Financiële verantwoording 2020 project Verwerving F-35
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief
Datum: 2021-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2020-2021
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 26 488
 
 Behoeftestelling vervanging F-16
 
 
 Nr. 464
 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE
 
 
 
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 Den Haag, 19 mei 2021
 Mede namens de Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat bied ik u, conform de brief van de Vaste Commissie Defensie «Overbrengen commissiebesluiten inzake informatievoorziening F-35» en de (gewijzigde) uitgangspuntennotitie groot project Verwerving F-35 uiterlijk gelijktijdig met het jaarverslag van het Ministerie van Defensie (Kamerstuk 35 830 X, nr. 1), de financiële verantwoording over het jaar 2020 van het project Verwerving F-35 aan.
 De financiële verantwoording over het voorgaande kalenderjaar wordt vergezeld van een controleverklaring van de Auditdienst Rijk1Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl..
 
 
 
 
 De Staatssecretaris van Defensie,
 
 B.
 Visser
 
 
 
 
 
 
 Financiële verantwoording 2020 project Verwerving F-35
 
 
 
 
 Tabel 1: Gerealiseerde ontvangsten (in miljoen €)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ontvangen t/m 2019
 
 
 
 
 ontvangen in 2020
 
 
 
 
 ontvangen t/m 2020
 
 
 
 
 
 
 
 Eenmalige bijdrage industrie
 
 
 4,5
 
 
 0,0
 
 
 4,5
 
 
 
 
 Afdrachten uit hoofde van omzet
 
 
 14,3
 
 
 3,3
 
 
 17,5
 
 
 
 
 Verrekening PRL voorschot
 
 
 15,1
 
 
 0,0
 
 
 15,1
 
 
 
 
 Royalty's
 
 
 8,3
 
 
 4,3
 
 
 12,6
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 42,2
 
 
 
 
 7,6
 
 
 
 
 49,7
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel 2: Gerealiseerde betalingen (in miljoen €)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 betaald t/m 2019
 
 
 
 
 betaald in 2020
 
 
 
 
 betaald t/m 2020
 
 
 
 
 
 
 
 
 Concept Demonstration Phase (Defensie)
 
 
 
 10,5
 
 
 0,0
 
 
 10,5
 
 
 
 
 
 Concept Demonstration Phase (EZK)
 
 
 
 82,8
 
 
 0,0
 
 
 82,8
 
 
 
 
 
 System Development and Demonstration
 
 
 
 792,2
 
 
 0,0
 
 
 792,2
 
 
 
 
 Nederlandse projecten
 
 
 38,3
 
 
 0,0
 
 
 38,3
 
 
 
 
 Voortgezette verwervingsvoorbereiding
 
 
 2.055,7
 
 
 807,9
 
 
 2.863,6
 
 
 
 
 Bijdrage doorontwikkeling PSFD-fase
 
 
 59,5
 
 
 0,0
 
 
 59,5
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 3.039,0
 
 
 
 
 807,9
 
 
 
 
 3.846,9
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel 3: Aangegane en openstaande verplichtingen (in miljoen €)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Deelfasen
 
 
 
 
 openstaand per 311219
 
 
 
 
 aangegaan in 2020
 
 
 
 
 betaald in 2020
 
 
 
 
 openstaand per 311220
 
 
 
 
 
 
 
 Voortgezette verwervingsvoorbereiding
 
 
 1.905,1
 
 
 262,9
 
 
 807,9
 
 
 1.360,1
 
 
 
 
 Bijdrage doorontwikkeling PSFD-fase
 
 
 4,6
 
 
 – 0,4
 
 
 0,0
 
 
 4,2
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 1.909,7
 
 
 
 
 262,5
 
 
 
 
 807,9
 
 
 
 
 1.364,3
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel 4: Openstaande voorschotten (in miljoen €)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Deelfasen
 
 
 
 
 openstaand per 311219
 
 
 
 
 nieuw in 2020
 
 
 
 
 verrekend in 2020
 
 
 
 
 openstaand per 311220
 
 
 
 
 
 
 
 
 System Development and Demonstration
 
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Nederlandse projecten
 
 
 14,7
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 14,7
 
 
 
 
 Voortgezette verwervingsvoorbereiding
 
 
 85,3
 
 
 7,0
 
 
 27,5
 
 
 64,8
 
 
 
 
 Bijdrage doorontwikkeling PSFD-fase
 
 
 20,6
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 20,6
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 120,6
 
 
 
 
 7,0
 
 
 
 
 27,5
 
 
 
 
 100,1
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel 5: Openstaande vorderingen (in miljoen €)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Openstaande vorderingen (in miljoen €)
 
 
 
 
 openstaand per 311219
 
 
 
 
 ingesteld in 2020
 
 
 
 
 ontvangen in 2020
 
 
 
 
 openstaand per 311220
 
 
 
 
 
 
 
 Royalty's geleverde FMS toestellen
 
 
 3,9
 
 
 5,4
 
 
 4,3
 
 
 5,0
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel 6: Overzicht gerealiseerde afdrachten MFO-bedrijven per jaar en cumulatief1Tabel 6 is normaliter onderdeel van de jaarlijkse voortgangsrapportage project verwerving F-35. Het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) heeft de deelnemende bedrijven in 2020 uitstel van betaling gegeven voor de verplichte afdracht in het kader van de Medefinancieringsovereenkomst F-35 (de MFO). Omdat de totale afdrachtsom niet bekend was bij de voortgangsrapportage in september 2020 is het overzicht van de gerealiseerde afdracht (per jaar cumulatief) opgenomen in deze financiële verantwoording over 2020. De brongegevens uit tabel 6 zijn afkomstig van het Ministerie van EZK. Het overzicht van de gerealiseerde en geraamde afdrachten is opgenomen in de bijlage.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Jaar (t)
 
 
 
 
 Afdrachtplichtige omzet
 
 
 
 
 Afdracht-percentage
 
 
 
 
 Afdracht (in jaar t+1)
 
 
 
 
 Cumulatieve afdracht
 
 
 
 
 
 
 
 2008/2009
 
 
 € 24.186.337,–
 
 
 2
 
 
 € 483.726,74
 
 
 € 483.726,74
 
 
 
 
 2010
 
 
 € 30.695.470,–2Inclusief correcties m.b.t. omzet en afdracht (plus wettelijke rente) over 2008/2009.
 
 
 2
 
 
 € 617.119,33
 
 
 € 1.100.846,07
 
 
 
 
 2011
 
 
 € 43.927.350,–
 
 
 2
 
 
 € 878.547,00
 
 
 € 1.979.393,07
 
 
 
 
 2012
 
 
 € 70.898.681,–
 
 
 2
 
 
 € 1.417.973,62
 
 
 € 3.397.366,69
 
 
 
 
 2013
 
 
 € 49.413.280,–
 
 
 2
 
 
 € 988.265,77
 
 
 € 4.385.632,46
 
 
 
 
 2014
 
 
 € 64.832.021,–
 
 
 2
 
 
 € 1.296.640,42
 
 
 € 5.682.272,88
 
 
 
 
 2015
 
 
 € 73.811.456,–
 
 
 2
 
 
 € 1.476.229,13
 
 
 € 7.158.502,01
 
 
 
 
 2016
 
 
 € 100.426.982,–
 
 
 2
 
 
 € 2.008.539,64
 
 
 € 9.167.041,65
 
 
 
 
 2017
 
 
 € 114.440.041,–
 
 
 2
 
 
 € 2.288.800,82
 
 
 € 11.455.842,47
 
 
 
 
 2018
 
 
 € 137.755.170,–
 
 
 2
 
 
 € 2.755.103,40
 
 
 € 14.210.945,87
 
 
 
 
 2019
 
 
 € 165.750.695,–
 
 
 2
 
 
 € 3.315.013,89
 
 
 € 17.525.959,76
 
 
 
 
 
 Toelichting bij tabellen 1 t/m 6
 Algemeen
 Bovenstaande tabellen geven voor de verschillende fasen van het project inzicht in de gerealiseerde ontvangsten, de gerealiseerde betalingen, de aangegane en openstaande verplichtingen, de verstrekte, verrekende en de openstaande voorschotten, de ingestelde, ontvangen en openstaande vorderingen naar de stand van begin en ultimo 2020. Dit overzicht is opgesteld in overeenstemming met de vereisten voor financiële verslaggeving, zoals opgenomen in de Comptabiliteitswet en de Regeling Grote Projecten. In de tabellen kunnen afrondingsverschillen voorkomen die op sommige plekken leiden tot kleine afwijkingen in de optellingen.
 De effecten van COVID-19 op het aangaan en afhandelen van financiële verplichtingen in 2020 zijn zeer beperkt geweest.
 Btw
 In 2020 heeft Defensie geconstateerd dat over de jaren 2015–2019 over bepaalde betaalde facturen (nog) geen btw was afgedragen. In 2020 is het nog af te dragen bedrag inclusief belastingrente berekend (€ 15,7 mln.) en door Defensie betaald. Het verschuldigde bedrag komt ten laste van het investeringsbudget. De ADR voert in 2021 een onderzoek uit om de gegevens, die gebruikt worden voor de grondslag van de btw-afdracht van het project Verwerving F35, te valideren aan de hand van de gegevens in SAP FI. De uitkomst van dit onderzoek kan door Defensie gebruikt worden om te bepalen in hoeverre de gegevens voldoen voor gebruik voor de grondslag van de btw-afdracht. Bij toekomstige facturen draagt Defensie de btw direct af.
 Ontvangsten
 In 2020 heeft het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat € 3,3 miljoen aan afdrachten ontvangen uit hoofde van € 165,8 miljoen aan omzet in 2019 door de Medefinancieringsovereenkomst-bedrijven (MFO-bedrijven). Het totaal aan ontvangsten sinds 2008 bedraagt hiermee € 22,0 miljoen inclusief de eenmalige bijdrage van de industrie in 2002 van € 4,5 miljoen. Van de FMS-partnerlanden is in 2020 € 4,3 miljoen aan royalty’s ontvangen.
 Betalingen
 Betalingen in vreemde valuta geschieden tegen dagkoers dan wel termijnvaluta. De verantwoording in de administratie van Defensie geschiedt tegen de maandkoers van de betreffende maand van betaling. Bij deze boekingsgang ontstaan verschillen tussen de werkelijke koers van betaling en de verantwoorde koers. Deze verschillen kunnen significant zijn. Deze werkwijze geldt voor Defensie als geheel, en is niet specifiek voor het project verwerving F-35.
 In 2020 is, onder Voortgezette Verwervingsvoorbereiding, een bedrag van € 807,9 miljoen betaald. Hiermee komt de totale betalingstand tot en met 2020 op € 3.846,9 miljoen.
 Verplichtingen
 De openstaande verplichtingen ultimo 2020 worden gewaardeerd tegen de koersen van 31 december 2020, dan wel de voor de betreffende specifieke verplichtingen overeengekomen termijnkoersen.
 In 2020 is er, onder Voortgezette Verwervingsvoorbereiding, € 262,9 miljoen aan verplichtingen aangegaan. Per 31 december 2020 staat er in totaal € 1.364,3 miljoen aan verplichtingen open.
 Voorschotten
 Alle voorschotten van voor 2008 zijn tegen de maandkoers van december 2007 gewaardeerd en de voorschotten vanaf 2008 zijn gewaardeerd tegen de op het moment van verstrekking geldende maandkoers. Uitgezonderd zijn de posten die met valutatermijncontracten zijn afgedekt, deze zijn opgenomen tegen de betreffende valutatermijnkoers.
 In het begin van het project werden de meeste betalingen met betrekking tot het verwerven van de F-35 testtoestellen als voorschot verstrekt en als zodanig geadministreerd. In Tabel 4 is dit gedeelte van de verrichte betalingen weergegeven. Na voltooiing van de desbetreffende werkzaamheden en/of levering van de desbetreffende goederen of diensten worden deze voorschotten administratief verrekend. Hierbij ontstaan geen koersverschillen. Zoals blijkt uit Tabel 4 heeft de stand voorschotten ultimo 2020 een omvang van € 100,1 miljoen.
 Onder Voortgezette Verwervingsvoorbereiding is voor een bedrag van € 7,0 miljoen aan nieuwe voorschotten bijgekomen en voor een bedrag van € 27,5 miljoen aan voorschotten verrekend. Onder de Nederlandse projecten en de doorontwikkeling van de PSFD-fase zijn gedurende 2020 geen bedragen aan voorschotten verrekend.
 Vorderingen
 De vorderingen ultimo 2020, dan wel ingestelde vorderingen in 2020 op basis van de geplande leveringen, worden gewaardeerd tegen de koers van 31 december 2020
 Zoals bekend zijn inmiddels FMS-overeenkomsten gesloten voor de aanschaf van F-35 toestellen door niet-partnerlanden. Nederland ontvangt als partner bij de ontwikkeling van de F-35 royalty’s voor de toestellen die aan niet-partnerlanden worden verkocht. De geplande leveringen aan niet-partnerlanden over 2020 betroffen 24 toestellen. De ingestelde vorderingen in 2020 van € 5,4 miljoen zijn gebaseerd op een overzicht welke door het F-35 Lightning II Joint Program Office (JPO) is verstrekt. In 2020 is van FMS-landen € 4,3 miljoen aan royalty’s ontvangen (zie ook Ontvangsten). Per 31 december 2020 staat er € 5,0 miljoen aan vorderingen open.
 Op basis van de planning van levering van toestellen zijn er tot en met december 2020 in totaal 77 toestellen en 84 motoren aan FMS-landen geleverd. In totaal zijn er per 31 december 2020 voor 55 toestellen en voor 56 motoren royalty’s ontvangen. Dit betekent dat per 31 december 2020 de royalty’s voor 22 toestellen en 28 motoren nog moeten worden ontvangen. Voor 5 van deze resterende toestellen en 5 van de resterende motoren zijn de royalty’s in februari 2020 ontvangen.
 Overzicht gerealiseerde afdrachten per jaar en cumulatief
 Zodra bedrijven die de Medefinancierings overeenkomst F-35 hebben ondertekend (de «MFO-bedrijven») productieomzet en/of in de toekomst instandhoudingsomzet realiseren, is er een uitgebreide informatieplicht aan de Staat. De «MFO-bedrijven» dienen 2 procent over de jaarlijkse omzet aan de Staat af te dragen. In tabel 6 zijn de afdrachten per jaar en cumulatief opgenomen tot en met 2019. De afdrachten moeten, conform de bepalingen van de MFO, worden gedaan vóór 1 juni van het jaar volgend op het jaar waarin de omzet is gemaakt en door de (Amerikaanse) opdrachtgever is betaald. Dit jaar is op verzoek van de bedrijven door het Ministerie van EZK vanwege de negatieve effecten van de Covid-19 pandemie uitstel verleend voor de afdracht tot december 2020. Dit heeft niet geleid tot een verminderde afdracht.
 Bijlage
 Het overzicht van de gerealiseerde en geraamde afdrachten (onderstaande tabel 7) is normaliter onderdeel van de jaarlijkse voortgangsrapportage project verwerving F-35. Het Ministerie van EZK heeft de deelnemende bedrijven in 2020 uitstel van betaling gegeven voor de verplichte afdracht in het kader van de Medefinancierings-overeenkomst F-35 (de MFO). Omdat de totale afdrachtsom bij de jaarlijkse voortgangsrapportage 2020 project Verwerving F-35 niet bekend was als gevolg van dit uitstel is deze tabel alsnog opgenomen in deze financiële verantwoording over 2020. Tabel 7 bevat naast historisch gerealiseerde bedragen ook ramingen voor toekomstige jaren, die een ander karakter en een mindere mate van zekerheid kennen. Daarom is deze tabel in een separate bijlage opgenomen. De brongegevens uit tabel 7 zijn afkomstig van het Ministerie van EZK.
 
 
 Tabel 7: Overzicht van in 2020 gerealiseerde en voor de jaren daarna geraamde toekomstige jaarlijkse afdrachten (in miljoen €)
 
 Toelichting
 Gerealiseerde en geraamde jaarlijkse afdrachten
 De afdrachtramingen voor de jaren vanaf 2020 zijn gebaseerd op een raming uit 2015 die taakstellend aan EZK in de begroting is opgenomen. Deze was gebaseerd op de in 2015 bestaande (raam)overeenkomsten tussen de Nederlandse industrie en de Amerikaanse hoofdaannemers en systeemleveranciers. De gehanteerde dollar-euro wisselkoers is, conform een afspraak met het Ministerie van Financiën, $ 1.25 = € 1,00. De uiteindelijk gerealiseerde omzet en afdracht wijken af van de ramingen. De geraamde ramp-up in de productie vond twee jaar later plaats dan in 2015 was voorzien, waardoor een aantal contracten later tot omzet leidde. Ook de uiteindelijke prijs van componenten week door marktontwikkelingen af van de raming in 2015. Hoewel het aanvangstempo dus is gewijzigd, blijft het totale omzetdoel van de Nederlandse industrie van $ 9 miljard in de productie van de F-35 realiseerbaar.