Wijziging van verschillende rijkswetten in verband met de verkrijging van de hoedanigheid van land binnen het Koninkrijk door Curaçao en Sint Maarten en de toetreding van Bonaire, Sint Eustatius en Saba tot het Nederlandse staatsbestel (Rijkswet aanpassing rijkswetten aan de oprichting van de nieuwe landen); Advies en nader rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk Advies Raad van State en nader rapport
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST136296
 2009-2010
 
 32 186 
 (
 R 1901
 )
 Wijziging van verschillende rijkswetten in verband met de verkrijging
van de hoedanigheid van land binnen het Koninkrijk door Curaçao en
Sint Maarten en de toetreding van Bonaire, Sint Eustatius en Saba tot het
Nederlandse staatsbestel (Rijkswet aanpassing rijkswetten aan de oprichting
van de nieuwe landen)
 
 
 
 
 Nr. 
 4
 ADVIES RAAD VAN STATE VAN HET KONINKRIJK EN NADER RAPPORT
 Hieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State van het Koninkrijk
d.d. 29 april 2009 en het nader rapport d.d. 13 oktober 2009, aangeboden
aan de Koningin door de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Het advies van de Raad van State van het Koninkrijk is cursief afgedrukt.
 
 Bij Kabinetsmissive van 24 maart 2009, no. 09000792, heeft Uwe Majesteit,
op voordracht van de Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
bij de Raad van State van het Koninkrijk ter overweging aanhangig gemaakt
het voorstel van rijkswet tot wijziging van verschillende rijkswetten in verband
met de verkrijging van de hoedanigheid van land binnen het Koninkrijk door
Curaçao en Sint Maarten en de toetreding van Bonaire, Sint Eustatius
en Saba tot het Nederlandse staatsbestel (Rijkswet aanpassing rijkswetten
aan de oprichting van de nieuwe landen), met memorie van toelichting.
 
 
 Het voorstel strekt tot afstemming van rijkswetten op de wijziging in
de staatkundige verhoudingen binnen het Koninkrijk.
 Op de voet van artikel 22 van de Wet op de Raad van State heeft een delegatie
van de Raad van State op 28 april 2009 met de Staatssecretaris van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties en de Staatssecretaris van Financiën over
het wetsvoorstel beraadslaagd.
 De Raad van State van het Koninkrijk onderschrijft de strekking van het
voorstel van rijkswet, maar maakt een aantal opmerkingen met betrekking tot
het overleg met Gouverneurs en het overgangsrecht. Hij is van oordeel dat
in verband daarmee enige aanpassing van het voorstel wenselijk is.
 
 
 Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 24 maart
2009, nr. 09000792, machtigde Uwe Majesteit de Raad van State van het Koninkrijk
zijn advies inzake het bovenvermelde voorstel van rijkswet rechtstreeks aan
mij te doen toekomen. Dit advies, gedateerd 29 april 2009, nr. No.W04.09 0089/I/K,
bied ik U hierbij aan.
 De Raad geeft U in overweging het voorstel van rijkswet te zenden aan
de Tweede Kamer der Staten-Generaal, aan de Staten van de Nederlandse Antillen
en aan die van Aruba, nadat met het advies van de Raad rekening is gehouden.
 
 
 De opmerkingen van de Raad van State van het Koninkrijk worden in het
navolgende besproken. Daarbij worden de volgorde en nummering van het advies
van de Raad aangehouden. 
 
 
 1. Overleg met Gouverneurs
 
 Het Reglement voor de Gouverneur van Aruba bepaalt
thans dat de Gouverneur van Aruba en de Gouverneur van de Nederlandse Antillen
onderling overleg plegen omtrent aangelegenheden waarbij het belang van het
Koninkrijk is betrokken, Indien een van hen dit gewenst acht. Voorgesteld wordt te bepalen dat de Minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties ten minste tweemaal per jaar de Gouverneur van Aruba
uitnodigt voor een overleg omtrent aangelegenheden waarbij het belang van
het Koninkrijk is betrokken. Voor dit overleg worden tevens de Gouverneur
van Curaçao en de Gouverneur van Sint Maarten uitgenodigd. In de voorstellen voor Reglementen voor de Gouverneur
van Curaçao en de Gouverneur van Sint Maarten komen identieke bepalingen
voor.
 
 
 In een instructie aan de Gevolmachtigde Minister van
Aruba van 6 maart 2009 heeft de regering
van Aruba bezwaren tegen de voorgestelde wijziging kenbaar gemaakt; op verzoek
van de regering van Aruba zijn deze bezwaren doorgeleid naar de Raad van State
van het Koninkrijk.
 
 
 De regering van Aruba merkt op dat de tekst van het
voorgestelde artikel 15 ernstig lijkt af te doen aan de waardigheid van het
ambt van de Gouverneur als vertegenwoordiger van de Koningin als hoofd van
de regering van het Koninkrijk (en dus aan die van de Koningin). Verwezen
wordt naar artikel 2, tweede lid, eerste volzin, van het Statuut, waarin bepaald
wordt dat de Koningin in de Nederlandse Antillen en Aruba wordt vertegenwoordigd
door de Gouverneur. Het voorgestelde artikel 15 lijkt, zo wordt gesteld, meer
uit te gaan van nevenschikking aan de Koningin als Hoofd van de regering van
het Koninkrijk (en van elk der landen).
 
 
 Bovendien past het meer in de lijn van het Statuut
en de statutaire verhoudingen dat de portefeuillehouders van de verschillende
aangelegenheden van het Koninkrijk de Gouverneurs uitnodigen voor overleg
en niet de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, aldus de
regering van Aruba.
 
 
 In de toelichting wordt opgemerkt dat het gewenst is
dat afstemming plaatsvindt tussen de Gouverneurs en de binnen de Koninkrijksregering
primair verantwoordelijke bewindspersoon. Vanwege de coördinerende taak
van de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties wordt daarom
bepaald dat deze bewindspersoon tenminste twee maal per jaar de Gouverneur
uitnodigt voor het Gouverneursoverleg.
 
 
 
 
 a. De Raad van State merkt allereerst op dat onderscheid
dient te worden gemaakt tussen in de Rijksministerraad te behartigen koninkrijksaangelegenheden
en de koninkrijksrelaties zoals die in de Nederlandse ministerraad worden
behartigd. De Raad herinnert in dit verband aan de voorlichting van 18 september
2006, waarin afdeling I van de Raad van State van het Koninkrijk heeft aanbevolen
de voorbereiding van de besluitvorming van de Rijksministerraad en de bewaking
van de uitvoering van besluiten van die ministerraad op te dragen aan een
kleine dienst, die zou kunnen worden aangeduid als secretariaat van het Koninkrijk
en die onder verantwoordelijkheid van de voorzitter van de Rijksministerraad
zou moeten optreden.
 
 
 Daarbij aansluitend zou het in de rede liggen dat het
overleg met de Gouverneur over – als zodanig in het Statuut aangeduide –
koninkrijksaangelegenheden plaatsvindt onder leiding van de voorzitter van
de Rijksministerraad en dat hij daartoe ook het initiatief neemt.
 
 
 Overigens past het binnen goede bestuurlijke samenwerking
dat de Gouverneur en de bewindspersoon die in de Nederlandse ministerraad
met betrekking tot de besluitvorming is belast met de coördinatie van
de koninkrijksrelaties geregeld overleg voeren. Deze vorm van overleg hoeft
naar de mening van de Raad echter niet in een Reglement voor de Gouverneur
te worden vastgelegd.
 
 
 De Raad adviseert het voorgestelde artikel 15, tweede
lid, van het Reglement voor de Gouverneur van Aruba aan te passen en de toelichting op dit punt aan te vullen.
 
 
 
 
 b. Verder zou naar het oordeel van de Raad de
voorgestelde bepaling de staatkundige verhoudingen nauwkeuriger kunnen uitdrukken.
De Gouverneur treedt als vertegenwoordiger van de Koning op, aangezien het
niet mogelijk is dat de Koning zijn bevoegdheden feitelijk in de Nederlandse
Antillen en Aruba uitoefent. Er is derhalve geen hiërarchische relatie
tussen de Gouverneurs en de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
De term «uitnodigen» in de voorgestelde bepaling zou
het misverstand kunnen wekken dat daarvan sprake is. Daarom adviseert de Raad
het woord«uitnodigen» te vermijden.
 
 
 
 1. Overleg met Gouverneurs
 
 a. De Raad merkt op dat het in de rede zou liggen dat het overleg
met de Gouverneurs over koninkrijksaangelegenheden plaatsvindt onder leiding
van de voorzitter van de Rijksministerraad, indien er een secretariaat van
het Koninkrijk zou zijn onder leiding van de voorzitter van de raad van ministers
van het Koninkrijk, zoals aanbevolen in de voorlichting van afdeling I d.d.
18 september 2006 van de Raad inzake de hervorming van de staatkundige
hervormingen van de Antilliaanse eilanden binnen het Koninkrijk. Er is echter
op dit moment geen secretariaat van het Koninkrijk. In het kader van de staatkundige
hervorming van de Nederlandse Antillen zullen slechts die wijzigingen op koninkrijksniveau
worden aangebracht die verband houden met deze hervorming. Dit voorkomt dat
het proces onnodig wordt belast of vertraagd.
 
 De Raad merkt verder op dat er een onderscheid is tussen de in de raad
van ministers van het Koninkrijk te behartigen koninkrijksaangelegenheden
en de koninkrijksrelaties zoals die in de Nederlandse ministerraad worden
behartigd. Het overleg met de Gouverneurs gaat over ’aangelegenheden
waarbij het belang van het Koninkrijk is betrokken’, dus over koninkrijksaangelegenheden.
De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties behartigt de koninkrijksrelaties
in de Nederlandse ministerraad. Hiernaast behartigt de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties een aantal koninkrijksaangelegenheden die direct
verband houden met de functie van de Gouverneur als koninkrijksorgaan.
 De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is binnen de
koninkrijksregering eerstverantwoordelijk voor de waarborgtaak van het Koninkrijk.
De artikelen 20 tot en met 22 van het Reglement geven ook de Gouverneur als
koninkrijksorgaan een rol bij het behartigen van deze taak. De minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is verder verantwoordelijk voor
de goede uitvoering van het Reglement voor de Gouverneur van Aruba. Het is
de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties die het benoemingsbesluit
van de Gouverneur contrasigneert en die de Gouverneur verlof geeft om Aruba
te verlaten. Ook andere koninkrijkstaken van de Gouverneur, zoals op het gebied
van de Paspoortwet en de publicatie van rijksregelgeving, vallen binnen de
koninkrijksregering onder de verantwoordelijkheid van de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties. Het is als behartiger van deze koninkrijksaangelegenheden
en niet als behartiger van de koninkrijksrelaties dat de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties geregeld met de Gouverneur zal overleggen. Op
dit moment is de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
belast met deze aangelegenheden.
 
 Naar aanleiding van het advies van de Raad is artikel 1.2, onderdeel E,
en de bijbehorende toelichting aangepast. Volgens de toelichting, die aan
de Raad ter advisering is voorgelegd, wordt het overleg door de minister van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties gevoerd «vanwege de coördinerende
taak van de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties».
Deze taak houdt echter verband met de relaties tussen het land Nederland en
de overige landen binnen het Koninkrijk (de koninkrijksrelaties). Aangezien
het overleg met de Gouverneurs over koninkrijksaangelegenheden zal gaan, staat
nu in de toelichting dat het overleg tenminste tweemaal per jaar gevoerd wordt
met de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties vanwege zijn
verantwoordelijkheid voor de waarborgtaak van het Koninkrijk en voor de goede
uitvoering van het Reglement voor de Gouverneur van Aruba. Ook andere aangelegenheden
van het Koninkrijk kunnen bij het overleg aan de orde komen, indien en voor
zover de Gouverneur als koninkrijksorgaan een rol speelt bij de behartiging
van die aangelegenheden. Om deze reden is in artikel 15 opgenomen dat de ministers
wie de te bespreken onderwerpen aangaan, aan het overleg kunnen deelnemen.
De minister die binnen de Koninkrijksregering voor de betreffende Koninkrijksaangelegenheden
de verantwoordelijkheid draagt, wordt tijdig op de hoogte gesteld. De betreffende
minister kan vervolgens deelnemen aan het overleg om met de Gouverneurs
te overleggen over de Koninkrijksaangelegenheid in kwestie of desgewenst separaat
overleg voeren. Dit separate overleg wordt geregeld in het in artikel 1.2,
onderdeel E, voorgestelde derde lid voor artikel 15 van het Reglement voor
de Gouverneur van Aruba, waarin is opgenomen dat de Minister-President of
andere Ministers van het Koninkrijk desgewenst overleg kunnen voeren met de
Gouverneur. Tot slot is aan artikel 1.2, onderdeel E, toegevoegd dat de Minister-President
aan een hierboven bedoeld overleg kan deelnemen en in dat geval de vergadering
voorzit.
 
 De Raad merkt op dat het binnen goede bestuurlijke samenwerking past dat
de Gouverneur en de Nederlandse bewindspersoon belast met koninkrijksrelaties
geregeld overleg voeren, maar dat deze vorm van overleg niet in een reglement
voor de Gouverneur hoeft te worden vastgelegd, anders dan het overleg over
koninkrijksaangelegenheden. Inderdaad is het niet nodig om deze vorm van overleg
over de koninkrijksrelaties in het Reglement voor de Gouverneur van Aruba
op te nemen.
 
 Verder dient bedacht te worden dat bestuurlijk overleg tussen Nederland
en Aruba op het terrein van landsaangelegenheden in beginsel plaats dient
te vinden tussen de betrokken ministers of staatssecretarissen van deze landen.
Volgens de Staatsregeling van Aruba zijn immers de ministers verantwoordelijk
aan de Staten.
 
 b. Om te voorkomen dat er misverstand ontstaat over de verhouding
tussen de Gouverneur en de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
wordt de term uitnodigen niet meer gebruikt.
 
 
 2. Rijkswet vrijwillige zetelverplaatsing van rechtspersonen
 In diverse gewijzigde bepalingen van de Rijkswet vrijwillige zetelverplaatsing
van rechtspersonen wordt gesproken over «deel» dan wel «delen»
van het Koninkrijk. Daarmee wordt kennelijk verwezen
naar het Europese deel van Nederland, Aruba, Curaçao, Sint Maarten
en de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius of Saba. Er wordt echter niet
omschreven wat onder «deel» of «delen» moet worden
verstaan. Verder wordt in een aantal gewijzigde artikelen gesproken over «de
vier delen van het Koninkrijk». Aangezien
de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba hun eigen Burgerlijk
Wetboek behouden, is in de praktijk dan ook sprake van vijf delen van het
Koninkrijk. Het is de Raad niet duidelijk waarom niet wordt gesproken over
zetelverplaatsing naar een land dan wel openbaar lichaam van het Koninkrijk.
 Gelet op het voorgaande adviseert de Raad de bepalingen in genoemde Rijkswet
waarin wordt gesproken over «deel» dan wel «delen»
aan te passen in die zin dat dit begrip wordt vermeden of omschreven.
 
 
 2. Rijkswet vrijwillige zetelverplaatsing van
rechtspersonen
 Overeenkomstig het advies van de Raad wordt in de gewijzigde algemene
bepaling nu gesproken over de verplaatsing van de zetel naar een ander land
van het Koninkrijk. Daarbij omvat Nederland mede de openbare lichamen Bonaire,
Saba en Sint Eustatius. Terecht merkt de Raad verder op dat het verwarrend
kan zijn om in de artikelen 1, 6 en 15 te spreken over «de vier delen
van het Koninkrijk», nu er in de praktijk sprake zal zijn van vijf Koninkrijksdelen
aangezien de openbare lichamen hun eigen Burgerlijk Wetboek behouden. De technische
wijzigingen in de artikelen 1, vijfde lid, 6, derde lid, en 15, vierde lid,
komen hieraan tegemoet.
 
 
 3. Verhoging geldboete
 In artikel 43, eerste lid, van de Wet militair tuchtrecht wordt de geldboete
verhoogd van ten minste € 2 en ten hoogste € 45 naar ten
minste € 3 en ten hoogste € 350. Met name de maximale boete is aanzienlijk verhoogd. In de toelichting
bij deze bepaling wordt gesteld dat de wijziging zuiver van technische aard
is. Het lijkt hier dan ook om een verschrijving te gaan. De Raad beveelt aan
de bedragen te corrigeren dan wel deze verhoging te voorzien van een dragende
motivering in de memorie van toelichting. 
 
 
 3. Verhoging geldboete
 Bij de Rijkswet van 23 april 2009 tot wijziging van de Wet militair
tuchtrecht in verband met het tegengaan van ongewenst gedrag binnen de krijgsmacht
(Stb. 207) zijn de in artikel 43, eerste lid, van de Wet militair tuchtrecht
opgenomen boetebedragen aanzienlijk verhoogd. Aangezien deze wijziging van
de Wet militair tuchtrecht op korte termijn in werking zal treden, is in het
onderhavige wetsvoorstel uitgegaan van de nieuwe boetebedragen.
 
 
 4. Belastingregeling voor het Koninkrijk
 In artikel 6.2 is een aantal wijzigingen van de Belastingregeling voor
het Koninkrijk (BRK) opgenomen. De BRK regelt de toepassing van diverse belastingwetten
in het persoonlijke, financiële en commerciële verkeer tussen de
verschillende landen van het Koninkrijk. Het gaat daarbij vooral om belastingen
over inkomsten, winsten, vermogen, vermogensopbrengsten, successie, overgang
en schenking. De Raad merkt over de voorgestelde wijzigingen het volgende
op.
 
 
 a. In een brief van de Staatssecretaris van Financiën van 25 februari
2009 aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal kondigt de
staatssecretaris onder verwijzing naar een bestuurlijk akkoord met de Gedeputeerden
van Financiën van de BES eilanden aan dat voor de BES eilanden een nieuw
fiscaal stelsel zal worden ontworpen dat mogelijk aanzienlijke wijzigingen
zal inhouden ten opzichte van de huidige (Antilliaanse) wetgeving. Indien voor de BES een fiscaal stelsel zou gelden dat
sterk lijkt op het thans aldaar geldende, dan wel het Nederlandse stelsel,
zou met een beperkt aantal wijzigingen van de BRK kunnen worden volstaan.
Een aanzienlijke stelselwijziging voor de BES kan er echter toe leiden dat
ingrijpende wijzigingen in de BRK moeten worden aangebracht. De Raad heeft
thans nog geen zicht op de vormgeving van het nieuwe belastingstelsel voor
de BES eilanden.
 In het hiervoor genoemde overleg op de voet van artikel 22 van de Wet
op de Raad van State is er van de zijde van de Raad op gewezen dat vooral
met het oog op tijdige transitie van de BES eilanden tot openbare lichamen
van Nederland, als algemeen uitgangspunt is gehanteerd dat geldende regelingen
voorlopig worden gehandhaafd en alleen strikt noodzakelijke aanpassingen plaatsvinden.
De Staatssecretaris van Financiën heeft van zijn kant aangegeven dat
een sterk fiscaal stelsel noodzakelijk is en dat daartoe verdergaande aanpassing
van de BRK eveneens noodzakelijk is. Hij vindt het aanvaardbaar dat de BRK
daardoor enige tijd niet kan worden toegepast.
 De Raad adviseert in de toelichting hierop in te gaan, in kaart te brengen
welke gevolgen verwacht mogen worden en welk tijdpad voor ogen staat. De Raad
merkt daarbij op dat voor elke aanpassing van de BRK binnen het Koninkrijk
consensus moet bestaan, hetgeen de vraag oproept of dat haalbaar is binnen
het gestelde tijdpad.
 De Raad behoudt zich voor om bij de advisering over het wetsvoorstel voor
het belastingstelsel voor de BES op deze aspecten terug te komen.
 
 
 b. Het niet integraal op de BES van toepassing zijn van de belastingwetgeving
van het Europese deel van Nederland zal tot gevolg hebben dat binnen het «land
Nederland», zoals aangeduid in de BRK, twee belastingstelsels zullen
gelden, het stelsel van het Europese deel van Nederland en dat van de BES.
In het voorstel krijgt de BES echter geen afzonderlijke status en valt daarmee
onder «Nederland». In bilaterale verhoudingen tussen de BES (Nederland)
en de andere landen hoeft dit geen probleem op te leveren, maar wel waar sprake
is van tripartite verhoudingen, waarbij zowel het Europese deel van Nederland
als de BES en één van de andere landen betrokken zijn. Daarom zal de BRK in ieder geval onderscheid moeten
maken tussen de verschillende onderdelen van het land Nederland. Dit kan door
in artikel 2, eerste lid, van de BRK de BES naast Nederland in Europa, Aruba,
Curaçao en Sint-Maarten afzonderlijk te benoemen, waarnaar in de overige
bepalingen kan worden verwezen.
 Gelet op de verwachte introductie van Nederlandse interne regelgeving
wat betreft de relatie tussen de BES en het Europese deel van Nederland zal
vervolgens een bepaling moeten worden opgenomen die deze relatie van de BRK
uitzondert.
 Indien ervoor wordt gekozen de BES afzonderlijk te benoemen, zal ook aandacht
moeten worden besteed aan de vraag hoe artikel 48 van de BRK in dat
geval moet worden toegepast, alsmede enkele andere bepalingen van formeelrechtelijke
aard, zoals het aanwijzen van de bevoegde autoriteit.
 De Raad adviseert het voorstel op dit punt aan te vullen.
 
 
 4. Belastingregeling voor het Koninkrijk
 
 a. De Raad adviseert in de toelichting in te gaan op de te verwachten
gevolgen voor de Belastingregeling voor het Koninkrijk (BRK) van een mogelijk
aanzienlijke fiscale stelselwijziging op de BES eilanden. Tevens adviseert
de Raad in te gaan op het tijdpad van de door de staatssecretaris van Financiën
beoogde verdergaande aanpassing van de BRK. De toelichting is naar aanleiding
van het vorengaande advies van de Raad aangevuld.
 
 b. De Raad is voorts van mening dat de BRK ook onderscheid moet maken
tussen het Europese deel van Nederland en de BES eilanden, omdat anders een
probleem zou ontstaan in tripartite verhoudingen (het Europese deel van Nederland,
de BES eilanden en één van de andere landen van het Koninkrijk).
 
 De staatkundige hervormingen hebben tot gevolg dat binnen het Koninkrijk
voortaan vier landen worden onderscheiden. Nederland – het Europese
deel én de BES eilanden – is één van die landen.
Met de in het onderhavige wetsontwerp voorgestelde wetswijzigingen wordt slechts
beoogd de BRK aan te passen aan díe nieuwe staatkundige structuur door
de landsna(a)m(en) te wijzigen. Hierdoor wordt in ieder geval bereikt dat
vanaf het moment waarop de staatkundige hervormingen worden gerealiseerd (de
transitiedatum) – net als thans – een regeling ter voorkoming
van dubbele belasting van toepassing is in het gehele Koninkrijk. Een onderscheid
tussen het Europese deel van Nederland enerzijds en de BES eilanden anderzijds,
zoals de Raad adviseert, ligt vanuit dit (beperkte) oogmerk op dit moment
niet voor de hand. Mocht op een later moment daartoe aanleiding zijn, dan
kan de wenselijkheid van een dergelijk onderscheid tussen het Europese deel
van Nederland en de BES eilanden uiteraard alsnog worden meegenomen in het
kader van een toekomstige aanpassing of vervanging van de BRK.
 
 
 5. Overgangsrecht
 Het is de Raad op gevallen dat dit wetsvoorstel geen overgangsbepalingen
bevat. Hoewel een substantieel deel van dit
wetsvoorstel een juridisch-technisch karakter heeft, in die zin dat verwijzingen
naar de Nederlandse Antillen worden vervangen door verwijzingen naar de nieuwe
landen of de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba, is overgangsrecht
in een aantal gevallen onontbeerlijk. Achter de vervanging van verwijzingen
naar landen schuilt immers een overgang van rechtsregimes. Ter illustratie
wijst de Raad op de volgende situaties.
 
 
 a. Overgangsbepaling Rijkswet op het Nederlanderschap
 Onder de huidige regelgeving is het voor de verlening van het Nederlanderschap
van belang hoeveel jaren iemand zijn hoofdverblijf heeft in de Nederlandse
Antillen of Aruba. In dit wetsvoorstel worden «Nederlandse
Antillen of Aruba» vervangen door «Aruba, Curaçao, Sint
Maarten, Bonaire, Sint Eustatius of Saba».
Dit gebeurt ook met betrekking tot de bepalingen die zien op het opbouwen
van het recht op het Nederlanderschap. In de toelichting wordt gesteld dat
het hier louter om een technische wijziging gaat. Als gevolg van de nieuwe
staatkundige verhoudingen ontstaat de situatie dat men hoofdverblijf moet
hebben in de nieuwe landen.
 De Raad wijst er echter op dat zonder overgangsbepaling de jaren dat men
hoofdverblijf in de Nederlandse Antillen had niet meer meetellen. Daarom adviseert
de Raad te voorzien in een overgangsbepaling waarin wordt geregeld dat de
jaren dat men hoofdverblijf heeft in de Nederlandse Antillen meetellen voor
de opbouw van jaren als bedoeld in diverse bepalingen in de Rijkswet op het
Nederlanderschap.
 
 
 b. Overgangsbepaling naamloze vennootschap
 Het wetsvoorstel voorziet niet in een overgangsbepaling dat een naamloze
vennootschap volgens Nederlands-Antilliaans recht, al naar gelang de vestigingsplaats,
van rechtswege een naamloze vennootschap wordt naar het recht van Curaçao,
Sint Maarten of de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en
Saba. Hetzelfde geldt ten aanzien van de besloten vennootschap. Bij gebreke
van een dergelijke overgangsregeling vallen naamloze vennootschappen en besloten
vennootschappen naar Nederlands-Antilliaans recht niet onder de reikwijdte
van deze Rijkswet.
 De Raad adviseert in het licht van het voorgaande alsnog te voorzien in
een dergelijke overgangsbepaling.
 
 
 5. Overgangsrecht
 
 a. De Raad van State heeft terecht gewezen op het belang van een
overgangsbepaling, omdat anders de tijdvakken van hoofdverblijf die voor de
staatkundige hervorming in de Nederlandse Antillen zijn doorgebracht niet
in aanmerking kunnen worden genomen voor de opbouw van jaren als bedoeld in
de Rijkswet op het Nederlanderschap (bijv. artikel 8 van de Rijkswet). Naar
aanleiding hiervan is voorzien in een nieuw artikel 29, op grond waarvan de
tijdvakken van hoofdverblijf die voor de inwerkingtreding van de Rijkswet
aanpassing rijkswetten aan de oprichting van de nieuwe landen zijn doorgebracht
in de Nederlandse Antillen bij de toepassing van de Rijkswet op het Nederlanderschap
en de daarop rustende bepalingen in aanmerking moeten worden genomen als waren
zij doorgebracht in Aruba, Curaçao, Sint Maarten of de openbare lichamen
Bonaire, Saba en Sint Eustatius.
 
 b. De Raad wijst op het ontbreken van een overgangsbepaling voor
naamloze en besloten vennootschappen opgericht naar Nederlands-Antilliaans
recht, waardoor deze buiten de reikwijdte van de Rijkswet vrijwillige zetelverplaatsing
van rechtspersonen zouden vallen. Hieraan is tegemoet gekomen door invoeging
van een nieuw artikel 29, vierde lid. Op grond daarvan worden nv’s en
bv’s die bij de inwerkingtreding van de Rijkswet aanpassing rijkswetten
aan de oprichting van de nieuwe landen de staat hebben van een vennootschap
opgericht naar het recht van de Nederlandse Antillen, naar gelang hun plaats
van vestiging, beschouwd als een vennootschap als bedoeld in de algemene bepaling,
eerste lid, van de Rijkswet vrijwillige zetelverplaatsing van rechtspersonen.
Bijgevolg strekt de Rijkswet vrijwillige zetelverplaatsing zich straks ook
uit tot deze, voor de staatkundige hervorming naar Nederlands-Antilliaans
recht opgerichte vennootschappen.
 
 Hiernaast is gebleken dat voor de wijziging voorgesteld in artikel 7.1,
onderdeel A, met betrekking tot artikel 5, tweede lid, van de Rijksoctrooiwet
1995 overgangsrecht wenselijk is. Hierin wordt thans voorzien in het voorgestelde
derde lid van artikel 5 van de Rijksoctrooiwet 1995.
 
 Tevens is voorzien in overgangsrecht in de Paspoortwet (artikel 1.1, onderdeel
X) en in de Rijkswet van 20 december 1989, houdende regeling van pensioenen
en uitkeringen aan Gouverneurs van de Nederlandse Antillen en van Aruba (Stb.
1990, 15) (artikel 1.6, onderdeel H).
 
 
 6. Voor redactionele kanttekeningen verwijst de Raad naar de bij
het advies behorende bijlage.
 
 
 6. Redactionele kanttekeningen
 De redactionele kanttekeningen van de Raad zijn overgenomen, met uitzondering
van de volgende.
 
 Hoofdstuk 1 (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
 De Raad adviseert om in artikel 1.2, onderdeel M, (dit is in de huidige
tekst artikel 1.3) de zinsnede «ingeval naar aanleiding van een voorval
ook het opleggen van een strafrechtelijke sanctie wordt overwogen» over
te brengen van de onderdelen a tot en met d naar de aanhef. Hieraan is geen
gevolg gegeven. Als deze zinsnede zou worden verplaatst naar de aanhef, dan
komt daar te staan dat er bij of krachtens algemene maatregel van rijksbestuur
of algemene maatregel van bestuur regels kunnen worden gesteld, ingeval naar
aanleiding van een voorval ook het opleggen van een strafrechtelijke sanctie
wordt overwogen. Het is echter niet zo dat deze regels pas kunnen worden vastgesteld,
ingeval naar aanleiding van een voorval ook het opleggen van een strafrechtelijke
sanctie wordt overwogen. De regels kunnen worden vastgesteld,
ook als zich nog geen voorval heeft voorgedaan waarbij er een strafrechtelijke
sanctie wordt overwogen. Wel is het zo dat de regels zullen worden toegepast,
ingeval er naar aanleiding van een voorval ook het opleggen van een strafrechtelijke
sanctie wordt overwogen, maar daarvoor moeten ze eerst worden vastgesteld.
De zinsnede «ingeval naar aanleiding van een voorval ook het opleggen
van een strafrechtelijke sanctie wordt overwogen» slaat terug op het
overleg en de coördinatie, die worden genoemd in de onderdelen a tot
en met d en de zinsnede hoort dus in deze onderdelen thuis en niet in de aanhef.
 
 De Raad adviseert in het aan artikel IV van de Rijkswet van 15 april
1994 tot wijziging van de wet van 4 april 1892, houdende instelling van
de Orde van Oranje-Nassau, en van de wet van 29 september 1815, houdende
instelling van de Orde van de Nederlandse Leeuw, alsmede instelling van het
Kapittel voor de civiele orden (Stb. 350) toe te voegen tweede lid (artikel
1.8 van het wetsvoorstel, in de huidige tekst artikel 1.7) «de Rijksvertegenwoordiger
voor de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba», gelet op
de bestuurlijke verhoudingen te vervangen door: de gezaghebber. Dit advies
is niet overgenomen. Aangezien de taak in Nederland bij de Commissaris van
de Koning ligt, zijn de bestuurlijke verhoudingen juist aanleiding voor het
laten uitvoeren van de adviestaak omtrent de verlening van onderscheidingen
in de civiele orden door de Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen
Bonaire, Sint Eustatius en Saba aan inwoners van deze openbare lichamen.
 Hoofdstuk 2 (Justitie)
 De Raad merkt op dat de voorgestelde wijziging van de Rijkswet van 22 januari
1992, houdende regels betreffende de rechtspositie van enige militair-rechterlijke
ambtenaren (artikel 2.4 van het wetsvoorstel) achterwege kan worden gelaten,
tenzij die wet materieel nog niet is uitgewerkt. Absolute zekerheid over de
vraag of de rijkswet materieel uit is gewerkt kan niet worden gegeven en derhalve
is ervoor gekozen de voorgestelde wijziging niet achterwege te laten.
 Hoofdstuk 4 (Defensie)
 De Raad stelt voor in artikel 1, tweede lid, van de Defensiewet voor de
Nederlandse Antillen en Aruba «Koning» niet te vervangen door «regering
van het Koninkrijk», maar door «Onze Minister». Artikel
1, tweede lid, van de Defensiewet voor de Nederlandse Antillen en Aruba verleent
zowel aan de Minister van Defensie als de Gouverneur als Koninkrijksorgaan
de bevoegdheid om de bevelhebber van de krijgsmacht in het Caribisch gebied
te schorsen. Bij deze schorsing gaat het niet om een rechtspositionele maatregel.
De schorsing heeft, zoals uit de context blijkt, uitsluitend betrekking op
de functie die wordt vervuld (te weten de functie van bevelhebber). Aangezien
de Gouverneur als Koninkrijksorgaan verantwoordelijk is aan de regering van
het Koninkrijk, en ook omdat, ingevolge artikel 97, tweede lid, van de Grondwet,
het oppergezag over de krijgsmacht bij de regering berust is aan deze opmerking
geen gevolg gegeven.
 Hoofdstuk 7 (Economische Zaken)
 Aan de redactionele kanttekening is geen gevolg gegeven. Immers, in artikel
II, onderdeel U, onder 2 en 3, van Stb. 2006, 22, (abusievelijk verwijst de
Raad naar Stb. 2006, 32) worden abusievelijk het vierde en vijfde lid van
artikel 53 van de Rijksoctrooiwet 1995 gewijzigd, terwijl dit had moeten zijn
het vijfde respectievelijk zesde lid van het genoemde artikel. In de commerciële
uitgave van de Rijksoctrooiwet 1995 is deze kennelijke verschrijving al op
voorhand rechtgezet, vermoedelijk ligt daar de oorzaak van de gemaakte redactionele
kanttekening.
 
 7. Overige aanpassingen
 Van de gelegenheid is gebruik gemaakt om de wijziging van artikel 15 van
het Reglement voor de Gouverneur van Aruba zodanig te veranderen dat het huidige
tweede lid van dit artikel niet komt te vervallen. Er is voor gekozen om dit
lid te handhaven om duidelijk te maken dat het overleg met de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties aanvullend is aan het overleg
tussen de Gouverneurs onderling en hier niet voor in de plaats komt.
 
 Vanwege mogelijke samenloop van de Rijkswet aanpassing rijkswetten aan
de oprichting van de nieuwe landen met de Rijkswet van 11 juni 2009 tot
wijziging van de Paspoortwet in verband met het herinrichten van de reisdocumentenadministratie
(Stb. 252) zijn er een aantal samenloopbepalingen ingevoegd (zie de artikelen
1.9 tot en met 1.12).
 
 Onlangs is gebleken dat bij de implementatie van artikel 10 van richtlijn
nr. 98/44/EG van het Europees Parlement en de Raad van de Europese Unie van
6 juli 1998 betreffende de rechtsbescherming van biotechnologische uitvindingen
(PbEG L 213) in de artikelen 53, eerste lid, 53b en 53c, eerste en tweede
lid, van Rijksoctrooiwet 1995 een redactionele verschrijving heeft plaats
gevonden. Deze verschrijving wordt thans rechtgezet (zie artikel 7.1, onderdelen
F, onder 1, en H).
 
 Ten slotte zijn bij deze gelegenheid enkele wijzigingen van redactionele
aard aangebracht in het voorstel van wet en in de memorie van toelichting
zoals die aan de Raad zijn voorgelegd.
 
 
 De Raad van State van het Koninkrijk geeft U in overweging het voorstel
van rijkswet te zenden aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal, aan de Staten
van de Nederlandse Antillen en aan die van Aruba, nadat met het vorenstaande
rekening zal zijn gehouden.
 
 
 De Vice-President van de Raad van State van het Koninkrijk,
 H. D. Tjeenk Willink
 
 
 Ik moge U verzoeken het hierbij gevoegde gewijzigde voorstel van rijkswet
en de gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal,
de Staten van de Nederlandse Antillen en de Staten van Aruba te zenden.
 
 
 De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
 A. Th. B. Bijleveld-Schouten 
 
 
 Bijlage bij het advies van de Raad van State van het Koninkrijk betreffende
no.W04.09 0089/I/K met redactionele kanttekeningen die de Raad in overweging
geeft.
 Algemeen
 – Binnen elk hoofdstuk en elke paragraaf de te wijzigen wetten in
alfabetische volgorde zetten (aanwijzing 223a van de Aanwijzingen voor de
regelgeving (Ar)).
 
 – De eilanden Bonaire, Sint Eustatius en Saba steeds aanhalen als
de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba.
 Hoofdstuk 1 (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
 – In artikel 1.1, onderdeel V, de woorden «In Aruba, Curaçao
en Sint Maarten» vervangen door: «In de openbare lichamen, Aruba,
Curaçao en Sint Maarten», aangezien artikel 3:41 van de Algemene
wet bestuursrecht (inzake bekendmaking van besluiten die tot een of meer belanghebbenden
zijn gericht) niet van toepassing is in de openbare lichamen (vergelijk artikel
1.1, onderdeel T, en de toelichting daarop).
 
 – In artikel 1.2, onderdeel A, de verwijzingen naar de Wet openbare
lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba controleren.
 
 – In artikel 1.2, onderdeel M, de zinsnede «ingeval naar aanleiding
van een voorval ook het opleggen van een strafrechtelijke sanctie wordt overwogen»
overbrengen van de onderdelen a tot en met d naar de aanhef. Voort onderdeel
d afsluiten met een puntkomma.
 
 – Van de gelegenheid gebruikmaken om het opschrift van hoofdstuk
7 van de Rijkswet Onderzoeksraad voor veiligheid («Onderzoek door een
ander land») te wijzigen in: Onderzoek door een andere staat.
 
 – In artikel 1.2, onderdeel Q, de voorgestelde tekst vanaf «een
geldboete van de tweede categorie» opsplitsen in onderdelen (aanwijzing
100 Ar).
 
 – In artikel 2 van de Wet beëdiging en inhuldiging van de Koning
(artikel 1.5 van het wetsvoorstel) «Staten van de Nederlandse Antillen
en Staten van Aruba» vervangen door: Staten van Aruba, Staten van Curaçao
en Staten van Sint Maarten.
 
 – In het aan Artikel IV van de Rijkswet van 15 april 1994 tot
wijziging van de wet van 4 april 1892, houdende instelling van de Orde
van Oranje-Nassau, en van de wet van 29 september 1815, houdende instelling
van de Orde van de Nederlandse Leeuw, alsmede instelling van het Kapittel
voor de civiele orden (Stb. 350) toe te voegen tweede lid (artikel 1.8 van
het wetsvoorstel) «de Rijksvertegenwoordiger voor de openbare lichamen
Bonaire, Sint Eustatius en Saba», gelet op de bestuurlijke verhoudingen
vervangen door: de gezaghebber.
 Hoofdstuk 2 (Justitie)
 – In artikel 2.1, onderdeel B, de woorden «de Nederlandse
Antillen» vervangen door: «de Nederlandse Antillen en Aruba».
 
 – In artikel 2.1, onderdeel E, «zesde en zevende lid»
wijzigen in zevende en achtste lid.
 
 – In artikel 2.1, onderdeel H, «onder b c» wijzigen
in: onder b en c.
 
 – In artikel 2.1, onderdeel K, de woorden «Curaçao
en Sint Maarten en van» wijzigen in: Curaçao, Sint Maarten en.
 
 – De wijziging van de Rijkswet van 22 januari 1992, houdende
regels betreffende de rechtspositie van enige militair-rechterlijke ambtenaren
(artikel 2.4 van het wetsvoorstel) achterwege laten, tenzij die wet materieel
nog niet is uitgewerkt.
 
 – In artikel 2.5, onderdeel B, en artikel 2.6, onderdeel F, aanwijzing
185, tweede lid, Ar in acht nemen. Voorts in de beide citeertitels het woord «Cassatieregeling»
vermijden, nu het woord «regeling» is gereserveerd voor ministeriële
regelingen (aanwijzing 106 Ar); het verdient de voorkeur de term «rijkswet»
in de citeertitel op te nemen.
 
 – In artikel 2.7, onderdeel A, na de woorden «Sint Maarten
of» verwijderen: in.
 
 – In artikel 2.7, onderdeel B, de woorden «met betrekking
tot betrekking tot» wijzigen in: met betrekking tot.
 
 – In artikel 2.7, onderdeel E, na de woorden «Sint Maarten
of» verwijderen: in of met betrekking tot. 
 
 – In artikel 2.8, onderdeel A, artikel 1, tweede lid, het woord «rijkswet»
veranderen in: wet.
 
 – Aan artikel 2.8, onderdeel D, artikel 17, tweede lid na de woorden «in
eerste aanleg van het» toevoegen: in het eerste lid genoemde.
 
 – Aan artikel 2.8, onderdeel D, artikel 17, derde lid na de woorden «Bij
de gerechten» toevoegen: in eerste aanleg.
 
 – Aan artikel 2.8, onderdeel D, artikel 17, elfde lid na de woorden «naar
de in artikel 3» toevoegen: genoemde.
 Hoofdstuk 4 (Defensie)
 – In artikel 4.1, onderdeel A, de woorden «regering van het
Koninkrijk» vervangen door: Onze Minister.
 
 – In artikel 4.3 invoegen na «Rijkswet»: van 30 april
1940.
 Hoofdstuk 5 (Buitenlandse Zaken)
 – Aan artikel 5.1, onderdeel B, toevoegen aan het begin: In artikel
7, derde lid, vervalt de laatste zin.
 Hoofdstuk 7 (Economische Zaken)
 – Artikel 7.1 onderdeel F schrappen, aangezien deze wijzigingen
reeds zijn doorgevoerd (Stb. 2006, 32). 
 
 
 
 
 De oorspronkelijke tekst van het voorstel van rijkswet en van de memorie
van toelichting zoals voorgelegd aan de Raad van State van het Koninkrijk
is ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
 
 
 Artikel 15, tweede lid, van het Reglement voor de Gouverneur van Aruba.
 
 
 Artikelen 15, tweede lid, van het Reglement voor de Gouverneur van Curacao
en van het Reglement voor de Gouverneur van Sint Maarten.
 
 
 Zaak W03.09 0096/K en W03.09 0097/K, waarover de Raad heden
eveneens advies uitbrengt. Het gaat in beide gevallen om artikel 15, tweede
lid.
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
 
 
 Toelichting op artikel 1.7, onderdeel E.
 
 
 Bijlage bij Kamerstukken II 2006/07, 30 800 IV en 30 461, nr.
3, 5.2.
 
 
 Artikel I.7, onderdeel E van het wetsvoorstel.
 
 
 Artikel 2.2 van het wetsvoorstel.
 
 
 In de artikel 1, 6 en 15 van de Rijkswet vrijwillige zetelverplaatsing
van rechtspersonen.
 
 
 Artikel 4.4, onderdeel A, van het wetsvoorstel.
 
 
 Zo wordt gesproken van een mogelijke afschaffing van de winstbelasting
(Kamerstukken II, 2008/09, 31 568, nr. 21).
 
 
 Voor wat betreft inkomsten uit een BES-eiland betaald aan een inwoner
van Nederland of vice versa zal, zoals de memorie van toelichting aankondigt,
een interne nieuwe regeling binnen het land Nederland worden ingevoerd.
 
 
 Ondanks het feit dat in de titel van hoofdstuk 8 wordt gesproken over «Overgangs-
en slotbepalingen».
 
 
 Op grond van onder andere artikel 8, eerste lid, onderdeel c, van de Rijkswet
op het Nederlanderschap.
 
 
 Artikel 2.1, onderdeel G, van het wetsvoorstel.