Aanpassing scholenbestand; Brief staatssecretaris met beleidsnotitie 'Naar een flexibeler scholenbestand'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25167, nr. 4

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

13-10-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

25167 nr. 4

06-10-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamBeleidsnotitie: «Naar een flexibeler scholenbestand»0. Samenvattend voorstelKern van het voorstelOuderverklaringenNieuwbouwwijkenKleurverschieten1. InleidingReikwijdte notitie2. Voorgeschiedenis aanpassing scholenbestand3. Functioneren huidige systeemBasisonderwijs• Vanaf 1993 zijn er 106 basisscholen gesticht,
als volgt verdeeld naar richting: Voortgezet onderwijs• Vanaf 1993 zijn er 8 scholen voor voortgezet
onderwijs gesticht, als volgt verdeeld naar richting: Conclusie4. Een andere benadering voor stichting van scholenOuderverklaringen als aanvullende mogelijkheidVoorwaarden systematiek ouderverklaringenSpecifieke voorwaarden voor het basisonderwijsSpecifieke voorwaarden voor het voortgezet onderwijsLeerlingenvervoer5. Stichting van basisscholen in nieuwbouwwijkenVraagstellingEerder voorstelAfwijkingsmogelijkheid van gemeentelijke belangstellingspercentagesConclusie6. Kleurverschieten/omzettingBasisonderwijsGarantiefunctie openbaar basisonderwijsGarantiefunctie openbaar voortgezet onderwijs7. Monitoring/evaluatie
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25167Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 56 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 167Aanpassing scholenbestandnr. 4BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPENAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalZoetermeer, 6 oktober 2000Bij brief van 6 april 1999 (25 167, nr. 3) is u een vervolgnotitie
over dit onderwerp toegezegd. Op 13 en 18 maart 1997 heeft u met mijn ambtsvoorganger
overleg gevoerd over de beleidsnotitie «De identiteit van de school
in een pluriforme samenleving». Ter voldoening hieraan zend ik u thans
de beleidsnotitie «Naar een flexibeler scholenbestand». In deze
notitie doet het kabinet een voorstel op hoofdlijnen om de identiteit van
het scholenbestand beter te laten aansluiten bij de (veranderende) voorkeuren
van ouders. Kern van de gekozen benadering is dat het stelsel van stichting
en instandhouding voor scholen voor basis- en voortgezet onderwijs intact
blijft, waarbij echter drie belangrijke verbeteringen/aanvullingen op dit
stelsel worden aangebracht:1. Het wordt mogelijk om via ouderverklaringen te komen tot stichting
van scholen2. Het wordt voor basisscholen gemakkelijker om van kleur te verschieten
door toetsing aan de instandhoudingsnorm in plaats van aan de stichtingsnorm3. Aanvragers van nieuwe scholen kunnen bij prognose uitgaan van andere
belangstellingspercentages dan die in de betrokken gemeente gelden.Tot slot deel ik u nog mede dat ik de notitie «Naar een flexibeler
scholenbestand» gelijktijdig heb toegezonden aan de Onderwijsraad, met
verzoek mij hierover vóór 1 december a.s. van advies te dienen.1De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,K. Y. I. J. Adelmund Beleidsnotitie: «Naar een flexibeler scholenbestand»Inhoudsopgave    0Samenvattend
voorstel21Inleiding4 2Voorgeschiedenis aanpassing scholenbestand5 3Functioneren huidige systeem6 4Een andere
benadering voor stichting van scholen8 5Stichting van basisscholen in nieuwbouwwijken11 6Kleurverschieten147Monitoring/evaluatie160. Samenvattend voorstelMet deze notitie wordt inhoud gegeven aan de wens van de Tweede Kamer
om een voorstel te doen dat aanpassing van het scholenbestand aan de veranderende
voorkeuren van ouders mogelijk maakt (motie De Cloe, vergaderjaar 1992/1993).
Door het vorige kabinet werd een voorstel ingediend om over te gaan tot invoering
van een systeem van richtingvrije planning. Onder
richtingvrije planning wordt een systematiek van stichting en opheffing van
scholen verstaan waarin het begrip «richting» geen rol meer speelt
bij beslissingen inzake de toekenning en stopzetting van de overheidsbekostiging.
Uit de reacties op dit voorstel bleek dat de grondgedachte van richtingvrije
planning zowel in het veld als in de Tweede Kamer veel sympathie ontmoette.
In het licht van de grondwettelijke vrijheid van richting past een zo gering
mogelijke bemoeienis van de overheid met het richtingsbegrip. Dit wordt door
het huidige kabinet voluit onderschreven.Omdat tussen het moment van indiening van de motie De Cloe c.s. en heden
ruim zes jaar is verstreken is nagegaan hoe het huidige systeem voor basis-
en voortgezet onderwijs in die tijd heeft gefunctioneerd. De conclusie is
dat het huidige systeem voor stichting van scholen minder rigide is dan dat
ten tijde van de indiening van bedoelde motie werd gevreesd. Daarnaast blijkt
uit een recent uitgevoerd promotieonderzoek dat de discrepantie tussen vraag
van de ouders en aanbod van voorzieningen niet erg groot is. Om die redenen
is gezocht naar een alternatieve oplossing waarbij het «goede»
van het huidige systeem intact wordt gelaten en waarbij tegelijkertijd gebruik
kan worden gemaakt van de belangrijkste voordelen van de door het vorige kabinet
voorgestelde systematiek van richtingvrije planning.Kern van het voorstelDe voorgestelde verbeteringen bestaan uit een aantal belangrijke aanvullingen op het huidige systeem. De eerste verbetering
betreft de mogelijkheid nieuwe scholen voor basisen voortgezet onderwijs te
stichten op basis van ouderverklaringen. Een tweede,
belangrijke aanvulling bestaat uit de versoepeling van
de vereiste getalsnorm voor kleurverschieten van basisscholen. Voorgesteld
wordt hiervoor niet langer uit te gaan van de hoge stichtingsnorm, maar van
de lagere instandhoudingsnorm.Als derde, en laatste, verbetering, wordt bij de planning van basisscholen
in grote nieuwbouwwijken de mogelijkheid geopend om bij de prognose af te wijken van de reguliere, gemeentelijke belangstellingspercentages (bijvoorbeeld door uit te gaan van de belangstellingscijfers van
een deel van de gemeente, die een betere weergave geven van de te verwachte
situatie in de nieuwe wijk). Het oogmerk van deze verbetering is om al in het beginstadium van de realisering van de wijk, de voorkeuren van
ouders naar verlangd onderwijs zo dicht mogelijk te benaderen.Met de voorgestelde verbeteringen wordt voorzien in een adequate en werkbare
oplossing voor een zeer complexe problematiek. Zoals eerder aangegeven blijven
de goede elementen van het huidige systeem behouden, terwijl de flexibiliteit
binnen dit systeem met de genoemde aanvullingen wordt vergroot. Hierdoor is
het niet nodig om het hele systeem van stichting en instandhouding aan veranderingen
te onderwerpen. Daardoor kunnen bijvoorbeeld voor wat betreft het basisonderwijs
de verworvenheden van de operatie «Toerusting en Bereikbaarheid»
onverkort worden gehandhaafd. Ook in het voortgezet onderwijs kan het huidige
scholenbestand in evenwicht blijven, terwijl aanpassing van het scholenbestand
plaats kan vinden, daar waar dat wenselijk en noodzakelijk is.Een en ander betekent een wezenlijke verbetering ten opzichte van het
huidige systeem die moet worden gezien als een belangrijke stap op weg naar
een planningssystematiek waarin de overheid zich niet langer hoeft in te laten
met het richtingsaspect.OuderverklaringenHet grote voordeel van de gedachte van richtingvrije planning –
het stichten van een school zonder overheidstoets op de richting van die school –
wordt in het voorliggende voorstel nu ook mogelijk via het aanvullende instrument
van ouderverklaringen. Deze nieuwe mogelijkheid biedt met name soelaas voor
groeperingen die een school willen stichten zonder dat de overheid de richting
hoeft te toetsen. Het gaat daarbij om groeperingen die veelal op basis van
de reguliere prognosemethodiek niet of nauwelijks aan schoolstichting zouden
toekomen. Om oneigenlijk gebruik te voorkomen en zeker te zijn van de levensvatbaarheid
van de school worden wel de nodige voorwaarden gesteld aan de schoolstichting
op basis van ouderverklaringen.NieuwbouwwijkenIn nieuwbouwwijken doet zich de situatie voor dat op het moment dat de
eerste voorzieningen worden gepland, er nog geen of onvoldoende bewoners aanwezig
zijn op basis waarvan de voorkeuren naar vormen van verlangd onderwijs kunnen
worden gemeten. Naarmate de wijk zich ontwikkelt, treedt hierin verandering
op. Het instrument van de ouderverklaringen wordt dan relevanter.Met de mogelijkheid om de scholenplanning in de nieuwe wijk te kunnen
baseren op feitelijke gegevens van een vergelijkbare bestaande wijk, kunnen
ook in de beginfase van de nieuwe wijk de voorkeuren van de ouders naar verlangd
onderwijs, zo dicht mogelijk worden benaderd.In deze notitie worden de hiervoor aangegeven verbeteringen uitgewerkt.
Dit wordt voorafgegaan door een terugblik op de voorgeschiedenis van de beleidsvoornemens
op dit terrein.Indien de Tweede Kamer dit voorstel ondersteunt, dan zullen de voorgestelde
verbeteringen via wet- en regelgeving worden verwerkt in de vigerende planningssystematiek
voor respectievelijk het primair en voortgezet onderwijs. Over een aantal
technische uitvoeringsaspecten van de nieuwe systematiek zal nader overleg
plaatsvinden met de betrokken onderwijsorganisaties. KleurverschietenVoor bestaande scholen betekent de versoepeling van de normen voor het
van kleurverschieten dat in voorkomende gevallen de grondslag van de school
gemakkelijker in overeenstemming kan worden gebracht met veranderende voorkeuren.Belangrijk is ook de kwestie van «wie beslist over het al dan niet
van kleurverschieten». Met name de positie van de ouders is daarbij
aan de orde. Dit is ook relevant in het licht van de afspraak in het regeerakkoord
om de zeggenschapspositie van ouders te versterken.1. InleidingEind 1993 is de wet Toerusting en Bereikbaarheid (T&B) in werking
getreden (Staatsblad 716) (25 028). De bedoeling van deze wet was om
door een schaalvergrotingsoperatie een betere toerusting van de resterende
basisscholen te verkrijgen. De opbrengsten zouden daarom ten goede blijven
komen aan het basisonderwijs. Randvoorwaarde bij deze operatie was het behoud
van een goed gespreid net van onderwijsvoorzieningen. Er werden relatief hoge
stichtingsnormen ingevoerd (ondergrens 200 leerlingen) met daartegenover een
fijnmazig stelsel van instandhoudingsnormen op grond van de gemeentelijke
leerlingdichtheid (iedere gemeente een eigen norm). Daarnaast werd een langetermijnprognose
ingevoerd, waardoor basisscholen binnen 5 jaar en daarna gedurende ten minste
15 jaar aan de stichtingsnormen moesten voldoen.Bij de behandeling van het wetsvoorstel T&B werd een motie De Cloe
c.s. aangenomen (Tweede Kamer, vergaderjaar 1992–1993, 23 070,
nr. 29). Daarbij werd de regering gevraagd een voorstel te doen dat aanpassing
van het scholenbestand aan veranderende voorkeuren van ouders mogelijk zou
maken. Achtergrond van deze motie was de vrees dat van de geïntroduceerde
planningssystematiek een conserverende werking zou uitgaan en dat daardoor
de aanpassing van het scholenbestand aan de veranderende voorkeuren van de
ouders zou worden belemmerd.In deze notitie worden voorstellen gedaan voor de wijze waarop beter tegemoet
kan worden gekomen aan de veranderende voorkeuren van ouders.Hoofdstuk 2 geeft een overzicht van de ontwikkelingen rond de aanpassing
van het scholenbestand in de periode van 1993 tot heden. In hoofdstuk 3 wordt
aandacht besteed aan het functioneren van het huidige systeem in de afgelopen
periode. Hoofdstuk 4 bevat een uitwerking op hoofdlijnen voor een alternatieve
manier van schoolstichting. Hoofdstuk 5 beschrijft enkele mogelijkheden om
voor wat betreft het basisonderwijs ook in nieuwbouwwijken tot de gewenste
flexibiliteit te komen. In hoofdstuk 6 wordt voorgesteld de mogelijkheden
om het van richting veranderen van bestaande scholen (kleurverschieten) te
vergemakkelijken. Tot slot wordt in hoofdstuk 7 ingegaan op monitoring/evaluatie
van de voorgestelde systematiek.Reikwijdte notitieDeze notitie heeft betrekking op de stichting van nieuwe scholen in zowel
het basis- als voortgezet onderwijs. In hoofdstuk 3 ligt, gezien de voorgeschiedenis,
de nadruk op het basisonderwijs. Op hoofdlijnen gelden echter voor basisonderwijs
en voortgezet onderwijs dezelfde uitgangspunten. Waar nodig is in enkele hoofdstukken
op de verschillen tussen beide onderwijssoorten ingegaan.De voorzieningenplanning voor het speciaal onderwijs, zoals geregeld in
de WEC, valt buiten de reikwijdte van deze notitie. Momenteel geldt hier – behoudens enkele uitzonderingen – een bevriezing van de planprocedure.
In het kader van het LGF-traject worden de implicaties voor de voorzieningenplanning
voor de WEC-schoolsoorten bezien.2. Voorgeschiedenis aanpassing scholenbestandSinds 1993 heeft een uitvoerige gedachtevorming plaatsgevonden over de
mogelijkheden en onmogelijkheden rond de uitvoering van de motie De Cloe.In 1994 bracht de Commissie Aanpassing Scholenbestand (CAS) een rapport uit getiteld «De school voor de samenleving».
De commissie adviseerde te kiezen voor een beleid gericht op wat zij noemt
«praktische relativering van het richtingbegrip» in plaats van
verabsolutering ervan. De commissie zag ook graag dat het begrip richting
in beginsel als normatieve pedagogische opdracht zou worden verstaan, zoals
ook destijds het pedagogische en het levensbeschouwelijke met elkaar waren
verbonden. Zij achtte het raadzaam aan te sluiten bij bestaande ontwikkelingen:
verschillende richtingen binnen één school en één
bestuur (coëxistentiegedachte). Stichting en opheffing (toekenning en
beëindiging van bekostiging) en richting zouden moeten worden ontkoppeld,
zoals aanvankelijk ook onder de Lager-onderwijswet van 1920 (via de systematiek
van ouderverklaringen) het geval was.Eind 1994 vond naar aanleiding van het CAS-advies eenconferentie plaats, waarbij werd geconstateerd dat de mate van discrepantie
tussen het scholenbestand en de voorkeuren van ouders geen eenduidig, objectief
gegeven is. Ouders hebben niet altijd een even sterke voorkeur voor een bepaalde
identiteit. Ook de mate waarin scholen hun grondslag waarmaken kan sterk verschillen.
De meeste deelnemers aan de conferentie waren wel van mening dat in een aantal
concrete situaties sprake kan zijn van problematische discrepantie. In het
bijzonder kan dit gelden voor allochtone bevolkingsgroepen, van wie de voorkeuren
onvoldoende in het aanwezige scholenbestand tot uitdrukking komen. Daarnaast
werd gewezen op problematische situaties op lokaal en regionaal niveau, onder
meer voor het openbaar onderwijs in Zuid-Nederland.In januari 1996 bracht de Onderwijsraad advies
uit over de mogelijkheid van een richtingvrije planning. Hieronder wordt verstaan
een systematiek van stichting en opheffing van scholen, waarin het begrip
richting geen rol meer speelt bij beslissingen inzake de toekenning en stopzetting
van de overheidsbekostiging. De Raad concludeerde dat richtingvrije planning
een authentieke uitwerking vormt van de bedoelingen van de Grondwetgever.Met een dergelijke systematiek kan een aantal belemmeringen in de huidige
regelgeving om tot aanpassing van het scholenbestand aan de voorkeuren van
ouders te komen worden weggenomen. Het is dan niet meer nodig om van overheidswege
vast te stellen of er bij stichting van een school sprake is van een aparte,
van andere godsdiensten en levensbeschouwingen te onderscheiden richting.
Daarnaast wees de Raad nog op de gevolgen van het loslaten van het begrip
richting voor de uitvoering van het leerlingenvervoer en stelde op dit punt
een nieuwe regeling voor.In de beleidsnotitie «De identiteit van de school
in een pluriforme samenleving» gaf het vorige kabinet, voortbordurend
op de gedachte van richtingvrije planning, een reactie op het CAS-rapport
en op het advies van de Onderwijsraad. In deze notitie, die bij brief van
9 december 1996, kenmerk PO/BB 96 033 969, aan de Tweede Kamer is
gezonden, werd het begrip richtingvrije planning als volgt uitgewerkt: • de belangstelling voor een te stichten school wordt vastgesteld
door middel van ouderverklaringen, waarbij strikte eisen worden gesteld aan
de juistheid en betrouwbaarheid• in een nieuwbouwwijk waar nog geen ouderverklaringen mogelijk zijn
wordt begonnen met een openbare school• de huidige stichtings- en instandhoudingsnormen voor basisonderwijs
worden gecontinueerd, inclusief de ondergrens van 200 leerlingen in de stichtingsnormen• de lage normen voor de basisscholen/nevenvestigingen die de enige
van een bepaalde richting zijn en waarvoor geldt dat binnen een zekere afstand
geen school van dezelfde richting is, komen te vervallen• er komt een overgangsregeling van 10 jaar voor basisscholen die
onder het huidige regime worden beschermd door de lagere opheffingsnormen
voor de laatste school van een richting• de eis vervalt dat bij kleurverschieten, dat wil zeggen verandering
van de richting van de school, of bij omzetting van een openbare school in
een bijzondere vice versa, aan de stichtingsnorm moet worden voldaan• ook in de regeling voor het leerlingenvervoer wordt het richtingselement
losgelaten; daarbij geldt als uitgangspunt dat ouders in principe zelf verantwoordelijk
zijn voor de gevolgen van hun schoolkeuze en dan ook zelf de kosten hiervan
moeten betalen.In het Algemeen Overleg op 13 en 18 maart 1997
werden vragen gesteld over een aantal uitwerkingspunten van het systeem van
richtingvrije planning. De vragen hadden voornamelijk betrekking op:a. de hoogte van de stichtingsnormen en de ondergrens
van 200 leerlingenb. de hardheid van de ouderverklaringen en de mogelijkheid van directe
metingc. stichting van scholen in nieuwbouwwijkend. laatste school van de richtinge. leerlingenvervoer bij richtingvrije planningIn reactie hierop heb ik bij brief van 6 april 1999, kenmerk PO/BB/99/13 010,
aan de Tweede Kamer gemeld, dat een notitie zou worden toegestuurd waarin
uitwerking wordt gegeven aan de punten die in het eerdere overleg met de Kamer
aan de orde zijn geweest. Met de nu voorliggende notitie «Naar een flexibeler
scholenbestand» wordt hieraan invulling gegeven. Het betreft een voorstel
op hoofdlijnen waarover inmiddels met alle betrokken partijen overleg is gevoerd.
Gelijktijdig met de toezending van deze notitie aan de Tweede Kamer is de
Onderwijsraad gevraagd vóór 1 december a.s. advies uit te brengen
over de voorstellen die in deze beleidsnotitie zijn gedaan.3. Functioneren huidige systeemTussen het moment van indiening van de motie De Cloe en heden is ruim
zes jaar verstreken. Het is in dit stadium zinvol om te bekijken hoe het huidige
systeem voor het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs in die tijd heeft
gefunctioneerd.Dit kan in eerste instantie door te bezien hoeveel nieuwe scholen voor
basis- en voortgezet onderwijs in die periode zijn gesticht en tot welke richting
die scholen kunnen worden gerekend. BasisonderwijsUit de beschikbare gegevens blijkt voor wat betreft de stichting van nieuwe
scholen het volgende:• Vanaf 1993 zijn er 106 basisscholen gesticht,
als volgt verdeeld naar richting: Rooms-katholiek28 Protestants-christelijk20Openbaar38 Algemeen bijzonder 3 Islamitisch 8Evangelisch 1 Oecumenisch 7 Hindoe 1Het merendeel van deze stichtingen (ca. 90%) vindt plaats in nieuwbouwwijken.Voortgezet onderwijsUit de beschikbare gegevens blijkt voor wat betreft de stichting van nieuwe
scholen of afdelingen het volgende:• Vanaf 1993 zijn er 8 scholen voor voortgezet
onderwijs gesticht, als volgt verdeeld naar richting: Protestants-christelijk (PC)/Rooms-katholiek
(RK)1 (mavo) Openbaar3 (2 mavo 1 havo)Evangelisch1 (s.g. mavo/havo/vwo) Reformatorisch2 (mavo) Islamitisch1 (s.g. vbo/mavo/havo/vwo)Daarnaast is er een veel groter aantal voorzieningen toegekend ter completering
van reeds bestaande scholen/scholengemeenschappen. Het gaat hierbij vooral
om vbo-afdelingen en lycea. Deze categorie wordt hier buiten beschouwing gelaten.In tweede instantie kan worden gekeken naar de ontwikkelingen op het punt
van de discrepantie tussen vraag en aanbod sedert de indiening van de motie
De Cloe. In dit verband wordt gewezen op de resultaten van het promotieonderzoek
aan de Erasmus universiteit «Schoolkeuzevrijheid» (november 1999,
dr. M. Laemers). In deze studie werd de vraag getoetst of het inderdaad zo
is dat het scholenaanbod lang niet altijd in overeenstemming is met de voorkeur
van ouders. Hiertoe werden 2000 ouders geënquêteerd, afkomstig
uit 10 gemeenten (van verschillende grootte). De gemeenten waren geselecteerd
op grond van het vermoeden dat daar belemmeringen zouden kunnen leven bij
vrije schoolkeuze. Dit onderzoek leidde tot de stellingname, dat de omvang
van de discrepantie tussen het scholenaanbod en de voorkeur van de ouders
voor een school of voor een school met een bepaalde richting, beperkt is.
Het percentage ouders dat de school heeft gekozen die ze het liefst wilden
bedraagt in het basisonderwijs 86% en in het voortgezet onderwijs 92%. Het
percentage ouders dat de school heeft gekozen met de richting van hun voorkeur
is nagenoeg gelijk, namelijk 85% en respectievelijk 93%.Van de kleine groep ouders (14% basisonderwijs en 8% voortgezet onderwijs)
die belemmeringen bij de schoolkeuze ondervindt, is de afstand tussen school
en huis het belangrijkste argument om niet de voorkeursschool
te kiezen. Een andere belemmering is dat de weg naar die school te gevaarlijk
wordt bevonden. Bij circa een kwart van die ouders is het feit dat vriendjes
en vriendinnetjes niet naar de voorkeursschool gaan een belangrijke reden
een andere school te kiezen.ConclusieUit het vorenstaande kan worden geconcludeerd dat het huidige systeem
voor stichting van scholen minder rigide is dan ten tijde van indiening van
de motie De Cloe c.s. werd gevreesd.Vanaf 1993 zijn er 106 basisscholen gesticht, een gemiddeld aantal
schoolstichtingen van circa 15 per jaar. Het grootste deel betreft stichtingen
in nieuwbouwwijken. De prognosesystematiek blijkt hier in veel gevallen te
voldoen. Ook zijn er in die periode scholen gesticht voor een aantal nieuwe
richtingen.In het voortgezet onderwijs is het aantal schoolstichtingen veel beperkter.
Sinds 1993 heeft de nadruk op fusie, respectievelijk herschikking van de bestaande
scholen gelegen en niet op stichting van nieuwe voorzieningen. Bij deze fusies
en herschikkingen werken veelal scholen van verschillende richting samen.
Soms leidt die samenwerking tot omzetting van de richting van de betrokken
scholen.Op grond van de uitkomst van genoemd promotieonderzoek kan worden geconcludeerd
dat voor zowel het basisonderwijs als voor het voortgezet onderwijs de discrepantie
tussen vraag en aanbod niet erg groot is.4. Een andere benadering voor stichting van scholenDe grondgedachte van de door het vorige kabinet voorgestelde richtingvrije
planning wordt gevormd door de opvatting dat de overheid bij de planning en
instandhouding van scholen zich niet meer zou behoeven in te laten met de
beoordeling van de richting. Als principe kan deze grondgedachte op een brede
instemming rekenen. Dit bleek onder meer uit de reacties vanuit het onderwijs
en vanuit de Tweede Kamer op dat voorstel. Ook dit kabinet staat sympathiek
ten opzichte van het principe van de richtingvrije planning. Tegelijkertijd
wordt ook geconstateerd dat het huidige systeem minder rigide is dan dat aanvankelijk
werd gevreesd en dat de discrepantie tussen vraag van de ouders en aanbod
van scholen minder groot is dan verwacht. Daarnaast kan in het huidige systeem
de belangstelling onder groepen worden vastgesteld via directe meting. Hierbij
wordt om de belangstelling voor een nieuw te stichten school te kunnen bepalen
een enquête gehouden onder de ouders van potentiële leerlingen.
De kosten die zijn verbonden aan uitvoering van dat onderzoek komen voor rekening
van het aanvragende bestuur. De hoogte ervan kan, gelet op de ervaringen uit
het verleden, oplopen tot circa f 100 000,– per geval. Met
het oog hierop wordt de methodiek van directe meting slechts op beperkte schaal
toegepast.Ondanks het feit dat er veel mogelijkheden voor stichting bestaan, zijn
er enkele kleine groeperingen die zeer gemotiveerd zijn om een school naar
eigen wensen en inzichten te stichten en die hiertoe niet in de gelegenheid
kunnen worden gesteld omdat zij niet als denominatieve richting kunnen worden
erkend. Dit laatste is een vereiste binnen het huidige stichtingssysteem.
Om de behoefte aan een school van een bepaalde richting te kunnen peilen is
het in de huidige systematiek nodig om te toetsen of die groepering tot een
erkende (denominatieve) richting behoort en of er binnen een bepaalde afstand
van de te stichten school al een school van die richting aanwezig is. Dit
probleem doet zich voornamelijk voor in de grotere steden bij stromingen binnen
het hindoeïsme (Karmavadisch versus Jamavadisch), de islam (Shiitisch
versus Soennitisch) en het christendom (Evangelische school). Gezien het feit dat slechts enkele groeperingen met het huidige systeem
niet tot schoolstichting kunnen komen, terwijl zich overigens weinig problemen
voordoen met het huidige (prognose)systeem voor schoolstichting, wordt de
volgende oplossing voorgesteld.Het huidige stichtingssysteem blijft gehandhaafd en dit wordt aangevuld
met het door het vorige kabinet voorgestelde kernpunt, te weten, schoolstichting
op basis van ouderverklaringen. Daardoor kan in de benadering van dit kabinet –
in overeenstemming met de door het vorige kabinet gepresenteerde beleidsvisie
en gelet op de gewijzigde omstandigheden – meer evenwicht worden gebracht
tussen de vraag van de ouders enerzijds en het denominatieve aanbod van scholen
anderzijds.Ouderverklaringen als aanvullende mogelijkheidDoor de voorgestelde verbeteringen zou voor nieuwe groeperingen de mogelijkheid
geopend kunnen worden om scholen te stichten zonder dat zij zich als erkende
richting hoeven te bewijzen. Dit houdt onder meer in dat ook scholen kunnen
worden gesticht die zich baseren op pedagogisch-didactische inzichten, iets
wat thans onmogelijk is.Voordeel is ook dat er geen ingewikkelde maatregelen nodig zijn voor bescherming
van de (bestaande) laatste scholen van een bepaalde richting, omdat de in
de wet daarvoor opgenomen bepalingen van kracht blijven. Bij volledig richtingvrije
planning zou de bescherming vervallen voor openbare en bijzondere basisscholen
en nevenvestigingen die nu in stand worden gehouden beneden de instandhoudingsnorm,
omdat zij de laatste school van de richting of de enige openbare school/nevenvestiging
zijn binnen een bepaalde afstand. Immers bij een dergelijke planning toetst
de overheid de stichting en instandhouding van scholen niet langer aan het
aspect richting.Dit voorstel is geen middel voor alle kwalen, want bijvoorbeeld de complexiteit
van de controle op de ouderverklaringen blijft aanwezig. De problematiek beperkt
zich echter tot een veel kleiner aantal scholen, namelijk die scholen die
via de ouderverklaringen gesticht zullen worden. Ervan uitgaande dat het aantal
stichtingen niet toeneemt gaat het om een gering aantal gevallen per jaar.Bij de prognosesystematiek kan de mogelijkheid van directe meting als
aanvullend middel aanwezig blijven.Voorwaarden systematiek ouderverklaringenAan stichting van een school op basis van ouderverklaringen dienen scherpe
voorwaarden te worden gesteld om oneigenlijk gebruik te voorkomen en zeker
te kunnen zijn van het voortbestaan van de school. In dat verband wordt het
volgende voorgesteld:– de huidige stichtingsnormen voor basisonderwijs en voortgezet
onderwijs blijven van toepassing (inclusief de minimumgrens van 200 leerlingen
voor basisonderwijs);– de procedure bij stichting van een school via ouderverklaringen
zal met voldoende waarborgen worden omgeven zodat op adequate wijze kan worden
aangetoond dat binnen vijf jaar aan de stichtingsnorm wordt voldaan;– de handtekeningen die worden overgelegd moeten voldoende hard
zijn, dat wil zeggen ondertekening door de ouders ten overstaan van de ambtenaar
van de burgerlijke stand;– de geldigheid van de ouderverklaringen wordt aan een maximumtermijn
van een jaar gebonden, dat wil zeggen dat de gemeente verklaringen die langer
dan een jaar geleden zijn ingediend niet mag meetellen bij het bepalen van
de belangstelling voor de nieuwe school; – voor wat betreft het basisonderwijs kan geen gebruik worden gemaakt
van de wettelijke ontheffingen op grond van het begrip richting, zoals de
lagere instandhoudingsnormen voor de laatste school van de richting, de toepassing
van de gemiddelde schoolgrootte of het vormen van een nevenvestiging (voortgezet
onderwijs kent een dergelijke ontheffing niet);– de stichting zal financieel gewaarborgd moeten worden (borgstellingsfonds,
waarborgsom).Het tegen het systeem van ouderverklaringen ingebrachte bezwaar van een
te complexe en bureaucratische controle op de ouderverklaringen weegt bij
het voorstel in de nu voorliggende notitie minder zwaar dan bij volledig doorgevoerde
richtingvrije planning. De striktheid met betrekking tot de criteria kan in
dit aanvullende systeem gemakkelijker worden gehandhaafd, omdat dit niet de
enige weg is om een school te kunnen stichten. Stichting via de prognosesystematiek
blijft immers ook nog mogelijk.Specifieke voorwaarden voor het basisonderwijsVoor wat betreft basisonderwijs wordt in aanvulling op deze criteria nog
het volgende opgemerkt. In de huidige stichtingssystematiek wordt de positie
van de omliggende scholen beschermd door de aftrek van plaatsruimte op bestaande
scholen van dezelfde richting. Bij stichting via ouderverklaringen mogen alle
leerlingen worden meegeteld, dus ook leerlingen die al een school bezoeken
en waarvoor plaatsruimte op die school aanwezig blijft.Er zal wel een beperking gelden voor wat betreft de leeftijd van de leerling.
Als een kind langer op een andere school zit neemt de kans dat het daadwerkelijk
wordt ingeschreven op een nieuw te stichten school af. Daarom wordt voorgesteld
dat alleen verklaringen mogen worden ingediend die betrekking hebben op kinderen
die jonger zijn dan 8 jaar.Specifieke voorwaarden voor het voortgezet onderwijsOok voor het voortgezet onderwijs wordt voorgesteld om als aanvulling
op de huidige stichtingssystematiek (met directe meting als aanvullend instrument)
de mogelijkheid van stichting via ouderverklaringen te introduceren. Bij deze
aanvulling zullen, evenals bij het basisonderwijs, de dan geldende stichtingsnormen
en opheffingsnormen worden gehandhaafd, zodat het huidige scholenbestand in
evenwicht kan blijven.De aanvullende mogelijkheid van stichting via ouderverklaringen kan worden
toegepast bij stichting van nieuwe scholen. Dit is niet het geval bij completering
van bestaande scholengemeenschappen met bijvoorbeeld vbo-afdelingen of een
lyceum. Het instrument van de ouderverklaringen is immers bedoeld voor situaties
waar de grondslag van een school als geheel aan de orde is.Aan de ouderverklaringen worden soortgelijke eisen gesteld als in het
basisonderwijs, met dien verstande dat verklaringen alleen betrekking mogen
hebben op kinderen tussen 9 en 14 jaar.LeerlingenvervoerVoor het leerlingenvervoer verandert er bij de voorgestelde aanvullende
mogelijkheid van schoolstichting in wezen niets. Het bestaande stelsel waarin
de gemeente haar beslissing mede relateert aan het richtingsbegrip blijft
intact.Er kunnen zich daarbij twee gevallen voordoen: 1. Scholen worden gesticht volgens het huidige systeem
van de langetermijnprognose Dit zullen naar verwachting de meeste zijn en levert voor wat betreft
leerlingenvervoer geen nieuwe problemen op (de richting speelt thans immers
ook een rol bij het beoordelen van aanvragen voor leerlingenvervoer).2. Scholen worden gesticht door middel van ouderverklaringen Bij gebruikmaking van deze mogelijkheid voor schoolstichting speelt de
richting geen rol meer, echter voor het leerlingenvervoer blijft de richting
wel van belang. Scholen die door middel van ouderverklaringen zijn gesticht
hebben immers wel een grondslag (blijkend uit de statuten). Dit aspect is
echter bij stichting van de school niet door de overheid getoetst. Bij uitvoering
van de regeling leerlingenvervoer kan de gemeente dit onderdeel blijven toetsen
net zoals dat onder de Lager-onderwijswet van 1920 het geval was en zoals
dat nu – onder de Wet op het Primair Onderwijs (WPO) – het geval
is.5. Stichting van basisscholen in nieuwbouwwijkenIn het vorige hoofdstuk zijn voorstellen gedaan om via stichting van scholen
tot meer flexibiliteit in de samenstelling van het scholenbestand te komen.
Niet als doel op zichzelf, maar om waar nodig en wenselijk beter in te kunnen
spelen op de voorkeuren van ouders. De vraag is of hiermee ook de flexibiliteit
in nieuwbouwwijken voldoende wordt vergroot, of dat er nog naar andere mogelijkheden
moet worden gezocht. Het gaat hier met name om het basisonderwijs, dat door
de jonge leeftijd van de leerlingen veelal wijkgebonden is. Het voedingsgebied
van scholen voor voortgezet onderwijs is groter en meestal wijkoverstijgend.
Binnen redelijke afstand zijn altijd wel scholen voor voortgezet onderwijs
voor handen, waardoor er minder noodzaak is direct een nieuwe voorziening
in de grote nieuwbouwlocaties te realiseren. Voor zover die noodzaak wel aanwezig
is bieden de instrumenten van directe meting en ouderverklaringen voldoende
mogelijkheden om in een (bestaande of) nieuwe wijk voorzieningen te creëren
voor leerlingen in het voortgezet onderwijs, waarmee aan de wensen van de
ouders tegemoet kan worden gekomen.VraagstellingIn deze notitie is tot nu toe uitgegaan van meer flexibiliteit in de samenstelling
van het scholenbestand door:• de extra mogelijkheid van stichting via ouderverklaringen naast
de huidige regeling van stichting op basis van prognoses• versoepeling van de criteria bij het kleurverschieten/omzetten
van bestaande scholen.De vraag is of met deze instrumenten ook in de grote nieuwbouwwijken voldoende
recht kan worden gedaan aan het uitgangspunt van meer flexibiliteit. Deze
vraag is om de volgende twee redenen relevant:1. De huidige prognosesystematiek heeft een consoliderende uitwerking
op nieuwbouwwijken, omdat de belangstellingspercentages voor deze wijk direct
zijn gebaseerd op de verdeling van het onderwijs over de richtingen in de
rest van de gemeente. Daardoor ontstaat in nieuwbouwwijken doorgaans het bekende
patroon van basisscholen (protestants-christelijke, rooms-katholieke en openbare).
De vraag is echter of de bevolking van de nieuwbouwwijk ook daadwerkelijk
een afspiegeling vormt van de rest van de gemeente. De praktijk wijst soms
anders uit. Zo kan de leeftijdsopbouw van nieuwe wijken sterk verschillen
ten opzichte van de bestaande wijken, bijvoorbeeld omdat veel
starters op de woningmarkt zich in de nieuwe wijk vestigen. Onder een zo jonge
populatie kunnen de voorkeuren naar de denominatieve inkleuring van het schoolaanbod
anders liggen dan in de bestaande wijken. De eventuele aanpassing aan de wensen
van de ouders zou dan gelegen moeten zijn in de mogelijkheden tot kleurverschieten/omzetting
en tot stichting via ouderverklaringen na volgroeiing van de wijk, dus niet
eerder dan na een periode van 10 tot 15 jaar. Met andere woorden: de beoogde
flexibiliteit is er één die pas op termijn kan worden gerealiseerd.2. De methode van ouderverklaringen kan in nieuwe wijken niet van begin
af aan worden toegepast, omdat de toekomstige bewoners nog niet bekend zijn.
De eerste jaren woont slechts een deel van de ouders in de nieuwe wijk en
daardoor kunnen er niet genoeg ouderverklaringen worden ingediend om de stichtingsnorm
te halen. Voor het basisonderwijs is het de eerste jaren dus niet mogelijk
de gewenste grondslag van de school via ouderverklaringen vast te stellen.Eerder voorstelIn de discussie in het Algemeen Overleg in 1997 kwamen deze aspecten over
de scholenplanning in nieuwbouwwijken ook reeds aan de orde, zij het dat dit
toen gold tegen de achtergrond van het voorstel dat schoolstichting alleen
nog maar zou kunnen plaatsvinden via de weg van ouderverklaringen (totale
richtingvrije planning). In de beleidsnotitie «De identiteit van de
school in een pluriforme samenleving» werd voorgesteld in nieuwbouwwijken
te starten met een openbare school, indien door (vrijwillige) verplaatsing
geen voorziening in de wijk tot stand kan komen of bij het uitblijven van
initiatieven vanuit het bijzonder onderwijs voor een nieuwe school via ouderverklaringen.
Dit laatste zal in nieuwbouwwijken veelal aan de orde zijn, immers voor het
basisonderwijs is het bij gedeeltelijke realisering van de nieuwbouwwijk niet
mogelijk voldoende ouderverklaringen te verzamelen. Het voorstel hield in
dat in nieuwbouwwijken gedurende de eerste vijf jaar zou worden gestart met
een openbare basisschool als kon worden aangetoond dat er voldoende leerlingen
waren om de stichtingsnorm te kunnen halen. Na vijf jaar zou het scholenpatroon
dan verder worden ingekleurd via de systematiek van ouderverklaringen.Feitelijk onderzoek laat zien dat in de periode 1995–1999 in 20
nieuwbouwgebieden schoolstichting heeft plaatsgevonden. In alle gevallen is
daarbij openbaar onderwijs tot stand gekomen (in 17 gebieden door stichting
van een nieuwe school en in de resterende 3 wijken door verplaatsing van een
bestaande school). De lokale praktijk, daarbij inbegrepen de handelwijze van
gemeenten, laat zien dat het niet noodzakelijk is om wettelijk te verankeren
dat de komst van het openbaar onderwijs voorrang zou moeten krijgen. Deze
feitelijke ontwikkelingen laten zien dat een bepaling, waarbij wordt aangegeven
dat iedere nieuwe wijk (van enige omvang) moet
worden voorzien van openbaar basisonderwijs, weinig praktische betekenis zou
hebben. Daarbij komt dat zowel bij de stichting als instandhouding van basisscholen
in de wet al geobjectiveerd is in welke omstandigheden een openbare basisschool
moet worden gesticht of in stand moet worden gehouden.Afgezien hiervan is er op basis van de in de vorige paragraaf genoemde
redenen, alle aanleiding om mede in het licht van de scholenplanning in grote
nieuwbouw-lokaties het huidige systeem verder te verbeteren. Dit in navolging
op het voorstel van het vorige kabinet en naast de al voorgestelde verbeteringen
inzake de ouderverklaringen en de normstelling voor kleurverschieten. Afwijkingsmogelijkheid van gemeentelijke belangstellingspercentagesZoals eerder aangegeven doet zich bij grote nieuwbouwwijken de moeilijkheid
voor dat op het moment waarop de eerste voorzieningen worden gepland, er nog
geen of onvoldoende bewoners zijn op basis waarvan de voorkeuren naar verlangd
onderwijs kunnen worden vastgesteld. Het volgende voorstel heeft als oogmerk
om al in het beginstadium van de realisering van de wijk, de te verwachten
voorkeuren van ouders zo dicht mogelijk te kunnen benaderen. Dit opdat in
de wijk wordt gestart met een aanbod van voorzieningen dat goed aansluit op
de wensen van de ouders.Het voorstel is om aanvragers voor grote nieuwbouwwijken de mogelijkheid
te geven om af te wijken van de wettelijke hoofdregel in de huidige prognosesystematiek
voor het basisonderwijs. Deze hoofdregel houdt in dat de belangstellingspercentages
van de hele gemeente dienen te worden gehanteerd
bij de planning van nieuwe voorzieningen. Dus ook voor de planning van voorzieningen
in grote nieuwbouwlocaties. Deze hoofdregel gaat voorbij aan de vraag of op
deze wijze in alle gevallen een goede afspiegeling wordt verkregen van de
te verwachte voorkeuren naar verlangd onderwijs van de ouders in de nieuwe
wijk. Door de mogelijkheid te bieden om van deze hoofdregel af te wijken,
wordt de noodzakelijke flexibiliteit geboden in gevallen waarin de hoofdregel
te rigide werkt. Met het bieden van deze mogelijkheid bij de planning van
nieuwe basisscholen, wordt aangesloten op dezelfde mogelijkheid die al voor
het voortgezet onderwijs geldt. Daar is het namelijk al mogelijk om bij prognoses
af te wijken van de reguliere belangstellingspercentages. Wanneer een aanvrager
met gegevens aantoont dat het redelijk is om van andere percentages uit te
gaan, bijvoorbeeld van een voedingsgebied van een bestaande school dat vergelijkbaar
is met die van de gewenste school, dan is dat toegestaan. Uiteraard worden
deze redenen in het kader van de vaststelling van het plan van scholen getoetst.Voor het basisonderwijs wordt voor nieuwbouwwijken eenzelfde afwijkingsmogelijkheid
voorgesteld. Naast een harmonisatie die hierdoor tussen de planningsystematiek
van basis- en voortgezet onderwijs wordt bereikt, is het een inhoudelijke
verbetering van de vigerende planningsregels voor het basisonderwijs. Zo wordt
de mogelijkheid geboden om voor grote nieuwbouwlocaties uit te gaan van andere
belangstellingspercentages dan de percentages van de gemeente waarbinnen de
locaties zich bevindt. Zo kan gebruik worden gemaakt van de belangstellingspercentages
van recent ontwikkelde wijken die vergelijkbaar
zijn met de nog te ontwikkelen wijk. In het kader van de huidige regelgeving
voor basisonderwijs is al sprake van een dergelijk instrument waarbij sprake
is van een vorm van vergelijking met andere situaties. Het gaat dan om gevallen
waarin sprake is van de stichting van een school van een richting die nog
niet aanwezig is in de gemeente. In dat geval wordt uitgegaan van de belangstelling
voor die richting in een vergelijkbare gemeente.
In de praktijk blijken zowel aanvragers als gemeenten goed uit te voeten te
kunnen met deze bepaling. Er kan van worden uitgegaan dat ook de nu voorgestelde
afwijkingsmogelijkheid langs dezelfde weg in de praktijk vorm krijgt.Zoals gezegd wordt met de afwijkingsmogelijkheid voor nieuwbouwwijken
een oplossing geboden voor in de praktijk soms geconstateerde nadelen aan
het strikt hanteren van gemeentelijke belangstellingspercentages. Zo werden
bijvoorbeeld na een gemeentelijke herindeling de gemeenten Berghem en Oss
samengevoegd. Daardoor moesten de belangstellingspercentages van de totale
gemeente Oss worden toegepast de planning van scholen in een nieuwe wijk in
de voormalige gemeente Berghem. Dit gaf problemen omdat het om qua woon- en
leefomstandigheden (en ook qua denominatieve voorkeuren) twee
totaal verschillende gebieden ging.Het is in eerste instantie aan de aanvrager van een nieuwe school om te
bezien of men van deze afwijkingsmogelijkheid gebruik wil maken. Indien de
aanvrager dit doet, dan moet met gegevens worden onderbouwd dat de gemeentelijke
belangstellingspercentages geen adequaat beeld geven van de te verwachten
voorkeuren naar verlangd onderwijs in de nieuwe wijk en dat daarom afwijking
gerechtvaardigd is. Tevens moet worden aangetoond dat de gehanteerde alternatieve
percentages zijn gebaseerd op een gebied dat vergelijkbaar is met het gebied
waarvoor de nieuwe school wordt gewenst. De gemeente toetst deze aanvrage
dan in het kader van de planprocedure.Wanneer de bestuurlijke vormgeving van de samenwerkingsschool wettelijk
is geregeld betekent dit met name in nieuwbouwwijken een extra optie in de
startfase, namelijk een school waarin het openbaar onderwijs en de belangrijkste
bijzondere richtingen van het bijzonder onderwijs samenwerken. Dit zal voor
veel ouders, zeker in de aanvangsfase, een goed alternatief kunnen zijn.ConclusieAlles overziend is het voorstel om in het licht van meer flexibiliteit
in planningssystematiek van basisscholen in nieuwbouwwijken, te voorzien in
de mogelijkheid om af te wijken van de reguliere, gemeentelijke belangstellingspercentages.
Wanneer een aanvrager gebruik maakt van deze mogelijkheid, toetst de gemeente
bij de vaststelling van het gemeentelijk plan van nieuwe basisscholen of voldoende
aannemelijk is gemaakt dat wordt afgeweken van de reguliere gemeentelijke
belangstellingspercentages.Met dit voorstel en de hiervoor behandelde verbeteringen inzake ouderverklaringen
en kleurverschieten, wordt bereikt dat ook in grote nieuwbouwgebieden de voorkeuren
van de (toekomstige) bewoners naar verlangd onderwijs zo dicht mogelijk kunnen
worden benaderd. De mogelijkheid van stichting van een samenwerkingsschool
zal dit effect nog versterken.6. Kleurverschieten/omzettingFlexibilisering van het scholenbestand door stichting is, gegeven de hoogte
van de stichtingsnormen, maar in beperkte mate mogelijk. De dynamiek in het
scholenbestand zal dan ook vooral gezocht moeten worden in de aanpassing van
de identiteit van bestaande bijzondere scholen (kleurverschieten) en in omzetting
van openbare scholen in bijzondere en omgekeerd.Een voordeel van het door het vorige kabinet voorgestelde systeem van
algehele richtingvrije planning is dat scholen onbeperkt van kleur kunnen
verschieten zolang ze aan de opheffingsnorm voldoen. Het zou dan, anders dan
in het huidige systeem, binnen het basisonderwijs niet meer nodig zijn dat
aan de (hoge) stichtingsnormen wordt voldaan. Als in het thans gedane voorstel
het huidige bestel op dit punt gehandhaafd blijft betekent dit dat kleurverschieten
heel moeilijk is en blijft. Daarom wordt hieronder een voorstel geformuleerd
om het kleurverschieten voor het basisonderwijs te versoepelen. Overigens
is het zo dat in het voortgezet onderwijs de eisen
voor het van kleur verschieten reeds zijn versoepeld. Hier wordt in alle gevallen
aan de opheffingsnorm getoetst. BasisonderwijsVoorgesteld wordt om ook voor het basisonderwijs het «kleurverschieten»
voor bestaande scholen te versoepelen. Dit kan door niet meer te eisen dat
scholen aan de (hoge) stichtingsnorm voldoen, maar in plaats daarvan aan de
(lagere) instandhoudingsnorm. Het voordeel is dat daardoor de flexibiliteit
binnen de bestaande richtingen wordt bevorderd. Wel bestaat het gevaar dat
dit strategisch gedrag oproept. In het verleden is meermalen gebleken dat
scholen of schoolbesturen bereid waren van richting te veranderen om verzekerd
te zijn van het voortbestaan van de school (op grond van de instandhoudingsregel
voor de laatste school van een richting binnen een bepaalde afstand). Daarom
wordt als voorwaarde opgenomen, dat scholen die op een gegeven moment van
kleur willen verschieten, binnen een bepaalde periode daarna nog aan de oorspronkelijke
instandhoudingsnorm moeten blijven voldoen. Tevens zal worden nagegaan of
er sprake is van een erkende of te erkennen richting.Omdat de Wet op het voortgezet onderwijs geen lagere opheffingsnormen
kent voor de laatste scholen van de richting, is het gevaar van strategisch
gedrag in het voortgezet onderwijs kleiner. Een aanvullende eis hoeft daar
dan ook niet te worden gesteld.Garantiefunctie openbaar basisonderwijsBij omzetting van een openbare school in een bijzondere geldt als voorwaarde
dat de garantiefunctie van het openbaar onderwijs niet wordt aangetast.Conform de huidige regeling gelden voor wat betreft basisonderwijs aanvullende
voorschriften voor stichting, opheffing en omzetting. Als ouders kenbaar hebben
gemaakt dat er behoefte is aan een openbare basisschool en er is over de weg
gemeten binnen 10 kilometer geen andere openbare school aanwezig, dan kan
een openbare school gesticht worden zonder dat daarvoor aan de stichtingsnormen
hoeft te worden voldaan. Omzetting van een openbare school in een bijzondere
is niet toegestaan als er binnen een afstand van 10 kilometer over de weg
gemeten geen openbare school meer aanwezig is. Tot slot geldt voor de bekostiging
van een openbare nevenvestiging geen ondergrens voor het aantal leerlingen
als binnen een afstand van 10 kilometer over de weg gemeten geen openbare
school aanwezig is.Garantiefunctie openbaar voortgezet onderwijsVoor het voortgezet onderwijs wordt de garantiefunctie van het openbaar
onderwijs conform de huidige regeling als volgt ingevuld.Omzetting van een openbare school in een bijzondere school is slechts
dan toegestaan wanneer er naar het oordeel van Gedeputeerde Staten van de
betreffende provincie voldoende voorzien blijft in de behoefte aan openbaar
onderwijs in een genoegzaam aantal scholen. Als ouders van een voldoende aantal
leerlingen (naar de mening van Gedeputeerde Staten van de provincie) kenbaar
hebben gemaakt behoefte te hebben aan een nieuwe openbare school en de gemeente
heeft hierop geen actie ondernomen, kan de provincie de gemeente opdragen
een verzoek om stichting bij de Minister in te dienen. Wanneer ook de provincie
dit nalaat kan de Minister de gemeente opdragen zo'n verzoek bij hem in te
dienen indien de ouders van een naar zijn oordeel voldoende aantal leerlingen
daartoe de wens te kennen hebben gegeven. 7. Monitoring/evaluatieDe voorgestelde wijzigingen hebben naar verwachting geen financieel effect
voor de Rijksbegroting. Per saldo valt er ten gevolge van deze voorstellen
geen toename van het aantal stichtingen te verwachten. De stichtingsnormen
voor basisonderwijs en voortgezet onderwijs blijven gelijk (inclusief de ondergrens
van 200 leerlingen voor basisonderwijs).De meeste nieuwe scholen zullen worden gesticht in nieuwbouwwijken en
daar zal in de regel worden gesticht op grond van de bestaande prognosesystematiek.
Naar verwachting zal hier op beperkte schaal een zeker substitutie effect
kunnen optreden. Scholen die eerst onder de huidige prognoseregeling tot stand
zouden komen zullen in de toekomst via de systematiek van ouderverklaringen
worden gesticht. In het nu voorliggende voorstel worden stringente voorwaarden
gesteld aan deze systematiek om oneigenlijk gebruik te voorkomen en om het
voortbestaan van de nieuwe school te garanderen.In bestaande wijken zal flexibilisering worden verkregen door kleurverschieten/omzetting.
Daarbij ontstaan er geen nieuwe scholen. Wellicht kan hier sprake zijn van
een zeker inhaaleffect, echter de eventuele personele effecten hiervan zullen,
gezien de krapte op de arbeidsmarkt, zonder al te grote problemen kunnen worden
opgevangen. Evenmin valt te verwachten dat het beroep op de regeling leerlingenvervoer
nu erg zal toenemen.Een exacte inschatting van de consequenties is echter niet te maken omdat
er geen recente ervaring bestaat met het stichten van scholen door middel
van ouderverklaringen.Daarom wordt voorgesteld om de nieuwe systematiek gedurende enige jaren
na inwerkingtreding van de wetswijziging te monitoren. Daarbij wordt gedacht
aan een periode van 3 tot 5 jaar.Na die periode zal de balans worden opgemaakt, waarbij nagegaan wordt
of de voorgestelde maatregelen inderdaad tot flexibilisering van het scholenbestand
hebben geleid. Zo zal worden nagegaan hoeveel scholen op basis van ouderverklaringen
zijn gesticht, hoeveel scholen van kleur zijn verschoten en in hoeveel gevallen
gebruik is gemaakt van de mogelijkheid om bij prognoses af te wijken van de
reguliere vaststelling van de belangstellingspercentages.Ook zal ook worden bezien in hoeverre deze ontwikkelingen hebben geleid
tot sluiting van andere scholen. Tevens zal worden nagegaan welke kwantitatieve
ontwikkelingen zich door dergelijke schoolstichtingen hebben voorgedaan. De
voorziene evaluatie zal alle financiële gevolgen betreffen. Op basis
van deze evaluatie kan worden beoordeeld of verdere veranderingen of aanpassingen
in de wetgeving noodzakelijk zijn te achten.XNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25167-4.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl