Goedkeuring verdrag 10-12-'82 inzake recht van de zee en van Overeenkomst 29-7-'94 mbt uitvoering deel XI van dat verdrag; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24433, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

11-10-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24433-(R1549) nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamI. SamenvattingII. Historisch overzichtIII. Aard van de ConferentieIV. Inhoud van het Verdrag IV.1. AlgemeenIV.2. Territoriale ZeeIV.3. ZeestratenIV.4. ArchipelsIV.5. Exclusieve Economische ZoneIV.6. Continentaal PlatIV.7. Afbakening van zeegebiedenIV.8. Volle zeeIV.9. EilandenIV.10. Ingesloten of half-ingesloten zeeënIV.11. Internationaal diepzeemijnbouwregimeIV.11.1. Het Informeel OverlegIV.11.2. De OvereenkomstIV.11.3. De Autoriteita. Beleid van de Autoriteitb. Besluitvorming in de AutoriteitIV.11.4. De OndernemingIV.11.5. De herzieningsconferentieIV.11.6. Overdracht van technologieIV.11.7. ProduktiebeleidIV.11.8. Exploratie- en exploitatiesysteemIV.11.9. Resolutie inzake voorbereidende investeringenIV.11.10. Het CompensatiefondsIV.11.11. De financiële voorwaarden van contractenIV.11.12. Het Financieel ComitéIV.11.13. ConclusieIV.12. Bescherming en behoud van het mariene milieuIV.13. Wetenschappelijk zeeonderzoekIV.14. Mariene technologieIV.15. Regeling van geschillenIV.16. Algemene bepalingenIV.17. SlotbepalingenIV.18. BijlagenV. Enige speciale aspecten V.1. EGV.2. De Voorbereidende CommissieVI. Financiële implicatiesa. Het budget van de Autoriteit te Kingston, Jamaicab. De kosten van het Internationale Hof voor het Recht
van de Zee te HamburgVII. Voorlopige toepassingVIII. KoninkrijkspositieOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24433Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 86 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 433 (R 1549)Goedkeuring van het op 10 december 1982 te Montego-Bay tot stand gekomen
Verdrag van de Verenigde Naties inzake het recht van de zee, met bijlagen,
en van de op 29 juli 1994 te New York tot stand gekomen Overeenkomst betreffende
de uitvoering van Deel XI van genoemd Verdrag, met bijlagenr. 3MEMORIE VAN TOELICHTING Inhoudsopgave blz.   I.Samenvatting2   II.Historisch
overzicht3   III.Aard van de Conferentie7   IV.Inhoud van het Verdrag9IV.1.Algemeen 9 IV.2.Territoriale Zee10IV.3.Zeestraten11 IV.4.Archipels11 IV.5.Exclusieve
Economische Zone11 IV.6.Continentaal Plat12 IV.7.Afbakening
van zeegebieden13 IV.8.VolIe zee13 IV.9.Eilanden14IV.10.Ingesloten of half-ingesloten zeeën14 IV.11.Internationaal
diepzeemijnbouwregime14 IV.11.1.Het Informeel overleg15IV.11.2.De Overeenkomst15 IV.11.3.De Autoriteit16IV.11.4.De Onderneming17 IV.11.5.De herzieningsconferentie17IV.11.6.Overdracht van technologie18 IV.11.7.Produktiebeleid19IV.11.8.Exploratie- en exploitatiesysteem19 IV.11.9.Resolutie
inzake voorbereidende investeringen20 IV.11.10.Het Compensatiefonds20IV.11.11.De financiële voorwaarden van contracten20IV.11.12.Het Financieel Comité20 IV.11.13.Conclusie21IV.12.Bescherming en behoud van het mariene milieu21 IV.13.Wetenschappelijk
zeeonderzoek23 IV.14.Mariene technologie23 IV.15.Regeling
van geschillen24 IV.16.Algemene bepalingen25 IV.17.Slotbepalingen25IV.18.Bijlagen26    V.Enige speciale
aspecten26V.1.EG26 V.2.De
Voorbereidende Commissie27    VI.Financiële
implicaties28   VII.Voorlopige toepassing29   VIII.Koninkrijkspositie30I. SamenvattingNa ruim acht jaar van onderhandelingen werd de Derde Zeerechtconferentie
van de Verenigde Naties op 10 december 1982 te Jamaica afgesloten met de ondertekening
van de Slotakte en de openstelling voor ondertekening van het onderhavige
Verdrag. Het aldus op 10 december 1982 te Montego-Bay tot stand gekomen Verdrag
van de Verenigde Naties inzake het recht van de zee, met bijlagen (Trb. 1983,
83 en 1984, 55; hierna te noemen «het Zeerechtverdrag» of «het
Verdrag») bevat regels voor vrijwel alle aspecten van het gebruik van
de zee: scheepvaart, visserij, milieubescherming, continentaal plat, wetenschappelijk
zeeonderzoek alsmede exploratie en exploitatie van minerale rijkdommen van
de diepzeebodem (diepzeemijnbouw).Bij de ondertekening van het Verdrag voor het Koninkrijk, eveneens op
10 december 1982, werd een verklaring afgelegd, uitgesproken door de leider
van de Koninkrijksdelegatie, inhoudende dat de ondertekening niet betekende
dat reeds een vast voornemen tot bekrachtiging bestond en dat over de bekrachtiging
te zijner tijd een afzonderlijke beslissing zou worden genomen, waarbij de
financiële consequenties een rol zouden spelen. Tot deze verklaring werd
door de toenmalige regering besloten op grond van bezwaren tegen Deel XI van
het Verdrag, handelende over de voorziene diepzeemijnbouw. De Tweede Kamer
werd ter zake geïnformeerd bij brief van de Minister van Buitenlandse
Zaken d.d. 14 maart 1983 (Kamerstukken II 1982/83, 17 824, nr. 1).Aangezien ook van andere westerse landen bekend was dat zij overwegende
bezwaren hadden tegen Deel XI van het Verdrag en dan ook geen partij zouden
worden bij het Verdrag, zijn tijdens informele consultaties, gehouden door
de Secretaris-Generaal van de Verenigde Naties, de mogelijkheden bestudeerd
om de participatie in het Verdrag werkelijk universeel te doen zijn. Het resultaat
van de informele consultaties, waaraan van Nederlandse kant actief is bijgedragen,
is de op 29 juli 1994 te New York tot stand gekomen Overeenkomst betreffende
de uitvoering van Deel XI van het Verdrag (Trb. 1994, 233 en 1995, 196; hierna
te noemen «de Overeenkomst»). Met deze Overeenkomst, die in feite
strekt tot wijziging van het Verdrag, kunnen zowel westerse landen als ontwikkelingslanden
instemmen. Formeel is geen sprake van een wijziging als bedoeld in artikel
314 van het Verdrag. De procedures die het Verdrag voorschrijft ten aanzien
van wijziging van bepalingen die uitsluitend betrekking hebben op de werkzaamheden
in het Gebied – en daarvan is hier sprake – konden met betrekking
tot de Overeenkomst niet worden gevolgd aangezien de Internationale Zeebodemautoriteit,
aan wie in die wijzigingsprocedure een rol is toebedeeld, op het moment van
de totstandkoming van de Overeenkomst nog niet bestond, daar het Verdrag,
krachtens hetwelk de Internationale Zeebodemautoriteit is ingesteld, op dat
moment nog niet in werking was getreden. De tekst van de Overeenkomst was
als bijlage gevoegd bij een resolutie van de Algemene Vergadering van de Verenigde
Naties, die op 28 juli 1994 met 121 stemmen, zonder tegenstem, werd aangenomen.
Op 29 juli is de Overeenkomst vervolgens onder voorbehoud van bekrachtiging
voor het Koninkrijk ondertekend. Met het Koninkrijk hebben nog 40 andere landen
de Overeenkomst ondertekend.De aanvaarding van deze Overeenkomst zal kunnen leiden tot een universele
aanvaarding van het Zeerechtverdrag. Voor de internationale gemeenschap is
dit perspectief van belang omdat daarmee het juridisch regime voor de exploitatie
of gebruik van de zee wordt bevestigd. Ontwikkelingen om de rechtsmacht van
de kuststaat uit te breiden buiten de grenzen in het Verdrag neergelegd, zullen
door deze universele aanvaarding met meer overtuiging kunnen worden tegengegaan. II. Historisch overzichtHet klassieke zeerecht was in hoofdzaak gericht op de scheepvaart en met
het oog daarop was een onderscheid gemaakt tussen enerzijds een volle zee,
waar het beginsel van vrijheid gold en anderzijds de nabij de kust gelegen
wateren, waarover de kuststaat soevereine rechten kon uitoefenen.Daar de volle zee voor alle staten open was, kon geen enkele staat op
wettige wijze enig deel aan zijn soevereiniteit onderwerpen en had iedere
staat het recht schepen onder eigen vlag op de volle zee te laten varen. Ook
de exploitatie van de rijkdommen van de zee was in beginsel vrij.Met inachtneming van het recht van onschuldige doorvaart, kon de kuststaat
soevereine rechten uitoefenen over de territoriale zee, die zich traditioneel
uitstrekte tot drie zeemijlen uit de kust.Dit traditionele juridische regime gold praktisch ongewijzigd tot na de
tweede wereldoorlog.Als gevolg van de technologische ontwikkelingen kwam het economisch gebruik
van de zee, anders dan de scheepvaart, geleidelijk meer centraal te staan.Naast visserij was dit aanvankelijk met name de exploitatie van olie en
gas. Als gevolg van deze belangstelling voor de natuurlijke rijkdommen van
de zee en in de zeebodem, gingen staten, op grond van economische overwegingen,
zeggenschap opeisen over grotere gebieden voor hun kust. De eerste stap daartoe
werd gezet door President Truman toen deze in 1945 rechten voor de Verenigde
Staten proclameerde over de rijkdommen in het continentaal plat. In 1958 werden
vervolgens vier zeerechtverdragen tot stand gebracht. Deze vier, op 29 april
1958 te Genève tot stand gekomen verdragen zijn de volgende:– Verdrag inzake de territoriale zee en de aansluitende zone (Trb.
1959, 123; laatstelijk Trb. 1971, 221);– Verdrag inzake de volle zee (Trb. 1959, 124; laatstelijk Trb.
1971, 222);– Verdrag inzake de visserij en de instandhouding van de levende
rijkdommen van de volle zee (Trb. 1959, 125; laatstelijk Trb. 1971, 223);– Verdrag inzake het continentale plateau (Trb. 1959, 126; laatstelijk
Trb. 1971, 224).Voorts kwam op dezelfde datum en plaats tot stand het Protocol van facultatieve
ondertekening inzake de verplichte beslechting van geschillen (Trb. 1959,
127; laatstelijk Trb. 1971, 225).Het Koninkrijk der Nederlanden is sinds 20 maart 1966 partij bij de bovengenoemde
verdragen. Zij werden voor het gehele Koninkrijk goedgekeurd bij rijkswet
van 7 juli 1965 (Stb. 343). Zie voor de behandeling in de Staten-Generaal:
Bijlagen Handelingen II 1963/64 en 1964/65 – 7723 (R 425);Handelingen II 1964/65, blz. 1535; Bijlagen Handelingen I 1964/65, nr.
155; en Handelingen I 1964/65, blz. 772.Het Koninkrijk zal partij blijven bij genoemde verdragen, maar in relaties
tussen de partijen bij het Zeerechtverdrag zal aan dat laatste voorrang toekomen.
De verdragen van 1958 blijven van belang in relatie tot staten die geen partij
zijn bij het Zeerechtverdrag, en dan slechts voorzover het regels in de Geneefse
verdragen betreft die niet op basis van de vorming van internationaal gewoonterecht
naar aanleiding van het Zeerechtverdrag opzij gezet zijn.Het ging in 1958 in hoofdzaak om een codificatie van het bestaande klassieke
zeerecht. Met name de nieuwe economische gebruiken, visserij op grotere schaal
en de olie- en gaswinning op het continentaal plat, maakten toen reeds overeenstemming
over afbakening van de gebieden waarover de kuststaat exclusieve zeggenschap
zou kunnen uitoefenen, onmogelijk. Als gevolg van deze verschillen
van inzicht kregen de voorstellen betreffende de breedte van de territoriale
zee noch betreffende het regime voor de visserij de vereiste meerderheid.
In het voorjaar van 1960 werd een tweede conferentie door de Verenigde Naties
bijeengeroepen om alsnog een regeling uit te werken. Het is echter ook deze
conferentie niet gelukt tot overeenstemming te komen. De voorstanders van
een twaalf mijl brede territoriale zee kregen onvoldoende steun, maar dit
was eveneens het geval met het voorstel van een zes mijl brede territoriale
zee tezamen met een zes mijl aansluitende zone met bijzondere rechten voor
de visserij, hoewel voor dit laatste voorstel in deze conferentie van 1960
slechts één stem te weinig was om te worden aangenomen.Ook de buitengrens van het continentaal plat bleef in 1958 onduidelijk
en volstaan werd met het zogeheten exploitatiecriterium, dat wil zeggen dat
onder continentaal plat wordt verstaan: de zeebedding en de ondergrond van
de onder water gelegen gebieden die aan de kust aansluiten doch buiten de
territoriale wateren zijn gelegen tot een diepte van 200 meter of, daar voorbij,
tot waar de diepte van de bovengelegen wateren de exploitatie van de natuurlijke
rijkdommen van die gebieden nog mogelijk maakt.De verdeling van de codificatie in 1958 over vier afzonderlijke verdragen
heeft bovendien uiteindelijk in de hand gewerkt dat staten de mogelijkheid
aangrepen om niet bij alle verdragen partij te worden maar daaruit een keuze
te doen, zodat de rechtszekerheid en rechtseenheid daarmee toch weer werden
aangetast.Vervolgens concentreerde de belangstelling zich op uitgestrekte delen
van de oceaanbodem, waar zich op grote diepte aanzienlijke hoeveelheden aardappelvormige
knollen bevinden, die belangrijke metalen bevatten, zoals mangaan, nikkel,
kobalt en koper. Deze zogenaamde mangaanknollen werden reeds in de vorige
eeuw ontdekt, maar eerst in de jaren zestig werd hun bruikbaarheid voor commerciële
doeleinden erkend. Verschillende mijnbouwondernemingen onderzochten de mogelijkheden
en methoden voor winning van de mangaanknollen. De belangrijkste vindplaatsen
van deze mangaanknollen zijn gelegen buiten de grenzen waarbinnen staten soevereine
rechten kunnen uitoefenen. Toen bekend werd welke nieuwe mogelijkheden de
afzettingen van mangaanknollen op de diepzeebodem zouden kunnen bieden, werd
in brede kring de wens geuit om winningsactiviteiten ten aanzien van de oceaanbodem
aan een internationale regeling te onderwerpen.In 1967, tijdens de 22e zitting van de Algemene Vergadering van de Verenigde
Naties stelde ambassadeur Arvid Pardo van Malta voor een verdrag op te stellen,
waarin onder meer zou worden bepaald dat de zee- en oceaanbodem buiten de
grenzen van de nationale jurisdictie op generlei wijze vatbaar zijn voor nationale
toeëigening; dat het onderzoek van de zee- en oceaanbodem dient te geschieden
in overeenstemming met de beginselen en doeleinden van het Handvest van de
Verenigde Naties; dat het gebruik en de economische exploitatie van de zee-
en oceaanbodem dient te geschieden met het oogmerk, de belangen van de mensheid
te waarborgen; dat de netto-opbrengst in de eerste plaats moet worden gebruikt
ter bevordering van de ontwikkeling van de arme landen en voorts dat de zee-
en oceaanbodem voorgoed moet worden gereserveerd voor uitsluitend vreedzame
doeleinden. Voorts werd voorgesteld een internationaal lichaam op te richten
dat de jurisdictie over dit deel van de zee- en oceaanbodem zou uitoefenen
en alle activiteiten terzake zou regelen en controleren. Dit voorstel heeft geresulteerd in de aanvaarding van een resolutie van
de Algemene Vergadering op 21 december 1968 (nr. 2467 (XXIII)), waarin besloten
werd tot de vorming van een commissie ad hoc, welke de draagwijdte en de verschillende
aspecten van het vraagstuk van het reserveren van de zee- en oceaanbodem voor
vreedzame doeleinden en van het gebruik van de rijkdommen in het belang van
de mensheid, zou gaan bestuderen. Dit initiatief van Malta was de eerste aanzet
voor de derde Zeerechtconferentie.Naast en onafhankelijk van deze ontwikkeling lanceerde de voormalige Sovjet-Unie
in 1967 in verschillende hoofdsteden de gedachte een derde zeerechtconferentie
bijeen te roepen, teneinde in een wereldwijd verdrag de maximumbreedte van
de territoriale zee op twaalf zeemijlen te stellen. In beginsel bereikten
de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie overeenstemming om in 1971 een zeerechtconferentie
bijeen te roepen, waar naast de breedte van de territoriale zee ook garanties
voor de vrijheid van doorvaart door zeestraten, visserijrechten buiten de
territoriale zee en een regeling voor beslechting van geschillen zouden moeten
worden overeengekomen.In 1969 werd op aandrang van de ontwikkelingslanden aan de Secretaris-Generaal
van de Verenigde Naties opgedragen zich te informeren over de mening van de
lid-staten omtrent de wenselijkheid, op korte termijn een conferentie bijeen
te roepen om de bestaande regels van het volkenrecht, zoals neergelegd in
de verdragen van 1958 te herzien, speciaal met het oog op de opstelling van
een internationaal regime voor de zeebodem. Een groot aantal ontwikkelingslanden,
dat pas onafhankelijk was geworden, had namelijk bezwaren tegen de verdragen
van 1958, welke zonder hun medewerking waren afgesloten.Pogingen van een aantal westerse landen in 1970 om, op basis van het Russisch-Amerikaans
voorstel, te komen tot een beperkte derde zeerechtconferentie hadden geen
succes. Het Koninkrijk heeft zich in 1970 reeds op het standpunt gesteld dat
een gezamenlijke aanpak van de vraagstukken inzake de gebruiksrechten van
de zee de voorkeur verdiende en dat het niet reëel was in te gaan tegen
de overgrote meerderheid van Afro-Aziatische en Latijns-Amerikaanse landen,
die een gezamenlijke behandeling van deze vraagstukken voorstonden.Deze ontwikkelingen hebben ertoe geleid dat in 1970 de Algemene Vergadering
van de Verenigde Naties besloot om zo mogelijk in 1973 een conferentie voor
het zeerecht bijeen te roepen. De precieze agenda zou tevoren door de Algemene
Vergadering worden vastgesteld in het licht van het voorbereidend werk, dat
werd opgedragen aan de reeds bestaande ad hoc commissie, waarvan de samenstelling
werd uitgebreid. Deze commissie kreeg tot taak, verdragsartikelen uit te werken
voor het internationale regime van de zeebodem en voor aanverwante onderwerpen.
Het belangrijkste resultaat van het voorbereidend werk is ongetwijfeld geweest
de in 1970 in de Verenigde Naties aanvaarde beginselen met betrekking tot
de zee- en oceaanbodem buiten de grenzen van de nationale jurisdictie (resolutie
aangenomen door de Algemene Vergadering op 17 december 1970 (nr. 2749 (XXVI))
met 108 stemmen voor (waaronder het Koninkrijk), geen tegen en 14 onthoudingen).In deze beginselen wordt voor het eerst neergelegd dat de zeebodem en
ondergrond voorbij de grenzen van de nationale jurisdictie, evenals de rijkdommen
van dat gebied, gemeenschappelijk erfdeel van de mensheid zijn en dat geen
enkele staat of natuurlijke rechtspersoon zich dit gebied zal kunnen toeëigenen
of soevereiniteit over dit gebied kan opeisen. De exploitatie van de bodemrijkdommen
zal moeten geschieden in het belang van de mensheid als geheel, ongeacht de
geografische ligging van de staten en in het bijzonder rekening
houdend met de belangen en behoeften van de ontwikkelingslanden.Onder auspiciën van de Verenigde Naties werd op 3 december 1973 door
Secretaris-Generaal Waldheim de derde Zeerechtconferentie geopend. Bij die
gelegenheid werd deze conferentie als de belangrijkste gebeurtenis in de geschiedenis
van de Verenigde Naties gekenschetst. Wat betreft het aantal deelnemers is
het de grootste conferentie die ooit werd gehouden: ongeveer 160 Staten hebben
aan de onderhandelingen deelgenomen. Het politieke belang van de conferentie
werd door Waldheim in 1973 nadrukkelijk onderstreept.Bij de voorgeschiedenis mag niet onvermeld blijven de aanvaarding door
de Algemene Vergadering in 1969 van de zogeheten moratorium-resolutie (resolutie
nr. 2574 (XXIV) D van 15 december 1969), met 62 stemmen voor, 28 tegen (waaronder
het Koninkrijk) en 28 onthoudingen.Hierin wordt bepaald dat staten en personen verplicht zijn zich te onthouden
van elke ontginningsactiviteit in het gebied voorbij de nationale jurisdictie,
zolang hiervoor nog geen regime is vastgesteld. Tegen deze resolutie bestonden
met name bij de westerse landen grote bezwaren omdat het staten ertoe zou
brengen hun jurisdictie over de zeebodem op onaanvaardbare wijze uit te breiden
zolang de grenzen van deze jurisdictie internationaal nog niet waren overeengekomen.Bovendien werd als bezwaar aangevoerd dat de technologische ontwikkelingen
door de in deze resolutie bepleite «standstill» zouden worden
vertraagd.Tot aan het einde van de onderhandelingen is er verdeeldheid gebleven
over de wijze waarop het regime voor de internationale zeemijnbouw moest worden
uitgewerkt. De Verenigde Staten, daarin gedeeltelijk bijgevallen onder andere
door de Bondsrepubliek Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk, waren
van oordeel dat het regime zoals uitgewerkt, niet bevorderlijk was voor de
exploitatie van de mineralen uit de diepzee; bezwaren die op enkele onderdelen
ook door de Koninkrijksdelegatie werden onderschreven. Voorts achtten de Verenigde
Staten de wijze van besluitvorming in dit regime een onvoldoende garantie
te bieden om de belangen van de geïndustrialiseerde staten te beschermen.
Het feit dat het zeebodemregime kan worden gewijzigd zonder goedkeuring van
alle verdragspartijen werd eveneens onverenigbaar geacht met de in de Verenigde
Staten bestaande verdragspraktijk. Tenslotte achtten de Verenigde Staten de
bepalingen inzake de overdracht van technologie en het gemis aan zekerheid
dat de ondernemingen in de toekomst deze middelen zullen kunnen ontwikkelen,
een groot bezwaar.Na langdurig onderhandelen werd op vrijdag 30 april 1982 in New York tenslotte
de tekst voor een nieuw zeerechtverdrag aanvaard. Elf zittingen van in totaal
93 weken zijn nodig geweest om dit verdrag van 320 artikelen, negen bijlagen
en vijf resoluties betreffende alle gebruiksrechten van de zee vast te stellen.
130 staten stemden voor, vier staten (Israël, Turkije, Venezuela en de
Verenigde Staten) stemden tegen en 17 staten (België, Bulgarije, de Duitse
Democratische Republiek, Bondsrepubliek Duitsland, Hongarije, Italië,
Luxemburg, Mongolië, het Koninkrijk der Nederlanden, Polen, Spanje, Thailand,
Tsjechoslowakije, Oekraïne, de Sovjet-Unie, het Verenigd Koninkrijk en
Wit-Rusland) onthielden zich van stemming. Het Koninkrijk heeft zich van stemming
onthouden om twee redenen. Allereerst is daarmee aangegeven dat een verdrag,
dat niet met consensus is aangenomen, althans niet werd aanvaard door de belangrijkste
geïndustrialiseerde landen, waaronder in ieder geval de Verenigde Staten
moet worden begrepen, in de praktijk niet doelmatig zal kunnen functioneren. Vervolgens was deze onthouding bedoeld als een signaal om aan te geven
dat alsnog al het mogelijke zou moeten worden gedaan om die wijzigingen aan
te brengen, die zonder de gerechtvaardigde belangen van de ontwikkelingslanden
aan te tasten, het Verdrag alsnog algemeen aanvaardbaar zouden kunnen maken.In 1983 is de Voorbereidende Commissie, opgericht bij Resolutie I bij
het Zeerechtverdrag, begonnen met haar werkzaamheden. Tijdens de bijeenkomsten
van de Commissie bleek de ontstane controverse ten aanzien van Deel XI tot
onoverkomelijke problemen aanleiding te geven. Tevens nam onder ontwikkelingslanden
het besef toe dat het onmisbaar was voor het goed functioneren van het regime,
dat door het Verdrag in het leven werd geroepen, om participatie van geïndustrialiseerde
landen veilig te stellen. Daarnaast begonnen de westerse landen, die zich
verzet hadden tegen het parallelle systeem, te onderkennen, dat het niet realistisch
was te proberen buiten het Verdrag om alle activiteiten op en in de zee voort
te zetten. Om hiervoor een oplossing te vinden en zodoende universele participatie
in het Verdrag mogelijk te maken, is de Secretaris-Generaal van de Verenigde
Naties in 1990 het zogenaamde Informeel Overleg met diverse betrokken staten,
waaronder het Koninkrijk, gestart.Dit Informeel Overleg heeft vier jaar geduurd. De resultaten van de onderhandelingen
zijn vastgelegd in de Overeenkomst. III. Aard van de ConferentieDe derde Zeerechtconferentie mag om verschillende redenen als uniek worden
aangemerkt. Allereerst wijken de procedures voor deze conferentie af van die
welke normaal van toepassing zijn op conferenties in het kader van de Verenigde
Naties. De onderhandelingen werden niet gevoerd op basis van een aan de Conferentie
voorgelegd basisstuk, zoals dat bijvoorbeeld in 1958 het geval was geweest.
Toen heeft de «International Law Commission», de Commissie voor
internationaal recht van de Verenigde Naties, gedurende tien jaren van voorbereiding
een groot aantal ontwerp-artikelen met uitvoerige toelichting opgesteld, op
basis waarvan de onderhandelingen konden plaatsvinden. Deze Conferentie kende
alleen een agenda, waarin vrijwel alle denkbare exploitatie en gebruik van
de zee voorkwam, waarvoor een regeling moest worden uitgewerkt.In deze Conferentie is gewerkt met zich steeds verder ontwikkelende onderhandelingsteksten,
die op grond van informele onderhandelingen in beperkt kader door het presidium
van de Commissies zijn opgesteld. Daarbij gold uitsluitend het criterium wat
in een bepaalde fase van de onderhandelingen als aanvaardbaar kon worden aangemerkt.
Deze aanvaardbaarheid was uiterst belangrijk omdat de Conferentie in beginsel
uitging van het bereiken van een consensus over het totale resultaat van de
onderhandelingen. Voor een inzicht in de totstandkoming van de afzonderlijke
artikelen is de gevolgde procedure echter niet bevorderlijk, omdat discussies
over afzonderlijke vraagstukken dikwijls in zeer beperkt kader hebben plaatsgevonden
en daarvan geen verslagen beschikbaar zijn.Dat het uiteindelijk op 30 april 1982 tot een stemming over het Verdrag
is gekomen, was alleen mogelijk nadat op 23 april 1982 was vastgesteld dat
alle mogelijkheden en wegen om consensus te bereiken waren uitgeput.De Conferentie is voorts uniek vanwege het aantal staten dat aan de onderhandelingen
heeft deelgenomen. De ongeveer 160 staten die hebben onderhandeld, deden dit
vanuit zeer uiteenlopende situaties. De verschillen in ontwikkeling, in geografische
ligging en in sociaal systeem brachten mee dat in deze Conferentie verschillende
belangengroepen werden gevormd waardoor ook de gebruikelijke tegenstelling
tussen ontwikkelde en ontwikkelingslanden werd doorbroken. Zo waren er groepen
staten met lange kusten, geografisch benadeelde en door land omsloten staten,
archipelstaten en andere.Tenslotte is vanwege de lange duur van deze Conferentie een wisselwerking
ontstaan tussen enerzijds de voortgang van de onderhandelingen en anderzijds
de verwerking van de resultaten van de onderhandelingen in de nationale wetgeving
vooruitlopend op de vaststelling van het Verdrag.De ontwikkelingslanden wensten met het tot stand brengen van het Verdrag
een bijdrage te leveren aan een nieuwe internationale economische orde (NIEO).
Met als uitgangspunt de resolutie van 1970 over de rijkdommen van de zee als
gemeenschappelijk erfdeel van de mensheid, wensten deze staten een internationale
orde voor de zee uit te werken, waarin in het bijzonder met de belangen van
de ontwikkelingslanden rekening zou worden gehouden. In 1974 werd dit concept
van de «common heritage» verheven tot een der beginselen van een
NIEO, door opname ervan in het Handvest van Economische Rechten en Plichten
van staten, één der basisdocumenten betreffende het recht van
een NIEO (Resolutie nr. 3281 (XXIX), 1974). Deze «common heritage»-gedachte
werd echter al spoedig doorkruist door initiatieven van kuststaten om over
een zone van 200 zeemijlen exclusieve rechten voor exploratie en exploitatie
van de rijkdommen op te eisen.Het begin van deze ontwikkeling kan worden toegeschreven aan Chili en
Peru, die reeds in 1947 soevereiniteit opeisten over een maritieme zone van
200 mijl voor hun kust. Deze zone betrof niet alleen de zeebodem, maar ook
de daarboven gelegen wateren. Ecuador heeft vervolgens in 1966 zijn maritieme
zone omgezet in een 200 mijl brede territoriale zee. In 1970 hebben deze Latijns-Amerikaanse
staten via de verklaringen van Montevideo en Lima, alsmede die van Santo Domingo
in 1972 steun gekregen van de meeste Zuid- en Midden-Amerikaanse staten, en
van die uit het Caraïbisch gebied. In 1973 en 1974 volgden de Afrikaanse
staten dit voorbeeld met de Verklaringen van Addis Abeba en Mogadiscio. In
deze verklaringen werd het recht van elke kuststaat erkend om soevereiniteit
uit te oefenen over de natuurlijke rijkdommen binnen de 200 mijlszone. Het
beginsel van permanente soevereiniteit over de natuurlijke hulpbronnen werd
door deze staten uitgebreid tot de natuurlijke rijkdommen, welke zich buiten
het eigen grondgebied in een 200 mijlszone bevinden.Het is duidelijk dat deze laatste ontwikkelingen, die uiteindelijk ook
in de verdragstekst verder zijn uitgewerkt in het regime van de exclusieve
economische zone, het beginsel van het gemeenschappelijk erfdeel in belangrijke
mate hebben ondergraven.Een andere ontwikkeling die niet onvermeld mag blijven is de totstandkoming
in een aantal geïndustrialiseerde staten van nationale wetgeving inzake
de diepzeemijnbouw. Op 28 juni 1980 werd door het Amerikaanse Congres de «Deep
Seabed Hard Mineral Resources Act» aangenomen. Deze wet voorziet in
een regime voor de diepzeemijnbouw in afwachting van de aanvaarding van een
internationale regeling bij verdrag. Aanvankelijk hebben de Amerikaanse autoriteiten
zich op het standpunt gesteld dat voorrang moest worden gegeven aan de totstandkoming
van een verdrag. Toen hiermee veel meer tijd gemoeid bleek te zijn dan was
voorzien, werd de druk vanuit de Amerikaanse industrie om te komen tot nationale
wetgeving steeds groter. Uiteindelijk heeft dit geleid tot de aanvaarding
in 1980 van de eerdergenoemde wet. Als gevolg van deze ontwikkeling is ook
in andere landen, waarvan industrieën geïnteresseerd zijn in de
diepzeemijnbouw, nationale wetgeving aanvaard dan wel voorbereid. Het betreft
hier de Bondsrepubliek Duitsland, Frankrijk, Italië, Japan,
de Sovjet-Unie en het Verenigd Koninkrijk. De totstandkoming van de Amerikaanse
wet heeft in de Conferentie tot scherpe veroordelingen geleid van de zijde
van de ontwikkelingslanden. Deze beschouwen een dergelijke wetgeving als strijdig
met het internationale recht, waarvoor zij zich onder meer beriepen op de
verklaring van beginselen die de zee- en oceaanbodem voorbij de grenzen van
de nationale jurisdictie beheersen (Resolutie nr. 2749 (XXV)). Telkenmale
is daarbij gesteld dat exploitatie van de zeebodem of enigerlei actie die
daarmee samenhangt, buiten het kader van de Zeerechtconferentie, als inbreuk
op het beginsel van de goede trouw in de onderhandelingen, als strijdig met
de in de Conferentie gevolgde consensusprocedure en als schadelijk voor de
totstandkoming van het verdrag werd beschouwd.Het nieuwe Zeerechtverdrag omvat in één totale verdragstekst
het oude zeerecht, zoals neergelegd in de verdragen van 1958, en het nieuwe
zeerecht. Uitdrukkelijk is voorzien dat op de bepalingen van dit verdrag geen
voorbehouden mogelijk zijn. Het mandaat, de procedure en het groot aantal
deelnemers aan deze conferentie en de uiteenlopende opvattingen van de deelnemers
verklaren het groot aantal compromissen in de verdragstekst, waarin de afzonderlijke
staten slechts voor onderdelen algehele genoegdoening kunnen vinden. Soms
is in vergaande mate tegemoet gekomen aan de wensen van afzonderlijke staten
of groepen staten.Met de ondertekening van de slotakte van de Conferentie kwam een einde
aan de diplomatieke onderhandelingen en werd de verdragstekst definitief vastgesteld.
De slotakte bevat een weergave van de gebeurtenissen tijdens de Conferentie.
Voor meer bijzonderheden over het verloop van de Conferentie en over de aldaar
ingenomen standpunten wordt verwezen naar uitgave nr. 132 van het ministerie
van Buitenlandse Zaken (Staatsuitgeverij, 1984) betreffende de Conferentie.
In deze uitgave komt ook uitvoerig aan de orde hoe de diverse verdragsbepalingen
tot stand zijn gekomen. IV. Inhoud van het Verdrag IV.1. AlgemeenHet Verdrag bevat 320 artikelen, verdeeld over 17 Delen, tezamen met 9
Bijlagen. Deze Bijlagen vormen een integrerend bestanddeel van het Verdrag.Hierbij komen nog vier resoluties, die weliswaar geen onderdeel van het
Verdrag uitmaken, maar daar toch onlosmakelijk mee verbonden zijn:Resolutie I inzake de oprichting van een Voorbereidende Commissie voor
de Internationale Zeebodemautoriteit en het Internationale Hof voor het recht
van de zee;Resolutie II betreffende voorbereidende investeringen in pionieractiviteiten
met betrekking tot metaalknollen;Resolutie III betreffende gebieden waarvan de bevolking nog geen volledige
onafhankelijkheid of een andere, door de Verenigde Naties erkende vorm van
zelfbestuur heeft verkregen, of gebieden onder koloniale overheersing; enResolutie IV betreffende nationale bevrijdingsbewegingen.De tekst van deze vier resoluties is opgenomen in rubriek J van Trb. 1983,
83; zij vormen bijlage 1 bij de slotakte van de Conferentie.Met de inwerkingtreding van het Verdrag en de totstandkoming van de Overeenkomst
is aan de taak van de Voorbereidende Commissie een eind gekomen. Resolutie
I is dus uitgewerkt. Resolutie II is een uitvloeisel van Resolutie I, terwijl
tevens in paragraaf 14 van deze Resolutie wordt bepaald dat de
Resolutie slechts geldt tot de inwerkingtreding van het Zeerechtverdrag.Resolutie III heeft een overwegend politiek karakter. Resolutie IV is
uitgewerkt.Dit brengt met zich mee dat uit de Resoluties geen verplichtingen voor
het Koninkrijk voortvloeien.Voorts is er nog een resolutie inzake de ontwikkeling van infrastructuren
voor nationaal zeeonderzoek, zeetechnologie en oceaanbeheer. Deze resolutie
is tezamen met enkele andere uitspraken van de Conferentie aan de slotakte
van de Conferentie gehecht en is gepubliceerd in de uitgave door de Verenigde
Naties van het Verdrag (New York, 1983). IV.2. Territoriale ZeeDe artikelen 2 tot en met 33 van het Verdrag betreffen de breedte van
de territoriale zee (12 zeemijlen), de basislijnen van waaruit een territoriale
zee wordt gemeten, het recht op onschuldige doorvaart door de territoriale
zee voor alle schepen inclusief oorlogsschepen en de aansluitende zone.Met de breedte van 12 zeemijlen komt een einde aan een controverse welke
vrijwel vanaf de eerste wereldoorlog bestond en welke niet door de eerste
en tweede Zeerechtconferenties kon worden opgelost. Bij de Wet van 9 januari
1985, houdende vaststelling van de grenzen van de territoriale zee van Nederland
(Stb. 1985, 129) is de territoriale zee van Nederland uitgebreid tot twaalf
zeemijlen.Met onze buurlanden, België en de Bondsrepubliek Duitsland, zijn
onderhandelingen over de zijdelingse afbakening van de territoriale zee geopend.Deze onderhandelingen waren reeds voorzien ten tijde van het besluit van
de regering om de territoriale zee van drie tot twaalf zeemijlen uit te breiden.
In artikel 3 van de Wet grenzen Nederlandse territoriale zee wordt bepaald
dat de zijwaartse begrenzing van de territoriale zee zal worden bepaald in
overeenstemming met de staten van welke de territoriale zee grenst aan die
van Nederland. De onderhandelingen die met de Bondsrepubliek Duitsland zijn
gevoerd hebben niet tot overeenstemming geleid. Niet uitgesloten is dat, nu
de Bondsrepubliek Duitsland zelf ook recent tot uitbreiding van de territoriale
zee tot twaalf zeemijlen is overgegaan en een exclusieve economische zone
heeft ingesteld per 1 januari 1995, terwijl Nederland tot instelling van een
exclusieve economische zone overgaat, de besprekingen over de zijdelingse
afbakening als gevolg van deze ontwikkelingen weer zouden kunnen worden hervat.Met België zijn onderhandelingen over de zijdelingse afbakening van
de territoriale zee gaande. Gehoopt wordt dat binnen afzienbare tijd over
deze afbakening overeenstemming kan worden bereikt.Met betrekking tot de Nederlandse Antillen en Aruba zijn, nadat op 31
maart 1978 te Willemstad het Grensverdrag tussen het Koninkrijk der Nederlanden
en de Republiek Venezuela (Trb. 1978, 61) tot stand is gekomen, geen nadere
regelingen over afbakening met aangrenzende staten tot stand gekomen.De nadere uitwerking van het begrip onschuldige doorvaart vormt een verbetering
in vergelijking met de tekst van 1958. Deze nadere uitwerking bestaat uit
een opsomming van activiteiten die als zodanig worden geacht een gevaar op
te leveren voor de vrede, de orde of de veiligheid van de kuststaat. Onder
deze activiteiten vallen de opzettelijke, ernstige verontreiniging van het
zeemilieu en het verrichten van onderzoek. De kuststaat kan wetten en voorschriften
aannemen die onder andere voorzien in bescherming van het zeemilieu. Voorts
is een nadere uitwerking gegeven aan de uitoefening van dit recht in samenhang
met de rechten, plichten en rechtsmacht van de kuststaat ter zake. De doorvaart door de territoriale zee van oorlogsschepen en de vraag in
hoeverre hiervoor voorafgaande notificatie aan of autorisatie van de kuststaat
is vereist, hebben tot op het laatst de aandacht gehad. Uiteindelijk zijn
voorstellen om hierin te voorzien tijdens de elfde zitting in New York ingetrokken. IV.3. ZeestratenDe artikelen 34 en 35 bevatten een nieuw regime van doorvaart en overvlucht
uitgewerkt voor alle soorten schepen, vliegtuigen en ladingen, met inbegrip
van oorlogsschepen in de zeestraten. Het belang van de bepalingen is met name
militair-strategisch. Schepen en vliegtuigen zijn verplicht om zonder oponthoud
door of over de straat te passeren en af te zien van enige dreiging met of
gebruik van geweld tegen de soevereiniteit, territoriale integriteit of politieke
onafhankelijkheid van de staten, die aan deze zeestraten zijn gelegen. Ook
moet worden voldaan aan de toepasselijke internationale veiligheidsvoorschriften
en voorschriften met betrekking tot het tegengaan van vervuiling.Het gaat hier om een regime dat een compromis vormt tussen enerzijds het
beginsel van onschuldige doorvaart door de territoriale zee en anderzijds
het beginsel van vrijheid van scheepvaart, dat op de volle zee van toepassing
is. Dit was het resultaat van de wens van de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie
om de onbelemmerde doorvaart van alle soorten oorlogsschepen te garanderen.
Als gevolg van de uitbreiding van de territoriale zee werden ongeveer 100
zeestraten, waar van oudsher het beginsel van vrijheid van scheepvaart gold,
territoriale zee van één of meerdere kuststaten. IV.4. ArchipelsIn de artikelen 46 tot en met 54 wordt een regime voor archipelstaten
uitgewerkt.Onder een archipelstaat wordt verstaan een staat, welke geheel wordt gevormd
door één of meer archipels, die ook nog andere eilanden kan
omvatten. Een archipel is een groep eilanden met de daartussen gelegen wateren
en andere natuurlijke kenmerken, die zo nauw onderling zijn verbonden dat
zulke eilanden, water en natuurlijke kenmerken een intrinsiek geografische,
economische en politieke eenheid vormen of die historisch als zodanig worden
beschouwd. De archipelstaat heeft soevereine rechten over de archipelwateren
binnen de basislijn.De territoriale zee en andere maritieme zones rondom worden gemeten van
de buitenzijde van de basislijn rondom het land en de wateren van de archipel.Schepen van alle staten hebben het recht van doorvaart over, door de archipelstaten
aan te wijzen, vaarroutes.Dit onderdeel is nieuw in vergelijking met de verdragen van 1958 en het
is voor de eerste maal dat in een wereldwijd verdrag rechten van archipelstaten
worden erkend. IV.5. Exclusieve Economische ZoneDe artikelen 55 tot en met 75 werken het regime uit voor de Exclusieve
Economische Zone (EEZ). Het gaat om een zone voorbij de territoriale zee tot
200 zeemijlen, gemeten van de basislijnen. Binnen deze zone heeft de kuststaat
soevereine rechten met het oog op de exploratie en exploitatie, instandhouding
en beheer van de natuurlijke rijkdommen, levend en niet-levend, van de zeebodem
en ondergrond en de daarboven gelegen wateren en met betrekking tot andere
activiteiten, zoals opwekking van energie uit de golven en wind. De kuststaat
heeft ook jurisdictie met betrekking tot de oprichting en het gebruik van
kunstmatige eilanden en installaties, wetenschappelijk zeeonderzoek
en de bescherming van het mariene milieu. De exploitatie van de levende rijkdommen
vindt bijna geheel plaats binnen de EEZ's en het Verdrag schept de voorwaarden
voor een verantwoord beheersregime. Belangrijk is voorts dat het Verdrag ruimte
laat aan de kuststaten en internationale organisaties om de bescherming van
de zeezoogdieren op strengere wijze te regelen dan voorzien in het Verdrag
zelf.Alle staten hebben echter het recht op vrijheid van scheepvaart en overvlucht,
alsmede op andere internationaal erkend – waaronder militair –
gebruik van de zee in deze zone. Deze erkenning van de EEZ is een van de belangrijkste
ontwikkelingen in het nieuwe zeerecht. Het creëert een drastische ongelijkheid,
aangezien slechts weinig staten een volle 200 mijlszone kunnen claimen als
gevolg van geografische omstandigheden. Ook voor het Koninkrijk zal uitbreiding
met de volle 200 zeemijlen vanwege de geografische ligging van de drie rijksdelen
niet mogelijk zijn. Het Koninkrijk heeft zich in de onderhandelingen altijd
beijverd om het internationaal gebied zo groot mogelijk te houden, maar de
uitkomst in de Conferentie is op dit punt duidelijk uitgevallen ten gunste
van een gering aantal staten dat ten volle van deze uitbreiding kan profiteren.De ontwikkelingen met betrekking tot de instelling van een EEZ hebben
sedert 1982 niet stilgestaan. In 1993 was inmiddels door 87 staten een EEZ
ingesteld, of werden anderszins rechten, ontleend aan het regime van de EEZ,
uitgeoefend.De instelling van een EEZ is voor het Koninkrijk van belang geacht als
een instrument voor de bescherming van het milieu van de Noordzee, met name
op het gebied van de verontreiniging door schepen, en voor de bescherming
van het mariene milieu van de Caraïbische zee. In het kader van het regelmatig
plaatsvindend ministerieel overleg van de Noordzeestaten vindt reeds geruime
tijd coördinatie plaats tussen deze staten over problemen verband houdende
met de instelling van een EEZ.Tot een voorlopig positief regeringsstandpunt met betrekking tot de instelling
van een EEZ voor het Koninkrijk werd in 1989 besloten (brief van de Minister
van Verkeer en Waterstaat van 15 februari 1989, Kamerstukken II 1988/89, 17 408,
nr. 47). In 1992 heeft de regering te kennen gegeven instelling van een EEZ
wenselijk te achten (brief van de Minister van Verkeer en Waterstaat van 10
juli 1992 aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal, kenmerk
DGSM S/V-21.202/92/VA). Een voorstel van Rijkswet houdende instelling van
een exclusieve economische zone van het Koninkrijk is in juli 1995 ter advisering
voorgelegd aan de Raad van State van het Koninkrijk. Een wetsvoorstel dat
voorziet in de daarmee samenhangende uitbreiding van handhavingsbevoegdheden
is in voorbereiding. Dit is aangekondigd in de wetgevingsbijlage bij de begroting
van het Ministerie van Verkeer en Waterstaat (Kamerstukken II 1994/95, 23 900,
hoofdstuk XII; en 1995/96, 24 400, hoofdstuk XII). IV.6. Continentaal PlatDe artikelen 76 tot en met 85 tezamen met Bijlage II hebben betrekking
op het continentaal plat. Het continentaal plat wordt geacht zich uit te strekken
over 200 zeemijlen, gemeten van de basislijn, maar in die gevallen waar de
buitengrens van de continentale marge zich uitstrekt voorbij 200 zeemijlen,
is de maximum omvang die door een kuststaat kan worden geclaimd tot 350 zeemijlen
vanaf de basislijn of 100 zeemijlen van de 2500 meter dieptelijn. Voor het
gedeelte dat zich uitstrekt voorbij 200 zeemijlen wordt in het Verdrag onder
bepaalde voorwaarden een jaarlijkse afdracht voorzien aan de bij het Verdrag
ingestelde Internationale Zeebodemautoriteit (de Autoriteit) met betrekking
tot de winning van de niet-levende rijkdommen van dat gedeelte. De kuststaat heeft jurisdictie met betrekking tot de exploitatie van natuurlijke
rijkdommen en het oprichten en gebruik van kunstmatige eilanden en installaties
op het continentale plat die vergelijkbaar is met het regime voor de EEZ.
Hierbij dienen de internationaal overeengekomen regels, onder meer in het
kader van de Internationale Maritieme Organisatie, ter bescherming van het
mariene milieu en ter verzekering van de vrije doorvaart van schepen in acht
genomen te worden.De afbakening van het continentale plat van aangrenzende staten dient
te geschieden door middel van overeenkomsten op basis van internationaal recht.Als het sluiten van een dergelijke overeenkomst niet binnen een redelijke
termijn mogelijk is, zijn de geschillenbeslechtingsprocedures van Deel XV
van toepassing. In de afgelopen jaren heeft het Internationaal Gerechtshof
zich meermalen over de afbakening van een continentaal plat gebogen.De kuststaat heeft tot taak ingevolge artikel 76, zevende lid, de buitengrens
van het continentale plat, waar deze zich uitstrekt voorbij 200 zeemijlen,
aan te geven en de gegevens daarvoor aan een Commissie inzake de grenzen van
het continentale plat, ingesteld door Bijlage II bij het Verdrag, over te
leggen. Deze Commissie bestaat uit 21 onafhankelijke deskundigen op het gebied
van de geologie en de hydrografie. De Commissie heeft tot taak deze informatie
met betrekking tot de buitengrenzen te bestuderen en daarover aanbevelingen
te doen.Grenzen van een continentaal plat worden bindend door de kuststaat vastgesteld
op basis van de aanbevelingen van de Commissie inzake de grenzen van het continentale
plat (artikel 76, achtste lid, van het Verdrag).In 1991 is door de toenmalige Minister van Buitenlandse Zaken op verzoek
van de Tweede Kamer in een brief de rechtsmacht van het Koninkrijk als kuststaat
over het continentaal plat geschetst (Kamerstukken II 1991/92, 22 390,
nr. 1).Ter zake zijn geen recente ontwikkelingen te melden. IV.7. Afbakening van zeegebiedenOver de beginselen die van toepassing zijn bij de afbakening van zeegebieden
is langdurig onderhandeld tot aan het einde van de conferentie. Drie artikelen
zijn hierop van toepassing. Allereerst artikel 15 met betrekking tot de afbakening
van de territoriale zee, dat voorziet in toepassing van de middenlijn, indien
staten er niet in slagen tot overeenstemming te komen, met uitzondering van
historische titel of andere bijzondere omstandigheden. Met betrekking tot
de afbakening van de exclusieve economische zone en het continentaal plat
schrijven de artikelen 74 en 83 voor dat deze afbakening zal plaatsvinden
bij overeenkomst op basis van het internationaal recht met het oog op een
billijke oplossing.Deze formulering is dusdanig vaag dat daarmee weinig wordt bijgedragen
aan de oplossing van bestaande en toekomstige conflicten ter zake. IV.8. Volle zeeDe artikelen 86 tot en met 120 behandelen het regime voor de volle zee.
Hierbij zijn in belangrijke mate de bepalingen van het eerdergenoemde verdrag
van 1958 inzake de volle zee overgenomen.Artikel 91 bepaalt dat er een wezenlijke band moet bestaan tussen een
schip en de staat wiens vlag het gerechtigd is te voeren. Door middel van
wetgeving die van toepassing is in de onderscheiden landen van het Koninkrijk
is voor schepen die gerechtigd zijn de Koninkrijksvlag te voeren een dergelijke
band bewerkstelligd.Voor zeeschepen die in Nederland te boek staan, respectievelijk in het
rompbevrachtingsregister zijn ingeschreven, kunnen in dit verband worden genoemd
het Wetboek van Koophandel (in 1994 herzien) en de Wet nationaliteit zeeschepen
in rompbevrachting, die voorwaarden voor de nationaliteit en registratie van
zeeschepen respectievelijk zeeschepen in rompbevrachting stellen.Boek 8 van het Burgerlijk Wetboek en de Maatregel teboekgestelde schepen
1992 – die mede is gebaseerd op de Kadasterwet – stellen voorts
regels inzake de teboekstelling van onder meer zeeschepen. Ten slotte dient
de Zeebrievenwet te worden genoemd, waarin bepaald wordt onder welke voorwaarden
een zeebrief kan worden afgegeven op grond waarvan een schip gerechtigd is
de Nederlandse vlag te voeren.Voor zeeschepen die in de Nederlandse Antillen te boek staan, respectievelijk
in het openbaar rompbevrachtingsregister van dit deel van het Koninkrijk zijn
ingeschreven, worden de eerdervermelde voorwaarden geregeld in het Nederlands
Antilliaans Zeebrievenbesluit (Stb. 1993, 302; PB 79), het Wetboek van Koophandel
van de Nederlandse Antillen en het daarop gebaseerde Scheepsregisterbesluit
1938 (PB 1938, 73). Wat betreft zeeschepen die in Aruba te boek staan is nog
van kracht het Curaçaosch Zeebrievenbesluit 1933 (Stb. 1933, 110; PB
41).Voor vissersschepen is de band tussen schip en staat geregeld in de Wet
Uitvoering Visserijverdrag 1967. IV.9. EilandenArtikel 121 verklaart het verdragsregime van toepassing op eilanden. De
uitzondering dat rotsen, waar geen menselijke bewoning of economisch leven
mogelijk is, geen exclusieve economische zone of continentaal plat hebben,
is nieuw. IV.10. Ingesloten of half-ingesloten zeeënDe artikelen 122 en 123 geven een definitie van ingesloten of half-ingesloten
zeeën en voorzien in een vrijwillige samenwerking tussen staten welke
aan deze zeeën zijn gelegen.De Noordzee is aan te merken als een half-ingesloten zee op grond van
artikel 122 van het Verdrag. De intensieve samenwerking tussen Noordzee-staten
betreft onder andere de terreinen genoemd in artikel 123 van het Verdrag zoals
de bescherming en het behoud van het mariene milieu. Coördinatie van
het beheer van de levende rijkdommen van de zee (visserij) vindt plaats in
EU-verband.Coördinatie van het wetenschappelijk onderzoek vindt eveneens plaats
in EU-verband alsmede binnen de International Council for the Exploration
of the Sea (ICES). IV.11. Internationaal diepzeemijnbouwregimeDeel XI met Bijlagen III en IV bij het Verdrag alsmede de resolutie inzake
de bescherming van voorbereidende investeringen en die inzake de voorbereidende
commissie bevatten het rechtsregime met betrekking tot de exploratie en exploitatie
van de diepzeebodem, dat wil zeggen het gebied buiten de jurisdictie der staten.
Dit rechtsregime is gebaseerd op het principe dat de diepzeebodem en zijn
hulpbronnen het gemeenschappelijke erfdeel der mensheid vormen. In het Verdrag
heeft dit beginsel gestalte gekregen in het zogenaamde parallelle systeem.
Dit komt erop neer dat een nieuwe internationale organisatie, de Autoriteit,
het beheer voert over de diepzeebodem. De Autoriteit kan zowel aan privé-ondernemingen
of staatsbedrijven, als aan de onder de Autoriteit zelf ressorterende
Onderneming (al of niet in samenwerking met ontwikkelingslanden) concessies
verlenen voor de ontginning van de oceaanbodem. Dit parallelle systeem vormt
een compromis tussen de positie van de ontwikkelingslanden, die de ontginning
geheel door de Onderneming wensten te laten geschieden, en de positie van
de westerse industrielanden, die zoveel mogelijk ruimte wensten te geven aan
het bedrijfsleven.Het beginsel van het gemeenschappelijke erfdeel van de mensheid (artikel
136) komt niet alleen tot uiting in het beheer van de diepzeebodem door de
Autoriteit (artikel 153) maar tevens in de bepaling dat de opbrengsten van
de ontginning van de oceaanbodem ten goede moeten komen aan alle staten en
nog niet onafhankelijke volken (artikel 140). IV.11.1. Het Informeel OverlegTijdens het Informeel Overleg, dat werd gestart naar aanleiding van de
bezwaren van Deel XI, zijn acht elementen in Deel XI geïdentificeerd,
die de belangrijkste obstakels vormden voor universele participatie in het
Verdrag. Deze elementen zijn de kosten voor de verdragspartijen, de (opzet
van de) Onderneming, de besluitvormingsprocedures van de Autoriteit, de herzieningsconferentie,
de regeling inzake overdracht van technologie, de beperking van produktie,
het compensatiefonds en de financiële voorwaarden van contracten die
de Autoriteit met exploitanten van het Gebied afsluit.Na bijna vier jaar heeft het Informeel Overleg geleid tot overeenstemming
omtrent alle acht kwesties en omtrent de instelling van een aan de Autoriteit
ondergeschikt orgaan, dat zich zal bezighouden met financiële aangelegenheden
(artikel 162, tweede lid, letter y, van het Verdrag), het Financieel Comité.
De oplossingen voor de acht geïdentificeerde problemen en de bepalingen
inzake de instelling van het Financieel Comité vormen een bijlage bij
de Overeenkomst. IV.11.2. De OvereenkomstDe Overeenkomst heeft een tweeledig karakter. Enerzijds is ernaar gestreefd
om een aantal onderdelen uit het Verdrag, welke omstreden zijn, niet toepasselijk
te verklaren, terwijl anderzijds vermeden wordt al te zeer te benadrukken
dat het daarbij gaat om wijziging van het Verdrag. Deze ambivalente benadering
was noodzakelijk om zowel de instemming te verkrijgen van de staten, die het
Verdrag reeds hadden geratificeerd en van die staten, die geen wijziging in
het Verdrag wensten, alsook van die staten die het Verdrag in zijn huidige
vorm niet konden aanvaarden. In de Overeenkomst wordt er thans in voorzien
dat de staten, partij bij de Overeenkomst, op zich nemen Deel XI in overeenstemming
met de Overeenkomst toe te passen, terwijl voorts wordt bepaald dat de bepalingen
van Deel XI en van de Overeenkomst als één geheel zullen worden
uitgelegd en toegepast. Bij verschillen tussen beide verdragen zullen echter
de bepalingen van de Overeenkomst voorrang hebben.In de Overeenkomst zijn ook op een aantal terreinen bepalingen opgenomen,
als gevolg waarvan bepalingen uit het Verdrag niet langer toepassing zullen
vinden.Deze terreinen zijn de samenstelling van en de besluitvorming in de Raad,
bepalingen inzake de herzieningsconferentie en inzake de overdracht van technologie,
het produktiebeleid en de financiële voorwaarden. Dientengevolge zullen
diverse bepalingen op voornoemde terreinen van Deel XI of van Bijlage III
en IV niet worden toegepast bij de toepassing van het Verdrag. IV.11.3. De AutoriteitDe Internationale Zeebodemautoriteit (de Autoriteit) is de internationale
organisatie door middel van welke de verdragspartijen activiteiten met betrekking
tot de diepzeebodem organiseren en controleren (artikel 157). De Autoriteit,
wiens zetel te Jamaica is gevestigd, bestaat uit drie hoofdorganen: de Vergadering,
de Raad en een Secretariaat (artikel 158). Aangezien de Autoriteit gebaseerd
is op het principe van de soevereine gelijkheid der lid-staten, heeft ieder
lid van de Vergadering, het hoogste orgaan waar alle verdragspartijen deel
van uitmaken, één stem. Ook binnen de Raad, het uitvoerend orgaan
dat uit 36 leden bestaat gekozen volgens criteria berustend op belang en geografische
verdeling (artikel 161), heeft ieder lid één stem. Besluitvorming
binnen de Raad vindt echter in principe plaats op basis van consensus. Voor
de uitvoering van zijn taken beschikt de Raad over twee permanente suborganen:
de Commissie inzake Economische Planning en de Juridische en Technische Commissie.
Aan het hoofd van het Secretariaat zal door de Vergadering een Secretaris-Generaal
worden gekozen (artikel 166).De administratieve kosten van de Autoriteit zullen, zolang deze nog niet
over voldoende eigen middelen uit de opbrengsten van de Onderneming beschikt,
worden gedekt door bijdragen van de lid-staten volgens de verdeelsleutel van
de Verenigde Naties. a. Beleid van de AutoriteitIngevolge de wens van de Verenigde Staten en andere westerse landen is
in artikel 150, onder a, een bepaling opgenomen waarin uitdrukkelijk staat
aangegeven dat een van de uitgangspunten van het beleid van de Autoriteit
dient te zijn de ontwikkeling van de hulpbronnen van de diepzeebodem.Bedoelde landen achtten die bepaling wenselijk om tegenwicht te bieden
aan het feit dat Deel XI te veel een afspiegeling zou vormen van een filosofie
die de ontginning van de oceaanbodem zou belemmeren. Hiermee werd onder meer
gedoeld op de in artikel 151 vervatte bepalingen die de Autoriteit de bevoegdheid
verschaffen om de ontginning van de zeebodem te beperken. Op aandrang van
landen die vanaf het land grondstoffen produceren die tevens op de oceaanbodem
voorkomen, is een formule voor de tijdelijke beperking van de produktie van
mineralen opgenomen, opdat de mogelijke nadelige invloed op de economieën
van de landproducenten zou worden beperkt. Daartoe is tevens in artikel 151,
vierde lid, een compensatieschema ten behoeve van de ontwikkelingslanden voorzien. b. Besluitvorming in de AutoriteitDe meest ingrijpende wijziging door de Overeenkomst betreft het besluitvormingsmechanisme.
De Overeenkomst bepaalt dat in het algemeen de besluitvorming in de organen
van de Autoriteit dient te geschieden door middel van consensus. Pas wanneer
geen consensus bereikt kan worden, zal worden overgegaan tot stemming. De
Vergadering en de Raad bepalen samen het beleid van de Autoriteit. De Overeenkomst
voorziet in een systeem, waarbij de Vergadering in administratieve en financiële
zaken besluit op basis van een voorstel van de Raad.De Raad bestaat uit 36 leden verdeeld over vier Kamers, waarvan drie Kamers
met vier leden. Tenminste twee van die Kamers zullen een meerderheid van geïndustrialiseerde
staten hebben. De samenstelling van deze Kamers, een nieuw element, valt namelijk
grotendeels samen met de categorieën, welke in artikel 161, eerste lid,
van het Verdrag worden aangegeven met het oog op de besluitvorming.Alle beslissingen van de Raad over substantiële vraagstukken worden met twee derde meerderheid genomen, op voorwaarde dat een meerderheid
in één van de Kamers niet daartegen is. Elk besluit kan dus
door een meerderheid in één der Kamers worden tegengehouden.
In de praktijk zou dit betekenen dat slechts drie geïndustrialiseerde
staten door een tegenstem in hun Kamer een besluit van de Raad kunnen tegenhouden.
Op deze wijze zijn specifieke (minderheids-)belangen van de staten die de
lasten dragen van de investeringen in de diepzeemijnbouw en van de institutionele
structuur van het Verdrag, voldoende gewaarborgd.Een andere toevoeging in de Overeenkomst neergelegd, betreft de instelling
van een Financieel Comité, bestaande uit 15 leden, waarvan de aanwijzing
zodanig dient te geschieden dat, evenals in de samenstelling van de Raad,
een goede vertegenwoordiging van de geïndustrialiseerde staten verzekerd
is. Dit Financieel Comité krijgt op de terreinen genoemd in Sectie
9, paragraaf 7, van de bijlage bij de Overeenkomst, de opdracht aanbevelingen
te doen met het oog op besluiten van de Raad en van de Vergadering. IV.11.4. De OndernemingDe Onderneming vormt een apart orgaan van de Autoriteit door middel waarvan
de activiteiten op de oceaanbodem rechtstreeks worden gevoerd (artikel 170
van het Verdrag). De statuten van de Onderneming zijn neergelegd in Bijlage
IV bij het Verdrag. De Onderneming zal bestaan uit een Uitvoerende Raad, een
Directeur-Generaal en de nodige staf. Onder het Verdrag zou de financiering
van de Onderneming in eerste aanleg geschieden met steun van de verdragspartijen.Dat wil zeggen dat de partijen ingevolge artikel 11, derde lid, van Bijlage
IV, de helft van het bedrag dat nodig is voor de exploratie en exploitatie
van één mijngebied door de Onderneming, zouden moeten bijdragen
in de vorm van rentevrije leningen. De andere helft, die de Onderneming op
ander wijze financiert (bijvoorbeeld door middel van leningen op de kapitaalmarkt),
zal door de lid-staten worden zeker gesteld middels overheidsgaranties. Een
en ander wordt over de partijen volgens de verdeelsleutel van de Verenigde
Naties verdeeld, en zal nader door de Voorbereidende Commissie worden uitgewerkt.Het is duidelijk gebleken dat de Onderneming, zoals deze was uitgewerkt
in het Verdrag, voor met name de ontwikkelingslanden de belichaming vormde
van het beginsel van het gemeenschappelijk erfdeel van de mensheid. Als de
operationele arm van de Autoriteit zou het de deelneming van alle staten in
de exploratie en exploitatie van de bodemrijkdommen van de diepzee mogelijk
maken. De bepalingen van de Overeenkomst betreffende de Onderneming zijn een
duidelijke verbetering. De Overeenkomst waarborgt de afwezigheid van onderscheid
tussen de Onderneming en andere exploitanten. Een van de belangrijke elementen
van de Overeenkomst is het vervallen van de verplichtingen van Bijlage IV,
artikel 11, derde lid, voor staten om operaties van de Onderneming zelf of
door middel van joint ventures van de Onderneming met anderen, te financieren.
De eerste operaties van de Onderneming zullen door middel van joint ventures
plaatsvinden.De functies van de Onderneming zullen voorlopig door het secretariaat
van de Autoriteit worden uitgeoefend. Aangezien de Onderneming niet onafhankelijk
van het Secretariaat zal functioneren voordat de diepzeemijnbouw levensvatbaar
wordt, worden commerciële overwegingen geëerbiedigd. IV.11.5. De herzieningsconferentieOok artikel 155 inzake de herzieningsconferentie vormde een belangrijk onderdeel van het compromis inzake het parallelle systeem. De herzieningsconferentie,
een wens van de ontwikkelingslanden, zou na vijftien jaar na de eerste commerciële
operatie bijeen moeten komen om de werking van het stelsel van exploratie
en exploitatie te beoordelen en eventueel te wijzigen.Het is met name de bepaling met betrekking tot de inwerkingtreding van
eventuele wijzigingen die een van de kernpunten van de bezwaren van de Verenigde
Staten en andere westerse landen tegen dit artikel vormt. Het vierde lid bepaalt
namelijk dat wijzigingen in het stelsel van exploratie en exploitatie, die
bij twee derde meerderheid door de herzieningsconferentie zijn aangenomen,
in werking zullen treden voor alle verdragspartijen nadat drie vierde der
verdragspartijen deze hebben bekrachtigd. Dit betekent dat staten tegen hun
wil – tenzij zij het Verdrag opzeggen – aan een nieuw exploratie-
en exploitatiesysteem kunnen worden gebonden. Thans wordt in de Overeenkomst
geregeld dat de bepalingen inzake wijziging van het Verdrag, de artikelen
314 tot en met 316, terzake worden toegepast, waarbij de Vergadering op aanbeveling
van de Raad een herziening kan voorstellen van de aangelegenheden, welke in
artikel 155, eerste lid, worden genoemd, met inachtneming van hetgeen in artikel
155, tweede en vijfde lid, is bepaald. Voor het overige zullen de artikelen
155, eerste, derde en vierde lid, niet worden toegepast.De nieuwe procedure biedt meer bescherming aan minderheidsbelangen. De
aanbeveling van de Raad aan de Vergadering is meer dan alleen een uitnodiging
om over te gaan tot herziening van het stelsel voor diepzeemijnbouw; de Raad
kan precies aangeven welke soort wijzigingen hij noodzakelijk acht. Als de
Vergadering daarmee niet instemt, moet zij de aangelegenheid terugverwijzen
naar de Raad.Met het consensusbeginsel en, in laatste instantie, met het stemsysteem
met kamers in de Raad zullen de belangen van het Koninkrijk en andere geïndustrialiseerde
landen gedurende de gehele procedure beschermd kunnen worden. IV.11.6. Overdracht van technologieOm het de Onderneming (dan wel de ontwikkelingslanden) daadwerkelijk mogelijk
te maken deel te nemen aan de ontginning van de diepzeebodem wenste de Groep
van 77 als onderdeel van het compromis over het parallelle systeem een bepaling
op te nemen over de overdracht van technologie. Naast de bepalingen van artikel
144 heeft dit geleid tot het opnemen van artikel 5 in Bijlage III waarbij
privé-ondernemingen verplicht worden, willen zij voor een mijngebied
in aanmerking komen, de door hen gebruikte technologie – ook als deze
in licentie is verkregen en geen eigendom is – ter beschikking te stellen
van de Onderneming.Die verplichte overdracht was een van de meest omstreden elementen van
het Verdrag.Het uitgangspunt van het Nederlandse beleid inzake de overdracht van technologie
is altijd geweest dat geen verplichtingen kunnen worden aanvaard ten aanzien
van de overdracht van technologie welke eigendom is van particuliere bedrijven.
Dit standpunt wordt in het Verdrag niet volledig recht gedaan. Het Verdrag
voorziet dat de overdracht van technologie een voorwaarde is voor het verkrijgen
van een exploitatievergunning ook ten aanzien van die technologie die in licentie
verkregen is en eigendom is van derden. Juist deze verplichting vormde een
ernstige complicatie voor de diepzeemijnbouwexploitatie door de westerse consortia.De Overeenkomst bepaalt, dat het omstreden artikel 5 uit Bijlage III van
het Verdrag, waarin de verplichtingen inzake de overdracht van technologie
zijn uitgewerkt, niet wordt toegepast. In de plaats van dit artikel zijn in
de Overeenkomst enkele algemene aanbevelingen tot samenwerking opgenomen,
die gedeeltelijk ook reeds in artikel 144 van het Verdrag voorkomen. IV.11.7. ProduktiebeleidArtikel 151 van het Verdrag heeft betrekking op beperking van de produktie.Het beleid van produktiebeperking was bedoeld ter bescherming van de ontwikkelingslanden
die producent zijn van de vier delfstoffen die de mangaanknollen bevatten,
te weten kobalt, koper, mangaan en nikkel. Het maakt echter een onderscheid
ten nadele van de produktie uit de zeebodem omdat alle landproducenten beschermd
worden, zowel geïndustrialiseerde landen als ontwikkelingslanden. Van
de vier metalen wordt alleen kobalt hoofdzakelijk in ontwikkelingslanden geproduceerd
(74%), terwijl de cijfers voor de andere drie respectievelijk 45% (koper),
28% (mangaan) en 27% (nikkel) zijn, zodat de geïndustrialiseerde landen
meer zouden profiteren van dit beleid dan de ontwikkelingslanden. Anderzijds
beschermt het stelsel niet de kobaltproducerende ontwikkelingslanden, die
mogelijkerwijs worden getroffen door diepzeemijnbouw, aangezien één
mijnbouwoperatie op zee meer dan 20% van het huidige mondiale verbruik kan
produceren.De bepalingen van de Overeenkomst bevatten een aantal beginselen, dat
betrekking heeft op het vrije-marktkarakter, de toepassing van de bepalingen
van het GATT, bepalingen inzake subsidies en de gelijke behandeling van de
produktie van grondstoffen uit zee en die welke elders zijn gewonnen.De Overeenkomst legt landproducenten en zeebodemproducenten de verplichting
op geen onderscheid te maken tussen delfstoffen die zijn gewonnen in het Gebied
en die welke afkomstig zijn uit andere bronnen en deze delfstoffen geen voorkeursbehandeling
bij de toegang tot de markt toe te kennen.De verwijzing naar de bepalingen van het GATT waarborgt de eerlijke concurrentie
tussen de landproducenten en de zeebodemproducenten alsook tussen de laatsten
onderling.De procedures voor geschillenbeslechting van het GATT kunnen alleen worden
toegepast als alle partijen bij een geschil partij bij het GATT zijn. Daardoor
zullen in een beperkt aantal gevallen de bepalingen van het GATT moeten worden
geïnterpreteerd door de Raad van de Autoriteit en de Kamer inzake geschillen
betreffende de zeebodem van het Internationale Hof voor het recht van de zee. IV.11.8. Exploratie- en exploitatiesysteemDe exploratie en exploitatie vinden plaats door enerzijds de Onderneming,
al of niet in samenwerking met ontwikkelingslanden, en door privé-
dan wel staatsondernemingen anderzijds (artikel 153). Teneinde een vergunning
voor exploratie en exploitatie te verkrijgen moet de onderneming in kwestie
in eerste instantie aan een aantal voorwaarden voldoen (artikel 4 van Bijlage
III), waarna deze de aanvraag bij de Autoriteit kan indienen door middel van
een werkplan in de vorm van een contract tussen de Autoriteit en de Onderneming.
De aanvraag dient twee mijngebieden te omvatten. De Autoriteit bepaalt welk
van de twee door de onderneming zelf ontgonnen kan worden en welk voor de
Onderneming zal worden gereserveerd. In principe keurt de Autoriteit het werkplan
goed. De daadwerkelijke vergunning tot produktie is daarmee evenwel nog niet
verstrekt: die wordt pas afgegeven nadat vaststaat dat voor een bepaalde periode
de produktielimiet, berekend volgens de formule van artikel 151, niet wordt
overschreden. Is dat wel het geval dan zal de Autoriteit uit de aanvragers
een selectie maken. IV.11.9. Resolutie inzake voorbereidende investeringenDe resolutie inzake de voorbereidende investeringen, een wens van de belanghebbende
industrielanden, betreft de bescherming van de reeds door een aantal consortia
en staatsbedrijven gedane investeringen in de diepzeemijnbouw met name ten
behoeve van de ontwikkeling van de technologie terzake.De enige zekerheid die deze resolutie nu geeft is dat de in paragraaf
1 bedoelde consortia en staatsbedrijven reeds thans de zekerheid hebben dat
zij bij de inwerkingtreding van het Verdrag bij voorrang een vergunning zullen
ontvangen voor de exploitatie van een mijngebied waar zij hun exploratie-activiteiten
op hebben gericht. Hoewel de resolutie een tijdelijke afwijking van het in
het Verdrag neergelegde systeem vormt, is dit toch zoveel mogelijk gehandhaafd.Met name is het produktiebeperkingsbeleid onverkort van toepassing. IV.11.10. Het CompensatiefondsArtikel 151, tiende lid, en artikel 171, letter f, van Deel XI van het
Verdrag voorzien in een Compensatiefonds om economische steun te verlenen
aan ontwikkelingslanden die ernstige nadelige gevolgen ondervinden van de
diepzeemijnbouw. Het Koninkrijk en andere geïndustrialiseerde staten
hebben in de discussies over het Zeerechtverdrag alsook in andere fora altijd
staande gehouden dat compensatiefondsen geen stimulans zijn voor aanpassing
aan nieuwe economische omstandigheden, maar juist de instandhouding van niet-concurrerende
produktie bevorderen en daarom uiteraard niet van tijdelijke aard zouden moeten
zijn.De Autoriteit zou, zelfs wanneer zij zou worden bijgestaan door een groot
en duur administratief apparaat, bij het beheren van een compensatiefonds
niet beschikken over de vereiste deskundigheid om een nadelig getroffen landproducent
te helpen bij de ontwikkeling van andere economische activiteiten buiten de
mijnbouwsector.De Overeenkomst vervangt het Compensatiefonds door een Fonds voor economische
steun, waaruit de Autoriteit aan getroffen ontwikkelingslanden die landproducent
zijn steun kan verlenen in samenwerking met bestaande mondiale of regionale
ontwikkelingsinstellingen die over de nodige deskundigheid beschikken.Het Fonds wordt gevormd uit een deel van de middelen die de Autoriteit
niet nodig heeft voor haar administratieve uitgaven. Hiervoor worden alleen
betalingen van exploitanten, waaronder de Onderneming, en vrijwillige bijdragen
aangewend. IV.11.11. De financiële voorwaarden van contractenDoor de in Deel XI en Bijlage III van het Verdrag aan de exploitant opgelegde
financiële lasten wordt de diepzeemijnbouw sterk ontmoedigd.De Overeenkomst stelt de bepalingen van Bijlage III, artikel 13, derde
tot en met tiende lid, van het Verdrag buiten werking. De Overeenkomst vervangt
deze bepalingen door een reeks beginselen die de basis vormen voor een met
de Autoriteit af te sluiten contract voor exploitatie. Deze beginselen voldoen
aan de door het Koninkrijk en andere geïndustrialiseerde staten gestelde
eisen. IV.11.12. Het Financieel ComitéSectie 9 van de bijlage bij de Overeenkomst richt het door artikel 162,
tweede lid, letter y, van het Verdrag genoemde financiële comité
op en beschrijft haar werkzaamheden. IV.11.13. ConclusieDe tekortkomingen van de regeling inzake diepzeemijnbouw, zoals neergelegd
in Deel XI met Bijlagen III en IV van het Verdrag, alsmede de hogergenoemde
resolutie, zijn verholpen. Zij zijn vervangen door bevredigende bepalingen
in de Overeenkomst of zullen in een later stadium door de Autoriteit worden
vervangen door in het kader van het stemsysteem met kamers aan te nemen regels,
voorschriften en procedures die zijn gebaseerd op in de Overeenkomst neergelegde
criteria.Het Koninkrijk heeft het beginsel van het «gemeenschappelijk erfdeel
van de mensheid» aanvaard voorzover dit gekoppeld was aan een algemeen
aanvaardbaar systeem voor de exploratie en exploitatie van de bodemrijkdommen.
Het was alleen de uitwerking van dit beginsel dat participatie door het Koninkrijk
en vele andere staten in de weg stond. Een deel van de oude tekst van Deel
XI en de daarmede samenhangende Bijlagen zullen blijven bestaan, maar zonder
ongewenste gevolgen van politieke, economische of operationele aard.De Overeenkomst heeft het Verdrag «universeel aanvaardbaar»
gemaakt. Zij weerspiegelt in ruime mate de standpunten die veelvuldig door
het Koninkrijk en andere staten die de Nederlandse zorgen deelden naar voren
zijn gebracht. IV.12. Bescherming en behoud van het mariene milieuIn de artikelen 192 tot en met 237 wordt aan de staten opgedragen om de
meest praktische middelen, waarover zij kunnen beschikken, aan te wenden om
de zeevervuiling te voorkomen en te beheersen. In de tekst wordt aangegeven
welke categorieën staten (kuststaten, havenstaten en vlaggestaten) verantwoordelijk
zijn om vervuiling te voorkomen en de vervuiler te bestraffen. Met name zijn
regels uitgewerkt met betrekking tot de vervuiling van de zee door schepen.Voorts worden staten in het Verdrag aansprakelijk gesteld voor schending
van internationale verplichtingen ter bestrijding van de zeevervuiling. Bij
de uitwerking van deze bevoegdheden wordt in het Zeerechtverdrag een onderscheid
gemaakt naar gelang deze bevoegdheden worden uitgeoefend in of voorbij de
territoriale zee. De bevoegdheden van de kuststaten terzake van toezicht en
naleving van internationale – en nationale – voorschriften worden
in het Verdrag versterkt en ruimtelijk uitgebreid op een wijze die zorgvuldig
rekening houdt met de belangen van de scheepvaart enerzijds en de belangen
van de bescherming van het mariene milieu anderzijds.Hoewel het Verdrag niet specifiek een milieuverdrag is, bevat het veel
milieu-relevante bepalingen, in zowel het algemeen begrippenkader als in het
speciale milieuhoofdstuk, Deel XII. In dit Deel XII wordt aan staten de verplichting
opgelegd het mariene milieu te beschermen en te behouden. Hiertoe dienen staten
alle met het Verdrag verenigbare maatregelen te nemen ter voorkoming, vermindering
en bestrijding van verontreiniging van het mariene milieu. Ook worden voorschriften
gesteld ten aanzien van de mondiale en regionale samenwerking, de bevordering
van technische hulp aan ontwikkelingslanden, controlemetingen en ecologische
evaluatie. Verder worden staten aansprakelijk gesteld voor het nakomen van
hun internationale verplichtingen inzake de bescherming en instandhouding
van het mariene milieu.Ten aanzien van de te nemen maatregelen ter voorkoming, vermindering en
bestrijding van verontreiniging van het mariene milieu wordt onder meer gedifferentieerd
naar verontreiniging vanaf het land, verontreiniging door werkzaamheden op
de zeebodem en in het Gebied, verontreiniging door storting van
afvalstoffen in zee, verontreiniging vanuit of via de dampkring en verontreiniging
door schepen.Een belangrijk onderdeel van dit Deel wordt gevormd door de bepalingen
betreffende de handhaving van de internationale milieuvoorschriften die gelden
voor de zeescheepvaart. Hiertoe maakt het Verdrag een onderscheid tussen de
handhavingsbevoegdheden van vlaggestaten, havenstaten en kuststaten. Met inachtneming
van de belangen van de vlaggestaten breidt het Verdrag deze bevoegdheden aanzienlijk
uit voor haven- en kuststaten. In dit verband is de instelling van exclusieve
economische zones van belang. Ontwikkelingen in de statenpraktijk, zowel voor
als na de totstandkoming van het Verdrag, hebben er toe geleid dat deze aspecten
betreffende de uitbreiding van de rechtsmacht van haven- en kuststaten reeds
in belangrijke mate tot het volkenrechtelijk gewoonterecht worden gerekend.Het Verdrag, tezamen met het reeds bestaande stelsel van verdragen op
milieugebied, vormt een meer doeltreffende en bevredigende basis om op te
treden ten behoeve van de bescherming en instandhouding van het mariene milieu.
Zo bepaalt artikel 210, zesde lid, van het Verdrag, dat nationale wetten,
voorschriften en maatregelen ter voorkoming, vermindering en bestrijding van
verontreiniging van het mariene milieu door storting niet minder doeltreffend
mogen zijn dan de mondiale regels en normen. De bepalingen van het op 29 december
1972 te Londen, Mexico City, Moskou en Washington tot stand gekomen Verdrag
inzake de voorkoming van verontreiniging van de zee ten gevolge van het storten
van afval en andere stoffen (Trb. 1973, 172), en de op grond van dit verdrag
aangenomen besluiten en resoluties, kunnen als dergelijke mondiale regels
en normen worden aangemerkt.Vergelijkbare bepalingen zijn opgenomen in het Verdrag voorzover het betreft
verontreiniging vanaf land, verontreiniging door werkzaamheden op de zeebodem
die zijn onderworpen aan de nationale rechtsmacht, en verontreiniging vanuit
of via de dampkring, inzover als daarvoor in de toekomst mondiale regels en
maatregelen worden vastgesteld.Op grond van artikel 266 en volgende van het Zeerechtverdrag zijn staten
direct of via de competente organisatie, zoals de ingevolge het verdrag van
29 december 1972 aangewezen organisatie, gehouden tot het ontwikkelen van
het wetenschappelijk en technologisch vermogen van met name ontwikkelingslanden
met betrekking tot onder andere de bescherming en het behoud van het mariene
milieu.Wat betreft de verdragsverplichtingen gericht op bescherming en behoud
van het mariene milieu dient opgemerkt te worden dat deze terug te vinden
zijn in een aantal mondiale en regionale verdragen waarbij het Koninkrijk
partij is. Aan de verplichting om maatregelen te nemen ter voorkoming, vermindering
en bestrijding van verontreiniging vanaf het land, wordt voor Nederland uitvoering
gegeven door het instrumentarium vastgelegd in onder andere de Wet verontreiniging
oppervlaktewateren en de Wet milieubeheer. In de Wet verontreiniging zeewater
en de Kernenergiewet wordt uitvoering gegeven aan de verdragsverplichting
maatregelen te nemen ter voorkoming, vermindering en bestrijding van verontreiniging
door het storten van afvalstoffen in zee. Ter uitvoering van de verplichting
inzake voorkoming, vermindering en bestrijding van verontreiniging door werkzaamheden
op de zeebodem kan de Mijnwet continentaal plat genoemd worden alsmede, voor
bepaalde activiteiten, de Wet milieubeheer. De Wet inzake de luchtverontreiniging
bevat het juridisch instrumentarium om uitvoering te geven aan de verplichting
om maatregelen te nemen ter voorkoming, vermindering en bestrijding van verontreiniging
vanuit of via de dampkring. In de Wet voorkoming verontreiniging door schepen
vindt nationaal uitvoering plaats van de verplichting maatregelen
te nemen ter voorkoming, vermindering en bestrijding van verontreiniging door
schepen. Voor wat betreft de handhaving en strafvervolging is in voornoemde
wetten aangesloten bij de Wet op de economische delicten, het Wetboek van
Strafrecht en de Wet milieubeheer.De Nederlandse Antillen en Aruba zullen voorzien in eigen regelgeving
op dit gebied. IV.13. Wetenschappelijk zeeonderzoekDe artikelen 238 tot en met 265 hebben betrekking op het wetenschappelijk
zeeonderzoek.Doelstelling voor het internationaal rechtsregime betreffende het wetenschappelijk
zeeonderzoek is zowel het bevorderen van het wetenschappelijk zeeonderzoek,
opdat de mensheid op zo ruim mogelijke schaal van de resultaten van dit onderzoek
zal kunnen profiteren, als tegelijkertijd het beschermen van de economische
en andere belangen van kuststaten.In het in het Verdrag neergelegde regime wordt voorzien dat voor het wetenschappelijk
zeeonderzoek in de territoriale zee de toestemming van de kuststaat is vereist.
In de exclusieve economische zone en op het continentale plat is eveneens
de toestemming van de kuststaat noodzakelijk. De kuststaten zijn vrij toestemming
te weigeren indien het onderzoek betreft gericht op de natuurlijke rijkdommen,
waarvoor boringen in de zeebodem moeten worden verricht, waarvoor explosieven
worden gebruikt of waarvoor kunstmatige eilanden of installaties moeten worden
opgericht. Ook kan de toestemming worden geweigerd (of later worden ingetrokken)
indien onjuiste gegevens blijken te zijn verstrekt of de onderzoeker zich
niet aan zijn verplichtingen houdt.In normale omstandigheden zal de kuststaat echter zijn toestemming niet
mogen weigeren in gevallen van onderzoek in overeenstemming met het doel,
de wetenschappelijke kennis over het zeemilieu te vergroten ten behoeve van
de mensheid als geheel.Overigens zijn in het Verdrag nog enkele verzachtingen opgenomen op het
vereiste van goedkeuring van de kuststaat. Indien een termijn van zes maanden
is verstreken na aanvrage tot toestemming voor het verrichten van een onderzoek
waarbij alle door het Verdrag voorgeschreven gegevens zijn overgelegd, en
de kuststaat niet binnen vier maanden heeft gereageerd, kan de onderzoeksstaat
zijn onderzoek beginnen. Ook wordt de instemming van de kuststaat geacht te
zijn gegeven indien deze met het onderzoek heeft ingestemd in het kader van
een internationale organisatie, waarvan de kuststaat zelf lid is en deze kuststaat
na notificatie door de internationale organisatie niet binnen vier maanden
bezwaar heeft gemaakt. Voorts wordt door het Verdrag aan de kuststaten opgedragen
regels en procedures vast te stellen opdat het verlenen van toestemming vlot
zal verlopen.Tenslotte mag de kuststaat zijn toestemming niet onthouden voor zover
het wetenschappelijk zeeonderzoek betreft van het continentaal plat voorbij
de exclusieve economische zone en dit onderzoek door de kuststaat aangewezen
gebieden betreft, waar geen feitelijke exploratie- en exploitatie-activiteiten
plaatsvinden.Het samenstel van bepalingen inzake het wetenschappelijk zeeonderzoek
is allerminst duidelijk en zal in de praktijk gemakkelijk tot verschillende
uitleg kunnen leiden. Een geschillenbeslechting over de uitleg van de bepalingen
betreffende het wetenschappelijk zeeonderzoek zal van groot belang kunnen
blijken. IV.14. Mariene technologieIn de artikelen 266 tot en met 278 worden de algemene beginselen aangegeven welke aan de ontwikkeling en overdracht van de mariene
technologie ten grondslag liggen.Het kader van de internationale samenwerking terzake wordt gevormd door
bilaterale, regionale of multilaterale programma's, eventueel via bestaande
internationale organisaties. IV.15. Regeling van geschillenEen van de opvallende kenmerken van de geschillenbeslechtingsregeling
in het Verdrag is dat de bepalingen terzake een integrerend onderdeel van
het Verdrag uitmaken en niet zoals in de verdragen van 1958 als een optioneel
protocol aan de vier verdragen zijn toegevoegd.Voorts zijn de bepalingen inzake de geschillenbeslechting aangepast aan
de verschillende manieren van exploitatie of gebruik van de zee die in het
Verdrag worden geregeld, zoals scheepvaart, exploratie en exploitatie van
de rijkdommen van de zee en het militaire gebruik van de zee. De verschillende
methodes van geschillenbeslechting variëren van de verplichting tot onderhandelen,
twee soorten conciliatie (Bijlage V), twee soorten arbitrage (Bijlage VII
en VIII) tot twee soorten juridische beslechting van geschillen.In artikel 287 wordt aan de staten de keuze gelaten om met betrekking
tot de oplossing van hun geschillen betreffende de interpretatie of toepassing
van het Verdrag te kiezen uit verschillende organen te weten het Internationale
Hof voor het Recht van de Zee, opgericht overeenkomstig Bijlage VI, het Internationale
Gerechtshof, een scheidsgerecht in overeenstemming met Bijlage VII en een
speciaal scheidsgerecht in overeenstemming met Bijlage VIII. Bij het neerleggen
van de akte van bekrachtiging zal door het Koninkrijk een verklaring worden
afgelegd, dat het alle mogelijkheden van geschillenbeslechting aanvaardt.
Daarbij heeft het Koninkrijk een voorkeur voor gebruikmaking van het Internationaal
Gerechtshof.Voor geschillen met betrekking tot de activiteiten in het internationaal
gebied is ingevolge artikel 287 de Zeebodemkamer van het Internationale Hof
voor het Recht van de Zee bevoegd. In deze procedure kunnen ook de Autoriteit,
de privaatrechtelijke contractpartijen en de Onderneming optreden. Geschillen
over contracten, die ter uitvoering van het Verdrag zijn afgesloten, worden
echter voorgelegd aan bindende handelsarbitrage, zij het dat geschillen over
interpretatie van het Verdrag daarvan weer zijn uitgezonderd.Bijlage VII schetst de arbitrageprocedure waar staten op basis van Deel
XV van het Verdrag voor kunnen kiezen. De Secretaris-Generaal van de Verenigde
Naties zal een lijst van arbiters beheren, waarvoor elke partij een viertal
arbiters met ervaring in maritieme aangelegenheden kan aanmelden. Deze Bijlage
geeft regels voor de samenstelling van het scheidsgerecht en procedureregels
voor de arbitrage. Partijen bij een geschil zullen het werk van het scheidsgerecht
ondersteunen door het ter beschikking stellen van informatie en het vergemakkelijken
van het horen van getuigen of het bezoeken van de plaatsen waarop het geschil
betrekking heeft. Afwezigheid van een der partijen bij een geschil zal de
voortgang van de procedure niet belemmeren. De uitspraak van het scheidsgerecht
zal definitief zijn, tenzij partijen reeds op voorhand een beroepsmogelijkheid
hebben afgesproken. Geschillen over de interpretatie of de uitvoering van
de arbitrale uitspraak kunnen aan dezelfde arbiters worden voorgelegd, maar
van de andere mogelijkheden voor de beslechting van geschillen die het Verdrag
kent, kan in dat geval ook gebruik gemaakt worden.Van de procedure van bijzondere arbitrage, beschreven in Bijlage VIII,
kan gebruik worden gemaakt bij geschillen op het terrein van de visserij, de bescherming van het mariene milieu, het wetenschappelijk zeeonderzoek
en de scheepvaart (vervuiling door en dumping vanaf schepen daaronder begrepen).Een lijst van deskundigen zal worden samengesteld, bestaande uit vier
deel-lijsten voor de terreinen visserij, bescherming van het mariene milieu,
wetenschappelijk zeeonderzoek en scheepvaart (vervuiling door en dumping vanaf
schepen daaronder begrepen) welke deel-lijsten worden beheerd door de relevante
internationale organisaties. Verdragspartijen kunnen voor elke deel-lijst
een tweetal deskundigen aanmelden. Uit deze lijst van deskundigen zal het
bijzondere scheidsgerecht worden samengesteld.De Bijlage geeft regels voor de samenstelling van het bijzondere scheidsgerecht,
en verwijst voor de procedurele aspecten naar Bijlage VII. Artikel 5 van Bijlage
VIII opent de mogelijkheid het bijzondere scheidsgerecht te verzoeken een
feitenonderzoek te doen, waarvan de uitkomsten bindend zullen zijn voor de
partijen bij het geschil. Eventueel kan aan het bijzondere scheidsgerecht
de bevoegdheid worden gegeven, naar aanleiding van het feitenonderzoek aanbevelingen
te doen. IV.16. Algemene bepalingenAan het slot van het Verdrag zijn enige algemene bepalingen opgenomen
die betrekking hebben op de wijze waarop het Verdrag wordt uitgevoerd.Verplichtingen moeten op basis van de goede trouw ten uitvoer worden gelegd,
en misbruik van recht moet worden voorkomen. Staten dienen zich te onthouden
van het gebruik van geweld tegen de territoriale integriteit en de politieke
onafhankelijkheid van staten, of het dreigen daarmee. Het verstrekken van
informatie strijdig met wezenlijke belangen van staatsveiligheid zal nimmer
verplicht zijn. Verder hebben de verdragspartijen de verplichting samen te
werken bij de bescherming van archeologische en historische vondsten op zee.Ten aanzien van de internationaalrechtelijke aansprakelijkheid voor schade
blijven de algemene regels van internationaal recht van toepassing. IV.17. SlotbepalingenDe artikelen 305 tot en met 320 bevatten de slotbepalingen. Deze bepalingen
worden gekenmerkt door het verlangen bij veel delegaties ter conferentie naar
een zo universeel mogelijke werking van het Verdrag. Tijdens de onderhandelingen
was een belangrijke vraag of ook andere entiteiten dan staten partij konden
worden bij het Verdrag; in de eerste plaats ging het hierbij om internationale
organisaties, maar ook om gebieden met een grote mate van zelfstandigheid
en, ten tijde van de onderhandelingen, om vrijheidsbewegingen. In artikel
305 heeft dit zijn weerslag gekregen. De toetreding van internationale organisaties
is verder uitgewerkt in Bijlage XI bij het Verdrag.Artikel 308 handelt over de inwerkingtreding. Tijdens de onderhandelingen
bestond verschil van mening over het aantal bekrachtigingen dat nodig zou
zijn voor de inwerkingtreding. Uiteindelijk is besloten dat het Verdrag in
werking treedt twaalf maanden na de datum van nederlegging van de zestigste
akte van bekrachtiging of toetreding. Op 16 november 1993 werd het Verdrag
door Guyana als zestigste staat bekrachtigd, waardoor het Verdrag op 16 november
1994 in werking is getreden.Artikel 309 betreft voorbehouden en excepties. Het verlangen naar universele
gelding verklaart ook waarom het al dan niet toestaan van voorbehouden onderwerp
is geweest van veel debat. De enige verdragsbepaling die de mogelijkheid van
excepties kent is artikel 298. Artikel 311 regelt de verhouding tot andere verdragen. De ontwikkelingslanden wilden uitdrukkelijke vervanging van de Geneefse verdragen
van 1958, welke geen rekening met hun specifieke belangen zouden houden.De artikelen 312 tot en met 316 hebben betrekking op wijzigingen van het
Verdrag. Hiervoor kent het Verdrag drie verschillende procedures al naar gelang
het onderwerp van de voorgestelde wijziging. Ook hier achtte men voorzichtigheid
geboden om de universele gelding niet te verstoren.Alle wijzigingen van het Verdrag zullen hier te lande ter goedkeuring
aan de Staten-Generaal worden voorgelegd. De wijzigingen die onder artikel
314 vallen worden in tegenstelling tot de andere wijzigingen aangenomen door
de Autoriteit en moeten dus worden beschouwd als besluiten van een volkenrechtelijke
organisatie. De ingevolge artikel 316, vijfde lid, vereiste bekrachtiging
van deze wijzigingen is echter gelijk te stellen aan de binding aan een verdrag
in de zin van artikel 91 van de Grondwet. Zij zullen daarom ook ter goedkeuring
worden overgelegd. Indien echter het voor de inwerkingtreding vereiste aantal
verdragspartijen een dergelijke wijziging zou bekrachtigen of ertoe zou toetreden
tijdens de hier te lande lopende goedkeuringsprocedure, treedt die wijziging
ingevolge het vijfde lid van artikel 315 voor alle partijen in werking en
behoeft de wijziging niet meer voor ons land te worden bekrachtigd. De hier
te lande lopende goedkeuringsprocedure is dan niet langer vereist en de wijziging
treedt in werking op grond van artikel 92 van de Grondwet. IV.18. BijlagenDe Bijlagen bij het Verdrag vormen een integrerend onderdeel van het Verdrag
(artikel 318). Bijlage I is een uitwerking van artikel 64 van het Verdrag.
Bijlagen II en IV tot en met IX zijn een uitwerking van diverse in die Bijlagen
genoemde bepalingen van het Verdrag of geven bijbehorende procedureregels.
Genoemde Bijlagen zijn derhalve van uitvoerende aard; eventuele toekomstige
wijzigingen van die Bijlagen behoeven geen parlementaire goedkeuring op grond
van artikel 7, onderdeel f, van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen,
tenzij het parlement zich terzake de goedkeuring voorbehoudt. Bijlage III
bevat aanvullende materiële bepalingen en is dus niet van uitvoerende
aard.De bijlage bij de Overeenkomst bestaat geheel uit materiële bepalingen
en is dus niet van uitvoerende aard. V. Enige speciale aspecten V.1. EGSinds de tweede zitting in Caracas van de Zeerechtconferentie is de Europese
Gemeenschap als waarnemer vertegenwoordigd geweest met een delegatie, welke
bestond uit ambtenaren van de Commissie van de Europese Gemeenschappen en
van het Secretariaat van de Raad van Ministers. De posities welke de lid-staten
in de Conferentie hebben ingenomen zijn in vele gevallen onderwerp van coördinatie
in de Gemeenschap geweest en over die onderwerpen waarvoor de bevoegdheden
aan de Gemeenschap zijn overgedragen (met name visserij) zijn gezamenlijke
posities ingenomen, welke door de delegatie die op een bepaald tijdstip het
voorzitterschap in de Raad van Ministers bekleedde aan de Conferentie zijn
voorgelegd. Op 26 juli 1976 werd het mandaat voor de onderhandelingen door
de Raad van Ministers vastgesteld. In het kader van de Raad werd bij die gelegenheid
de aanvaarding van een exclusieve economische zone, uitbreiding van het continentaal
plat voorbij 200 mijl, de instelling van de Internationale Zeebodemautoriteit
en de instelling van een verplichte geschillenbeslechtingsregeling overeengekomen.
In februari 1981 werd dit mandaat door de Raad opnieuw bevestigd.
Tezelfdertijd besloot de Raad dat de consequenties van de deelname van de
Gemeenschap in het Verdrag nadere aandacht verdienden.In de Conferentie is een regime voor de deelname van de Gemeenschap aan
het Verdrag uitgewerkt; zie de artikelen 1, tweede lid, onder (2), 305, 306,
307 en Bijlage IX van het Verdrag. Daarin wordt bepaald dat de Gemeenschap
het Verdrag kan ondertekenen wanneer een meerderheid van de lid-staten van
de Gemeenschap het Verdrag zal hebben ondertekend.In een eindoordeel van de Commissie van de Europese Gemeenschappen over
de resultaten van de Conferentie concludeerde de Commissie destijds dat de
resultaten op het terrein van de visserij, het mariene milieu en de deelnemingsbepaling
van internationale organisaties globaal als positief kunnen worden aangemerkt.
Bijzonder veel belang hechtte de Commissie aan de internationale erkenning
van de exclusieve economische zone van 200 mijl. Over de resultaten van het
diepzeemijnbouwregime merkte de Commissie op dat de communautaire industrie
twijfel heeft of de exploitatie onder de in het Verdrag voorziene voorwaarden
mogelijk is. Daarbij worden in het bijzonder genoemd de bepalingen inzake
de overdracht van technologie, de financiële contractvoorwaarden en de
besluitvorming binnen de Autoriteit. Op grond van de communautaire identiteit
en met het oog op de stabiliteit van de internationale economische betrekkingen,
in het bijzonder die met de derde wereld en in het belang van de juridische
zekerheid stelde de Commissie voor aan de Raad om te besluiten dat de lid-staten
en de Gemeenschap tezelfdertijd de slotakte en het Verdrag ondertekenen. Daarbij
heeft de Commissie ook het belang van deelname aan de Voorbereidende Commissie
mee laten wegen.Tijdens de onderhandelingen in de Voorbereidende Commissie en tijdens
informele consultaties heeft nauwe consultatie plaatsgevonden tussen de Commissie
en de lid-staten.Uit hoofde van het Verdrag zelf zal een lid-staat bij de bekrachtiging
moeten aangeven ter zake van welke bepalingen van het Verdrag zijn competentie
is overgedragen; de Gemeenschap zelf is tot naleving verplicht wanneer zij
zelf tot bekrachtiging («formele bevestiging») is overgegaan.
Inmiddels is tussen de Commissie en de lid-staten afgesproken dat de Gemeenschap
tot formele bevestiging zal overgaan nadat de meerderheid van de lid-staten
het Verdrag en de Overeenkomst heeft bekrachtigd. Tevens is overeenstemming
bereikt over de tekst die bij bekrachtiging door de lid-staten zal worden
gedeponeerd, waarbij de lid-staat verwijst naar de bevoegdheden van de Gemeenschap.
Een dergelijke verklaring zal ook door het Koninkrijk afgelegd worden. Overigens
zij opgemerkt dat overdracht van bevoegdheden door het Koninkrijk in dit verband
slechts kan geschieden voor het rijksdeel Nederland. Voor wat betreft de Nederlandse
Antillen en Aruba blijven de betreffende bevoegdheden bij het Koninkrijk berusten.
De Bondsrepubliek Duitsland heeft inmiddels als eerste lid-staat op 14 oktober
haar akte van bekrachtiging gedeponeerd. Het streven is dat eind 1996 de meeste
lid-staten het Verdrag en de Overeenkomst zullen hebben bekrachtigd. V.2. De Voorbereidende CommissieDe Voorbereidende Commissie (Prepcom) heeft enerzijds de noodzakelijke
voorbereidingen getroffen opdat de Autoriteit en zijn organen daadwerkelijk
kunnen gaan functioneren op het moment dat het Verdrag in werking treedt.Anderzijds vervulde de Prepcom een rol bij de implementatie van de Resolutie inzake de voorbereidende investeringen. De Prepcom ontving
namelijk van de zogenaamde «certifying States», dat zijn de staten
die namens de te beschermen consortia en de staatsbedrijven optreden, de aanvragen
voor de registratie van de mijngebieden en kent die daarna toe.Voor deelname aan de Prepcom was ondertekening van het Verdrag vereist. Staten die de Slotakte hebben ondertekend hebben slechts een waarnemersstatus
in de Prepcom gekregen. De Prepcom heeft op 16 november 1994 zijn werkzaamheden
beëindigd. VI. Financiële implicatiesDe Overeenkomst leidt tot een aanzienlijke beperking van de uitgaven door
het minimaliseren van de institutionele structuur en van de taken van het
Secretariaat (het zal voorlopig aan de Verenigde Naties verbonden blijven),
alsmede van de Autoriteit en door het uitstel van het operationeel worden
van de Onderneming.De volgende principes zijn als leidraad in de Overeenkomst vastgelegd:
a) «cost-effectiveness»: de effectiviteit van uitgaven bepaalt
of ze gedaan worden, en b) «evolutionary approach»: de onder het
Verdrag (en Deel XI in het bijzonder) op te richten organen worden geleidelijk
ingericht, afhankelijk van de mate waarin er behoefte is aan hun activiteiten.
De noodzaak van uitgaven zal moeten worden getoetst aan deze algemene beginselen.
Het streven is de kosten tot een minimum te beperken. Het zal bijvoorbeeld
kunnen betekenen dat alleen die instellingen worden opgericht, waarvoor thans
een noodzaak bestaat en dat alleen vergaderd zal worden wanneer dit noodzakelijk
is. Ook verdwijnen de verplichtingen van de staten-partijen bij het Verdrag,
om (rentevrije) leningen aan de Onderneming te verstrekken.De volgende kosten (getallen gebaseerd op documenten van de Verenigde
Naties, waarbij het minimum een aan de Verenigde Naties verbonden Secretariaat
en het maximum een zelfstandig Secretariaat impliceert) blijven over. a. Het budget van de Autoriteit te Kingston, JamaicaOp termijn (naar schatting niet binnen 25 jaar) dient financiering van
de Autoriteit plaats te vinden uit de opbrengsten van de diepzeemijnbouw.Fase I. Thans worden de kosten van de Voorbereidende Commissie van het
Verdrag uit de begroting van de Verenigde Naties betaald, totaal 2 miljoen
dollar per jaar.Fase II. Gedurende de periode van voorlopige toepassing van de Overeenkomst
wordt de Autoriteit gefinancierd uit de algemene begroting van de Verenigde
Naties. De Autoriteit zou een jaarlijks budget nodig hebben van minimaal ongeveer
3,5 miljoen dollar. Als het aan de Verenigde Naties verbonden Secretariaat
zelfstandig gaat functioneren zou dit maximaal 4,5 miljoen dollar worden.
Er zou dus per saldo een toename ten opzichte van de huidige situatie (fase
I) van minimaal 1,5 en maximaal 2,5 miljoen dollar van de begroting van de
Verenigde Naties ontstaan. Op basis van de Nederlandse bijdrage aan de begroting
van de Verenigde Naties van 1,5% zou dit een toename van de Nederlandse contributie
aan de Verenigde Naties impliceren van minimaal 22 500 en maximaal 37 500
dollar, mits de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties niet besluit
tot financiering uit de bestaande begrotingsmiddelen.Fase III. Na de inwerkingtreding van de Overeenkomst komen de kosten niet
meer ten laste van de begroting van de Verenigde Naties maar worden door de
partijen bij het Verdrag en de staten die de Overeenkomst voorlopig toepassen
betaald. Het Koninkrijk dient (uitgaande van universele participatie bij de Overeenkomst)
een bijdrage (op basis van de Nederlandse bijdrage aan de Verenigde Naties)
te betalen van minimaal 52 500 dollar en maximaal 67 500 dollar. b. De kosten van het Internationale Hof voor het Recht
van de Zee te HamburgOp basis van de veronderstelling dat het Tribunaal in de beginfase uit
vijf rechters zal bestaan (voor elke regionale groep één), zullen
de kosten maximaal ongeveer 6 miljoen dollar per jaar belopen. De kosten worden
gedragen door de staten-partijen. Hoe deze kosten betaald gaan worden en door
wie is op dit moment nog onderwerp van discussie. Duitsland is sterk gekant
tegen pogingen, de inrichting van het Tribunaal voor langere tijd uit te stellen.Concluderend kan worden gesteld, dat uit de voorlopige toepassing van
de Overeenkomst geen financiële gevolgen voortvloeien, zolang de kosten
worden gefinancierd uit het reguliere budget van de Verenigde Naties. Voor
het geval fase III, dat wil zeggen de inwerkingtreding van de Overeenkomst,
zou intreden vóórdat het onderhavige voorstel van rijkswet tot
goedkeuring van Verdrag en Overeenkomst door de Staten-Generaal wordt aangenomen,
zal interdepartementaal een nader voorstel over de verdeling van deze kosten
over de betrokken departementen worden uitgewerkt.Voorzover op basis van alle thans bekende gegevens kan worden voorzien
zullen uit de uitvoering van het Verdrag voor het Koninkrijk geen additionele
financiële verplichtingen voortvloeien. VII. Voorlopige toepassingVoor de inwerkingtreding van de Overeenkomst is nodig dat veertig staten
hun instemming om door de Overeenkomst gebonden te zijn tot uitdrukking hebben
gebracht. Aangezien dit aantal op 16 november 1994, de datum van inwerkingtreding
van het Verdrag, nog niet zou zijn bereikt, is voorzien in een voorlopige
toepassing van de Overeenkomst. Dit betekent dat ook al is het Verdrag zelf
in werking getreden, Deel XI van het Verdrag niet operationeel is.Aangezien het Verdrag nog niet door het Koninkrijk is bekrachtigd, zal
de voorlopige toepassing door het Koninkrijk van de Overeenkomst beperkt blijven
tot de medewerking door het Koninkrijk aan de internationale opbouw van het
diepzeemijnbouw-regime, aangezien van mijnbouwactiviteiten zelf voorlopig
nog geen sprake zal zijn. Nieuwe wettelijke regelingen terzake zijn dan ook
niet nodig.Op grond van de voorlopige toepassing door het Koninkrijk van de Overeenkomst
kan het Koninkrijk deelnemen aan de vergaderingen van de Autoriteit en heeft
het stemrecht, zowel passief als actief, in de Vergadering en de Raad. De
voorlopige toepassing werd door de regering noodzakelijk geacht gezien het
belang van ons land gelegen in het deelnemen aan de activiteiten van de Autoriteit.Van 15 tot 19 mei 1995 heeft de eerste bijeenkomst van verdragspartijen
en staten die de Overeenkomst voorlopig toepassen plaatsgevonden. Het Koninkrijk
heeft in de hoedanigheid van waarnemer de bijeenkomst bijgewoond.De Europese Gemeenschap past de Overeenkomst ook voorlopig toe. Een aantal
lid-staten van de Europese Unie heeft aangegeven op constitutionele gronden
niet tot voorlopige toepassing over te kunnen gaan. Het betreft Denemarken,
Ierland, Spanje, Portugal en Zweden. Italië, dat de Overeenkomst
voorlopig niet kon toepassen, heeft het Verdrag en de Overeenkomst inmiddels
bekrachtigd. Het gevolg hiervan is dat het voor de betrokken staten niet mogelijk
is deel te nemen aan de bijeenkomsten van verdragspartijen en van de Autoriteit.
Dat een aantal lid-staten van de Europese Unie de Overeenkomst niet voorlopig
toepast heeft geen gevolg voor het partij worden door de Europese Gemeenschap.
Op grond van artikel 306 van het Verdrag en artikel 2 van Bijlage IX kan de
Gemeenschap partij worden nadat de meerderheid van de lid-staten partij is
geworden. Op dat moment zal door de Gemeenschap een bevoegdheidsverklaring
moeten worden afgelegd, die op dit moment in Europees verband wordt voorbereid.
In de zomer van 1995 waren Duitsland, Griekenland, Italië en Oostenrijk
reeds partij. Het valt te verwachten dat de Gemeenschap in 1996 partij zal
kunnen worden. VIII. KoninkrijkspositieDe opeenvolgende regeringen van de Nederlandse Antillen hebben de gang
van zaken rond de totstandkoming van het Verdrag steeds met grote aandacht
gevolgd en het belang van het Verdrag voor hun land onderkend. Zij hebben
dan ook gedurende de gehele Conferentie eigen vertegenwoordigers in de Koninkrijksdelegatie
doen opnemen, die daarin actief hebben geparticipeerd. Ook de Arubaanse autoriteiten
hebben de recentere ontwikkelingen met belangstelling gevolgd.De goedkeuring van het Verdrag wordt voor het gehele Koninkrijk gevraagd.
Om uitvoering van het Verdrag mogelijk te maken, dient op de Nederlandse Antillen
en op Aruba nog wetgeving tot stand te worden gebracht, met name op het gebied
van het milieu.De Minister van Buitenlandse Zaken a.i.,H. F. DijkstalDe Minister van Economische Zaken,G. J. WijersDe Minister van Verkeer en Waterstaat,A. Jorritsma-LebbinkDe Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,M. de Boer 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24433-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl