Rapport Aanpak harde kern jeugdwerklozen: terugblik
Staten-Generaal — Kamerstuk Overig
Datum: 2014-07-01 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2010-2011
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 
 31 749
 
 Aanpak harde kern jeugdwerklozen
 
 
 Nr. 7
 RAPPORT: TERUGBLIK
 
 
 Inhoud
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 
 
 Over dit onderzoek
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 
 1.1
 
 
 Functie van terugblikonderzoeken
 
 
 3
 
 
 
 
 1.2
 
 
 Onze aanbevelingen uit 2008
 
 
 3
 
 
 
 
 1.3
 
 
 Relevante ontwikkelingen
 
 
 5
 
 
 
 
 1.4
 
 
 Geldstromen
 
 
 9
 
 
 
 
 1.5
 
 
 Conclusies over stand van zaken in 2010
 
 
 11
 
 
 
 
 1.6
 
 
 Leeswijzer
 
 
 13
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2
 
 
 
 
 Diagnose
 
 
 
 
 14
 
 
 
 
 
 2.1
 
 
 Achtergrond van onze aanbevelingen uit 2008
 
 
 14
 
 
 
 
 2.2
 
 
 Stand van zaken in 2010
 
 
 14
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 Outreachend en oplossingsgericht
						werken
 
 
 
 
 17
 
 
 
 
 
 3.1
 
 
 Achtergrond van onze aanbevelingen uit 2008
 
 
 17
 
 
 
 
 3.2
 
 
 Stand van zaken in 2010
 
 
 17
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 Instrumenten
 
 
 
 
 21
 
 
 
 
 
 4.1
 
 
 Achtergrond van onze aanbevelingen uit 2008
 
 
 21
 
 
 
 
 4.2
 
 
 Stand van zaken in 2010
 
 
 22
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5
 
 
 
 
 Samenwerking en
						informatie-uitwisseling
 
 
 
 
 25
 
 
 
 
 
 5.1
 
 
 Achtergrond van onze aanbeveling uit 2008
 
 
 25
 
 
 
 
 5.2
 
 
 Stand van zaken in 2010
 
 
 25
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 6
 
 
 
 
 Regie
 
 
 
 
 30
 
 
 
 
 
 6.1
 
 
 Achtergrond van onze aanbevelingen uit 2008
 
 
 30
 
 
 
 
 6.2
 
 
 Stand van zaken 2010
 
 
 30
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 Bestuurlijke reacties en nawoord
						Algemene Rekenkamer
 
 
 
 
 32
 
 
 
 
 
 7.1
 
 
 Reacties bewindspersonen, UWV en VNG
 
 
 32
 
 
 
 
 7.1.1
 
 
 Reactie bewindspersonen
 
 
 32
 
 
 
 
 7.1.2
 
 
 Reactie Raad van Bestuur van UWV
 
 
 33
 
 
 
 
 7.1.3
 
 
 Reactie VNG
 
 
 34
 
 
 
 
 7.2
 
 
 Nawoord Algemene Rekenkamer
 
 
 35
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijlage 1
 
 
 
 
 Aanbevelingen en toezeggingen 2008
						en conclusies en aanbevelingen Terugblik 2011
 
 
 
 
 37
 
 
 
 
 
 
 Bijlage 2
 
 
 
 
 Portefeuilleverdeling
 
 
 
 
 42
 
 
 
 
 
 
 Bijlage 3
 
 
 
 
 Gebruikte afkortingen
 
 
 
 
 43
 
 
 
 
 
 
 Literatuur
 
 
 
 
 44
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1
 OVER DIT ONDERZOEK
 
 
 
 1.1
 Functie van terugblikonderzoeken
 
 
 De onderzoeksrapporten van de Algemene Rekenkamer bevatten
					 standaard een aantal aanbevelingen gericht op de oplossing van problemen die in
					 het onderzoek zijn gesignaleerd. Ministers zeggen soms naar aanleiding van deze
					 aanbevelingen concrete acties toe, soms ook niet. Wat gebeurt er met de
					 aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer en de toezeggingen van bewindspersonen
					 na de publicatie van ons rapport? Hebben onze aanbevelingen opvolging
					 gekregen?
 Deze vragen willen we graag beantwoorden, omdat de problemen
					 die we signaleren om een oplossing vragen.
 
 
 De Algemene Rekenkamer toetst regelmatig de effecten van haar
					 aanbevelingen. Wij monitoren over een langere periode – zo nodig vijf jaar of
					 langer – of ministeries gevolg geven aan hun toezeggingen dan wel anderszins op
					 het specifieke onderzoeksterrein beleidsinitiatieven ontplooien.
 Wij voeren daarvoor niet alleen gesprekken met ambtenaren,
					 maar steunen ook zoveel mogelijk op de (voortgangs)informatie van de
					 ministeries zelf.
 
 Wij bekijken voor ieder onderzoek afzonderlijk hoe lang wij
				 blijven toetsen en welke aanbevelingen en toezeggingen wij volgen. Sommige
				 aanbevelingen gaan namelijk over zaken die jaren nodig hebben om hun beslag te
				 krijgen, andere aanbevelingen kunnen op veel kortere termijn worden
				 gerealiseerd.
 
 In dit rapport presenteren wij de resultaten van de
					 monitoractiviteiten op het onderzoek Aanpak harde kern
					 jeugdwerklozen (Algemene Rekenkamer, 2008).
 Voor de uitvoering van deze terugblik hebben we gesprekken
					 gevoerd met het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), het
					 Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) en Jeugd en Gezin. Ook
					 hebben we gesproken met het Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen (UWV)
					 en de Maatschappelijk Ondernemers Groep (MO-groep). We hebben de relevante
					 beleidsdocumenten en onderzoeken bestudeerd. Daarbij hebben we in het bijzonder
					 gekeken naar het Actieplan Jeugdwerkloosheid (SZW, 2009), de daarbij behorende
					 voortgangsrapportages en de regionale actieplannen jeugdwerkloosheid (met de
					 aanvullingen voor 2010). Ten slotte hebben we enkele veelbelovende projecten
					 uit de regionale actieplannen geselecteerd. We hebben deze projecten nader
					 onderzocht aan de hand van documenten en gesprekken. Sommige projecten worden
					 ter illustratie kort beschreven in tekstkaders.
 
 
 
 
 1.2
 Onze aanbevelingen uit 2008
 
 In het rapport uit 2008 stonden werkloze jongeren (van 15 tot
				 en met 22 jaar) centraal die niet in het bezit waren van een startkwalificatie,
				 
				 1 Startkwalificatie: een diploma van ten minste een
						mbo-basisberoepsopleiding of een havo- of vwo-diploma. ingeschreven waren bij het Centrum voor Werk en Inkomen
				 (CWI, thans UWV Werkbedrijf) en een grote afstand hadden tot de arbeidsmarkt.
				 In de praktijk bleek het daarbij te gaan om jongeren met meervoudige
				 problematiek. Behalve problemen met school of werk hebben deze jongeren ook
				 andere problemen zoals schulden, psychische problemen of problemen thuis.
				 In dit rapport hanteren we de term «werkloze jongeren met meervoudige
				 problematiek».
 
 De conclusie van het onderzoek was dat de jongeren nog te
					 weinig de begeleiding kregen die nodig is om aan het werk of terug naar school
					 te kunnen gaan. Op vijf punten bleek de begeleiding niet goed aan te sluiten
					 bij de complexe problematiek van de jongeren:
 
 
 •
 
 Diagnose. Kansen en
						 belemmeringen van jongeren werden soms niet tijdig en juist in beeld
						 gebracht.
 
 
 •
 
 Outreachend 
						 2Onder «outreachend werken» verstaan we dat de
								begeleider de jongere actief benadert (bijvoorbeeld door een huisbezoek) en
								eventueel ook ongevraagd hulp biedt. De jongere wordt intensief begeleid en
								krijgt bijvoorbeeld ondersteuning in de contacten met allerlei instanties op
								het gebied van uitkering, hulpverlening, school en werk. en oplossingsgericht 
						 3Onder «oplossingsgericht werken» verstaan wij
								dat er structureel aandacht is voor de omstandigheden en belemmeringen van de
								jongere en dat er aan gewerkt wordt om alle belemmeringen weg te
								nemen. werken. De begeleiding van werkloze
						 jongeren met meervoudige problematiek sloot nog te weinig aan bij hun beperkte
						 zelfredzaamheid en hun belemmeringen. Begeleiders van gemeenten, Regionale
						 Meld- en Coördinatiepunten voortijdig schoolverlaten (RMC’s) en het toenmalige
						 CWI werkten namelijk nog vrij weinig outreachend en oplossingsgericht.
 
 
 •
 
 Instrumenten. Gemeente en
						 RMC zetten bij de begeleiding van werkloze jongeren met meervoudige
						 problematiek vaak geen passende instrumenten in of maakten niet optimaal
						 gebruik van de instrumenten van andere instanties.
 
 
 •
 
 Samenwerking en
						 informatie-uitwisseling. De samenwerking en de informatie-uitwisseling
						 tussen de verschillende instanties die werkloze jongeren met meervoudige
						 problematiek begeleiden, kon beter. Vooral de samenwerking met zorg- en
						 hulpverleningsinstanties liet nog te wensen over.
 
 
 •
 
 Regie. Het kwam regelmatig
						 voor dat niet duidelijk was wie de regie voerde over de begeleiding van een
						 jongere. Ook stemden de betrokken organisaties het doel en de aanpak van de
						 begeleiding van een jongere onderling vaak niet voldoende af.
 
 
 
 Wij beschouwen deze vijf punten als voorwaarden voor een
				 succesvolle begeleiding van werkloze jongeren met meervoudige problematiek: een
				 juiste en tijdige diagnose, outreachend en oplossingsgericht werken, een
				 passende inzet van instrumenten, samenwerking en informatie-uitwisseling en
				 duidelijke regie.
 
 Wij deden aanbevelingen aan de ministers van SZW, OCW en de
					 minister voor Jeugd en Gezin, aan het CWI en aan gemeenten. De aanbevelingen
					 aan het CWI en gemeenten waren vooral gericht op het verbeteren van de
					 uitvoeringspraktijk door het ontwikkelen van nieuwe werkwijzen en het vaker
					 toepassen van succesfactoren. De aanbevelingen aan de ministers waren vooral
					 gericht op het versterken van de sturing door en de faciliterende rol van het
					 Rijk.
 Bijlage 1 bevat een overzicht van alle aanbevelingen uit de
					 oorspronkelijke publicatie Aanpak harde kern
					 jeugdwerklozen (Algemene Rekenkamer, 2008) en van de toezeggingen die
					 de bewindspersonen en het CWI indertijd hebben gedaan. Bijlage 2 geeft een
					 overzicht van de portefeuilleverdeling tussen de betrokken ministers uit het
					 vierde kabinet-Balkenende en uit het kabinet-Rutte/Verhagen.
 
 In dit terugblikonderzoek zijn wij nagegaan welke maatregelen
				 het kabinet en de uitvoerende partijen hebben genomen voor een goede
				 begeleiding van werkloze jongeren met meervoudige problematiek. Met de
				 publicatie van dit terugblikonderzoek in het voorjaar van 2011 sluiten we aan
				 bij de looptijd van het Actieplan Jeugdwerkloosheid (zie § 1.3), dat in 2011
				 afloopt.
 
 
 
 1.3
 Relevante ontwikkelingen
 
 
				 Aard en omvang jeugdwerkloosheid
 Ons onderzoek uit 2008 betrof werkloze jongeren van 15 tot 23
				 jaar die niet in het bezit waren van een startkwalificatie, ingeschreven
				 stonden bij het CWI (thans UWV Werkbedrijf) en een grote afstand hadden tot de
				 arbeidsmarkt. Eind 2007 ging het om bijna 10 000 jongeren.
 Met de invoering van de Wet investeren in jongeren per
				 1 oktober 2009 is de leeftijdsgrens van de aanpak van jeugdwerkloosheid
				 verhoogd tot 27 jaar. Het aantal jongeren van 15 tot 27 jaar dat geregistreerd
				 stond bij UWV Werkbedrijf nam van december 2007 tot december 2009 toe van bijna
				 40 000 tot ruim 61 000 (zie figuur 1). Daarna is een daling ingezet, tot bijna
				 55 000 in december 2010. Veel van de bij UWV Werkbedrijf geregistreerde
				 jongeren hebben geen startkwalificatie. In december 2010 waren dat er ruim
				 30 000 (55%). Het is niet bekend welk deel van de bij UWV Werkbedrijf
				 geregistreerde jongeren een grote afstand tot de arbeidsmarkt had. Het is
				 daardoor niet mogelijk om aan te geven hoe groot onze oorspronkelijke doelgroep
				 op dit moment is.
 
 
 
 
 Er zijn aanzienlijk meer niet-werkende jongeren dan er staan
					 ingeschreven bij UWV Werkbedrijf. Uit cijfers van het CBS (SZW, 2010e) blijkt
					 dat in het derde kwartaal 2010 167 000 jongeren geen onderwijs volgden en ook
					 geen werk hadden. Daarvan behoorden er 59 000 tot de werkloze beroepsbevolking:
					 dit zijn de jongeren die actief op zoek zijn naar betaald werk voor ten minste
					 twaalf uur per week en daarvoor ook direct beschikbaar zijn.
 De overige 108 000 jongeren worden als «niet-participerend»
					 aangemerkt (zie figuur 2). Van deze groep heeft meer dan de helft geen
					 startkwalificatie. Ongeveer 40% van de niet-participerende jongeren wil,
					 volgens cijfers over 2008, wel werk maar zoekt niet actief of is niet direct
					 beschikbaar. De overige 60% wil geen werk, vooral vanwege zorgtaken, ziekte
					 respectievelijk arbeidsongeschiktheid of het volgen van een deeltijdopleiding.
					 Van een kleine minderheid is geen reden bekend waarom zij geen werk
					 willen.
 
 
 
 
 Van het aantal werkloze jongeren met meervoudige problemen zijn
				 geen betrouwbare schattingen beschikbaar.
 
				 Wet investeren in jongeren
 
 Sinds 1 oktober 2009 is de Wet investeren in jongeren (WIJ)
					 van kracht. Het doel van deze wet is de duurzame arbeidsparticipatie van
					 jongeren tot 27 jaar te bevorderen. De wet verplicht gemeenten om jongeren die
					 zich melden een werk- of een leeraanbod te doen; in beginsel komen jongeren
					 niet meer in aanmerking voor een uitkering. Jongeren die niet kunnen leren of
					 werken, bijvoorbeeld vanwege hun gezondheid, komen wel in aanmerking voor een
					 uitkering.
 In het regeerakkoord van het kabinet-Rutte/Verhagen staat dat
					 het kabinet de voorwaarden en sancties voor jongeren die een beroep doen op de
					 WIJ wil aanscherpen (Tweede Kamer, 2010c).
 
 
				 Actieplan Jeugdwerkloosheid
 Om te voorkomen dat veel jongeren door de crisis aan de kant
				 komen te staan heeft het vorige kabinet (Balkenende-IV) in 2009 het Actieplan
				 Jeugdwerkloosheid (SZW, 2009) opgesteld. Binnen het actieplan werden vijf
				 hoofdlijnen onderscheiden:
 
 
 1.
 
 Jongeren langer op school
						houden. Het streven was om 10 000 mbo-leerlingen met een slecht
						arbeidsmarktperspectief niet van school te laten gaan maar langer door te laten
						leren.
 
 
 2.
 
 Convenanten met dertig
						arbeidsmarktregio’s. Het vorige kabinet heeft met dertig
						arbeidsmarktregio’s afspraken gemaakt over de aanpak van
						jeugdwerkloosheid.
 
 
 
 
 Financiering regionale actieplannen
 
 
 Voor de uitvoering van het Actieplan Jeugdwerkloosheid in
						2009, 2010 en 2011 is in totaal € 250 miljoen uitgetrokken, waarvan € 153
						miljoen voor de uitvoering van de regionale actieplannen (€ 60 miljoen voor
						2009, € 70 miljoen voor 2010 en € 23 miljoen voor 2011). De gemeenten ontvangen
						het budget via een decentralisatie-uitkering binnen het Gemeentefonds. Het
						budget voor 2009 en een deel van het budget voor 2010 (€ 30 miljoen) is
						verdeeld op basis van de omvang van het probleem in de regio’s (aantal
						schoolverlaters en aantal werkloze jongeren). Het resterende budget voor 2010
						(€ 40 miljoen) is verdeeld op basis van de prestaties van de regio’s, namelijk
						het aantal geregistreerde plaatsingen van jongeren op een baan, leerwerkplek of
						stage. Bij deze verdeling tellen plaatsingen van jongeren zonder
						startkwalificatie tweeënhalf maal zwaarder dan plaatsing van jongeren met een
						startkwalificatie. Ook in 2011 vindt de verdeling plaats op basis van de
						prestaties van de regio’s.
 De dertig coördinerende gemeenten konden in ook een
						aanvraag indienen voor een subsidie uit het Europees Sociaal Fonds (ESF). In
						het kader van de ESF-regeling jeugd was er in 2009 € 25 miljoen en in 2010/2011
						in totaal € 35 miljoen beschikbaar voor de dertig coördinerende gemeenten. Er
						geldt een percentage van 60% cofinanciering door de aanvragende gemeente.
						Gemeenten kunnen voor de cofinanciering middelen uit het actieplan, het
						participatiebudget en door convenantpartners beschikbaar gesteld geld
						inzetten.
 
 
 
 
 
 3.
 
 Matchingsoffensief. UWV
						Werkbedrijf en gemeenten zouden zich extra inspannen om de vraag van werkgevers
						en de kwaliteiten van jongeren beter bij elkaar te brengen.
 
 
 4.
 
 Leerwerkbanen/stages. Het
						kabinet heeft met de sociale partners afspraken gemaakt over extra stage- of
						leerwerkplekken. Het UWV en Colo (de vereniging van de zeventien kenniscentra
						voor beroepsonderwijs en bedrijfsleven) zouden ervoor zorgen dat er 150 000
						stage- of leerwerkplekken beschikbaar kwamen.
 
 
 5.
 
 Kansen voor kwetsbare
						jongeren.
 
 4
 De groep «kwetsbare jongeren» wordt in het
							 Actieplan Jeugdwerkloosheid niet specifiek gedefinieerd. Het (vorige) kabinet
							 heeft aangegeven dat het onder meer gaat om «overbelaste jongeren die gebukt
							 gaan onder een opeenstapeling van problemen», «ongediplomeerde jongeren en
							 jongeren uit het Voortgezet Speciaal Onderwijs, het Praktijkonderwijs en de
							 lagere MBO-niveaus» en «allochtone jongeren». De doelgroep van dit
							 terugblikonderzoek (werkloze jongeren zonder startkwalificatie en een grote
							 afstand tot de arbeidsmarkt) is beperkter van omvang, omdat het bij het kabinet
							 ook gaat om jongeren die nog op school zitten en dus niet werkloos
							 zijn.
 Het vorige kabinet was van mening dat er voor
						kwetsbare jongeren extra voorzieningen nodig zijn. Daarom is aan de regionale
						convenanten onder meer de voorwaarde verbonden dat regio’s aangeven wat er voor
						kwetsbare jongeren wordt gedaan. Naast de afspraken met de dertig regio’s heeft
						het toenmalige kabinet nog een aantal andere initiatieven genomen die moeten
						leiden tot een betere begeleiding van kwetsbare jongeren. Hiervoor heeft het
						toenmalige kabinet in totaal € 40 miljoen (2009–2011) beschikbaar gesteld. Zo
						werd het opzetten van Plusvoorzieningen bij de RMC-regio’s (samenhangend aanbod
						van onderwijs, zorg, ondersteuning en begeleiding naar de arbeidsmarkt)
						gestimuleerd. Ook zijn subsidies beschikbaar gesteld voor proefprojecten
						gericht op het verbinden van jeugdzorg, onderwijs en arbeidsmarkt.
 
 
 Om een beeld te krijgen van de inspanningen van de regio’s voor
				 kwetsbare jongeren heeft het toenmalige kabinet eind 2009 en begin 2010 een
				 onderzoek («quick scan») laten uitvoeren (B&A, 2010). Op basis van dit
				 onderzoek heeft het toenmalige kabinet geconstateerd dat de regio’s er in de
				 uitvoering nog onvoldoende in slagen de samenwerking tussen de betrokken
				 partijen te versterken (SZW, 2010a). Om de regio’s op dit punt extra te
				 ondersteunen, zijn er in het najaar 2010 in de regio’s «doorbraaksessies»
				 georganiseerd (Radar, 2010). Deze bijeenkomsten hadden tot doel de betrokken
				 partijen zoals gemeenten, UWV Werkbedrijf en jeugdzorg bij elkaar te brengen en
				 een extra impuls te geven aan de aanpak voor kwetsbare jongeren. Het
				 kabinet-Rutte/Verhagen heeft voor het uitvoeren van deze extra
				 ondersteuningsimpuls € 3 miljoen aan de regio’s beschikbaar gesteld (Jeugd en
				 Gezin, z.d.). Daarnaast ontwikkelt het kabinet in het een handreiking met het
				 instrumentarium voor kwetsbare jongeren (SZW, 2010b). Aan deze handreiking werd
				 bij het ter perse gaan van dit rapport de laatste hand gelegd.
 Vanaf het najaar 2010 hebben de betrokken ministeries
				 bijeenkomsten georganiseerd met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG),
				 gemeenten, het UWV, de MBO-raad en Colo om te bespreken hoe de resultaten van
				 het Actieplan Jeugdwerkloosheid in de toekomst kunnen worden benut. Het kabinet
				 zal de Tweede Kamer hierover in april 2011 hierover informeren (SZW,
				 2010e).
 
				 Voornemens kabinet-Rutte/Verhagen
 In het regeerakkoord (en het gedoogakkoord) van het
				 kabinet-Rutte/Verhagen zijn diverse maatregelen opgenomen die van belang zijn
				 voor de begeleiding van werkloze jongeren met meervoudige problematiek (Tweede
				 Kamer, 2010c). Wij zetten de belangrijkste op een rij:
 
 
 •
 
 Stelselwijziging Jeugdzorg. De
						jeugdzorg wordt gefaseerd overgeheveld naar gemeenten. Dit moet het voor
						gemeenten eenvoudiger maken om samenhang aan te brengen tussen jeugdzorg en
						andere gemeentelijke taakvelden zoals welzijn, onderwijs, schuldhulpverlening
						en werk en inkomen. Bij de overheveling wordt een aantal financieringsstromen
						gebundeld. Dit gaat gepaard met een efficiëntiekorting (€ 80 miljoen in 2015;
						structureel € 300 miljoen). Zie verder § 5.2.
 
 
 •
 
 Structurele financiering
						plusvoorzieningen en wijkscholen. Om het aantal voortijdig
						schoolverlaters terug te dringen stelt het kabinet € 30 miljoen structureel
						beschikbaar voor de financiering van plusvoorzieningen en wijkscholen.
						Plusvoorzieningen zijn combinaties van regulier onderwijs, zorg en indien nodig
						begeleiding naar de arbeidsmarkt (zie § 4.2).
 
 
 •
 
 Strafdienstplicht bij
						grensoverschrijdend gedrag. Het kabinet wil grensoverschrijdend gedrag
						van risicojongeren bestrijden door een «strafdienstplicht». Dit is een
						combinatie van straf, verwijdering van de straat, uitvoering van opgedragen
						werkzaamheden en heropvoeding. De aanpak is gericht op resocialisatie van de
						dader ten behoeve van onderwijs en arbeidsparticipatie.
 
 
 •
 
 Eén regeling voor de onderkant van de
						arbeidsmarkt. Het kabinet wil toe naar één regeling voor de onderkant
						van de arbeidsmarkt, die de Wet werk en bijstand (Wwb), de Wet investeren in
						jongeren (WIJ), de Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten
						(Wajong) en Wet sociale werkvoorziening (Wsw)hervormt. Re-integratie zal alleen
						nog selectief worden ingezet voor kwetsbare groepen op de arbeidsmarkt.
 
 
 
				 Onderzoek naar meervoudige problematiek
 
 Eind 2010 heeft de staatssecretaris van SZW twee rapporten
					 aangeboden aan de Tweede Kamer over meervoudige problematiek bij uitkeringsgerechtigden
					 (SZW, 2010d). Het betreft een onderzoek van de Inspectie voor Werk en Inkomen
					 (IWI, 2010) en een onderzoek van Astri/Meccano (2010). De onderzoeken gaan niet
					 specifiek over werkloze jongeren, maar over de bredere groep
					 uitkeringsgerechtigden. Uit de onderzoeken blijkt dat een grote groep
					 uitkeringsgerechtigden te maken heeft met meervoudige problemen: naar schatting
					 heeft 40% van de uitkeringsgerechtigden behalve met werkloosheid ook te maken
					 met twee of drie andere belemmeringen (SZW, 2010d). In beide onderzoeken worden
					 uitgangspunten en verbeterpunten genoemd voor een effectieve begeleiding van
					 deze uitkeringsgerechtigden. Deze punten komen sterk overeen met de
					 aanbevelingen die wij in 2008 deden (zie § 1.2).
 Naar aanleiding van deze rapporten heeft de staatssecretaris
					 van SZW twee toezeggingen aan de Tweede Kamer gedaan. De staatssecretaris
					 streeft ernaar om afspraken te maken met het UWV, de VNG en Divosa over de
					 aanpak van enkele verbeterpunten die in de rapporten naar voren komen. De
					 staatssecretaris van SZW informeert de Tweede Kamer vóór 1 april 2011 over de
					 resultaten van deze gesprekken met de uitvoeringsorganisaties. De
					 staatssecretaris van SZW wil daarnaast met andere betrokken bewindspersonen
					 zaken afstemmen die te maken hebben met de aanpak van personen met meervoudige
					 problematiek. De staatssecretaris van SZW informeert vóór 1 juni 2011 de Tweede
					 Kamer over de resultaten van deze afstemming met andere bewindspersonen (SZW,
					 2010d).
 
 
 
 
 1.4
 Geldstromen
 
 De begeleiding van werkloze jongeren met meervoudige
				 problematiek wordt gefinancierd vanuit verschillende geldstromen. In overzicht
				 1 hebben wij de belangrijkste opgenomen. De bedragen zijn op basis van de
				 begroting 2011. 
				 5 Wij hebben gebruikgemaakt van de Prinsjesdagversie.
						Latere begrotingswijzigingen zijn in het overzicht niet verwerkt.
 Van de vermelde bedragen is niet bekend welk deel wordt ingezet
				 voor werkloze jongeren met meervoudige problematiek. In een aantal gevallen is
				 wel bekend welk deel wordt ingezet voor jeugdigen. Daarbij varieert de
				 leeftijdsafbakening.
 
 Overzicht 1. Belangrijkste geldstromen voor de begeleiding
					 van werkloze jongeren met meervoudige problematiek
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Geldstroom
 
 
 Begroting
 
 
 Budgethouder
 
 
 Leeftijdsgrenzen doelgroep jeugd
 
 
 Totaalbudget 2011 (bedragen x € 1 miljoen,
							 afgerond)
 
 
 Waarvan bestemd voor jeugd (bedragen x € 1 miljoen,
							 afgerond)
 
 
 
 
 
 
 Decentralisatie-uitkering Jeugdwerkloosheid (ten
							 behoeve van de regionale actieplannen)
 
 
 SZW
 
 
 Gemeenten
 
 
 15 tot 27 jaar
 
 
 23 
 
 
 23 
 
 
 
 
 Flexibel re-integratiebudget WWB 
 
 
 SZW
 
 
 Gemeenten
 
 
 18 jaar en ouder; in bepaalde gevallen ook 16- en
							 17-jarigen
 
 
 1 336 
 
 
 niet verbijzonderd
 
 
 
 
 Basisdienstverlening UWV Werkbedrijf
 
 
 SZW
 
 
 UWV
 
 
 15 jaar en ouder
 
 
 271 
 
 
 niet verbijzonderd
 
 
 
 
 Re-integratiebudget Wajong (exclusief
							 uitvoeringskosten)
 
 
 SZW
 
 
 UWV 
 
 
 18 jaar en ouder
 
 
 165 
 
 
 niet verbijzonderd
 
 
 
 
 Re-integratie WW (premiegefinancierd)
 
 
 SZW
 
 
 UWV
 
 
 werknemers tot 65 jaar
 
 
 131 
 
 
 niet verbijzonderd
 
 
 
 
 Middelen voortijdig schoolverlaters
 
 
 OCW
 
 
 RMC’s/scholen
 
 
 11 tot 22 jaar
 
 
 112 
 
 
 112
 
 
 
 
 Decentralisatie-uitkering Jeugd (ten behoeve van de
							 Plusvoorzieningen)
 
 
 Jeugd en Gezin
 
 
 Gemeenten
 
 
 12 tot 23 jaar
 
 
 22 
 
 
 22
 
 
 
 
 Ondersteuning kinderen/ouders (onder andere ZAT’s,
							 CJG)
 
 
 Jeugd en Gezin
 
 
 Scholen en gemeenten
 
 
 0 tot 23 jaar 
 
 
 392 
 
 
 392 
 
 
 
 
 Middelen voor jeugdzorg (ook campussen)
 
 
 Jeugd en Gezin
 
 
 Provincies en grootstedelijke regio’s 
 
 
 0 tot 18 jaar; eventueel voortgezet tot 23 jaar
							 (campussen 12 tot 27 jaar)
 
 
 1 861
 
 
 1 861
 
 
 
 
 Premie-uitgaven GGZ
 
 
 VWS
 
 
 Zorgverzekeraars/ zorgkantoren
 
 
 0 tot 18 jaar; in bepaalde gevallen tot 23 jaar
 
 
 5 366 
 
 
 circa 10 %: 537 
 
 
 
 
 Premie-uitgaven voor licht verstandelijk gehandicapten
							 
 
 
 VWS
 
 
 Zorgkantoren
 
 
 0 tot 18 jaar; in bepaalde gevallen tot 23 jaar
 
 
 6 440 
 
 
 circa 5 %: 322 
 
 
 
 
 ESF Actie Jeugd 1 (2010/2011) 
							 1 Betreft aanvraagperiode 1 september 2010 –
								 31 maart 2011 (bron: SZW, 2010b).
 
 
 -
 
 
 Gemeenten
 
 
 15 tot 27 jaar
 
 
 35
 
 
 35
 
 
 
 
 
 Bron: Rijksbegroting 2011; bewerking: Algemene
					 Rekenkamer
 
 
 Zoals uit het overzicht blijkt wordt de ondersteuning van
				 werkloze jongeren met meervoudige problematiek gefinancierd vanuit
				 verschillende begrotingshoofdstukken. Het Ministerie van SZW coördineert de
				 activiteiten in het kader van het Actieplan Jeugdwerkloosheid. Het ministerie
				 verantwoordt de initiatieven van het ministerie voor de bestrijding van
				 jeugdwerkloosheid in de begroting op beleidsartikel 42, operationele
				 doelstelling 3 («Wegnemen van factoren die de arbeidsparticipatie van
				 specifieke groepen belemmeren»).
 
 
 
 1.5
 Conclusies over stand van zaken in 2010
 
 
 De ministers zijn de toezeggingen die zij in 2008 naar
					 aanleiding van onze aanbevelingen deden, nagekomen (zie bijlage 1 voor de stand
					 van zaken).
 Daarnaast hebben het Rijk en de uitvoerende partijen ook
					 andere initiatieven genomen om de begeleiding van werkloze jongeren met
					 meervoudige problematiek te verbeteren. Het vorige kabinet heeft kwetsbare
					 jongeren als specifieke doelgroep benoemd in het Actieplan Jeugdwerkloosheid.
					 Dat heeft ertoe geleid dat de arbeidsmarktregio’s in hun actieplannen
					 specifieke maatregelen voor deze groep hebben opgenomen.
 Hieronder geven wij een overzicht van de belangrijkste
					 initiatieven op landelijk en regionaal niveau. Dit doen we aan de hand van de
					 voorwaarden voor een goede begeleiding, die we in ons onderzoek in 2008 hebben
					 vastgesteld. Daarbij geven we zo mogelijk ook aan in hoeverre deze initiatieven
					 in de praktijk bijdragen aan een verbetering van de begeleiding.
 
 
 
 •
 
 Diagnose. De Tweede Kamer
						heeft het kabinet in 2009 in de motie-Spekman c.s. (Tweede Kamer, 2009)
						verzocht concrete maatregelen te treffen die een juiste, tijdige en volledige
						diagnosestelling van jongeren bevorderen. Deze motie heeft nog niet tot
						concrete verbeteringen geleid.
 Bij het ontwikkelen van de integrale dienstverlening op de
						Werkpleinen hebben UWV Werkbedrijf en gemeenten niet gekozen voor een
						uitgebreide diagnose aan de kop, maar voor een snelle doorverwijzing naar
						specialistische dienstverlening. In de praktijk bestaat er op dit punt wel de
						nodige variatie. Het is niet bekend hoe de keuzes bij de inrichting van de
						Werkpleinen uitpakken voor de kwaliteit van de diagnose.
 In de regionale actieplannen zien wij weinig aandacht voor
						het verbeteren van de diagnose. Het risico bestaat daarom dat de diagnose voor
						jongeren met meervoudige problematiek nog tekortschiet.
 
 
 •
 
 Outreachend en oplossingsgericht
						werken. Het kabinet heeft met behulp van de regionale actieplannen
						jeugdwerkloosheid de regio’s gestimuleerd om kwetsbare jongeren intensiever te
						begeleiden. Onze suggestie om prestatie-indicatoren te ontwikkelen waarmee niet
						alleen op uitstroom kan worden gestuurd, maar ook op tussenliggende doelen,
						heeft de minister van SZW niet overgenomen. Wel heeft het Ministerie van SZW,
						zoals toegezegd, plannen van de G4 
						6 Dit zijn de vier grote steden in Nederland:
							 Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht. ondersteund om meer te investeren in
						een-op-eenbegeleiding van jongeren die nog aan de kant staan.
 Het besef dat voor kwetsbare jongeren een intensieve en
						langdurige begeleiding nodig is, is regionaal doorgedrongen. De meeste regio’s
						hebben echter nog geen concrete plannen om jongeren intensief te ondersteunen
						bij het oplossen van hun problemen. In een behoorlijk aantal regio’s zijn er
						wel concrete plannen om werkloze jongeren door een outreachende benadering op
						te sporen.
 
 
 •
 
 Instrumenten. Zowel bij het
						Rijk als in de regio’s is het besef gegroeid dat aanvullende voorzieningen
						nodig zijn voor de begeleiding van werkloze jongeren met meervoudige
						problematiek. De plusvoorzieningen kunnen gedeeltelijk in die behoefte
						voorzien, al zijn die vooral gericht op het voorkomen van schooluitval. Ook met
						behulp van de regionale actieplannen is een begin gemaakt met het ontwikkelen
						van aanvullende voorzieningen. In de meeste gevallen staat die ontwikkeling
						blijkens de actieplannen nog in de kinderschoenen.
 Om jongeren op verschillende leefdomeinen ondersteuning te
						kunnen bieden, is het van belang dat de organisatie en financiering van de
						voorzieningen zoveel mogelijk worden ontschot. Het vorige kabinet heeft daartoe
						de mogelijkheden voor de inzet van het participatiebudget verruimd. Het
						kabinet-Rutte/Verhagen is van plan alle taken en middelen op het gebied van
						jeugdzorg over te hevelen naar gemeenten, zodat het eenvoudiger wordt samenhang
						aan te brengen tussen jeugdzorg en andere gemeentelijke taakvelden zoals
						welzijn, onderwijs, schuldhulpverlening en werk en inkomen. Of hiermee de
						belemmeringen voor regio’s om jongeren integrale ondersteuning te bieden
						daadwerkelijk worden weggenomen, kunnen wij op basis van dit terugblikonderzoek
						niet zeggen.
 
 
 •
 
 Samenwerking en
						informatie-uitwisseling. Hoewel er bij het opstellen van de regionale
						actieplannen aandacht is geweest voor het verbeteren van de samenwerking, komt
						de samenwerking tussen de werk-en-inkomenketen en de zorgketen over het
						algemeen nog niet goed van de grond. Juist voor de jongeren met een meervoudige
						problematiek is samenwerking met de zorgketen van groot belang. Het kabinet
						stimuleert de samenwerking tussen de werk-en-inkomenketen en de zorgketen via
						de proefprojecten van MKB-Nederland en de MO-groep Jeugdzorg. Er is wetgeving
						in voorbereiding voor het versterken van de gemeentelijke regierol in de
						jeugdketen en het kabinet wil de jeugdzorg overhevelen naar gemeenten. Het is
						nog te vroeg om de effecten van deze initiatieven te kunnen beoordelen.
 
 
 •
 
 Regie. Het
						kabinet-Rutte/Verhagen wil de regierol van gemeenten in de jeugdketen wettelijk
						verankeren. Hiermee wordt invulling gegeven aan de toezegging die het vorige
						kabinet in 2008 deed. In de toekomst zal moeten blijken of gemeenten hiermee
						voldoende zijn toegerust om hun regierol op systeemniveau waar te maken.
						Slechts een klein deel van de regio’s besteedt in het actieplan aandacht aan
						het verbeteren van de regie op de begeleiding van individuele jongeren. Op dit
						punt lijkt de situatie ten opzichte van 2008 niet wezenlijk verbeterd.
 
 
 
 Het verbeteren van de begeleiding van werkloze jongeren met
					 meervoudige problematiek vraagt initiatieven op verschillende niveaus. Het gaat
					 om veranderingen in beleid, wetgeving en financieringssystematiek, om
					 aanpassing van werkprocessen, ontwikkeling van methoden en instrumenten en
					 investeringen in de deskundigheid van de jongerenbegeleiders. Uit het overzicht
					 van de stand van zaken blijkt dat er de afgelopen periode op verschillende
					 niveaus initiatieven in gang zijn gezet. Deze initiatieven staan grotendeels
					 nog in de kinderschoenen. De komende jaren zullen deze onder regie van
					 gemeenten verder moeten worden ontwikkeld en op grotere schaal worden
					 toegepast.
 Wij zullen de ontwikkelingen in wetgeving, financiering,
					 verantwoording en toezicht en de ontwikkelingen in de praktijk – met vooral oog
					 voor de resultaten voor deze kwetsbare jongeren – van nabij volgen en over
					 enige tijd daaraan opnieuw aandacht schenken.
 
 
				 Aanbevelingen
 Wij doen de ministers van VWS, SZW en OCW de aanbeveling om te
				 volgen of de intensieve en intersectorale begeleiding van werkloze jongeren met
				 meervoudige problematiek onder regie van gemeenten voldoende van de grond
				 komt.
 Wij bevelen de minister van SZW aan om in het kader van de
				 uitvoering van de motie-Spekman (Tweede Kamer, 2009) alsnog concrete
				 verbetermaatregelen voor de diagnose te formuleren.
 Wij bevelen het UWV aan om, in overleg met gemeenten, na te
				 gaan wat er kan worden geleerd van de verschillende werkwijzen van Jongerenloketten
				 en Werkpleinen om de kansen en belemmeringen van jongeren (of andere
				 werkzoekenden) in beeld te brengen. Daarbij zouden zij moeten nagaan hoe bij de
				 diagnose vaker informatie kan worden ingewonnen bij andere instanties, met name
				 uit de zorgketen.
 Wij bevelen de ministers van SZW en VWS aan om na te gaan hoe
				 de prille samenwerking tussen de werk-en-inkomenketen en de zorgketen verder
				 kan worden gestimuleerd. Een eerste stap kan worden gezet in de bijeenkomsten
				 waarin met de betrokken partijen wordt besproken hoe de resultaten van het
				 Actieplan Jeugdwerkloosheid voor de toekomst kunnen worden benut. Het zou goed
				 zijn in deze bijeenkomsten specifiek aandacht te besteden aan kwetsbare
				 jongeren en de prille samenwerking tussen de werk-en-inkomenketen en de
				 zorgketen.
 Ook bevelen wij de ministers van SZW, OCW en VWS aan om na te
				 gaan of de domeinoverstijgende samenwerking kan worden gestimuleerd door de
				 financieringsstructuur (verder) te vereenvoudigen en meer te richten op het
				 domeinoverstijgende resultaat.
 Wij vinden het belangrijk dat bij de evaluatie van de
				 Verwijsindex risicojongeren in 2012 opnieuw wordt bekeken of de gemeentelijke
				 sociale diensten en het UWV kunnen worden aangewezen als meldingsbevoegde
				 instanties.
 
 
 
 1.6
 Leeswijzer
 
 
 In de volgende hoofdstukken beschrijven we welke maatregelen
					 de opeenvolgende kabinetten en de uitvoerende partijen hebben genomen om de
					 voorwaarden voor een goede begeleiding van werkloze jongeren met meervoudige
					 problematiek te realiseren: diagnose (hoofdstuk 2), outreachend en
					 oplossingsgericht werken (hoofdstuk 3), instrumenten (hoofdstuk 4),
					 samenwerking en informatie-uitwisseling (hoofdstuk 5) en regie (hoofdstuk
					 6).
 We besluiten dit rapport met de reacties van de
					 bewindspersonen, het UWV en de VNG, die wij op sommige punten hebben voorzien
					 van een nawoord.
 
 
 
 
 
 2
 DIAGNOSE
 
 
 
 2.1
 Achtergrond van onze aanbevelingen uit 2008
 
 
 In 2008 constateerden wij dat kansen en belemmeringen van
					 jongeren niet altijd tijdig en juist in beeld worden gebracht. Dit betrof zowel
					 de eerste intake door het CWI waarbij wordt beoordeeld welke instantie de
					 jongere het best kan begeleiden (het CWI zelf, de gemeente of het RMC), als de
					 vaak uitgebreidere diagnose later in het proces door de gemeente of het RMC.
					 Wij zagen bijvoorbeeld dat grote problemen van jongeren aan de kop van het
					 proces soms niet aan het licht kwamen.
 Verder constateerden wij dat begeleiders voor de diagnose
					 slechts in beperkte mate informatie inwonnen bij andere instanties die de
					 jongere eerder begeleidden. Als jongeren bij een hulpverlenende instantie
					 (bijvoorbeeld Jeugdzorg) terechtkwamen, werd daar wel vaak een uitgebreide
					 diagnose gesteld waarbij alle leefgebieden in kaart worden gebracht.
 
 Een niet-juiste en niet-tijdige diagnose kan ertoe leiden dat
				 de intensiteit van de begeleiding en de ingezette instrumenten en/of trajecten
				 niet aansluiten bij de specifieke situatie van de jongere. Hierdoor bestaat het
				 risico dat jongeren een traject niet afronden of zelfs uit beeld raken.
 
 Wij deden in 2008 de volgende aanbevelingen:
 
 
 •
 Aan het CWI: verbeter de diagnose aan de kop van het
						 proces, bijvoorbeeld door diagnoseactiviteiten van verschillende instanties te
						 integreren en diagnose-instrumenten te evalueren. In reactie hierop sprak het
						 CWI de verwachting uit dat de kwaliteit van de diagnose zou verbeteren, door
						 het aanbieden van integrale dienstverlening op één fysieke plek.
 
 
 •
 Aan de minister van SZW: bevorder en bewaak deze
						 ontwikkelingen via de planning- en controlcyclus.
 
 
 •
 Aan gemeenten en het CWI: win vaker informatie in bij
						 andere ketens. Aan de ministers van SZW, OCW en Jeugd en Gezin deden wij de
						 aanbeveling dit te stimuleren.
 
 
 
 
 
 
 2.2
 Stand van zaken in 2010
 
 
				 Initiatieven kabinet
 
 Naar aanleiding van de bevindingen in ons rapport heeft de
					 Tweede Kamer bij de behandeling van de Wet investeren in jongeren (WIJ)
					 aandacht gevraagd voor het verbeteren van de diagnose. In de motie-Spekman c.s.
					 werd de regering verzocht concrete maatregelen te treffen die een juiste,
					 tijdige en volledige diagnosestelling van jongeren bevorderen (Tweede Kamer,
					 2009).
 Het vorige kabinet gaf in het Actieplan Jeugdwerkloosheid
					 (SZW, 2009) aan op welke wijze uitvoering wordt gegeven aan deze motie: het
					 initiatief van MKB-Nederland en de MO-groep Jeugdzorg om jongeren vanuit de
					 jeugdzorg actief te begeleiden naar school of werk zou mogelijkheden kunnen
					 bieden om de diagnose te verbeteren. (Zie § 5.2 voor een toelichting op dit
					 initiatief.)
 De minister van SZW is daarnaast van plan om ook op een
					 andere manier invulling te geven aan de motie. In de context van de
					 ondersteuning die aan regio’s wordt gegeven voor het verbeteren van de aanpak
					 voor kwetsbare jongeren (zie § 1.3) ontwikkelt het kabinet een handreiking met
					 daarin een inventarisatie van assessmentinstrumenten voor kwetsbare jongeren
					 (SZW, 2010b). Zoals hiervoor aangegeven werd bij het ter perse gaan van dit
					 rapport de laatste hand gelegd aan deze handreiking.
 
 
				 Initiatieven UWV
 
 Het UWV geeft aan dat in overleg met gemeenten er bij de
					 inrichting van de Werkpleinen 
					 7 Een Werkplein is een locatie voor gezamenlijke
						 dienstverlening van UWV Werkbedrijf en de gemeente (sociale dienst). niet voor gekozen is om aan de kop van het proces bij
					 iedereen een uitgebreide diagnose te stellen. Het UWV kiest voor maatwerk en
					 kiest er ook voor om klanten via een directe routering door te verwijzen naar
					 specialistische dienstverlening. Die specialistische dienstverlening is vaak op
					 de Werkpleinen aanwezig.
 Nadeel van een uitgebreide diagnose aan de kop van het proces
					 kan volgens het UWV zijn dat er dubbel werk wordt gedaan door de
					 specialistische dienstverlening later in het traject. Het UWV geeft overigens
					 wel aan dat de keuzes die op dit punt gemaakt worden per Werkplein kunnen
					 verschillen. Ook bij de inrichting van jongerenloketten wordt soms toch voor
					 een uitgebreidere diagnose aan de kop van het proces gekozen. Het UWV heeft
					 geen onderzoek gedaan of gepland naar de wijze waarop de diagnose het best kan
					 worden uitgevoerd.
 
 
				 Initiatieven in de regio’s
 Wij hebben de regionale actieplannen bekeken die dertig
				 arbeidsmarktregio’s hebben opgesteld in het kader van het Actieplan
				 Jeugdwerkloosheid. In een klein aantal actieplannen worden initiatieven genoemd
				 om de diagnose van kwetsbare jongeren te verbeteren. Deze initiatieven bevinden
				 zich vaak nog in de opstartfase.
 Policy Productions (2010) heeft in drie gemeenten een
				 quick scan uitgevoerd naar voorzieningen voor
				 jongeren met een meervoudige problematiek. Daaruit blijkt dat er in deze
				 gemeenten slechts beperkte capaciteit en competenties aanwezig zijn voor het
				 stellen van een diagnose. Als gevolg hiervan wordt de achterliggende
				 problematiek van jongeren die niet participeren in deze gemeenten niet volledig
				 in kaart gebracht en krijgen niet alle jongeren toegang tot de voor hen
				 noodzakelijke voorzieningen.
 
				 Conclusies
 
 De motie-Spekman c.s. (waarin de Tweede Kamer de regering
					 heeft verzocht concrete maatregelen te treffen die een juiste, tijdige en
					 volledige diagnosestelling van jongeren bevorderen) heeft nog niet tot concrete
					 verbeteringen geleid.
 Bij het ontwikkelen van de integrale dienstverlening op de
					 Werkpleinen hebben UWV Werkbedrijf en gemeenten niet gekozen voor een
					 uitgebreide diagnose aan de kop, maar voor een snelle doorverwijzing naar
					 specialistische dienstverlening. In de praktijk bestaat er op dit punt wel de
					 nodige variatie. Het is niet bekend hoe de keuzes bij de inrichting van de
					 Werkpleinen uitpakken voor de kwaliteit van de diagnose.
 In de regionale actieplannen zien wij weinig aandacht voor
					 het verbeteren van de diagnose. Het risico bestaat daarom dat de diagnose voor
					 jongeren met meervoudige problematiek nog tekortschiet.
 
 
				 Aanbeveling
 Wij bevelen de minister van SZW aan om in het kader van de
				 uitvoering van de motie-Spekman c.s. alsnog concrete verbetermaatregelen voor
				 de diagnose te formuleren.
 Wij bevelen het UWV aan om, in overleg met gemeenten, na te
				 gaan wat er geleerd kan worden van de verschillende werkwijzen van
				 Jongerenloketten en Werkpleinen om de kansen en belemmeringen van jongeren (of
				 andere werkzoekenden) in beeld te brengen. Daarbij zou het UWV moeten nagaan
				 hoe bij de diagnose vaker informatie kan worden ingewonnen bij andere
				 instanties, met name uit de zorgketen.
 
 
 
 
 3
 OUTREACHEND EN OPLOSSINGSGERICHT WERKEN
 
 
 
 3.1
 Achtergrond van onze aanbevelingen uit 2008
 
 In ons rapport van 2008 concludeerden wij dat de begeleiding
				 van werkloze jongeren met meervoudige problematiek nog te weinig aansloot bij
				 hun beperkte zelfredzaamheid en bij hun belemmeringen. Begeleiders van CWI,
				 gemeente en RMC werkten namelijk nog vrij weinig outreachend en
				 oplossingsgericht. Daardoor ontstond het risico dat de jongeren niet verder
				 kwamen, omdat ze zelf immers niet in staat waren om hun eigen problemen op te
				 lossen. De belemmeringen van jongeren om naar school of werk te gaan namen dan
				 ook vaak niet af of namen zelfs toe.
 
 Wij deden in 2008 de volgende aanbevelingen:
 
 
 •
 Aan de minister van SZW: stimuleer het CWI en gemeenten
						 om jongeren met meervoudige problematiek intensiever te begeleiden. Omdat deze
						 jongeren meestal niet direct aan het werk of terug naar school kunnen, zou de
						 minister de mogelijkheden kunnen bekijken om niet alleen te sturen op uitstroom
						 naar werk of school, maar ook op tussenliggende doelen als bijvoorbeeld
						 schuldenvrij zijn. De minister van SZW zou hiervoor samen met andere betrokken
						 ministers prestatie-indicatoren kunnen ontwikkelen.
 
 
 •
 Aan gemeenten (ook voor de RMC-functie): differentieer in
						 de aanpak van werkloze jongeren door begeleiders de ruimte te geven en indien
						 nodig te stimuleren jongeren met verschillende grote belemmeringen op een meer
						 outreachende en oplossingsgerichte wijze te begeleiden.
 
 
 
 
 De bewindspersonen gaven aan dat het Ministerie van SZW met
					 de vier grote steden overleg voerde om tot een aanpak te komen van de problemen
					 van jongeren die nog aan de kant stonden. De gemeenten wilden meer investeren
					 in een-op-eenbegeleiding en in een preventieve aanpak. De bewindspersonen
					 zeiden toe dat het Ministerie van SZW zou bevorderen dat de plannen er kwamen
					 en eenmalig financiële middelen beschikbaar zou stellen voor de uitvoering
					 daarvan.
 In ons nawoord raadden wij de minister en de vier grote
					 steden aan onze suggesties voor verbetering van de begeleiding in de plannen te
					 betrekken. Verder wezen we op de noodzaak om de aanpak te evalueren en, indien
					 succesvol, te verspreiden naar andere steden.
 
 
 
 
 3.2
 Stand van zaken in 2010
 
 
				 Initiatieven kabinet
 
 De staatssecretaris van SZW heeft de arbeidsmarktregio’s
					 gestimuleerd om jongeren met meervoudige problematiek intensiever te begeleiden
					 door convenanten af te sluiten in het kader van het Actieplan
					 Jeugdwerkloosheid. In de convenanten wordt van de regio’s gevraagd dat zij
					 expliciet aandacht hebben voor de begeleiding van kwetsbare jongeren.
 De minister van SZW heeft de afgelopen twee jaar op uitstroom
					 naar werk of school gestuurd (SZW, 2009a; SZW, 2010b). Er zijn geen
					 prestatie-indicatoren ontwikkeld om ook op tussenliggende doelen te sturen als
					 bijvoorbeeld schuldenvrij zijn. Wij hadden dit wel aanbevolen, omdat jongeren
					 met een meervoudige problematiek meestal niet direct aan het werk of naar
					 school kunnen.
 
 Eind 2008 heeft het Ministerie van SZW een convenant gesloten
				 met de vier grote steden (G4) over lokale banenplannen voor de harde kern
				 problematische jongeren (Tweede Kamer, 2008). Daarbij lag het accent niet
				 zozeer op het vinden van banen, maar meer op het voorkomen van instroom in de
				 bijstand. Een deel van de projecten richt zich dan ook op het voorkomen van
				 schooluitval. Een aantal projecten is ook voor de door ons onderzochte
				 doelgroep interessant. Een voorbeeld van een project waarin jongeren met
				 meervoudige problemen intensief worden begeleid is de
				 Van-acht-tot-achtbenadering in Amsterdam.
 
 
 Van-acht-tot-achtproject in Amsterdam
 
 De doelgroep van het Van-acht-tot-achtproject zijn jongeren
					 van tien tot achttien jaar die een groot risico lopen om met de politie in
					 contact te komen en/of af te glijden en jongeren tegen wie voor de eerste keer
					 een proces-verbaal is opgemaakt waaraan een straf is gekoppeld (Gemeente
					 Amsterdam, 2010). Het idee achter de aanpak is dat de jongere en zijn
					 activiteiten, van 8.00 uur tot 20.00 uur, in beeld komen en dat hierbij
					 structurele begeleiding plaatsvindt onder regie van één coach. Uitgangspunten
					 van het project zijn:
 
 
 1.
 Door middel van intensieve begeleiding van de jongeren
						 door de coach en samenwerking met hun ouders ervoor zorgen dat de jongeren
						 alternatief gedrag kunnen ontwikkelen binnen sociaal geaccepteerde
						 grenzen.
 
 
 2.
 Ouders blijven primair verantwoordelijk voor de opvoeding
						 van hun kinderen.
 
 
 3.
 De coach zit dicht op het gezin, maar staat er niet
						 boven.
 
 
 4.
 Een positieve insteek staat voorop, de aanpak sluit aan
						 bij mogelijkheden en sterke kanten van jongere en gezinsleden.
 
 
 5.
 De coach betrekt zowel het netwerk van de jongere als het
						 netwerk van voorzieningen in de aanpak.
 
 
 6.
 Binnen Van-acht-tot-acht is er aandacht voor onderwijs,
						 werk, huiswerk, sport en andere vrije tijdsactiviteiten.
 
 
 7.
 De coach van Van-acht-tot-acht is een «spin in het web».
						 Hij analyseert, coördineert en volgt of hulp voor jongere en gezin
						 daadwerkelijk wordt ingezet.
 
 
 Uit onderzoek van de gemeente Amsterdam (2010) blijkt dat bij
					 een groot aandeel van de onderzochte jongeren het criminele gedrag in de
					 onderzoeksperiode stabiel is gebleven. Bij een kleiner aandeel is er ook sprake
					 van een afname aan criminaliteit. De coaches geven aan dat ze vooral potentie
					 tot verbetering zien bij jongeren die nog in de «criminele kinderschoenen»
					 staan. Zowel het aantal jongeren dat een baan(tje) heeft als het aantal
					 jongeren dat naar school gaat is toegenomen. De onderzoekers geven echter aan
					 dat van de jongeren een select deel heeft meegedaan aan de nulmeting en daarvan
					 weer een select deel aan de eerste meting. Dit heeft mogelijk effect op de
					 resultaten van het onderzoek. 
 
 Op 15 januari 2009 heeft de minister van SZW aan de Tweede
				 Kamer toegezegd om samen met de gemeenten vast te stellen in hoeverre jongeren
				 met complexe problemen met deze opzet daadwerkelijk worden bereikt en wat
				 hiervan kan worden geleerd. In de voortgangsbrief Actieplan Jeugdwerkloosheid
				 van 13 april 2010 (SZW, 2010a) zegde de minister van SZW toe dat hij ervoor zou
				 zorgen dat de ervaringen uit de G4 in breder verband verspreid en gedeeld
				 worden. Er hebben echter geen evaluaties plaatsgevonden van de projecten.
 
				 Initiatieven in de regio’s
 Uit de quick scan van B&A (2010) naar de inspanningen van
				 regio’s voor kwetsbare jongeren blijkt dat partijen de noodzaak inzien van een
				 intensieve en persoonlijke aanpak. In de quick scan wordt gesproken over
				 «persoonlijke aandacht voor jongeren in de vorm van een «jobcoach» die de
				 jongere leidt in de tocht door instanties tot in de arbeidsmarkt, in plaats van
				 alle wisselende en tijdelijke contacten die de jongere nu heeft met
				 instanties.» De regionale partijen zijn volgens de quick scan nog niet zover om
				 dit te concretiseren en hun capaciteit te bundelen om een intensieve
				 begeleiding mogelijk te maken. Uit onderzoek van Policy Productions (2010) in
				 drie gemeenten blijkt dat de aard van de problematiek vaak vraagt om een meer
				 langdurige begeleiding en aanpak dan nu voorzien is.
 
 Wij zijn nagegaan of er in de regionale actieplannen
					 jeugdwerkloosheid aandacht wordt besteed aan outreachend en oplossingsgericht
					 werken. In meer dan de helft van de regionale actieplannen blijkt dit in meer
					 of mindere mate het geval te zijn. Het gaat dan meestal om het opsporen van
					 jongeren die nog niet in beeld zijn, bijvoorbeeld door middel van
					 huisbezoeken.
 Het intensief ondersteunen van werkloze jongeren met
					 meervoudige problematiek bij het oplossen van hun problemen is in de meeste
					 regio’s geen onderdeel van het actieplan.
 
 In onderstaand kader staat een voorbeeld van een regionaal
				 project waarin nadrukkelijk aandacht is voor oplossingsgericht werken.
 
 
 Arbeidstoeleiding voor kwetsbare jongeren in
						Twente
 
 
 Alle justitiële jeugdinrichtingen in Nederland werken met
						de Work-Wise-methodiek. In Twente wordt deze methode nu ook ingezet voor
						niet-justitiële kwetsbare jongeren met problemen op verscheidene
						leefgebieden.
 Bij de Work-Wise-methode krijgt een jongere één vaste
						individuele trajectbegeleider (ITB’er). De ITB’er heeft de regie over de
						begeleiding van de jongere. Deze ITB’er voert een uitgebreide diagnose uit naar
						wat een jongere kan en wil. Ook problemen op meerdere leefgebieden worden in
						kaart gebracht.
 De ITB’er gaat op basis van de diagnose op zoek naar een
						zinvolle daginvulling. Om de daginvulling te laten slagen, wordt ook iets aan
						de problemen op de verscheidene leefgebieden gedaan. Het kan dan bijvoorbeeld
						gaan om het regelen van een woonplek, het wegwerken van schulden, zorgen voor
						een sociaal netwerk en vrijetijdsbesteding. De duur van de begeleiding kan
						variëren van een half jaar tot anderhalf jaar. Voordat een jongere wordt
						losgelaten, moet hij of zij langere tijd goed functioneren. De ervaring leert
						dat het probleemgedrag van een jongere zich pas voordoet als de jongere een
						paar maanden ergens zit en zich op zijn of haar gemak begint te voelen.
 ITB’ers begeleiden 20 à 25 jongeren. Het aantal is
						afhankelijk van de zwaarte van de problemen die jongeren hebben. 
 
 
 
				 Conclusies
 
 Het kabinet heeft via de regionale actieplannen
					 jeugdwerkloosheid de regio’s gestimuleerd om kwetsbare jongeren intensiever te
					 begeleiden. De minister van SZW heeft niet onze suggestie overgenomen om
					 prestatie-indicatoren te ontwikkelen waarmee niet alleen op uitstroom kan
					 worden gestuurd, maar ook op tussenliggende doelen.
 Het Ministerie van SZW heeft plannen van de G4 ondersteund om
					 meer te investeren in een-op-eenbegeleiding van jongeren die nog aan de kant
					 staan. Dit is conform de toezegging van de minister uit 2008. Een deel van de
					 plannen van de G4 richt zich op onze doelgroep, namelijk werkloze jongeren met
					 meervoudige problematiek. Deze projecten waren medio 2010 nog niet
					 geëvalueerd.
 
 Het besef dat jongeren met meervoudige problematiek intensieve,
				 langdurige begeleiding nodig hebben, is regionaal geland. De meeste regio’s
				 hebben echter nog geen concrete plannen om jongeren intensief te ondersteunen
				 bij het oplossen van hun problemen, zo blijkt uit onderzoek van B&A en uit
				 de regionale actieplannen. In een behoorlijk aantal regio’s zijn er wel
				 concrete plannen om werkloze jongeren door een outreachende benadering op te
				 sporen.
 
 
 
 
 4
 INSTRUMENTEN
 
 
 
 4.1
 Achtergrond van onze aanbevelingen uit 2008
 
 In 2008 constateerden wij dat gemeenten en RMC’s bij de
				 begeleiding van werkloze jongeren met meervoudige problematiek vaak geen
				 passende instrumenten inzetten of niet optimaal gebruikmaakten van de
				 instrumenten van andere instanties. Jongeren krijgen dan een traject aangeboden
				 dat voor hen niet geschikt is, bijvoorbeeld omdat er te weinig begeleiding is
				 of omdat niet alle belemmeringen worden aangepakt.
 
 Wij zagen vier oorzaken voor het feit dat de aangeboden
					 instrumenten onvoldoende aansloten op de problematiek van werkloze
					 jongeren:
 
 
 1.
 Wanneer de diagnose gebrekkig is, bestaat het risico dat
						 er instrumenten worden ingezet die niet aansluiten op de situatie van de
						 jongere.
 
 
 2.
 Voor sommige specifieke belemmeringen, zoals psychische
						 problemen of een gebrekkige motivatie, waren er geen effectieve instrumenten.
						 Het kan zijn dat deze instrumenten niet bestonden, maar ook dat instanties of
						 jongerenbegeleiders niet op de hoogte waren van bepaalde instrumenten.
 
 
 3.
 Bepaalde instrumenten waren onvoldoende beschikbaar. Dat
						 gold bijvoorbeeld voor schuldhulpverlening en voor werkplekken in de sociale
						 werkvoorziening.
 
 
 4.
 De manier waarop de beschikbare voorzieningen waren
						 georganiseerd en werden gefinancierd kon een belemmering zijn. De verschillende
						 problemen van jongeren (bijvoorbeeld op het gebied van gezondheid, schulden of
						 huisvesting) vragen vaak een specialistische aanpak. Deze specialistische
						 voorzieningen waren veelal in afzonderlijke instanties georganiseerd en soms
						 was er een aparte indicatie voor nodig. Instanties konden daardoor zelf maar
						 een stukje leveren van de hulpverlening die een jongere nodig heeft. Voor de
						 rest moesten ze doorverwijzen. Daardoor duurde het lang voordat een jongere de
						 juiste hulpverlening kreeg.
 
 
 
 
 Wij deden de minister van SZW en de minister voor Jeugd en
					 Gezin de volgende aanbevelingen:
 
 
 •
 Ga in overleg met de uitvoerende instanties na of er voor
						 jongeren met specifieke belemmeringen (zoals psychische problemen en een
						 gebrekkige motivatie) effectieve instrumenten bestaan. Als er onvoldoende
						 effectieve instrumenten blijken te zijn, zouden de ministers moeten bevorderen
						 dat dergelijke instrumenten worden ontwikkeld. Als bestaande effectieve
						 instrumenten onvoldoende worden ingezet, zouden de ministers de bekendheid van
						 instanties en jongerenbegeleiders met deze instrumenten moeten vergroten,
						 bijvoorbeeld door het (laten) opzetten van benchmarks of door het verspreiden
						 van kennis over effectieve instrumenten.
 
 
 •
 Ga in overleg met gemeenten en andere uitvoerende
						 partijen na hoe de beschikbaarheid en de toegankelijkheid van specialistische
						 voorzieningen voor jongeren met meervoudige problematiek kunnen worden
						 verbeterd. De bewindspersonen gingen niet integraal in op deze aanbeveling. Wel
						 zegde de minister voor Jeugd en Gezin toe dat hij zou inventariseren wat de
						 succesfactoren zijn voor een intersectoraal zorgaanbod en dat hij deze kennis
						 ter beschikking zou stellen aan het veld.
 
 
 •
 Ga bij het ontwikkelen en implementeren van nieuwe
						 instrumenten, zoals de campussen en de werkleerplicht, na in hoeverre deze
						 instrumenten ook passend zijn voor de doelgroep van dit onderzoek. In reactie
						 hierop zegden de bewindspersonen toe dat de haalbaarheid en effectiviteit van
						 de campussen zouden worden onderzocht in proefprojecten.
 
 
 
 
 
 
 4.2
 Stand van zaken in 2010
 
 
				 Initiatieven kabinet
 Om aanvullende voorzieningen tot stand te brengen voor
				 kwetsbare jongeren heeft het vorige kabinet zich vooral gericht op het
				 stimuleren van plusvoorzieningen en op de proefprojecten voor de
				 campussen.
 
				 1. Totstandkoming van plusvoorzieningen
 
 Het vorige kabinet heeft met plusvoorzieningen invulling
					 gegeven aan de aanbevelingen die de Wetenschappelijke Raad voor het
					 Regeringsbeleid (WRR) deed in het rapport Vertrouwen in de
					 school (WRR, 2009). Een plusvoorziening is een uitbreiding van het
					 bestaande aanbod op scholen voor voorgezet en middelbaar (beroeps)onderwijs,
					 bedoeld voor overbelaste jongeren. 
					 8 De WRR omschrijft overbelaste jongeren als jongeren
						 die gebukt gaan onder meervoudige problematiek, en bij wie schooluitval vaak de
						 voorbode is van algehele maatschappelijke uitval. De voorzieningen bestaan uit combinaties van regulier
					 onderwijs, zorg en indien nodig begeleiding naar de arbeidsmarkt. Het accent
					 ligt bij de plusvoorzieningen op het voorkomen van schooluitval (preventie).
					 Maar in voorkomende gevallen kan een jongere die niet meer naar school gaat,
					 ook worden teruggeleid naar school (curatie).
 Het vorige kabinet stimuleerde de totstandkoming van
					 plusvoorzieningen op twee manieren: via een tijdelijke subsidieregeling voor
					 RMC-regio’s (in totaal € 60 miljoen voor de schooljaren 2009–2010 en 2010–2011)
					 en via de decentralisatie-uitkering Jeugd (vanaf 2010 structureel € 21,7
					 miljoen via het Gemeentefonds). Het kabinet-Rutte/Verhagen stelt blijkens het
					 regeerakkoord € 30 miljoen structureel beschikbaar voor de financiering van
					 plusvoorzieningen en wijkscholen (Tweede Kamer, 2010c).
 
 
				 2. Proefprojecten campussen
 
 De proefprojecten voor de campussen zijn gestart naar
					 aanleiding van de constatering van de Taskforce Jeugdwerkloosheid in 2006, dat
					 ongeveer 40 000 jongeren niet zouden willen leren of werken. Deze jongeren
					 zouden met drang en of dwang moeten worden gedisciplineerd en heropgevoed,
					 waarvoor negen proefprojecten zijn aangewezen. Van 2007 tot en met 2009 is de
					 effectiviteit onderzocht.
 In september 2010 heeft het toenmalige kabinet het
					 eindrapport van de evaluatie aan de Tweede Kamer gezonden (Jeugd en Gezin,
					 2010a). Uit de evaluatie blijkt dat in de proefprojecten maar een deel van de
					 jongeren is ingestroomd die volgens de Taskforce Jeugdwerkloosheid bereikt
					 hadden moeten worden. Er zijn niet zozeer jongeren ingestroomd waarvoor «drang
					 en dwang» nodig was om hen af te houden van maatschappelijk ongewenst gedrag.
					 Wel was er bij alle deelnemers sprake van een opeenstapeling van
					 problemen.
 Het kabinet zocht de verklaring voor de geringe instroom van
					 echt onwillige jongeren onder meer in het gegeven dat deze groep volgens
					 actuele cijfers kleiner is dan in 2007 geschat (14 000 in plaats van 40 000).
					 Ook constateerde het kabinet dat de doelgroep steeds beter wordt bereikt,
					 doordat het voorzieningenaanbod zich sterk heeft ontwikkeld: «waar
					 oorspronkelijk vooral gedacht werd aan plaatsing van onwillige jongeren onder
					 dwang, ligt het accent nu vooral op het outreachend en waar nodig onder drang
					 binnenhalen van jongeren.»
 Het demissionaire kabinet liet in 2010 de standpuntbepaling
					 over een mogelijk vervolg op de proefprojecten over aan een volgend kabinet.
					 Het nieuwe kabinet heeft inmiddels laten weten dat de proefprojecten, gelet op
					 de uitkomsten van de evaluatie, waarschijnlijk geen nieuwe financiering vanuit
					 het Rijk zullen ontvangen (Tweede Kamer, 2010d).
 
 Naar aanleiding van de quick scan van B&A heeft het vorige
				 kabinet aangekondigd in het najaar van 2010 een handreiking te ontwikkelen voor
				 de regio’s met het instrumentarium dat ingezet kan worden voor kwetsbare
				 jongeren (SZW, 2010b). Aan deze handreiking werd bij het ter perse gaan van dit
				 rapport de laatste hand gelegd.
 
 De minister voor Jeugd en Gezin heeft conform zijn toezegging
					 uit 2008 de succesfactoren voor een intersectoraal zorgaanbod laten
					 inventariseren (Van Ojen Beleidsonderzoek, 2009). De uitkomsten daarvan zijn
					 meegenomen in de toekomstvisie Perspectief voor jeugd en
					 gezin. In die toekomstvisieheeft het vorige kabinet aangegeven dat er
					 een betere aansluiting moet komen van de zorg voor jeugdigen en gezinnen op
					 andere regelingen, zoals huisvesting, school, werk en schuldsanering (Jeugd en
					 Gezin, 2010b). Daartoe werd voorgesteld verschillende geldstromen voor het
					 jeugdzorgaanbod te bundelen en onder verantwoordelijkheid van gemeenten te
					 brengen. Dit betreft onder meer de vormen van jeugdzorg die nu onder de
					 verantwoordelijkheid van de provincies vallen en de jeugdzorg op grond van de
					 AWBZ. Het kabinet-Rutte/Verhagen heeft dit voorstel overgenomen (Tweede Kamer,
					 2010c). In de toekomstvisie wordt ook aangegeven dat de indicatiestelling voor
					 verschillende vormen van jeugdzorg moet worden vereenvoudigd; laagdrempelige
					 hulp en ondersteuning zouden zonder indicatie beschikbaar moeten komen. Het
					 kabinet-Rutte/Verhagen moet over dit element uit de toekomstvisie nog een
					 standpunt innemen.
 Een andere vereenvoudiging in de financieringsstructuur heeft
					 al plaatsgevonden: vanaf 2009 mogen gemeenten het participatiebudget ook
					 inzetten voor leerwerktrajecten voor jongeren onder de achttien jaar.
 
 
				 Initiatieven in de regio’s
 
 Op verzoek van de minister voor Jeugd en Gezin heeft Policy
					 Productions onderzoek gedaan naar de toereikendheid van voorzieningen voor
					 probleemjongeren die niet naar school gaan of werken. Het rapport geeft een
					 indruk van de stand van zaken in drie gemeenten (Policy Productions, 2010). De
					 resultaten laten zien dat veel van de problemen die wij in 2008 constateerden
					 nog actueel zijn in deze gemeenten:
 
 
 •
 De gemeenten achten de huidige voorzieningen in hun stad
						 voor de meeste jongeren toereikend. Wel ontbreekt het vaak aan een goed
						 overzicht van de voorzieningen.
 
 
 •
 De gemeenten constateren dat de aard van de problematiek
						 vaak om een meer langdurige aanpak en begeleiding vraagt dan nu is
						 voorzien.
 
 
 •
 De drie gemeenten signaleren dat voor een aantal kleine,
						 specifieke groepen de voorzieningen niet toereikend zijn. Het gaat dan om licht
						 verstandelijk gehandicapten, dak- en thuisloze jongeren en jongeren met
						 psychische problemen.
 
 
 •
 Ook blijkt dat de huidige financieringsstructuur als
						 versnipperd wordt ervaren en een beperking vormt bij het starten van
						 voorzieningen die ondersteuning bieden op een combinatie van leefdomeinen.
 
 
 
 Uit de regionale actieplannen jeugdwerkloosheid die wij hebben
				 bestudeerd blijkt dat de regio’s, op een enkele uitzondering na, een behoefte
				 signaleren aan aanvullende instrumenten voor kwetsbare jongeren. In de meeste
				 actieplannen treffen we dan ook voorstellen aan voor het ontwikkelen van nieuwe
				 instrumenten. De ontwikkeling bevindt zich in de meeste gevallen nog in een
				 pril stadium, zo blijkt uit de actieplannen.
 
				 Conclusies
 
 Zowel bij het Rijk als in de regio’s is het besef gegroeid
					 dat aanvullende voorzieningen nodig zijn voor de begeleiding van werkloze
					 jongeren met meervoudige problematiek. De plusvoorzieningen kunnen gedeeltelijk
					 in die behoefte voorzien, al zijn die vooral gericht op het voorkomen van
					 schooluitval. Het kabinet-Rutte/Verhagen is voornemens de plusvoorzieningen
					 structureel te financieren. De minister voor Jeugd en Gezin heeft conform zijn
					 toezegging uit 2008 de effectiviteit van campussen laten onderzoeken. Hieruit
					 bleek dat de beoogde doelgroep van onwillige jongeren slechts beperkt werd
					 bereikt.
 Ook via de regionale actieplannen is een begin gemaakt met
					 het ontwikkelen van aanvullende voorzieningen. In de meeste gevallen staat die
					 ontwikkeling blijkens de actieplannen nog in de kinderschoenen.
 
 
 Om jongeren op verschillende leefdomeinen ondersteuning te
					 kunnen bieden, is het van belang dat de organisatie en financiering van de
					 voorzieningen zoveel mogelijk worden ontschot. Het vorige kabinet heeft daartoe
					 de mogelijkheden voor de inzet van het participatiebudget verruimd.
 De minister voor Jeugd en Gezin heeft, conform zijn
					 toezegging uit 2008, de succesfactoren voor een intersectoraal zorgaanbod laten
					 inventariseren. De uitkomsten daarvan zijn meegenomen in de toekomstvisie
					 Perspectief voor jeugd en gezin. Daarin stelde het
					 vorige kabinet voor alle taken en middelen op het gebied van jeugdzorg over te
					 hevelen naar gemeenten, zodat het eenvoudiger wordt samenhang aan te brengen
					 tussen jeugdzorg en andere gemeentelijke taakvelden zoals welzijn, onderwijs,
					 schuldhulpverlening en werk en inkomen. Het kabinet-Rutte/Verhagen heeft dit
					 voorstel overgenomen. Of hiermee de belemmeringen voor regio’s om jongeren
					 integrale ondersteuning te bieden daadwerkelijk worden weggenomen, kunnen wij
					 op basis van dit terugblikonderzoek niet zeggen.
 
 
 
 
 
 5
 SAMENWERKING EN INFORMATIE-UITWISSELING
 
 
 
 5.1
 Achtergrond van onze aanbeveling uit 2008
 
 
 In ons rapport concludeerden wij destijds dat de samenwerking
					 en de informatie-uitwisseling tussen de verschillende instanties die werkloze
					 jongeren met meervoudige problematiek begeleiden, kon worden verbeterd. Dit
					 gold zowel voor de samenwerking tussen de partijen binnen de SUWI-keten
					 (gemeenten, CWI en UWV) als voor de samenwerking van deze partijen met
					 instanties uit zorg, hulpverlening en onderwijs. De samenwerking tussen de
					 instanties uit de zorg en de hulpverlening enerzijds en de SUWI-ketenpartners
					 anderzijds was het minst ver ontwikkeld. Er waren weinig contacten tussen deze
					 twee ketens.
 Factoren die een goede informatie-uitwisseling tussen
					 instanties konden belemmeren waren onder meer de onbekendheid met de
					 privacywetgeving, het niet maken van (concrete) afspraken tussen organisaties
					 over onderlinge samenwerking en het denken vanuit de doelen van de eigen
					 organisatie. Doordat de samenwerking en informatie-uitwisseling niet altijd
					 goed verliep, ontstonden onderbrekingen in de begeleiding, konden instanties
					 jongeren verkeerd doorverwijzen of werden instrumenten ingezet die niet
					 geschikt waren voor de betreffende jongeren.
 
 
 Wij deden in 2008 de volgende aanbevelingen:
 
 
 •
 Aan de minister voor Jeugd en Gezin: ga in overleg met de
						 ministers van SZW, OCW en VWS, na op welke wijze de verkokering tussen
						 instanties uit ketens die bij de begeleiding van jongeren met meervoudige
						 problematiek betrokken zijn, kan worden verminderd. Vooral de verbetering van
						 de samenwerking en de informatie-uitwisseling tussen de SUWI-ketenpartners en
						 de zorg en de hulpverlening is voor deze jongeren van belang.
 
 
 •
 Aan gemeenten (ook voor de RMC-functie) en het CWI (thans
						 UWV Werkbedrijf): bekijk met elkaar en met het UWV, de ROC’s en partijen uit de
						 zorg en de hulpverlening welke afspraken kunnen worden gemaakt om de
						 samenwerking en informatie-uitwisseling een structureel karakter te geven.
 
 
 
 
 
 
 5.2
 Stand van zaken in 2010
 
 Aangezien de samenwerking tussen de zorgketen en de
				 werk-en-inkomenketen het minst ver ontwikkeld was in 2008 en deze samenwerking
				 voor onze doelgroep van groot belang is, concentreren wij ons in dit hoofdstuk
				 hierop.
 
				 Initiatieven Tweede Kamer
 De Tweede Kamer heeft het initiatief genomen een
				 toekomstverkenning voor de jeugdzorg uit te voeren. De werkgroep
				 Toekomstverkenning Jeugdzorg heeft zich in haar verkenning geconcentreerd op de
				 jeugdzorg en zich niet gericht op alle aanpalende terreinen zoals het
				 arbeidsmarktbeleid, het armoedebeleid, en de openbare orde en veiligheid. De
				 werkgroep geeft in haar rapport Jeugdzorg
				 dichterbij aan dat het van belang is dat ook deze terreinen
				 uiteindelijk worden betrokken bij de oplossing van de problematiek. De rol van
				 scholen is wel meegenomen in de verkenning (Tweede Kamer, 2010a).
 
				 Initiatieven kabinet
 In het regeerakkoord van het kabinet-Rutte/Verhagen is een
				 stelselwijziging Jeugdzorg opgenomen (Tweede Kamer, 2010c). De jeugdzorg wordt
				 gefaseerd overgeheveld naar de gemeenten. Daarbij wordt een aantal
				 financieringsstromen gebundeld. Dit gaat gepaard met een efficiëntiekorting van
				 € 300 miljoen.
 
 Het vorige kabinet heeft een wijziging van de Wet op de
					 Jeugdzorg voorgesteld waarin het regelt dat instanties uit de jeugdketen onder
					 regie van de gemeenten niet-vrijblijvende samenwerkingsafspraken maken (Jeugd
					 en Gezin, 2009). Deze afspraken dienen te worden gemaakt over de volle breedte
					 van de jeugdketen, dus niet alleen met instanties van maatschappelijk werk,
					 jeugdzorg, jeugdgezondheidszorg en onderwijs, maar ook met de eerstelijns
					 gezondheidszorg, geestelijke gezondheidszorg, gehandicaptenzorg, instanties
					 voor werk en inkomen, de leerplichtambtenaar, schuldhulpverlening,
					 woningcorporaties en de politie, het Openbaar Ministerie en het
					 Halt-bureau.
 De betrokken partijen moeten afspraken maken over de
					 taakverdeling tussen instanties, de coördinatie van de zorg, het gebruik van de
					 verwijsindex risico’s jeugdigen, de deelname aan casusoverleggen en het
					 oplossen van mogelijke knelpunten in de coördinatie van de zorg door middel van
					 een escalatiemodel. Het is de bedoeling de samenwerkingspartners van gemeenten
					 ook door middel van wijzigingen in de sectorwetgeving te verplichten tot
					 samenwerking. De relevante inspecties krijgen daarbij de taak om toezicht te
					 houden op die samenwerking. De wijziging van de Wet op de Jeugdzorg is
					 aanhangig bij de Tweede Kamer. De aanvullende sectorwetgeving voor de
					 onderwijssector is in ontwikkeling. Voor andere sectoren is dat nog niet het
					 geval.
 
 
 Bij de vorming van Centra voor Jeugd en Gezin (CJG) zijn de
					 partijen uit de keten voor werk en inkomen niet in het basismodel opgenomen.
					 Gemeenten mogen zelf beslissen of ze de keten van werk en inkomen integreren
					 met het CJG. In een recent onderzoek naar de CJG-vorming worden
					 jongerenloketten en het UWV niet genoemd als samenwerkingspartner (Regioplan,
					 2010).
 Het UWV en de gemeentelijke sociale diensten zijn evenmin
					 aangewezen als meldingsbevoegde instanties voor de verwijsindex risicojongeren
					 (Tweede Kamer, 2010b). De minister voor Jeugd en Gezin heeft dit besloten naar
					 aanleiding van adviezen van het College bescherming persoonsgegevens (CBP) en
					 de Raad van State over de reeds grote kring van meldingsbevoegde instanties. In
					 2012 zal het gebruik van de verwijsindex worden geëvalueerd. Het is de
					 bedoeling daarbij opnieuw te kijken naar de positie van het UWV en de
					 gemeentelijke sociale diensten.
 
 In het kader van het Actieplan Jeugdwerkloosheid ondersteunt
				 het Rijk een initiatief van de MO-groep en MKB-Nederland om te komen tot een
				 sluitende aanpak bij de arbeidstoeleiding van jeugdzorgjongeren. Uit een
				 onderzoek van de MO-Groep en MKB-Nederland uit 2008 bleek dat arbeidstoeleiding
				 een grote bijdrage kon leveren aan het rendement van jeugdzorg
				 (MKB-NL/MO-groep, 2008). Arbeidstoeleiding was echter over het algemeen niet
				 structureel ingebed bij jeugdzorginstellingen. De minister voor Jeugd en Gezin
				 heeft middelen ter beschikking gesteld om hiermee in vijf proefprojecten
				 ervaring op te doen. Deze projecten concentreren zich op de vraag hoe
				 jeugdzorginstellingen in samenwerking met onderwijs en het midden- en
				 kleinbedrijf jongeren beter kunnen begeleiden naar een zelfstandige positie op
				 de arbeidsmarkt (SZW, 2010b). De proefprojecten richten zich onder meer op
				 jongeren van zestien en zeventien jaar voor wie een startkwalificatie niet
				 haalbaar is. Het UWV verzorgt binnen deze proefprojecten de koppeling van
				 jongeren aan ondernemers. De projecten lopen tot 31 december 2011. De projecten
				 moeten onder meer een inventarisatie opleveren van hobbels waar partijen
				 tijdens de proef tegenaan zijn gelopen en waarvan is gebleken dat partijen die
				 zelf niet konden wegwerken.
 
				 Initiatieven in de regio’s
 
 Het vorige kabinet heeft de regio’s gevraagd om in de
					 regionale actieplannen inzichtelijk te maken hoe relevante partijen, zoals de
					 gemeenten en UWV Werkbedrijf, het onderwijs, de jeugdzorg, de werkgevers en de
					 kenniscentra zijn betrokken.
 Uit de regionale actieplannen blijkt dat in de meeste
					 actieplannen wel iets wordt gezegd over de betrokkenheid van de zorg en
					 hulpverlening. Jeugdzorg wordt hier het vaakst genoemd. De betrokkenheid van
					 Jeugdzorg varieert van betrokkenheid bij het opstellen van het regionale plan
					 van aanpak tot een partij om in de toekomst contact mee op te nemen. Jeugdzorg
					 is soms ook betrokken in specifieke projecten die in het actieplan worden
					 genoemd. Andere zorg- en/of hulpverleners zoals GGZ, MEE en jeugdhulpverlening
					 worden weinig genoemd in de regionale actieplannen.
 
 
 Uit verschillende onderzoeken blijkt dat de samenwerking in
					 de praktijk moeilijk van de grond komt. Wij noemen in dit verband drie
					 onderzoeken:
 
 
 •
 Uit de quick scan van B&A (2010) is gebleken dat de
						 regio’s in de uitvoering nog onvoldoende er in slagen de samenwerking tussen de
						 betrokken partijen te versterken. De rolverdeling tussen organisaties is nog
						 onduidelijk en het is onvoldoende helder hoe de sturing is geregeld. Partijen
						 onderkennen het belang van goede samenwerking, maar waren nog niet bereid
						 verantwoordelijkheden over te hevelen.
 
 
 •
 Uit het eindverslag van het ondersteuningteam aanpak
						 arbeidsmarkt (SZW, 2010c) blijkt dat de instellingen voor jeugdzorg nog niet
						 zijn aangehaakt op de infrastructuur van de werkpleinen. Het kost volgens het
						 ondersteuningsteam veel tijd en energie een brug te slaan tussen de jeugdzorg
						 en de arbeidsmarkt.
 
 
 •
 Uit het onderzoek van Policy Productions (2010) –
						 gebaseerd op onderzoek bij drie gemeenten – blijkt eveneens dat de samenwerking
						 tussen betrokken partijen beter moet. Policy Productions wijst onder meer op
						 het ontbreken van een duidelijke taakverdeling tussen partijen en op de
						 verschillen in aansturing en tegengestelde organisatiebelangen.
 
 
 
 Uit deze onderzoeken leiden wij af dat de problemen die wij in
				 2008 constateerden nog steeds actueel zijn.
 Naar aanleiding van de quick scan van B&A heeft het vorige
				 kabinet aangekondigd regio’s extra te ondersteunen bij het versterken van de
				 samenwerking. In de periode augustus tot en met november 2010 zijn in 27
				 arbeidsmarktregio’s doorbraaksessies gehouden. Deze sessies hebben geleid tot
				 een extra impuls om de aanpak van kwetsbare jongeren te verbeteren. Het kabinet
				 heeft voor het uitvoeren van deze extra ondersteuningsimpuls € 3 miljoen aan de
				 regio’s beschikbaar gesteld (Jeugd en Gezin, z.d.).
 In het onderstaande kader staat een voorbeeld van een regionaal
				 project waarin nadrukkelijk aandacht is voor samenwerking en
				 informatie-uitwisseling.
 
 
 Arbeidstoeleiding voor kwetsbare jongeren in
						Twente
 
 
 In Twente worden drie projecten 
						9Het betreft de volgende drie projecten: (1) School
							 via Arbeidstoeleiding voor Zorgleerlingen; (2) Werkervaring/stage via Actieplan
							 Jeugdwerkloosheid voor kwetsbare jongeren en (3) Arbeidscontract via
							 Provinciaal plan 1 000 Jongerenplan. die zijn gericht op kwetsbare jongeren samengevoegd
						in één traject. De rode draad in deze projecten is de inzet van een Individueel
						Trajectbegeleider (ITB’er) die zorgt voor de begeleiding van de jongere op alle
						leefgebieden (zie ook het kader in § 4.2). Er werken nu in het totaal twaalf
						ITB’ers in de projecten die bij verschillende organisaties zitten (onder andere
						jeugdzorg, justitiële jeugdinrichting Rentray, UWV). Elke ITB’er begeleidt 20 à
						25 jongeren. Twee keer in de week komen alle begeleiders samen om ervaringen
						met de jongeren en kennis uit te wisselen. Omdat de begeleiders bij
						verschillende organisaties werken, kunnen ze veel van elkaar leren. Een keer in
						de vijf weken is er ITB-overleg. Jongeren kunnen op diverse manier in het
						project terechtkomen: via het onderwijs, de jeugdzorg, de jeugdreclassering,
						het RMC, het jongerenwerk, de jeugdpolitie, het jongerenloket, het UWV of hun
						ouders. In het kader van de diagnose wordt informatie vergaard via de jongere
						zelf, via de organisatie die de jongere heeft doorverwezen en indien de jongere
						daar toestemming voor geeft via andere betrokken organisaties. Jongeren worden
						vaak ingeschreven bij het jongerenloket zodat er geld beschikbaar komt voor
						opleidingen. Er wordt geprobeerd om elke jongere naast het vinden van werk ook
						nog een startkwalificatie te laten halen.
 In de projecten werken de volgende organisaties samen:
						Jarabee (jeugdzorg), de provincie Overijssel, gemeenten (Hengelo, Enschede,
						Almelo en kleinere gemeenten), onderwijsinstellingen, het UWV, de
						jongerenloketten, werkgevers, Colo (de samenwerkende kenniscentra voor
						beroepsonderwijs en bedrijfsleven), jeugdreclassering, Commujon
						(jeugdhulpverlening), politie en woningcorporaties. De projectleider noemt de
						samenwerking geweldig goed.
 Een risico voor de projecten is de financiering. De inzet
						van ITB’ers wordt betaald uit tijdelijke potjes (onder meer uit het regionale
						actieplan). Medio 2011 is het onzeker of de projecten kunnen worden voortgezet.
						Het regulier maken van de financiering is lastig te regelen in tijden van
						bezuiniging volgens de projectleider. Zij vindt dit frustrerend omdat dit
						traject kan voorkomen dat een jongere instroomt in duurdere trajecten van onder
						meer justitie en jeugdzorg.
 
 
 
				 Conclusie
 
 Hoewel er bij het opstellen van de regionale actieplannen
					 aandacht is geweest voor het verbeteren van de samenwerking, komt de
					 samenwerking tussen de werk-en-inkomenketen en de zorgketen over het algemeen
					 nog niet goed van de grond. In een aantal regio’s wordt samengewerkt met
					 jeugdzorg. Andere zorgpartijen zoals GGZ zijn niet of nauwelijks betrokken
					 geweest bij het opstellen van de regionale actieplannen.
 Het kabinet stimuleert de samenwerking tussen de
					 werk-en-inkomenketen en de zorgketen via de proefprojecten van MKB-Nederland en
					 de MO-groep Jeugdzorg. Er is wetgeving in voorbereiding voor het versterken van
					 de gemeentelijke regierol in de jeugdketen en het kabinet wil de jeugdzorg
					 overhevelen naar gemeenten. Het is nog te vroeg om de effecten van deze
					 initiatieven te kunnen beoordelen.
 
 
				 Aanbeveling
 Wij bevelen de ministers van SZW en VWS aan om na te gaan hoe
				 de prille samenwerking tussen de werk-en-inkomenketen en de zorgketen verder
				 gestimuleerd kan worden. Een eerste stap kan worden gezet in de bijeenkomsten
				 waarin met de betrokken partijen wordt besproken hoe de resultaten van het
				 Actieplan Jeugdwerkloosheid voor de toekomst benut kunnen worden (zie hoofdstuk
				 1). Het zou goed zijn in deze bijeenkomsten specifiek aandacht te besteden aan
				 kwetsbare jongeren en de prille samenwerking tussen de werk-en-inkomenketen en
				 de zorgketen.
 Ook bevelen wij de ministers van SZW, OCW en VWS aan om na te
				 gaan of de domeinoverstijgende samenwerking kan worden gestimuleerd door de
				 financieringsstructuur (verder) te vereenvoudigen en meer te richten op het
				 domeinoverstijgende resultaat.
 Wij vinden het belangrijk dat bij de evaluatie van de
				 Verwijsindex risicojongeren in 2012 opnieuw wordt bekeken of de gemeentelijke
				 sociale diensten en het UWV kunnen worden aangewezen als meldingsbevoegde
				 instanties.
 
 
 
 
 6
 REGIE
 
 
 
 6.1
 Achtergrond van onze aanbevelingen uit 2008
 
 
 Bij de begeleiding van werkloze jongeren met meervoudige
					 problematiek naar school of werk zijn vaak verschillende organisaties
					 betrokken. In 2008 constateerden wij dat het regelmatig niet duidelijk is wie
					 van deze organisaties de regie voert over de begeleiding van een jongere. We
					 spreken dan over regie op casusniveau. Dit kan als gevolg hebben dat zich
					 onderbrekingen voordoen in de begeleiding van jongeren en dat jongeren uit
					 beeld raken. Verder worden het doel en de aanpak van de begeleiding van een
					 jongere vaak niet voldoende afgestemd tussen de betrokken organisaties.
 Wij deden in 2008 de volgende aanbevelingen:
 
 
 •
 Aan de minister voor Jeugd en Gezin: ga in overleg met
						 andere betrokken ministers na hoe er in de uitvoering vaker duidelijke
						 afspraken kunnen worden gemaakt over de regie over de begeleiding van jongeren.
						 Deze aanbeveling leidde tot een toezegging. Het kabinet gaf aan een
						 wetsvoorstel voor te bereiden om de regierol van gemeenten te versterken.
 
 
 •
 Aan gemeenten en CWI: betrek de regievoering over de
						 begeleiding van werkloze jongeren bij het maken van afspraken over samenwerking
						 en informatie-uitwisseling.
 
 
 
 
 
 
 6.2
 Stand van zaken 2010
 
 
				 Initiatieven kabinet
 In § 5.2 hebben wij uiteengezet dat het kabinet-Rutte/Verhagen
				 gemeenten via een wijziging van de Wet op de Jeugdzorg de regie wil geven in de
				 jeugdketen. Hiermee wordt invulling gegeven aan de toezegging die het vorige
				 kabinet in 2008 deed. Aangezien het wetsvoorstel nog aanhangig is bij de Tweede
				 Kamer, is het nog te vroeg om te beoordelen welk effect het wetsvoorstel zal
				 hebben op de begeleiding van werkloze jongeren met meervoudige
				 problematiek.
 Voor werkloze jongeren met meervoudige problemen die terug naar
				 school willen is het belangrijk dat de zorg in en om school goed is geregeld.
				 Het kabinet stimuleert de samenwerking in zorg- en adviesteams (ZAT’s). Dit
				 gebeurt onder meer via het Landelijk Steunpunt ZAT. In de ZAT’s coördineren
				 partijen als school, RMC, bureaus jeugdzorg (voornamelijk voortgezet
				 onderwijs), leerplicht en maatschappelijk werk de zorg aan leerlingen met
				 problemen. Daarbij worden ook afspraken gemaakt over de regie.
 
				 Initiatieven in de regio’s
 
 Regie over de begeleiding van een jongere komt bij een klein
					 deel van de regio’s terug in het actieplan. Zo staat in enkele actieplannen dat
					 dit een aandachtspunt is, waarnaar in de toekomst gekeken zal worden. In enkele
					 actieplannen wordt voor specifieke doelgroepen aangegeven welke partij de regie
					 voert.
 In onderstaand kader wordt een regionaal project beschreven
					 waarin nadrukkelijk aandacht is voor de regie over de begeleiding van
					 jongeren.
 
 
 
 Routecoaches Zuid-Holland Zuid
 
 
 In Zuid-Holland Zuid worden sinds enkele jaren voor
						kwetsbare jongeren zogeheten routecoaches ingezet. Aanvankelijk ging het om een
						proefproject voor Antilliaanse en Arubaanse jongeren; inmiddels kunnen de
						routecoaches ook worden ingezet voor andere kwetsbare jongeren.
 De routecoaches zijn ontstaan vanuit de vaststelling dat de
						overdracht van jongeren tussen instanties vaak problematisch verloopt, waardoor
						jongeren tussen wal en schip raken.
 Een routecoach begeleidt een jongere in zijn of haar
						contacten met hulpverlenende instanties. De routecoach zorgt dat de jongere bij
						relevante instanties wordt aangemeld, bewaakt de voortgang en kan een
						bemiddelende rol spelen als er problemen zijn tussen de jongere en de
						hulpverlenende instanties of tussen deze instanties onderling. De routecoaches
						zijn gedetacheerd bij verschillende instanties zodat zij daarmee gemakkelijk
						contact kunnen onderhouden.
 De begeleiding door de routecoach begint met een
						«schoonmaakactie» om het leven van de jongere op de rails te krijgen (regelen
						van identiteitsbewijs, zorgverzekering, huisvesting, uitkering/inkomen,
						inventariseren van schulden enzovoort. Ook wordt de jongere voor de
						leefgebieden waarop hij of zij problemen ondervindt aangemeld bij de
						verantwoordelijke instanties. De routecoach volgt de voortgang van de
						begeleiding daarna meer op afstand. Het doel is dat de jongere gaandeweg leert
						om zijn zaakjes zelf op orde te houden.
 Gedurende de eerste tien weken is een routecoach ongeveer
						tweeënhalf uur per week met een jongere bezig; daarna ongeveer twee uur per
						maand. Gemiddeld duurt de inzet van een routecoach anderhalf jaar, maar een
						langere inzet is mogelijk. 
 
 
 Policy Productions (2010) constateert in de al eerder genoemde
				 quick scan dat er in de drie gemeenten
				 onduidelijkheid is over de vraag wie de regie op de dienstverlening aan de
				 jongeren heeft. Twee van de drie onderzochte gemeenten gaan hier in de komende
				 jaren een goede aanpak voor ontwikkelen.
 
				 Conclusies
 
 Het kabinet-Rutte/Verhagen wil de regierol van gemeenten in
					 de jeugdketen wettelijk verankeren. Hiermee wordt invulling gegeven aan de
					 toezegging die het vorige kabinet in 2008 deed. In de toekomst zal moeten
					 blijken of gemeenten voldoende zijn toegerust om hun regierol op systeemniveau
					 waar te maken.
 Slechts een klein deel van de regio’s besteedt in het
					 actieplan aandacht aan de regie op casusniveau (dus voor de individuele
					 jongere). Op dit punt lijkt de situatie ten opzichte van 2008 niet wezenlijk
					 verbeterd.
 
 
 
 
 
 7
 BESTUURLIJKE REACTIES EN NAWOORD ALGEMENE REKENKAMER
 
 
 Wij hebben reacties op ons terugblikonderzoek ontvangen van de
				 staatssecretaris van SZW (mede namens de minister van OCW en de
				 staatssecretaris van VWS), van de voorzitter van de Raad van Bestuur van het
				 UWV en van de VNG.
 Hieronder hebben wij de drie bestuurlijke reacties samengevat.
				 De integrale reacties staan op onze website:
				 www.rekenkamer.nl.
 De reacties gaven ons aanleiding tot een nawoord, dat in de
				 slotparagraaf van dit hoofdstuk is opgenomen.
 
 
 
 7.1
 Reacties bewindspersonen, UWV en VNG
 
 
 
 7.1.1
 Reactie bewindspersonen
 
 
					 Algemeen
 Het kabinet ziet onder meer aan de dalende jeugdwerkloosheid
					 dat diverse beleidsmaatregelen – zoals het Actieplan Jeugdwerkloosheid – tot de
					 gewenste resultaten leiden. De dertig arbeidsmarktregio’s hebben in het eerste
					 jaar van de uitvoering van het Actieplan Jeugdwerkloosheid ruim 100 000
					 jongeren geplaatst in een baan, leerwerkbaan of stage. Van deze jongeren had
					 bijna de helft geen startkwalificatie. Ook zijn in 2009 12 000 jongeren extra
					 een jaar langer op het mbo-onderwijs gebleven, zodat zij beter gekwalificeerd
					 de arbeidsmarkt op konden.
 Het kabinet gaat uit van de talenten van jongeren en vindt
					 het belangrijk dat alle jongeren meedoen naar vermogen. Bijzondere aandacht
					 gaat daarbij uit naar de meest kwetsbare jongeren. Om die reden heeft de
					 staatssecretaris van SZW met zijn collega-bewindspersonen van OCW, VWS en
					 Veiligheid en Justitie (VenJ) afgesproken om voorgenomen beleidsmaatregelen die
					 de positie van kwetsbare jongeren beïnvloeden, in nauwe onderlinge afstemming
					 uit te werken.
 De staatssecretaris van SZW beschouwt onze aanbevelingen als
					 een nuttige en waardevolle aanvulling op de initiatieven die de afgelopen
					 periode in gang zijn gezet. Gezamenlijk moeten deze initiatieven ertoe leiden
					 dat de omvang van de kwetsbare groep jeugdige werklozen de komende jaren verder
					 zal afnemen. Hij zal onze bevindingen en aanbevelingen onder de aandacht
					 brengen van de uitvoerders door middel van de Verzamelbrief gemeenten.
 
					 Stimuleren domeinoverstijgende samenwerking en samenwerking
					 tussen werk-en-inkomenketen en zorgketen
 
 De staatssecretaris van SZW geeft aan dat de beoogde
						stelselherziening jeugdzorg (overheveling van de jeugdzorg naar gemeenten) en
						de beoogde invoering van één regeling voor de onderkant van de arbeidsmarkt
						(regeling «werken naar vermogen») in dezelfde lijn liggen als onze
						aanbevelingen gericht op het stimuleren van de domeinoverstijgende samenwerking
						en de prille samenwerking tussen de keten van werk en inkomen en de
						zorgketen.
 Het kabinet zal, vanuit een faciliterende rol, inzichten in
						werkzame elementen voor verbetering van de ketensamenwerking beschikbaar
						stellen aan gemeenten en samenwerkende partijen. Het kabinet betrekt daarbij de
						ervaringen van de dertig arbeidsmarktregio’s en van andere partijen die bij de
						uitvoering van het Actieplan Jeugdwerkloosheid betrokken zijn.
 
 
					 Volgen van voortgang op lokaal niveau
 In reactie op onze aanbeveling aan de ministers van VWS, SZW
					 en OCW om in het oog te houden of de intensieve en intersectorale begeleiding
					 van werkloze jongeren met meervoudige problematiek onder regie van de gemeenten
					 voldoende van de grond komt, schrijft de staatssecretaris dat gemeenten in
					 belangrijke mate beleidsvrijheid hebben om op lokaal niveau maatwerk te
					 organiseren. Het Rijk is systeemverantwoordelijk. Vanuit die
					 verantwoordelijkheid zal het kabinet de uitvoering door gemeenten volgen.
 
					 Diagnose
 
 De staatssecretaris van SZW geeft aan dat hij, vanwege de
						verantwoordelijkheidsverdeling tussen Rijk, gemeenten en uitvoerders, geen
						uitvoering zal geven aan onze aanbeveling om in het kader van de uitvoering van
						de motie-Spekman alsnog concrete verbetermaatregelen te formuleren voor het
						stellen van een tijdige en volledige diagnose bij werkzoekenden. Wel zal hij
						stimuleren dat ook op het terrein van diagnosestelling wijzen van aanpak die
						hun werking in de praktijk hebben bewezen, breder worden verspreid.
 De staatssecretaris wil met partijen in de uitvoering
						afspraken maken over verbeterpunten uit twee recente onderzoeksrapporten over
						meervoudige problematiek bij uitkeringsgerechtigden, van respectievelijk de
						Inspectie voor Werk en Inkomen (IWI, 2010) en Astri/Meccano (2010). De
						staatssecretaris geeft aan dat de verbeterpunten uit deze rapporten aansluiten
						op de aanbevelingen die wij doen met betrekking tot ketensamenwerking in de
						begeleiding van jongeren met meervoudige problemen.
 
 
					 Verwijsindex risicojongeren
 De staatssecretaris brengt ook de Verwijsindex risicojongeren
					 ter sprake, die in 2009 in werking is getreden. Hierin worden risicosignalen
					 over jongeren geregistreerd en kunnen hulpverleners vervolgens informatie
					 uitwisselen en onderling afstemmen over de begeleiding. Conform onze
					 aanbeveling om bij de evaluatie van de verwijsindex opnieuw te bekijken of de
					 gemeentelijke sociale diensten en het UWV als meldingsbevoegde instanties
					 kunnen worden aangewezen, zal de staatssecretaris van VWS voor 1 augustus 2012
					 bekijken of andere instanties met meldingsbevoegdheid aan de verwijsindex
					 kunnen worden toegevoegd. Hij betrekt daarin ook de positie van de
					 gemeentelijke sociale diensten en het UWV.
 
 
 
 7.1.2
 Reactie Raad van Bestuur van UWV
 
 
					 Algemeen
 Het UWV heeft met instemming kennisgenomen van het
					 conceptrapport en onderschrijft onze aanbevelingen.
 
					 Meervoudige problematiek
 Het UWV bevestigt dat de doelgroep «harde kern
					 jeugdwerklozen» in de praktijk veelal jongeren met meervoudige problematiek
					 betreft. Een groot deel van onze aanbevelingen omvat derhalve verbeteringen op
					 het terrein van de aanpak van multiproblematiek. Het UWV constateert dat deze
					 aanbevelingen overeenkomen met de verbeterpunten uit de twee eerdergenoemde
					 recente onderzoeken naar meervoudige problematiek bij uitkeringsgerechtigden
					 (IWI, 2010; Astri/Meccano, 2010). Het UWV wijst erop dat de staatssecretaris
					 van SZW heeft aangekondigd afspraken te willen maken met het UWV, de VNG en
					 Divosa over de aanpak van de in deze onderzoeken vermelde verbeterpunten (SZW,
					 2010d).
 
					 Leren van verschillende werkwijzen voor in beeld brengen van
					 kansen en belemmeringen van jongeren
 Onze aanbeveling aan het UWV om, in overleg met gemeenten, na
					 te gaan wat er kan worden geleerd van de verschillende werkwijzen van de
					 Jongerenloketten en de Werkpleinen om kansen en belemmeringen van jongeren in
					 beeld te brengen, zal door het UWV worden ingebracht in de gezamenlijke aanpak
					 binnen het Actieplan Jeugdwerkloosheid.
 
					 Context van activiteiten UWV
 Tot slot vraagt het UWV aandacht voor de context waarbinnen
					 het zijn activiteiten verricht ten behoeve van jongeren. Het UWV wijst erop dat
					 de sluitende aanpak voor jongeren verscheidene jaren geleden beleidsmatig is
					 verlaten. De extra activiteiten van het UWV voor jongeren op grond van het
					 Actieplan Jeugdwerkloosheid komen per 1 januari 2011 te vervallen doordat de
					 extra financiering verdwijnt. Ook wijst UWV erop dat de bezuinigingen als
					 gevolg van het regeerakkoord zullen leiden tot fundamentele keuzes in het
					 takenpakket van UWV Werkbedrijf.
 
 
 
 7.1.3
 Reactie VNG
 
 
					 Stand van zaken in 2010
 
 De VNG constateert dat wij ons in dit rapport nadrukkelijk
						baseren op de regionale actieplannen jeugdwerkloosheid. Enige terughoudendheid
						hierbij is volgens de VNG echter gepast.
 
 
 •
 Allereerst merkt de VNG op dat de regionale plannen pas
							 in september 2009 (of in sommige gevallen later dat najaar) en onder grote
							 tijdsdruk tot stand zijn gekomen. Per saldo waren de regio’s eind 2010, toen
							 wij ons onderzoek hadden afgerond, dus iets meer dan een jaar actief bezig met
							 de implementatie van die plannen. Dat is volgens de VNG een wat korte periode
							 om conclusies op te baseren.
 
 
 •
 Verder wijst de VNG erop dat de plannen een op maat
							 gesneden aanpak per regio beoogden te leveren. Dat kan inhouden dat regio’s
							 weloverwogen andere prioriteiten hebben gesteld. De VNG heeft de indruk dat wij
							 nu achteraf een eigen meetlat hanteren voor de regionale actieplannen;
							 bijvoorbeeld als wij concluderen dat er in regionale actieplannen weinig
							 aandacht is voor verbeteren van diagnose, of dat er geen concrete regionale
							 plannen zijn om jongeren intensief te ondersteunen. De VNG wijst erop dat niet
							 alle relevante initiatieven van gemeenten in de actieplannen zijn neergelegd;
							 ook buiten de regionale actieplannen zijn er initiatieven.
 
 
 •
 Ten slotte constateert de VNG dat wij nogal sterk de
							 nadruk leggen op inhoudelijke regionale plannen, terwijl het ontwikkelen van
							 «de regio» (het bevorderen van regionaal organiserend vermogen) zelf nog vaak
							 onderdeel van de plannen is, of het oprichten en versterken van een
							 jongerenloket, om daarmee vervolgens inhoudelijke stappen voor kwetsbare
							 jongeren te kunnen zetten.
 
 
 
 Hoewel de VNG zich in het algemeen kan aansluiten bij onze
					 observaties dat sommige aandachtspunten nog verder kunnen worden opgepakt, zou
					 daaraan, niet in algemene zin de kwalificatie moeten worden verbonden dat
					 initiatieven om de begeleiding van werkloze jongeren met meervoudige
					 problematiek te verbeteren nog in de kinderschoenen staan.
 
					 Mogelijke verbeterpunten
 De VNG meent dat er verbeteringen mogelijk zijn op de door
					 ons geschetste aandachtspunten. Een aantal van onze aanbevelingen zullen naar
					 verwachting min of meer vanzelf worden geïmplementeerd als op een goede wijze
					 invulling wordt gegeven aan de drie grote decentralisaties die het
					 kabinet-Rutte/Verhagen heeft voorgesteld: de invoering van één regeling voor de
					 onderkant van de arbeidsmarkt, de overheveling van de jeugdzorg naar gemeenten
					 en de overheveling van onderdelen van de AWBZ naar gemeenten. Deze
					 decentralisaties bieden mogelijkheden voor een meer integrale aanpak en
					 benadering van onder andere jeugdwerklozen met een meervoudige
					 problematiek.
 De VNG meent dat deze hervormingen slechts succesvol kunnen
					 zijn als gemeenten voldoende beleidsruimte en afdoende ontschotte budgetten
					 krijgen. De ministeries zouden zich daarbij moeten beperken tot het verschaffen
					 van algemene kaders; zij zouden een meer faciliterende en stimulerende rol
					 moeten innemen ten opzichte van gemeenten. Er moet vooral worden aangesloten
					 bij ontwikkelingen van onderop. Volgens de VNG past het daarbij niet dat het
					 Ministerie van SZW verbetermaatregelen voor de diagnose zou formuleren of
					 aanvullende prestatie-indicatoren zou opleggen, zoals wij hebben aanbevolen.
					 Het gaat er volgens de VNG juist om dat gemeenten en andere betrokken
					 organisaties worden gefaciliteerd en gestimuleerd om dat zelf te doen.
 De door het kabinet voorgestelde hervormingen zouden volgens
					 de VNG een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan het realiseren van onze
					 aanbevelingen. De VNG geeft echter aan dat de uitwerking van de
					 kabinetsvoorstellen voor gemeenten nog met veel onzekerheden is omgeven. De nu
					 door het kabinet geschetste financiële kaders stemmen volgens de VNG weinig
					 hoopvol als het gaat om de vraag of gemeenten die grote opgaven, zoals het goed
					 bedienen van de harde kern jeugdwerklozen, ook daadwerkelijk succesvol zullen
					 kunnen oppakken. Ook wijst de VNG erop dat bezuinigingen op bijvoorbeeld het
					 UWV negatieve effecten kunnen hebben op de dienstverlening aan jongeren vanuit
					 de jongerenloketten. Juist hiermee heeft de samenwerking en
					 informatie-uitwisseling tussen partijen in de laatste periode een stevige
					 impuls gehad.
 
 
 
 
 7.2
 Nawoord Algemene Rekenkamer
 
 De bewindspersonen constateren dat het Actieplan
				 Jeugdwerkloosheid tot het gewenste resultaat leidt. Wij vinden het nog te vroeg
				 om dit te constateren als het gaat om «kansen voor kwetsbare jongeren» – één
				 van de vijf hoofdlijnen uit het actieplan. Regionaal is inderdaad het besef
				 gegroeid dat kwetsbare jongeren een intensieve en langdurige begeleiding nodig
				 hebben, maar concrete verbeteringen staan veelal nog in de kinderschoenen. Om
				 de begeleiding van kwetsbare jongeren daadwerkelijk te verbeteren is meer
				 nodig: het aanpassen van werkprocessen, het ontwikkelen van methoden en
				 instrumenten voor de begeleiding, het bevorderen van samenwerking en
				 informatie-uitwisseling op de werkvloer enzovoort. 
 De VNG merkt op dat enige terughoudendheid gepast is bij het
				 verbinden van conclusies aan de regionale actieplannen jeugdwerkloosheid. De
				 regionale actieplannen geven inderdaad geen uitputtend overzicht van alle
				 ontwikkelingen op lokaal en regionaal niveau. Wel heeft het Rijk de gemeenten
				 gevraagd om in deze plannen specifiek aandacht te besteden aan de initiatieven
				 voor kwetsbare jongeren. Daarmee boden de regionale actieplannen (en de
				 aanvullingen daarop voor 2010) voldoende aanknopingspunten om een beeld te
				 krijgen van de stand van zaken eind 2010. Onze bevindingen sluiten aan bij de
				 resultaten van andere onderzoeken, zoals de onderzoeken van Policy Productions
				 (2010), B&A (2010), IWI (2010) en Astri/Meccano (2010). 
 De bewindspersonen, het UWV en de VNG wijzen erop dat het
				 kabinet maatregelen heeft aangekondigd die stroken met onze aanbevelingen. De
				 bewindspersonen en de VNG noemen in dit verband de stelselherziening jeugdzorg
				 en de invoering van één regeling voor de onderkant van de arbeidsmarkt. Verder
				 wijzen de bewindspersonen en het UWV op de afspraken die de staatssecretaris
				 van SZW met partijen in de uitvoering wil maken over verbeterpunten bij de
				 aanpak van meervoudige problematiek bij uitkeringsgerechtigden. Wij zullen deze
				 initiatieven met belangstelling volgen. 
 Terecht merken de bewindpersonen en de VNG op dat het aan de
				 gemeenten en andere uitvoerende partijen is om op lokaal niveau oplossingen te
				 kiezen. Vanuit zijn systeemverantwoordelijkheid zal het kabinet de uitvoering
				 door gemeenten volgen. Om aan die systeemverantwoordelijkheid invulling te
				 geven zou het volgens ons goed zijn als het kabinet zou aangeven welke
				 doelstellingen op lokaal niveau moeten worden gerealiseerd (wanneer
				 functioneert het systeem voldoende?) en hoe het daarbij de vinger aan de pols
				 wil houden.
 Wij hebben waardering voor het voornemen van de
				 bewindspersonen om de uitvoering te faciliteren door goede praktijkvoorbeelden
				 te verspreiden. Ook waarderen wij het dat de staatssecretaris van VWS bij de
				 evaluatie van de Verwijsindex risicojongeren opnieuw zal bekijken of de
				 gemeentelijke sociale diensten en het UWV als meldingsbevoegde instanties
				 kunnen worden aangewezen. 
 Naar aanleiding van de reacties van het UWV en de VNG pleiten
				 wij ervoor om bij eventuele bezuinigingen op UWV Werkbedrijf nadrukkelijk te
				 kijken naar de gevolgen voor werkzoekenden met een meervoudige problematiek.
				 Deze groep vormt immers een groot deel van de cliënten van het UWV. De
				 staatssecretaris van SZW heeft aan de Tweede Kamer geschreven dat het UWV en de
				 gemeenten op de Werkpleinen ten minste problemen op andere leefgebieden moeten
				 kunnen signaleren en dat zij moeten kunnen doorverwijzen naar andere
				 specialistische hulpverleners (SZW, 2010d). Wij pleiten ervoor dit uitgangspunt
				 bij eventuele bezuinigingen goed te bewaken. 
 Wij zullen de ontwikkelingen in wetgeving, financiering,
				 verantwoording en toezicht en de ontwikkelingen in de praktijk – met vooral oog
				 voor de resultaten voor deze kwetsbare jongeren – van nabij volgen en over
				 enige tijd daaraan opnieuw aandacht schenken. 
 
 
 
 
 
 BIJLAGE
 1
 AANBEVELINGEN EN TOEZEGGINGEN 2008 EN CONCLUSIES EN
				AANBEVELINGEN TERUGBLIK 2011
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aanbevelingen 2008
 
 
 Toezeggingen 2008
 
 
 Conclusies Terugblik 2011
 
 
 Aanbevelingen Terugblik 2011
 
 
 
 
 
 
 
 Algemeen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De afgelopen jaren zijn er op verschillende niveaus
								initiatieven in gang gezet om de begeleiding van werkloze jongeren met
								meervoudige problematiek te verbeteren. De initiatieven staan grotendeels nog
								in de kinderschoenen. De komende jaren moeten deze onder regie van gemeenten
								verder worden ontwikkeld en op grotere schaal worden toegepast.
 
 
 
 Aan de ministers van VWS, SZW
								en OCW:
 
 Volg of de intensieve en intersectorale begeleiding
								van werkloze jongeren met meervoudige problematiek onder regie van gemeenten
								voldoende van de grond komt.
 
 
 
 
 
 Diagnose
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan CWI (thans UWV):
 
 Verbeteren diagnose aan de kop van het proces.
						 Bijvoorbeeld: diagnoseactiviteiten van verschillende instanties integreren en
						 eerder uitvoeren, toonkamerprincipes, evalueren diagnose-instrumenten. 
 
 
 Door integrale dienstverlening zullen betrokken
						 instanties hun dienstverlening steeds vaker fysiek op een plaats concentreren.
						 Diagnosestelling wordt hierdoor kwalitatief steeds beter.
 
 
 Bij het ontwikkelen van de integrale dienstverlening op
						 de Werkpleinen hebben UWV Werkbedrijf en gemeenten niet gekozen voor een
						 uitgebreide diagnose aan de kop, maar voor snelle doorverwijzing naar
						 specialistische dienstverlening. In de praktijk bestaat er op dit punt wel
						 variatie. Het is niet bekend hoe de keuzes bij de inrichting van de Werkpleinen
						 uitpakken voor de kwaliteit van de diagnose. 
 
 
 
 Aan UWV:
 
 Ga in overleg met gemeenten na wat er geleerd kan worden
						 van de verschillende werkwijzen van jongerenloketten en Werkpleinen om de
						 kansen en belemmeringen van jongeren (of andere werkzoekenden) in beeld te
						 brengen. Daarbij kan worden nagegaan hoe bij de diagnose vaker informatie kan
						 worden ingewonnen bij andere instanties, met name uit de zorgketen.
 
 
 
 
 
 Aan de minister van
						 SZW:
 
 Deze ontwikkelingen, via de planning-en-controlcyclus,
						 bevorderen en bewaken. 
 
 
 
 De motie-Spekman c.s. waarin de Tweede Kamer de
							 regering heeft verzocht concrete maatregelen te treffen die een juiste, tijdige
							 en volledige diagnosestelling van jongeren bevorderen heeft nog niet tot
							 concrete verbeteringen geleid. 
 
 
 
 Aan de minister van
							 SZW:
 
 Formuleer in het kader van de uitvoering van de
							 motie-Spekman alsnog concrete verbetermaatregelen.
 
 
 
 
 
 Ter overweging aan gemeenten (ook
						 voor de RMC-functie) en CWI (thans UWV):
 
 Vaker informatie inwinnen bij instanties uit andere
						 ketens. 
 Binnenhalen van expertise uit andere ketens. 
 
 
 
 In de regionale actieplannen zien wij weinig aandacht
							 voor het verbeteren van de diagnose. Het risico bestaat daarom dat de diagnose
							 voor jongeren met meervoudige problematiek nog tekortschiet.
 
 
 
 
 
 
 Aan de ministers van SZW en OCW en
						 de minister voor Jeugd en Gezin (thans minister van VWS):
 
 Dit faciliteren door te stimuleren dat partijen uit de
						 verschillende ketens afspraken met elkaar maken. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Outreachend en oplossingsgericht
						 werken
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ter overweging aan gemeenten (ook
						 voor de RMC-functie):
 
 Meer differentiëren in de aanpak door begeleiders de
						 ruimte te geven en te stimuleren om op een meer outreachende en
						 oplossingsgerichte wijze te begeleiden. Deze wijze van begeleiden kan door de
						 begeleiders zelf worden uitgevoerd of (deels) worden ingekocht. 
 
 
 
 Het besef dat jongeren met meervoudige problematiek
							 intensieve, langdurige begeleiding nodig hebben is regionaal geland. De meeste
							 regio’s hebben echter nog geen concrete plannen om jongeren intensief te
							 ondersteunen bij het oplossen van hun problemen. In een behoorlijk aantal
							 regio’s zijn er wel concrete plannen om werkloze jongeren door een outreachende
							 benadering op te sporen. 
 
 
 
 
 
 
 Aan de minister van
						 SZW:
 
 Gemeenten duidelijkheid geven over de vraag of een meer
						 intensieve begeleiding voor jongeren met meervoudige problematiek bekostigd kan
						 worden uit het Werk(W)-deel van het budget dat ze krijgen voor de uitvoering
						 van de WWB. 
 
 
 De bewindspersonen leggen uit dat gemeenten
						 re-integratiemiddelen (vanuit het W-deel) kunnen inzetten om additionele
						 voorzieningen beschikbaar te krijgen voor jongeren die staan ingeschreven bij
						 CWI. 
 
 
 (Niet betrokken in terugblikonderzoek)
 
 
 
 
 
 
 Aan de minister van
						 SZW:
 
 CWI (thans UWV) en gemeenten stimuleren om jongeren met
						 meervoudige problematiek intensiever te begeleiden. Bijvoorbeeld: mogelijkheden
						 bekijken om niet alleen te sturen op uitstroom naar werk of school, maar ook op
						 tussenliggende doelen. 
 In dit kader samen met andere betrokken ministers
						 prestatie-indicatoren ontwikkelen. 
 
 
 De bewindspersonen geven aan dat het Ministerie van SZW
						 plannen van de G4 om meer te investeren in een-op-eenbegeleiding van jongeren
						 die nu nog aan de kant staan, bevordert en financieel ondersteunt.
 
 
 De minister van SZW heeft, conform de toezegging uit
						 2008, plannen van de G4 ondersteund, om meer te investeren in
						 een-op-eenbegleiding van jongeren. Bovendien heeft het kabinet via de regionale
						 actieplannen jeugdwerkloosheid alle regio’s gestimuleerd om kwetsbare jongeren
						 intensiever te begeleiden. De minister heeft niet onze suggestie overgenomen om
						 prestatie-indicatoren te ontwikkelen om niet alleen op uitstroom te sturen,
						 maar ook op tussenliggende doelen. 
 
 
 
 
 
 
 
 Instrumenten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de minister van SZW en de
						 minister voor Jeugd en Gezin (thans de minister van VWS):
 
 in overleg met de uitvoerende instanties nagaan of er
						 voor jongeren met specifieke belemmeringen, effectieve instrumenten bestaan.
						 Als er onvoldoende effectieve instrumenten blijken te zijn, zouden de ministers
						 moeten bevorderen dat dergelijke instrumenten worden ontwikkeld. Als bestaande
						 effectieve instrumenten onvoldoende worden ingezet, zouden de ministers de
						 bekendheid van instanties en jongerenbegeleiders met deze instrumenten moeten
						 vergroten. 
 
 
 
 De minister voor Jeugd en Gezin heeft onderzoek laten
							 doen naar de toereikendheid van het voorzieningenniveau voor probleemjongeren.
							 Veel van de problemen die wij in 2008 constateerden blijken nog actueel te
							 zijn.
 Zowel bij het Rijk als in de arbeidsmarktregio’s is het
							 besef gegroeid dat aanvullende voorzieningen nodig zijn voor de begeleiding van
							 werkloze jongeren met meervoudige problematiek. De plusvoorzieningen kunnen
							 gedeeltelijk in die behoefte voorzien. Ook via de regionale actieplannen is een
							 begin gemaakt met het ontwikkelen van aanvullende voorzieningen. 
 
 
 
 
 
 
 Aan de minister van SZW en de
						 minister voor Jeugd en Gezin (thans de minister van VWS):
 
 In overleg met gemeenten en andere uitvoerende partijen,
						 nagaan hoe de beschikbaarheid en de toegankelijkheid van specialistische
						 voorzieningen voor jongeren met meervoudige problematiek kan worden verbeterd.
						 Te denken valt aan een persoonsvolgend budget. 
 
 
 De minister voor Jeugd en Gezin zegt toe dat hij zal
						 inventariseren wat de succesfactoren zijn voor een intersectoraal zorgaanbod en
						 deze kennis ter beschikking zal stellen aan het veld.
 
 
 Het is van belang dat de organisatie en financiering van
						 de voorzieningen zoveel mogelijk ontschot worden. Het vorige kabinet heeft
						 daartoe de mogelijkheden voor de inzet van het participatiebudget verruimd. De
						 minister voor Jeugd en Gezin heeft, conform zijn toezegging uit 2008, de
						 succesfactoren voor een intersectoraal zorgaanbod laten inventariseren. Het
						 kabinet-Rutte/Verhagen is van plan alle taken en middelen op het gebied van
						 jeugdzorg over te hevelen naar gemeenten, zodat het eenvoudiger wordt samenhang
						 aan te brengen tussen jeugdzorg en andere gemeentelijke taakvelden.
 
 
 
 
 
 
 Aan de minister van SZW en de
						 minister voor Jeugd en Gezin (thans minister van VWS):
 
 Bij het ontwikkelen en implementeren van nieuwe
						 instrumenten, zoals de campussen en de werkleerplicht, nagaan in hoeverre deze
						 instrumenten ook passend zijn voor de doelgroep van dit onderzoek. 
 De haalbaarheid van de inzet van nieuwe instrumenten
						 onderzoeken en de resultaten monitoren en evalueren. 
 
 
 De betrokken bewindspersonen laten weten dat de
						 haalbaarheid en effectiviteit van de campussen momenteel wordt onderzocht in
						 proefprojecten. 
 
 
 Het vorige kabinet heeft het eindrapport van de evaluatie
						 van de campussen in september 2010 aan de Tweede Kamer gezonden.
 De uitkomsten van de evaluatie van de plusvoorzieningen
						 zullen naar verwachting eind 2011 bekend zijn. 
 
 
 
 
 
 
 
 Samenwerking en
						 informatie-uitwisseling
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de minister voor Jeugd en
						 Gezin (thans minister van VWS):
 
 in overleg met de ministers van SZW, OCW en VWS, nagaan
						 op welke wijze de verkokering tussen instanties uit verschillende ketens kan
						 worden verminderd. 
 
 
 
 (In het terugblikonderzoek hebben wij vooral gekeken
							 naar de samenwerking tussen de werk-en-inkomenketen en de zorgketen.)
 Het kabinet stimuleert de samenwerking tussen de
							 werk-en-inkomenketen en de zorgketen via de proefprojecten van MKB-Nederland en
							 de MO-groep Jeugdzorg. Er is wetgeving in voorbereiding voor het versterken van
							 de gemeentelijke regierol in de jeugdketen en het kabinet-Rutte/Verhagen wil de
							 jeugdzorg overhevelen naar gemeenten.
 Het is nog te vroeg om de effecten van deze
							 initiatieven te kunnen beoordelen.
 
 
 
 Aan de ministers voor SZW en
							 VWS:
 
 Wij bevelen de ministers voor SZW en VWS aan om na te
							 gaan hoe de prille samenwerking tussen de werk-en-inkomenketen en de zorgketen
							 verder gestimuleerd kan worden. Een eerste stap kan worden gezet in de
							 bijeenkomsten waarin met de betrokken partijen wordt besproken hoe de
							 resultaten van het Actieplan Jeugdwerkloosheid voor de toekomst benut kunnen
							 worden.
 
 Aan de ministers van SZW, OCW
							 en VWS:
 
 Ga na of de domeinoverstijgende samenwerking kan worden
							 gestimuleerd door de financieringsstructuur (verder) te vereenvoudigen en meer
							 te richten op het domeinoverstijgende resultaat.
 
 Aan de minister van
							 VWS: Bekijk bij de evaluatie van de Verwijsindex risicojongeren in
							 2012 opnieuw of de gemeentelijke sociale diensten en UWV kunnen worden
							 aangewezen als meldingsbevoegde instanties.
 
 
 
 
 
 Ter overweging aan gemeenten (ook
						 voor de RMC-functie) en CWI (thans UWV):
 
 Met elkaar en met UWV, ROC’s en partijen uit de zorg en
						 hulpverlening bekijken welke afspraken kunnen worden gemaakt om de samenwerking
						 en informatie-uitwisseling een structureel karakter te geven. 
 
 
 
 Hoewel er bij het opstellen van de regionale
							 actieplannen aandacht is geweest voor het verbeteren van de samenwerking, komt
							 de samenwerking tussen de werk-en-inkomenketen en de zorgketen over het
							 algemeen nog niet goed van de grond.
 
 
 
 
 
 
 Regie
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Aan de minister voor Jeugd en
						 Gezin (thans de minister van VWS):
 
 in overleg met de ministers van SZW, OCW en VWS, nagaan
						 op welke wijze er in de uitvoering vaker duidelijke afspraken kunnen worden
						 gemaakt over wie voor de betreffende jongere de regie over de begeleiding op
						 zich neemt. 
 
 
 Het kabinet bereidt een wetsvoorstel voor rondom de
						 regierol van gemeenten, om in de Wet op de jeugdzorg de bevoegdheid van
						 burgemeester en wethouders te verankeren om met instellingen uit de keten van
						 dienstverlening aan jongeren bindende en sluitende afspraken te maken.
 
 
 Het in 2008 aangekondigde wetsvoorstel is aanhangig bij
						 de Tweede Kamer. De aanvullende sectorwetgeving moet nog ontwikkeld worden. In
						 de toekomst zal moeten blijken of gemeenten met deze voorstellen voldoende zijn
						 toegerust om hun regierol op systeemniveau waar te maken.
 
 
 
 
 
 
 Ter overweging aan gemeenten (ook
						 voor de RMC-functie) en CWI (thans UWV):
 
 Bij het maken van afspraken over samenwerking en
						 informatie-uitwisseling ook de regievoering over de begeleiding van werkloze
						 jongeren met meerdere problemen betrekken. 
 
 
 
 Slechts een klein deel van de regio’s besteedt in het
							 actieplan aandacht aan de regie op casusniveau (dus voor de individuele
							 jongere). Op dit punt lijkt de situatie ten opzichte van 2008 niet wezenlijk
							 verbeterd.
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De minister voor Jeugd en Gezin zal alle maatregelen
							 van het kabinet op het gebied van school naar werk inzichtelijk maken.
 
 
 Het kabinet heeft een inventarisatie rijksmaatregelen
							 «Van school naar werk» opgesteld, met de maatregelen tot mei 2009.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 BIJLAGE
 2
 PORTEFEUILLEVERDELING
 
 Onderstaand overzicht vermeldt de verdeling van de voornaamste
			 verantwoordelijkheden voor de begeleiding van werkloze jongeren met meervoudige
			 problematiek in de kabinetten Balkenende-IV en Rutte/Verhagen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verantwoordelijkheid
 
 
 Balkenende-IV 
 
 
 Rutte/Verhagen 
 
 
 
 
 
 
 het instrumentarium voor de begeleiding van jongeren
						 naar de arbeidsmarkt 
 
 
 Sociale Zaken en Werkgelegenheid
 
 
 Sociale Zaken en Werkgelegenheid
 
 
 
 
 de samenwerking tussen gemeenten en UWV op het terrein
						 van werk en inkomen 
 
 
 Sociale Zaken en Werkgelegenheid
 
 
 Sociale Zaken en Werkgelegenheid
 
 
 
 
 het voorkomen van voortijdig schoolverlaten 
 
 
 Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
 
 
 Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
 
 
 
 
 een goede voorbereiding van leerlingen op de
						 arbeidsmarkt 
 
 
 Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
 
 
 Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
 
 
 
 
 de samenhang van de kabinetsinspanningen op het terrein
						 van jeugd en gezin en de gezamenlijke effectiviteit van die inspanningen 
 
 
 Jeugd en Gezin
 
 
 Volksgezondheid, Welzijn en Sport
 
 
 
 
 het «jeugddeel» van de arbeidsmarkt: de aanpak van
						 moeilijk bemiddelbare jongeren 
 
 
 Jeugd en Gezin
 
 
 Sociale Zaken en Werkgelegenheid
 
 
 
 
 Proefprojecten onwillige jongeren (campussen) 
 
 
 Jeugd en Gezin
 
 
 Volksgezondheid, Welzijn en Sport
 
 
 
 
 
 
 
 
 BIJLAGE
 3
 GEBRUIKTE AFKORTINGEN
 
 
 
 
 
 
 
 
 AWBZ 
 
 
 Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten
 
 
 
 
 CBP 
 
 
 College bescherming persoonsgegevens
 
 
 
 
 CJG 
 
 
 Centra voor Jeugd en Gezin
 
 
 
 
 CWI 
 
 
 (voormalig) Centrum voor Werk en Inkomen (thans UWV
						 Werkbedrijf)
 
 
 
 
 G4 
 
 
 de vier grote steden: Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en
						 Utrecht
 
 
 
 
 GGZ 
 
 
 Geestelijke gezondheidszorg
 
 
 
 
 ITB 
 
 
 Individuele trajectbegeleiding 
 
 
 
 
 MKB 
 
 
 Midden- en kleinbedrijf
 
 
 
 
 MO-groep 
 
 
 Maatschappelijke Ondernemersgroep
 
 
 
 
 OCW 
 
 
 (Ministerie van) Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
 
 
 
 
 RMC 
 
 
 Regionaal Meld- en coördinatiepunt voortijdig schoolverlaten
 
 
 
 
 ROC 
 
 
 Regionaal Opleidingencentrum
 
 
 
 
 SUWI-keten 
 
 
 Partijen die betrokken zijn bij de uitvoering van de wet
						 Structuur Uitvoering Werk en Inkomen 
 
 
 
 
 SZW 
 
 
 (Ministerie van) Sociale Zaken en Werkgelegenheid
 
 
 
 
 UWV 
 
 
 Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen
 
 
 
 
 VenJ 
 
 
 (Ministerie van) Veiligheid en Justitie
 
 
 
 
 VWS 
 
 
 (Ministerie van) Volksgezondheid, Welzijn en Sport
 
 
 
 
 Wajong 
 
 
 Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening
						 jonggehandicapten
 
 
 
 
 WIJ 
 
 
 Wet investeren in jongeren
 
 
 
 
 WRR 
 
 
 Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid
 
 
 
 
 WW 
 
 
 Werkloosheidswet
 
 
 
 
 ZAT 
 
 
 Zorg- en adviesteam in het onderwijs
 
 
 
 
 
 
 
 
 LITERATUUR
 
 Algemene Rekenkamer (2008). Aanpak harde kern
			 jeugdwerklozen. Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009,
			 31 749, nrs.
			 1–2.
			 Den Haag: Sdu.
 Astri/Meccano (2010). Multiproblematiek bij
			 cliënten. Verslag van een verkenning in relatie tot (arbeidsparticipatie).
			 Z.pl.: Astri/Meccano.
 B&A (2010). Kwetsbare jongeren aan het
			 werk. Den Haag: B&A Groep.
 CBS (2010). Tijdsbesteding van jongeren;
			 30 april 2010. www.cbs.nl. Den Haag: eigen beheer.
 
 Gemeente Amsterdam, Dienst Onderzoek en Statistiek (2010).
				De ontwikkeling van jongeren die deelnemen aan het 8 tot 8
				traject: de vergelijking van de resultaten van de 0- en de 1-meting.
 Amsterdam: Gemeente Amsterdam, Dienst Onderzoek en
				Statistiek.
 
 IWI (2010). Maatwerk bij
			 meervoudigheid. Den Haag: IWI.
 Jeugd en Gezin (2009). Wijziging van de Wet op
			 de jeugdzorg in verband met het opnemen van een gemeentelijke
			 verantwoordelijkheid voor de jeugdketen. Tweede Kamer, vergaderjaar
			 2008–2009, 31 977, nr.
			 2. Den Haag: Sdu.
 Jeugd en Gezin (2010a). Aanbieding eindrapport
			 onderzoek pilotprojecten campussen. Tweede Kamer, vergaderjaar
			 2009–2010, 31 001,
			 nr. 95. Den Haag: Sdu.
 Jeugd en Gezin (2010b). Brief inzake de
			 kabinetsvisie over de toekomst van de ondersteuning van en zorg voor jeugdigen
			 en hun ouders. Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010,
			 32 202, nr.
			 4. Den Haag: Sdu.
 Jeugd en Gezin (z.d.).
			 www.regiosessies.nl, geraadpleegd op 1 december
			 2010.
 MKB-Nederland en MO-groep Jeugdzorg (2008). Focus op een zelfstandige toekomst. Delft/Utrecht: eigen
			 beheer.
 Policy Productions (2010). Quickscan
			 voorzieningenniveau probleemjongeren. Amsterdam: Policy
			 Productions.
 Radar (2010). De kracht van de regio. Versterken
			 van de aanpak voor kwetsbare jongeren. Amsterdam: RadarAdvies.
 Regioplan (2010). De CJG-vorming begin 2010.
			 Amsterdam: Regioplan.
 SZW (2009). Actieplan Jeugdwerkloosheid.
			 Bijlage bij Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009,
			 29 544, nr.
			 189. Den Haag: Sdu.
 SZW (2009a). Brief staatssecretaris over de
			 voortgang van de uitvoering van het Actieplan Jeugdwerkloosheid d.d. 3 december
			 2009. Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010,
			 29 544, nr.
			 210. Den Haag: Sdu.
 SZW (2010a). Voortgangsbrief Actieplan
			 Jeugdwerkloosheid (d.d. 13 april 2010). Tweede Kamer, vergaderjaar
			 2009–2010, 29 544,
			 nr. 245. Den Haag: Sdu.
 SZW (2010b). Voortgangsbrief Actieplan
			 Jeugdwerkloosheid (d.d. 1 september 2010). Tweede Kamer, vergaderjaar
			 2009–2010, 29 544,
			 nr. 257. Den Haag: Sdu.
 SZW (2010c). Monitor arbeidsmarkt 2, augustus
			 2010. Den Haag: Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
 SZW (2010d). Aanbieding uitkomsten IWI-rapport
			 «Maatwerk bij meervoudigheid» en onderzoek Astri/Meccano «Multiproblematiek bij
			 cliënten». Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011,
			 26 448, nr.
			 445. Den Haag: Sdu.
 SZW (2010e). Voortgangsbrief Actieplan
			 Jeugdwerkloosheid (d.d. 22 december 2010). Tweede Kamer, vergaderjaar
			 2010–2011, 29 544,
			 nr. 275. Den Haag: Sdu.
 Tweede Kamer (2008). Brief van de minister van
			 Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Tweede Kamer vergaderjaar 2008–2009,
			 29 544, nr.
			 182. Den Haag: Sdu.
 Tweede Kamer (2009). Motie van het lid Spekman
			 c.s. inzake de bevordering van duurzame arbeidsinschakeling van jongeren tot 27
			 jaar in het kader van de Wet investeren in jongeren. Tweede Kamer,
			 vergaderjaar 2008–2009,
			 31 775, nr.
			 29. Den Haag: Sdu.
 Tweede Kamer (2010a). Jeugdzorg dichterbij.
			 Rapport van de Werkgroep Toekomstverkenning Jeugdzorg. Tweede Kamer
			 vergaderjaar 2009–2010,
			 32 296, nr.
			 8. Den Haag: Sdu.
 Tweede Kamer (2010b). Verslag schriftelijk
			 overleg. Tweede Kamer vergaderjaar 2009–2010,
			 31 855, nr.
			 58. Den Haag: Sdu.
 Tweede Kamer (2010c). Brief van informateur
			 Opstelten ter begeleiding van zijn eindverslag, het regeerakkoord van de
			 fracties van VVD en CDA en het gedoogakkoord van de fracties van VVD, CDA en
			 PVV. Tweede Kamer vergaderjaar 2010–2011,
			 32 417, nr.
			 15. Den Haag: Sdu.
 Tweede Kamer (2010d). Antwoord van
			 staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten-Hyllner op vragen van de leden
			 Dijsselbloem en Marcouch over de voortzetting van de campussen. Tweede
			 Kamer vergaderjaar 2010–2011, aanhangsel van de handelingen 689. Den Haag:
			 Sdu.
 Van Ojen Beleidsonderzoek (2009). Jeugdzorg:
			 Samen sterk! Een inventariserend onderzoek naar varianten en knelpunten in de
			 intersectorale jeugdzorg. Beverwijk: Van Ojen Beleidsonderzoek.
 WRR (2009). Vertrouwen in de school.
			 Den Haag: Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid.