Zee- en kustvisserij; Brief van de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST134081
 2008-2009
 
 29 675
 Zee- en kustvisserij
 
 
 
 
 Nr. 
 81
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN VOEDSELKWALITEIT
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 24 augustus 2009
 
 Tijdens het AO Visserij op woensdag 18 maart jl. (Kamerstuk 31 700
XIV, nr. 146) heb ik aangegeven een stand still voor de nationale staandwantvloot
te overwegen. Tijdens het AO Landbouw- en Visserijraad van 17 juni jl.
(Kamerstuk 21 501-32, nr. 350) heb ik u toegezegd u rond de zomer
2009 te informeren over de maatregelen die ik zal treffen om de nationale
staandwantvisserij te begrenzen. Met deze brief geef ik gestalte aan deze
toezegging.
 
 Ook zal ik in deze brief ingaan op de wijze waarop uitvoering zal worden
gegeven aan de motie van het Kamerlid Jacobi (PvdA) inzake het meervoudig
gebruik van de kustzone (Kamerstukken II 2008/09, 29 675, nr. 77).
 
 Tot slot heb ik tijdens het Wetgevingsoverleg Visserij op 24 november
2008 (Kamerstuk 31 700 XIV, nr. 120) uw Kamer een «state of
the art»-rapport toegezegd met betrekking tot de kennislacunes en eventueel
te nemen maatregelen op het terrein van de bijvangst en strandingen van bruinvissen.
Zorgen over berichten over grote aantallen gestrande en «versneden»
bruinvissen afgelopen winter leidde onder meer tot het aannemen van de motie
Jacobi (Kamerstukken II 2008/09, 29 675, nr. 78), waarin uw Kamer
mij oproept maatregelen te nemen om de strandingen van bruinvissen met 90%
te doen afnemen. Met deze brief informeer ik u tevens over deze onderwerpen.
 1. Maatregelen ter begrenzing staandwantvisserij
 Noodzaak begrenzen staandwantvisserij
 De afgelopen jaren is de staandwantvisserij in Nederland fors in omvang
toegenomen omdat vaartuigen zijn overgeschakeld op staandwantvisserij en de
totale lengte van door de vaartuigen gebruikte netten is toegenomen.
 Op Europees niveau zijn de afgelopen jaren, in verschillende beheer- enherstelpannen onder meer voor kabeljauw, schol en tong, maatregelen
getroffen om de visserijinspanning van vaartuigen boven de 10 meter nader
te reguleren. Op grond van annex IIa van de TAC en Quotum-verordening geldt
voor deze vaartuigen een beperkte beschikbaarheid van zeedagen.
 
 Op dit moment is de visserijinspanning van de staandwantvloot kleiner
dan 10 meter niet direct begrensd. Het is aannemelijk dat de visserijinspanning
van de staandwantvloot kleiner dan 10 meter zonder ingrijpen zal blijven toenemen:
 • het wordt voor steeds meer vissers aantrekkelijk om te stoppen
met de kapitaalintensieve sleepnetvisserij (boomkor) en over te schakelen
op de visserij met staandwant
 • vissers maken steeds meer gebruik van langere netten
 • door de begrenzing van de visserijinspanning van vaartuigen groter
dan 10 meter, is het voor vissers aantrekkelijk om over te stappen naar kleine
vaartuigen
 
 Met het oog op duurzaam beheer van de visbestanden is het op grond van
de voorzorgsaanpak, één van de uitgangspunten van het GVB, van
belang er voor te zorgen dat de visserijinspanning van de staandwantvloot
niet verder kan toenemen. Er moet ernstig rekening mee worden gehouden dat
als gevolg van de verdere toename van de visserijinspanning van de standwantvloot
kleiner dan 10 meter, de visbestanden in de toekomst steeds meer onder druk
komen te staan.
 Deze maatregelen worden thans getroffen om te voorkomen dat als gevolg
van verdere toename van de visserijinspanning van de staandwantvloot, in de
toekomst verdergaande maatregelen moeten worden getroffen om de effecten van
deze toename van de visserijinspanning van de staandwantvloot op de visbestanden
te reguleren.
 
 Dit is ook de reden waarom ik tijdens de Landbouw- en Visserijraad van
afgelopen april de problematiek van de groeiende staandwantvisserij met kleine
vaartuigen, zoals die in Nederland speelt, aan de orde heb gesteld. Daarbij
heb ik aangegeven dat naar mijn mening op dit moment de staandwantvisserij
onvoldoende gereguleerd wordt in het Gemeenschappelijk Visserij Beleid (GVB).
Vervolgens heb ik Commissaris Borg in de Raad en in een brief gevraagd communautaire
maatregelen te overwegen om de omvang van de staandwantvisserij te begrenzen.
Commissaris Borg heeft toegezegd dit probleem en eventuele Europese maatregelen
te bekijken.
 Maatregelen
 In afwachting van Europese maatregelen acht ik nationale maatregelen noodzakelijk.
Zo wil ik het gebruik van vaste vistuigen voor recreatieve doeleinden in de
Nederlandse kustzone verbieden. Daarnaast gaat het om het begrenzen van de
visserijinspanning voor de nationale staandwantvloot kleiner dan 10 meter
en het bevriezen van de totale lengte van de per vaartuig te gebruiken staandwantnetten.
 1. Zeedagenregime voor vaartuigen kleiner dan 10
meter
 Met ingang van 1 januari 2010 wordt er een zeedagenregime ingevoerd
voor staandwantvisserij door Nederlandse vissersvaartuigen kleiner dan 10
meter. Op basis van gerealiseerde visserijinspanning in de jaren 2006, 2007
en 2008 zal het jaar met het hoogste aantal gerealiseerde kilowatt-dagen (kW-dagen)
als kW-plafond gaan gelden voor de staandwantvloot kleiner dan 10 meter. De
toegang tot deze zeedagen zal worden beperkt tot: 
 • vissersvaartuigen kleiner dan 10 meter,
 • die in het bezit zijn van een Europese visvergunning, en
 • die in de periode van 1 januari 2006 tot het moment van publicatie
van deze bekendmaking in de Staatscourant op enig moment gebruik hebben gemaakt
van staandwantvistuig, of
 • die op het moment van publicatie van deze bekendmaking in de Staatscourant
reeds aantoonbare investeringen hebben gedaan ten behoeve van het overschakelen
op staandwantvisserij.
 2. Beperking van de totale lengte van de uit te zetten
netten per vaartuig
 Wanneer de visserijinspanning wordt beperkt zonder de totale lengte van
de per vaartuig te gebruiken netten te maximeren, zal de staandwantvisserij
blijven groeien. Derhalve heb ik tevens besloten om in de Regeling technische
maatregelen een bepaling op te nemen waarbij de maximaal toegestane lengte
van de netten die per vaartuig op hetzelfde moment in het water mogen staan,
wordt beperkt tot 25 km per vaartuig. Deze maatregel geldt zowel voor vaartuigen
onder, als boven de 10 meter.
 
 Deze maatregel is een technische maatregel in de zin van Richtlijn 98/34/EG
en een ontwerp van deze maatregel zal worden genotificeerd aan de Europese
Commissie. Na notificatie geldt er een stand still periode. Pas na de notificatieprocedure
mag de lidstaat de nationale regeling met het technische voorschrift vaststellen.
 
 De bovengenoemde maatregelen zijn niet van toepassing op de staandwantvisserij
in de kustwateren en het zeegebied als bedoeld in de artikelen 1 en 2 van
het Besluit aanwijzing zeegebied en kustwateren 1970. Het gaat hier bijvoorbeeld
om de Oosterschelde, Westerschelde, Waddenzee, Eems en Dollard. De staandwantvisserij
in deze gebieden wordt, zoals beschreven in het beleidsvoornemen «Vast
en zeker» van 1 juli 2002, gereguleerd door de artikelen 12, 36
en 51 van de Uitvoeringsregeling Visserij.
 Inwerkingtreding
 Vanaf 1 januari 2010 is het voor vaartuigen kleiner dan 10 meter
alleen toegestaan om met staandwantvistuig te vissen indien zij een vermelding
staandwant op hun Europese visvergunning hebben staan. Voor andere vaartuigen
onder 10 meter wordt de staandwantvisserij vanaf dat moment verboden. Op deze
datum zal ook de beperking van de totale lengte van de uit te zetten netten
per vaartuig in werking treden.
 
 De begrenzing van de visserijinspanning zal ingaan op het moment van publicatie
van deze maatregel in de Staatscourant om te voorkomen dat vergunninghouders
die thans niet met staandwantvistuig vissen in de tussenliggende periode overschakelen
op staandwantvisserij, waarmee de maximale omvang van de staandwantvisserij
verder zou toenemen. Tot 1 januari 2010 zullen er geen consequenties
worden verbonden aan het vissen met staandwantvistuig zonder vermelding van
staandwantvistuig op de visvergunning.
 Alleen maatregelen voor nationale vloot
 Hoewel de problemen die staandwantvisserij met zich brengen niet beperkt
zijn tot de staandwantvisserij door Nederlandse vaartuigen, zullen de voormelde
maatregelen alleen van toepassing zijn op de nationale staandwantvloot; het
GVB laat in beginsel niet toe dat deze maatregelen in de visserijzone ook
voor niet-Nederlandse vaartuigen getroffen worden. Het gaat hier
slechts om een beperkt aantal vissers, het betreft in totaal circa 20 Belgische
en Deense vissers.
 Motie Jacobi inzake meervoudig gebruik kustzone
 In het VAO visserij van 26 maart jl. heeft Kamerlid Jacobi een motie
ingediend met betrekking tot de toenemende druk van activiteiten in de kustzone
(Kamerstukken II 2008/09, 29 675, nr. 77).
 
 Voor zover de problemen in het kustgebied betrekking hebben op de visbestanden,
beogen de maatregelen ter begrenzing van de staandwantvisserij een oplossing
te bieden. De problemen in de kustzone hebben echter voornamelijk betrekking
op veiligheid en overlast en vallen daarmee onder de verantwoordelijkheid
van de kustgemeenten en -provincies.
 
 Om deze reden heb ik overleg gehad met mijn collega van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties. Wij zijn van mening dat voor de veiligheid en overlast
problemen in de kustzone met name gemeenten en provincies aan de lat staan.
Gelet daarop heb ik besloten uitvoering te geven aan deze motie door een brief
te sturen aan de VNG en het IPO, waarin ik aandacht zal vragen voor de aanpak
van de genoemde problemen. 
 2. Bruinvissen
 Conclusies en aanbevelingen «state of the art»
onderzoek
 De Noordzee heeft een redelijk stabiele populatie van ca. 230 000
bruinvissen. De populatie migreert de laatste jaren van de noordelijke naar
de zuidelijke Noordzee, en is daardoor meer voor de Nederlandse kust aanwezig.
Seizoensfluctuaties in aanmerking genomen, zwemmen er in het Nederlandse deel
van de Noordzee vermoedelijk ca. 36 000 exemplaren. Imares gaat globaal
uit van 100 en in een piekjaar mogelijk tot 200 bijvangstslachtoffers per
jaar in het Nederlandse deel van de Noordzee. Wetenschappelijke marges en
piekjaren in aanmerking nemend, komt IMARES tot een bijvangstpercentage van
tussen de 0,1% en 1,1% op de populatie in het Nederlandse deel
van de Noordzee. De schattingen van onderzoekers lopen namelijk bijzonder
uiteen.
 De staandwantvisserij speelt een rol in de bijvangst van bruinvissen,
maar de mate waarin en welke type staandwant of visserij verantwoordelijk
is, is niet goed kwantitatief en eenduidig aan te geven. Er zijn incidentele
bijvangsten, maar er is (nog) geen verklaring voor de grote aantallen strandingen
afgelopen winter.
 
 Op het punt van kennis en kennislacunes constateert IMARES het volgende,
waarbij overigens bij enkele punten mijn aanvulling:
 1. Er bestaat geen systematische monitoring van de populatie bruinvissen
op het Nederlandse deel van de Noordzee.
 Ik teken hierbij aan dat een monitoringsproject thans plaatsvindt en om
deze op een meer systematische leest te schoeien, is er overleg met Rijkswaterstaat.
 2. Autopsieonderzoeken geven nog te weinig inzicht in de oorzaak van de
sterfte en de strandingen.
 Ik wil hierbij aanvullen dat op dit moment een meerjarig autopsieonderzoek
loopt. De eindrapportage komt naar verwachting in 2010.
 3. In de registratie van logboekgegevens is thans geen onderscheid tussen
de verschillende typen staandwant.
 Hierbij wil ik aangeven dat hierin met ingang van dit jaar is voorzien.
De mogelijkheid tot verdere detaillering is in onderzoek. 
 4. Systematisch waarnemersonderzoek van bijvangsten met staandwantvisserij
ontbreekt.
 Zie hieronder voor een specifieke reactie.
 5. Er is nog onvoldoende onderzoek gedaan naar de effectiviteit van, en
de randvoorwaarden voor het gebruik van zogenaamde pingers.
 Ook hierop reageer ik in onderstaande paragraaf.
 6. De Europese Verordening (812/2004) met betrekking tot monitoring en
het vermijden van bijvangsten van bruinvissen is niet meer actueel. De betreffende
Verordening houdt geen rekening met de populatie bruinvissen in de zuidelijke
Noordzee, waar eveneens staandwantvisserij plaatsvindt. Aanpassing van de
Verordening zal leiden tot verbetering van de kennis over bruinvissen en bijvangsten.
Aanpassing van de Verordening kan ook leiden tot nieuwe verplichtingen op
het terrein van bijvoorbeeld netvoorzieningen en derhalve tot minder bijvangsten.
 Ik zal in Brussel actief pleiten voor een aanpassing van de Verordening
812/2004, opdat die ook in de zuidelijke Noordzee leidt tot vermindering van
bijvangsten.
 Reactie op het rapport
 Ondanks het onderzoek van de afgelopen jaren stelt IMARES dat veel nog
onduidelijk is en dat nog veel aanvullend onderzoek nodig is, zeker op het
terrein van monitoring van de bijvangst van bruinvis aan boord van schepen.
Daarnaast stelt IMARES dat dit type waarnemersonderzoek kostbaar is en daarom
gericht ingezet dient te worden. Op dit moment heb ik geen waarnemersonderzoek
geprogrammeerd. Zoals gezegd is waarnemersonderzoek kostbaar en daarnaast
zijn de financiële middelen schaars. Bovendien zijn de uitkomsten van
een dergelijk onderzoek onzeker.
 Dit type waarnemersonderzoek kan wel gerichter worden ingezet als er meer
basis-informatie beschikbaar is. Deze informatie dient enerzijds van de sector
en de NGO’s te komen en anderzijds uit onderzoek.
 Maatregelen
 Uw Kamer heeft de Regering via de motie van het Kamerlid Jacobi (Kamerstukken
II, 2008/09, 29 675, nr. 78) gevraagd om maatregelen te nemen, waardoor
het aantal gestrande bruinvissen met 90% gereduceerd wordt. Ik geef
hier uitvoering aan door de volgende maatregelen te treffen.
 
 In eerste instantie wil ik investeren in samenwerkingsverbanden tussen
sector, NGO’s, onderzoek en overheid. Dit kan een adequate registratie
van gegevens opleveren. Hiertoe lopen al initiatieven. De staandwantvisserij
op bijvoorbeeld tong doorloopt op dit moment een traject van MSC -certificering. Naar ik heb begrepen is de sector bereid om met NGO’s
en het onderzoek mee te werken. Ook wat betreft het toepassen van pingers;
mocht de visserijsector zich bereid tonen om op vrijwillige basis pingers
toe te passen, dan wil ik de mogelijkheid openhouden om hiervoor flankerend
onderzoek te faciliteren. Daarnaast verwacht ik in 2010 het resultaat van
het omvangrijke autopsie-onderzoek. Ook dit kan een aanzienlijke hoeveelheid
informatie opleveren.
 Al met al verwacht ik in 2010 gerichter te kunnen afwegen of nader monitoringsonderzoek
nodig en gewenst is, en zo ja, hoe dit vorm moet krijgen.
 
 Stichting De Noordzee organiseerde onlangs een workshop over samenwerking
op het terrein van de bijvangst van bruinvissen. LNV participeerde financieel.
De belangstelling was groot. Ik stel mij voor om hieruit voortvloeiende kansrijke
en effectieve initiatieven tot nauwere samenwerking en/of betere
registratie van gegevens in principe verder te ondersteunen. Zo kan ook de
hieruit voortkomende informatie volgend jaar gebruikt worden bij de afweging
op welke wijze gerichter waarnemersonderzoek kan plaatsvinden en bij het treffen
van eventuele maatregelen.
 Ik ben bereid de haalbaarheid van een zogenaamd «Rapid Alert System»
te onderzoeken, waarin sector, NGO’s, onderzoek en overheid participeren.
Doel hiervan is, dat bij grote aantallen strandingen van bruinvissen een multidisciplinair
team direct probeert de doodsoorzaak en de omstandigheden waaronder de dood
is opgetreden, vast te stellen. Met het oog op hiermee gemoeide exploitatiekosten
en organisatie wordt in eerste instantie een haalbaarheidsstudie ondernomen.
 
 Eerder in deze brief heb ik al aangegeven, dat ik een aantal maatregelen
zal treffen om de staandwantvisserij te begrenzen. Hoewel deze maatregelen
niet primair bedoeld zijn ter bescherming van bruinvissen, kunnen zij wel
een bijdrage leveren aan de beperking of stabilisatie van het aantal bijvangsten.
Vooralsnog is er geen grond om verdere visserijmaatregelen te treffen.
 Rapport 2008
 Ik bied u hierbij tevens aan het rapport over het onderzoek dat in 2008
is uitgevoerd naar de bijvangst van bruinvissen.
De conclusies en resultaten zijn meegenomen in het«state of the art»-onderzoek,
genoemd op pagina 4 van deze brief.
 
 De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
 G. Verburg 
 
 
 
 
 «Beknopt overzicht van kennis en onderzoek naar bijvangst van bruinvissen
in de visserij in Nederland», nr.: C060/09; dit overzicht is ter inzage
gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
 
 
 Marine Stewardship Council.
 
 
 «Onderzoek naar bijvangst bruinvissen in de Nederlandse visserij»,
nr: C039/09; deze rapportage is ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt
Tweede Kamer.