt dit model een essentieel onderdeel van de systematiek van het Fonds
Werk en Inkomen.2Er wordt al lang gewerkt aan
de ontwikkeling van een objectief verdeelmodel, maar het is, naar het schijnt,
nog steeds niet mogelijk gebleken een bevredigend objectief verdeelmodel vast
te stellen. Voor de kleinere gemeenten blijkt nog steeds gewerkt
te moeten worden met een verdeling waarbij gebruik wordt gemaakt van historische
kosten.1 Dit roept de vraag op of er op kan
worden vertrouwd dat het wel mogelijk zal zijn om een objectief verdeelmodel
voor alle gemeenten vast te stellen, en wat de consequenties zijn voor de
uitvoering van de wet en de positie van de gemeenten daarbij als zo'n model
niet (voor alle gemeenten) kan worden vastgesteld.De Raad acht indiening van het wetsvoorstel niet verantwoord zolang een
zo essentieel onderdeel als het objectieve verdeelmodel niet gereed is, althans
als geen reëel uitzicht bestaat op het binnen afzienbare termijn gereed
komen van een aanvaardbaar objectief verdeelmodel voor alle gemeenten, en
zolang aldus dit model niet kan worden betrokken in de beoordeling van het
wets-voorstel. Het college adviseert, gelet hierop, de indiening van het wetsvoorstel
aan te houden zolang niet ook het objectieve verdeelmodel beschikbaar is,
en inzicht kan worden gegeven in de desbetreffende uitvoeringsmaatregel.11. De voorgenomen 100% budgettering van de bijstand is van groot belang.
De 100% budgettering bevordert dat gemeenten afwegingen maken die maximaal
sturen op het bereiken van adequate resultaten op het terrein van de reïntegratie.
De budgettering vereist een systematiek van verdeling van het macro beschikbare
budget over de individuele gemeenten. Deze verdeelsystematiek zal in de structurele
situatie in meer of mindere mate, afhankelijk van de grootte van de gemeente,
gebaseerd zijn op een historisch2 of een objectief
verdeelmodel3. De grote gemeenten (> 60 000
inwoners) zullen in de structurele situatie een budget ontvangen dat voor
100% via het objectieve verdeelmodel is vastgesteld. Voor de kleine gemeenten
(< 40 000 inwoners) vindt vooralsnog verdeling plaats op basis
van historische kosten. De verdeelsystematiek voor de middelgrote gemeenten
is in de structurele situatie een gewogen combinatie van de systematiek voor
kleine en grote gemeenten. Door te werken met drie gemeentegrootteklassen
wordt voorkomen dat kleine fluctuaties in het inwonertal van een gemeente
tot gevolg heeft dat de gemeente met afwijkende verdeelsystematieken wordt
geconfronteerd.Om de herverdeeleffecten voor gemeenten te beperken, heeft het kabinet
ervoor gekozen om niet in een keer over te gaan op het objectief verdeelmodel,
maar om hier geleidelijk – in een periode van vier jaar – naar
toe te groeien. In het eerste jaar ligt daarom het accent op het historisch
model. Het ligt in de rede om gebruik te maken van de opgedane ervaringen
(i.c. het resultaat in termen van ex post herverdeeleffecten) met toepassing
van het objectief verdeelmodel om in de komende jaren het bestaande model
verder door te ontwikkelen. Mede gebaseerd op de ervaringen met het objectief
verdeelmodel bij de 25% budgettering in de WFA, en recente onderzoeksresultaten,
is het kabinet van mening dat de huidige vormgeving van het objectief verdeelmodel
een aanvaardbaar startpunt is voor dit groeipad.Voor de kleine gemeenten (minder dan 40 000 inwoners) wordt enkel
het historisch model ingezet aangezien het huidige objectief verdeelmodel
voor de kleine gemeenten geen goede resultaten in termen van ex ante herverdeeleffecten
zien. De oorzaak hiervan is met name gelegen in de statistiek: als gevolg
van een scala aan incidentele factoren ontstaan te grote jaarlijkse fluctuaties
in de endogene (bijstandsuitgaven per inwoner) en de 10 exogene (i.c. de verdeelmaatstaven)
variabelen.Daarnaast bestaat via de eigenrisicodrempel de mogelijkheid tot correctie:
binnen de WWB is een hardheidsclausule opgenomen die de tekortgemeente in
staat stelt een verzoek tot aanvullende uitkering in te dienen bij een daartoe
in het leven geroepen toetsingscommissie.De keuze objectief of historisch model is belangrijk maar niet doorslaggevend
voor de mogelijkheid om over te gaan op een systeem met 100% gebudgetteerde
uitkeringslasten. Het feit dat voor elke gemeente een budget wordt vastgesteld
waarmee in beginsel alle bijstandsuitgaven moeten worden gefinancierd is,
zoals hierboven is aangegeven, cruciaal.Een objectief verdeelmodel zorgt ervoor dat gemeenten die structureel
beter presteren dan andere gemeenten hier ook structureel voor worden beloond.In paragraaf 5.1.2 van het algemeen deel van de memorie van toelichting
is nader ingegaan op het objectief verdeelmodel.12. TekortenBij een budgettekort op het inkomensdeel zal een gemeente daarvoor in
eerste instantie zelf een oplossing moeten zoeken. De gemeente kan dan wel
een aanvullende uitkering aanvragen bij de minister. Als, na toetsing, zo'n
aanvulling wordt verstrekt, komt deze ten laste van het voor alle gemeenten
geldende macrobudget.1 Budgettekorten van individuele
gemeenten worden daarmee afgewenteld op de gezamenlijke andere gemeenten.
Afhankelijk van bij algemene maatregel van bestuur vast te stellen toetsingscriteria
kan deze systematiek worden gezien als een adequaat correctiemechanisme op
het objectieve verdeelmodel. Nu echter nog geen inzicht wordt gegeven in deze
toetsingscriteria, kan de Raad niet beoordelen of de genoemde afwenteling
al dan niet een ongewenst risico inhoudt voor de gezamenlijke gemeenten.De Raad adviseert in de toelichting inzicht te bieden in de hiervoor bedoelde
toetsingscriteria.12. Een gemeente met een tekort boven de eigenrisicodrempel WWB heeft
de mogelijkheid om een verzoek tot een aanvullende uitkering in te dienen
bij de toetsingscommissie. De toetsingscommissie heeft tot taak een oordeel
te vellen over de vraag of de tekortgemeente in het betreffende begrotingsjaar
te maken heeft gehad met een uitzonderlijke situatie en het toetsen van de
vraag of de tekortgemeente verwijtbaar heeft gehandeld. In paragraaf 5.1.3
van het algemeen deel van de memorie van toelichting wordt nader ingegaan
op de toetsingscriteria. Hier wordt volstaan met het noemen van de onderdelen
waarop de toetsingscommissie zal toetsen:1. Is sprake van een budgettekort boven de eigenrisicodrempel WWB?2. Is er bij de tekortgemeente sprake van een uitzonderlijke situatie
op de lokale arbeidsmarkt?3. Kan de overschrijding worden toegeschreven aan de beleidskeuzes van
de tekortgemeente, kijkend naar rechtmatigheid en doeltreffendheid van de
uitvoering?Uitvoering13. UitvoeringslastDe gemeentebesturen krijgen door het wetsvoorstel een zware verantwoordelijkheid,
niet in het minst ook omdat het wetsvoorstel op een aantal onderdelen bij
te nemen besluiten – op aanvraag of ambtshalve – jegens cliënten
maatwerk vraagt. Gewezen kan worden op:a. De reïntegratie van bijstandvragersHet wetsvoorstel verlangt van de gemeentebesturen maatwerk waar het betreft
de afstemming van de reïntegratie op de individuele cliënt, het
bezien van zijn situatie en mogelijkheden, het ontwerpen van een daarbij passend
pakket aan ondersteuning en van beloningen en straffen, en het regelmatig
evalueren en bijstellen van het individuele pakket. In voorkomende gevallen
dienen gemeenten ook de noodzaak van ontheffing van de plicht tot reïntegratie-inspanning
voor cliënten tot 65 jaar (opnieuw) te bezien. Bijzondere aandacht vereisen
positie en mogelijkheden van de alleenstaande ouder.b. InkomenssteunMaatwerk is ook aan de orde bij de bedragen die kunnen worden toegekend
naast de algemeen geldende uitkering, of die bij wijze van korting kunnen
worden ingehouden van de cliënt, afhankelijk van diens inspanning en
motivering om terug te keren naar betaald werk. Regelmatig wordt opnieuw bezien
of betrokkene zich voldoende inzet om algemeen geaccepteerde arbeid te verkrijgen.c. FraudebestrijdingOnverminderd geldt voor de gemeentebesturen dat zij zich moeten blijven
inspannen voor het opsporen en corrigeren van fraude, bijvoorbeeld door cliënten
die zwart of grijs werken. Zeker ook dit maatwerk stelt bijzondere eisen
aan de uitvoeringsorganisatie, ook in de sfeer van informatie-uitwisseling
met andere instanties.1Al met al betekent een actieve uitvoering van de wet voor de gemeenten
een forse uitvoeringslast. Verder veronderstelt zij ambtelijke en bestuurlijke
bereidheid tot eventueel confronterend optreden. De toelichting gaat niet
in op de vraag in hoeverre elk van de gemeenten daarvoor, naar omvang en kwaliteit
van de uitvoerende personen en diensten, en naar budget, voldoende is of zal
worden toegerust. Schaalverschillen tussen gemeenten zullen hierbij ook een
rol spelen. De uitvoeringslast kan kleinere gemeenten immers noodzaken tot
regionale samenwerking, met de daaraan verbonden voor- en nadelen. Deze uitvoeringslasten
onderstrepen het belang van een goede voorbereiding op de invoering van de
Wwb, en van een toereikende termijn daarvoor.De Raad beveelt aan in de toelichting aan het voorgaande aandacht te besteden,
en daarbij ook in te gaan op regionale samenwerking. Tevens ware daarbij in
te gaan op de vraag of, in de fase van de invoering van de Wwb, is voorzien
in bijzondere ondersteuning – financieel of anderszins – van de
gemeenten ten behoeve van de uitvoering van deze wet. Ook ware aan te geven
of is (of zal worden) overwogen de wet gefaseerd in te voeren, of om de uiteindelijke
invoering te laten voorafgaan door experimenten in een aantal gemeenten.13. Het wetsvoorstel WWB vraagt gemeenten om maatwerk toe te passen richting
de cliënt. Het kabinet meent dat dit in het belang is van cliënt
én voor het beperkten van het beroep op de bijstand. Uitvoeringsvoorschriften
die gemeenten nu nog beletten om maatwerk toe te passen worden, mede op verzoek
van gemeenten, afgeschaft.Het toepassen van maatwerk zal van gemeenten voor de ene cliënt een
intensivering ten opzichte van de huidige inspanningen vergen, terwijl een
andere cliënt juist minder intensief benadert hoeft te worden. Het schrappen
van uitvoeringsvoorschriften en het bieden van een vrij besteedbaar reïntegratiebudget
betekent ook dat gemeenten aanzienlijk minder capaciteit hoeven te besteden
aan rapportageverplichtingen richting het rijk.Het kabinet is het dan ook wél eens met conclusie van de Raad dat
de gemeentebesturen een grote verantwoordelijkheid krijgen met dit wetsvoorstel,
maar niet met de conclusie van de Raad dat het wetsvoorstel al met al een
forse uitvoeringslast betekent ten opzichte van de huidige situatie.In hoofdstuk 6 van het algemeen deel van de memorie van toelichting wordt
nader ingegaan op de consequenties van de WWB voor de uitvoering door gemeenten.De zorg dat gemeenten nog niet voldoende zouden zijn toegerust om confronterend
op te treden, deelt het kabinet niet. Ook de huidige wetgeving gaat er van
uit dat gemeenten confronterend optreden als dat nodig is.Het belang van een goede voorbereiding op de invoering van de WWB onderschrijft
het kabinet ten volle. In overleg met gemeenten wordt daarom door het ministerie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een implementatieplan opgesteld om de
gemeenten de nodige ondersteuning te bieden. Daarbij gaat het onder meer om
deskundigheidsbevordering, expertmeetings, uitwisseling best-practices en
om het bieden van ondersteuning bij het opstellen van verordeningen.In hoofdstuk 6 van het algemeen deel van de memorie van toelichting wordt
hier nader op ingegaan. Daarbij wordt ook aandacht besteed aan regionale samenwerking.Het kabinet is van oordeel dat het in ieder geval noodzakelijk is dat
op 1 januari 2004 wordt gestart met de voorgestelde decentralisatie en
deregulering en de daarbij behorende 100% financiële verantwoordelijkheid
van gemeenten en de vermindering van administratieve lasten. Dit geldt ook
voor de afschaffing van de categoriale bijzondere bijstand, in combinatie
met de invoering van de langdurigheidstoeslag. Dit is nodig om het momentum
te benutten om door de nieuwe verdeling van verantwoordelijkheden en bevoegdheden
de uitvoering van bijstand en reïntegratie op een effectieve manier te
stimuleren. Doordat eerst in verloop van een aantal jaren toegegroeid wordt
naar de meest wenselijke wijze van verdeling van de budgetten
is van meet af aan sprake van een verantwoorde financieringssystematiek.Gelet op de noodzaak van een beperking van de uitvoeringslasten in het
invoeringsjaar, is het kabinet, mede op advies van de Raad, bereid te bezien
of enkele nader te bepalen overige onderdelen van de WWB later kunnen worden
ingevoerd. De keuze daarvan en de wijze van invoering kan worden geregeld
in het inwerkingstredingsbesluit van deze wet en in de Invoeringswet Wet werk
en bijstand.14. Gemeentelijke verorderingenArtikel 8 draagt elk gemeentebestuur op een verordening te maken. Ook
dat betekent een uitvoeringslast, al valt te verwachten dat de VNG via een
modelverordening de gemeenten daarbij zal ondersteunen. In dat geval kan zich
echter het risico voordoen dat het streven naar lokaal maatwerk wordt gefrustreerd
indien gemeenten gebruik gaan maken van de genoemde modelverordening.De Raad adviseert om in de toelichting op het voorgaande in te gaan.14. Het kabinet onderkent de door de Raad gesignaleerde mogelijke spanning
tussen modelverordeningen en lokaal maatwerk. In hoofdstuk 12 van het algemeen
deel van de memorie van toelichting wordt hierop thans ingegaan. De conclusie
daarbij is dat het gezien de doelstellingen van het wetsvoorstel WWB niet
zozeer voor de hand ligt de gemeenten te ondersteunen met modelverordeningen,
maar eerder met bijvoorbeeld checklisten die gemeenten kunnen gebruiken bij
het opstellen van hun verordeningen.Geschillen15. GeschillenHet wetsvoorstel veronderstelt, verdergaand dan thans de Abw, maatwerk
door de gemeenten. Beoogd wordt de gemeentebesturen in dat verband de nodige
vrijheid te geven voor het nemen van de verschillende besluiten die rechtsgevolgen
hebben voor de betrokken cliënten. Die gevolgen kunnen ingrijpend zijn.De Raad adviseert in de toelichting in te gaan op de gevoeligheid van
de Wwb voor het ontstaan van geschillen naar aanleiding van deze besluiten,
en op de effecten daarvan voor het systeem van rechtsbescherming.15. Met het wetsvoorstel wordt inderdaad beoogd dat de gemeenten in het
bijzonder met betrekking tot de reïntegratie en afstemming van de uitkering
van belanghebbenden meer maatwerk kunnen leveren. Met betrekking tot beide
onderwerpen moeten de gemeenten echter ook bij verordening regels stellen.
Het is aan de gemeenten om hierbij het gewenste evenwicht tussen maatwerk
en regelgeving vorm te geven. In de memorie van toelichting wordt nader ingegaan
in hoeverre dit tot meer geschillen zal leiden, en op de effecten daarvan
voor het systeem van rechtsbescherming. De conclusie daarbij is dat de WWB
als zodanig niet gevoeliger is voor het ontstaan van geschillen dan de Abw
en dat geen structurele effecten voor het systeem van rechtsbescherming worden
verwacht.16. AfstemmingsbepalingArtikel 18, tweede lid, draagt burgemeester en wethouders op de bijstandnorm
te verlagen in een aantal met name genoemde gevallen waarin het gedrag van
de cliënt daartoe aanleiding geeft, tenzij elke vorm van verwijtbaarheid
ontbreekt. Het komt de Raad voor dat in bepaalde gevallen zo'n maatregel is
aan te merken als een punitieve sanctie.Het college adviseert daarop in te gaan, gelet op de eisen die voortvloeien
uit artikel 6 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van
de mens en de fundamentele vrijheden, en daarbij ook aandacht te besteden
aan het voorontwerp van de 4e tranche van de Algemene wet bestuursrecht (Awb).16. Het systeem van het opleggen van maatregelen aan bijstandsgerechtigden
die niet aan de aan de bijstand verbonden verplichtingen voldoen, maakt nu
al deel uit van de Abw en is als zodanig overgenomen in het wetsvoorstel WWB.
De maatregel bestaat uit het voor een bepaalde periode verlagen van de bijstandsnorm.
In de Abw is geregeld dat het niet nakomen van de informatieplicht
gesanctioneerd wordt met een boete. Deze boete is niet overgenomen in de WWB:
voorgesteld wordt ook in een dergelijke situatie een maatregel op te leggen.
Van een punitieve sanctie is daarmee echter geen sprake. In het wetsvoorstel
WWB maakt de inlichtingenplicht integraal onderdeel uit van de aan de uitkering
verbonden verplichtingen. In dat licht bezien heeft het kabinet ervoor gekozen
ook in het geval de belanghebbende de inlichtingenplicht niet nakomt, een
maatregel op te leggen in plaats van een boete.Ook het zich zeer ernstig misdragen jegens het college van burgemeester
en wethouders wordt in dit wetsvoorstel beschouwd als het niet nakomen van
een aan de uitkering verbonden verplichting, waarvoor een maatregel kan worden
opgelegd.Conform de wens van de Raad is in de toelichting op artikel 18 ingegaan
op artikel 6 van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de
mens en de fundamentele vrijheden alsmede op het voorontwerp van wet vierde
tranche Awb.Overige opmerkingen17. Informatie-uitwisseling; bescherming van de persoonlijke levenssfeerVooral de onderdelen van het wetsvoorstel die maatwerk meebrengen, noodzaken
tot het verkrijgen van (controle)informatie van andere instanties, zoals CWI
(intake) en UWV (uitstroming).De Raad adviseert in de toelichting nader in te gaan op de vraag in hoeverre
is gewaarborgd dat de desbetreffende systemen voor informatie-uitwisseling
van meet af aan efficiënt en effectief zullen werken. Daarbij ware tevens
aandacht te besteden, mede gelet op het advies van het College bescherming
persoonsgegevens1, aan het vraagstuk van de
bescherming van de uit te wisselen persoonsgegevens.17. Het belang van een doeltreffende en efficiënte informatie-uitwisseling
wordt door het kabinet onderschreven. Voor de WWB wordt dan ook bij de elektronische
informatie-uitwisseling zoveel mogelijk aangesloten bij bestaande wettelijke
verplichtingen en structuren in het kader van Suwinet en het Inlichtingenbureau,
waardoor continuïteit en zekerheid van de informatie-uitwisseling wordt
gewaarborgd.De bescherming van de uit te wisselen persoonsgegevens is ook in het kader
van de WWB van groot belang. In de memorie van toelichting van artikel 67
wordt al vermeld dat bij informatie-uitwisseling in het kader van de WWB de
Wet bescherming persoonsgegevens van kracht is. De toelichting op de artikelen
64 en 67 van het wetsvoorstel is naar aanleiding van het advies van de Raad
aangepast.18. AlimentatieIngevolge artikel 56 wordt de verantwoordelijkheid
voor het instellen van een vordering tot (kinder)alimentatie waarop aanspraak
bestaat ook bij de belang-hebbende zelf gelegd: burgemeester en wethouders
kunnen de belanghebbende verplichten dit te regelen via een verzoek terzake
bij een bij algemene maatregel van bestuur aan te wijzen instelling.2 De mogelijkheid van verhaal op onderhoudsplichtigen
zal komen te vervallen zodra het alimentatiestelsel zal zijn aangepast. De
gekozen benadering kan ertoe leiden dat een belanghebbende in de klem komt
tussen de ex-partner en de gemeente, met alle gevolgen van dien voor zijn
of haar financiële positie. Daarmee lijkt het wetsvoorstel een achteruitgang
te (kunnen) betekenen voor de positie van alimentatiegerechtigden.De Raad adviseert in de toelichting op het voorgaande
in te gaan, en zo nodig het voorstel op dit punt aan te passen.18. In de WWB wordt geanticipeerd op de komst van een nieuw kinderalimentatiestelsel
zoals afgesproken in het Strategisch Akkoord. Zoals aangekondigd in het Kabinetsstandpunt
(Kamerstukken II 2002–2003, 28 795, nr. 1) bij het eindrapport
van de Interdepartementale Beleidsonderzoek (IBO)-werkgroep Alimentatiebeleid
is een andere regeling van kinderalimen-tatie juist bedoeld om de financiële
positie van de verzorgende ouder te verbeteren. Deze kinderalimentatie
biedt een belangrijke basis voor het bereiken of handhaven van economische
zelfstandigheid van de verzorgende ouder.Volgens de aanbevelingen uit dit rapport dient kinderalimentatie via eenvoudige,
duidelijke en begrijpelijke normen door de overheid te worden vastgesteld,
mede teneinde draagvlak hiervoor te vergroten. Daarnaast beveelt de IBO-werkgroep
aan dat de overheid zorgdraagt voor een laagdrempelig intermediair voor de
vaststelling en inning van kinderalimentatie indien ouders onderling niet
tot afspraken terzake komen.Door op deze wijze het nieuwe kinderalimentatiestelsel in te vullen, wordt
voorkomen dat de verzorgende ouder die een beroep doet op bijstand, onder
druk komt te staan van de ex-partner. De bepaling in artikel 56, eerste lid,
dat het college van burgemeester en wethouders aan de bijstandsgerechtigde
de verplichting kan opleggen een vordering tot kinderalimentatie in stellen
is dan ook niet meer dan een «stok achter de deur» om er voor
te zorgen dat de bijstandsgerechtigde het recht op kinderalimentatie effectueert.
Bovendien wordt, zoals blijkt uit artikel 18 van dit wetsvoorstel, bij het
niet nakomen van deze verplichting afgezien van een verlaging van de uitkering
indien elke vorm van verwijtbaarheid ontbreekt.In paragraaf 7.2 van het algemeen deel van de memorie van toelichting
is nader verduidelijkt dat onder de nieuwe systematiek het verhaal op ex-partners
wordt afgeschaft en dat de in te stellen vordering dus alleen betrekking heeft
op kinderalimentatie.19. Overige inkomensvoorzieningenIn paragraaf 9 van het algemeen deel van de toelichting wordt ingegaan
op met de bijstand vergelijkbare regelingen, zoals de bijstandverlening zelfstandigen.
Daarbij ontbreekt de Wet inkomensvoorziening kunstenaars (Wik). De Raad adviseert
om, uit een oogpunt van volledigheid, in deze paragraaf ook in te gaan op
de Wik-uitkering.19. Het kabinet neemt het advies van de Raad over om in de memorie van
toelichting ook in te gaan op de Wet inkomensvoorziening kunstenaars. Zie
hiervoor hoofdstuk 10 van het algemeen deel van de toelichting.20. Verplichtingen bijstandgerechtigdena. Bijstandgerechtigden zijn ingevolge artikel 9, eerste lid, onderdeel
a, verplicht naar vermogen algemeen geaccepteerde arbeid te aanvaarden. Het
begrip «passende arbeid» vervalt. Dit past in de benadering dat
reïntegratie voorop moet staan. Artikel 9, eerste lid, onderdeel b, verplicht
bijstandgerechtigden ertoe om gebruik te maken van door burgemeester en wethouders
aangeboden voorzieningen, waaronder begrepen sociale activering, gericht op
arbeidsinschakeling. De definitie van «sociale activering» is
opgenomen in artikel 6, onderdeel c: het verrichten van onbeloonde maatschappelijk
zinvolle activiteiten gericht op arbeidsinschakeling of, als arbeidsinschakeling
nog niet mogelijk is, op zelfstandige maatschappelijke participatie. Uit de
toelichting lijkt te kunnen worden afgeleid dat het bij dat laatste gaat om
de verplichting tot meewerken aan programma's die moeten leiden tot betaald
werk (zoals cursussen). De formulering in het wetsvoorstel lijkt echter niet
uit te sluiten dat het daarbij ook kan gaan om het opdragen van maatschappelijk
nuttig geachte activiteiten waarvoor geen of onvoldoende publieke financiering
bestaat (bijvoorbeeld: het schoonmaken of schoonhouden van publieke ruimten,
zoals het strand).De Raad adviseert de reikwijdte en strekking van artikel 9 op dit punt
te verduidelijken in de toelichting.b. In de toelichting bij de artikelen 9 en 10 staat dat bij samenloop
met een inburgeringstraject afronding van het inburgeringsprogramma verplicht
is, ook als de betrokkene intussen betaald werk heeft gevonden.De Raad adviseert te vermelden op welke bepaling deze verplichting kan
worden gebaseerd.20.a. Bij de door de gemeente aan te bieden voorzieningen dient er een
duidelijke relatie te zijn tussen de ingezette voorziening en het vergroten
van de kansen van betrokkene op de arbeidsmarkt. Dat geldt ook voor voorzieningen
onder de noemer sociale activering.Het laten verrichten van maatschappelijk nuttige activiteiten waarvoor
geen of onvoldoende publieke financiering bestaat kan niet het uitgangspunt
zijn bij het samenstellen van het aanbod aan voorzieningen.Naar aanleiding van het advies van de Raad is de reikwijdte en de strekking
van artikel 9 verduidelijkt.b. De verplichting om een inburgeringsprogramma af te ronden is gebaseerd
op de Wet Inburgering Nieuwkomers, met name de artikelen 9 en 12. Deze bepalingen
gelden vooralsnog alleen voor nieuwkomers. In het Strategisch Akkoord van
het demissionaire kabinet is aangegeven dat deze verplichting zal worden uitgebreid
voor zogenoemde oudkomers. In zijn circulaire van 4 juni 2002 (ABG/DB/02/35 283a)
heeft de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, mede namens de Minister
voor Grote Steden- en Integratiebeleid, gemeenten nader geïnformeerd
over de relatie tussen het inburgerings- en reïntegratiebeleid. Dit naar
aanleiding van signalen van gemeenten over onhelderheid in de prioriteitstelling
ten aanzien van inburgering en reïntegratie. In de circulaire is het
uitgangspunt dat nieuwkomers en oudkomers een inburgeringsprogramma afronden.
Dit moet tot uitdrukking komen in de afspraken die de gemeente met hen maakt,
waarbij vooralsnog slechts sprake is van een verplichting voor nieuwkomers.21. TerugvorderingArtikel 60 regelt de terugvordering van de kosten van bijstand. Aangenomen
moet worden dat tegen een desbetreffend besluit de voorzieningen van de Awb
openstaan. Tegelijkertijd levert een terugvorderingsbesluit een executoriale
titel op in de zin van Boek 2 van het Wetboek van burgerlijke rechtsvordering
(WRv). Dit betekent dat het gemeentebestuur, als executant, op grond van artikel
435 WRv «tegelijkertijd» beslag kan leggen. Wil de bijstandgerechtigde
zich verzetten tegen een beslag, dan zal hij een executiegeschil moeten aanspannen
zoals genoemd in artikel 438 WRv. Daarmee staat de bestuursrechtelijke rechtsbescherming
tegen een terugvorderingsbesluit naast de privaatrechtelijke in het kader
van het executiegeschil (een overeenkomstige situatie doet zich voor bij het
opleggen en ten uitvoer leggen van een last onder dwangsom). Gemeentebesturen
die willen overgaan tot executie, zijn niet verplicht de uitkomst van de eventuele
publiekrechtelijke procedure (bijvoorbeeld een uitspraak in het kader van
een voorlopige voorziening) af te wachten. Indien zij die uitkomst niet zouden
afwachten, betekent dit echter dat de rechtbank in het kader van een privaatrechtelijk
executiegeschil, voor de vraag kan worden gesteld of het terugvorderingsbesluit
rechtmatig is.De Raad adviseert in de toelichting op het voorgaande in te gaan, en het
voorstel zo nodig aan te passen.21. Terugvordering op basis van artikel 60 is grotendeels identiek aan
het terugvorderingregiem onder de Abw. Het enige verschil is dat voor gemeenten
in het wetsvoorstel WWB geen verplichting meer geldt tot terugvordering, maar
dat hiervoor een bevoegdheid in de plaats is gekomen. Aanpassing van artikel
60 wordt derhalve niet noodzakelijk geacht. In de toelichting op dit artikel
wordt thans wel ingegaan op de gevolgen van het feit dat tegen een terugvorderingsbesluit
een bestuursrechtelijke en een civielrechtelijke rechtsgang openstaan.22. Toezicht; informatiea. Artikel 76, eerste lid, onder b, bepaalt dat de minister toezicht houdt
op de doeltreffendheid van de wet. Blijkens de toelichting1 gaat het hier om toezicht op de doeltreffendheid op het niveau van
het systeem van de wet (bijvoorbeeld of een evenwichtige benadering wordt
gevolgd voor de verschillende doelgroepen), en niet van de uitvoering door
de individuele gemeenten. In feite lijkt het daarmee te gaan om het (laten)
verrichten van onderzoek en het interpreteren van informatie die anderszins
(zoals in de vorm van de gegevens die worden verkregen ingevolge de artikelen
77 en 78) over de uitvoering van de wet beschikbaar komt, om aldus inzicht
te verkrijgen in de effectiviteit van de wet. Zo bezien, lijkt een specifieke
bevoegdheidsgrondslag voor deze activiteit niet direct nodig. De formulering
«Toezicht op de doeltreffendheid» brengt de bewuste activiteit
bovendien minder gelukkig onder woorden.De Raad adviseert het voorstel in het licht van het voorgaande nader te
bezien.b. Artikel 77, eerste lid, draagt burgemeester en wethouders op jaarlijks
een verslag in te dienen over de uitvoering van de wet. Ingevolge het derde
lid van artikel 77 kunnen bij ministeriële regeling regels worden gesteld
inzake, onder meer, dit verslag.De Raad meent dat de hoofdzaken van de verslagplicht in de wet zelf behoren
te worden geregeld, en dat, als substantiële uitwerking nog nodig is,
deze kan gebeuren bij of krachtens algemene maatregel van bestuur.Het college adviseert het wetsvoorstel dienovereenkomstig aan te passen.22.a. Het toezicht op de doeltreffendheid van deze wet staat niet synoniem
voor beleidsevaluatie. Het toezicht op de doeltreffendheid van deze wet heeft
betrekking op de vraag in welke mate de uitvoering door de gezamenlijke gemeenten
bijdraagt aan de doelen van de wet. Deze vorm van toezicht, die in lijn is
met de «Kaderstellende visie op toezicht» (Kamerstukken II 2000–2001,
27 831, nr. 1), vereist een specifieke bevoegdheidsgrondslag. De
uitkomsten van dit toezicht kunnen uiteraard wel een rol spelen bij de evaluatie
als bedoeld in artikel 84 van het wetsvoorstel. Voor alle duidelijkheid wordt
nog eens benadrukt dat het doeltreffendheidstoezicht zich niet richt op de
prestaties van individuele gemeenten en dat de toezichthouder de gemeente
in dit kader ook niet kan aanspreken op haar prestaties. Dit laat onverlet
dat het landelijk beeld van de doeltreffendheid van de wetsuitvoering wel
wordt opgebouwd uit informatie op gemeentelijk niveau. Naar aanleiding van
het advies van de Raad is de betekenis van het toezicht op de doeltreffendheid
van deze wet in hoofdstuk 8 van het algemeen deel van de memorie van toelichting
verduidelijkt.b. In de nadere regelgeving op basis van artikel 77, derde lid, worden
de modellen vastgesteld waarmee het college van burgemeester en wethouders
de minister informeert over de uitvoering van de wet. Het gaat daarbij om
de volgende modellen:• model verslag over de uitvoering, plus handreiking;• bijlagen bij het verslag over de uitvoering:• model accountantsverklaring, plus controle- en rapportageprotocol;• model rapportage oordeel gemeenteraad;• model opgave kosten;• model voorlopig verslag over de uitvoering, plus handreiking.Daarnaast worden in de nadere regelgeving de data van indiening van het
verslag en het voorlopig verslag geregeld.Omdat de modellen niet alleen zijn gebaseerd op de wet, maar ook op nadere
regelgeving, én omdat de modellen jaarlijks worden aangepast aan de
actualiteit, ligt het niet voor de hand om de inhoud van de modellen bij wet
of algemene maatregel van bestuur vast te leggen. Dit komt de inzichtelijkheid
van de modellen of de flexibiliteit waarmee aanpassingen kunnen worden doorgevoerd
niet ten goede. Dit laatste geldt nog sterker nu de informatie die met het
(voorlopig) verslag wordt verzameld niet alleen wordt gebruikt in het kader
van de verantwoording, maar ook voor de beleidsontwikkeling en -evaluatie,
ramingen en het toezicht op de doeltreffendheid van de wet. Het kabinet laat
het wetsvoorstel op dit punt daarom ongewijzigd.Uiteraard blijft de inhoud van de modellen binnen de kaders van de wet
en de nadere regelgeving. De jaarlijkse wijzigingen zullen tot een minimum
beperkt dienen te blijven. Wijzigingen in de modellen worden overigens altijd
vooraf afgestemd met een vertegenwoordiging van gemeenten.23. Intrekking Algemene bijstandswet; Invoeringsweta. De Wwb zal onder meer de Abw vervangen. Het feit dat de Abw zal worden
ingetrokken, wordt echter niet duidelijk in de toelichting behandeld, en evenmin
het voornemen om de Wwb in te voeren bij Invoeringswet.De Raad adviseert de toelichting dienaangaande aan te vullen.b. In de toelichting bij de artikelen 9 en 10 staat dat bij samenloop
met een inburgeringstraject afronding van het inburgeringsprogramma verplicht
is, ook als de betrokkene intussen betaald werk heeft gevonden.De Raad adviseert te vermelden op welke bepaling deze verplichting kan
worden gebaseerd.23.a. De inleiding van hoofdstuk 1 van het algemeen deel van de memorie
van toelichting wordt aangevuld met een passage over het wetsvoorstel Invoeringswet
Wet werk en bijstand, waarin onder andere de intrekking van de Abw wordt geregeld.b. Op dit punt is reeds ingegaan bij punt 20b.24. VoorbehoudDe Raad onderkent de mogelijkheid dat het wetsvoorstel door latere voorstellen
nog wijzigingen ondergaat. Voorzover dat het geval mocht zijn, behoudt de
Raad zich het recht voor op de desbetreffende onderdelen, en zijn advisering
daarover, terug te komen indien de bedoelde latere voorstellen daartoe aanleiding
geven.24. Het kabinet neemt kennis van dit voorbehoud van de Raad.25. Voor redactionele kanttekeningen verwijst het college naar de bij
het advies behorende bijlage.25. Alle redactionele kanttekeningen van de Raad zijn overgenomen.Van de gelegenheid is gebruik gemaakt om het wetsvoorstel en de memorie
van toelichting, naast enkele wijzigingen van ondergeschikt belang, nog op
de volgende punten te wijzigen en aan te vullen:– Verdeling van het macrobudget inkomensdeel in een gedeelte voor
personen jonger dan 65 jaar en een gedeelte voor personen van 65 jaar en ouder
(artikel 69, derde lid, onderdeel a; par.5.1.1. van de algemene toelichting).
Deze onderverdeling is wenselijk omdat de activerende werking van de wet alleen
betrekking kan hebben op personen jonger dan 65 jaar;– Het opnemen van de mogelijkheid van een ministeriële regeling
te treffen voor de beperking van de verplichte uitbesteding van reïntegratie
(artikel 7, lid 4; par. 3.2.5. van de algemene toelichting). Deze mogelijkheid
is wenselijk voor een optimale afstemming tussen de ontwikkeling van een goed
werkende reïntegratiemarkt en de beleidsruimte voor gemeenten;– Beperking tot kinderalimentatie van de mogelijkheid tot het instellen
van een vordering tot toekenning van een uitkering voor levensonderhoud (artikel
56, eerste lid; par. 7.2. van de algemene toelichting). Deze wijziging sluit
aan bij de voorstellen uit het IBO-rapport alimentatiebeleid over de onderhoudsplicht
tussen ex-partners voor kinderen;– Nadere verduidelijking van de wijze van vaststelling van het vermogen
(artikel 34, vierde lid, en de toelichting op dit artikel).De Raad van State geeft U in overweging het voorstel van wet niet te zenden
aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal dan nadat met het vorenstaande rekening
zal zijn gehouden.De Vice-President van de Raad van State,H. D. Tjeenk WillinkIk moge U verzoeken het hierbij gevoegde gewijzigde voorstel van wet en
de gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal
te zenden.De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,M. RutteBijlage bij het advies van de Raad van State van 22 april 2003,
no. W12.02.0561/IV, met redactionele kanttekeningen die de Raad in overweging
geeft.Memorie van toelichting– In het algemeen deel, paragraaf 3.2.5, «Suwi-besluit»
vervangen door: Besluit SUWI.– In het algemeen deel, paragraaf 3.2.5, de vindplaats vermelden
van het wetsvoorstel Markt en overheid.– In de toelichting op artikel 11 «Vreemdelingenbesluit»
steeds vervangen door: Vreemdelingenbesluit 2000.Overal «burgemeester en wethouders» vervangen door «het
college», en daarvoor een definitiebepaling opnemen, nu «Het college»
de standaardaanduiding is geworden na inwerkingtreding van de Wet tot wijziging
van de Gemeentewet en enige andere wetten tot dualisering van de inrichting,
de bevoegdheden en de werkwijze van het gemeentebestuur (dualisering gemeentebestuur).Verantwoordelijkheid volgt uit de taken en bevoegdheden die de wet kan
toebedelen, derhalve in artikel 76, aanhef, «is verantwoordelijk voor
het toezicht» vervangen door: houdt toezicht op.XNoot1De oorspronkelijke tekst van het voorstel van wet en van de memorie van
toelichting zoals voorgelegd aan de Raad van State is ter inzage gelegd bij
het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot2Deze richtsnoeren zijn onder meer weergegeven in het Nationaal Actieplan
werkgelegenheid Nederland 2002 (hierna: Nationaal Actieplan), bladzijden 61–71.
Het nieuwste voorstel voor «Globale richtsnoeren» van de Europese
Commissie dateert van 8 april 2003.XNoot1Memorie van toelichting, algemeen deel, hoofdstuk 1. Inleiding, tweede
alinea.XNoot1Zie de Abw, artikelen 106 en 111–115.XNoot2Memorie van toelichting, algemeen deel, hoofdstuk 1. Inleiding, tweede
en derde alinea.XNoot1Zie bijvoorbeeld de notitie van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
aangeboden aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal bij brief
van 3 juni 2002 (szw0 200 391) en het Nationaal Actieplan,
bladzijden 38–41.XNoot2«Armoedeval: is ontsnappen mogelijk?», COELO/SGBO, Groningen/Den
Haag, 2000, en «Anatomie van de armoedeval», Economisch Statistische
Berichten, 18 februari 1999.XNoot3Kamerstukken II 2001/02, 28 001, nr. 2.XNoot1«Armoedemonitor 2000», onderzoek van Sociale Dienst Den Haag,
gemeenteraadsstuk (raadpleegbaar op Website van Gemeente 's-Gravenhage, onder
«bestuurlijke stukken»), deel 3, Armoedeval.XNoot2Ministerie van SZW, Notitie scenario's armoedevalbestrijding, 3 juni 2002.XNoot1Toelichting op artikel 7, vierde alinea.XNoot2De Richtlijn diensten (Richtlijn nr. 92/50/EEG van de Raad van de
Europese Unie van 18 juni 1992 betreffende de coördinatie van de
procedures voor het plaatsen van overheidsopdrachten voor dienstverlening
(PbEG L 209), laatstelijk gewijzigd bij de toetredingsakte van Oostenrijk,
Finland en Zweden), geïmplementeerd in de Raamwet EEG-voorschriften aanbestedingen.XNoot1Memorie van toelichting, algemeen deel, paragraaf 5.1.1, eerste tekstblok.XNoot2Memorie van toelichting, algemeen deel, paragraaf 5.1.2, vijfde tekstblok.XNoot1«Een objectief verdeelmodel voor het gebudgetteerde deel van de
bijstandslasten – Samenvatting voor bestuurders en beleidsmakers»,
Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, maart 2001, bladzijde 8,
en de Brief van 19 april 2001 over het Verdeelmodel Fonds Werk en inkomen
van de toenmalige Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid aan de Voorzitter
van de Tweede Kamer der Staten-Generaal, bladzijden 2 en 3.XNoot2Bij het historisch model is de verdeling van het budget gebaseerd op realisatiecijfers
uit het verleden.XNoot3Het objectief verdeelmodel betreft een model waarbij aan de hand van tien
maatstaven – die de sociaal-economische infrastructuur van de gemeenten
weerspiegelen – per gemeente het benodigde bedrag aan bijstandsuitgaven
wordt berekend.XNoot1Artikel 74, eerste lid.XNoot1Zie het «Handhavingsarrangement 2003» en het «Opsporingsbeleidsplan
2003», 10 maart 2003 aangeboden aan de Tweede Kamer, vermeld in
Stcrt. 2003, nr. 49.XNoot1Advies van 10 december 2002 aan Staatssecretaris Rutte van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid, kenmerk z2002–1302.XNoot2Zie ook de memorie van toelichting, algemeen deel, paragraaf 6.2.XNoot1Algemeen deel, paragraaf 7. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28870-A.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl