Verslag van de commissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten over haar werkzaamheden over 1997; Verslag algemeen overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26279, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

28-01-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

26279 nr. 2

21-01-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de regeringAntwoord van de voorzitter van de commissie voor de Inlichtingen-
en veiligheidsdienstenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26279Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 42 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 279Verslag van de commissie voor de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten
over haar werkzaamheden in het jaar 1997nr. 2VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 21 januari 1999De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties1 heeft op 9 december 1998 overleg gevoerd met minister
Peper van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de heer Melkert, voorzitter
van de commissie voor de Inlichtingen- en veiligheidsdiensten over:– het jaarverslag van de Binnenlandse veiligheidsdienst over
1997 (BiZa-98–737);– het jaarverslag van de commissie voor de Inlichtingen- en
veiligheidsdiensten van de Tweede Kamer over 1997 (26 279, nr.
1);– het rapport «De politieke islam in Nederland»,
toegezonden bij brief van de minister van Binnenlandse Zaken d.d. 15 juni
1998 (BiZa-98–702);– schriftelijke vragen en antwoorden van de leden Van Oven
en Valk inzake de Britse geheime dienst (aanhangsel II, vergaderjaar
1997–1998, nr. 818 en 1998–1999, nr. 150).Van het gevoerde overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag
uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Van der Hoeven (CDA) wees op het grote belang van een
snellere voortgang dan tot nu toe rond de totstandkoming van de nieuwe wet
op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (WIV) en vroeg de minister dan
ook wat meer vaart te zetten achter dit dossier.Verder was zij benieuwd van de minister te vernemen hoe hij het huidige
functioneren van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten binnen de Nederlandse
democratische rechtsorde beoordeelt en of zijns inziens bepaalde punten nog
voor verbetering vatbaar zijn.Het jaarverslag 1997 van de Binnenlandse veiligheidsdienst (BVD) geeft
een aantal zorgelijke ontwikkelingen weer, zoals de beveiliging van de informatie
en de waarborging van de rechtmatige toegang tot gegevens. Daarop zal meer
moeten worden geanticipeerd naarmate Nederland zich verder op de elektronische
snelweg begeeft. Vraag is dan wel waar de reguliere beveiliging en waarborging
ophoudt en waar de bemoeienis van de BVD terzake begint.Een ander punt van zorg dat tot uitdrukking komt in genoemd jaarverslagbetreft de ontwikkelingen rond de Bosnische veiligheidsdienst AID en
de veiligheidsdiensten van Irak en Iran. Is overigens al iets meer te melden
over de ontwikkelingen terzake in het lopende jaar 1998?Mevrouw Van der Hoeven vroeg vervolgens naar de voortgang rond de selectielijst
van oktober 1997 met betrekking tot nog uit te voeren vernietigingen van BVD-dossiers.Uit het BVD-jaarverslag blijkt dat over de proliferatie van massavernietigingswapens
en over de illegale handel in conventionele wapens informatie wordt verzameld,
maar niet vermeld wordt wat met die informatie zal gebeuren. De handel en
overdracht van deze producten en, belangrijker nog, de kennisvergroting hieromtrent
gaan namelijk gewoon door.Wat betreft de integriteit openbare sector wordt melding gemaakt van projecten
in 1998. Zijn er inmiddels ook projecten voor 1999 voorzien en, zo ja, welke
zijn dat?Het aantal ingediende klachten is zeer beperkt, zo blijkt uit het jaarverslag.
Mevrouw Van der Hoeven had graag gezien dat de minister beargumenteerd bij
haar de indruk wegnam dat het hierbij slechts gaat om het bekende topje van
de ijsberg en dat alleen melding is gemaakt van klachten die over bepaalde
barrières heengaan. Zijn de klachten overigens ook zodanig afgehandeld
dat ze telkens hebben geleid tot genoegdoening van de klagers?Met betrekking tot het jaarverslag van de commissie voor de Inlichtingen-
en veiligheidsdiensten over 1997 werd zij graag nader geïnformeerd over
de reorganisatie van de veiligheidsdienst op Aruba en de betrokkenheid van
de BVD hierbij en over het verdere verloop in de zaak-Oltmans.Zorgelijk is de constatering in het rapport «De politieke islam
in Nederland» dat er een afwijzende houding is ten opzichte van het
integratiebeleid van de Nederlandse overheid. Voor eenieder die om economische
of andere motieven ervoor kiest om in Nederland te wonen, geldt de Nederlandse
wetgeving, waaronder de artikelen 1 en 23 van de Grondwet. Zo dienen islamitische
scholen ook te voldoen aan de Nederlandse onderwijswetgeving. In dat licht
moet de taak van de onderwijsinspectie zeer serieus worden opgevat. In het
kader van de Wet op het basisonderwijs zullen ook de rol van de ouders en
de bestuurlijke verhoudingen en kwaliteiten versterkt moeten worden. Vraag
is hierbij wel of afwijkend onderwijs BVD-activiteiten rechtvaardigt.Opvallend is dat het probleem rond Marokkaanse en Turkse jongeren door
dezelfde moslimgemeenschappen ten onrechte vaak alleen op het bord van de
Nederlandse overheid wordt gelegd. Ook imams en ouders hebben hierbij wel
degelijk een taak. Is de minister bereid dit aspect bij hen wat meer voor
het voetlicht te brengen?Mevrouw Van der Hoeven werd graag nader geïnformeerd over het aantal
islamitische kinderen dat in internaten wordt ondergebracht en over de ontwikkelingen
rond de Nederlandse imambasisopleiding. Kan tevens aangegeven worden hoe de
relatie is van de schoolbesturen van islamitische scholen met het moederland
waar het de beïnvloeding en de financiën betreft?De principes van de Nederlandse rechtsorde en vooral de toepassing ervan
zijn van grote waarde, waarbij optreden tegen extremisme, criminaliteit en
discriminatie gerechtvaardigd zijn, onder het gelijktijdige besef waar de
taak van de BVD begint en waar die ophoudt. Mevrouw Scheltema-de Nie (D66) omschreef openbare controle
op inlichtingendiensten als een weerbarstige materie, aangezien men weliswaar
weet wat er geschreven staat maar men moet raden hoe een en ander in werkelijkheid
verloopt. Al vele jaren wordt dit probleem onderkend. Een nieuwe wet voor
de inlichtingen- en veiligheidsdiensten is in voorbereiding maar de totstandkoming
ervan laat ontzettend lang op zich wachten. Wat is de reden hiervan? Zijn
er van de zijde van dit kabinet terzake nog ingrijpende wijzigingen
te verwachten? Hoe beoordeelt overigens de voorzitter van de commissie voor
de Inlichtingen- en veiligheidsdiensten deze gang van zaken en is ook hij
van mening dat er nog steeds sprake is van een te grote kloof tussen de controle
van genoemde commissie en de openbare controle door de Kamer?Het recentelijk verschenen boek Villa Maarheeze plaatst de Inlichtingendienst
buitenland (IDB) helder in de schijnwerpers maar toont tegelijkertijd aan
dat zeker in een tijdsgewricht waarin mensensmokkel, economische spionage
en gevaar voor massavernietiging voorkomen, er taken voor een dergelijke dienst
zijn en blijven. Kan overigens meer inzichtelijk gemaakt worden welke taken
zijn ondergebracht bij de Militaire inlichtingendienst (MID), de IDB en de
BVD en is het de bedoeling dat er nog een apart celletje wordt ondergebracht
bij Algemene Zaken?In het jaarverslag 1997 van de BVD lijkt veel aandacht uit te gaan naar
de interceptie van telecommunicatie en proliferatie van al dan niet massavernietigingswapens.
Is hier sprake van een toename mede als gevolg van de instabiele situatie
in de Balkan en Oost-Europa? Ziet de BVD ook een taak in de controle op doorvoer
van wapens? Waar eindigt hierbij de taak van de BVD en waar begint die van
de politie? Uit het jaarverslag komt verder naar voren dat de dreiging van
extreem rechts lijkt te verminderen. Is er door het verbod van de Centrumpartij
(CP) echter geen vrees voor ondergrondse activiteiten? Al deze ontwikkelingen
doen het vermoeden rijzen dat er binnen de BVD sprake is en zal zijn van verschuiving
van aandachtsvelden. In dat kader vroeg mevrouw Scheltema om een jaarlijks
overzicht van aandachtsvelden zodat de Kamer zelf kan beoordelen in hoeverre
daadwerkelijk sprake is van verschuivingen daarbinnen.Tussen het jaarverslag van de BVD en het rapport «De politieke islam
in Nederland» is er een duidelijk accentverschil, in de zin dat de toonzetting
van het jaarverslag wat zorgelijker en kritischer is, vooral waar het betreft
de rol van de PKK en het dreigen met geweld ten aanzien van dissidenten en
onwillige contribuanten. Deelt de minister die visie?Verder was mevrouw Scheltema benieuwd te vernemen in welke vorm en mate
de politieke islam zich manifesteert in het onderwijs. Hoe treedt de inspectie
op wanneer zij beïnvloeding op dit punt signaleert? Is er dan ook een
rol weggelegd voor de BVD of voor de politie?Opvallend is het aantal buitenlandse extremistische organisaties dat in
Nederland actief blijft. Is hierbij sprake van een toename en wie zijn de
leden van die organisaties, illegalen of mensen die asiel is verleend? Ook
buitenlandse veiligheidsdiensten blijken op dit vlak actief, hetgeen niet
altijd in het Nederlands belang is, aangezien ze zich ook bezighouden met
het registreren en controleren van mensen die hier asiel hebben verkregen.
Hoe treedt de BVD in laatstgenoemde gevallen op? Hoe verloopt de samenwerking
tussen de veiligheidsdiensten van de Europese lidstaten, zeker die van de
meest naburige lidstaten? Gaat op dit punt nog een stimulerende werking van
het Verdrag van Amsterdam uit en hoe is de relatie met Europol?De steun die de BVD verleent aan de reorganisatie van de veiligheidsdienst
op Aruba, heeft echter niet mogen verhinderen dat dit eiland onlangs op de
zwarte lijst van de VS terecht is gekomen, hetgeen de vraag oproept of de
Nederlandse hulp wat dat betreft wel voldoende effectief kan zijn.De inzage van de BVD-dossiers leek naar het oordeel van mevrouw Scheltema
het karakter te hebben van een «never ending story». Telkens weer
blijkt sprake van een te grote terughoudendheid en moet de rechter degenen
die rechtmatig om inzage vragen, te hulp komen. Is de minister bereid toe
te zeggen nog eens kritisch na te gaan of nu maximale openheid in dezen wordt
betracht? Zo dat laatste niet het geval is, wil hij er dan voor zorgen dat
dit alsnog gebeurt?Ten slotte sloot zij zich aan bij de vraag van mevrouw Van der Hoeven
over het aantal geregistreerde klachten. Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks) had tot haar verbazing
in de Defensiebegroting gelezen dat vanwege actualisatie van de WIV, het desbetreffende
wetsvoorstel nog bij de Raad van State zou liggen, terwijl zij juist had begrepen
dat dit orgaan het reeds lange tijd geleden van een advies had voorzien. Kan
de minister enige helderheid op dit punt scheppen? Overigens was zij benieuwd
te vernemen of het in de toekomst mogelijk is om ook de jaarverslagen van
de Militaire inlichtingendienst in deze Kamer te bespreken.Bij sommige van de in het BVD-jaarverslag over 1997 genoemde taken kan
men zich afvragen waar precies de grenzen liggen. Is bijvoorbeeld het adviseren
van bedrijven en instellingen ten aanzien van beveiliging wel een taak van
de BVD?Mevrouw Varma was het niet geheel eens met de constatering in genoemd
jaarverslag dat het verschijnsel van extreem rechts overschat wordt. Hoewel
extreem rechts uit veel gemeenteraden en ook uit de Kamer is verdwenen, mag
het probleem niet weggepoetst worden. In dat licht is het ook van belang de
relatie tussen neonazi's en extreem rechts wat duidelijker in beeld te brengen
en om meer inzicht te krijgen in activiteiten van deze groeperingen, zoals
de registratie die zij plegen van antifascisten en links in het algemeen.Wat betreft de personele samenstelling is de BVD als overheidsinstantie
ook gehouden te voldoen aan de wet SAMEN en in die zin zou het goed zijn als
in het volgend jaarverslag een staatje hieromtrent werd opgenomen, inclusief
het aandeel van allochtone medewerkers. Is de minister in staat om wat betreft
de aanpak van de georganiseerde criminaliteit de taakafbakening tussen politie
en BVD aan te geven? Bestaan hierover convenanten en zijn de aanbevelingen
van de commissie-Van Traa terzake overgenomen?Wat is de regering voornemens te doen met de constatering in het jaarverslag
van de BVD, dat de weerbaarheid van Marokkaanse moskeeorganisaties tekortschiet?
Zal zij bijvoorbeeld een ondersteunende rol spelen bij de opleiding en begeleiding
in Nederland van imams?Mevrouw Varma meende dat wat betreft de conclusie in het rapport «De
politieke islam in Nederland» dat er onder de islamitische gemeenschap
een weerstand is om te integreren, eerder sprake was van het tegendeel. Het
etnisch ondernemerschap bloeit, Turkse en Marokkaanse meisjes doen het goed
op school en de zelforganisaties staan te trappelen om te participeren. Daarnaast
is er de hardnekkige roep om politieke rechten en om zowel provinciaal als
landelijk kiesrecht. Men zou eerder vraagtekens kunnen plaatsen bij de acceptatie
door de Nederlandse maatschappij, gelet op bijvoorbeeld de lange wachtlijsten
voor mensen die de Nederlandse taal willen leren. Genoemde conclusie is dan
ook te zeer eenzijdig beschreven. Voor integratie zijn twee partijen nodig.
Waar er sprake is van weerstanden en knelpunten dienen die gezamenlijk te
worden weggenomen.Daarnaast roept het rapport de vraag op of er behalve islamitische organisaties,
andere religieuze organisaties of sektes zijn onderzocht waar het gaat om
ontwikkelingen die zich niet verdragen met de beginselen van de Nederlandse
rechtstaat.Mevrouw Varma sloot zich aan bij de vragen van mevrouw Scheltema over
de inzage van BVD-dossiers en de rol van de buitenlandse veiligheidsdiensten
in Nederland.Ten slotte deed zij een klemmend beroep op de minister om de zaak-Wilman
spoedig tot een oplossing te brengen en over te gaan tot rehabilitatie.De heer Poppe (SP) meende dat door hun algemene karakter, de
jaarverslagen van de BVD meer vragen oproepen dan dat ze inzicht verschaffen.
Echt doorvragen blijkt veelal weinig zin te hebben, aangezien er niet of nauwelijks
antwoorden op komen. Derhalve blijft de SP problemen houden met
de huidige parlementaire controle op het functioneren van de geheime diensten.In relatie tot de constatering in het BVD-rapport over het aantal klachten,
vroeg de heer Poppe welke mogelijkheden er zijn voor mensen, die zich benadeeld
voelen door de BVD om hun verhaal bij de overheid kwijt te kunnen, zonder
dat ze vastlopen in allerlei procedures en termijnen vanwege diezelfde overheid.
Als voorbeeld haalde hij aan de zaak-Wilman, waarbij, beschamend genoeg, nog
steeds niet tot rehabilitatie is overgegaan.Het rapport «De politieke islam in Nederland» bevestigt dat
het integratiebeleid onvoldoende vruchten heeft afgeworpen voor bepaalde delen
van de bevolking. Erkent de minister dat een uitzichtloze sociaal-economische
situatie en het mislukken van het integratiebeleid een belangrijke voedingsbodem
kunnen vormen voor radicale politiek-religieuze organisaties die de Nederlandse
samenleving de rug toekeren, en zo ja, wat is hij voornemens daaraan te gaan
doen? Is hij ook van oordeel dat om deze neerwaartse spiraal te doorbreken,
gezocht moet worden naar nieuwe wegen om de gewenste integratie beter en ruimer
in beweging te krijgen?Hoe groot is overigens de invloed op allochtonen alhier van de landen
van hun herkomst? Neemt die invloed toe of af? Deelt de minister de opvatting
dat wanneer blijkt dat die invloed leidt tot een ongezonde afkeer van de Nederlandse
samenleving, dit een ongewenste ontwikkeling is en, zo ja, wat is hij voornemens
daaraan te doen?De constatering in het rapport dat het onderwijs aan moslimkinderen in
Nederland de belangstelling geniet van zowel vreemde mogendheden als politieke
en religieuze organisaties, roept de vraag op of men zich van die zijde bezighoudt
met financiering en beïnvloeding van dat onderwijs. Als dat laatste inderdaad
het geval is, wat wil de minister daartegen ondernemen? Is hier niet sprake
van een ontwikkeling die een negatieve uitwerking kan hebben op integratie
van leerlingen? Zou dat niet zorgvuldig onderzocht moeten worden?In reactie op een vorig jaar verschenen bericht dat gemeenten subsidies
verstrekken aan sport- en jongerenorganisaties waarin Grijze wolven zijn geïnfiltreerd,
gaf toenmalig minister van Binnenlandse Zaken Dijkstal te kennen dat het een
zaak van autonomie van gemeenten is om subsidies al dan niet toe te kennen.
Is de huidige minister niet van mening dat hier een hoger belang aan de orde
is, te weten het landelijk integratiebeleid? Acht hij een onderzoek naar een
dergelijke vorm van subsidiëring inmiddels wel opportuun?De heer Nicolaï (VVD) benadrukte het belang van het instandhouden
van een binnenlandse veiligheidsdienst, mede met het oog op het politiek,
religieus en etnisch extremisme, dat steeds professioneler en internationaler
georganiseerd dreigt te worden.Gelet op het toenemend aantal grote maar ook riskante zaken die dienen
voor het Internationaal strafhof, was de heer Nicolaï benieuwd te horen
welke maatregelen de BVD treft om de veiligheidsrisico's zoveel mogelijk te
beperken.Een ander punt van aandacht is de aanwezigheid van vermoedelijke oorlogsmisdadigers
binnen Nederland, onder meer in de hoedanigheid van asielzoekers. Is de BVD
in de positie om daarbij proactief een rol te vervullen?Het rapport «De politieke islam in Nederland» is op het punt
van het islamitisch extremisme enigszins dubbel. Enerzijds is het geruststellend
wat betreft het potentieel militante karakter, anderzijds wordt er in gesteld
dat het integratiebeleid van de Nederlandse overheid wantrouwen en weerstanden
oproept bij hier woonachtige moslims. Deelt de minister de conclusie in het
rapport dat radicale uitwassen van de politieke islam op de korte termijn
geen gevaar vormen voor de Nederlandse samenleving? Houdt de terminologie
«op korte termijn» in dat er op langere termijn wel sprake is
van een risico?In het jaarverslag van de BVD over 1997 wordt wat relativerend gesproken
over het rechts extremisme, in de zin dat de omvang ervan vaak te hoog wordt
ingeschat. De vraag is wel of ondertussen geen verandering in dit beeld is
opgetreden. Gelet onder meer op het feit dat de Centrumdemocraten uit de Kamer
zijn verdwijnen, is het risico op ondergrondse activiteiten aanwezig.Verder vroeg de heer Nicolaï of ook de activiteiten van de hooligans
die zich steeds beter, professioneler en internationaler lijken te organiseren,
en de ontwikkelingen rond de Russische maffia in Nederland, nadere aandachtspunten
voor de BVD zijn.Wat betreft de georganiseerde criminaliteit in algemene zin had hij behoefte
aan meer inzicht in de afstemming tussen de taken van de politie en de BVD
terzake. Juist waar een dienst zoals de BVD genoodzaakt is om vanwege de aard
van de materie een flink aantal activiteiten achter gesloten deuren te plegen,
is er een des te grotere verplichting om na afloop ervan inzicht en openheid
van zaken te verstrekken. In dat licht is het wat ongelukkig dat de Raad van
State moet afdwingen dat er op een eenvoudiger en meer reguliere manier persoonsdossiers
opgevraagd kunnen worden. In het jaarverslag wordt ook melding gemaakt van
grote termijnoverschrijdingen met betrekking tot WOB-verzoeken. Wat is de
minister voornemens hieraan te doen?Ten slotte werd de heer Nicolaï graag nader geïnformeerd over
de belangrijkste ontwikkelingen op het punt van de internationale samenwerking,
waaronder internationale uitwisseling van gegevens.De heer Schutte (GPV) achtte het zowel nuttig als riskant dat
middels het desbetreffende BVD-rapport aandacht wordt besteed aan de politieke
islam in Nederland. De islam is meer dan alleen een religie. In sommige islamitische
landen wordt de moskee gebruikt voor het realiseren van politieke doeleinden.
Het rapport kan van dienst zijn om onderscheid te maken tussen de waan en
de werkelijkheid rond de islam. Waar het noodzakelijkerwijs ook aandacht schenkt
aan de risico's van de politieke islam, is het riskante er wel in gelegen
dat het heel gemakkelijk kan leiden tot een negatieve beeldvorming van de
islam in het algemeen, hetgeen de noodzakelijke integratie kan belemmeren.
Evident is dat mensen met een islamitische achtergrond die in Nederland woonachtig
zijn, voluit gebruik kunnen en mogen maken van de Nederlandse grondrechten.Het is een verantwoordelijkheid van de islamitische gemeenschap zelve
welke rol het de moskee wenst te geven, uiteraard binnen de grenzen van de
strafwet. Aangaande het onderwijs is die verantwoordelijkheid nauwer begrensd.
De islamitische school zal voluit moeten voldoen aan de Nederlandse onderwijswetgeving,
zodat een grotere betrokkenheid van de overheid noodzakelijk is, hetgeen ook
weer nuttig kan zijn om verkeerde beeldvorming en misstanden te voorkomen.De heer Schutte nam met instemming kennis van de constatering in het rapport
dat het overgrote deel van de islamieten in Nederland in religieus opzicht
apolitiek zijn en hij concludeerde hieruit dat de potentiële band tussen
islamitische religie en politieke activiteiten bij het overgrote deel niet
in negatieve zin zichtbaar is, hetgeen tevens een boodschap voor de Nederlandse
overheid moet zijn om via overlegstructuren een open relatie in stand te houden
met moskee en wijk en buurt.Volgens het jaarverslag van de BVD over 1997 is extreem rechts in kwantitatieve
zin nauwelijks een probleem. Gerealiseerd moet wel worden dat daarmee de ideeën
die binnen extreem rechts leven en nog steeds vorm krijgen, daarmee niet van
tafel zijn. De overheid beschikt hierbij over een aantal instrumenten, van
voorlichting tot strafvervolging, die zij ook moet blijven inzetten. In het jaarverslag is weinig terug te vinden over extreem links, hetgeen
wellicht is te verklaren uit het feit dat ten opzichte van extreem rechts
de politieke relevantie ervan, gelet op het huidige internationale kader,
tot nihil kan worden teruggebracht.De heer Schutte vroeg de minister ten slotte nader in te gaan op de relatie
tussen de Turkse gemeenschap in Nederland en de PKK en op de functie Inlichtingen
buitenland na het opheffen van de IDB.De heer Van Oven (PvdA) memoreerde dat zijn fractie als uitgangspunt
hanteert dat de BVD een noodzakelijk kwaad is ter bescherming van de rechtstaat.
De parlementaire controle op deze dienst is overigens nog steeds problematisch
en behoeft verbetering. Een en ander doet overigens niets af aan de waardering
voor de BVD die, voorzover de indruk van de heer Van Oven strekte, op een
zeer redelijke manier zijn werkzaamheden verricht.Hij sloot zich aan bij de vragen van mevrouw Scheltema over de doorvoer
van nucleair materieel en voegde er aan toe de vraag of de huidige wetgeving
de BVD in staat stelt om dat verschijnsel afdoende op te sporen en aan te
vatten.Het rapport «De politieke islam in Nederland» is een goede
blijk van de nieuwe, naar buiten gerichte opstelling van de BVD. Tegelijkertijd
is er het risico dat juist omdat dit van de hand komt van de BVD, het een
bepaalde stigmatiserende invloed heeft. Doorslaggevende conclusie in het rapport
is dat er geen reden is om aan te nemen dat radicale varianten binnen afzienbare
tijd aan kracht en invloed zullen winnen. Voor het overige heeft het de voorkeur
om de discussie over de integratie op andere momenten in deze Kamer te voeren,
ook om de indruk te vermijden dat het de BVD is die daarover gaat. Wel was
de heer Van Oven nog benieuwd te vernemen hoe er internationaal op het rapport
is gereageerd.Vervolgens vroeg hij of het in het jaarverslag aangekondigde onderzoek
naar de Russische georganiseerde criminaliteit inmiddels afgerond is en, zo
ja, wat de resultaten ervan zijn. Zijn er in dit verband ook al meer gegevens
beschikbaar over de moord op Rosenbaum?Ook had hij behoefte aan meer informatie over de huidige relatie met de
Turkse geheime dienst, dit mede in het licht van een recente zaak waaruit
duidelijk naar voren is gekomen dat Nederland in strafrechtelijke zin informatie
voor de Turkse autoriteiten zou hebben achtergehouden.De antwoorden van respectievelijk minister Van Mierlo en minister Van
Aartsen op de schriftelijke vragen over het aftappen van communicatiemiddelen
van EU-lidstaten onder verantwoordelijkheid van het Verenigd Koninkrijk en
over economische spionage door het Verenigd Koninkrijk bij de Deutsche Bundesbank,
kwalificeerde de heer Van Oven als tamelijk laconiek. Waar zulke vitale belangen
van Nederland in het geding zijn, mag toch verwacht worden dat het tracht
actiever informatie hierover te verwerven. Eveneens is het zorgwekkend dat
in dezen de indruk zou kunnen worden gewekt van «wat niet weet, wat
niet deert». Als er het vermoeden is dat door een bepaalde lidstaat
actief op onrechtmatige wijze vitale informatie wordt ingewonnen in of met
betrekking tot Nederland, dan moet de Nederlandse overheid er toch iets aan
gelegen zijn om een en ander uit te zoeken en er zonodig stelling tegen te
nemen. Overigens is het van belang onderscheid te maken tussen politieke spionage
zoals die in januari door met name Engelse kranten is gesuggereerd, en economische
spionage waarvan ten aanzien van de Deutsche Bundesbank sprake zou kunnen
zijn.Aan het adres van de voorzitter van de commissie voor de Inlichtingen-
en veiligheidsdiensten stelde de heer Van Oven nog de volgende vragen. Waarom
is het jaarverslag van deze commissie over 1997, dat slechts twee bladzijden
omvat, pas elf maanden na het verstrijken van het desbetreffende jaar naar
buiten gekomen? Worden bij wijzigingen in de samenstelling van de commissie,
nieuwe leden volledig geïnformeerd of alleen over nieuwe
feiten? Is twee keer per jaar vergaderen door de commissie wel voldoende en
heeft zij contact met soortgelijke commissies in andere nationale parlementen
van lidstaten van de EU? Zijn er nog nieuwe verwikkelingen te melden rond
de zaak-Oltmans? Heeft de commissie inmiddels kennisgenomen van het dreigingsdocument
inzake terrorisme dat binnen de JBZ-raad van 3 en 4 december jl. is besproken
en bestaat er bezwaar tegen dat dit stuk in al dan niet geanonimiseerde vorm
aan de vaste commissies voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en
voor Justitie ter beschikking wordt gesteld? Antwoord van de regeringDe minister plaatste de veranderingen die zich in de afgelopen
jaren in de organisatie van de BVD hebben voorgedaan in het licht van onder
meer een aantal internationale ontwikkelingen, zoals de val van de Berlijnse
muur. In feite is de BVD van een eendimensionale oriëntatie overgegaan
tot een multidimensionale oriëntatie. De Nederlandse samenleving is namelijk
kwetsbaarder geworden voor allerlei mogelijke gevaren voor de veiligheid van
de democratische rechtsorde. Er is een toename waarneembaar in de internationale
dimensie van veiligheidsrisico's. Die internationalisering leidt automatisch
tot de toegang tot Nederland voor internationale varianten van bedreigingen
voor die democratische rechtsorde. In het verlengde daarvan is sprake van
nieuwe veiligheidsrisico's in relatie tot de groeiende stromen van mensen
uit andere landen die naar Nederland komen. Een ander aspect dat van invloed
is op het functioneren van de BVD is de technologische vooruitgang. Naar het
oordeel van de minister onderstreepten al deze ontwikkelingen het nut van
de BVD die op een buitengewoon integere wijze de haar opgedragen taken vervult,
waarbij zoveel als mogelijk openbaarheid wordt betracht. De commissie voor
de Inlichtingen- en veiligheidsdiensten die de controle op de BVD uitoefent,
mag er wel degelijk van uitgaan dat alle geheime BVD-informatie waarvan de
minister van BZK kennis draagt, ook aan haar kenbaar worden gemaakt. Wellicht
in sterkere mate dan in de vorige kabinetsperiode het geval is, zal dit leiden
tot een vrij gedurige stroom van informatie die de minister zal doorgeleiden
naar genoemde commissie.De minister gaf aan, dat mede door het grote aantal schriftelijke vragen
vanuit de Kamer en het door de Raad van State geleverde commentaar de voorbereiding
van de nieuwe WIV wat langere tijd heeft gevergd. Het is de bedoeling om in
de loop van januari de nota naar aanleiding van het eindverslag aan de Kamer
te zenden.Het rapport «De politieke islam in Nederland» voldeed naar
het oordeel van de minister in grote mate aan de vereisten van zorgvuldigheid
die aan de BVD terzake gesteld mogen worden. Ook internationaal heeft het
rapport aandacht getrokken, niet alleen vanwege de kwaliteit, maar ook doordat
het een wat afwijkende, wellicht minder geheime manier van rapporteren behelst.
Inmiddels is het rapport in het Engels vertaald, waardoor de toegankelijkheid
ervan nog verder wordt vergroot. Inhoudelijk gezien levert het rapport de
voor Nederland geruststellend gedachte op, dat de gevaarzetting vanuit de
politieke islam, van een zeer bescheiden groep afkomstig is. De conclusie
kan dan ook zijn dat naar de mate waarin de integratie minder dan tot nu toe
tot stand was gekomen, de omvang van die groep met extreme opvattingen groter
was geweest. Overigens neemt dit niet weg dat de BVD de ontwikkelingen op
dit terrein intensief blijft volgen, aangezien onder meer vanwege de internationalisering
en de communicatietechnologie, snelle verbindingen mogelijk zijn tussen bewegingen
in moederlanden en bewegingen in Nederland.De minister benadrukte dat er de laatste tijd fors is geïnvesteerd
door de BVD in modernisering van de communicatiemiddelen en het instrumentarium voor de beveiliging. Wat betreft de ontwikkelingen op het gebied
van de elektronische snelweg is er sprake van een bijzonder intensief overleg
tussen het ministerie van BZK en de ministeries van Economische Zaken en Verkeer
en Waterstaat. Onder verwijzing naar artikel 8 van de Wet op de inlichtingen-
en veiligheidsdiensten moet overigens wel gerealiseerd worden dat met betrekking
tot informatievoorziening en informatiebeveiliging aangaande met name staatsgeheimen
en gevoelige overheidsinformatie, de BVD slechts een adviesfunctie heeft.De minister was gaarne bereid de Kamer een overzicht ter hand te stellen
van het aantal klachten dat bij de BVD binnenkomt, inclusief de wijze van
afhandeling. In het algemeen geldt dat de BVD de integriteitsvraag binnen
de overheidssector zeer serieus neemt.Ten aanzien van het raakvlak van BVD-activiteiten met het politiewerk,
wees de minister op de relatie met de regionale inlichtingendiensten van de
regiokorpsen. In bepaalde gevallen draagt de BVD ook informatie over aan de
officier van justitie.Zoals afgesproken met de Kamer heeft de centrale archief selectiedienst
op basis van een overeenkomstig de Archiefwet vastgestelde selectielijst een
proefbewerking op de BVD-archieven uitgevoerd. Over het resultaat van de proef
zal de Raad voor cultuur advies uitbrengen. Deze raad heeft inmiddels de BVD-archieven
gevisiteerd en met enkele ambtenaren overleg gevoerd. Van de zijde van de
raad werd vernomen dat deze tevreden is over de geboden mogelijkheden om zich
in de materie te verdiepen. De raad is voornemens om begin volgend jaar advies
aan de Kamer uit te brengen.In de WIV wordt melding gemaakt van taakuitoefening door de BVD voorzover
die plaatsvervangend zou kunnen zijn voor de taak op het gebied van internationale
oriëntatie die de Inlichtingendienst buitenland vervulde. Verder leek
het de minister voor de hand te liggen dat de MID rapporteert aan de vaste
commissie voor Defensie.Naast terrorismebestrijding en het tegengaan van mensensmokkel besteed
de BVD veel aandacht aan de illegale handel en productie van wapens. Gelet
op internationale verdragen die door Nederland zijn ondertekend, mag de intensiteit
van de bewegingen die op het ogenblik gaande zijn op dit terrein niet onderschat
worden, hetgeen het van belang maakt met name de proliferatie van nucleaire
wapens tegen te gaan. Ook Nederlandse bedrijven moeten tegen die dreiging
worden beschermd, zodat in overleg met Economische Zaken en Buitenlandse Zaken
de BVD zo nodig adviezen aan hen verstrekt. Gelet op de huidige wettelijke
bevoegdheden van de BVD heeft zij geen taak waar het de specifieke controle
op doorvoer betreft. In het regeerakkoord is opgenomen dat het kabinet zal
onderzoeken in welke mate de controle op doorvoer vergroot kan worden. Desgevraagd
door de heer Van Oven of aanvullende wetgeving op dit punt dan niet gewenst
is, antwoordde de minister positief. Hij zegde dan ook toe om hierover zo
spoedig mogelijk in overleg te treden met de ministers van Economische Zaken
en van Justitie en de Kamer daarover wellicht al in de loop van januari volgend
jaar te rapporteren.De advisering door de BVD van bedrijven met betrekking tot beveiliging
heeft van doen met de veiligheid van de Staat. Geprobeerd wordt private ondernemingen
te beschermen tegen bedreigingen die er op dat vlak zijn. Het optreden in Nederland van buitenlandse mogendheden is inderdaad problematisch,
zodat het nodig is de ontwikkelingen terzake te blijven volgen.De adviezen van de commissie-Van Traa over het tegengaan van de georganiseerde
criminaliteit worden voorzover het binnen de mogelijkheden van de BVD ligt,
uiteraard gevolgd.Naast islamitische organisaties worden door de BVD niet in het bijzonder
andere religieuze organisaties of sektes onderzocht waar het gaat om ontwikkelingen die zich eventueel niet verdragen met de beginselen
van de Nederlandse rechtstaat.Berichten dat het Verenigd Koninkrijk telecommunicatie van andere lidstaten
van de EU zou aftappen, kon de minister niet bevestigen. Indien er een indicatie
zou zijn dat telecommunicatie op Nederlands grondgebied wordt afgetapt door
een ander land, zullen uiteraard onmiddellijk de noodzakelijke stappen worden
ondernomen om een eind aan die praktijk te maken. Het aftappen van telecommunicatie
op het grondgebied van de Nederlandse Staat is namelijk voorbehouden aan de
daartoe bevoegde autoriteiten voor opsporingsdoeleinden en om reden van staatsveiligheid.
Het Verdrag van Maastricht en het Verdrag van Amsterdam bieden voor het vaststellen
van de ontoelaatbaarheid van de in de schriftelijke vragen bedoelde spionage-
en aftapactiviteiten echter geen aanknopingspunten.Hoewel het probleem moeilijk precies is te duiden, was het de taxatie
van de minister dat de invloed van landen van herkomst op allochtonen die
in Nederland verblijven enigszins toeneemt, gelet ook op het feit dat door
de betere communicatie bewegingen in het moederland zich sneller vertalen
in enige onrust. Een en ander is dan ook aanleiding voor alertheid.De minister was bereid de zaak-Wilman nog eens nader te bezien, zonder
op voorhand overigens de illusie te willen wekken dat dit tot nieuwe feiten
zal leiden.De vraag of mensen die in een uitzichtloze sociaal-maatschappelijke positie
verkeren vatbaarder zijn voor radicale stromingen is niet eenduidig te beantwoorden.
Hun positie kan namelijk ook leiden tot een onvoorstelbare apathie. Ook kan
de al dan niet aanwezigheid van leiderschap in de buurt waar men woont, een
rol van belang spelen.Evenals zijn voorganger, de heer Dijkstal, beschouwde de minister de gemeentelijke
autonomie in het kader van subsidieverstrekking als een groot goed.Het rechts-extremisme heeft op dit moment geen bijzondere aandacht van
de BVD, mede gelet op de prioritering van vraagstukken die aan de orde zijn.
De BVD besteedt ook geen speciale aandacht aan het hooliganisme, aangezien
het hier in eerste instantie een verantwoordeljkheid betreft van Justitie
en politie. Mochten er binnen die groepering alsnog bewegingen waarneembaar
zijn die van zodanige aard zijn dat het nodig is dat de BVD bemoeienis toont,
dan zal dat uiteraard gebeuren.De Russische maffia blijft een punt van aandacht voor de BVD, ook in relatie
tot de economische spionage en mensensmokkel.De suggestie van de heer Schutte over het realiseren van nauwere contacten
tussen de overheid en islamitische organisaties speelde de minister graag
door aan zijn collega belast met het grotestedenbeleid.Hij zegde ten slotte toe de nog resterende vragen schriftelijk te beantwoorden. Antwoord van de voorzitter van de commissie voor de Inlichtingen-
en veiligheidsdienstenDe heer Melkert meende dat het belang van dit overleg er ook
in is gelegen dat een aantal aspecten dat hierbij aan de orde is gekomen,
waaronder de materie van aftapping van telecommunicatie, nader zal worden
besproken in het verdere overleg dat zijn commissie met de regering zal voeren.
Tevens is het van het grootste belang te voorkomen dat er een «gat»
blijft bestaan tussen het werk van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties en het werk van de commissie voor de Inlichtingen-
en veiligheidsdiensten. Met het oog daarop moet laatstgenoemde commissie dan
ook voortdurend heel kritisch nagaan of de onderwerpen die in haar besloten
overleg aan de orde komen, ook noodzakelijkerwijs daar behandeld moeten worden,
gelet op het uitgangspunt dat zaken zoveel als mogelijk in openbaarheid gewisseld
moeten worden met de Kamer. Ook de behandeling van de nieuwe
WIV beschouwde de heer Melkert als een welkome mogelijkheid om de zo-even
geschetste verhouding tussen parlement en regering met betrekking tot allerlei
gevoelige kwesties van organisatorische en inhoudelijke aard, grondig te bespreken.
Voor het overige hechtte hij eraan, dat ten aanzien van zaken die openbare
bespreking op dit moment niet toelaten, geprobeerd wordt om achteraf zo goed
mogelijk inzicht te verwerven in de manier waarop die zaken zijn verlopen.De prioritering binnen de BVD was naar het oordeel van de heer Melkert
een onderdeel dat blijvende aandacht verdient. De veelheid van kwesties waarmee
de BVD zich geconfronteerd ziet, is indrukwekkend. Het is dan ook geboden
dat eenieder die het aangaat, vanuit zijn eigen verantwoordelijkheid probeert
bij te dragen aan het ordenen van de prioriteiten in de aanpak.De commissie voor de Inlichtingen- en veiligheidsdiensten in nieuwe samenstelling
heeft zich voorgenomen regelmatiger bijeen te komen. Calamiteiten daargelaten,
wordt voortaan uitgegaan van vijf tot zes bijeenkomsten per jaar. Daarnaast
is het de bedoeling dat de commissie met enige frequentie in overleg treedt
met de minister van Defensie over het reilen en zeilen van de MID, voorzover
dat binnen het kader van de opdracht van de commissie past.De overdracht van verantwoordelijkheden door de vorige voorzitter van
de commissie naar de huidige is goed verlopen. Overigens wordt door de griffier
zorggedragen voor continuïteit in informatievoorziening.De zaak-Oltmans is nog altijd onder de rechter en uiteraard zal de commissie
zich op de hoogte houden van de voortgang terzake.Het dreigingsdocument in het kader van de JBZ-raad heeft de commissie
inmiddels bereikt. De heer Melkert was graag bereid om in zijn commissie de
vraag aan de orde te stellen of dat document in wellicht aangepaste vorm beschikbaar
kan worden gesteld aan de vaste commissies die bemoeienis hebben met de agenda
van de JBZ-raad.In antwoord op de vraag of er contacten zijn tussen deze commissie en
vergelijkbare commissies in het buitenland, meldde hij dat recentelijk een
delegatie is ontvangen van het Noorse equivalent. Met name gelet op de ontwikkelingen
in de EU, kon hij zich voorstellen dat het in de toekomst van groter belang
wordt om zich op de hoogte te stellen van de wijze waarop vergelijkbare commissies
in die landen opereren.De voorzitter van de commissie,De CloeDe griffier van de commissie,Coenen XNoot1Samenstelling: Leden: Terpstra (VVD), Schutte (GPV), Te Veldhuis (VVD),
ondervoorzitter, De Cloe (PvdA), voorzitter, Van den Berg (SGP), Van de Camp
(CDA), Scheltema-de Nie (D66), Van der Hoeven (CDA), Van Heemst (PvdA), Noorman-den
Uyl (PvdA), Oedayraj Singh Varma (GroenLinks), Dankers (CDA), Hoekema (D66),
Rijpstra (VVD), Cornielje (VVD), Rehwinkel (PvdA), Luchtenveld (VVD), Wagenaar
(PvdA), De Boer (PvdA), Buijs (CDA), Duijkers (PvdA), Rietkerk (CDA), Halsema
(GroenLinks), Kant (SP) en Balemans (VVD).Plv. leden: Van den Doel (VVD), Rouvoet (RPF), Van Beek (VVD),
Zijlstra (PvdA), Ravestein (D66), Van Wijmen (CDA), Augusteijn-Esser (D66),
Balkenende (CDA), Barth (PvdA), Gortzak (PvdA), Rabbae (GroenLinks), Schreijer-Pierik
(CDA), Dittrich (D66), Cherribi (VVD), Nicolaï (VVD), Van Oven (PvdA),
Brood (VVD), Apostolou (PvdA), Kuijper (PvdA), Mosterd (CDA), Belinfante (PvdA),
Eurlings (CDA), Van Gent (GroenLinks), Poppe (SP) en Essers (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26279-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl