Wijziging van de Wet op het notarisambt naar aanleiding van de evaluatie van die wet, alsmede regeling van enkele andere onderwerpen in die wet en wijziging van de Wet op het centraal testamentenregister; Advies en nader rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk Advies Raad van State en nader rapport
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST138546
 2009-2010
 
 32 250
 Wijziging van de Wet op het notarisambt naar aanleiding van de evaluatie
van die wet, alsmede regeling van enkele andere onderwerpen in die wet en
wijziging van de Wet op het centraal testamentenregister
 
 
 
 
 Nr. 
 4
 ADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORT
 Hieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 24 september
2009 en het nader rapport d.d. 27 november 2009, aangeboden aan de Koningin
door de staatssecretaris van Justitie. Het advies van de Raad van State is
cursief afgedrukt.
 
 Bij Kabinetsmissive van 20 juli 2009, no. 09.001964, heeft Uwe
Majesteit, op voordracht van de Minister van Justitie, bij de Raad van State
ter overweging aanhangig gemaakt het voorstel van wet tot wijziging van de
Wet op het notarisambt naar aanleiding van de evaluatie van die wet, alsmede
de regeling van enkele andere onderwerpen en wijziging van de Wet op het centraal
testamentenregister, met memorie van toelichting.
 
 
 Het wetsvoorstel bevat een aantal voorstellen om de integriteit en kwaliteit
van het notariaat te bevorderen. Hiertoe vindt een versterking van het toezicht
op het notariaat plaats. Verder wordt een scheiding aangebracht in het toezicht
en het tuchtrecht. Daarnaast bevat het wetsvoorstel een voorstel tot invoering
van de toegevoegd notaris, dat dient ter vervanging van het wetsvoorstel notaris
in dienstbetrekking. Tevens bevat het voorstel
een wijziging van de Wet op het centraal testamentenregister om het beheer
van het testamentenregister over te dragen aan de Koninklijke Notariële
Beroepsorganisatie (hierna: KNB) en de invoering van landelijke bewaarplaatsen
voor de archivering van protocollen.
 De Raad van State onderschrijft de strekking van het wetsvoorstel, maar
maakt opmerkingen over het toezicht, de uitbreiding van de taken van het Bureau
Financieel Toezicht, de verhouding tot de kaderwet zelfstandige bestuursorganen,
doorbreking van de geheimhoudingsplicht, de boete als tuchtrechtelijke sanctie,
de relatie tussen cliënt en notaris en de stille bewindvoering. Hij is
van oordeel dat in verband daarmee aanpassing van het voorstel wenselijk is.
 
 
 Kernfunctie van de notaris is het verschaffen van rechtszekerheid door
vastlegging in akten van uiteenlopende rechtsverhoudingen. De notaris treedt
in deze functie als onpartijdige deskundige op. De Nederlandse samenleving
is ermee gediend dat de notaris deze rol kan blijven vervullen. Aan de persoon
die het ambt van notaris bekleedt, mogen en moeten dan ook hoge eisen worden
gesteld als het gaat om integriteit, onafhankelijkheid en bekwaamheid. De
notaris bekleedt een publiek ambt en is tegelijkertijd professioneel dienstverlener
die opereert op een markt. Deze dubbele positie kan onder druk van marktwerking
tot «uitglijders» leiden. Om die zoveel mogelijk te voorkomen
is een samenstel van maatregelen nodig, gericht op de bevordering van de genoemde
eisen die aan een notaris mogen en moeten worden gesteld. Dit samenstel van
maatregelen – onder punt 1 aangeduid als «toezicht» –
moet stevig en eenduidig zijn. Vanuit dat oogpunt oordeelt de Raad het wetsvoorstel.
 
 
 Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 20 juli
2009, nr. nr. 09.001964, machtigde Uwe Majesteit de Raad van State zijn advies
inzake het bovenvermelde voorstel van wet rechtstreeks aan mij te doen toekomen.
Dit advies, gedateerd 24 september 2009, nr. W03.090258/II, bied ik U
hierbij aan.
 
 
 Naar aanleiding van het advies van de Raad van State moge ik het volgende
opmerken.
 
 
 1. Toezicht
 Het wetsvoorstel bevat een vorm van algemeen toezicht dat mede preventief
van aard is, dat ook ziet op de integriteit van de notaris en dat niet wordt
beperkt door het notariële beroepsgeheim.
 Het toezicht op het notariaat is op dit moment als volgt ingericht.
 Het algemene toezicht op het notariaat ligt thans bij de kamers van toezicht. De kamers van toezicht zijn tevens belast met het tuchtrecht. Aan de voorzitter van een kamer komen onderzoeksbevoegdheden
toe. In de woorden van de memorie van toelichting bij de huidige Wet op het
notarisambt (hierna: Wna) fungeren de kamers van toezicht mede als bewakers
van de goede gang van zaken in het notariaat en van de eer en stand van het
ambt. De ambtenaren van de rijksbelastingdienst
hebben de plicht om informatie betreffende de persoon of zaken van een notaris
of kandidaat-notaris die tot een tuchtrechtelijke maatregel aanleiding kan
geven, terstond door te geven aan de voorzitter van de kamer van toezicht.
 Het Bureau Financieel Toezicht (hierna: BFT) is onder de huidige Wna belast
met het financieel toezicht op het notariaat. Het BFT houdt toezicht op de
naleving door de notaris van zijn financiële verplichtingen en administratie, alsmede de samenwerkingsverordening en administratieverordening. Daarnaast oefent het BFT ook het toezicht uit in het
kader van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme
(hierna: Wwft).
 De Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (hierna: KNB) heeft verordenende
bevoegdheden. De verordeningen betreffen onder andere de gedrags- en beroepsregels,
toezicht op de kwaliteit en de financiële administratie. De verordeningen behoeven de goedkeuring van de Minister van Justitie.
Naast de KNB zien de kamers van toezicht toe op de naleving van de KNB-verordeningen.
 De ringvoorzitter is in eerste aanleg belast met klachten met betrekking
tot declaraties. De Nationale ombudsman is bevoegd
kennis te nemen van klachten tegen notarissen, voor zover het gaat om ambtshandelingen.
 
 
 In november 1999 heeft de Werkgroep Toezicht notariaat (hierna: de Werkgroep)
het functioneren van het toezicht op het notariaat geanalyseerd. De Werkgroep concludeerde dat het toezicht op het notariaat verbrokkeld
is. Deze verbrokkeling bergt het gevaar van ondoorzichtigheid in zich. Eenduidige
aansturing, prioriteitstelling en doelmatigheid worden eerder belemmerd dan
bevorderd. Ook de klachtbehandeling is verbrokkeld (kamers van toezicht, KNB,
ringvoorzitter en Nationale Ombudsman). De Commissie Evaluatie Wet op het
notarisambt (hierna: commissie Hammerstein) onderschrijft in haar rapport
deze bevindingen. Volgens de Werkgroep dient
gestreefd te worden naar een systeem van goed gecoördineerd, integraal
toezicht met een samenhangend stelsel van op elkaar afgestemde preventieve
en repressieve elementen, waarbij interne kwaliteitsbewaking een belangrijk
preventief element kan zijn.
 
 
 Het wetsvoorstel brengt een wijziging in het toezicht door het algemene
toezicht over te laten gaan van de kamers van toezicht naar het BFT. De algemene toezichthoudende taak van het BFT omvat
zowel preventief als repressief toezicht. Om te verduidelijken dat de kamers
van toezicht geen algemeen toezicht meer houden worden zij voortaan kamers
voor het notariaat genoemd.
 Aan de ambtenaren van de rijksbelastingdienst wordt de verplichting opgelegd
om informatie die tot een klacht aanleiding kan geven, terstond door te geven
aan het BFT. Het kwaliteitstoezicht van de
KNB wordt verstevigd doordat dedaartoe door de KNB aangewezen
deskundigen bevoegdheden van een toezichthouder uit de Algemene wet bestuursrecht
toegekend krijgen.
 Het wetsvoorstel voorziet verder in een verordening betreffende de inrichting
van een klachten- en geschillenregeling. Blijkens de toelichting omvat de
geschillenregeling tevens een geschillencommissie voor de beslechting van
geschillen tussen cliënt en notaris, waarbij het bijvoorbeeld gaat om
declaratiegeschillen. Het wetsvoorstel voorziet
voorts in een Commissie toegang notariaat die de persoonlijke geschiktheid
van de kandidaten voor notaris en toegevoegd notaris gaat beoordelen.
 
 
 De Raad constateert dat met het wetsvoorstel een aantal van de door de
Werkgroep toezicht notariaat en de commissie Hammerstein gesignaleerde knelpunten
worden opgelost. Zo worden de 19 kamers van toezicht teruggebracht tot vijf
op ressortniveau om de slagvaardigheid van de tuchtkamers te vergroten. Om
de uitoefening van de taken van de tuchtkamers, de KNB en het BFT en hun onderlinge
samenwerking te vergemakkelijken wordt voorzien in een centraal register.
 Zoals de Werkgroep toezicht notariaat reeds heeft opgemerkt vloeit de
verbrokkeling van toezicht voort uit het feit dat er nogal wat met toezicht
op het notariaat als geheel en op de individuele notaris belaste instanties
zijn. De Raad maakt een tweetal opmerkingen.
 In de eerste plaats blijkt uit het wetsvoorstel en de toelichting onvoldoende
wat de verhouding is van de toezichtstaak van het BFT ten opzichte van het
tuchtrecht en ten opzichte van het toezicht van de KNB. Het tuchtrecht ziet
op de beroepsethiek, maar de formulering van de toezichtstaak van het BFT
in artikel 110 is dusdanig ruim dat toezicht op de beroepsethiek er ook onder
valt. Daar komt bij dat ook de KNB kwaliteitstoezicht uitoefent. De onderlinge
verhouding tussen het toezicht van de KNB en het BFT is onvoldoende duidelijk.
Zo rijst bijvoorbeeld de vraag of het BFT inzage mag hebben in de dossiers
over het door de KNB uitgeoefende kwaliteitstoezicht die bij de KNB berusten.
Dubbel toezicht op de kwaliteit van de ambts- en beroepsuitoefening door de
notaris dient naar het oordeel van de Raad te worden vermeden.
 In de tweede plaats valt de overlap in klachtenbehandeling op, aangezien
naast de voorgestelde geschillencommissie er nog drie instanties zijn die
zich met klachtbehandeling bezighouden (kamers voor het notariaat, KNB, Nationale
ombudsman).
 De Raad adviseert het toezicht op het notariaat verder te stroomlijnen
zodat overlap van toezicht zoveel mogelijk wordt voorkomen. In ieder geval
zou de klachtenbehandeling geconcentreerd kunnen worden, bijvoorbeeld bij
de voorgestelde geschillencommissie. De Raad adviseert het voorstel in deze
zin aan te passen.
 
 
 1. De toezichtstaak van het Bureau Financieel toezicht (hierna: BFT)
zal in de toekomst bestaan uit het uitoefenen van toezicht op de naleving
van de voorschriften vastgesteld bij het krachtens de Wet op het notarisambt
(hierna: Wna). Dit is toezicht in de zin van titel 5.2. van de Algemene wet
op het bestuursrecht (hierna: Awb) en heeft een algemeen en preventief karakter.
Het BFT is de enige instantie die dergelijke toezicht zal gaan uitoefenen.
Doel van dat toezicht door de BFT is het bevorderen van de naleving van de
beroepsnormen en -regels. Terecht merkt de Raad op dat de toezichtstaak zo
is geformuleerd dat ook de eerbiediging van de beroepsethiek onder de reikwijdte
van dat toezicht valt. Naar aanleiding van het constateren van een overtreding
kan het BFT een klacht indienen bij de tuchtrechter, die belast is met de
handhaving van de beroepsnormen enregels. Een uitzondering is gemaakt voor
overtredingen van voorschriften van administratieve aard, waarvoor het BFT
eventueel zelf sanctionerend kan optreden door middel van het opleggen van
een bestuurlijke boete of dwangsom. Het toezicht door het BFT dient tot preventie
van overtredingen en dient bij de constatering van overtredingen als voorfase
voor de tuchtrechtelijke handhaving van de Wna. Naar aanleiding van het advies
van de Raad is de redactie van het voorgestelde artikel 110, eerste lid, Wna
aangepast en is het voorgestelde artikel 111b Wna aangevuld met een nieuw
eerste lid, waarin het verband tussen het toezicht door het BFT en de tuchtrechtspraak
tot uitdrukking wordt gebracht.
 
 
 De Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (hierna: KNB) is niet
belast met het uitoefenen van toezicht in bovengenoemde zin, maar op grond
van artikel 61 Wna belast met de bevordering van de kwaliteit
van de beroepsuitoefening, hetgeen mede de zorg voor de eer en het aanzien
van het ambt omvat. De taak van de KNB om intercollegiale toetsen binnen de
beroepsgroep uit te laten te voeren, ter bevordering van de kwaliteit van
de beroepsuitoefening, dient nadrukkelijk te worden onderscheiden van het
toezicht dat zal worden uitgeoefend door het BFT. Hoewel de naleving van de
beroepsnormen en -regels uiteraard een belangrijk aspect is van de kwaliteit
van de beroepsuitoefening, heeft dit laatste begrip een ruimere reikwijdte.
Voorts is de kwaliteitstoetsing door de KNB gericht op het verkrijgen van
inzicht in de kwaliteit van de beroepsuitoefening, zowel wat betreft individuele
notarissen als de beroepsgroep in het algemeen. De kwaliteitstoetsing door
de KNB, ter uitvoering van de taak tot kwaliteitsbevordering vanuit de eigen
beroepsorganisatie, heeft als afzonderlijke activiteit naast het toezicht
van het BFT een belangrijke meerwaarde. Een belangrijk kenmerk van de kwaliteitstoetsing
is het intercollegiale karakter, waarbij de toetsing gericht is op verbetering
van de kwaliteit van de beroepsuitoefening door middel van begeleiding van
en samenwerking met de individuele beroepsbeoefenaar. Deze situatie verschilt
wezenlijk van de verhouding tussen een ondertoezichtgestelde en de toezichthouder.
 
 
 Gezien het hiervoor beschreven doel en eigensoortige karakter van de intercollegiale
kwaliteitstoetsing is het van belang dat deze taak autonoom van het toezicht
kan worden uitgevoerd en geen verlengstuk wordt van dat toezicht. In dit verband
was dan ook in de memorie van toelichting van het voorgelegde ontwerpwetsvoorstel
reeds aangeven dat het BFT geen inzage kan vorderen bij de KNB in individuele
toetsingsdossiers. Wel is de KNB bevoegd om informatie uit die dossiers met
het Bureau te delen, zonder daarbij beperkt te worden door de afgeleide geheimhoudingsplicht.
In de toelichting is aangeven dat een goede onderlinge samenwerking tussen
KNB en het BFT is aangewezen. Naar aanleiding van het advies van de Raad is
de memorie van toelichting op dit punt aangevuld en verduidelijkt.
 
 
 Naar aanleiding van de opmerking van de Raad dat er overlap zal zijn bij
de behandeling van klachten, is de regeling van de indiening van een klacht
bij de kamer voor het notariaat aangevuld met de mogelijkheid voor de voorzitter
van de kamer voor het notariaat om een klacht te verwijzen naar de geschillencommissie.
Het ligt in de rede in de verordening van de KNB waarin de geschillencommissie
nader zal worden geregeld, zal voorzien in een omgekeerde regeling. De KNB
is niet belast met de behandeling van klachten. Wel speelt de KNB veelal een
bemiddelende rol tussen cliënten die zich met een klacht tot de KNB wenden
en de betrokken notaris. Wat de bevoegdheid van de Nationale ombudsman ten
aanzien van de behandeling van klachten tegen notarissen betreft, kan worden
gewezen op de in verband met de introductie van de geschillencommissie voorgestelde
wijziging van artikel 16a Wna, waarbij hoofdstuk 9 Awb ten aanzien van de
werkzaamheden van de notaris buiten toepassing wordt verklaard. Hoofdstuk
9 Awb ziet zowel op een interne klachtenregeling bij bestuursorganen, als
op de externe klachtenregeling bij de Nationale ombudsman. Ook deze laatste
is dan op de notaris niet meer van toepassing. Met name op dit laatste punt
is de memorie van toelichting bij deze wijziging naar aanleiding van het opmerking
van de Raad aangevuld.
 
 
 2. Uitbreiding van de taken van het BFT
 
 
 a. Verhouding tot de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen
 Het BFT is een zelfstandig bestuursorgaan in de zin van de Kaderwet zelfstandige
bestuursorganen (hierna: Kaderwet). Uit het
wetsvoorstel, noch uit de toelichting daarop blijkt dat de toepasselijkheid
van de Kaderwet onderkend is. Ingevolge artikel 3, tweede lid, Kaderwet dient
de uitbreiding van taken te worden getoetst aan de instellingseisen van artikel
3, eerste lid, van de Kaderwet. Op grond hiervan kan een zelfstandig bestuursorgaan
uitsluitend met andere taken worden belast, indien er a) behoefte is aan onafhankelijke
oordeelsvorming op grond van specifieke deskundigheid, b) sprake is van strikt
regelgebonden uitvoering in een groot aantal individuele gevallen, en c) participatie
van maatschappelijke organisaties in verband met de aard van de betrokken
bestuurstaak bijzonder aangewezen moet worden geacht. Voorts is het
wetsvoorstel niet mede ondertekend door de Minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties.
 De Raad adviseert het wetsvoorstel alsnog met de Kaderwet in overeenstemming
te brengen.
 
 
 b. Exploitatiekosten BFT
 Ingevolge artikel 111 Wna subsidieert de Minister van Justitie de exploitatiekosten
van het BFT. Nu de taken van het BFT aanmerkelijk worden uitgebreid, is het
aannemelijk dat de exploitatiekosten van het BFT zullen stijgen. In de memorie
van toelichting ontbreekt evenwel een financiële paragraaf. De Raad adviseert
daarin alsnog te voorzien en daarin in te gaan op de exploitatiekosten van
het BFT.
 
 
 c. Naam
 De bestaande naam van het BFT wordt gehandhaafd. Deze naam dekt niet meer
de lading door de voorgestelde uitbreiding van de taken van het BFT. Gesuggereerd
is wel het BFT te herdopen tot «Bureau toezicht notariaat en gerechtsdeurwaarders».
 De Raad adviseert de naamgeving van het BFT af te stemmen op de taken
die het volgens het voorstel gaat uitoefenen.
 
 
 2a. In tegenstelling tot hetgeen de Raad bij de opstelling van zijn
advies heeft verondersteld, is de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen (hierna:
de kaderwet) niet van toepassing op het BFT. Ingevolge artikel 2, tweede lid,
van de kaderwet is deze alleen van toepassing op zelfstandige bestuursorganen,
ingesteld voor de inwerkingtreding van de kaderwet, indien dit in de desbetreffende
regeling is bepaald. Een dergelijke bepaling ontbreekt op dit moment in de
Wna. Het voornemen is echter wel om het BFT in de toekomst onder de werking
van de kaderwet te brengen, door opname van de benodigde wetswijziging in
een verzamelwetsvoorstel dat dit zal bewerkstelligen voor een aantal zelfstandige
bestuursorganen die onder de verantwoordelijkheid vallen van de Minister en
Staatssecretaris van Justitie. Dit verzamelwetsvoorstel
zal in de loop van 2010 de Tweede Kamer bereiken. Mocht het kabinetsstandpunt
naar aanleiding van de evaluatie van het functioneren van het BFT (zie hierna
onder punt 2c) echter aanleiding geven tot een wetgevingstraject dat eerder
zijn beslag krijgt dan het genoemde verzamelwetsvoorstel, dan zal het BFT
reeds bij die gelegenheid onder de werking van de kaderwet worden gebracht.
 
 
 Overigens kan met betrekking tot de door de Raad gesignaleerde taakuitbreiding
van het BFT worden opgemerkt dat deze reeds belast is met het houden van (financieel)
toezicht op het notariaat. De reikwijdte van het toezicht door het BFT wordt
met dit wetsvoorstel verruimd, waarbij voor de bevoegdheden als toezichthouder
wordt aangesloten bij het wettelijk kader in de Awb.
 
 
 2b. Naar aanleiding van de opmerking van de Raad is het algemeen
deel van de memorie van toelichting aangevuld met een financiële paragraaf.
 
 
 2c. Met het oog op de evaluaties van zowel het functioneren van het
BFT als van de tuchtrechtelijke handhaving van de Wet ter voorkoming van witwassen
en financieren van terrorisme (hierna: Wwft) en de eventueel daaruit voortvloeiende
consequenties voor het takenpakket van het BFT, is op dit moment afgezien
van naamswijziging van het BFT. De desbetreffende onderzoeksrapporten zijn
naar de Tweede Kamer gezonden en het voornemen is om in begin 2010 daarover
een reactie van het kabinet uit te brengen.
 
 
 3. Doorbreking geheimhoudingsplicht
 In het wetsvoorstel wordt ten behoeve van het toezicht en het tuchtrecht
de geheimhoudingsplicht doorbroken. Een dergelijke
doorbreking van de geheimhoudingsplicht bestaat nog niet ten aanzien van het
toezicht en het tuchtrecht op de andere beroepsgroepen met een geheimhoudingsplicht
en een daaruit voortvloeiend verschoningsrecht, zoals advocaten en medici.
De vraag rijst in hoeverre van deze doorbreking van de geheimhoudingsplicht
van notarissen precedentwerking kan uitgaan ten opzichte van genoemde andere
beroepsgroepen De Raad merkt in dit verband op dat op dit moment in het parlement
een meer algemene discussie wordt gevoerd over de inperking van de geheimhoudingsplicht
en het verschoningsrecht. De Raad mist in de toelichting een beschouwing in breder perspectief over de ontwikkelingen
met betrekking tot de geheimhoudingsplicht en het verschoningsrecht van andere
geheimhoudingsplichtigen aan wie een verschoningsrecht toekomt. Hij adviseert
de toelichting aan te vullen met de relatie tussen de in dit wetsvoorstel
voorgestelde doorbreking van de geheimhoudingsplicht en de bredere discussie
die hierover gaande is.
 
 
 3. Het is juist dat er op dit moment in het parlement een discussie
wordt gevoerd over de inperking van de geheimhoudingsplicht. De discussie
over de geheimhoudingsplicht staat in verband met het bredere onderwerp van
het toezicht op beoefenaars van de juridische beroepen, die naast de notarissen
ook betrekking heeft op de gerechtsdeurwaarders en de advocaten. Ik beraad
mij op dit moment op een visie op het toezicht op de gerechtsdeurwaarders
en advocaten, mede naar aanleiding van de uitgangspunten in dit wetsvoorstel.
 
 
 4. Boete als tuchtmaatregel
 Zowel de werkgroep toezicht notariaat als de commissie Hammerstein adviseerden
tot uitbreiding van het aantal tuchtmaatregelen, waaronder de invoering van
de boete als tuchtrechtelijke sanctie. In het rapport «Beleidsuitgangspunten
wettelijk geregeld tuchtrecht» (hierna:
rapport Huls) is eveneens geadviseerd om de geldboete als tuchtrechtelijke
maatregel te introduceren in alle tuchtrechtelijke regelingen. Met het opnemen
van deze bevoegdheid kan een effectievere rechtsbescherming van gelaedeerden
worden bevorderd. Deze aanbeveling wordt blijkens de memorie van toelichting
betrokken bij de invoering van de uniforme, wettelijke regeling voor het tuchtprocesrecht
naar aanleiding van het rapport Huls. De Raad
ziet niet in waarom nog langer gewacht moet worden met het invoeren van de
voorgestelde maatregel. Een dergelijke tuchtrechtelijke sanctie bestaat reeds
voor de deurwaarder. De Raad is van oordeel
dat het met het oog op een effectievere rechtsbescherming de voorkeur geniet
deze maatregel zo spoedig mogelijk te introduceren.
 Tegen deze achtergrond adviseert de Raad het wetsvoorstel op dit punt
aan te vullen.
 
 
 4. Het advies van de Raad om, vooruitlopend op de invoering van de
uniforme wettelijke regeling voor het tuchtprocesrecht naar aanleiding van
het rapport Huls, de boete als tuchtrechtelijke maatregel reeds bij gelegenheid
van dit wetsvoorstel voor het notariële tuchtrecht in te voeren, is opgevolgd.
Het wetsvoorstel en de memorie van toelichting zijn daartoe aangevuld –
zie de aanvulling van de wijziging van artikel 103 Wna en het voorgestelde
nieuwe artikel 103a Wna, met bijbehorende toelichting.
 
 
 5. Relatie cliënt – notaris
 Op grond van de Wwft heeft de notaris de plicht de identiteit van de cliënt
te controleren en ongebruikelijke transacties te melden. Deze wet (voorheen
Wet MOT) bracht aldus een wijziging in de traditionele relatie tussen notaris
en cliënt dat hetgeen de cliënt de notaris toevertrouwde, niet werd
geopenbaard. Het wetsvoorstel brengt nog een
aantal veranderingen teweeg in de relatie cliënt en notaris. Zo krijgt
de notaris in afwijking van de ministerieplicht de plicht om zijn diensten
te weigeren niet alleen wanneer hij de overtuiging heeft dat de gevraagde
werkzaamheden onrechtmatig zijn, maar ook wanneer hij dit vermoedt. Aldus
voorziet het wetsvoorstel in een verruiming van de weigeringsplicht. Daarnaast
wordt de geheimhoudingsplicht ten behoeve van het tuchtrecht en het toezicht
doorbroken. Beide voorstellen zijn van invloed op de relatie tussen de cliënt
en de notaris. De traditionele relatie dat «vertrouwelijke mededelingen
van de cliënt bij de notaris veilig zijn» wordt verder aan banden
gelegd. In de toelichting wordt hier wel aandacht aan besteed, maar alleen
ten opzichte van de cliënten die misbruik beogen te maken van de bijzondere
positie van de notaris. Ook ten opzichte van
alle andere cliënten zal de relatie tussen notaris en cliënt veranderen,
nu de geheimhoudingsplicht van de notaris wordt gerelativeerd en de professionele
argwaan groter zal zijn. De Raad adviseert in de toelichting in te gaan op
de wijzigingen in de relatie tussen de notaris en het gros van zijn cliënten,
die naar mag worden verondersteld geen onbehoorlijke bedoelingen hebben.
 
 
 5. Zoals de Raad terecht opmerkt, hebben de in het wetsvoorstel voorgestelde
wijzigingen ten aanzien van de geheimhoudingsplicht en de weigeringsplicht
van de notaris gevolgen voor de (traditionele) relatie tussen de notaris en
zijn cliënt. Naar aanleiding van de opmerking van de Raad is paragraaf 2.5
van het algemeen deel van de memorie van toelichting aangevuld.
 
 
 6. Stille bewindvoering
 In het voorgestelde artikel 25a Wna wordt geregeld dat de voorzitter van
de kamer voor het notariaat, ambtshalve naar aanleiding van een klacht dan
wel op verzoek van de KNB of het BFT, voor een periode van maximaal een jaar
een stille bewindvoerder kan benoemen bij slechte bedrijfsvoering. Dit voorstel
is opgenomen op aanbeveling van Commissie Hammerstein. Deze commissie heeft
daarbij opgemerkt dat deze persoon bevoegdheden op het vlak van de bedrijfsvoering
zouden moeten toekomen. De Raad wijst erop dat het wetsvoorstel niets regelt
omtrent de taak en bevoegdheden van de stille bewindvoerder zoals bijvoorbeeld
wel in de faillissementswet is gedaan.
 De Raad beveelt aan het wetsvoorstel in dit licht aan te passen.
 
 
 6. Naar aanleiding van de opmerking van de Raad is het voorgestelde
artikel 25b Wna aangevuld met een expliciete taakopdracht voor de stille bewindvoerder.
Er is echter niet voorzien in eigenstandige bevoegdheden voor de bewindvoerder
op het vlak van de bedrijfsvoering. Voor het doel dat met opname van een specifieke
vorm van stille bewindvoering in de Wna is gediend, volstaat de bevoegdheid
tot het geven van bindende aanwijzingen aan de notaris, opdat deze zonodig
bij zijn bedrijfsvoering kan worden begeleid. Een regeling die meer ingrijpender
bevoegdheden voor een stille bewindvoerder mogelijk zou maken, zou de reikwijdte
van de Wna en van dit wetsvoorstel te buiten gaan.
 
 
 7. Voor redactionele kanttekeningen verwijst de Raad naar de bij
het advies behorende bijlage.
 
 
 7. De redactionele kantekeningen in de bijlage bij het advies van
de Raad zijn overgenomen.
 
 
 8. Overige wijzigingen.
 Van de gelegenheid is gebruik gemaakt om het wetsvoorstel op enkele andere
punten te wijzigen of aan te vullen. In de voorgestelde tekst van artikel
5 Wna zijn de gegevens in het register worden opgenomen nu in algemene zin
aangeduid in het eerste lid en is de delegatiegrondslag in het vijfde lid
aangepast zodat de precieze wijze van vastlegging in het register bij of krachtens
algemene maatregel van bestuur kan worden bepaald. Daarnaast is de regeling
in het vierde lid omtrent de openbaarheid van gegevens aangevuld ten aanzien
van door de tuchtrechter op te leggen maatregelen van orde.
 
 
 De voorgestelde tekst van artikel 8, zesde lid, Wna is aangevuld met een
termijn voor het uitbrengen van advies.
 
 
 De voorgestelde wijziging van artikel 14 Wna is aangevuld met de verplichting
voor de griffiers van de gerechten om relevante rechterlijke beslissingen
door te geven aan de kamer voor het notariaat, de KNB en het Bureau. Deze
bepaling is analoog aan de al eerder voorgestelde tekst van artikel 26, derde
lid, Wna.
 
 
 Ter versterking van het financiële toezicht is het wetsvoorstel aangevuld
met een rechtsgrondslag voor het vaststellen van een meldingsplicht ten aanzien
van gebeurtenissen die aanmerkelijke nadelige gevolgen kunnen hebben voor
de financiële positie van de notaris. Deze rechtsgrondslag is opgenomen
in het voorgestelde artikel 25a Wna.
 
 
 In de voorgestelde tekst van artikel 57, eerste lid, Wna is het element
van toezicht op de algemene bewaarplaatsen vervallen aangezien dit geen zelfstandige
betekenis (meer) heeft, zie de toelichting bij artikel I, onderdeel DD, van
het wetsvoorstel.
 
 
 In de voorgestelde artikelen 61a en 99a Wna is het van overeenkomstige
toepassing verklaren van de doorbreking van de geheimhoudingsplicht, vastgelegd
in het voorgestelde artikel 111a, derde lid, Wna, vervangen door zelfstandige,
uitgeschreven bepalingen. Beide artikelen zijn voorts aangevuld met de analoge
uitbreiding van het inzagerecht, zoals reeds was bepaald in het voorgestelde
artikel 111a, tweede lid, Wna.
 
 
 De voorgestelde wijzigingen van de artikelen 65, eerste lid, en 89, derde
lid, Wna zijn voorzien van een afzonderlijke toelichting.
 
 
 In de voorgestelde tekst van artikel 99, eerste lid, Wna is de aanduiding
van diegenen die een klacht kunnen indienen bij de tuchtrechter gepreciseerd
door aan «eenieder» toe te voegen: «met enig redelijke belang»,
alsook door een aanvulling van de memorie van toelichting bij deze wijziging.
 
 
 Het wetsvoorstel is aangevuld enkele technische aanpassingen in verband
met de invoering van de toegevoegd notaris. Het betreft de voorgestelde wijziging
van de artikelen 105 en 109 Wna en de in de artikelen III en IV voorgestelde
aanpassingen van het Burgerlijk Wetboek en de Wwft.
 
 
 Het overgangsrecht is in artikel II van het wetsvoorstel aangevuld met
een regeling van de overdracht van die archiefbescheiden van de huidige kamers
van toezicht die verband houden met de huidige registratietaken van de kamers.
 
 
 In het wetsvoorstel en de memorie van toelichting zijn voorts nog verschillende
redactionele aanpassingen aangebracht.
 
 
 De Raad van State geeft U in overweging het voorstel van wet te zenden
aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal, nadat met het vorenstaande rekening
zal zijn gehouden.
 
 
 De Vice-President van de Raad van State,
 H. D. Tjeenk Willink
 
 
 Ik moge U verzoeken het hierbij gevoegde gewijzigde voorstel van wet en
de gewijzigde memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal
te zenden.
 
 
 De Staatssecretaris van Justitie,
 N. Albayrak
 
 
 
 Bijlage bij het advies van de Raad van State betreffende no. W03.09.0258/II
met redactionele kanttekeningen die de Raad in overweging geeft.
 – In artikel I, onderdeel D, toevoegen in artikel 5, vijfde lid,
na de zinsnede «als bedoeld in artikel 103, eerste»: en tweede.
 – In artikel I, onderdeel VV, in artikel 103, vierde lid, het eerste
woord «tevens» verwijderen.
 
 
 
 
 De oorspronkelijke tekst van het voorstel van wet en van de memorie van
toelichting zoals voorgelegd aan de Raad van State is ter inzage gelegd bij
het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
 
 
 Kamerstukken 30 350.
 
 
 Artikel 96, eerste lid, Wna.
 
 
 Niet alleen cliënten kunnen een klacht indienen maar ook het bestuur
van de KNB en de voorzitter van de BFT kunnen de voorzitter verzoeken een
onderzoek in te stellen.
 
 
 Kamerstukken II 1994/95, 23 706, nr. 3, blz. 60.
 
 
 De artikelen 23, 24 en 25, eerste lid en tweede lid, derde volzin Wna.
 
 
 Artikel 18, tweede lid, en 24, derde lid Wna.
 
 
 Zie de artikelen 18, tweede lid, 24, derde lid, en 61, tweede lid.
 
 
 Artikel 55, tweede lid, Wna.
 
 
 Zie het rapport «Toezicht notariaat» van de Werkgroep Toezicht
notariaat onder leiding van A.H. van Delden, november 1999.
 
 
 Zie het rapport van de Evaluatiecommissie onder leiding van A. Hammerstein: «Het
beste van twee werelden», september 2005, blz. 51.
 
 
 Het voorgestelde artikel 110, eerste lid, Wna.
 
 
 Het voorgestelde artikel 111c Wna.
 
 
 Het voorgestelde artikel 55 Wna.
 
 
 De voorgestelde artikelen 8 en 30c Wna.
 
 
 Voorgestelde artikel 5 Wna.
 
 
 Kamerstukken II 2007/08, 25 268, nr. 60.
 
 
 Artikel 6 Kaderwet.
 
 
 Brief van de Minister en de Staatssecretaris van Justitie van 31 januari
2008, Kamerstukken II 2007/08, 25 268, nr. 60.
 
 
 Brief van de Staatssecretaris van Justitie van 16 september 2009,
Kamerstukken II 2009/10, 29 911, nr. 33.
 
 
 Artikel 94, tweede lid, Wna (onderdeel PP) en artikel 111a, derde lid,
Wna (onderdeel CCC). Zie ook de Verordening op de kwaliteit van de KNB, d.d.
24 september 2008, waarin de geheimhoudingsplicht wordt doorbroken. Deze
verordening krijgt een wettelijke grondslag in artikel 61a, derde lid, Wna.
 
 
 Zie het rapport van de parlementaire werkgroep Verwevenheid onder- en
bovenwereld, oktober 2008, alsmede de op 18 mei 2009 gehouden hoorzitting.
 
 
 Rapport van de werkgroep tuchtrecht, 7 december 2006, blz. 28.
 
 
 Zie het rapport van de werkgroep tuchtrecht, «Beleidsuitgangspunten
wettelijk geregeld tuchtrecht», 7 december 2006.
 
 
 Artikel 40 Gerechtsdeurwaarderswet.
 
 
 Grondslag van het verschoningsrecht is gelegen in het maatschappelijk
belang dat een ieder zich vrijelijk en zonder vrees voor openbaarmaking van
het toevertrouwde om bijstand en advies tot de verschoningsgerechtigde moet
kunnen wenden.
 
 
 Zie memorie van toelichting, artikelsgewijze toelichting op onderdeel
O (artikel 21 Wna).