Ontwerpbesluiten Unie-Verdrag; Brief van de Minister van Justitie
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST133932
 2008-2009
 
 23 490
 Ontwerpbesluiten Unie-Verdrag
 
 
 
 
 Nr. 
 565
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 3 augustus 2009
 
 Met verwijzing naar de geannoteerde agenda voor de informele bijeenkomst
van de ministers van Justitie en Binnenlandse Zaken van 16 en 17 juli
jl. te Stockholm, doe ik u hierbij, mede namens
de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de staatssecretaris
van Justitie, toekomen het verslag van deze bijeenkomst.
 
 De minister van Justitie,
 E. M. H. Hirsch Ballin 
 
 Verslag van de informele bijeenkomst van de ministers
van Justitie en Binnenlandse Zaken, 16 en 17 juli 2009 te Stockholm –
Zweden
 Onder het Zweedse voorzitterschap hebben de ministers van Justitie en
Binnenlandse Zaken gesproken over het Meerjarenbeleidskader 2010–2014
voor de Ruimte van Vrijheid, Veiligheid en Recht (Stockholm-programma), dat
dit najaar moet worden vastgesteld. Het voorzitterschap splitste de discussie
op in drie delen: 1) Veiligheid, 2) Asiel en Migratie, en 3) Justitiële
samenwerking.
 Ad I. Veiligheid; een Europa tot stand brengen dat
bescherming biedt
 Commissaris Barrot presenteerde de belangrijkste prioriteiten van de Commissie
voor het versterken van de interne veiligheid. In de eerste plaats benadrukte
hij het belang van betere samenwerking tussen operationele diensten, in het
bijzonder politiediensten, justitiële autoriteiten en grensbeheer. Daarnaast
wees de commissaris op de middelen die nodig zijn voor daadwerkelijke samenwerking
van operationele diensten, en het belang van training van deze professionals.
Verder gaf hij een uiteenzetting over de bestrijding van de belangrijkste
dreigingen tegen de EU, te weten de strijd tegen de georganiseerde misdaad,
terrorismebestrijding, en het verstevigen van de civiele responscapaciteit
van de EU.
 
 Minister Hirsch Ballin steunde in zijn interventie het initiatief van
het voorzitterschap om het tienjarige bestaan van Europol te vieren op 1 oktober
dit jaar in Den Haag. Vertrouwen van de burgers in de JBZ-samenwerking is
essentieel. In dit verband vroeg hij aandacht voor het initiatief van Nederland
Frankrijk en Duitsland voor een systeem van rechtsstaatmonitoring. Veiligheid
en gegevensbescherming zijn geen tegengestelden, maar zijden van dezelfde
medaille. Mede namens Minister Ter Horst zette Minister Hirsch Ballin op hoofdlijnen
de Nederlandse prioriteiten uiteen op het gebied van veiligheid. Nederland
is voorstander van een «all hazards approach» en het ontwikkelen
van scenario’s op basis van risicobeoordeling. Voor de preventieve aanpak
van criminaliteit is daarnaast een multidisciplinaire aanpak noodzakelijk.
Voorts acht Nederland het van belang, dat het informatiebeheerssysteem van
de EU wordt uitgebreid met immigratie-, douane- en justitiële informatie
en regionale samenwerking mogelijk wordt gemaakt. Ten slotte benadrukte Minister
Hirsch Ballin de het belang van het opnemen van een integrale JBZ-RELEX-strategie
in het Stockholm Programma.
 
 Alle lidstaten steunden de prioriteiten die werden genoemd door de Commissaris.
Verder werden de volgende accenten gelegd:
 – het is van belang dat de EU zich meer richt tot de burgers om
uit te leggen wat er op het gebied van veiligheid in de EU tot stand is gebracht.
Daartoe moet de EU een integrale interne veiligheidsstrategie opstellen;
 – om politiefunctionarissen beter met elkaar te laten samenwerken
moet een Erasmus programma, gericht op personele uitwisseling, worden ontwikkeld
en moet de EU een politie «code» ontwikkelen;
 – het externe beleid op het gebied van JBZ moet een integraal onderdeel
van het Stockholm Programma worden;
 – de samenwerking op het gebied van asiel en migratie moet worden
uitgebreid en gebaseerd zijn op solidariteit;
 – de EU moet een integrale multidisciplinaire aanpak ontwikkelen
tegen mensenhandel. De voorzitter kondigde aan hierover een conferentie te
organiseren;
 – voor het aanpakken van grensoverschrijdende criminaliteit moet
de EU een strategie ontwikkelen voor grensoverschrijdende gegevensuitwisseling;
 – de EU dient een model te ontwikkelen voor risicobeoordeling voor
het voorkomen en bestrijden van rampen;
 – de bescherming van fundamentele rechten moet sterker worden verankerd
in de EU.
 
 Commissaris Barrot dankte de vergadering voor de steun en gaf aan enkele
nieuwe ideeën verder te onderzoeken.
 
 Voorzitter Minister Ask nodigde vertegenwoordigers van de lidstaten uit
om in september naar Stockholm te komen voor één-op-één
gesprekken met het voorzitterschap om de prioriteiten toe te lichten en door
te spreken.
 Ad II. Asiel en Migratie; een Europa in een geglobaliseerde
wereld, gebaseerd op verantwoordelijkheid en solidariteit
 Voorzitter minister Billström verwees ter inleiding van de discussie
naar het Asiel- en Migratiepact dat onder het Franse voorzitterschap van de
Europese Unie in 2008 tot stand is gekomen en naar het werk dat sindsdien
is verricht. Aansluitend leidde minister Billström de gedachtewisseling
inzake het Stockholm Programma met de lidstaten, Commissaris Barrot, directeur
Laitinen van Frontex en directeur Kjaerum van het «Fundamental Rights
Agency».
 
 Staatssecretaris Albayrak memoreerde in haar interventie de vooruitgang
welke is bewerkstelligd sinds het Verdrag van Tampere (1999) en onderstreepte
het belang van de uitvoering van het Asiel- en Migratiepact. Zij accentueerde
vervolgens wat betreft asiel het belang van de realisatie van een gemeenschappelijk
Europees asielstelsel. Naast de verdere harmonisatie van de regelgeving van
de lidstaten is ook harmonisatie van de uitvoeringspraktijken in de lidstaten
via praktische samenwerking van belang. Wat legale migratie betreft toonde
Staatssecretaris Albayrak zich voorstander van goede kaders voor intra-EU
mobiliteit, mede met gebruikmaking van de Europese Blauwe Kaart. Waar het
migratie en ontwikkeling betreft gaf zij aan te hechten aan een Europese ethische
code om braindrain vanuit de ontwikkelingslanden tegen te gaan. Wat betreft
terugkeer en illegale migratie merkte zij op dat terugkeer als een belangrijk
en noodzakelijk sluitstuk moet worden gezien van een nationaal en Europees
toelatingsbeleid. De Europese Commissie zou meer mogelijkheden moeten krijgen
bij haar onderhandelingen over terug- en overname-overeenkomsten met derde
landen. Aansluitend accentueerde staatssecretaris Albayrak de noodzaak om
het beleid van de Unie op het terrein van Justitie en Binnenlandse Zaken uitdrukkelijk
ook in verband te brengen met het externe beleid van de Europese Unie.
 Afrondend gaf Staatssecretaris Albayrak aan dat de belangen tussen lidstaten
in het Noorden en het Zuiden van de Europese Unie in elkaars verlengde liggen.
De illegale migrant in Malta kan immers in een later stadium asielzoeker zijn
in Nederland. Daarom is praktische samenwerking tussen lidstaten geboden,
onder andere via het toekomstige Europees Ondersteuningsbureau voor asielzaken,
via de «General Directors Immigration Services Conference» en
het grensagentschap Frontex.
 
 Minister Hirsch Ballin brak tijdens zijn interventie een lans voor een
substantiële versterking van Frontex door het uitrusten van deze organisatie
met de benodigde instrumenten en middelen. Zo heeft Frontex op dit moment
geen formele bevoegdheid bepaalde incidenten te onderzoeken, terwijl dit wel
wenselijk is. Door een substantiële versterking van Frontex en een betere
samenwerking met andere organisaties zoals Europol, zou Frontex
beter in staat moeten zijn om de lidstaten bij te staan in een adequate aanpak
van de gemengde migratiestromen, waarin problemen van illegale migratie, vluchtelingen,
mensenhandel en georganiseerde criminaliteit samenkomen. De minister noemde
in dit verband tot slot de samenwerking tussen de douaneautoriteiten van de
lidstaten als voorbeeld.
 
 De voorzitter vatte de discussie samen, waarbij de mededeling van de Europese
Commissie inzake een ruimte van vrijheid, veiligheid en recht ten dienste
van de burger breed werd gesteund en waarbij het Asiel- en Migratiepact als
een belangrijke basis werd gekwalificeerd voor het Stockholm Programma. Voor
wat betreft het gemeenschappelijk Europees migratiebeleid dient misbruik van
de legale migratiekanalen te worden bestreden, zonder afbreuk te doen aan
de fundamentele rechten. Ten aanzien van de samenwerking bij grensbeheer dient
Frontex te worden versterkt, dient meer te worden ingezet op terugkeer en
moet de samenwerking met derde landen worden geïntensiveerd.
 Tussen de lidstaten bleek op het terrein van asiel een grote mate van
overeenstemming inzake het versterken van de onderlinge praktische samenwerking.
Het werd daarnaast van groot belang geacht dat asielzoekers in de Europese
Unie zoveel mogelijk op dezelfde manier worden opgevangen en dat hun asielaanvraag
volgens dezelfde criteria wordt beoordeeld. Het voorzitterschap kondigde speciale
aandacht aan voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen.
 Verder werd onderkend dat interne solidariteit moet worden betoond met
de lidstaten die onder «migratiedruk» staan en externe solidariteit
met de derde landen. Daarnaast is een dialoog met deze derde landen nodig
over de relatie tussen migratie en ontwikkeling, bijvoorbeeld inzake kennismigratie
en circulaire migratie.
 
 Afrondend dankte de voorzitter iedere lidstaat voor de inbreng en nodigde
hij uit tot verder commentaar, tijdens de gesprekken met het voorzitterschap
in september in Stockholm of door middel van een schriftelijke inbreng.
 Ad III. Justitiële samenwerking; een Europa
van recht en rechtvaardigheid voor de burger
 Commissaris Barrot gaf de speerpunten weer op het terrein van de justitiële
samenwerking zoals opgenomen in de Mededeling.
 
 Minister Hirsch Ballin benadrukte het belang van vertrouwen voor de toekomstige
JBZ-samenwerking. Versterking van het vertrouwen is noodzakelijk voor wederzijdse
erkenning, de hoeksteen van die samenwerking. In dat kader wees de minister
op het gezamenlijke initiatief van Nederland, Frankrijk en Duitsland betreffende
rechtsstaatmonitoring. Dat additionele systeem van monitoring en evaluatie
moet zich op thematische wijze richten op aspecten van nationale rechtssystemen
en een «follow-up» systeem bevatten waardoor implementatie van
aanbevelingen door lidstaten gewaarborgd is. Minister Hirsch Ballin gaf daarnaast
aan dat de bewijsverkrijging als geheel via de weg van wederzijdse erkenning
moet worden geregeld. Om verdere consolidatie van het civiel recht te bewerkstelligen,
dient er volgens Nederland een uniforme regeling te komen over de wijze van
afschaffing van het exequatur voor vermogensrechtelijke beslissingen in de
bestaande procesrechtelijke instrumenten. Verder wees Minister Hirsch Ballin
op het belang om daadwerkelijk de mogelijkheden op het gebied van ontneming
binnen de EU beter te benutten. Specifieke aandacht werd gevraagd voor ontneming
van criminele opbrengsten buiten de EU. Tot slot benadrukte minister Hirsch
Ballin het belang van een vergroting van coherentie tussen EU intern en extern JBZ-beleid en van een bevordering van de synergie tussen de verschillende
onderdelen van het EU-externe beleid. Volgens Nederland dient een nieuwe JBZ-RELEX-strategie
integraal onderdeel van het Stockholm Programma uit te maken.
 
 Er bleek steun bij de lidstaten en betrokken agentschappen te bestaan
voor de prioriteiten zoals verwoord in de Mededeling. In de interventies van
de lidstaten werd met name het belang van vertrouwensversterkende maatregelen
benadrukt. Zo gaf een groot aantal lidstaten aan voorstander van een ambitieuzere
benadering van de voorstellen van de Commissie met betrekking tot de versterking
van procedurele rechten, was er aandacht voor gegevensbescherming en training.
Verder werden de volgende accenten gelegd:
 – evaluatie kan een geschikte maatregel zijn om het vertrouwen te
versterken;
 – om de toegang van de burger tot het recht te waarborgen, dient
meer gebruik te worden gemaakt van technologie (e-justice);
 – binnen de EU dient invulling te worden gegeven aan de rechten
van slachtoffers;
 – de nadruk moet niet automatisch liggen op wetgeving, maar op best
practices;
 – harmonisatie van materieel strafrecht is wenselijk op het terrein
van de zware criminaliteit;
 – wederzijdse erkenning op het gebied van het civiel recht dient
te worden uitgebreid naar andere terreinen, zoals beslissingen op het terrein
van het erfrecht;
 – het is noodzakelijk het publiek beter en meer voor te lichten
over rechten van de mens.
 
 Commissaris Barrot gaf aan blij te zijn met de brede steun voor de Mededeling
van de Commissie. Hij onderstreepte dat de burger centraal moet staan in het
nieuwe JBZ-meerjarenbeleidsprogramma. Hij merkte op dat het van belang is,
na te denken over de lange termijn, waarbij gedacht moet worden aan het stapsgewijs
invoeren van gemeenschappelijk strafrechtelijk beleid. Wederzijdse erkenning
kan niet zonder toenadering van het materiaal en procedureel recht. Ten aanzien
van evaluatie merkte de commissaris op dat er verschillende lezingen zijn
van het begrip evaluatie. Enerzijds is er de evaluatie van individuele maatregelen,
via impactstudies. Anderzijds is een evaluatie van de werking van de verschillende
rechtsstelsels noodzakelijk, van bijvoorbeeld de duur van de procedure en
de toereikendheid van middelen. Dit laatste kan via zogenoemde «peer
reviews», zoals bij Schengen het geval is, die nuttig kunnen zijn voor
elke lidstaat. Commissaris Barrot sprak vervolgens zijn steun uit voor de
Spaanse ideeën met betrekking tot de bescherming van slachtoffers. Voorts
gaf hij aan dat het nodig is verder na te denken over het beheer van internet
en de bescherming van de rechten van de burger op internet. Tot slot vroeg
Commissaris Barrot meer aandacht voor de internationale dimensie.
 
 Voorzitter minister Ask stelde in haar slotwoord het belang van meer vertrouwen
centraal en noemde in dat verband opleidingen, netwerken en evaluaties. Versterking
van het vertrouwen is noodzakelijk omdat daarop wederzijdse erkenning berust. 
 
 
 
 23 490, nr. 564.