Vreemdelingenwet 2000; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26732, nr. 7

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

25-02-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1999-2000

26732 nr. 7

21-02-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamINHOUDSOPGAVEI ALGEMEEN1. Inleiding1.1 Aanleiding algehele herziening Vreemdelingenwet1.2 Hoofdpunten van de wet1.2.1 Wet en regeerakkoord1.2.2 Plaats van de wet1.2.3 Wet en beleid1.2.4 Verhouding wetsvoorstel tot Invoeringswet en lagere
regelgeving1.2.5 Verhouding wetsvoorstel tot Algemene wet bestuursrecht1.3 Europa1.4 Aanzuigende werking1.5 IND-beslissing1.6 AC-procedure1.7 Beslistermijnen en besluitmoratorium in asielzaken1.8 «Kan-bepalingen»1.9 Intrekkingsgronden1.9.1 Openbare orde1.9.2 Gronden aan het algemeen belang ontleend1.9.3 Het verrichten van arbeid zonder dat aan de Wet
arbeid vreemdelingen is voldaan1.9.4 Onjuiste gegevens1.9.5 Hoofdverblijf1.10 Voorzieningen1.11 Het vluchtelingenpaspoort1.12 Driejarenbeleid1.13 Opvang in de eigen regio2. Wijze van totstandkoming2.1 Vreemdelingenwet 19943. Vereenvoudiging van het systeem van verblijfsvergunningen3.1 Toelatingsgronden en verblijfsvergunningen3.2 Volgtijdelijk vergunningensysteem3.3 Het niet kenbaar maken van de motivering van de inwilligende
asielbeschikking3.4 Alleenstaande minderjarige asielzoekers4. Gezinshereniging en -vorming4.1 Het niveau van de regelgeving4.2 Het inkomensvereiste4.3 Asielvergunning voor gezinsleden5. Toezicht5.1 Redelijk vermoeden5.2 Illegaal verblijf5.3 Overig6. Rechtsmiddelen6.1 Algemeen6.2 Bezwaar regulier6.3 Verhouding tot de Algemene wet bestuursrecht6.4 Voornemenprocedure6.5 Meeromvattende beschikking6.5.1 Afzonderlijke procedures6.5.2 Werklast rechter6.5.3 Medische klacht6.5.4 Binnentreden6.6 Ex nunc beoordeling6.7 Werklast Vreemdelingenkamer6.8 Sprongberoep moratorium6.9 Hoger beroep6.9.1 Centrale Raad van Beroep6.9.2 Voorlopige voorziening6.9.3 Omvang hoger beroep6.9.4 Geen hoger beroep vrijheidsbeneming6.9.5 Geen hoger beroep in visumzaken6.9.6 Hoger beroep in AC-zaken6.9.7 Hoger beroep en artikel 8:69 Awb6.9.8 Buiten zitting7. Financiële gevolgen7.1 Budgettair neutrale omzetting7.2 Vreemdelingenbewaring7.3 Voorbereiding van de implementatie7.3.1 IND7.3.2 Vreemdelingenkamer7.3.3 Werving van personeel voor de vreemdelingenketen7.3.4 Ketenbrede informatievoorziening8. Uitvoeringstoetsen9. Overig9.1 Preventieve instroommaatregelen9.2 Overgangsrecht9.3 Nota van wijzigingII ARTIKELSGEWIJZE BEHANDELINGHOOFDSTUK 1. INLEIDENDE BEPALINGENArtikel 1AlgemeenArtikel 1, onder dArtikel 1, onder eArtikel 1, onder fArtikel 1, onder gArtikel 1, onder hArtikel 1, onder lArtikel 2HOOFDSTUK 2. TOEGANGArtikel 3AlgemeenEerste lid, onder bEerste lid, onder cEerste lid, onder dTweede lidDerde lidArtikel 4Artikel 5Artikel 6Artikel 7HOOFDSTUK 3. VERBLIJFAfdeling 1. Rechtmatig verblijfArtikel 8AlgemeenOnderdeel fOnderdeel jOnderdeel kOnderdeel lArtikel 10Artikel 11Artikel 12Afdeling 2. De verblijfsvergunning regulierArtikel 13Eerste lidTweede lidDerde lidOverigArtikel 14AlgemeenEerste lid, onder aEerste lid, onder bEerste lid, onder cEerste lid, onder dEerste lid, onder gArtikel 15AlgemeenEerste lid, onder cEerste lid, onder gArtikel 16 en artikel 17AlgemeenArtikel 16, eerste lid, onder aArtikel 16, eerste lid, onder bArtikel 16, eerste lid, onder cArtikel 16, eerste lid, onder dArtikel 16, eerste lid, onder eArtikel 16, eerste lid, onder hArtikel 18Artikel 19AlgemeenEerste lid, onder aEerste lid, onder bEerste lid, onder eTweede lidArtikel 20Artikel 21Artikel 22Tweede lidArtikel 23Eerste lid, onder dEerste en tweede lidArtikel 24Artikel 25Afdeling 3. De verblijfsvergunning asielArtikel 26Artikel 27AlgemeenEerste lid, onder aEerste lid, onder b en cEerste lid, onder dEerste lid, onder eJurisprudentie EHRMDublinNationaliteitDNA-testZelfstandig verblijfsrechtTweede lidArtikel 28AlgemeenArtikel 28, onder aArtikel 28, onder b en cArtikel 28, onder dArtikel 29AlgemeenArtikel 29, eerste lidArtikel 29, tweede lidArtikel 29, tweede lid, onder eArtikel 29, tweede lid, onder fArtikel 29, tweede lid, onder gArtikel 29, tweede lid, onder iArtikel 29, tweede lid, onder jArtikel 29, derde lidArtikel 30AlgemeenArtikel 30, onder bArtikel 30, onder dArtikel 30, onder eArtikel 32Artikel 33Artikel 36 en 37Artikel 38Artikel 39Artikel 40Artikel 40, eerste lidArtikel 40, tweede lidArtikel 40, derde lidArtikel 40, vijfde lidArtikel 41AlgemeenArtikel 41, eerste lidArtikel 41, eerste lid, onder aArtikel 41, eerste lid, onder bArtikel 41, eerste lid, onder a en bArtikel 41, eerste lid, onder cArtikel 41, tweede lidArtikel 42Artikel 42, derde lid.Artikel 42, vierde lidArtikel 43AlgemeenArtikel 43, eerste lid, onder bArtikel 43, eerste lid, onder cArtikel 43, eerste lid, onder dArtikel 43, eerste lid, onder eArtikel 43, eerste lid, onder d en eArtikel 43, vierde lidHOOFDSTUK 4. TOEZICHT EN UITVOERINGArtikel 44Artikel 46Artikel 48Artikel 49Artikel 50Artikel 51Artikel 52Artikel 53Artikel 53, tweede lidHOOFDSTUK 5: VRIJHEIDSBEPERKENDE MAATREGELENAlgemeenArtikel 54Artikel 55AlgemeenTweede lidDerde lidArtikel 57AlgemeenEerste lidTweede lidDerde lidVierde lidArtikel 58HOOFDSTUK 6. VERTREK, UITZETTING EN ONGEWENSTVERKLARINGArtikel 59AlgemeenDerde lidArtikel 60AlgemeenVierde lidArtikel 61AlgemeenArtikel 62Artikel 63Artikel 64Artikel 65AlgemeenEerste lid, onder aEerste lid, onder bEerste lid, onder eArtikel 66Eerste lidTweede lidHOOFDSTUK 7. RECHTSMIDDELENArtikel 67Artikel 68Artikel 69Artikel 70Artikel 71Artikel 71, eerste lidArtikel 71, tweede en derde lidArtikel 71, tweede lid, onder dArtikel 71, derde lidArtikel 73Artikel 74Artikel 75Artikel 76Artikel 77Artikel 78Artikel 79Artikel 80Artikel 80, tweede lidArtikel 81Artikel 82Artikel 82, onder cArtikel 83Artikel 86Artikel 87Artikel 88Artikel 89AlgemeenArtikel 90Artikel 92Artikel 93Artikel 95Artikel 96Artikel 98Artikel 101Artikel 103HOOFDSTUK 8. ALGEMENE EN STRAFBEPALINGENArtikel 104Artikel 105Artikel 106Artikel 106, eerste lidArtikel 108HOOFDSTUK 9. OVERGANGS- EN SLOTBEPALINGENArtikel 110Artikel 110, eerste lidArtikel 110, vierde lidArtikel 111Artikel 112Artikel 113Artikel 118III BIJLAGE BIJ DE MEMORIE VAN TOELICHTINGOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26732Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 542 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 732Algehele herziening van de Vreemdelingenwet (Vreemdelingenwet 2000)nr. 7NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 21 februari 2000INHOUDSOPGAVEIALGEMEEN4   1.Inleiding41.1Aanleiding
algehele herziening Vreemdelingenwet41.2Hoofdpunten van de wet4 1.2.1Wet en regeerakkoord5 1.2.2Plaats van de wet6 1.2.3Wet en beleid7 1.2.4Verhouding wetsvoorstel tot Invoeringswet en lagere regelgeving7 1.2.5Verhouding wetsvoorstel tot Algemene wet bestuursrecht8 1.3Europa101.4Aanzuigende werking12 1.5IND-beslissing151.6AC-procedure16 1.7Beslistermijnen en besluitmoratorium in asielzaken171.8«Kan-bepalingen»22 1.9Intrekkingsgronden231.9.1Openbare orde23 1.9.2Gronden aan het algemeen belang ontleend24 1.9.3Het verrichten van arbeid zonder dat aan de Wet arbeid vreemdelingen
is voldaan25 1.9.4Onjuiste gegevens25 1.9.5Hoofdverblijf281.10Voorzieningen29 1.11Het vluchtelingenpaspoort29 1.12Driejarenbeleid291.13Opvang in de eigen regio30    2.Wijze van totstandkoming302.1Vreemdelingenwet 199432   3.Vereenvoudiging van het systeem van verblijfsvergunningen333.1Toelatingsgronden en verblijfsvergunningen33 3.2Volgtijdelijk vergunningensysteem36 3.3Het niet kenbaar
maken van de motivering van de inwilligende asielbeschikking303.4Alleenstaande minderjarige asielzoekers44   4.Gezinshereniging en -vorming454.1Het niveau van de regelgeving45 4.2Het inkomensvereiste46 4.3Asielvergunning voor gezinsleden47    5.Toezicht495.1Redelijk vermoeden49 5.2Illegaal verblijf505.3Overig51    6.Rechtsmiddelen526.1Algemeen52 6.2Bezwaar regulier546.3Verhouding tot de Algemene wet
bestuursrecht546.4Voornemenprocedure55 6.5Meeromvattende beschikking59 6.6Ex nunc beoordeling626.7Werklast Vreemdelingenkamer65 6.8Sprongberoep moratorium66 6.9Hoger beroep67   7.Financiële gevolgen727.1Budgettair neutrale omzetting727.2Vreemdelingenbewaring73 7.3Voorbereiding van de implementatie74    8.Uitvoeringstoetsen78   9.Overig799.1Preventieve instroommaatregelen79 9.2Overgangsrecht799.3Nota van wijziging81    IIARTIKELSGEWIJZE BEHANDELING82    Hoofdstuk 1. Inleidende bepalingen82    Artikel 182 Algemeen82  Artikel 1, onder d82  Artikel 1, onder e83  Artikel 1, onder
f83  Artikel 1, onder g83  Artikel 1, onder h83  Artikel 1, onder
l84  Artikel 284     Hoofdstuk 2. Toegang88    Artikel 388  Algemeen88 Eerste lid, onder b88  Eerste lid, onder c89 Eerste lid, onder
d89  Tweede lid90 Derde lid90  Artikel 492  Artikel 595 Artikel 696  Artikel 796    Hoofdstuk 3. Verblijf97    Afdeling 1. Rechtmatig
verblijf97  Artikel 897 Algemeen97  Onderdeel f98  Onderdeel j98  Onderdeel k98  Onderdeel l98 Artikel 10100  Artikel 11101  Artikel 12101  Afdeling 2. De verblijfsvergunning
regulier102 Artikel 13102  Eerste lid102  Tweede lid104  Derde lid105  Overig106 Artikel 14107  Algemeen107  Eerste lid, onder a107  Eerste lid, onder b110  Eerste lid, onder c110  Eerste lid, onder
d110  Eerste lid, onder g111  Artikel 15111  Algemeen111 Eerste lid, onder c111  Eerste lid, onder g112 Artikel 16 en artikel
17112  Algemeen113 Artikel 16, eerste lid, onder a113  Artikel 16, eerste lid, onder
b114  Artikel 16, eerste lid, onder c114  Artikel 16, eerste lid, onder
d114  Artikel 16, eerste lid, onder e114  Artikel 16, eerste lid, onder
h115  Artikel 18115  Artikel 19116 Algemeen116  Eerste lid, onder
a116 Eerste lid, onder b117  Eerste lid, onder e118 Tweede
lid118  Artikel 20118  Artikel 21118  Artikel 22119  Tweede lid119 Artikel 23119  Eerste lid, onder d119 Eerste en tweede lid120  Artikel 24121 Artikel 25122  Afdeling 3. De verblijfsvergunning asiel124  Artikel 26124  Artikel 27126 Algemeen126  Eerste lid, onder a127 Eerste lid, onder
b en c128  Eerste lid, onder d130  Eerste lid, onder e132  Tweede
lid135 Artikel 28136  Algemeen136  Artikel 28, onder a138  Artikel 28, onder b en c140  Artikel 28, onder d141  Artikel 29146  Algemeen146 Artikel 29, eerste lid150  Artikel 29, tweede lid151  Artikel
29, tweede lid, onder e151 Artikel 29, tweede lid, onder f152  Artikel 29, tweede lid, onder g152  Artikel 29, tweede lid, onder i154  Artikel 29, tweede lid, onder j154  Artikel 29, derde lid155  Artikel
30155  Algemeen155 Artikel 30, onder b157  Artikel 30, onder d157 Artikel
30, onder e158  Artikel 32158 Artikel 33159  Artikel 36 en 37160 Artikel
38162  Artikel 39163  Artikel 40163  Artikel 40, eerste lid163  Artikel 40, tweede lid164  Artikel 40, derde lid169  Artikel 40, vijfde
lid170  Artikel 41171  Algemeen171 Artikel 41, eerste lid174  Artikel 41, eerste lid, onder a176  Artikel 41, eerste lid, onder b177 Artikel 41, eerste lid, onder a en b178  Artikel 41, eerste lid, onder
c180  Artikel 41, tweede lid182 Artikel 42182  Artikel 42, derde
lid. 182 Artikel 42, vierde lid182  Artikel 43183 Algemeen183  Artikel 43, eerste lid, onder b185 Artikel 43, eerste lid, onder c185  Artikel 43, eerste lid, onder d186  Artikel 43, eerste lid, onder e187  Artikel 43, eerste lid, onder d en e187 Artikel 43, vierde lid188     Hoofdstuk 4. Toezicht en uitvoering190    Artikel 44190 Artikel 46192  Artikel 48192  Artikel 49194  Artikel 50194  Artikel 51195  Artikel 52195  Artikel 53196  Artikel 53, tweede lid196     Hoofdstuk 5: Vrijheidsbeperkende maatregelen196    Algemeen196  Artikel 54197  Artikel 55197  Algemeen197 Tweede lid197  Derde lid198  Artikel 57198  Algemeen198  Eerste lid199 Tweede lid199  Derde lid201  Vierde lid201  Artikel 58202     Hoofdstuk 6. Vertrek, uitzetting en ongewenstverklaring202    Artikel 59202 Algemeen202  Derde lid203  Artikel 60203  Algemeen203  Vierde lid205 Artikel 61205  Algemeen205  Artikel 62207  Artikel 63208  Artikel 64208 Artikel 65209  Algemeen209  Eerste lid, onder
a209  Eerste lid, onder b210  Eerste lid, onder e211  Artikel
66211  Eerste lid211 Tweede lid212     Hoofdstuk 7. Rechtsmiddelen212    Artikel 67212 Artikel 68213  Artikel 69213  Artikel 70214  Artikel 71214  Artikel 71, eerste lid214  Artikel 71, tweede en derde lid214 Artikel 71, tweede lid, onder d214  Artikel 71, derde lid214  Artikel
73215  Artikel 74215 Artikel 75215  Artikel 76215  Artikel 77216  Artikel 78216  Artikel 79216 Artikel 80216  Artikel 80, tweede lid218 Artikel 81218  Artikel 82220  Artikel 82, onder c220  Artikel 83220  Artikel 86221 Artikel 87222  Artikel 88222  Artikel 892231 Ter inzage
gelegd bij de afdeling Parlemen-taire Documentatie.   Algemeen223  Artikel 90223  Artikel 92224  Artikel 93224  Artikel 95225 Artikel 96225  Artikel 98225  Artikel 101225  Artikel 103225     Hoofdstuk 8. Algemene en strafbepalingen226    Artikel 104226 Artikel 105226  Artikel 106226  Artikel 106, eerste lid226  Artikel 108227    Hoofdstuk 9. Overgangs- en slotbepalingen227    Artikel 110227  Artikel 110, eerste lid227 Artikel 110, vierde lid227  Artikel 111228 Artikel 112228  Artikel 113228  Artikel 118229    IIIBIJLAGE BIJ DE MEMORIE VAN TOELICHTING229    Bijlagen:   I: matrix *)  II: uitvoeringstoetsen
*) I ALGEMEEN1. InleidingWij danken de fracties voor hun uitgebreide en grondige inbreng.Wij hopen dat mede op grond van de reactie van de regering op de door
alle fracties gemaakte kanttekeningen, de fracties in staat zullen zijn hun
standpunt over het wetsvoorstel te bepalen en hun steun aan het wetsvoorstel
te geven.Deze nota naar aanleiding van het verslag bevat, evenals de memorie van
toelichting en het verslag, een algemeen en een artikelsgewijs gedeelte. Om
de leesbaarheid van deze nota te bevorderen hebben wij op sommige plaatsen
vragen van leden van verschillende fracties bij elkaar gevoegd en tezamen
beantwoord. In het algemene gedeelte, waarbij de indeling van het verslag
is aangehouden, is een uiteenzetting over de verschillende onderwerpen op
hoofdlijnen gegeven en worden zo mogelijk verbanden met andere onderwerpen
gelegd. Bij de artikelsgewijze toelichting is per onderwerp een meer gedetailleerde
en technische uiteenzetting gegeven.1.1 Aanleiding algehele herziening VreemdelingenwetHet doel van de nieuwe Vreemdelingenwet is de asielprocedure te versnellen
door het aantal schakels in de bestaande procedure te verminderen en het aantal
statussen te reduceren. Op basis van onderzoek, waarbij vele deskundigen in
een aantal conferenties werden betrokken, is gekozen voor een zogeheten volgtijdelijk
statussysteem. De belangrijkste reden om te kiezen voor dit systeem is het
voorkomen dat kan worden doorgeprocedeerd van de ene naar de andere status.De asielwetgeving is het meest urgente onderdeel van het wetsvoorstel.
Overwogen is om een aparte asielwet te maken. Dat is echter technisch een
ingewikkelde zaak. In de huidige wet is het onderscheid tussen regulier en
asiel fluïde. Er zijn bepalingen die zowel op regulier als op asiel betrekking
hebben. Daarom is het uiterst lastig om onder handhaving van de bepalingen
inzake regulier een aparte asielwet te maken. Door te kiezen voor een geheel
nieuwe wet is het mogelijk een nieuwe heldere structuur aan te brengen, onder
andere door een duidelijker onderscheid te maken tussen asiel en regulier.
Hierbij wordt uitdrukkelijk rekening gehouden met de eigen aard van de desbetreffende
regelgeving. Dit mede in antwoord op de vraag van de fracties van de RPF en
het GPV.De huidige Vreemdelingenwet dateert van 1965. Door een groot aantal achtereenvolgende
wijzigingen is de structuur van de oorspronkelijke wet enigszins verloren
gegaan. Om die reden is niet volstaan met het wijzigen van de huidige wet,
zoals door de leden van de CDA-fractie gevraagd.1.2 Hoofdpunten van de wetHet wetsvoorstel kan worden beoordeeld aan de hand van drie criteria,
die de kern vormen voor het bereiken van de doelstellingen uit het regeerakkoord:– Wettelijke waarborgen voor de kwaliteit van de asielbeslissing. De kwaliteit van de asielbeslissing zal toenemen. De asielzoeker zal
in staat worden gesteld om zijn asielmotieven duidelijk te maken en een reactie
te geven op een voorgenomen afwijzing. Deze reactie zal door de IND worden
meegewogen in de beslissing. Uit de beslissing blijkt hoe de vreemdeling en
de IND de aanvraag beoordelen. In het geval de beslissing wordt voorgelegd
aan de rechter biedt dit voldoende basis voor een rechtmatigheidstoets. Een
bezwaarprocedure tegen de afwijzende beslissing is dan niet noodzakelijk.
Onder paragraaf 6.4 van het algemene gedeelte van deze nota zal op de
voornemenprocedure worden ingegaan. Het ontwerp kent één type tijdelijke verblijfsvergunning
voor toe te laten asielzoekers, al of niet gevolgd door een verblijfsvergunning
voor onbepaalde tijd. Dit voorkomt dat de IND veel aandacht moet besteden
aan verschillende vervolgprocedures. Hierdoor ontstaat ruimte om alle beschikbare
aandacht te besteden aan de belangrijkste vraag, namelijk of de asielzoeker
recht heeft op toelating of niet. Onder paragraaf 3 van het algemene
gedeelte van deze nota zal, naar aanleiding van vragen van de verschillende
fracties, uitgebreid op het vergunningensysteem worden ingegaan.– Het voorkomen van procedures. In de huidige praktijk procederen veel tijdelijke vergunninghouders
door voor een verblijfsvergunning die recht geeft op een beter voorzieningenniveau.
In het wetsvoorstel wordt in de inwilligende beslissing aangegeven dat de
asielzoeker wordt toegelaten. Iedereen die wordt toegelaten krijgt dezelfde
vergunning met hetzelfde voorzieningenpakket. Doorprocederen is dan niet mogelijk. Dit betekent dat de vreemdelingenkamers en de Raad van State minder
zaken voorgelegd krijgen. Bij het huidige niveau van instroom en verlening
van vvtv's (dat thans laag is) scheelt dit circa 5 600 zaken voor de
vreemdelingenkamers en 4 200 zaken voor de Raad van State, met daarbij
behorende tolkencapaciteit en inzet van rechtsbijstand. Met het voorkomen
van doorprocederen kan – in combinatie met een betere IND-beslissing –
een sneller verloop van de totale asielprocedure worden bereikt. Snelheid
van de procedure is vanuit de meeste gezichtspunten van vitaal belang. Toch
kan het van belang zijn de mogelijkheid te hebben om in bepaalde omstandigheden
de beslistermijn te verlengen. Hieronder zal in paragraaf 1.7 worden
ingegaan op vragen omtrent het besluitmoratorium.– Het bevorderen van vertrek van degenen die niet in Nederland mogen
blijven. Door een heldere structuur, verbetering van de beslissing en vermindering
van het aantal procedures kan – zoals al aangegeven – sneller
en beter op aanvragen worden beslist. Bij een afwijzende beslissing –
thans bij circa 70% van het aantal jaarlijks behandelde aanvragen –
volgt uit de wet dat de vreemdeling uit Nederland moet vertrekken. Doet hij
dat niet dan kan hij worden uitgezet. De afwijzing leidt verder in alle gevallen
van rechtswege tot beëindiging van opvangvoorzieningen. Het feit dat
van rechtswege de mogelijkheid tot uitzetting bestaat en de voorzieningen
worden beëindigd leidt eveneens tot minder beroepsprocedures.1.2.1 Wet en regeerakkoordDe leden van de VVD-fractie hebben de indruk, dat de regering van mening
is dat in het regeerakkoord is afgesproken dat een verblijfsvergunning asiel
voor bepaalde tijd na drie jaar wordt omgezet in een vergunning voor onbepaalde
tijd. Dat berust volgens deze leden op een misverstand.Het wetsvoorstel wijkt naar de indruk van de leden van de VVD-fractie
op twee punten af van het regeerakkoord. In de eerste plaats vervalt het onderscheid
tussen de status, vergelijkbaar met de A-status, en de tijdelijke status.
In de tweede plaats is al na drie in plaats van vijf jaar de verblijfssituatie
voor onbepaalde tijd aan de orde. Het verkorten van de periode van vijf jaar
tot drie jaar was volgens deze leden niet de bedoeling bij de opstelling van
het regeerakkoord. Met betrekking tot de door de leden van de VVD-fractie geconstateerde
afwijkingen van het regeerakkoord merken wij het volgende op. De stelling
dat het onderscheid tussen de status, vergelijkbaar met de A-status en de
tijdelijke status is vervallen, is in zoverre juist dat het inderdaad niet,
zoals in het regeerakkoord is neergelegd, mogelijk is om op een aanvraag direct
een definitieve vergunning te verkrijgen. Het in het regeerakkoord aangekondigde
nader onderzoek heeft ertoe geleid dat in plaats van het aldaar neergelegde
gelijktijdige statussysteem is gekozen voor een volgtijdelijk statussysteem,
omdat daarmee doorprocederen kan worden voorkomen. Onderscheid tussen de in
het voorstel neergelegde vergunning voor bepaalde tijd en die voor onbepaalde
tijd is er echter wel degelijk. Dit onderscheid betreft – naast het
verschil in looptijd van de vergunning – met name de mogelijkheid van
intrekken van de vergunning. De vergunning voor onbepaalde tijd is niet meer
in te trekken als de grond voor verlening is komen te vervallen en is moeilijker
in te trekken om redenen van openbare orde dan de vergunning voor bepaalde
tijd.Het onderscheid is gedeeltelijk gebaseerd op de huidige wet en gedeeltelijk
op het regeerakkoord. Op grond van het huidige artikel 13, derde lid, kan
aan de vreemdeling die gedurende een tijdvak van vijf jaren zijn hoofdverblijf
in Nederland heeft gehad een vergunning tot vestiging worden verleend. In
het voorstel is op dit punt niet van de huidige wet afgeweken omdat hiervoor
voor reguliere zaken geen aanleiding bestond. Op grond van artikel 13a van
de huidige wet wordt aan een vreemdeling die gedurende drie achtereenvolgende
jaren in Nederland zijn hoofdverblijf heeft gehad op grond van een voorwaardelijke
vergunning tot verblijf (vvtv) een vergunning tot verblijf verleend.Het regeerakkoord stelt dat «het restrictieve toelatingsbeleid blijft
gehandhaafd, waarbij kernbegrippen streng en rechtvaardig richtinggevend zijn
en blijven. Het is van belang dat aan de langdurige onzekerheid voor asielzoekers
over blijven of teruggaan door betere en snellere procedures een eind wordt
gemaakt.» In dit kader gaat het regeerakkoord uit van een tweetal statussen
teneinde het aantal procedures te verminderen. Een definitieve status met
de rechten zoals die aan de A-status zijn verbonden en een tijdelijke status
(onder andere op de vvtv-grond). «De tijdelijke status wordt omgezet
in de hierboven vermelde definitieve status, indien 3 jaar na het verlenen
ervan nog niet tot terugkeer kan worden overgegaan». Tevens stelt het
regeerakkoord dat de mogelijkheid van verdergaande vereenvoudiging zal worden
onderzocht. Het volgtijdelijk vergunningensysteem zoals dat is neergelegd
in onderhavig wetsvoorstel is het resultaat van dat onderzoek. Alhoewel het
wetsvoorstel dus een nadere uitwerking van het regeerakkoord betreft, is op
grond van het feit dat het regeerakkoord ervan uitgaat dat de tijdelijke status
na drie jaar kan worden omgezet in een definitieve, in onderhavig wetsvoorstel
neergelegd dat na drie jaar in het bezit te zijn geweest van een vergunning
voor bepaalde tijd een vergunning voor onbepaalde tijd kan worden aangevraagd.Naar onze mening nodigt het verschil tussen drie en vijf jaar niet uit
tot het eerder doen van een asielaanvraag. Daarvoor zijn de gronden waarop
een asielvergunning kan worden verleend te zeer verschillend van de gronden
waarop een reguliere vergunning kan worden verleend. Als al een asielaanvraag
wordt gedaan door een vreemdeling die eigenlijk op reguliere gronden wenst
te worden toegelaten, zal reeds in het AC kunnen worden vastgesteld dat die
aanvraag op de verkeerde gronden is gedaan en het verzoek aldaar worden afgedaan.1.2.2 Plaats van de wetHet wetsvoorstel neemt een prominente plaats in temidden van een reeks
van beleidsmaatregelen die in deze regeerperiode genomen zijn en nog worden
voorbereid. De beleidsmaatregelen zijn vooral gericht op een betere
Europese samenwerking, op regulering van de verwerking van de instroom door
het invoeren van wachtlijsten, een betere beoordeling van (gegronde en ongegronde)
verzoeken in het Aanmeldcentrum (AC), een landgebonden asielbeleid dat meer
rekening houdt met het beleid in andere EU-landen, een andere opvang van asielzoekers,
een stringente aanpak van ongedocumenteerden, de bestrijding van mensensmokkel
en illegale immigratie, het op vrijwillige basis toepassen van DNA-onderzoek
bij aanvragen om gezinshereniging, leeftijdsonderzoeken bij alleenstaande
minderjarige asielzoekers (AMA's) en een intensiever terugkeerbeleid met als
uitgangspunt de eigen verantwoordelijkheid van de vreemdeling voor vertrek
uit Nederland.Aan beleidsmaatregelen op het gebied van de AMA's en de rechtspositie
van vrouwen in het vreemdelingenbeleid wordt thans gewerkt. Beleidsnota's
over deze onderwerpen zullen binnenkort naar de Kamer worden gestuurd.Als gezegd neemt het wetsvoorstel temidden van dit geheel een prominente
plaats in: dat betekent dat het wetsvoorstel in verband met kwaliteit en snelheid
van de procedure vitaal is, tegelijkertijd dat het wetsvoorstel deel uitmaakt
van het geheel aan beleidsmaatregelen die de regering getroffen heeft en treft.1.2.3 Wet en beleidDe leden van de fractie van D66 zijn van mening dat het wijzigen van de
Vreemdelingenwet belangrijk is, maar dat een helder, rechtvaardig en hanteerbaar
vreemdelingenbeleid misschien wel in de eerste plaats tot stand komt door
duidelijke en overtuigende beslissingen van de regering op soms onvoorziene
ontwikkelingen.Dat wij het daarmee eens zijn moge uit het vorenstaande en uit het gestelde
op pagina 1 van de memorie van toelichting blijken, waar uitdrukkelijk is
vermeld dat de voorgestelde nieuwe Vreemdelingenwet niet los kan worden gezien
van de verschillende beleidsmaatregelen die reeds getroffen zijn en nog zullen
worden getroffen in de toekomst.In deze zin zijn wij het dan ook niet eens met de leden van de fractie
van D66, waar het hen opvalt dat in het wetsvoorstel volledig voorbijgegaan
wordt aan de kwaliteit van (de organisatie van) de IND. De kwaliteit van een
uitvoeringsorganisatie kan niet in de wet worden vastgelegd. Wel kan regelgeving
tot stand worden gebracht waarbij uitdrukkelijk rekening wordt gehouden met
de mogelijkheden van die uitvoeringsorganisatie, in de zin dat daarmee de
grondslagen worden gelegd voor een kwalitatief goede uitvoering. Dit is mede
door de wijze van totstandkoming van dit voorstel geschied.Daarmee onderkennen wij het gestelde door de leden van de SGP-fractie
dat, voor de vraag of de met de wet beoogde voordelen daadwerkelijk zullen
worden verwezenlijkt, veel afhangt van de mogelijkheden tot voortvarende uitvoering
van de nieuwe wet.1.2.4 Verhouding wetsvoorstel tot Invoeringswet en lagere
regelgevingEen aantal fracties stelt dat het wenselijk zou zijn om kennis te hebben
van de inhoud van de lagere regelgeving en van de Invoeringswet Vreemdelingenwet
2000 op het moment dat het voorstel plenair in de Tweede Kamer wordt behandeld.Wij hebben begrip voor het standpunt van de leden van de verschillende
fracties dat het moeilijk is om met onderhavig voorstel in te stemmen, zonder
kennis omtrent de inhoud van de Invoeringswet en het Vreemdelingenbesluit.
Wij achten het daarom wenselijk om het onderhavige wetsvoorstel tegelijk met
de op 17 januari 2000 ingediende Invoeringswet Vreemdelingenwet
2000 (Kamerstukken II 1999/2000, 26 975) te behandelen.Omdat de nieuwe wet net als de huidige wet het karakter van een kaderwet
heeft, die uitwerking in lagere regelgeving behoeft, streven wij er bovendien
naar enige weken voor de plenaire behandeling van deze beide wetsvoorstellen
het ontwerp-Vreemdelingenbesluit in hoofdlijnen aan de Tweede Kamer voor te
leggen, zodat de Kamer op het moment dat zij het wetsvoorstel plenair behandelt,
inzicht heeft in de wijze waarop een aantal belangrijke zaken op hoofdlijnen
is uitgewerkt. Eerst nadat de Tweede Kamer het wetsvoorstel heeft aangenomen
zal het ontwerp-Vreemdelingenbesluit voor advies aan de Raad van State worden
toegestuurd met het verzoek over het ontwerp-besluit te adviseren. In al dan
niet aangepaste vorm zal het besluit vervolgens, voor zover noodzakelijk,
aan de beide Kamers der Staten Generaal worden gezonden. Doordat de Kamer
bij behandeling van het voorstel kennis heeft van het ontwerp-besluit, kan
het ontwerp naar aanleiding van het overleg met de Kamer worden aangepast,
alvorens het voor advies aan de Raad van State wordt gestuurd. Wij zijn dan
ook niet van mening, zoals de leden van de fractie van het CDA, dat op meer
onderwerpen een voorhangprocedure op zijn plaats is.1.2.5 Verhouding wetsvoorstel tot Algemene wet bestuursrechtDe leden van de fractie van de SGP constateren dat in asielzaken door
het afschaffen van het bezwaar en het niet motiveren van de eerste beschikking
een grotere afstand zal ontstaan tussen de Vreemdelingenwet en de hoofdlijnen
van de Algemene wet bestuursrecht (Awb).Wij verwijzen de leden van de fractie van de SGP naar het gestelde onder
paragraaf 37 van het nader rapport. Daar wordt in reactie op de adviezen
van NVvR, ACV, NOvA, VVN en AI, uiteengezet dat de afwijkingen van de Awb
met name de asielprocedure betreffen: het vervallen van de bezwaarschriftprocedure,
de schorsende werking van het beroep op de rechtbank en de ex nunc beoordeling.Gegeven de bijzondere aard van het vreemdelingenrecht, alsmede de in het
regeerakkoord beoogde versnelling van de asielprocedure, zijn afwijkingen
van de Awb onvermijdelijk.Het vervallen van de bezwaarschriftprocedure vloeit rechtstreeks voort
uit het regeerakkoord. De wens tot versnelling van de procedure en verkorting
van de periode waarin voor de vreemdeling onzekerheid bestaat over het verblijfsrecht,
heeft daarbij een belangrijke rol gespeeld. Daarnaast blijkt dat de bezwaarschriftprocedure
in asielzaken er feitelijk toe heeft geleid dat het accent is verschoven van
de primaire besluitvorming naar de bezwaarfase. Daarmee heeft de bezwaarfase
in asielzaken een geheel andere rol gekregen dan was beoogd en ook gebruikelijk
is in het algemene bestuursrecht. Het schrappen van de bezwaarfase is als
gevolg van die ontwikkeling een fundamentele keuze voor de primaire besluitvorming.
Elementen uit de bezwaarfase worden in de primaire besluitvorming ondergebracht.
Dit wordt de voornemenprocedure genoemd. Hierdoor kan de kwaliteit van de
primaire beslissing verbeterd, het aantal beslismomenten verminderd en de
procedure versneld worden.Ook de schorsende werking van het beroep op de rechtbank, die rechtstreeks
uit het regeerakkoord voortvloeit, dient begrepen te worden in het licht van
de wens tot versnelling van de procedure. Ook hier geldt dat de bijzondere
aard van het vreemdelingenrecht, zeker in asielzaken, een van het algemeen
bestuursrecht afwijkend beeld te zien geeft. Het aantal verzoeken om voorlopige
voorzieningen tegen een afwijzende beschikking is zeer hoog, hetgeen te verklaren
is uit het feit dat het ontbreken van standaard schorsende werking het vertrek
van de vreemdeling uit Nederland betekent. Daarmee krijgt de rechter de afwijzing
tweemaal onder ogen: bij het verzoek om voorlopige voorziening
(vovo) en bij het beroep zelf. Door het verbinden van schorsende werking aan
het beroep vallen de vovo's weg en kan de rechtbank zich op het beroep (de
hoofdzaak) zelf concentreren.Overigens gaat het hier niet om een afwijking van de Awb. Artikel 6:16
Awb geeft weliswaar als hoofdregel dat bezwaar en beroep geen schorsende werking
hebben, maar geeft zelf aan dat bij wettelijk voorschrift van deze hoofdregel
kan worden afgeweken. Dat doet zich ook op andere deelterreinen van het bestuursrecht
met enige regelmaat voor.De ex nunc-beoordeling van het beroep – waarover naar aanleiding
van paragraaf 28 van het advies van de Raad reeds het nodige is opgemerkt –
is ingegeven door de bijzondere aard van de asielzaken ten opzichte van de
reguliere zaken. In reguliere zaken speelt niet de vraag of met het gedwongen
vertrek van de vreemdeling naar het land van herkomst een in een verdrag vastgelegd
refoulementverbod kan worden geschonden. In asielzaken daarentegen wordt altijd
op enig moment beoordeeld of terugkeer van de vreemdeling naar het land van
herkomst tot schending van een verdragsrechtelijk refoulementverbod zou leiden.
Het ligt voor de hand dat dit kort voor het daadwerkelijke vertrek van de
vreemdeling wordt beoordeeld, omdat dan een recent rechterlijk oordeel ten
grondslag kan worden gelegd aan het gedwongen vertrek. Ingevolge het algemeen
bestuursrecht beoordeelt de rechter echter het bestreden besluit naar de feiten
en omstandigheden zoals die zich voordeden op het moment waarop het besluit
werd genomen. Voordat de rechter op een beroep uitspraak doet verstrijkt enige
tijd; tijd waarin de feiten of omstandigheden kunnen wijzigen. Nadien opgekomen
feiten en omstandigheden kunnen in het algemeen bestuursprocesrecht niet in
de beoordeling worden betrokken, ook al zouden die feiten en omstandigheden
tot een ander oordeel over refoulement leiden. De praktijk blijkt hier weliswaar
vindingrijk, maar zuiverder is het om, in afwijking van de algemeen bestuursprocesrecht,
de vreemdelingenrechter in asielzaken uitdrukkelijk de mogelijkheid te verlenen
om ook nieuwe feiten en omstandigheden in de beoordeling te betrekken. Zodoende
wordt de procedure versneld (nieuwe aanvragen wegens nieuwe feiten en omstandigheden
kunnen worden voorkomen) en is een rechterlijk oordeel voorhanden waarin de
laatste feiten en omstandigheden een rol hebben kunnen spelen.Voor het hoger beroep wordt niet de ex nunc-beoordeling voorgesteld. Anders
dan het beroep op de rechtbank komt het hoger beroep geen schorsende werking
uit kracht van de wet toe. Hangende het hoger beroep dient de vreemdeling
Nederland te verlaten, bij gebreke waarvan hij kan worden uitgezet. De mogelijkheid
voor de rechtbank om rekening te houden met nieuwe feiten en omstandigheden
waarborgt voldoende dat de uitzetting van de vreemdeling in overeenstemming
is met het recht. Bovendien zou een ex nunc-beoordeling ten koste kunnen gaan
van de doorlooptijd van het hoger beroep, hetgeen ongewenst is. Wij verwijzen
voor een uitgebreidere beschouwing over de ex nunc-beoordeling naar paragraaf 6.6
van deze nota.Naast deze onder paragraaf 37 van het nader rapport genoemde afwijkingen
zijn de belangrijke afwijkingen van de Awb: het niet hoeven kenbaar maken
van de motivering bij het verlenen van de vergunning voor bepaalde tijd asiel
en de procesregels in hoger beroep. De motivering van deze afwijkingen van
de Awb wordt elders in deze nota, in de paragrafen 3.3 en 6.9 gegeven. In
algemene zin herhalen wij dat gesteld kan worden dat de in het wetsvoorstel
voorziene afwijkingen van de Awb gegeven de aard van het vreemdelingenrecht
en de wens de asielprocedure te verkorten, onvermijdelijk zijn. 1.3 EuropaDe leden van de VVD-fractie hebben de indruk dat de voorgestelde mogelijkheid
van omzetting na drie jaar van de asielvergunning voor bepaalde tijd in die
voor onbepaalde tijd afwijkt van wat in de andere EU-landen gebruikelijk is
en – zoals al gesteld – in ieder geval afwijkt van de vijfjaarstermijn
voor reguliere verblijfsvergunningen. De leden nodigen de regering uit op
vorenstaande in te gaan en daarbij uitdrukkelijk het overzicht van stuk 19 637,
nummer 188, te betrekken. De leden van de CDA-fractie vragen zich af hoe de
voor alle vreemdelingen gelijke status voor bepaalde tijd zich verhoudt tot
de in andere EU-landen bestaande statussen. Pleit een en ander niet nadrukkelijk
voor Europese harmonisatie van wetgeving? Kan de regering beargumenteren waarom
zij hierin afwijkt van andere Europese landen die niet reeds na drie jaar
houders van een tijdelijke verblijfsvergunning de mogelijkheid bieden deze
om te zetten in een vergunning voor onbepaalde tijd, vragen de leden van de
SGP-fractie.Aan de vraag van de leden van de fracties van VVD, CDA en SGP ligt wellicht
de veronderstelling ten grondslag dat sprake is van een min of meer uniforme
praktijk in Europa wat betreft het stelsel van verblijfsvergunningen. Er is
echter nauwelijks sprake van enige uniformiteit. Sommige landen geven slechts
voor een beperkt aantal groepen verblijfsvergunningen af. Frankrijk kent bijvoorbeeld
geen bijzondere status voor tijdelijke bescherming aan oorlogsvluchtelingen.
Wel zijn daar in het kader van tijdelijke bescherming bijzondere maatregelen
getroffen voor burgers van het voormalige Joegoslavië. In België
kent men naast een vluchtelingenstatus een verblijfsvergunning die om bijzondere
redenen kan worden toegekend aan vreemdelingen die sterke banden met België
hebben opgebouwd, bijvoorbeeld door lang verblijf als asielzoeker en door
het verrichten van arbeid. België kent geen bijzondere status voor tijdelijke
bescherming aan oorlogsvluchtelingen, wel zijn bijzondere maatregelen getroffen
voor burgers van het voormalige Joegoslavië in het kader van tijdelijke
bescherming. Denemarken kent naast een vluchtelingenstatus, een de facto en
een humanitaire status. Daarnaast kan daar een verblijfsvergunning wegens
bijzondere omstandigheden worden verleend en een tijdelijke verblijfsvergunning
voor bepaalde groepen vreemdelingen (bijv. Bosniërs en vreemdelingen
uit Servië-Montenegro). Andere landen werken meer met uitstel van vertrekregelingen.
De Duitse «Duldung» is daar een voorbeeld van. De mogelijke veronderstelling
van deze leden dat er sprake is van een Europese gemene deler delen wij derhalve
niet.Op dit moment wordt in het kader van de Intergouvernementele Consultaties
(IGC) een omvangrijke vergelijkende analyse afgerond van wet-, regelgeving
en beleid op het gehele vreemdelingenterrein in de aangesloten landen. Onderdeel
van de analyse is een schematische weergave van de situatie in Nederland in
vergelijking met die in de andere aangesloten landen. Teneinde de Kamer een
zo actueel en volledig mogelijk overzicht te geven zullen wij het document
vertrouwelijk aan de Kamer doen toekomen. Het rapport dient vertrouwelijk
te blijven omdat de informatie die in dit rapport is verwerkt door de verschillende
lidstaten vertrouwelijk aan de IGC ter beschikking is gesteld. Naar verwachting
zal dit rapport in april 2000 gereed zijn.In de statusnotitie is een overzicht gegeven van de verschillende statussen
onder de huidige wet. De bijlage bij deze nota bevat een vergelijkbaar overzicht
van de statussen zoals die in het voorstel zijn opgenomen. Zoals hierboven
uiteen is gezet is de Europese diversiteit net als ten tijde van de statusnotitie
nog altijd groot.Vergelijking van de – ook ieder voor zich unieke – rechtsstelsels
in de Europese landen is derhalve niet mogelijk. Ook is er geen gemene deler aan te wijzen waaraan het wetsvoorstel kan worden getoetst. Een consequente
asielprocedure die ook tot uitdrukking komt in de wet misstaat niet binnen
de grote Europese diversiteit. Om dit te bereiken en daarmee een aantal problemen
op te lossen is vernieuwing van de huidige procedure noodzakelijk. Een caesuur
in de jurisprudentie en een organisatorische impuls zijn daarbij onontbeerlijk.
Het volgtijdelijk systeem betekent – meer dan het gelijktijdige systeem
van vergunningen– een noodzakelijke breuk met het verleden, waardoor
daadwerkelijk vernieuwing van de asielprocedure kan worden bereikt.In antwoord op de vraag van de leden van de VVD-fractie wat in de memorie
van toelichting wordt bedoeld met Europese regelgeving die op termijn het
nationale beleid zal doen vervallen, verwijzen wij naar de conclusies van
de Europese Raad van Tampere. Daarin wordt melding gemaakt van overeenstemming
over het ontwikkelen van een gemeenschappelijk Europees asielstelsel dat een
duidelijke en hanteerbare vaststelling dient te omvatten van de staat die
verantwoordelijk is voor de behandeling van een asielverzoek, alsook gemeenschappelijke
normen voor een eerlijke en doeltreffende asielprocedure, gemeenschappelijke
minimumvoorwaarden voor de opvang van asielzoekers en op elkaar afgestemde
regels inzake de toekenning en de inhoud van de vluchtelingenstatus. Het stelsel
wordt aangevuld met maatregelen inzake subsidiaire vormen van bescherming.
Op langere termijn zou de communautaire regelgeving moeten leiden tot een
gemeenschappelijke asielprocedure en een uniforme status voor personen die
asiel hebben gekregen welke in de gehele Unie geldig is.De leden van de fractie van GroenLinks verwijzen naar de reactie op het
advies van de Raad van State waarin de staatssecretaris schrijft dat het ontbreken
van Europees beleid, ruimte laat voor het voeren van eigen beleid, zoals de
regering bijvoorbeeld heeft gedaan ten aanzien van de etnisch Albanezen uit
Kosovo. Deze leden vragen of wij het met hen eens zijn dat een tijdelijke
beschermingsregeling op korte termijn tot stand zal kunnen komen.De wens van de leden van de fractie van GroenLinks dat op korte termijn
in de Europese Unie een regeling inzake tijdelijke bescherming tot stand komt,
kunnen wij volmondig onderschrijven. Ook de Europese Raad te Tampere heeft
in conclusie 16 bij de JBZ-Raad erop aangedrongen intensiever te streven naar
overeenstemming over de tijdelijke bescherming van ontheemden. Of een dergelijke
regeling op korte termijn daadwerkelijk tot stand zal komen, staat, gezien
de nog steeds zeer uiteenlopende posities tussen de verschillende Lid-Staten,
bepaald niet vast. Dit neemt evenwel niet weg dat de Nederlandse inzet gericht
is en blijft op een zo spoedig mogelijke totstandkoming van een dergelijke
regeling. Naar de mate waarin meer Europees beleid tot stand komt, wordt de
ruimte voor het voeren van een eigen Nederlands beleid geringer.De leden van nagenoeg alle fracties vragen de regering met het oog op
het wetsvoorstel in te gaan op de te verwachten ontwikkelingen op asielgebied
binnen de Europese Unie en hoe de conclusies van Tampere zich verhouden tot
het voorstel.Wij wijzen de leden van de fracties van VVD en CDA met name naar Tampere-conclusie
15, die spreekt van een gemeenschappelijke asielprocedure en een uniforme
status voor personen die asiel hebben gekregen. Het voorstel vraagt wat dat
betreft thans niet om aanpassing. De inhoud van de overige – meer procedureel
geformuleerde – Tampereconclusies vragen daar evenmin om. Dit neemt
niet weg dat ondanks de in het Verdrag van Amsterdam, in de Conclusies van
de Europese Raad te Wenen opgenomen deadlines van 2001 en 2004,
de nieuwe Vreemdelingenwet naar wij hopen en verwachten, eerder van kracht
zal worden dan bepaalde Europese regelingen. Bovendien is, nu op dit moment
concrete voorstellen voor Europese regelingen op de meeste onderdelen van
het asielen immigratieterrein ontbreken, nu nog niet te voorzien of en in
hoeverre deze Europese regelingen gelijk zullen zijn aan de dan vigerende
Nederlandse wet- en regelgeving. De kans dat op grond van een EU-verordening
of richtlijn de lidstaten – dus ook Nederland – bepaalde delen
van de nationale wet- en regelgeving dienen te wijzigen, is derhalve aanwezig.
Op dit moment is niet te voorzien of dat het geval zal zijn, laat staan op
welke wijze.In de conclusies van de Europese Raad te Tampere is – conform de
inzet van de Nederlandse regering, zoals ook diverse malen met instemming
besproken met de Tweede Kamer – een onderscheid gemaakt tussen de maatregelen
die op korte termijn op Europees niveau tot stand moeten komen en maatregelen
die op wat langere termijn tot stand moeten komen. Op korte termijn zijn dat
met name minimumnormen op een aantal terreinen (asielprocedure, opvang, erkenning
vluchtelingenstatus en dergelijke) die naar hun aard de mogelijkheid in zich
hebben dat individuele lidstaten daar positief van afwijken in hun nationale
toepassing. Bij de realisering van de gemeenschappelijke asielprocedure en
de uniforme status uit conclusie 15 zal het Nederlandse beleid met het EU-beleid
samenvallen, met als bijkomend gevolg dat secundaire migratiestromen binnen
de EU, vanwege werkelijke of vermeende afwijkingen van beleid tussen de lidstaten,
zullen ophouden dan wel sterk zullen verminderen.Wij bevestigen de opvatting van de leden van de VVD-fractie dat het wetsvoorstel
de totstandkoming van een Europees asielbeleid niet in de weg mag staan. In
het Nederlandse rechtstelsel bestaat de regel dat een EG-Verordening directe
werking heeft, dus boven de nationale wet gaat en een EG-Richtlijn altijd
moet worden omgezet in nationale wetgeving waardoor er geen sprake is of zal
zijn van de door de leden van de VVD-fractie geschetste situatie.Eind 1999 is op ambtelijk niveau binnen de EU een eerste mondelinge presentatie
van en toelichting op het Nederlandse wetsvoorstel gegeven. Tevens is het
wetsvoorstel in de Engelse taal vertaald en begin februari in de werkgroep
CIREA (Engelse aanduiding van het Centrum voor Informatie, Beraad en Gegevensuitwisseling
inzake asiel) verspreid.Ingevolge de conclusies van Tampere dient de rechtspositie van langdurig
verblijvende derdelanders te worden versterkt en zo dicht mogelijk bij de
rechten van EU-burgers te liggen.Naar onze mening zijn de uitgangspunten van de nieuwe Vreemdelingenwet
wat dit betreft in overeenstemming met de in Tampere totstandgekomen conclusies.
Vreemdelingen die langdurig in Nederland verblijven hebben een sterke rechtspositie
in Nederland en houden deze positie ook wanneer het wetsvoorstel wet is geworden.
De voorgestelde wijzigingen, waarop hieronder wordt ingegaan, brengen hierin
geen verandering. Hoe de conclusies van de Europese Raad in Tampere worden
uitgewerkt is op dit moment nog niet duidelijk. Er zal nog veel overleg nodig
zijn met de andere landen om deze uitgangspunten in EU-regelgeving neer te
leggen.Ingevolge het verzoek van de leden van de PvdA-fractie zal hieronder in
paragraaf 1.9 worden nagegaan in hoeverre wijzigingen in het voorstel
houdende weigerings- en intrekkingsgronden een achteruitgang van de rechtspositie
van langdurig verblijvende derdelanders zou zijn.1.4 Aanzuigende werkingOver de vraag in hoeverre het gekozen volgtijdelijk systeem met het daaraan gekoppelde voorzieningenniveau aanzuigende werking heeft,
kan het volgende worden opgemerkt.Zoals al eerder gezegd, procederen in de huidige praktijk veel tijdelijke
vergunninghouders door voor een verblijfsvergunning die recht geeft op een
beter voorzieningenniveau. Door het volgtijdelijk systeem is doorprocederen
niet meer mogelijk. Met het voorkomen van doorprocederen kan – in combinatie
met een betere IND-beslissing – een sneller verloop van de totale asielprocedure
worden bereikt. Snelheid van de procedure leidt tot een lagere instroom.Het voordeel van niet meer kunnen doorprocederen is ook in organisatorisch
opzicht van belang, omdat het de IND aanzienlijk minder belast. Dat komt de
kwaliteit van de organisatie ten goede. Dat laatste wordt mede bereikt door
maatregelen in de wet zoals het vervallen van de bezwaarschriftprocedure,
de daarmee noodzakelijke kwaliteitsverbetering van de beslissing in eerste
aanleg en de meeromvattende beschikking, die de helderheid en de snelheid
van de procedure ten goede komen. Aanzuigende werking wordt voorkomen, omdat
de aantrekkelijkheid van Nederland dan niet langer bepaald wordt door lange
doorlooptijden en de kans dat die lange doorlooptijd uiteindelijk tot verblijfsaanvaarding
leidt. Een ordelijke procedure en een goede organisatie zijn van veel gewicht
omdat het Nederlandse asielbeleid, waarbij de regering rechtvaardig en streng
wil zijn, op die wijze in de praktijk ook beter te handhaven is. Dat zal veel
asielzoekers die volgens de toelatingsgronden niet voor verblijf in aanmerking
komen, afhouden om «hun geluk» toch in Nederland te beproeven.
Immers men weet dat de Nederlandse procedure met de nieuwe wet goed beheerst
wordt. Een beter voorzieningenniveau voor de huidige vvtv-ers of houders van
een vtv-hum heeft dan geen substantiële betekenis. Of men nu financiële
ondersteuning en huursubsidie krijgt via de huidige Zorgwet voor houders van
een voorwaardelijke vergunning tot verblijf (Zorgwet vvtv) of via de Algemene
Bijstandswet (ABW) en de Huursubsidiewet maakt niet veel uit. Gezinshereniging
is in het voorstel voor statushouders weliswaar direct mogelijk, maar alleen
voor wie een zelfstandig inkomen heeft op 100% bijstandsniveau, hetgeen voor
sommigen een verzwaring is van de huidige eis van 70%.Kortom: tegenover de voordelen van grotere helderheid van het systeem
en betere beheersing van de procedure staat een verbetering voor sommigen
van de voorzieningen, die per saldo niet leidt tot aanzuigende werking, integendeel.Leden van verschillende fracties vragen of het volgtijdelijk systeem geen
aanzuigende werking heeft.Allereerst verwijzen wij volledigheidshalve naar paragraaf 1c van
het nader rapport waar wij een reactie geven op de mening van de Raad van
State dat het voorstel een ernstige distorsie vormt met andere Europese landen.
Daar is opgemerkt dat het voorstel geen verruiming beoogt wat betreft het
toelaten van asielzoekers. De gronden voor het verlenen van asiel zijn gelijk
aan de gronden van de huidige wet en wijken, voor zover deze zijn te vergelijken,
niet af van de gronden die in het algemeen in de andere EU landen ook bestaan.
Van een ernstige distorsie is geen sprake. Ook de conclusies van Tampere wijzen
er geenszins op dat het voorstel afwijkt van de ontwikkelingen in Europa.De leden van de VVD-fractie zijn van mening dat aanzuigende werking allereerst
dient te worden voorkomen door bij de beoordeling van de algehele situatie
in de landen van waaruit asielzoekers afkomstig zijn, zeer terughoudend te
zijn en in het geheel niet meer af te wijken van de beoordeling van de andere
EU-landen, in ieder geval niet van de beoordeling van de omliggende EU-landen:
Duitsland, België, Frankrijk, Groot-Brittannië en Denemarken. Deze
leden vragen voorts in welk land of welke landen van herkomst de situatie
nu volgens Nederland, volgens de (omliggende) EU-landen, zodanig
is dat terugkeer van bijzondere hardheid zou zijn.De wijze waarop wordt vastgesteld dat de algehele situatie in het land
van herkomst zodanig is dat terugkeer van bijzondere hardheid is, is neergelegd
in de vvtv-indicatorenbrief (TK 1997–1998, 19 637, nr. 308), welke
het beleidskader vormt voor een dergelijke beoordeling. Met betrekking tot
het afstemmen van het Nederlandse beleid met dat van de ons omringende landen
verwijzen wij naar de memorie van toelichting en het nader rapport waarin
uiteengezet is dat, in afwachting van Europese regelgeving op het gebied van
de tijdelijke bescherming, de indicator van het beleid van de ons omringende
landen in de toekomst nog nadrukkelijker gehanteerd zal worden, mede in verband
met de ontwikkelingen op het gebied van immigratie en asiel in de Europese
Unie.Gezien de intentie van de regering om in toenemende mate rekening te houden
met het beleid van de ons omringende landen en de verwachtingen ten aanzien
van een Europese regeling voor de tijdelijke bescherming, verwacht de regering
niet dat potentiële asielzoekers als het voorstel wet is geworden in
noemenswaardige grote getallen liever voor Nederland zullen kiezen dan voor
een ander EU-land, vanwege het niveau van de voorzieningen die aan de toelating
op grond van artikel 27 onderdeel d van het wetsvoorstel verbonden zijn.Het antwoord op de vraag hoe volgens omliggende EU-landen de situatie
in landen van herkomst wordt beoordeeld is moeilijk te geven omdat de situatie
in de verschillende landen van herkomst en het beleid met betrekking tot die
landen binnen de EU sterk fluctueert. Wij wijzen erop dat in ambtsberichten
over de situatie in landen van herkomst standaard informatie wordt gegeven
over het beleid in de EU-landen. Wij maken in brieven waarmee de Kamer wordt
geïnformeerd over wijzigingen in het Nederlandse landenbeleid dienaangaande
altijd melding van deze informatie.Ook kan aanzuigende werking worden voorkomen door voor asielzoekers uit
deze landen een wachtperiode te laten gelden, stellen de leden van de VVD-fractie.
Statusverlening is dan eerst aan de orde indien de algehele situatie na de
wachttijd nog steeds volgens Nederland en de andere EU-landen, althans in
ieder geval de omliggende EU-landen, zodanig is dat terugkeer van bijzondere
hardheid zou zijn. Volgens de leden van de VVD-fractie zou dit, onder het
regime van de Vreemdelingenwet 2000, in het geval van Kosovo hebben moeten
betekenen dat de mensen die uit dit land naar Nederland reisden en waren opgevangen,
geen status kregen en na beëindiging van de NAVO-acties weer terug waren
gekeerd, zonder in de gelegenheid te zijn geweest juridische procedures aan
te spannen. Komt deze uitleg overeen met de wachtperiode zoals door de regering
in het wetsvoorstel wordt voorgesteld, zo vragen de leden van de VVD-fractie.Enerzijds kan worden gesteld dat het besluitmoratorium de procedure verlengt,
terwijl juist een korte procedure aanzuigende werking voorkomt. Anderzijds
kan, zoals de leden van de fractie van de VVD doen, worden gesteld dat het
feit dat bepaalde categorieën vreemdelingen in bepaalde omstandigheden
te snel in aanmerking zouden komen voor een verblijfsvergunning aanzuigende
werking tot gevolg heeft.Met betrekking tot de veronderstelling van de leden van de VVD-fractie
dat eerst tot statusverlening kan worden overgegaan als volgens Nederland
en omringende EU landen bij terugkeer sprake is van een bijzondere hardheid,
verwijzen wij naar paragraaf 1.7 van het algemene gedeelte en naar hetgeen
in het artikelsgewijze gedeelte van deze nota over het besluitmoratorium is
gesteld. Uiterlijk aan het einde van de periode waarmee de beslistermijn van de
individuele aanvraag ingevolge het moratorium is verlengd dient te worden
besloten of betrokkene in aanmerking komt voor een vergunning voor bepaalde
tijd. Indien op dat moment wordt beoordeeld dat de situatie in het land van
herkomst naar het oordeel van de minister dusdanig is dat terugkeer van bijzondere
hardheid zou zijn, kan een vergunning worden verleend op grond van artikel
27, eerste lid, onder d. Of een land van herkomst als zodanig kan worden aangewezen
wordt bepaald aan de hand van de, in overeenstemming met het tweede lid van
artikel 27, vast te stellen indicatoren, waarvan het beleid terzake in de
andere Europese landen er een is.1.5 IND-beslissingDe leden van de fractie van GroenLinks vinden het zorgwekkend dat de wet
nauwelijks waarborgen biedt voor verbetering van de kwaliteit van de beslissing
door de IND. Volgens deze leden is een groot deel van de stagnatie in het
beleid en de grote mate van «doorprocederen» niet in geringe mate
te wijten aan de vaak tekort schietende beslissing in een individuele zaak.De veronderstelling van de leden van GroenLinks-fractie dat het doorprocedeergedrag
in niet geringe mate is te wijten aan de vaak tekortschietende beslissing
in een individuele zaak kunnen wij niet delen. In 1995 is op een tweetal locaties
gestart met een experiment waarin voorafgaand aan het nemen van de definitieve
beschikking overleg plaatsvond met de gemachtigde van de vreemdeling (het
overlegmodel). Hoewel de resultaten van het experiment – het evaluatierapport
is bij brief van 10 maart 1997 (TK 1996–1997, 19 637, nr. 249)
aan de Kamer aangeboden – positief waren voor zover het de verbetering
van de kwaliteit van de beschikking betrof, betekende zulks niet dat het doorprocedeergedrag
essentieel veranderde. In het onderhavige wetsvoorstel is voorzien in de invoering
van de voornemenprocedure, die in feite een (schriftelijke) variant is op
het overlegmodel, met het doel om de kwaliteit van de beschikking in eerste
aanleg te verbeteren. Wij verwachten van deze procedure, die zal worden uitgewerkt
in het Vreemdelingenbesluit, hetzelfde effect als bij hantering van het overlegmodel,
namelijk dat de kwaliteit van de beschikking toeneemt. Gevolg zal moeten zijn
dat het vernietigingspercentage (thans zo'n 20%) bij de rechtbanken zal dalen.Met betrekking tot de noodzakelijke duidelijkheid voor de ambtenaren van
de IND achten de leden van de VVD-fractie het essentieel dat het kabinet een
helder standpunt formuleert over ieder algemeen ambtsbericht.Per jaar worden gemiddeld veertig algemene ambtsberichten uitgebracht.
Wij zijn het eens met de leden van de VVD-fractie waar het gaat om het formuleren
van een helder standpunt ten aanzien van de gevolgen van een ambtsbericht;
wij delen echter niet de overtuiging van deze leden dat voor de vaststelling
van een dergelijk standpunt in alle gevallen een kabinetsbesluit noodzakelijk
is. Een kabinetsbesluit is naar ons oordeel met name aangewezen bij ambtsberichten
waaruit belangrijke beleidswijzigingen volgen zoals bedoeld in de brief van
4 november 1998 (Kamerstukken II 1998–1999, 19 637, nr. 389). In
andere gevallen wordt het beleid neergelegd in een brief van de staatssecretaris
van Justitie aan de Kamer zonder tussenkomst van het kabinet, dan wel, waar
de staatssecretaris een dergelijke brief niet nodig acht omdat er geen sprake
is van een relevante beleidswijziging, in een werkinstructie aan IND-medewerkers.Voor de overige antwoorden op de vragen betreffende de IND verwijzen wij
naar paragraaf 8, Uitvoeringstoetsen. 1.6 AC-procedureDe leden van de SGP-fractie vernemen gaarne van de regering waarom bijvoorbeeld
het AC-model en de waarborgen rond de voornemenprocedure niet in het wetsvoorstel
zijn uitgewerkt.De PvdA-fractie geeft de regering in overweging om in de wet op te nemen
wat de inhoudelijke redenen zijn om een zaak voor afdoening in een aanmeldcentrum
in aanmerking te doen komen en het is de leden van de VVD-fractie opgevallen,
dat in het wetsvoorstel en in de memorie van toelichting geen of nauwelijks
aandacht wordt besteed aan de procedure in de aanmeldcentra (AC-procedure).
Acht de regering het gewenst dat de minister in dit kader de bevoegdheid krijgt
de duur van de AC-procedure te verlengen? De leden van de VVD-fractie vragen
de regering aan te geven op welke wijze het effectiever en efficiënter
functioneren van de AC's in de Vreemdelingenwet 2000 kan worden bevorderd.De AC-procedure is niet als een aparte procedure opgenomen in de wet.
Wel is voor zover nodig in relevante artikelen een bijzondere voorziening
getroffen voor deze procedure. Artikel 80, tweede lid bepaalt dat een beroep
ingediend tegen een afwijzing van een aanvraag binnen een bij algemene maatregel
van bestuur te bepalen aantal uren, geen schorsende werking heeft. Voor het
overige zijn de wettelijke bepalingen volledig van toepassing op de AC-procedure
en zullen voor zover nodig in het Vreemdelingenbesluit bijzondere regels worden
gesteld, onder meer over de inrichting van de voornemenprocedure in het AC.
Voor de inhoudelijke beoordeling van een asielaanvraag zijn in de wet geen
bijzondere regels gesteld. Dit betekent dat in het AC getoetst dient te worden
aan de artikelen 28 en 29 van het wetsvoorstel. De afwijzingsgronden in het
AC zijn dezelfde als de afwijzingsgronden in een later stadium van de procedure.
In het AC kunnen derhalve alleen die zaken worden afgedaan waarvan binnen
48 uur kan worden beoordeeld dat de aanvraag op grond van artikel 28 of 29
kan worden afgewezen. Dit betekent dat afdoening alleen mogelijk is voor zaken
waarin geen tijdrovend onderzoek nodig is.Het beroep en het hoger beroep in AC-zaken heeft geen schorsende werking.In het wetsvoorstel is – net als in de huidige wet – geen
inhoudelijk schorsingscriterium opgenomen waaraan de rechter in eerste aanleg
en in hoger beroep het verzoek om voorlopige voorziening moeten toetsen indien
er op grond van de wet geen schorsende werking is verleend.Dit betekent dat de rechter in overeenstemming met de praktijk onder de
huidige wet in deze gevallen zal bezien of de zaak AC-waardig is en of de
zaak in beroep of in hoger beroep kans van slagen heeft. Dit is dezelfde maatstaf
als die thans gebruikelijk is.De leden van de VVD-fractie vragen of de AC-termijn niet moet worden verlengd
en zij veronderstellen dat er meer zaken in het AC moeten kunnen worden afgewezen
dan thans het geval is.De termijn waarbinnen een aanvraag in het AC moet worden behandeld is
na uitvoerig beraad gesteld op 48 proces-uren. Op dit moment hebben wij geen
redenen om te veronderstellen dat deze termijn in de nieuwe situatie te kort
is. De aard van de procedure in het AC is ook dusdanig, dat het niet wenselijk
is om de beslistermijn zonder meer te verlengen om uiteindelijk een afwijzing
te kunnen bewerkstelligen. Immers, de behandeling in het AC is er op gericht
om die zaken te selecteren, die op voorhand niet voor inwilliging in aanmerking
komen.Aan de wens van de leden van de VVD-fractie om meer zaken van economische
migranten in de AC's af te doen ligt de veronderstelling ten grondslag dat
op het eerste gezicht reeds duidelijk is dat de aanvraag op zeer zwakke
gronden is gestoeld. In veel gevallen is dat niet op korte termijn (in ieder
geval niet binnen enkele dagen) evident; de IND zal dan nader onderzoek moeten
plegen of bronnen raadplegen die duidelijkheid kunnen verschaffen over de
merites van de aanvraag.Overigens is nimmer met zekerheid aan te geven hoe groot de effectiviteit
van de procedure in het AC is, aangezien nooit bekend zal worden in hoeveel
gevallen vreemdelingen afgezien hebben van het doen van een asielaanvraag
omdat deze in het AC kan worden afgehandeld.1.7 Beslistermijnen en besluitmoratorium in asielzakenIn het voorstel is een beslistermijn van zes maanden neergelegd. Slechts
in uitzonderlijke gevallen zal de beslistermijn op individuele gronden, dan
wel ten gevolge van het inroepen van het besluitmoratorium, worden verlengd.
In antwoord op vragen van leden van de fracties van D66 en GroenLinks stellen
wij dat het uitgangspunt om mensen zo kort mogelijk in onzekerheid te laten
recht overeind blijft. Normaal gesproken, wanneer
er geen besluitmoratorium is ingeroepen, is de situatie als volgt:(1) In de meeste gevallen zal binnen zes maanden worden beslist of men
in aanmerking komt voor een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd of niet.
Die vergunning wordt verleend vanaf het moment dat de asielaanvraag is ingediend.(2) De eventuele negatieve beslissing kan direct worden voorgelegd aan
de rechter. Door het vervallen van de bezwaarfase is directe toegang tot de
rechter mogelijk. Het beroep mag in de regel op grond van de wet in Nederland
worden afgewacht. Na het oordeel van de rechter in beroep krijgt betrokkene of alsnog
een vergunning of hij dient Nederland te verlaten. Van rechtsonzekerheid kan
in dat opzicht naar ons oordeel geen sprake zijn. In tegenstelling tot het beroep bij de rechter heeft het hoger beroep
geen schorsende werking op grond van de wet. Wel kan een voorlopige voorziening
worden gevraagd. Omdat het uitgangspunt van de wet is dat het hoger beroep
niet in Nederland mag worden afgewacht zal slechts in uitzonderlijke gevallen
door de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State een dergelijke
voorziening worden getroffen.(3) Vier weken voor het aflopen van de vergunning voor bepaalde tijd kan
een aanvraag voor een vergunning voor onbepaalde tijd worden ingediend. Bij
ongewijzigde omstandigheden zal uiterlijk binnen zes maanden na het indienen
van de aanvraag een vergunning voor onbepaalde tijd worden verleend.In gevallen waarin binnen een half jaar onvoldoende informatie is verkregen
om tot het verlenen van een vergunning te kunnen
overgaan is het in verschillende omstandigheden mogelijk de beslistermijn
te verlengen om te voorkomen dat de aanvraag om die reden zal moeten worden
afgewezen.Allereerst kan dat omdat in een individueel
geval onvoldoende informatie is verkregen om te kunnen beoordelen of men aan
de voorwaarden voor het verlenen van een vergunning voldoet (artikel 40, vijfde
lid). Indien de termijn op individuele gronden met ten hoogste 6 maanden is
verlengd, zal de vergunning op grond van artikel 42, tweede lid, van het voorstel,
worden verleend met ingang van de datum waarop de vreemdeling heeft aangetoond
dat hij aan alle voorwaarden voldoet, maar niet eerder dan met ingang van
de datum waarop de aanvraag is ontvangen.Ten tweede kan de termijn met ten hoogste een jaar worden verlengd indien
betrokkene behoort tot een groep jegens welke een besluitmoratorium is ingeroepen op grond van het feit dat er gedurende een korte periode
onzekerheid bestaat omtrent de situatie in het land van herkomst. Om die reden
kan dan nog geen vergunning worden verleend maar is het ook niet
wenselijk betrokkene terug te sturen. Ten derde kan de termijn worden verlengd
indien er sprake is van een massale instroom waardoor het voor de IND onmogelijk
is alle aanvragen binnen een periode van zes maanden te behandelen. Ook in
het geval het besluitmoratorium is opgelegd omdat de situatie in het land
van herkomst naar verwachting slechts van korte duur zal zijn, kan de beslistermijn
met ten hoogste een jaar worden verlengd. Hier zou weliswaar tot het verlenen
van een vergunning kunnen worden overgegaan, maar om te voorkomen dat deze
vermoedelijk reeds na korte tijd zal worden ingetrokken, hebben wij ervoor
gekozen dat de beslistermijn kan worden verlengd.In het zeldzame geval dat de termijn voor het geven van de beschikking
eerst op individuele gronden (op grond van artikel 40, vijfde lid) met ten hoogste zes maanden is verlengd en vervolgens op categoriale
gronden (op grond van artikel 41, eerste lid) met ten hoogste één jaar is verlengd, is het in theorie mogelijk dat
de beslissing op de aanvraag in plaats van binnen zes maanden eerst binnen
twee jaar wordt genomen. Indien de termijn is verlengd op grond van het besluitmoratorium,
wordt de vergunning verleend met ingang van de dag waarop de aanvraag is ontvangen,
met daarbij opgeteld de tijd waarmee op grond van het besluitmoratorium de
individuele beslistermijn is verlengd. Het feit dat voorafgaand of na het
besluitmoratorium de beslistermijn nog op individuele gronden is verlengd,
is dus niet van invloed op de datum van inwerkingtreding van de vergunning.
Indien er uitsluitend is verlengd op individuele gronden gaat de vergunning
in op de datum van de aanvraag. Wij wijzen daartoe op de nota van wijziging.In het voorstel is bepaald dat de vergunning voor onbepaalde tijd niet
meer kan worden ingetrokken in het geval de omstandigheden waaronder de vergunning
is verleend zich niet meer voordoen.Dit betekent een toename van de rechtszekerheid in vergelijking met de
huidige wet waar bijvoorbeeld de vluchtelingenstatus ook na drie jaar in theorie
nog kan worden ingetrokken.De leden van de CDA-fractie vragen of het klopt dat het besluitmoratorium
een duur compromis is in termen van opvang en dat een uitvoeringstoets heeft
uitgewezen dat het toepassen van een moratorium in het uiterste geval zo'n
180 miljoen per jaar kost.Het toepassen van een besluitmoratorium betekent dat de beslistermijn
van asielaanvragen met ten hoogste een jaar wordt verlengd. De betreffende
asielzoekers verblijven gedurende deze periode in de toelatingsprocedure en
daarmee in de opvang voor asielzoekers. Dit leidt tot extra opvangkosten,
terwijl de verblijfskosten (kosten van voorzieningen) voor eventuele statushouders
(degenen die na het moratorium alsnog worden toegelaten) een jaar worden uitgesteld.Uit het kostenmodel dat in het kader van het wetsvoorstel is opgesteld,
is gebleken dat bij toepassing van een besluitmoratorium de totale kosten
voor de toelatingsprocedure van asielzoekers en het verblijf van houders van
een asielstatus per saldo zowel kunnen stijgen als dalen.De omvang en de richting van de verandering zijn afhankelijk van het percentage
van de instroom waarop het besluitmoratorium wordt toegepast en het gedeelte
daarvan dat na ommekomst van het moratorium alsnog wordt toegelaten dan wel
moet terugkeren.In een interview met twee medewerkers van het ministerie van Justitie
die aan het voorstel Vreemdelingenwet hebben meegewerkt, gepubliceerd in de
Justitiekrant van 21 mei 1999 (nr. 9), is op basis van het kostenmodel genoemd
dat toepassing van het moratorium in het uiterste geval circa 180 miljoen
gulden per jaar extra kost (uitgaande van de destijds geldende
aannames omtrent onder andere instroom en procedureverloop).De bandbreedte van een mogelijke kostenverandering bij toepassing van
een besluitmoratorium kan worden bepaald door met behulp van het kostenmodel
verschillende scenario's door te rekenen. Uit berekeningen is gebleken dat
bedoelde kostenveranderingen liggen in de orde van minder dan 5% toename of
afname ten opzichte van de totale kosten die te maken hebben met de opvang,
procedure en toelating van asielzoekers gedurende de eerste vijf jaar na inreis.
In alle gevallen is er sprake van extra opvangkosten gedurende de periode
dat het besluitmoratorium van kracht is. In voorkomende gevallen zullen deze
kosten worden gecompenseerd door lagere uitvoeringskosten dan wel lagere kosten
van voorzieningen.De leden van de fractie van D66 stellen dat de vergunning voor bepaalde
tijd niet met terugwerkende kracht ingaat. Waarom heeft de regering er niet
voor gekozen om de ingangsdatum van het besluitmoratorium op de datum vast
te stellen waarop wordt vastgesteld dat er sprake is van een van de drie genoemde
gronden, maar te koppelen aan de aanvraag van de individuele asielzoeker?Het instellen van het besluitmoratorium betekent, zo beantwoorden wij
deze vragen, dat de beslistermijn voor de individuele aanvraag van een asielzoeker
die valt binnen de groep waarvoor het moratorium is ingesteld, met ten hoogste
een jaar kan worden verlengd. Het is ook mogelijk dat deze termijn op een
half jaar wordt gesteld of enige andere termijn, maar nooit langer dan een
jaar.Dit is evenmin het geval als het besluitmoratorium achtereenvolgens op
verschillende gronden wordt ingesteld, hetgeen inderdaad mogelijk is. Het
feit dat het moratorium achtereenvolgens op verschillende gronden kan worden
ingeroepen heeft geen betekenis voor de periode waarmee de individuele beslistermijn
kan worden verlengd. Deze is in individuele gevallen nooit langer dan een
jaar; ook niet als na het verstrijken van dat jaar het besluitmoratorium op
een andere grond zou voortduren.De leden van de fractie van D66 vragen om welke redenen de toepassingsgronden
van artikel 41 onder a en b niet kunnen worden ondervangen binnen de reguliere
beslistermijn en tijdens de duur van de vergunning voor bepaalde tijd.De reden waarom de grond onder a niet kan worden ondervangen binnen de
reguliere termijn of door het verlenen van een vergunning ligt in die grond
zelf opgesloten. Er is «naar verwachting voor een korte periode onzekerheid
over de situatie in het land van herkomst terwijl op grond daarvan redelijkerwijs niet kan worden beslist of de aanvraag op een van de gronden
van artikel 27 kan worden toegewezen.» Binnen de reguliere termijn kan
niet worden beslist omdat binnen die termijn geen duidelijkheid bestaat of
er gronden zijn om de vergunning te verlenen. Het verlenen van een vergunning
zonder dat er een grond voor verlening is, is uiteraard niet wenselijk. Het
weigeren van de vergunning om die reden is dat evenmin omdat ook niet duidelijk
is of betrokkene kan of mag worden teruggestuurd naar zijn land van herkomst.De grond onder b zou zoals uit de grond zelf blijkt kunnen worden ondervangen
door het verlenen van een vergunning. De verwachting is echter dat «de
situatie in het land van herkomst op grond waarvan ingevolge artikel 27 de
aanvraag kan worden toegewezen» van korte
duur zal zijn. Het bezit van een vergunning zou in een dergelijk geval dus
van even korte duur zijn. Als de situatie in het land van herkomst naar verwachting inderdaad snel verbetert, zou de vergunning worden ingetrokken omdat
de grond voor het verlenen van de vergunning vanaf dat moment is komen te
vervallen (zie artikel 30, onderdeel c). Het behoeft geen betoog dat het verlengen
van de termijn in dit soort gevallen veel administratieve handelingen en procedures
voorkomt. Er hoeft niet achtereenvolgens een vergunning te worden verleend
die binnen korte tijd daarna weer moet worden ingetrokken.Voorts vragen de leden van de fractie van D66 welke rechten een asielzoeker
toekomen in de periode dat op zijn aanvraag een besluitmoratorium van kracht
is? Zijn deze rechten in overeenstemming met de rechten die vluchtelingen
kunnen ontlenen aan het Vluchtelingenverdrag? Ook de leden van de SGP-fractie
vragen naar de rechten tijdens het besluitmoratorium.Zoals ook blijkt uit het gestelde onder paragraaf 15 van het nader
rapport over de Invoeringswet is de rechtspositie van asielzoekers die vallen
onder het besluitmoratorium gelijk aan die van andere asielzoekers in afwachting
van een beslissing op hun aanvraag. Deze rechtspositie is geregeld in het
Reglement verstrekkingen asielzoekers (Rva).In het niveau van voorzieningen voor asielzoekers die nog in afwachting
zijn van een beslissing op hun aanvraag is in vergelijking met de huidige
wet geen verandering gebracht. De vraag of bepaalde rechten in overeenstemming
zijn met het Vluchtelingenverdrag wordt pas relevant vanaf het moment dat
een vergunning is verleend. Met betrekking tot asielzoekers die nog in afwachting
zijn van een beslissing op hun aanvraag is immers nog niet vastgesteld of
er een grond voor het verlenen van de vergunning is. Vanaf het moment van
het verlenen van de vergunning kunnen houders van die vergunning aanspraak
maken op rechten in overeenstemming met het Vluchtelingenverdrag en andere
verdragen.De leden van de SGP-fractie vragen hoe de mogelijkheid van het moratorium
zich verdraagt met het Vluchtelingenverdrag en de lezing daarvan door de UNHCR
dat zo spoedig mogelijk bij binnenkomst een individueel onderzoek plaats dient
te vinden met een bijbehorende statusdeterminatie.De verplichting om zo spoedig mogelijk te starten met een individueel
onderzoek wordt, ook als een besluitmoratorium is ingeroepen, volledig nagekomen.
In ieder geval zal ook de categorie asielzoekers op wie een besluitmoratorium
van toepassing is net als alle anderen de AC-procedure doorlopen. Tijdens
deze AC-procedure worden de identiteit en nationaliteit vastgesteld en de
reisroute vastgelegd. Met het individueel onderzoek wordt dus bij aanmelding
bij het AC ogenblikkelijk begonnen.Door omstandigheden kan alleen niet binnen de normale termijn worden bepaald
of er een grond voor verlenen van een vergunning bestaat.De UNHCR heeft bij besprekingen in Brussel over tijdelijke bescherming
in het geval van massale instroom overigens ingestemd met een periode van
drie jaar, met een mogelijkheid van verlenging van twee keer een jaar. Gedurende
deze periode wordt tijdelijke bescherming geboden en kan statusdeterminatie
uitblijven.De leden van de SGP-fractie vragen wanneer de vergunning geacht wordt
te zijn ingegaan wanneer een asielzoeker die vanwege een besluitmoratorium
een jaar heeft moeten wachten alsnog een tijdelijke verblijfstitel krijgt.Het besluitmoratorium beoogt voor bepaalde categorieën vreemdelingen
in individuele gevallen de beslistermijn te verlengen met een op grond van
het moratorium vastgestelde termijn van ten hoogste een jaar. De datum
waarop de vergunning ingaat is de datum waarop de aanvraag is ontvangen, met
daarbij opgeteld de tijd waarmee op grond van het moratorium de individuele
beslistermijn is verlengd.In antwoord op de vraag van de leden van de fractie van de SGP of de regering
in hoofdlijnen kan aangeven wat de inhoud van de AMvB wordt waarin de regels
voor opbouw van rechten vastgelegd worden, antwoorden wij dat deze delegatiebepaling
bij nota van wijziging zal worden geschrapt. Aan het tweede lid van artikel
41 bestaat bij nader inzien geen behoefte omdat in artikel 42, derde lid,
is bepaald wanneer de vergunning in werking treedt.De leden van de SGP-fractie vragen nog wat er gebeurt met uitgeprocedeerde
asielzoekers die nog niet verwijderd zijn naar een land op het moment waarop
voor dat land een besluitmoratorium afgekondigd wordt op grond van artikel
41 lid 1, onder a en b.In het vierde en vijfde lid van artikel 43 is in een regeling voorzien
die, zoals in de memorie van toelichting (pagina 53) is gesteld, ertoe strekt
het huidige uitstel van vertrek beleid in gewijzigde vorm voort te zetten.
Als de uitgeprocedeerde asielzoeker nog in de opvang zit, kan deze op grond
van het vierde lid worden voortgezet als hij behoort tot de categorie waarvoor
een besluitmoratorium is ingesteld. Indien de opvang reeds was beëindigd
dienen personen die zijn uitgeprocedeerd het land te verlaten. Mocht een besluit-
of vertrekmoratorium op betrokkene van toepassing zijn dan kan betrokkene
niet gedwongen worden uitgezet. Dit laat evenwel onverlet dat op betrokkene
de plicht blijft rusten Nederland te verlaten. Indien betrokkene een nieuwe
aanvraag zou doen, kan hij in afwijking van de hoofdregel met betrekking tot
tweede en volgende asielaanvragen voor de duur van het moratorium, in aanmerking
komen voor opvangvoorzieningen. Na afloop van het moratorium dient de vreemdeling
ons land, in het geval er geen vergunning is verleend, binnen de gestelde
termijn te verlaten. Wij verwijzen hier naar het gestelde onder paragraaf 15
van het nader rapport bij het voorstel voor de Invoeringswet Vreemdelingenwet
2000.Zoals in de memorie van toelichting op pagina 47 is gesteld, is het besluitmoratorium
ook van toepassing op aanvragen die reeds zijn ingediend op het moment dat
het besluitmoratorium wordt afgekondigd. Dit geldt evenzeer voor zaken waarvoor
de beslistermijn bij instelling van het moratorium al was overschreden.De leden van de SGP-fractie stellen voorts dat het besluitmoratorium nadelig
is voor eventueel onderzoek naar de individuele asielaanvraag.Zoals hierboven reeds gesteld, begint het onderzoek naar de asielaanvraag
onmiddellijk bij aanmelding in het AC. Hier wordt de nationaliteit, identiteit
en het reisverhaal onderzocht. Indien er zich geen imperatieve weigeringsgronden
voordoen op grond van artikel 28 en is vastgesteld dat betrokkene behoort
tot de categorie asielzoekers jegens welke een besluitmoratorium is ingeroepen,
zal betrokkene worden doorgestuurd naar een opvangcentrum. Het onderzoek omtrent
de vraag of de aanvraag kan worden ingewilligd duurt daar voort tot op het
moment dat komt vast te staan of er al dan niet gronden voor verlening zijn.Dat een grond voor verlening wordt geconstateerd in het geval het besluitmoratorium
op grond van artikel 41, eerste lid onder a is ingeroepen, is niet goed denkbaar.
Immers de situatie in het land van herkomst is onzeker waardoor redelijkerwijs
niet kan worden beslist. Indien het moratorium is ingeroepen op grond van
het bepaalde in artikel 41 onder b of c ligt dit mogelijkerwijs anders. Indien wordt vastgesteld dat de vergunning kan worden verleend kan dit
geschieden na afloop van de periode waarmee de beslistermijn op grond van
het moratorium is verlengd.1.8 «Kan-bepalingen»De leden van de fractie van de VVD stellen dat in het wetsvoorstel veelvuldig
voor «kan-bepalingen» is gekozen. Deze leden hebben een voorkeur
voor imperatief geformuleerde bepalingen.Laten wij voorop stellen, dat wij, evenals de aan het woord zijnde leden,
ernaar streven om het aantal beslismomenten zo beperkt mogelijk te houden.
Aan het gebruik van imperatieve bepalingen zijn echter belangrijke grenzen
gesteld, welke wij hierna zullen toelichten. Daarbij springt met name het
gebrek aan flexibiliteit in het oog. Vanwege deze beperkingen handhaven wij
de voorgestelde facultatieve bepalingen, waarmee een werkbaar evenwicht tussen
duidelijkheid van de regel en flexibiliteit voor het onvoorziene geval is
verzekerd. Meer dan nu het geval is, zal een aantal onderwerpen dat thans
geheel bij beleidsregels is geregeld in de algemene maatregel van bestuur
worden geregeld.Voordat een bepaling imperatief geformuleerd kan worden, moet een volledig
overzicht bestaan van de gevallen die zich nu en in de toekomst kunnen voordoen
zodat verzekerd is dat de toepassing van de imperatieve bepaling steeds tot
een redelijke uitkomst leidt. Indien dat overzicht bestaat, kunnen deze gevallen
in de regel worden verdisconteerd. De redelijke uitkomst kan ook worden verzekerd
door in een beoordelingsvrijheid te voorzien. In het vreemdelingenrecht blijken
de gevallen die zich in de praktijk voordoen moeilijk te voorzien. Als niet
verzekerd is, dat toepassing van de imperatieve bepaling in alle voorziene
gevallen tot een redelijke uitkomst leidt, dan schept die imperatieve bepaling
juist die onzekerheid die wij, met de leden van de VVD-fractie, niet wensen.
Dan zal de praktijk op zoek gaan naar een redelijke oplossing, al of niet
met voorbijgaan aan het imperatieve karakter. Dat leidt niet alleen tot onduidelijkheid
van de regel, maar ook onvermijdelijk tot procedures over de redelijkheid
van het toepassen van die norm. Dit zijn procedures die voorkomen moeten worden.
De rechter blijkt in een dergelijk geval voor de noodzakelijke flexibiliteit
te zorgen door de wettelijke begrippen op te rekken of juist te beperken.
Een voorbeeld onder de huidige wet is de vraag of de beletselen voor uitzetting,
als bedoeld in artikel 12a, vierde lid, zijn opgeheven. Artikel 12a van de
huidige wet is imperatief geformuleerd.Waar de leden van de VVD-fractie vragen waarom wij in de door hen genoemde
artikelen niet voor een imperatieve bepaling hebben gekozen, antwoorden wij,
dat de praktijk van de huidige wet laat zien, dat er toch altijd behoefte
aan flexibiliteit bestaat. Daarop doelde ook de heer Groenendijk in zijn antwoord
op de vraag van de heer Kamp tijdens de door de Kamer georganiseerde rondetafelgesprekken.
Een voorbeeld kan dit verduidelijken. In artikel 16a van de huidige wet is
de buiten behandelingstelling van een aanvraag geregeld, indien er geen machtiging
tot voorlopig verblijf is (mvv-vereiste). Dit is een imperatief geformuleerde
bepaling. Na discussie in de Kamer is aan dat artikel een hardheidsclausule
toegevoegd, juist om onredelijke uitkomsten te voorkomen in gevallen die niet
waren voorzien. Zelfs vanuit de Kamer worden verzoeken gedaan deze hardheidsclausule
toe te passen. Ook uit de evaluatie van het mvv-vereiste blijkt dat deze hardheidsclausule
in de praktijk nodig is. Deze hardheidsclausule betekent echter ook een afzonderlijk beslismoment,
namelijk of de hardheidsclausule in individuele zaken moet worden toegepast.
Feitelijk wijkt de toepassing van de imperatieve bepaling daarmee nauwelijks
af van een facultatieve bepaling. Bij facultatieve bepalingen kan het aantal beslismomenten beperkt blijven,
indien in de wet of de lagere regelgeving zelf de nodige uitzonderingen zijn
voorzien. Anders gezegd, indien de voorzienbare gevallen ook tevoren zijn
geregeld.Facultatief geformuleerde bepalingen zijn, wat duidelijkheid in de praktijk
betreft, gelijkwaardig aan imperatief geformuleerde bepalingen. Om die reden
bestaat geen behoefte aan het beoordelen van varianten op facultatieve of
imperatieve bepalingen. Een facultatieve bepaling heeft één
groot voordeel boven de imperatieve bepaling en dat is dat de redelijke uitkomst
in het onvoorziene geval altijd binnen het wettelijke kader kan worden gevonden.
Bij een imperatieve bepaling, zeker wanneer daar niet enige flexibiliteit
is ingebouwd, is immers uitgesloten dat de redelijke oplossing binnen het
wettelijke kader wordt gevonden.De leden van de VVD-fractie vragen of wij een volledig overzicht van de
toetsingsmarge kunnen geven. De leden vragen het overzicht om daaruit te kunnen
opmaken in hoeverre de toetsingsmarge ingevolge het wetsvoorstel is beperkt.
In het algemeen geldt dat de rechter terughoudend toetst indien er sprake
is van beleidsvrijheid of beoordelingsvrijheid, dus bij facultatieve bepalingen.
De rechter toetst het gebruik van imperatieve bepalingen «vol».
Wij verwachten om een aantal redenen dat de toetsingsmarge voor de rechter
kleiner zal worden. Ten eerste omdat wij voornemens zijn om een aantal onderwerpen
die thans geheel bij beleidsregels zijn geregeld in een algemeen verbindend
voorschrift te regelen. Dit heeft gevolgen voor de toetsing door de vreemdelingenrechter.
Wij verwachten dat de rechter de toepassing van de algemeen verbindende voorschriften
terughoudender zal toetsen dan de bestaande beleidsregels, zoals gebruikelijk
is in het algemeen bestuursrecht.Ten tweede verwachten wij dat het voorgestelde hoger beroep op de Afdeling
bestuursrechtspraak gevolgen heeft voor de uiteenlopende toetsing door de
lagere rechters. Met name verwachten wij dat de verschillen in toetsingsmarge
tussen de verschillende nevenzittingsplaatsen van de vreemdelingenkamer, ja
zelfs tussen de verschillende individuele rechters, door het hoger beroep
zullen worden verkleind, zo antwoorden wij de leden van de VVD-fractie.Wat de vraag van de leden naar de rechtsdivergentie betreft merken wij
nog op, dat het ontbreken van hoger beroep als een van de belangrijkste oorzaken
voor rechtsdivergentie in het vreemdelingenrecht geldt. Wij verwijzen hiervoor
naar het onderzoek «Rechtseenheid in de vreemdelingenrechtspraak»,
Thelathesis 1999.1.9 IntrekkingsgrondenDe leden van de fracties van PvdA, D66, GroenLinks, SGP en SP hebben gevraagd
toe te lichten hoe de in het voorstel opgenomen weigerings- en intrekkingsgronden
zich verhouden tot de conclusies van de Europese Raad in Tampere. Ingevolge
die conclusies dient de rechtspositie van langdurig verblijvende derdelanders
immers te worden versterkt en zo dicht mogelijk bij de rechten van EU-burgers
te liggen. Deze vraag zal in het navolgende worden beantwoord.1.9.1 Openbare ordeHet openbare ordecriterium is in het wetsvoorstel geüniformeerd.
Daarbij is een onderscheid gemaakt tussen de vergunning voor bepaalde tijd
en de vergunning voor onbepaalde tijd. Bij de vergunning voor bepaalde tijd
is zowel voor weigering als de intrekking het criterium «gevaar voor
de openbare orde». Bij de vergunning voor onbepaalde tijd is zowel voor
de weigering als de intrekking het criterium dat de vreemdeling
onherroepelijk moet zijn veroordeeld tot een misdrijf waartegen een gevangenisstraf
van drie jaren of meer is bedreigd. Dit is geen aanscherping van de huidige
wet maar een invulling van de huidige weigeringsgrond dat sprake moet zijn
van een «ernstige bedreiging voor de openbare orde».In de memorie van toelichting op het wetsvoorstel is opgenomen dat bij
verblijfsbeëindiging op grond van openbare orde de regel geldt dat naarmate
de vreemdeling langer in Nederland verblijft, de inbreuk op de openbare orde
zwaarder moet zijn om het verblijf te kunnen beëindigen (de zgn. glijdende
schaal). Een verdenking van een strafbaar feit is dus onvoldoende.De glijdende schaal zal in hoofdlijnen in het Vreemdelingenbesluit worden
neergelegd. Deze hoeft in verband met het voorstel materieel niet te worden
aangepast. In conclusie 20 van de Europese Raad van Tampere spreekt de Europese
Raad de noodzaak uit van onderlinge afstemming van de nationale wetgeving
over de voorwaarden van toelating en verblijf van derdelanders. De JBZ-Raad
is verzocht om spoedig besluiten te nemen op basis van daartoe door de Europese
Commissie tot stand te brengen voorstellen. Naar aanleiding van de voorstellen
van de Commissie kan het openbare orde beleid zo nodig worden aangepast.1.9.2 Gronden aan het algemeen belang ontleendDeze grond is in het wetsvoorstel systematisch bij iedere vergunning opgenomen
mede naar aanleiding van het advies van de Raad van State. Verschillende fracties
hebben verzocht om een nadere toelichting van deze grond. Deze vraag wordt
herhaald bij de verschillende artikelen in het wetsvoorstel waarin deze grond
is opgenomen.Artikel 11, vijfde lid, van de huidige Vreemdelingenwet bepaalt ten aanzien
van de weigeringsgronden slechts dat de verlening of verlenging van een verblijfsvergunning
kan worden geweigerd op gronden aan het algemeen belang
ontleend. Deze bepaling vormt onder de huidige regelgeving de basis,
of zo men wil de kapstok, voor het gehele, nationaal bepaalde, toelatingsbeleid.
De uitwerking van deze bepaling is thans nog in beleidsregels neergelegd.Mede op basis van de kritische vragen terzake hebben wij ervoor gekozen
om de meest voorkomende weigeringsgronden thans in de wet op te nemen. Daardoor
wordt het karakter van «de gronden aan het algemeen belang ontleend»
van kapstokbepaling tot restgrond.Wij stellen daarom bij nota van wijziging voor om een algemene bepaling
in het voorstel op te nemen waarin de drie zogeheten pijlers van het vreemdelingenrecht
worden neergelegd. Deze bepaling zal erin voorzien dat een aanvraag tot het
verlenen van een verblijfsvergunning slechts wordt verleend indien (1) internationaalrechtelijke
verplichtingen daartoe nopen, (2) met het verblijf van de vreemdeling een
wezenlijk Nederlands belang is gediend of (3) als er sprake is van klemmende
redenen van humanitaire aard.Deze bepaling heeft zowel betrekking op regulier als op asiel. Daarom
zal deze bepaling worden opgenomen in hoofdstuk 3 (verblijf). Men kan in Nederland
op asielgronden worden toegelaten op grond van
internationaalrechtelijke verplichtingen, of op grond van humanitaire redenen
(zie de gronden van artikel 27, eerste lid, van het wetsvoorstel). Men kan
op reguliere gronden eveneens op deze gronden worden toegelaten, maar ook
op grond van een wezenlijk Nederlands belang.Voorbeelden van relevante internationale verplichtingen zijn het Vluchtelingenverdrag
en het EVRM. Een Nederlands belang kan zijn gediend met het aan vreemdelingen
toestaan arbeid te verrichten of een studie te volgen. Onder klemmende redenen
van humanitaire aard wordt onder meer verstaan het verblijf in
het kader van gezinshereniging – voor zover het verblijf niet gebaseerd
is op grond van artikel 8 EVRM –, het verblijf voor medische behandeling
en voor traumata. Omwille van de systematiek van het wetsvoorstel, zal de
voorgestelde bepaling als zodanig niet zien op gemeenschapsonderdanen. Zij
behoeven immers geen verblijfsvergunning, omdat hun verblijfsrecht rechtstreeks
voortvloeit uit het gemeenschapsrecht.In het stelsel van de wet wordt een vergunning voor bepaalde tijd regulier
steeds onder een beperking verleend. De beperking houdt verband met het doel
waarvoor verblijf is toegestaan (artikel 13, tweede lid). Beperkingen of doelen
van verblijf zijn bijvoorbeeld gezinshereniging, studie en arbeid. Aan het
verblijf voor deze doelen zijn, naast de algemene voorwaarden – vertaald
in de weigeringsgronden van artikel 14 van het wetsvoorstel – bijzondere
voorwaarden verbonden. Bij gezinshereniging kan bijvoorbeeld gedacht worden
aan een gelegaliseerde huwelijksakte als bewijs van een rechtsgeldig huwelijk.Zoals hierboven gesteld zijn de algemene en bijzondere voorwaarden voor
het verkrijgen en intrekken van een verblijfsvergunning in de huidige regelgeving
neergelegd in de Vreemdelingencirculaire. Nu wij de algemene vereisten in
de vorm van de weigeringsgronden in artikel 14 van het voorstel hebben neergelegd,
hebben wij ervoor gekozen om de bijzondere voorwaarden van de vergunning zoveel
mogelijk in het Vreemdelingenbesluit neer te leggen, zonder dat deze materieel
in belangrijke mate zullen worden gewijzigd. Daartoe stellen wij bij nota
van wijziging diverse delegatiegrondslagen voor.Daarom achten wij het wenselijk om een nieuwe weigeringsgrond aan artikel
14 toe te voegen die in het voorstel vastlegt dat het mogelijk is (net als
onder de huidige regelgeving) een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd te
weigeren als de vreemdeling niet voldoet aan de bijzondere voorwaarden die
in het kader van het aangevraagde verblijfsdoel worden gesteld en die in het
Vreemdelingenbesluit zullen worden uitgewerkt.1.9.3 Het verrichten van arbeid zonder dat aan de Wet
arbeid vreemdelingen is voldaanHet is op basis van het voorstel mogelijk om de vergunning voor bepaalde
tijd regulier te weigeren (artikel 14, eerste lid, onder f), verlenging te
weigeren (artikel 16, eerste lid, onder g) en in te trekken (artikel 17) indien
een vreemdeling voor een werkgever arbeid verricht, zonder
dat aan de Wet arbeid vreemdelingen is voldaan. Dit is in de huidige
wet (artikel 12, onder e) alleen een grond om de vergunning in te trekken.
Naar onze mening is het zowel om inhoudelijke redenen als uit oogpunt van
consistentie gerechtvaardigd om op deze grond ook de (verlenging van de) vergunning
te kunnen weigeren. Als een vreemdeling in strijd met de Wet arbeid vreemdelingen
in Nederland werkt, verspeelt hij zijn rechten om hier legaal te kunnen verblijven.
In het Vreemdelingenbesluit zal de toepassing van deze grond in de tijd worden
beperkt.Deze intrekkingsgrond is niet van invloed op de positie van langdurig
verblijvende derdelanders. Deze grond is niet opgenomen bij de vergunning
voor onbepaalde tijd.1.9.4 Onjuiste gegevensVerder is de grond dat de vergunning kan worden geweigerd of ingetrokken
als er onjuiste gegevens zijn verstrekt verruimd. Ook het achterhouden van
juiste gegevens (wettekst) of het verstrekken van onjuiste gegevens door derden
(memorie van toelichting) kan de vreemdeling worden tegengeworpen.Door verschillende fracties zijn vragen gesteld over de toepassing van deze grond in het algemeen (VVD) en de verruiming met verstrekking
van onjuiste gegevens door derden (GroenLinks). Deze vragen komen bij de diverse
artikelen in het wetsvoorstel terug en zullen wij in dit gedeelte van de nota
beantwoorden.Op verschillende wijzen kunnen door vreemdelingen bij de onderbouwing
van aanvragen om een verblijfsvergunning onjuiste gegevens worden verstrekt.
In de praktijk komt dat ook met een zekere regelmaat voor. Daarbij valt onder
meer te denken aan AMA's, die bij nader onderzoek meerderjarig blijken te
zijn en derhalve niet in aanmerking kunnen komen voor een verblijfsvergunning,
of aan opgegeven identiteiten of nationaliteiten die naderhand onjuist blijken
te zijn zodat de vergunning ten onrechte is verleend, of aan overgelegde documenten
die bij nader onderzoek vals blijken te zijn, of aan verklaringen over uiteenlopende
relevante onderwerpen die naderhand onjuist blijken te zijn.Met de intrekking van de verblijfsvergunning op grond van het feit dat
er bij de verlening of verlenging onjuiste gegevens zijn verstrekt, wordt
slechts beoogd de situatie te herstellen zoals die rechtens zou zijn geweest
indien wel de juiste gegevens zouden zijn verstrekt. Zoals in de betreffende
artikelen tot uitdrukking wordt gebracht, is de intrekking gericht op het
ongedaan maken van de gevolgen die aan de onjuiste gegevens zijn verbonden.
Met de intrekking van de vergunning wordt dan ook nadrukkelijk niet beoogd
enig leed toe te voegen. Zij is louter van reparatoire en niet van punitieve
aard.Om die reden is dan ook niet vereist dat de vreemdeling de onjuiste gegevens
zelf heeft verstrekt, dat hij op de hoogte was van de verstrekking van de
onjuiste gegevens of dat hij daarmee heeft ingestemd. Opzet van de vreemdeling
of diens persoonlijke betrokkenheid in welke vorm dan ook, is evenmin vereist;
dergelijke factoren zijn immers niet relevant voor de vraag welke beslissing
rechtens de juiste zou zijn geweest indien er geen onjuiste gegevens waren
verstrekt, en derhalve evenmin voor de vraag of de bestaande situatie moet
worden gecorrigeerd door intrekking van de ten onrechte verleende vergunning.
Het gaat er bij de intrekking uitsluitend om dat de situatie wordt hersteld
naar de situatie zoals die had behoren te zijn.Onder het verstrekken van onjuiste gegevens wordt uiteraard mede verstaan
het overleggen van valse documenten als waren zij echt en onvervalst, voor
zover die (mede) aanleiding hebben gegeven tot het nemen van een inwilligende
beslissing. Daarnaast zal het overleggen van valse documenten uiteraard ook
strafrechtelijk een relevant feit zijn, waarvan aangifte bij het Openbaar
Ministerie kan worden gedaan. In bepaalde gevallen bestaat daartoe zelfs een
verplichting (artikel 162 van het Wetboek van Strafvordering). In dat geval
kan het overleggen van valse documenten ook op grond van de openbare orde
leiden tot weigering of intrekking van de vergunning. Ingeval de vreemdeling
behulpzaam is geweest bij illegaal verblijf van andere vreemdelingen, wordt
zulks niet aangemerkt als het verstrekken van onjuiste gegevens. Die behulpzaamheid
kan vreemdelingenrechtelijk van belang zijn indien strafrechtelijk, bijvoorbeeld
terzake van mensensmokkel (artikel 197a van het Wetboek van Strafrecht), tegen
de betrokken vreemdeling wordt opgetreden. In dat geval zal de betrokken vreemdeling
naast strafrechtelijke consequenties ook verblijfsrechtelijke consequenties
kunnen ondervinden.Onder het verstrekken van onjuiste gegevens wordt niet zonder meer verstaan
het niet of onvoldoende meewerken aan het onderzoek naar de gegrondheid van
de aanvraag. Het is aan de vreemdeling om de aanvraag om een verblijfsvergunning
te onderbouwen met bepaalde gegevens en bescheiden. Ook wordt
van hem verlangd dat hij eigener beweging gegevens verstrekt die voor de toepassing
van het bepaalde bij en krachtens de Vreemdelingenwet relevant zijn. Indien
hij dat nalaat, wordt de aanvraag niet ingewilligd of de vergunning ingetrokken.Het gevolg van het verstrekken van onjuiste gegevens is dat de verblijfsvergunning
wordt geweigerd, niet-verlengd of ingetrokken. Een reeds op grond van onjuiste
gegevens verleende vergunning vervalt echter niet van rechtswege. Een automatisch
vervallen van een verblijfsrecht past niet in het stelsel van het ontstaan
en verlies daarvan is ook vanuit de optiek van de rechtszekerheid ongewenst.
Een nadrukkelijk besluit tot intrekking schept de voor een ieder vereiste
duidelijkheid.Van de bevoegdheid om de vergunning in te trekken, zal in beginsel altijd
gebruik worden gemaakt, tenzij een ieder verbindende bepaling van een verdrag
of van een besluit van een volkenrechtelijke organisatie, een wettelijk voorschrift
of de algemene beginselen van behoorlijk bestuur zich daartegen verzetten.
Zo zal in voorkomende individuele gevallen getoetst worden aan artikel 8 EVRM.
Artikel 8 EVRM kan in het geding komen als de verleende vergunning de vreemdeling
in staat heeft gesteld om feitelijk een gezinsleven uit te oefenen. De intrekking
van de vergunning betekent dan een inmenging in dit gezinsleven. Er zal moeten
worden beoordeeld of deze inmenging gerechtvaardigd is. Bij de belangenafweging
die in dat verband plaats moet vinden zal aan het feit dat de vergunning ten
onrechte is verleend op grond van onjuiste gegevens of valse documenten een
zwaar gewicht toekomen. Een ander voorbeeld van omstandigheden waaronder de
bevoegdheid om de vergunning in te trekken kan komen te vervallen is de situatie
waarin de overheid veel te lang heeft gewacht nadat de verstrekking van onjuiste
gegevens aan het licht is gekomen en daarmee het recht tot intrekking heeft
verwerkt. Bij de toepassing van de bevoegdheid om een vergunning in te trekken
zal rekening worden gehouden met de omstandigheden van de individuele vreemdeling.
Wij kunnen ons voorstellen dat in bijzondere gevallen het belang van de vreemdeling
bij voortzetting van verblijf zwaarder weegt dan het belang van de overheid
bij verblijfsbeëindiging. In deze gevallen zal dus ook rekening gehouden
kunnen worden met de positie van langdurig verblijvende derdelanders.Indien achteraf blijkt dat er bij de naturalisatieaanvraag onjuiste gegevens
zijn verstrekt, bijvoorbeeld door het overleggen van valse documenten als
waren zij echt en onvervalst, vervalt de Nederlandse nationaliteit niet van
rechtswege. De Rijkswet op het Nederlanderschap voorziet daarin niet. Ook
hier zou het automatisch vervallen te zeer strijden met de rechtszekerheid
en veelal in een situatie van staatloosheid resulteren. De huidige rijkswet
voorziet evenmin in de mogelijkheid om het koninklijk besluit waarbij het
Nederlanderschap is verleend, in te trekken indien onjuiste gegevens zijn
verstrekt. Indien de vreemdeling onjuiste gegevens heeft verstrekt over zijn
identiteit, heeft de betrokken vreemdeling echter niet door naturalisatie
het Nederlanderschap verkregen. In het voorgestelde artikel 14 van de rijkswet
wordt de mogelijkheid geschapen om de verkrijging of verlening van het Nederlanderschap
in te trekken, indien die berust op door de betrokken persoon gegeven valse
verklaringen of bedrog, dan wel op het verzwijgen van enig voor de verkrijging
of verlening relevant feit. Die intrekking werkt terug tot het tijdstip van
verkrijging of verlening van het Nederlanderschap, met dien verstande dat
intrekking niet mogelijk is indien sedert de verkrijging of verlening van
het Nederlanderschap een periode van twaalf jaar is verstreken. Verwezen wordt
naar Kamerstukken II, 1997–98, 25 891 (R 1609), nrs. 1–6). Hoewel noch het Vluchtelingenverdrag noch het Europese Verdrag voor de
Rechten van de Mens verplicht tot naturalisatie van vluchtelingen, en in het
algemeen van de naturalisandus wordt verlangd dat hij zijn identiteit aan
de hand van gelegaliseerde (en in voorkomende gevallen geverifieerde) documenten
kan aantonen, wordt dat niet verlangd van vreemdelingen die verdragsvluchteling
zijn. In dat geval zou immers voor naturalisatie een onmogelijke eis worden
gesteld waaraan nimmer kan worden voldaan, terwijl het Vluchtelingenverdrag
wel de verplichting bevat om de verkrijging van het Nederlanderschap te faciliteren.Mede naar aanleiding van de vragen van de verschillende fracties hebben
wij besloten om op dit onderdeel twee aanpassingen van het wetsvoorstel voor
te stellen.Ten eerste is in het wetsvoorstel in artikel 19 met betrekking tot de
verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd geen melding gemaakt van de verstrekking
van onjuiste gegevens of het achterhouden van relevante gegevens als weigeringsgrond
terwijl dit wel als intrekkingsgrond is opgenomen. Hoewel dit strikt genomen
ook niet noodzakelijk is – als onjuiste gegevens zijn verstrekt volgt
normaliter een afwijzing van de aanvraag – achten wij het bij nader
inzien toch wenselijk om dit nadrukkelijk op te nemen in deze bepaling. Tot
op heden wordt om die reden wel geweigerd, maar dat is gebaseerd op ongeschreven
recht (en is ook in de jurisprudentie aanvaard). In de praktijk wordt dit
thans tegengeworpen indien een vreemdeling een aanvraag heeft ingediend voor
een vergunning tot vestiging en zijn onderliggende vergunning tot verblijf
inmiddels niet meer geldig is. Indien bij de beoordeling van de aanvraag wordt
vastgesteld dat betrokkene onjuiste gegevens heeft verstrekt die – als
deze eerder bekend waren geweest – tot intrekking van de vergunning
tot verblijf hadden moeten leiden wordt dit in beginsel alsnog tegengeworpen.
Intrekking van de vergunning tot verblijf is dan niet meer mogelijk (deze
is niet meer geldig). In dat geval wordt dan gesteld dat de vreemdeling niet
vijf jaar op basis van een verblijfsvergunning in Nederland heeft verbleven
en derhalve niet in aanmerking komt voor een vergunning tot vestiging.Ten tweede achten wij het wenselijk om het verstrekken van onjuiste gegevens
niet meer tegen te werpen indien sedert het verlenen van een vergunning inmiddels
twaalf jaren zijn verstreken. Dan weegt het belang van de Staat bij verblijfsbeëindiging
naar onze mening niet meer op tegen het belang van de vreemdeling bij voortgezet
verblijf. Hier komt tot uitdrukking dat met de positie van langdurig verblijvende
derdelanders rekening wordt gehouden1.9.5 HoofdverblijfTenslotte is in de huidige wet niet opgenomen dat een vergunning tot verblijf
kan worden ingetrokken of de geldigheidsduur daarvan niet worden verlengd
als de vreemdeling zijn hoofdverblijf heeft verplaatst.
Deze intrekkingsgrond is wel opgenomen in artikel 14 met betrekking tot de
vergunning tot vestiging. In de memorie van toelichting bij het voorgestelde
artikel 16 hebben wij aangegeven dat intrekking of niet-verlenging van de
vergunning tot verblijf op dit moment alleen mogelijk is indien kan worden
aangetoond dat de vreemdeling door het verplaatsen van het hoofdverblijf niet
langer voldoet aan de beperking waaronder de vergunning is verleend. Wij hebben
er voor gekozen om de intrekkingsgrond verplaatsing hoofdverblijf in het wetsvoorstel
voor alle soorten vergunningen te laten gelden en dus de bestaande discrepantie
tussen de vergunning tot verblijf en de vergunning tot vestiging weg te nemen.
Er is naar onze mening geen redelijk onderscheid te maken tussen de gevolgen
van het verplaatsing van het hoofdverblijf door een vergunninghouder met een
vergunning voor bepaalde duur of een vergunninghouder met een vergunning voor
onbepaalde duur. Voor langdurig verblijvende derdelanders is er geen sprake van achteruitgang
van rechtspositie omdat, onder de huidige wet, de vergunning tot vestiging
ook op deze grond is in te trekken.1.10 VoorzieningenHet feit dat er sprake zal zijn van één tijdelijke verblijfsvergunning
brengt voor sommigen verbeteringen van het voorzieningenniveau met zich. Die
verbeteringen moeten overigens niet worden overschat. Of men nu financiële
ondersteuning en huursubsidie krijgt via de huidige Zorgwet VVTV of via de
ABW en de Huursubsidiewet maakt niet veel uit. Gezinshereniging is in het
voorstel voor statushouders direct mogelijk, maar alleen voor wie een zelfstandig
inkomen heeft op 100% van het bijstandsniveau voor gezinnen, hetgeen voor
sommigen een verzwaring is van de huidige eis van 70%. Ook moet de aanvraag,
evenals thans het geval is, vanuit het buitenland worden gedaan. Zonodig wordt
door middel van DNA-onderzoek de gezinsband vastgesteld. Gezinsleden die tegelijk
met of binnen drie maanden na de toegelaten hoofdpersoon Nederland inreizen,
komen zelf in aanmerking voor de tijdelijke vergunning. Dit is voor sommigen
een verruiming en voor anderen een beperking ten opzichte van de huidige praktijk.
Het voorstel voldoet uiteraard aan de internationale verplichtingen.Een en ander is neergelegd in het eerdergenoemde voorstel voor de Invoeringswet
Vreemdelingenwet 2000. Wij hopen dat het onderhavige voorstel en de Invoeringswet
tegelijkertijd plenair in de Kamer kunnen worden behandeld.1.11 Het vluchtelingenpaspoortWij bevestigen het gestelde door de leden van de PvdA-fractie dat alle
houders van een vergunning voor bepaalde tijd asiel, ongeacht de grond waarop
de vergunning is verleend, desgevraagd in aanmerking komen voor een vluchtelingenpaspoort.
Dit is een logische consequentie van het gekozen volgtijdelijk systeem. Wij
zijn het met de leden van de VVD-fractie eens dat er doorgeprocedeerd zou
worden als geen paspoort zou worden verstrekt. Alle houders van een vergunning
zullen dan immers, mogelijkerwijs meteen bij het verlenen van de vergunning,
een paspoort aanvragen. Indien alleen verdragsvluchtelingen een paspoort zouden
kunnen krijgen, is het aanvragen van een paspoort dus de manier waarop men
kan vernemen of men op grond van artikel 27, eerste lid, onder a, is toegelaten
of op een andere grond. Indien men het paspoort niet krijgt, en dus geconcludeerd
kan worden dat men geen verdragsvluchteling is, zou men kunnen doorprocederen
om als vluchteling te worden erkend. Het belang om te procederen zou dan zijn
dat betrokkene alleen in dat geval een vluchtelingenpaspoort kan verkrijgen.Het voorzieningenpakket wordt op het niveau van dat van de verdragsvluchteling
gebracht door wijziging van een groot aantal materiewetten. Deze zijn opgenomen
in het genoemde voorstel voor de Invoeringswet Vreemdelingenwet 2000. Ook
de Paspoortwet en de Rijkswet op het Nederlanderschap worden gewijzigd. Omdat
dit rijkswetten zijn, zijn deze wijzigingen niet in het voorstel voor de Invoeringswet
opgenomen. Wij verwijzen hier volledigheidshalve naar paragraaf 10 van
het nader rapport bij de ontwerp-Invoeringswet Vreemdelingenwet 2000.1.12 DriejarenbeleidVoor de leden van de CDA-fractie is een zwaarwegend aspect of onder de
nieuwe wet het huidige driejarenbeleid blijft gehandhaafd en zo ja hoe dat
er uit gaat zien. Ook de leden van de VVD-fractie vragen wat de gevolgen van
invoering van de nieuwe wet voor het driejarenbeleid zullen zijn. Wij zijn voornemens om het uitgangspunt van het drie jarenbeleid op hoofdlijnen
te handhaven. Aanpassing van het drie jarenbeleid in die zin dat in plaats
van na drie jaar eerst na vijf jaar een vergunning op gronden van tijdsverloop
zou worden verleend, zouden wij een blijk vinden van onvoldoende vertrouwen
in het voorstel. Bij een maximale inzet om de procedures te verminderen en
te verkorten en bestaande achterstanden weg te werken, past naar onze mening
geen wijziging van het beleid. Wel zijn wij van mening dat in het geval het
besluitmoratorium wordt ingeroepen, de periode van ten hoogste één
jaar waarmee de beslistermijn kan worden verlengd niet wordt aangemerkt als
relevant tijdsverloop. Dit is inherent aan de aard van het moratorium, waar
ook voor wat betreft de datum van inwerkingtreding van de vergunning is bepaald
dat deze niet op datum waarop de aanvraag is ontvangen, maar op datum dat
de aanvraag is ontvangen met daarbij opgeteld de tijd waarmee op grond van
het moratorium de individuele beslistermijn is verlengd.Wij zullen in het Vreemdelingenbesluit bepalen in welke omstandigheden
een vergunning op grond van tijdsverloop kan worden verkregen.1.13 Opvang in de eigen regioHet concept «opvang in de eigen regio» is volgens de leden
van de VVD-fractie voor Nederland van belang, omdat het twijfelachtig is of,
als gevolg van het grootschalige, oneigenlijke gebruik van de asielprocedure
door economische migranten, het huidige Nederlandse asielbeleid nog lang is
vol te houden. De problemen die gepaard gaan met het maken van onderscheid
tussen vluchtelingen en economische migranten zijn zeer groot en de kosten,
als gevolg van deze problemen, zeer hoog.Daar naar de indruk van de leden van de VVD-fractie het mandaat van de
UNHCR voor de hiervoor genoemde oplossing niet toereikend is, vragen zij de
regering in internationaal verband het initiatief tot een nieuw verdrag of
wijziging van het Vluchtelingenverdrag in deze richting te nemen.Het standpunt van de regering over opvang in de regio is neergelegd in
bijlage 3 bij de terugkeernotitie (Kamerstukken II 1998–1999, 26 646,
nr.1). Het voorstel van de VVD om consequent en uitsluitend voortaan dit concept
toe te passen zou tot een wijziging van het Vluchtelingenverdrag nopen. Immers,
een wijziging van de wet dat een asielaanvraag niet-ontvankelijk wordt verklaard
indien de asielzoeker geen asielaanvraag in de eigen regio heeft ingediend,
kan niet de consequentie opzij zetten van het refoulementverbod in het Vluchtelingenverdrag,
dat een ieder die asiel aanvraagt recht heeft op een beoordeling of terugzending
in strijd zou zijn met dit verbod. De regering acht een dergelijke wijziging
van het Vluchtelingenverdrag wenselijk noch haalbaar. In dit verband wijzen
wij nog op de mogelijkheid om in voorkomende gevallen een asielaanvraag af
te wijzen op grond van artikel 28 (d) of artikel 29 lid 1 jo lid 2 (i).2. Wijze van totstandkomingDe leden van de PvdA-fractie spreken hun waardering uit voor de wijze
waarop het onderhavige wetsvoorstel is voorbereid. De PvdA-fractie vraagt
de regering aan te geven hoe zij het draagvlak inschat.Wij zijn het met de leden van de fractie van de PvdA eens dat aanwezigheid
van een draagvlak van groot belang is. Dit blijkt onder meer uit de gekozen
werkwijze voor totstandkoming van het voorstel. Vele deskundigen zijn op persoonlijke
titel gevraagd in brainstormsessies mee te denken over het voorstel. Deze
brainstormsessies waren uitdrukkelijk geen onderhandelingen tussen vertegenwoordigers
van de verschillende organisaties. Door deze wijze van werken is een goed
beeld ontstaan van de wensen van uitvoerende organisaties, de
rechterlijke macht, de verleners van rechtsbijstand, Vluchtelingenwerk en
UNHCR. Dat alles heeft geleid tot een wetsvoorstel waarin op evenwichtige
wijze rekening is gehouden met de, soms tegengestelde, wensen en opvattingen
van de betrokkenen en deskundigen.Op veel punten is het mogelijk gebleken om aan wensen van de verschillende
organisaties tegemoet te komen. Op andere punten niet. Wij veronderstellen
dat het feit dat alle geconsulteerde organisaties – veelal aan elkaar
tegengestelde – wensen hebben, er de oorzaak van is dat geen van de
betrokken organisaties voluit enthousiast is over de nieuwe wet; dit in antwoord
op de vraag van de leden van de CDA-fractie.De leden van de fractie van GroenLinks constateren dat een groot deel
van de aanwezigen tijdens de hoorzitting zich minder goed kon vinden in de
uitwerking van de wet.Wij zijn het niet met deze leden eens dat het wetsvoorstel op weinig steun
uit de uitvoeringspraktijk lijkt te kunnen rekenen. Kijkend naar de verschillende
adviezen en uitvoeringstoetsen is deze steun er wel degelijk. Het lijkt ons
niet zo vreemd dat tijdens een hoorzitting in het parlement de verschillende
uitgenodigde deskundigen en vertegenwoordigers van organisaties de kans grijpen
om gedurende de korte tijd die hen toegemeten is, uitdrukkelijk hun niet vervulde
wensenpakket op tafel te leggen in de hoop daarvoor parlementaire steun te
kunnen verkrijgen. Dat daarbij weinig tijd is om stil te staan bij zaken in
het voorstel die men wel waardeert spreekt voor zich. Hetgeen de verschillende
organisaties en deskundigen als positief ervaren in het voorstel komt beter
tot uitdrukking in de verschillende adviezen. Opvallend was overigens dat
er tijdens de hoorzitting geen nieuwe gezichtspunten naar voren kwamen die
niet in de fase van totstandkoming van het wetsvoorstel al aan de orde zijn
geweest. Het standpunt van de verschillende organisaties en deskundigen is
ons derhalve bekend. Daarom wordt onzerzijds ook niet overwogen om, zoals
de leden van de GroenLinks fractie suggereren, voorafgaand aan de plenaire
behandeling van de wet nog een consultatieronde te organiseren, waardoor de
betrokken uitvoerenden in de gelegenheid worden gesteld van gedachten te wisselen
over de uitvoeringsproblemen waarop de wet mogelijkerwijs stuit.De leden van de GroenLinks-fractie, die positief staan tegenover de uitgebreide
consultatie, vinden het enigszins bevreemdend dat de verschillende instanties
hierdoor conceptteksten van het voorstel voor de wet kennen, voordat de Tweede
Kamer op de hoogte is van de inhoud ervan.Wij zijn het met deze leden eens dat het primaat in beoordeling van zowel
de Vreemdelingenwet, als de bijbehorende Invoeringswet bij de Staten-Generaal
ligt. Het feit dat de beide Kamers later over voorstellen inzake wetgeving
beschikken dan de instanties die zijn betrokken bij totstandkoming van regelgeving
doet daar naar onze mening niet aan af. Wij begrijpen het gevoel van verwondering
dat er tijdens de hoorzitting genodigden waren die in tegenstelling tot verschillende
Kamerleden conceptteksten van de Invoeringswet bleken te kennen. De verklaring
voor dit feit is dat een groot aantal van de door de Kamer uitgenodigde vertegenwoordigers
van verschillende organisaties, door ons waren betrokken bij de voorbereiding
van dat wetsontwerp. Dit blijkt ook uit de verschillende adviezen die bij
de voorbereiding van het voorstel zijn ingewonnen. Dat maatschappelijke en
andere organisaties in voorkomende gevallen in het bezit zijn van conceptteksten
is inherent aan de consultaties die vaker worden gepleegd.Een voordeel van de werkwijze zoals die met betrekking tot dit wetsvoorstel
is gekozen is dat er in ieder geval tussen de betrokkenen begrip voor elkaars belangen en standpunten ontstaat. Dat de Kamer een dergelijke
werkwijze ondersteunt maken wij onder andere op uit het «kader voor
Groen polderoverleg» inzake de wijze van voorbereiding van belangrijke
beleidsnota's op het gebied van de leefomgeving en de ruimtelijke economische
en ecologische inrichting.In dat kader wordt door de Kamer een werkwijze voorgestaan die, alhoewel
op een ander terrein, globaal overeenkomt met de door ons gekozen werkwijze
voor de totstandkoming van het onderhavige voorstel.Omdat ook naar onze mening en naar de mening van de organisaties zelf
de uitgebreide consultatie van alle verschillende instanties positief heeft
gewerkt ,is ook met betrekking tot totstandkoming van de lagere regelgeving
voor deze werkwijze gekozen. Een eerste bijeenkomst over deze lagere regelgeving
heeft reeds plaatsgevonden, een tweede staat gepland voor 1 maart aanstaande,
zo beantwoorden wij de vraag van de leden van de CDA-fractie hoe de regering
de betrokkenheid van de genoemde organisaties bij de totstandkoming van de
lagere regelgeving denkt gestalte te geven.2.1 Vreemdelingenwet 1994De leden van de VVD-fractie vragen naar het in paragraaf 1.7 genoemde
interview met twee medewerkers van het ministerie van Justitie. Zij refereren
aan de uitspraak van deze medewerkers dat de uitvoering indertijd totaal anders
is gelopen dan door de wetgever bedoeld. Deze leden vragen ons aan te geven
om welke onderdelen van de wijziging van destijds het gaat.Deze leden antwoorden wij, dat een aantal «gebreken» van de
huidige wet al in een vrij vroeg stadium na de inwerkingtreding van de wijzigingen
uit 1993 in het onderzoek Evaluatie herziene Vreemdelingenwet (Regioplan,
oktober 1995) zijn gesignaleerd. Deze zijn deels weggenomen na inwerkingtreding
van de zogeheten leemtewet (Wet van 11 juni 1998 tot wijziging van de Vreemdelingenwet
(Stb. 334). De meest in het oog springende uitspraken die hebben geleid tot
een andere dan door de wetgever bedoelde uitvoering, betreffen de navolgende
onderwerpen.– De toepassing van artikel 15b, lid 1, onder f van de Vreemdelingenwet
(uitspraak Rechteenheidskamer van 29 december 1994). Hierin wordt geregeld
dat indien de asielzoeker niet beschikt over een geldig document voor grensoverschrijding
en zich niet onverwijld heeft gemeld bij een ambtenaar belast met grensbewaking
of het toezicht op vreemdelingen de aanvraag niet ingewilligd wordt wegens
de niet-ontvankelijkheid ervan. De rechtbank heeft aangegeven dat in dergelijke
gevallen toch moet worden bezien of er sprake is van mogelijke schending van
het refoulementverbod. Dat betekende dat in dergelijke gevallen toch inhoudelijk
moest worden getoetst, waardoor de versnelde afdoening, die in dit artikel
besloten lag, niet meer mogelijk bleek.– De toepassing van het mvv-vereiste. In de uitspraak van 16 maart
1995 heeft de Rechtseenheidskamer de grondslag voor het afdoen van zaken op
grond van het ontbreken van een geldige machtiging tot voorlopig verblijf
onvoldoende geacht. Deze uitspraak heeft geleid tot wijziging van de Vreemdelingenwet
op grond van het initiatiefwetsvoorstel geïnitieerd door leden van de
CDA-fractie.– De buitenbehandelingstelling bij verlening van een voorwaardelijke
vergunning tot verblijf (uitspraak Rechtseenheidskamer van 11 mei 1995). De
rechtbank heeft bepaald dat er toch een inhoudelijk oordeel over een ingediend
bezwaarschrift moet worden gegeven. Daarmee was de grondslag voor de buiten
behandelingstelling, namelijk het niet verder behoeven te behandelen van de
zaak, komen te vervallen. Doordat op basis van de uitvoeringstoetsen
en vroegtijdige betrokkenheid inzicht bestaat omtrent mogelijke knelpunten
in de keten, bestaat nu aanzienlijk minder risico dat straks een wet tot stand
komt, waar wellicht bij sommigen hoge verwachtingen van bestaan, terwijl de
praktijk te zien zal geven dat de IND de werklast niet aankan of niet een
zodanige kwaliteit kan leveren dat verderop in de keten, bijvoorbeeld bij
de vreemdelingenkamer van de rechtbank, allerlei problemen ontstaan, zo antwoorden
wij ook de leden van de fractie van D66. Wij zijn het met deze leden eens
dat de verbeteringen van de nieuwe Vreemdelingenwet niet veel soelaas zullen
bieden als de verschillende geledingen in de keten door het bestaan van achterstanden
of voorraden niet op tijd klaar zijn voor invoering van de wet. Wij tekenen
hierbij aan dat de kwestie van een te hoge werklast en het niet leveren van
een bepaalde kwaliteit niet alleen afhankelijk is van de vraag of de wet rekening
heeft gehouden met knelpunten bij de uitvoering, maar ook van exogene factoren
als instroom, ontwikkelingen in landen van herkomst en rechterlijke uitspraken
etc. Niet voorziene knelpunten kunnen tot gevolg hebben dat de werklast bij
de IND wordt verhoogd, waardoor ook verderop in de keten allerlei problemen
ontstaan.3. Vereenvoudiging van het systeem van verblijfsvergunningen3.1 Toelatingsgronden en verblijfsvergunningenNaar aanleiding van het betoog dat de heer Spijkerboer op verschillende
plaatsen heeft gehouden hebben leden van de fracties van PvdA en GroenLinks
gevraagd in te gaan op zijn stelling dat er meer statussen zijn dan de vergunning
voor bepaalde tijd en de vergunning voor onbepaalde tijd.In het systeem van het wetsvoorstel zijn alle gronden waarop men rechtmatig in Nederland kan verblijven limitatief en
uitdrukkelijk in de wet neergelegd. Zij zijn opgesomd in artikel 8. De eerste
vier gronden behelzen het verblijf in Nederland op grond van een verblijfsvergunning.
Andere verblijfsvergunningen dan de in artikel 8 onder a tot en met e opgesomde
zijn er niet. Wel kan iemand uiteraard op andere gronden dan op grond van
een verblijfsvergunning hier verblijven. Men verblijft ook rechtmatig in Nederland
als men in afwachting is van een beslissing op een aanvraag tot het verlenen
(artikel 8, onder f) of verlengen (artikel 8 onder g) van een verblijfsvergunning
dan wel als er tegen uitzetting beletselen bestaan (artikel 8 onder j).Er zijn slechts twee, of zo men wil vier, vergunningen in het voorstel opgenomen. Een vergunning voor bepaalde tijd en
een voor onbepaalde tijd, op reguliere respectievelijk asielgronden. De discussie
of bepaalde gronden voor rechtmatig verblijf al dan niet met het begrip «status»
moeten worden aangeduid, lijkt ons overigens verband te houden met het feit
dat de gronden voor rechtmatig verblijf in tegenstelling tot de huidige wet
limitatief zijn opgesomd. Dit maakt het voorstel veel duidelijker dan de huidige
wet. Het door elkaar halen van gronden van rechtmatig verblijf en verblijfsvergunningen
bevordert naar onze mening de helderheid niet.De leden van de VVD- en SGP-fractie verwijzen naar de memorie van toelichting
waaruit blijkt, dat een vergunning voor onbepaalde tijd niet meer kan worden
ingetrokken als de gronden waarop de vergunning werd verleend, zijn komen
te vervallen. Deze leden vragen de regering nader te motiveren waarom voor
deze regeling is gekozen zonder dat het Vluchtelingenverdrag daartoe noopt.Tevens vragen deze leden of de vergunning nog wel kan worden ingetrokken
als de houder een oorlogsmisdadiger blijkt te zijn. Wij zijn het met de leden van de VVD- en SGP-fractie eens dat artikel
33 van het voorstel verder gaat dan de internationale verplichtingen. In het
onderhavige voorstel is getracht de mogelijkheden voor het intrekken van een
vergunning te uniformeren. Op grond van de huidige wet bestaat de merkwaardige
situatie dat een vergunning tot verblijf op humanitaire gronden niet meer
en een vluchtelingenstatus in theorie wel intrekbaar is. In het voorstel is
er voor gekozen de vergunning voor onbepaalde tijd niet meer in te trekken
ook als de grond voor het verlenen van die vergunning niet meer bestaat, ook
al zou dit onder de bestaande internationale verplichtingen wel kunnen. Zoals
gezegd is zulks in overeenstemming met letter en geest van het regeerakkoord
dat ervan uit gaat dat aan de langdurige onzekerheid voor statushouders over
blijven of teruggaan een eind moet worden gemaakt. Er is zodoende uitdrukkelijk
gekozen dat na drie jaar definitief wordt overgegaan tot integratie in de
Nederlandse samenleving. Met inburgeringscursussen en de ruimere mogelijkheden
om toe te treden tot de arbeidsmarkt worden vreemdelingen op deze definitieve
integratie voorbereid.Op de vragen over oorlogsmisdadigers antwoorden wij dat in dat geval artikel
1F van het Vluchtelingenverdrag kan worden toegepast.De vergunning voor onbepaalde tijd kan worden ingetrokken op grond van
het feit dat onjuiste gegevens zijn verstrekt of gegevens zijn achtergehouden
(zie artikel 30, aanhef en onderdeel a). Als wordt vastgesteld dat aan een
oorlogsmisdadiger ten onrechte een vergunning is verleend dan kan de vergunning
worden ingetrokken omdat informatie is achtergehouden, terwijl bekendheid
met die gegevens tot afwijzing van de oorspronkelijke aanvraag zou hebben
geleid. Dan zou immers vastgesteld zijn dat het Vluchtelingenverdrag niet
op betrokkene van toepassing is en dat dus niet op grond van artikel 27, eerste
lid, onder a, tot het verlenen van een vergunning behoefde te worden overgegaan.De leden van de CDA-fractie vragen voorts waarom is gekozen voor de constructie
dat een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd moet worden aangevraagd.
Waarom is niet gekozen voor het na vijf (regulier) respectievelijk drie (asiel)
jaren automatisch omzetten van een vergunning voor bepaalde tijd in een vergunning
voor onbepaalde tijd?In zijn algemeenheid geldt dat het voor bepaalde tijd verlenen van een
vergunning met de mogelijkheid deze te verlengen de mogelijkheid biedt om
in het kader van het vreemdelingentoezicht na te gaan of men nog steeds aan
de voorwaarden voldoet. Omdat de vergunning voor onbepaalde tijd niet meer
intrekbaar is als de grond voor het verlenen van de vergunning zou zijn komen
te vervallen, wordt er grote waarde gehecht aan een standaardmatige toets,
voorafgaand aan het verkrijgen van deze vergunning. Dit geldt voor de asielvergunning
te meer nu het voorstel luidt dat de vergunning voor bepaalde tijd asiel voor
drie jaar wordt verleend. Gedurende de eerste drie jaar zal uiteraard ook
langs andere weg dan standaardmatig bij verlenging in het kader van het toezicht
worden nagegaan of men nog aan de voorwaarden voldoet.Zo antwoorden wij ook de leden van de PvdA-fractie die van mening zijn
dat de perioden van onzekerheid voor alle betrokkenen zo kort mogelijk moet
zijn. De uitvoering zal inderdaad zodanig worden georganiseerd dat gegevens
over mogelijke gronden voor intrekking, zoals inbreuken op de openbare orde
of veranderingen in de situatie van het land van herkomst, gedurende de eerste
drie jaar bij de uitvoering bekend worden. Desalniettemin blijven wij, zoals
gezegd, waarde hechten aan een standaardmatig onderzoek alvorens de vergunning
voor onbepaalde tijd kan worden verkregen.Dat is ook de reden waarom wij het wenselijk achten dat na ommekomst van
die drie dan wel vijf jaar er nog een periode van maximaal zes maanden
beschikbaar is voor onderzoek naar de vraag of een vergunning voor onbepaalde
tijd kan worden verleend. Er is overigens ook nu geen sprake van een ambtshalve
verlening van de vergunning zonder beperking, na een verblijf van drie jaar
op grond van een vvtv, of van een vergunning tot vestiging na vijf jaar aaneengesloten
verblijf op grond van een vtv.De leden van de VVD-fractie stellen dat de tijdelijkheid van de vergunning
voor bepaalde tijd niet slechts een formaliteit moet zijn. Op welke wijze
is de regering van plan het aspect van de tijdelijkheid van de verblijfsvergunning
asiel voor bepaalde tijd inhoud te geven? Hoe wordt bereikt dat bij de grote
aantallen vergunningen, die zijn en worden verleend, vergunningen worden ingetrokken
indien dat mogelijk c.q. nodig is?Het belangrijkste verschil tussen de vergunning voor bepaalde tijd en
die voor onbepaalde tijd is dat de eerste om meer redenen kan worden ingetrokken
dan de vergunning voor onbepaalde tijd (vergelijk artikel 20 met artikel 17
jo 16 en artikel 33 met artikel 30).Door een adequaat vreemdelingentoezicht en een actief intrekkingsbeleid
zal de vergunning voor bepaalde tijd en in mindere mate de vergunning voor
onbepaalde tijd, kunnen worden ingetrokken als dit mogelijk c.q. nodig is.
Wij wijzen de leden van de VVD-fractie overigens op het feit dat dit actievere
intrekkingsbeleid wel degelijk ook onder de huidige wet al gestalte krijgt,
nu naar aanleiding van het gewijzigde landenbeleid is overgegaan tot het intrekken
van een relatief groot aantal voorwaardelijke vergunningen tot verblijf.Wij verwijzen in dit verband tevens naar het gestelde in de memorie van
toelichting bij het voorstel voor de Invoeringswet. In de toelichting bij
artikel 5 van hoofdstuk 2 van dat voorstel is uitdrukkelijk gewezen op het
feit dat als men in het bezit is van een vergunning voor bepaalde tijd het
verblijf in Nederland vooralsnog tijdelijk is en dat dit tot uitdrukking moet
worden gebracht in de inburgeringsprogramma's. De uitvoeringsorganisaties
zal erop worden gewezen dat inburgeringsprogramma's modules dienen te bevatten
die tevens zijn gericht op een mogelijke terugkeer. Het handhaven van het
huidige intrekkingsbeleid wil overigens niet zeggen dat het aantal intrekkingen
gelijk zal blijven aan dat op basis van het laatstelijk gewijzigde landenbeleid.
Wij verwijzen hier naar het gestelde in de eerste paragraaf van het nader
rapport over de Invoeringswet, waar uiteengezet wordt waarom inburgering voor
de houders van een vergunning voor bepaalde tijd verplicht zal worden gesteld.Vragen hebben de leden van de PvdA-fractie ook over de gronden voor intrekking
of niet-omzetting van de vergunning voor bepaalde tijd. Is het correct te
veronderstellen dat intrekking alleen mag, als is voldaan aan de zogeheten
«cessation clauses»?In artikel 27 zijn de gronden opgenomen waarop een vergunning voor bepaalde
tijd asiel kan worden verleend. In artikel 30 zijn de gronden opgenomen waarop
deze vergunning kan worden ingetrokken.De betekenis van de grond waarop de vergunning kan worden ingetrokken
is afhankelijk van de grond waarop de vergunning is verleend. Het is dus niet
correct dat intrekking van de vergunning voor bepaalde tijd, ongeacht de grond
waarop zij is verleend, alleen maar mag als de «cessation clauses»
worden ingeroepen. Alleen met betrekking tot diegenen aan wie op grond van
artikel 27, eerste lid, onder a, de vergunning is verleend, kan worden gesteld
dat de grond voor het verlenen van de vergunning op die grond (zie artikel
30, onder c) is komen te vervallen als het Vluchtelingenverdrag op grond van
een van de «cessation clauses» niet meer van toepassing is op
de houder van de vergunning. Met betrekking tot vreemdelingen aan wie op een andere grond een vergunning
voor bepaalde tijd is verleend, geldt dat de vergunning op grond van artikel
30, onder c, eerst kan worden ingetrokken als die desbetreffende grond voor
verlening is komen te vervallen.De vergunning verleend op grond van artikel 27, eerste lid, onder b, kan
dan dus worden ingetrokken indien er niet langer gegronde redenen bestaan
om aan te nemen dat er bij uitzetting een reëel risico wordt gelopen
op foltering. De vergunning op grond van het eerste lid, onder c, kan op die
grond worden ingetrokken als er niet langer klemmende redenen van humanitaire
aard aanwezig zijn die eraan in de weg staan dat in redelijkheid kan worden
verwacht dat de houder terugkeert. De vergunning op grond van het eerste lid,
onder d, tenslotte kan worden ingetrokken indien terugkeer niet langer van
een bijzondere hardheid zou zijn.Hetzelfde geldt voor alle andere gronden voor intrekking, bijvoorbeeld
als de vergunning wordt ingetrokken als er sprake is van een gevaar voor de
openbare orde of als er sprake is van het verstrekken van onjuiste gegevens.
Omdat het terugsturen van vreemdelingen om de reden dat hun vergunning is
ingetrokken niet in strijd mag zijn met enige internationale verplichting
ligt de lat het hoogst bij de gronden a en b die het meest direct tot verdragsverplichtingen
(het Vluchtelingenverdrag en het EVRM) zijn te herleiden. Dit betekent dus
dat intrekking van de vergunning van een verdragsvluchteling op grond van
het verstrekken van onjuiste gegevens zoals hierboven al gesteld alleen maar
kan indien het Vluchtelingenverdrag niet (langer) van toepassing is op de
houder van de vergunning.3.2 Volgtijdelijk vergunningensysteemDoor leden van de VVD en GroenLinks fracties wordt gevraagd nog eens uiteen
te zetten hoe de regering is uitgekomen bij een volgtijdelijk vergunningensysteem.Een belangrijk doel dat wij ons met de nieuwe wet hebben gesteld is een
versnelling en versimpeling van de asielprocedure, waaronder het voorkomen
van doorprocederen. Onder doorprocederen wordt verstaan dat een houder van
een verblijfsvergunning naar de rechter gaat teneinde een andere verblijfsvergunning
te verkrijgen. Onder de huidige wet is dat goed mogelijk omdat er meer asielvergunningen
bestaan, terwijl aan iedere vergunning een ander voorzieningenniveau is verbonden.Tijdens de gehouden brainstormsessies over de totstandkoming van het voorstel
bestond er brede overeenstemming over het feit dat het volgtijdelijk vergunningensysteem
waarbij initieel maar een vergunning kan worden verkregen, waaraan, ongeacht
de grond waarop de vergunning is verleend, hetzelfde voorzieningenniveau is
verbonden, de beste remedie tegen doorprocederen is.Aan deze overeenstemming lag ten grondslag de overtuiging dat het gelijktijdige
statussysteem zoals dat is omschreven in het regeerakkoord, maar in beperkte
mate het gestelde doel zou bereiken. De belangrijkste groepen die doorprocederen
zijn houders van een voorwaardelijke vergunning voor verblijf die een A-status
wensen te krijgen. In het in het regeerakkoord verwoorde systeem zouden de
A-status en de vtv-hum in een definitieve vergunning worden samengebracht
en alle andere gronden, waaronder de vvtv in een tijdelijke vergunning. De
veronderstelling dat een dergelijk systeem niet zou leiden tot het gewenste
resultaat werd breed gedragen en is ook logisch. Niet valt in te zien waarom
vvtv'ers die onder de huidige wet (door)procederen om een A-status te krijgen
onder een dergelijk gelijktijdig systeem niet zouden (door)procederen om een
definitieve vergunning als ze een tijdelijke vergunning hebben gekregen. Omdat
ten tijde van het schrijven van het regeerakkoord nog niet duidelijk was of
verdergaande vereenvoudiging mogelijk was, is in het regeerakkoord gesteld
dat deze mogelijkheid verder zou worden onderzocht. Het regeerakkoord
geeft de opdracht om «in de consultatieronde ter voorbereiding op het
wetsvoorstel te betrekken hoe kan worden voorkomen dat wordt doorgeprocedeerd
van de ene naar de andere status».De consultatieronde heeft geleid tot de conclusie dat het volgtijdelijk
vergunningensysteem beter aan de doelstelling van het voorkomen van doorprocederen
voldoet dan het gelijktijdige.Wij antwoorden voorts bevestigend op de vraag van de leden van de fracties
van RFP en GPV of het volgtijdelijke vergunningensysteem ook voor reguliere
zaken geldt. Dat volgt uit artikel 19, eerste lid, van het wetsvoorstel. Het
eerste lid bepaalt in welke gevallen de aanvraag tot het verlenen van een
verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd, als bedoeld in artikel 18 van het
wetsvoorstel, kan worden afgewezen van de vreemdeling die niet gedurende een
tijdvak van vijf jaren aaneengesloten rechtmatig verblijf in Nederland heeft
gehad op grond van artikel 8, onder a, c, e, dan wel m. Anders gezegd, indien
de vreemdeling de aanvraag indient vóórdat de termijn van vijf
jaren is verstreken, kan die aanvraag steeds worden afgewezen.Dat voor reguliere zaken een bepaling als voorgesteld in artikel 38 ontbreekt,
doet aan de volgtijdelijkheid van het systeem niet af. Die bepaling heeft
uitsluitend als doel te waarborgen dat de aanvraag tot het verlenen van de
verblijfsvergunning asiel voor onbepaalde tijd op een tijdstip wordt ingediend
waarop er redelijkerwijs een beoordeling kan worden gemaakt. Aan een dergelijke
termijn van vier weken bestaat in reguliere zaken nauwelijks behoefte, aangezien
aanvragen daar niet voortijdig ingediend plegen te worden.Vervolgens stellen de leden van de fractie van de RPF en het GPV de vraag
of dit stelsel ertoe kan leiden dat personen gedurende geruime tijd een permanente
status wordt onthouden, terwijl zij die op inhoudelijke gronden wel zouden
moeten ontvangen. De UNHCR wijst erop dat Nederland hiermee uit de pas loopt
met de asielwetgeving in andere landen. Zijn hieraan mogelijk nadelige gevolgen
verbonden, bijvoorbeeld waar het gaat om de samenwerking met deze landen bij
de opvang van vluchtelingen? De leden van de fracties van de RPF en het GPV
zijn verder bevreesd dat het systeem van volgtijdelijke statussen leidt tot
een minder zorgvuldig besluit in eerste aanleg.De vraag of met het volgtijdelijk vergunningenstelsel personen gedurende
geruime tijd een permanente status wordt onthouden beantwoorden wij ontkennend.Allereerst merken wij op dat de verdragsvluchteling onder de huidige wet
ook geen permanente toelating heeft. Alhoewel dit maar zelden gebeurt, is
de A-status intrekbaar.Ten tweede brengt het volgtijdelijk systeem met zich dat alle houders
van een vergunning asiel voor bepaalde tijd, ongeacht de grond waarop de vergunning
is verleend, worden behandeld als waren zij verdragsvluchteling.Op grond van internationale verplichtingen dienen vluchtelingen op bepaalde
gebieden zo gunstig mogelijk te worden behandeld en in ieder geval niet minder
gunstig dan vreemdelingen in het algemeen onder dezelfde omstandigheden (zie
bijvoorbeeld artikel 21 van het Vluchtelingenverdrag, inzake huisvesting)
terwijl op andere gebieden vluchtelingen op dezelfde wijze dienen te worden
behandeld als eigen onderdanen (zie artikel 24 van het Vluchtelingenverdrag
inzake arbeidswetgeving en sociale zekerheid). Omdat aan het volgtijdelijk
systeem onlosmakelijk is gekoppeld een voorzieningenniveau voor alle houders
van een vergunning asiel, ongeacht de grond waarop de vergunning is verleend,
dient aan alle houders van die vergunning het voorzieningenniveau te worden geboden waarop vluchtelingen aanspraak kunnen maken. De stelling van
de leden van de RPF- en GPV-fracties dat het verlenen van een status vergelijkbaar
met de A-status ten gevolge van het volgtijdelijk systeem achterwege blijft
is dus onjuist. Een ondergraving van het asielbegrip is gegeven deze rechtspositie
niet aan de orde.Wellicht dat deze leden bedoelen dat, doordat het inwilligen van de vergunning,
in afwijking van de Awb, niet behoeft te worden gemotiveerd, er een situatie
ontstaat dat betrokkenen niet weten op welke grond zij die vergunning hebben
gekregen, of anders gezegd niet weten of zij verdragsvluchteling zijn of niet.
Over het niet motiveren van de inwilliging van de vergunning, waarop deze
leden, naar wij aannemen, ook doelen als zij stellen bevreesd te zijn voor
de kwaliteit van de beschikking in eerste aanleg en de mogelijkheden tot intrekking,
gaan wij hieronder nog uitgebreid in.De vraag of Nederland met het volgtijdelijk systeem uit de Europese pas
loopt is hiervoor in paragraaf 1.3 aan de orde gekomen. Hoe dit uit de
pas lopen, als dit al aan de orde zou zijn, zijn weerslag zou hebben op samenwerking
op het gebied van de opvang van asielzoekers zien wij niet.De leden van de fractie van GroenLinks vragen of wij het met deze leden
eens zijn dat juist voor verdragsvluchtelingen, waarvan na toetsing aan het
Vluchtelingenverdrag blijkt dat zij individuele vervolging hebben te vrezen,
maximale rechtszekerheid is geboden? En zijn wij het dan met deze leden eens
dat omwille van die rechtszekerheid het onmiddellijk verlenen van een verblijfsvergunning
voor onbepaalde tijd de voorkeur zou verdienen?Wij zijn het uitdrukkelijk niet met de leden van de fractie van GroenLinks
eens dat de positie van de verdragsvluchteling ingevolge het volgtijdelijk
systeem is verslechterd. Wij wijzen er allereerst op dat de A-status, door
deze leden vergunning voor onbepaalde tijd genoemd, onder de huidige wet intrekbaar
is vanaf het moment dat het Vluchtelingenverdrag, op grond van de «cessation
clauses», niet langer op de A-statushouder van toepassing is. Dit kan
onder de huidige wet binnen drie jaar maar ook nog lang daarna. In het onderhavige
voorstel is intrekking, indien men in het bezit is van een vergunning voor
onbepaalde tijd, op die grond niet meer mogelijk.Met betrekking tot de door de leden van de fractie van GroenLinks gestelde
verslechtering van de positie van de houder van de vtv op humanitaire gronden
antwoorden wij dat onder de huidige wet de grootste groep die houder is van
een vtv-hum, eerst gedurende drie jaar houder is geweest van een vvtv. Voor
hen verandert er dus niets. De eerste drie jaar is zowel onder de huidige
wet als in het voorstel intrekking mogelijk als de grond voor verlening zich
niet langer voordoet. Een vtv-hum en de vergunning voor onbepaalde tijd zijn
om die reden niet meer intrekbaar.Zoals gesteld in de memorie van toelichting (bovenaan pagina 38) wordt
thans aan traumata en vreemdelingen die daarvoor in aanmerking komen op grond
van het EVRM, het Anti-folterverdrag en het IVBPR meteen een vtv-hum zonder
beperking verleend. Op grond van de huidige wet is deze vergunning niet of
nauwelijks intrekbaar indien de gronden voor verlening niet langer aanwezig
zijn. Het wetsvoorstel beoogt dit met toepassing van artikel 30 wel mogelijk
te maken. Ook voor deze categorie geldt dat eenmaal in het bezit van een vergunning
voor onbepaalde tijd intrekking op die grond niet meer mogelijk is.De houders van een vvtv onder de huidige wet komen in aanmerking voor
een vergunning voor bepaalde tijd asiel op grond van artikel 27, eerste lid,
onder d. Het kan zijn dat voordat de vergunning voor bepaalde tijd wordt verleend
met betrekking tot zekere categorieën een besluitmoratorium wordt ingeroepen,
hetgeen voor de individuele aanvrager betekent dat de termijn
waarbinnen op de aanvraag moet worden beslist wordt verlengd. Dit zegt op
zich zelf nog niets over de vraag of een vergunning zal worden verleend en
als er een vergunning wordt verleend op welke grond dit zal zijn. Het door
de leden van de GroenLinks fractie geschetste gevaar is dan ook niet aanwezig.De PvdA-fractie is tot de conclusie gekomen dat – met een nadere
nuancering van het regeerakkoord – volgtijdelijkheid de voorkeur verdient
boven gelijktijdigheid onder de voorwaarde dat duidelijk aangegeven wordt
welke rechten toegekend worden aan de eerste te verkrijgen status en dat tevens
het door procedures van de ene naar de andere, dus hogere, status proberen
te geraken niet of nauwelijks meer zal voorkomen. Gerelateerd aan de praktijk
van alle dag past de huidige vvtv-status in dit stelsel van volgtijdelijkheid.
De PvdA-fractie verneemt graag van de regering of zij deze zienswijze deelt,
hetgeen impliceert dat het besluitmoratorium niet van toepassing is op de
categorie die thans voor een voorwaardelijke vergunning tot verblijf in aanmerking
komt.Indien de leden van de PvdA-fractie ons vragen te bevestigen dat het besluitmoratorium
niet in de plaats treedt van het verlenen van een vergunning op grond van
de algehele situatie in het land van herkomst, dan kunnen wij dat doen. Op
grond van artikel 27, eerste lid, onder d, kan op aanvraag een vergunning
worden verleend op grond van de algehele situatie in het land van herkomst.
Op grond van het besluitmoratorium kan de beslistermijn waarbinnen op de aanvraag
moet worden beslist, worden verlengd. Het is dus zeer wel mogelijk dat na
ommekomst van die termijn, een vergunning wordt verleend, al dan niet op grond
van artikel 27, eerste lid, onder d.3.3 Het niet kenbaar maken van de motivering van de inwilligende
asielbeschikkingNagenoeg alle fracties stellen vragen met betrekking tot het achterwege
laten van de motivering.Wij willen bij de beantwoording van deze vragen nogmaals voorop stellen
dat het voorkomen van doorprocederen wordt gerealiseerd door het volgtijdelijk
statussysteem. Wij zijn er van overtuigd dat dit systeem als zodanig het doorprocedeergedrag
in belangrijke mate zal beperken. Dit is zelfs zo als zou worden gemotiveerd
op welke grond de vergunning voor bepaalde tijd asiel wordt verleend. De kracht
van dit systeem ligt in het feit dat de belangrijkste reden voor doorprocederen,
te weten een andere vergunning met een beter voorzieningenniveau, is weggenomen.Tijdens de verschillende brainstormsessies over de totstandkoming van
het voorstel is er van vele kanten op gewezen dat het desalniettemin denkbaar
is dat vreemdelingen die bijvoorbeeld worden toegelaten op grond van de algehele
situatie in het land van herkomst, uit wellicht begrijpelijke emotionele redenen
toch erkenning vragen voor het leed dat hen is aangedaan in het land van herkomst.
Die erkenning kan dan worden verkregen door verder te procederen teneinde
te worden toegelaten op grond van het feit dat men verdragsvluchteling is.
Alhoewel wij dergelijk gedrag begrijpen moet dit worden beoordeeld in het
licht van de extra belasting die dit voor de beoordelende instanties met zich
brengt. Wij zijn van mening dat de altijd beperkte capaciteit en de altijd
schaarse middelen beter kunnen worden ingezet in het kader van de beantwoording
van de belangrijkste vraag: behoeft een vreemdeling bescherming in Nederland
of niet? Alhoewel het systeem als zodanig dus sterk genoeg wordt geacht om
te voorkomen dat wordt doorgeprocedeerd, wordt met het uitsluiten van de plicht
kenbaar te maken op welke grond de vergunning wordt verleend als het ware
een extra slot aangebracht. Dit slot getuigt van de uitdrukkelijke wens van
de kant van de regering om, voorzover het systeem als zodanig
daarvoor al niet zorgt, doorprocederen te voorkomen. De bedoeling van het
slot is dat de rechter, ook al constateert hij enig belang voor betrokkene,
de door de wetgever gemaakte belangenafweging met betrekking tot de inzet
van schaarse middelen, zal respecteren.Door de verschillende fracties wordt gesteld dat, in het geval motiveren
achterwege blijft het van eminent belang (PvdA) is dat er een adequate dossiervorming
heeft plaats gevonden. Op het moment van intrekken moet immers uit het dossier
kunnen blijken op welke grond de vergunning is verleend, omdat dit op dat
moment rechtens relevant is om te kunnen nagaan of de vergunning al dan niet
terecht wordt ingetrokken. Het mag niet zo zijn, zo betogen deze leden, dat
de vreemdeling door het feit dat hij niet weet op welke grond de vergunning
is verleend, te zeer in een nadelige bewijspositie ten opzichte van de overheid
komt te verkeren.Wij onderschrijven dit belang. Het dossier zal, net als onder de huidige
wet het geval is, alle relevante gegevens moeten bevatten, op grond waarvan
de vergunning is verleend. Als dit niet het geval zou zijn, zou de mogelijkheid
van intrekking illusoir worden. De rechter zou bij een onvolledig dossier
het bewijsrisico weer bij de overheid kunnen leggen, indien er in het dossier
indicaties zijn waarop de overheid had moeten ingaan. Indien niet duidelijk
uit een dossier blijkt op welke grond de vergunning is verleend, kan de rechter
ook niet goed nagaan of die vergunning al dan niet terecht wordt ingetrokken.
De gronden voor intrekking verschillen immers naar gelang de grond waarop
de vergunning is verleend.De leden van de CDA-fractie vragen of de gekozen constructie wellicht
de bedoeling heeft het in beginsel tijdelijke karakter van de verblijfsvergunning
te onderstrepen. Zoals uit bovenstaande blijkt is het niet kenbaar maken van
de motivering bedoeld om doorprocederen te voorkomen en niet om het tijdelijke
karakter van de verblijfsvergunning te onderstrepen.Leden van de fracties van PvdA en GroenLinks vragen voorts naar de bewijspositie
van de vreemdeling op het moment van intrekken van de vergunning.Doordat het dossier, zoals nu al het geval is, alle relevante gegevens
bevat, zal kunnen worden nagegaan op welke grond de vergunning is verleend.
De rechter kan vervolgens aan de hand van datzelfde dossier vaststellen of
intrekking terecht heeft plaatsgevonden of niet. Het feit dat de IND niet
aan de vreemdeling hoeft mede te delen op welke grond de vergunning wordt
verleend, betekent zeker niet dat door de IND met het onderzoek kan worden
gestopt op het moment dat er een grond voor verlenen is. Anders gezegd, indien
een vreemdeling een vergunning zou kunnen worden verleend op grond van de
algehele situatie in het land van herkomst en die vreemdeling brengt tevens
allerlei individuele aspecten naar voren op grond waarvan hij ook verdragsvluchteling
zou kunnen zijn, dan dient de IND net als onder de huidige wet na te gaan
of de vergunning op die grond moet worden verleend.Indien de IND een dergelijk onderzoek achterwege zou laten, zou inderdaad
een situatie ontstaan, zoals door de leden van de fractie van het CDA geschetst.
In een dergelijke situatie is het niet ondenkbaar dat de rechter het bewijslastrisico
bij de overheid legt omdat de vreemdeling te zeer in een nadelige bewijspositie
is gebracht gezien het feit dat op het moment van inwilligen onvoldoende onderzoek
heeft plaats gevonden.Net als onder de huidige wet kunnen na het verlenen van de vergunning
nog allerlei relevante zaken aan het dossier worden toegevoegd.De (beperkte) tijdswinst voor de IND, waarnaar de leden van de fractie
van GroenLinks vragen, is gelegen in het feit dat de motivering waarom de vergunning op een bepaalde grond wel en op andere gronden niet wordt
verleend, niet in de beschikking houdende het inwilligen van de aanvraag behoeft
te worden opgenomen, terwijl dat, waar zich laat aanzien, voor een substantiëel
gedeelte van alle vergunningen nooit meer behoeft te geschieden, namelijk
voor die vergunningen die na verloop van tijd worden omgezet in een vergunning
voor onbepaalde tijd.Leden van de fracties van CDA, D66 en GroenLinks vragen voorts hoe groot
de kans is dat op grond van de Wet Openbaarheid van Bestuur procedures worden
ondernomen om toch inzicht te verkrijgen in de inhoud van het dossier, dan
wel een beslissing af te dwingen, of een nieuwe aanvraag in te dienen.Wij verwijzen deze leden hier naar het nader rapport onder paragraaf 1b
waar wij hebben betoogd dat inzage in het dossier op die grond inderdaad mogelijk
lijkt. Het dossier zal alle informatie bevatten op grond waarvan de vergunning
is verleend zonder dat uitdrukkelijk met zoveel woorden blijkt op welke grond
de vergunning is verleend. Indien naar aanleiding van inzage van het dossier
in beroep zal worden gegaan tegen het inwilligen van de aanvraag zal de rechter
het beroep zonder rechtens relevant belang achten. Er kan immers maar één
vergunning worden verleend met een voorzieningenniveau. Zoals hierboven gesteld,
is het eventuele persoonlijke belang van de vergunninghouder op dat moment
rechtens onvoldoende.De volledigheid gebiedt er op te wijzen dat voor de vreemdeling nog een
andere mogelijkheid bestaat om inzage te verzoeken in de inhoud van het dossier,
namelijk op grond van de Wet persoonsregistraties (WPR) of de nieuwe Wet bescherming
persoonsgegevens (WBP). De WBP strekt tot implementatie van een Europese richtlijn,
tot stand gekomen op 24 oktober 1995. Het is niet mogelijk het recht op kennisneming
ingevolge de WBP in het wetsvoorstel uit te sluiten, omdat deze op een Europese
richtlijn is gebaseerd. De WBP zal naar verwachting nog dit jaar in werking
treden. De regeling in de WBP volgt in grote lijnen de bestaande regeling
in de WPR.De richtlijn en de WBP geven een betrokkene een recht op kennisneming
van hem betreffende persoonsgegevens die door een verantwoordelijke, in dit
geval de staat, worden verwerkt.De richtlijn kent op het recht op kennisneming enige uitzonderingen, welke
zijn overgenomen in de WBP. Het recht op kennisneming kan buiten toepassing
worden gelaten voor zover dit noodzakelijk is in het belang van de bescherming
van rechten en vrijheden van anderen, in dit geval de staat. Hierop zal onder
meer een beroep kunnen worden gedaan indien de vereiste zorgvuldigheid in
de besluitvormingsprocedure door het recht op kennisneming wordt bedreigd.
De zorgvuldigheid van de wijze waarop een besluit tot stand komt is in het
geding, indien door het honoreren van verzoeken om kennisneming van interne
stukken – wij denken bijvoorbeeld aan de minuut van een beschikking
waarin de beslismedewerker naar zijn resumptor toe motiveert hoe hij tot zijn
conceptbesluit is gekomen – het gevaar zou kunnen ontstaan dat in het
intern ambtelijk verkeer niet meer alle relevante gegevens worden vastgelegd
en uitgewisseld. Daarmee zou ook afbreuk gedaan worden aan een van de doelstellingen
van het wetsvoorstel, namelijk het verbeteren van de kwaliteit van de eerste
beschikking. Om de kwaliteit van de beschikking te waarborgen dienen medewerkers
van de IND vrijelijk persoonsgegevens te kunnen uitwisselen voor zover dit
noodzakelijk is in het kader van een goede besluitvorming. Wellicht ten overvloede wordt gesteld dat, mocht de vreemdeling ingevolge
de Wob of de WPR / WBP toch inzicht verkrijgen in de inhoud van het dossier
en daaruit opmaken op welke grond hem de verblijfsvergunning werd verleend,
de rechter een eventueel beroep tegen het inwilligen van de aanvraag dan zonder
rechtens relevant belang zal achten. Er kan immers maar één
vergunning worden verleend met één voorzieningenniveau. Zoals
hierboven is gesteld, is het eventuele persoonlijke belang van de vergunninghouder
op dat moment rechtens onvoldoende.De leden van de fracties van D66 en GroenLinks vragen hoe het verstrekken
van een tijdelijke status en de daarmee gepaard gaande onzekerheid voor de
vluchteling zich met het Vluchtelingenverdrag verhoudt, dat bepaalt dat het
land dat een verdragsvluchteling heeft toegelaten zoveel mogelijk de integratie
van die vluchteling in dat land moet bevorderen.Zoals gesteld in het nader rapport onder paragraaf 1b, is het niet
mededelen of een vreemdeling al dan niet een verdragsvluchteling is niet in
strijd met het Vluchtelingenverdrag. Er bestaat op grond van het Vluchtelingenverdrag
een refoulementverbod. Doordat de houder van een vergunning niet wordt teruggestuurd
naar het land van herkomst en zelfs een verblijfsvergunning krijgt, wordt
dit verbod niet overtreden.Tevens bestaat op grond van het Vluchtelingenverdrag de verplichting om
personen die zijn erkend en toegelaten op grond van het Vluchtelingenverdrag
zekere rechten te verlenen. Omdat het voorzieningenniveau voor de houder van
de vergunning voor bepaalde tijd op het niveau ligt waar de verdragsvluchteling
recht op heeft, wordt aan deze verplichting voldaan en is er evenmin sprake
van enige belemmering van integratie. De houder van een vergunning voor bepaalde
tijd heeft, voor zover voortkomend uit internationale verplichtingen, alle
rechten van de huidige A-statushouder. Deze laatste kan onder de huidige wet
te allen tijde zijn vergunning verliezen op het moment dat het verdrag niet
meer op hem van toepassing is. Onder vigeur van het voorstel is dit na drie
jaar niet meer het geval.Op deze manier wordt meer dan aan de verplichtingen voortkomend uit het
Vluchtelingenverdrag voldaan. Een verplichting een vluchteling mede te delen
dat hem op grond van het feit dat hij vluchteling is in Nederland een verblijfsvergunning
wordt verleend komt niet voor in het Vluchtelingenverdrag.Indien aan asielzoekers die op het eerste oog kunnen worden aangemerkt
als vluchteling, in afwijking van alle andere asielzoekers een permanente
vergunning zou worden verleend, zal een van de belangrijkste doelstellingen
van het wetsvoorstel niet worden gehaald. Door aanwezigheid van enig belang,
het verkrijgen van een permanente status, zullen asielzoekers die een andere
dan de permanente status hebben verkregen, doorprocederen om alsnog in aanmerking
te komen voor de permanente vergunning.De leden van de fractie van D66 stellen dat door artikel 40, tweede lid,
een essentieel artikel van de Awb buiten spel wordt gezet, namelijk artikel
3:47. Het niet kenbaar maken van de motivering is, zoals gezegd, bedoeld om
het doorprocederen tegen te gaan.De woorden niet kenbaar gemaakte motivering houden in dat er wel een motivering
is maar dat die niet wordt medegedeeld aan de vreemdeling. Zoals gesteld in
de memorie van toelichting, wil het feit dat de motivering niet kenbaar is,
niet zeggen dat de beschikking op willekeur berust. Op basis van feiten en
omstandigheden is een gemotiveerde afweging gemaakt of betrokkenen een vergunning
kan worden verleend. Daarmee wordt dus wel voldaan aan artikel 3:46 van de
Awb. De leden van de fractie van D66 vragen of het doorprocedeerverbod niet
kan worden doorbroken met een beroep op het internationale recht.Indien de vergunning voor bepaalde tijd is verleend op grond van het feit
dat men verdragsvluchteling is, zal deze alleen kunnen worden ingetrokken
op het moment dat het verdrag niet meer op betrokkene van toepassing is. Als
de vergunning op een andere grond is verleend, is eerst op het moment van
intrekking aan de orde of die intrekking terecht is. Als betrokkene dan stelt
vluchteling te zijn en het verdrag nog op hem van toepassing is en de intrekking
dus niet rechtmatig is, zal de rechter op dat moment, aan de hand van het
dossier, vaststellen of betrokkene verdragsvluchteling is. Een en ander geschiedt
op het moment van een eventuele intrekking, op welk moment er inderdaad een
rechtens relevant belang is. Doordat dit eerst op het moment dat een en ander
rechtens relevant is, en niet op het moment van het verlenen van de vergunning
aan de orde komt, wordt het aantal procedures aanzienlijk beperkt omdat naar
verwachting slechts in een beperkt aantal gevallen tot intrekking zal moeten
worden overgegaan. Omdat zodoende altijd kan worden vastgesteld of betrokkene
kan worden teruggestuurd naar het land van herkomst, kan er geen sprake zijn
van schending van het internationale recht.De leden van de RPF- en GPV-fracties stellen, zoals uit bovenstaande blijkt,
terecht dat, als een tijdelijke status wordt verleend, er in elk geval één
toelatingsgrond van toepassing moet zijn. Het feit dat er één
toelatingsgrond is, wil echter nog niet zeggen dat die ook aan de vreemdeling
wordt medegedeeld. Het voorstel voorziet er juist in dat dit niet nodig is.Teneinde, bij wijze van extra slot op de deur, te voorkomen dat vreemdelingen
die een vergunning hebben gekregen op grond van de algehele situatie in het
land van herkomst (artikel 27, eerste lid, onder d), doorprocederen om te
worden toegelaten als verdragsvluchteling (artikel 27, eerste lid, onder a)
wordt niet gemotiveerd op welke grond de vergunning is verleend. Het is precies
deze categorie vvtv'ers onder de huidige wet die veelal doorprocederen om
als verdragsvluchteling te worden erkend. Het spreekt voor zich dat het duidelijk
is of hij op reguliere dan wel op asielgronden is toegelaten.Wij hopen met bovenstaande uitleg ook de leden van de fractie van de SGP
te hebben overtuigd van het nut om bij het inwilligen van de aanvraag de plicht
om de motivering op welke grond de vergunning wordt verleend kenbaar te maken,
uit te sluiten.De bedoeling is het uitsluiten van artikel 3:47 van de Awb uitdrukkelijk
te beperken tot het verlenen van de vergunning. Het tweede lid zal bij nota
van wijziging zodanig worden aangepast dat dit beter tot uitdrukking komt.Op de vraag van de leden van de SGP-fractie, of het achterwege laten van
een motivering ook in andere Europese landen voorkomt, antwoorden wij, dat
zulks ons niet bekend is. De ervaring leert echter, dat met transnationale
vergelijkingen grote voorzichtigheid moet worden betracht. De vraag of bij
een beslissing de motivering wel of niet wordt verstrekt, kan niet los worden
gezien van het stelsel van bestuursrecht als geheel, welk stelsel op haar
beurt veelal nauw samenhangt met de geschiedenis, cultuur en historische tradities
van het betreffende land.De leden van de fractie van de SGP vragen in hoeverre een succesvol beroep
op artikel 3:48, tweede lid, van de Awb kan worden gedaan, om alsnog de motivering
van de inwilligende beschikking te vernemen. Dit tweede lid dient gelezen
te worden in de context van het eerste lid van dat artikel. Daaruit
volgt, dat het verzoek bedoeld in het tweede lid alleen mogelijk is, indien
er een recht bestaat op die motivering. Met andere woorden, artikel 3:48 veronderstelt
de toepasselijkheid van artikel 3:47 Awb. De strekking van artikel 40, tweede
lid, van het wetsvoorstel is nou juist, dat de motivering niet wordt verstrekt.
Om die reden is een dergelijk verzoek naar onze mening niet succesvol.3.4 Alleenstaande minderjarige asielzoekersIngevolge het advies van de Raad van State zal aan alleenstaande minderjarige
asielzoekers (AMA's) een vergunning op reguliere gronden in plaats van, zoals
oorspronkelijk in het voorstel was voorzien, op asielgronden kunnen worden
verleend. De leden van de fracties van PvdA, VVD, D66 en GroenLinks hebben
vragen over AMA's. De leden van de D66-fractie vragen om een nadere motivering
van de overheveling van de AMA-grond van asiel naar regulier.Wij hebben mede naar aanleiding van het advies van de Raad van State,
de asielgronden nog eens kritisch bezien. Wij zijn daarbij tot de conclusie
gekomen dat het voor AMA's mogelijk moet zijn om in Nederland te verblijven.
Aan hen wordt verblijf toegestaan indien zij niet terug kunnen keren naar
het land van herkomst omdat de noodzakelijke opvang ontbreekt.De meeste fracties wijzen er vervolgens op dat de overheveling van de
AMA-grond van asiel naar regulier betekent dat de AMA's niet drie maar vijf
jaar in Nederland moeten hebben verbleven voordat zij in aanmerking komen
voor een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd. De leden van de PvdA, D66
en GroenLinks-fracties merken daarbij op dat AMA's hierdoor langer in onzekerheid
zijn over hun verblijfsrecht hetgeen gevolgen kan hebben voor de ontwikkeling
en integratie van het kind.Wij wijzen deze leden erop dat AMA's ook onder de huidige wet een reguliere
vergunning krijgen. Het voorstel zoals dat is aangepast naar aanleiding van
het advies van de Raad van State wijkt in die zin dus niet af van de huidige
regelgeving. Wat betreft het beperken van de onzekerheid van AMA's verwijzen
wij naar de AMA-notitie. Wij gaan er vanuit dat deze notitie vóór
1 april aanstaande aan de Kamer zal worden toegezonden. In die notitie zal
tevens worden ingegaan op de gronden voor intrekking van deze vergunning.Naar onze mening is het verlenen van een vergunning op reguliere gronden
niet in strijd met internationale verplichtingen. Voor AMA's die niet in aanmerking
komen voor een asielvergunning, bijvoorbeeld op grond van het Vluchtelingenverdrag
of het EVRM, is alleen het Verdrag voor de Rechten van het Kind nog van belang.
In dit verdrag zijn geen bepalingen opgenomen over het verblijfsrecht van
kinderen.De procedure is als volgt. Een AMA zal – net als nu – een
asielaanvraag indienen. Beoordeeld wordt of de minderjarige in aanmerking
komt voor een asielvergunning op inhoudelijke gronden. Komt hij hiervoor niet
in aanmerking dan wordt ambtshalve getoetst of de minderjarige voor verblijf
op reguliere gronden in aanmerking komt omdat opvang in het land van herkomst
ontbreekt. Wordt aan deze voorwaarden voldaan, dan zal aan hem ambtshalve
een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd regulier worden verleend, met vrijstelling
van het mvv-vereiste. Deze vergunning zal gedurende de eerste periode, waarop
in de AMA-notitie nader zal worden ingegaan, onder een beperking worden verleend
waaruit blijkt dat de vergunning kan worden ingetrokken als er opvang beschikbaar
komt of de vreemdeling meerderjarig wordt. Na vijf jaar bezit van een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd kan de AMA in aanmerking komen voor een
verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd als bedoeld in artikel 18 van het
wetsvoorstel.De leden van de GPV en RPF-fracties vragen wat er gebeurt als een AMA
wel in het bezit is gesteld van een verblijfsvergunning op asielgronden maar
deze wordt ingetrokken of niet wordt omgezet in een verblijfsvergunning voor
onbepaalde tijd maar de AMA niet kan worden teruggestuurd.In dat geval kan aan hem – indien hij minderjarig is – ambtshalve
een vergunning voor bepaalde tijd regulier worden verleend. Voor de opbouw
van de termijn van vijf jaar voor de vergunning voor onbepaalde tijd, tellen
de jaren dat hij in het bezit is geweest van de asielvergunning mee, mits
deze perioden aaneengesloten zijn.Of AMA's mogen werken is – in reactie op een opmerking van de fractie
van D66 – op zichzelf niet afhankelijk van de plaats van de AMA-grond
in de wet. In de Vreemdelingenwet zijn immers geen bepalingen opgenomen over
arbeid. De Wet arbeid vreemdelingen regelt in welke gevallen het een vreemdeling
is toegestaan te werken en onder welke voorwaarden. De minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid is hiervoor de eerst verantwoordelijke bewindspersoon.
In overleg met genoemde minister zijn wij inmiddels voornemens de mogelijkheden
voor AMA's in het bezit van een AMA-vtv om te werken te verruimen. Wij verwijzen
hiervoor naar de brief aan de Kamer van 10 januari jongstleden (TK 1999–2000,
26 800 VI, nr. 53).De VVD-fractie heeft een groot aantal vragen gesteld over het AMA-beleid.
Deze vragen vallen buiten het bestek van deze wet en zullen dan ook worden
betrokken bij eerdergenoemde AMA-notitie.4. Gezinshereniging en -vormingAlle fracties hebben vragen gesteld over de regels met betrekking tot
gezinshereniging. Deze vragen zijn te onderscheiden naar het a) niveau van
de regelgeving, b) het inkomensvereiste en c) de voorwaarden voor het verkrijgen
van de asielvergunning op grond van artikel 27, onder e, van het wetsvoorstel.4.1 Het niveau van de regelgevingDe fracties van PvdA, D66 en SGP vragen waarom de aanspraak op gezinshereniging,
anders dan de toelating van gezinsleden op grond van artikel 27, onder e,
niet in het wetsvoorstel is neergelegd. De fractie van het CDA vraagt waarom
met betrekking tot de reguliere verblijfsvergunning in het wetsvoorstel niet
de gronden voor verlening zijn opgenomen, maar wel een aantal gronden voor
afwijzing.Wij hebben hiertoe besloten gezien het karakter van de Vreemdelingenwet.
Het reguliere gedeelte van het wetsvoorstel is een kaderwet waarin geen materiële
bepalingen over de toelatingsgronden zijn opgenomen. In het asielgedeelte
van de wet zijn de toelatingsgronden wel uitputtend opgenomen. Vanuit oogpunt
van systematiek achten wij het niet wenselijk alleen voor gezinshereniging
een uitzondering te maken. Wel hebben wij besloten om de zogeheten pijlers
van het toelatingsbeleid in de wet op te nemen. Hieruit volgt dat toelating
tot Nederland mogelijk is (1) op grond van internationale verplichtingen,
(2) als met het verblijf van de vreemdelingen een wezenlijk Nederlands belang
is gediend en (3) op grond van klemmende redenen van humanitaire aard. Wij
zijn voornemens om deze pijlers voor de toelating van reguliere vreemdelingen
uit te werken in het Vreemdelingenbesluit. Dit betekent dat zowel
de verblijfsdoelen, waaronder gezinshereniging en -vorming, alsook de voorwaarden
die daaraan zijn verbonden in het besluit zullen worden opgenomen. Deze aanpassing
van het Vreemdelingenbesluit wordt thans voorbereid. Heel concreet betekent
ons voorstel dat een belangrijk deel van de beleidsregels die thans in de
Vreemdelingencirculaire zijn neergelegd zal worden verheven tot algemeen verbindende
voorschriften.Vooruitlopend op de toezending van het ontwerp-Vreemdelingenbesluit, zoals
hiervoor reeds is aangekondigd, willen wij vast erop wijzen dat algemeen verbindende
voorschriften zowel de minister van Justitie en het uitvoerende bestuursorgaan
als de rechter binden. Voor de minister bestaat alleen nog de bevoegdheid
om in bijzondere gevallen af te wijken voorzover het Vreemdelingenbesluit
dat uitdrukkelijk heeft bepaald. De rechter zal voortaan moeten toetsen aan
deze algemeen verbindende voorschriften hetgeen in het algemeen een indringender
karakter kent dan de marginale toetsing. Wij achten het van groot belang dat
de Kamer als controlerend orgaan deze gevolgen onderkent.4.2 Het inkomensvereisteDe VVD-fractie heeft gevraagd in welk wetsartikel geregeld is dat de aanvrager
door zelfstandige arbeid duurzaam in het eigen inkomen dient te voorzien ter
hoogte van tenminste de bijstandsnorm voor een echtpaar/gezin in de zin van
de Algemene bijstandswet.In de artikelen 14 en 16 van het wetsvoorstel is de algemene inkomenseis
neergelegd. Deze eis zal nader worden uitgewerkt in de lagere regelgeving.
Voor deze uitwerking zullen wij ons baseren op hetgeen is neergelegd in de
in paragraaf 1.2.2 genoemde notitie over de rechtspositie van vrouwen
in het vreemdelingenbeleid.In deze notitie zullen wij de hoofdlijnen van het inkomensvereiste neerleggen.
Daarbij is, in antwoord op vragen van de leden van de fracties van GroenLinks
en D66, tevens rekening gehouden met de bijzondere positie van bepaalde groepen
personen, waaronder arbeidsongeschikten. In de nog nader uit te werken regelgeving
inzake het verlenen van vrijstellingen van het inkomensvereiste zal artikel
8 EVRM als uitgangspunt worden gehanteerd. Ook zal worden ingegaan op de positie
van vrouwen in het licht van het VN-Vrouwenverdrag. Verder zal in de lagere
regelgeving nader worden bepaald welke vormen van arbeid als bron van inkomsten
kunnen worden aangemerkt. Wij zijn, anders dan de VVD-fractie, van mening
dat in beginsel elke vorm van arbeid voldoende is, dus ook gesubsidieerde
banen, mits daaruit voldoende inkomen wordt verkregen.De leden van de CDA-fractie vragen of ten gevolge van de gestelde inkomenseis
naar verwachting het aantal procedures in verband met mogelijke schending
van artikel 8 EVRM zal toenemen. Verder heeft deze fractie een aantal opmerkingen
geplaatst in verband met artikel 8 EVRM bij artikel 27. Ook de leden van de
fractie van GroenLinks vragen naar de verhouding tussen het inkomensvereiste
en artikel 8 EVRM.Uitgangspunt bij de toets aan artikel 8 EVRM is, dat dit artikel voor
de Staat (i.c. Nederland) geen algemene verplichting meebrengt de domiciliekeuze
van echtparen te eerbiedigen of gezinshereniging op haar grondgebied mogelijk
te maken door immigratie toe te staan. Het Europese Hof heeft in jurisprudentie
aangegeven, dat er een «fair balance»
moet worden gezocht tussen de belangen van de Staat aan de ene kant en de
belangen van de vreemdeling aan de andere kant. De Staat heeft daarbij een
«certain margin of appreciation ».
Om te bepalen waartoe de Staat wel gehouden is, moeten de feiten en omstandigheden
van het individuele geval onderzocht worden. Dit onderzoek kan ertoe leiden dat in voorkomende gevallen het belang
van de Staat om de toelating van de gezinsleden te weigeren minder zwaar weegt
dan het belang van de vreemdeling om zijn gezins- en familieleven in Nederland
uit te oefenen. Hieruit blijkt dat in iedere afzonderlijke zaak de Staat gemotiveerd
moet aangeven waarom de toelating in het kader van gezinshereniging niet wordt
toegestaan.De Staten zijn bevoegd om nadere voorwaarden te stellen aan personen die
hun gezinsleden wensen te laten overkomen. Het stellen van een inkomensverplichting
op zich levert derhalve geen strijd op met de verplichtingen van artikel 8
EVRM. Het voor onbepaalde tijd onmogelijk maken van het gezinsleven omdat
een persoon ook in de toekomst niet kan gaan voldoen aan de inkomensverplichting,
bijvoorbeeld personen die volledig arbeidsongeschikt zijn verklaard, kan onder
omstandigheden wel in strijd komen met artikel 8 EVRM.Ook bij het bestaan van een objectieve belemmering om het gezinsleven
uit te oefenen in het land van herkomst kan het bij voortduring tegenwerpen
van het inkomensvereiste na verloop van tijd leiden tot een schending van
artikel 8 EVRM, namelijk in die gevallen waarin het uitoefenen van het gezinsleven
voor onbepaalde tijd onmogelijk wordt.In de nog nader uit te werken regelgeving inzake het verlenen van vrijstellingen
van het inkomensvereiste zal, zoals hiervoor opgemerkt, artikel 8 EVRM als
uitgangspunt worden gehanteerd. Dit betekent dat personen die nimmer meer
kunnen voldoen aan het inkomensvereiste vrijstelling zullen verkrijgen. Hierdoor
zal worden voorkomen dat er een toename van het aantal artikel 8 EVRM-procedures
zal plaatsvinden.De leden van de CDA-fractie hebben gevraagd in hoeveel gevallen (absoluut
en procentueel) in de huidige situatie wordt afgeweken van de inkomenseis
en of dat aantal naar verwachting zal toenemen.De gevraagde gegevens zijn niet beschikbaar. Het is evenwel onze verwachting
dat onder de nieuwe regelgeving in minder gevallen zal worden afgeweken van
de inkomenseis, alleen al omdat er minder vrijstellingen zijn opgenomen.Tenslotte heeft de VVD-fractie de situatie voorgelegd waarin een houder
van een verblijfsvergunning bepaalde tijd asiel een aanvraag indient voor
(bijzondere) bijstand voor de kosten van de reis van zijn gezinsleden en de
kosten verbonden aan het verkrijgen van een verblijfsvergunning. De vraag
is of het een gemeente vrij staat deze aanvraag te honoreren.In de meeste gevallen kan de vreemdeling geen aanspraak maken op (bijzondere)
bijstand, aangezien voor de overkomst van het gezinslid aan de inkomenseis
moet zijn voldaan. Dit is anders bij de asielvergunning voor gezinsleden waarop
in de volgende paragraaf wordt ingegaan omdat hier de inkomenseis niet wordt
gesteld. Ook in deze gevallen zal echter geen aanspraak op bijzondere bijstand
voor tegemoetkoming in de reiskosten bestaan, omdat de gezinsleden dan nog
niet rechtmatig in Nederland verblijven. Gemeenten hebben wel een bepaalde
vrijheid om eventuele kosten verbonden aan het verkrijgen van een verblijfsvergunning
op grond van (bijzondere) bijstand te vergoeden. Wij merken in dit verband
op dat deze kosten niet meer gelegen kunnen zijn in leges voor de asielvergunning
omdat deze niet geheven worden.4.3 Asielvergunning voor gezinsledenIn antwoord op een vraag van de leden van de CDA en VVD-fracties waarom
een nareiscriterium wordt gehanteerd willen wij verwijzen naar de internationale
verplichtingen die zijn genoemd op pagina zes van de memorie van toelichting
onder het kopje gezinshereniging- en vorming. In de desbetreffende
documenten, onder andere hoofdstuk VI, paragraaf 186 van het Handboek
van de UNHCR, is bepaald dat de regel dat gezinsleden van vluchtelingen in
aanmerking kunnen komen voor een «afgeleide» vluchtelingenstatus
niet alleen opgaat indien de gezinsleden op hetzelfde moment moeten vluchten
maar ook als het gezin tijdelijk is opgebroken door de vlucht van een of meer
van de gezinsleden. Gelet hierop geldt – ook in het huidige –
beleid een nareiscriterium. Het stellen van een inkomensvereiste voor de gezinsleden
die gelijktijdig of binnen een bepaalde termijn nareizen is niet in overeenstemming
met deze internationale verplichtingen en zou afwijken van de vaste statenpraktijk
die zich op basis hiervan heeft ontwikkeld.De leden van de fracties van PvdA, CDA, D66, GroenLinks en SP hebben gevraagd
naar de reden voor de aanscherping van de termijn waarbinnen de gezinsleden
dienen na te reizen om voor een asielvergunning in aanmerking te komen, temeer
omdat dit een verslechtering zou inhouden van de bestaande rechtspositie van
verdragsvluchtelingen. De leden van de fractie VVD vragen daarentegen wat
de bezwaren zijn tegen het verkorten van de termijn tot een maand.Wij willen er op wijzen dat in artikel 27, onder e, een bijzondere toelatingsgrond
is neergelegd. Gezinsleden van houders van een vergunning voor bepaalde tijd
asiel kunnen ook in aanmerking komen voor deze status, ook al zouden zij op
zelfstandige grond een dergelijke status niet kunnen krijgen. Met deze bepaling
geven wij uitvoering aan formeel niet-bindende internationale instrumenten
die ruimte bieden voor een nationale interpretatie. In het huidige beleid
is het criterium opgenomen dat gezinsleden binnen een redelijke termijn moeten
nareizen om voor een afgeleide vluchtelingenstatus in aanmerking te komen.
Een dergelijk open criterium is niet geschikt om in wetgeving te worden opgenomen.
Derhalve is een invulling van de termijn in de wet zelve noodzakelijk. Wij
hebben gekozen voor een termijn van drie maanden omdat wij het wenselijk achten
dat gezinshereniging zo snel mogelijk plaats vindt. De ervaring leert dat
een snelle overkomst van gezinsleden de integratie in Nederland kan bevorderen.
Bovendien is het nareiscriterium uitdrukkelijk bedoeld voor gezinnen die tijdelijk
zijn ontwricht door de vlucht van een of meer gezinsleden. Omdat de termijn
pas gaat lopen na het verlenen van de verblijfsvergunning aan de hoofdpersoon
hebben gezinsleden in de praktijk dus een langere termijn dan drie maanden
om zich op de komst naar Nederland voor te bereiden. Ook de hoofdpersoon kan
in de periode dat nog beslist moet worden op zijn aanvraag reeds beginnen
met het traceren van gezinsleden in het buitenland. Verder geldt dat het niet
noodzakelijk is dat de gezinsleden binnen de drie maanden feitelijk na reizen.
Gezinsleden kunnen binnen deze drie maanden ook bij een Nederlandse ambassade
voor dit doel een aanvraag voor een machtiging tot voorlopig verblijf indienen.
Op een vraag van de leden van de fractie van GroenLinks antwoorden wij dat
de datum van aanvraag van een mvv in dat geval geldt als de datum van een
verzoek om toelating op grond van artikel 27, onder e. Deze mvv kan ook worden
aangevraagd in een ander land dan het land van herkomst, bijvoorbeeld in een
buurland indien gezinsleden terstond hebben moeten vluchten uit het land van
herkomst. Daarmee wordt het voor deze gezinsleden mogelijk gemaakt om tijdens
de vlucht de overkomst naar Nederland te regelen. Hiermee worden naar onze
mening voldoende mogelijkheden geboden voor de nareis van gezinsleden.In antwoord op een vraag van de RPF en GPV-fracties met betrekking tot
de hoofdpersoon merken wij op dat het over het algemeen wel duidelijk is wie
onder de hoofdpersoon moet worden verstaan. In de meeste gevallen zal het
de persoon zijn die als eerste asiel in Nederland vraagt en krijgt. Als
de gezinsleden gelijktijdig Nederland binnenreizen wordt dit bepaald aan de
hand van het asielrelaas.Het is inderdaad juist, dit in reactie op een opmerking van de SGP-fractie,
dat met het voorgestelde artikel 27, lid 1, onderdeel e, de rechten op gezinshereniging
voor de huidige vvtv-ers worden versterkt. Wij verwachten evenwel niet dat
daarvan een sterke aanzuigende werking zal uitgaan. In de nieuwe situatie
zal het immers zo blijven dat – wanneer een land als onveilig land wordt
aangemerkt – de nationaliteit de grond vormt voor toelating of het nu
om de hoofdpersoon gaat of om gezinsleden. Als men in Nederland is aangekomen,
is er dus geen verschil ten opzichte van de huidige situatie. Of de verruiming
tot meer aanvragen vanuit het buitenland zal leiden is onzeker. Wij verwijzen
hier naar paragraaf 1.4 van deze nota, waarin uitgebreid op de vermeende
aanzuigende werking is ingegaan. Bovendien zal als nareis niet binnen drie
maanden plaatsvindt, de hoofdpersoon zelfstandig moeten beschikken over voldoende
middelen van bestaan.Als de gezinsleden niet in aanmerking komen voor de afgeleide asielstatus
dienen zij een aanvraag in te dienen voor verblijf in het kader van gezinshereniging.
Deze aanvraag zal worden getoetst aan een aantal voorwaarden, waaronder het
inkomensvereiste. In antwoord op een vraag van de RPF en GPV-fracties kunnen
wij mededelen dat wij niet voornemens zijn het gezinsherenigingsbeleid, anders
dan op het punt van het inkomensvereiste, in belangrijke mate te wijzigen.5. Toezicht5.1 Redelijk vermoedenDe meeste fracties uiten twijfels en stellen vragen over de wijziging
van het toezichtcriterium «concrete aanwijzingen voor illegaal verblijf»
in «redelijk vermoeden van illegaal verblijf». De fracties van
VVD en CDA daarentegen stemmen in met de voorgestelde wijziging.In de kern komt de inbreng van de eerstbedoelde fracties neer op de vraag
of in het criterium «redelijk vermoeden van illegaal verblijf»
voldoende waarborgen besloten liggen voor een non-discriminatoire toepassing.
Daarbij verwijzen de desbetreffende fracties naar het feit dat in 1993, bij
de Wet op de Identificatieplicht, het criterium is gewijzigd juist vanwege
discriminerende effecten. Ook is, door de leden van de fractie van D66 en
GroenLinks, gewezen op het gevaar dat het strafrecht en het vreemdelingenrecht
door elkaar heen gaan lopen.In reactie op al deze vragen willen wij allereerst opmerken dat met het
thans voorgestelde criterium niet wordt teruggegrepen op de formulering van
vóór de wetswijziging in 1993. Met de wijziging van de Vreemdelingenwet
bij de Wet op de Identificatieplicht is het criterium dat iemand staande gehouden
kan worden indien «er een redelijk vermoeden is dat
hij vreemdeling is» vervangen door «concrete
aanwijzingen van illegaal verblijf». Het nu voorgestelde criterium
is dat sprake moet zijn van «een redelijk vermoeden
vanillegaal verblijf». Er wordt dus slechts voorgesteld om
de concrete aanwijzingen van illegaal verblijf te vervangen door een redelijk
vermoeden daarvan. De vóór 1994 gehanteerde omschrijving van
«redelijk vermoeden dat een persoon een vreemdeling is», is meer
gericht op de persoon en had kunnen leiden tot discriminatoir handelen bij
het uitoefenen van toezicht. Ter voorkoming daarvan is bij de invoering van
de Wet op de Identificatieplicht gekozen voor het strikte criterium van «concrete
aanwijzingen van illegaal verblijf».Het onderzoek van het WODC waar de fractie van GroenLinks naar verwijst,
dat overigens in zijn opzet beperkt was, laat geen eenduidig beeld
zien. Het actieve vreemdelingentoezicht is vanwege de wetswijziging bijna
geheel verdwenen. In dit verband verwijst de regering eveneens naar het rapport
van de politie Rotterdam-Rijnmond, waarin aangegeven is dat het vreemdelingentoezicht
door de wetswijziging ernstig bemoeilijkt is.Als conclusie kan gesteld worden dat de wetswijziging van 1993 meer duidelijkheid
creëerde, maar ook tot meer belemmeringen voor een effectief vreemdelingentoezicht
heeft geleid.Om deze reden is thans gekozen voor het ruimere begrip «redelijk
vermoeden van illegaal verblijf». Bij dit begrip zijn, net als bij het
criterium concrete aanwijzingen, aanvullende feiten en omstandigheden nodig
voor het kunnen uitoefenen van toezicht maar is niet vereist dat hieruit een
concrete aanwijzing voortvloeit. Een redelijk vermoeden van illegaal verblijf
heeft grote raakvlakken met het redelijke vermoeden van artikel 27 van het
Wetboek van Strafvordering. Ook hier moeten er redengevende feiten en omstandigheden
zijn. Het vermoeden moet redelijk zijn en gemeten worden naar objectieve maatstaven.
Gedacht moet bijvoorbeeld worden aan een controle van een woning waarin eerder
illegaal verblijvende vreemdelingen werden aangetroffen of aan het geval dat
bij een binnentreding ter uitzetting van een met naam bekende illegaal verblijvende
vreemdeling nog andere illegaal verblijvende vreemdelingen worden aangetroffen.
Mede op basis van ervarings- en omgevingsgegevens kan dan een redelijk vermoeden
worden aangenomen. Verder kan gedacht worden aan een verkeerscontrole waarbij
de bestuurder herkend wordt als iemand die eerder voor mensensmokkel is veroordeeld.
In dat geval kan er ten aanzien van de medepassagiers in redelijkheid worden
vermoed dat zij illegaal in Nederland verblijven, terwijl daarvan geen concrete
aanwijzing aanwezig behoeft te zijn.Wij hebben met de voorgestelde wijziging dus alleen beoogd dit criterium
te verruimen omdat – zoals ook in de memorie van toelichting op pagina
8 is aangegeven – tijdens de voorbereiding van het wetsvoorstel is gebleken
dat de eis van concrete aanwijzingen in de praktijk betekent dat te weinig
actief vreemdelingentoezicht plaatsvindt. Naar onze mening blijft het ook
bij dit criterium voldoende mogelijk om achteraf objectief te toetsen op grond
waarvan illegaal verblijf is aangenomen.In plaats van wijziging van het criterium is eerder getracht via opleiding
en voorlichting van de (basis)politie tot de beoogde eenduidige interpretatie
te komen. Zoals uit het vorenstaande duidelijk moge zijn geworden heeft dit
in de praktijk niet geleid die vorm van vreemdelingentoezicht die de regering
thans wenselijk acht. Dit laat onverlet dat opleiding en voorlichting van
de (basis)politie noodzakelijk blijven om in de uitvoering een juiste en non-discriminatoire
toepassing te waarborgen.5.2 Illegaal verblijfDe leden van de VVD-fractie zijn van mening dat illegaal verblijf in Nederland
met kracht moet worden tegengegaan. Genoemde leden zijn van mening dat een
verblijfsvergunning in ieder geval moet worden geweigerd dan wel ingetrokken
indien betrokkene veroordeeld wordt in verband met mensensmokkel. Zij verzoeken
de regering ook daarop in te gaan. De leden van de VVD-fractie vragen de regering
tenslotte in te gaan op het voorstel om de behandeling van een aanvraag om
een verblijfsvergunning op te schorten indien de aanvrager van een strafbaar
feit wordt verdacht en veroordeling tot weigering of intrekking van de vergunning
zou kunnen leiden.Wij beantwoorden de vragen van de VVD-fractie als volgt. Naar onze mening
dient illegaal verblijf krachtig te worden bestreden. Mensensmokkel en mensenhandel
zijn in artikel 197a van het Wetboek van Strafrecht strafbaar
gesteld. Verder dient een persoon die nachtverblijf verschaft aan een vreemdeling,
terwijl hij weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat het verblijf van de vreemdeling
niet is toegestaan, de korpschef hierover te informeren (artikel 60 van het
huidig Vreemdelingenbesluit juncto artikel 44 van de huidige Vreemdelingenwet),
bij gebreke waarvan hij strafbaar is. De strekking van deze bepaling is om
de opsporing van illegaal in ons land verblijvende vreemdelingen te vergemakkelijken
en om hen, die – te kwader trouw – aan dit illegale verblijf medewerking
verlenen, strafbaar te stellen (artikel 105 van het wetsvoorstel).De strafbedreiging hiervoor is niet gelijk aan die van mensensmokkel omdat
het hier om een minder zwaar feit gaat. Als een vreemdeling veroordeeld wordt
voor de hiervoor genoemde feiten kan dit grond zijn om zijn verblijfsvergunning
in te trekken en de vreemdeling ongewenst te verklaren. Dit wordt beoordeeld
op basis van het openbare orde beleid aan de hand van de zgn. glijdende schaal
waarbij de duur van het verblijf is gerelateerd aan de ernst van de strafmaat.
Het enkele feit dat een vreemdeling veroordeeld is in verband met mensensmokkel
kan maar hoeft dus niet – dit in reactie op de leden van de fractie
van de VVD – voldoende te zijn voor het intrekken van een verblijfsvergunning.
In het algemeen zal dit wel voldoende grond zijn om de verblijfsvergunning
te weigeren.Verder kan de beslistermijn voor een aanvraag om een verblijfsvergunning
op grond van artikel 23, tweede lid, van het wetsvoorstel met zes maanden
worden verlengd als de aanvrager van een strafbaar feit wordt verdacht en
veroordeling tot weigering of intrekking van de vergunning kan leiden. In
dit artikel is bepaald dat verlenging mogelijk is indien voor de beoordeling
van de aanvraag advies van of onderzoek door het Openbaar Ministerie nodig
is5.3 OverigWat betreft (het toezicht op) de handhaving van de wet hebben de leden
van de CDA-fractie moeite met de in hun ogen nogal vrijblijvende wijze waarop
in bepaalde artikelen met «kan-bepalingen» wordt gewerkt. Dit
betreft bijvoorbeeld de mogelijkheden om bepaalde verplichtingen aan vervoermaatschappijen
op te leggen en de vrijheidsbeperkende en -ontnemende maatregelen die kunnen
worden opgelegd in verband met terugkeer, uitzetting en het voorkomen en bestrijden
van illegaliteit. Naar de mening van de leden van de CDA-fractie moeten de
desbetreffende artikelen van een imperatief karakter zijn. Voor nadere opmerkingen
verwijzen deze leden naar de artikelsgewijze bespreking.Wij kunnen de mening van de leden van de CDA-fractie niet delen. Gelet
op het ingrijpende karakter van een aantal toezichtsbepalingen, denk met name
aan de vrijheidsontnemende maatregelen, is het niet wenselijk deze imperatief
voor te schrijven. Een facultatieve bepaling biedt de mogelijkheid om de proportionaliteit
en subsidiariteit van het opleggen van een dergelijke maatregel in individuele
gevallen te beoordelen. Waar mogelijk zullen deze «kan-bepalingen»
in de lagere regelgeving worden ingevuld. Hiermee wordt naar onze mening de
rechtszekerheid voor de Staat en de vreemdeling in voldoende mate gewaarborgd.
Voor een nadere motivering waarom ook ten aanzien van de verplichtingen voor
vervoermaatschappijen gekozen is voor een «kan-bepaling» verwijzen
wij naar de toelichting op artikel 6 van het wetsvoorstel en naar paragraaf 1.8
van deze nota.Verder achten deze leden preventieve maatregelen, met name in Europees
verband, ter beperking van de instroom van groot belang. Zij spreken er dan
ook hun teleurstelling over uit dat het preventieve aspect naar hun gevoel
in de nieuwe wet weinig aandacht krijgt. Zij verwijzen in dit verband onder
andere naar hun opmerkingen bij artikel 4, betreffende de documenten-afschriftplicht
van vervoerders en de«pre-boardingchecks».In dat verband vragen deze leden of bepaalde maatregelen op het
gebied van vrijheidsbeperking en vrijheidsontneming «ter fine van»
(uitzetting), niet méér zouden moeten worden ingezet ter fine
van identiteitsvaststelling. Identiteitsvaststelling moet naar de mening van
de leden van de CDA-fractie zoveel mogelijk aan het begin van de procedure
plaats hebben, waarbij alle mogelijke middelen moeten worden aangewend om
dat te bewerkstelligen.Wij zijn met de CDA-fractie van oordeel dat identiteitsvaststelling zoveel
mogelijk aan het begin van de procedure dient plaats te hebben. Wij wijzen
de CDA-fractie erop dat de huidige asielprocedure al zodanig is ingericht
dat de identiteit van een vreemdeling in het AC, dus aan het begin van de
procedure, kan worden vastgesteld. Als hoofdregel geldt uiteraard dat van
de vreemdeling wordt verwacht dat hij juiste gegevens overlegt. Teneinde overgelegde
gegevens te kunnen checken worden verschillende middelen gebruikt, zoals het
afnemen van vingerafdrukken en documentonderzoek. Teneinde de effectiviteit
van dit onderzoek nog verder te verhogen is in 1999 besloten de procedure
in het AC te verlengen van 24 uur naar 48 uur. Wij achten echter het toepassen
van vrijheidsbeperkende dan wel -ontnemende maatregelen voor dit doel aan
het begin van de procedure niet proportioneel.6. Rechtsmiddelen6.1 AlgemeenDe leden van de CDA-fractie vragen zich af in hoeverre de caesuur in wetgeving,
definities, jurisprudentie en dergelijke zal kunnen leiden tot toename van
het aantal procedures en daarmee tot overbelasting van de Afdeling bestuursrechtspraak
van de Raad van State.Het is een ervaringsfeit, zo antwoorden wij deze leden, dat de invoering
van een nieuwe wet vaak leidt tot een tijdelijke toename van zowel het aantal
als de bewerkelijkheid van beroepszaken, doordat op een aantal punten nieuwe
jurisprudentie moet worden gevormd. Door een scheiding aan te brengen tussen
de oude werkvoorraden en de nieuwe werkvoorraden, wordt ruimte geschapen om
deze onvermijdelijke, maar tijdelijke toename op te vangen; in de beginperiode
zal de instroom van nieuwe zaken immers niet meteen op het structurele niveau
liggen.De leden van de fracties van de RPF en het GPV vragen zich af of de bekorting
aan de voorkant wordt vervangen door verlenging aan de achterkant.Deze leden merken terecht op, zo antwoorden wij, dat het vervallen van
bezwaar en het invoeren van hoger beroep tegengestelde implicaties voor de
duur van de procedure kunnen hebben. Toch achten wij een verkorting mogelijk.
Immers, het wetsvoorstel voorziet in de mogelijkheid om het hoger beroep binnen
korte tijd af te doen. Daarmee kan de tijdwinst, die kan worden behaald door
het vervallen van bezwaar, daadwerkelijk worden geboekt. Bovendien mag het
hoger beroep niet in Nederland worden afgewacht.Op de vraag van de leden van de VVD-fractie naar het percentage herhaalde
asielaanvragen, antwoorden wij dat in 1999 naar schatting ruim 3,5% van de
ingediende aanvragen herhaalde aanvragen betrof. Dit percentage is berekend
op basis van de periode september tot en met december en daarna geëxtrapoleerd
naar het hele jaar. Om te kunnen vaststellen of een aanvraag
een herhaalde aanvraag is, moet er enig onderzoek worden gepleegd. Herhaalde
aanvragen leggen daarmee beslag op de capaciteit van de IND, maar dat is onvermijdelijk.De verschillende vragen van de leden van de VVD-fractie naar de beschikbaarheid
van rechtsbijstand beantwoorden wij als volgt. Voor deze leden is het tijdig
en correct beslissen op grote aantallen aanvragen van groot belang. Wij onderschrijven
dat belang geheel. De vraag naar het beschikbaar houden van rechtsbijstand,
dient daarom naar onze mening bezien te worden in het licht van de bijdrage
aan de correcte en tijdige afhandeling van de aanvraag. Zonder rechtsbijstandverlener
zouden de procedures naar verwachting langer duren wegens onbekendheid van
de vreemdeling met de procedure. Het verlenen van rechtsbijstand dient niet
alleen het belang van de vreemdeling maar ook dat van de procedure. Op die
manier worden immers de belangen van zowel de Staat en als die van de vreemdeling
op evenwichtige wijze gewaarborgd. Om die reden zou het beperken van rechtsbijstand
tot de fase van het beroep bij de rechter als zodanig niet bijdragen aan het
tijdig en correct beslissen; integendeel, wanneer een kwalitatief goede IND-beslissing
de basis legt voor een kwalitatief goede procedure als geheel, betaalt rechtsbijstand
in de eerste fase van de procedure zich gedurende de volgende fase dubbel
en dwars terug. Daaruit volgt tevens, dat beperking van rechtsbijstand tot
één procedure het genoemde belang niet dient, aangezien bij
wijze van uitzondering een tweede procedure uit het oogpunt van rechtsbescherming
aangewezen kan zijn. Wij zien daarin geen reden, om af te zien van rechtsbijstand.De leden van de CDA-fractie vragen naar de bedoeling van de passage in
de memorie van toelichting, waarin wordt opgemerkt dat in asielzaken de tijd
veelal in het voordeel van de vreemdeling werkt.Wij doelen daarmee op het ervaringsfeit, dat naarmate de procedure langer
duurt, het voor alle betrokkenen lastiger wordt om aan een negatieve uitkomst
van de procedure consequenties te verbinden.De leden van de CDA-fractie vragen of onder de nieuwe wet geen beroep
mogelijk is tegen beslissingen die zijn genomen op grond van de discretionaire
bevoegdheid.Het antwoord op die vraag luidt ontkennend. Uitgangspunt van het wetsvoorstel
is, dat tegen beschikkingen (en rechtens relevante handelingen) van de minister
beroep kan worden ingesteld. Dit uitgangspunt is in lijn met de Awb. Deze
beroepen worden ingesteld bij de vreemdelingenrechter in plaats van de bestuursrechter.
Daarin verschilt het wetsvoorstel evenmin van de huidige wet. Hieruit volgt
dat beroep op de vreemdelingenrechter mogelijk blijft, indien de uitoefening
van een discretionaire bevoegdheid een besluit (of een rechtens relevante
handeling) oplevert.In de memorie van toelichting staat, zo merken de leden van de D66-fractie
terecht op, dat in vreemdelingenzaken in bijna 100% van de daarvoor in aanmerking
komende gevallen rechtsmiddelen worden aangewend.Met 100% bedoelen wij vanzelfsprekend in vrijwel alle gevallen. De vreemdeling
heeft immers veel te winnen en weinig te verliezen, hetgeen een ervaringsfeit
is. Waar nu in vrijwel alle asielzaken bezwaar wordt gemaakt, zal dat na inwerkingtreding
van het wetsvoorstel betekenen dat in vrijwel alle gevallen beroep op de rechter
zal worden ingesteld. Door verschillende fracties (RPF en GPV) is gevraagd naar het vervallen
van het griffierecht in asielzaken. Daarbij vragen deze fracties zich af,
of er geen rechtsongelijkheid ontstaat met reguliere zaken.Het antwoord daarop luidt ontkennend. Het relevante verschil tussen reguliere
zaken en asielzaken, is dat in reguliere zaken steeds een inkomenseis wordt
gesteld. Reguliere vreemdelingen beschikken in de regel over inkomen, waaruit
het griffierecht kan worden voldaan. In asielzaken kan een inkomenseis niet
worden gesteld. In de regel beschikken asielzoekers ook niet over een inkomen
of andere middelen. Van rechtsongelijkheid is daarom naar onze mening geen
sprake. Hieruit volgt ook, dat het niet voor de hand ligt om voor reguliere
zaken een regeling voor te stellen, waarbij onder omstandigheden van het heffen
van griffierecht kan worden afgezien.Gevraagd om een nadere toelichting over het «rondpompen» van
geld, merken wij op, dat asielzoekers aanspraak hebben op verstrekkingen overeenkomstig
een voorliggende voorziening op de bijstand, die ten laste komt van het Ministerie
van Justitie, in casu het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA). Het gegeven
dat een deel hiervan in natura wordt verstrekt, maakt dat het verschuldigde
griffierecht thans door het COA wordt voldaan met toepassing van de bijzondere
kostenregeling. Om die reden is het heffen van griffierechten in asielzaken
(in beroep noch in hoger beroep) niet zinvol.6.2 Bezwaar regulierDe leden van de VVD-fractie vragen of wij hebben overwogen de bezwaarschriftprocedure
ook in reguliere zaken te laten vervallen. De leden van de CDA-fractie vragen
of ons daarbij een termijn voor ogen staat.Deze leden antwoorden wij, dat wij thans onvoldoende aanleiding zien om
het bezwaar in reguliere zaken te laten vervallen. Ook het regeerakkoord geeft
hiertoe geen aanleiding. Afhankelijk van de kwaliteitsverbetering bij de verschillende
vreemdelingendiensten en de nadere besluitvorming over de bevoegdheidsoverdracht
inzake de afgifte van machtigingen tot voorlopig verblijf, zal worden bezien
of de bezwaarschriftprocedure in reguliere zaken in de toekomst kan vervallen.
Aldus antwoorden wij de leden van de VVD-fractie.Hieruit volgt, dat ons geen concrete termijn voor ogen staat waarop het
bezwaar in reguliere zaken kan vervallen, aldus in antwoord op een daartoe
strekkende vraag van de leden van de CDA-fractie.6.3 Verhouding tot de Algemene wet bestuursrechtDe leden van de CDA-fractie kunnen zich vinden in de rechtvaardigingsgronden
voor het onderscheid tussen vreemdelingenzaken en andere bestuurszaken. Deze
leden vragen waarom voor het vreemdelingenrecht eigenlijk aansluiting is gezocht
bij de Algemene wet bestuursrecht (Awb) en of de vreemdelingenwetgeving niet
van de werking van de Algemene wet bestuursrecht kan worden uitgezonderd?Het verheugt ons dat de leden van de fractie van het CDA zich kunnen vinden
in de rechtvaardigingsgronden om op een aantal punten onderscheid te maken
tussen vreemdelingenzaken en andere bestuursrechtelijke zaken. Anders dan
deze leden achten wij het echter niet wenselijk om de vreemdelingenwetgeving
geheel van de werking van de Awb uit te zonderen. Dat zou nodeloos afbreuk
doen aan de met de Awb nagestreefde harmonisatie van wetgeving, die voor de
eenheid, doorzichtigheid en hanteerbaarheid van het bestuursrecht, met inbegrip
van het vreemdelingenrecht, van groot belang is. Dat laat onverlet
dat soms uitzonderingen op of afwijkingen van de Awb noodzakelijk zijn, doch
deze uitzonderingen en afwijkingen behoren niet verder te gaan dan nodig is.Daarnaast zou het ook nogal onpraktisch zijn om de vreemdelingenwetgeving
geheel van de werking van de Awb uit te zonderen, omdat dan allerlei zaken
die al in de Awb zijn geregeld, in de Vreemdelingenwet opnieuw zouden moeten
worden geregeld, zonder dat er aanleiding is om ze anders te regelen. Het
zou bijvoorbeeld betekenen dat het procesrecht voor de eerste aanleg geheel
opnieuw zou moeten worden uitgeschreven in de Vreemdelingenwet, hetgeen een
weinig doelmatige wijze van wetgeven zou zijn.De leden van de fractie van GroenLinks achten het onthouden van bezwaar
een groot gemis, dat niet geheel kan worden gecompenseerd met andere middelen.
Deze leden missen een objectieve rechtvaardiging. De overtuiging die de minister
heeft dat de voornemenprocedure het wegvallen van bezwaar zal compenseren,
staat in schril contrast tot de magere uitwerking van deze procedure. De leden
missen een wettelijke waarborg met betrekking tot termijnen, het principe
hoor en wederhoor en motivering met betrekking tot de argumenten van de rechtshulpverlener.De leden van de GroenLinks-fractie antwoorden wij, dat het vreemdelingenrecht
een unieke positie inneemt in het bestuursrecht. Deze unieke positie, waarop
wij in deze nota reeds eerder in zijn gegaan, rechtvaardigt naar onze mening
het laten vervallen van de bezwaarschriftprocedure. Daarbij hebben wij op
het oog dat in vrijwel alle gevallen een rechtsmiddel wordt aangewend. Bovendien
achten wij een versnelling van de procedure noodzakelijk. Anders dan deze
leden, menen wij, dat de voornemenprocedure, zoals wij die in de algemene
maatregel van bestuur zullen uitwerken, de nodige waarborgen met betrekking
tot termijnen en dergelijke zal bevatten. Wij verwijzen naar de volgende paragraaf
van deze nota, waarin wij uitgebreid ingaan op de voornemenprocedure.Wat de leden van de fractie van GroenLinks voor ogen staat, waar zij opmerken
dat de rol van de rechtshulp in de besluitvorming niet altijd met de noodzakelijke
onafhankelijke positie valt te verenigen, is ons niet duidelijk. Wij nemen
aan dat deze leden het oog hebben op de asielprocedure. In de memorie van
toelichting is aangegeven dat, overeenkomstig het handboek van de Verenigde
Naties, de bewijslast in beginsel op de vreemdeling rust. De rol van de rechtshulp
is de vreemdeling bij te staan bij het aannemelijk maken van diens asielrelaas.
Naar onze mening brengt het wetsvoorstel in de bestaande rol van de rechtshulp
geen wijziging.6.4 VoornemenprocedureIn de toelichting hebben wij aangegeven, dat met het laten vervallen van
de bezwaarschriftprocedure niet kan worden volstaan. Dat is ook meermalen
gebleken bij de verschillende consultaties bij de totstandkoming van dit wetsvoorstel.
De rechter dient te beschikken over een inzichtelijk dossier, waarin de standpunten
van beide partijen zijn neergelegd en bovendien moet de kwaliteit van de beschikking
in eerste aanleg worden gewaarborgd. Zodoende hebben wij besloten om enkele
elementen van de bezwaarschriftprocedure in de procedure in te bouwen, door
middel van de voornemenprocedure.De voornemenprocedure beoogt niet de bezwaarschriftprocedure te compenseren,
zo antwoorden wij de leden van de fractie van GroenLinks. Daarmee zou immers
geen enkele tijdwinst behaald worden. Door de verschillende fracties is verzocht inzicht te geven in de algemene
maatregel van bestuur, waarin de voornemenprocedure zal worden uitgewerkt.
Wij voldoen gaarne aan deze verzoeken. Alvorens hierop inhoudelijk in te gaan,
antwoorden wij de leden van de D66-fractie en van de GroenLinks-fractie, dat
wij hebben afgezien van regeling in de wet teneinde enige flexibiliteit te
kunnen waarborgen. Het gaat immers om een nieuwe procedure. Wij zien niet
in, dat de positie van de vreemdeling bij regeling in het ontwerp van de algemene
maatregel van bestuur, waarover de Raad van State zal worden gehoord, onvoldoende
wettelijk zou zijn gewaarborgd.Inmiddels staat ons de volgende uitwerking van de voornemenprocedure voor
ogen:In de artikelen 37 en 39 van het wetsvoorstel is bepaald dat indien de
minister van Justitie voornemens is een aanvraag tot het verlenen van de verblijfsvergunning
dan wel de aanvraag tot het verlengen van de geldigheidsduur ervan af te wijzen,
de vreemdeling van dit voornemen op de hoogte wordt gebracht voordat de beschikking
daadwerkelijk wordt genomen. De voornemenprocedure wordt ook gevolgd indien
de verblijfsvergunning zal worden ingetrokken.Daaruit volgt, dat niet is voorzien in een voornemenprocedure indien een
aanvraag zal worden ingewilligd, zo antwoorden wij de leden van de RPF en
het GPV. Het volgen van de voornemenprocedure zou in dat geval weinig toevoegen
aan de opbouw van het dossier, met het oog op een beroep tegen de eventuele
intrekking. De vreemdeling kan immers op het verslag van het nader gehoor
correcties en aanvullingen aanbrengen. Op die manier biedt het dossier voldoende
basis om de rechter in staat te stellen een eventuele latere intrekking van
de verblijfsvergunning te beoordelen, met name de vraag wat de feitelijke
grond voor verblijfaanvaarding is geweest.Wij gaven reeds aan dat het doel van de voornemenprocedure is, de vreemdeling
in de gelegenheid te stellen zijn zienswijze over de voorgenomen afwijzing
te geven. Ingevolge het wetsvoorstel worden regels gesteld over de termijn
waarbinnen de vreemdeling zijn zienswijze kan geven. Gewaarborgd moet zijn,
dat de vreemdeling een redelijke termijn wordt gegund om zijn zienswijze schriftelijk
te geven. In de algemene maatregel van bestuur zullen wij daarom als waarborg
voor de vreemdeling de termijnen vastleggen, zo antwoorden wij de leden van
de PvdA en GroenLinks fracties. De in het besluit neer te leggen termijnen
waarborgen dat de vreemdeling altijd in de gelegenheid is om zijn zienswijze
schriftelijk naar voren te brengen. Het tijdstip waarop het voornemen is uitgereikt
of toegezonden maakt daarvoor geen verschil.In het besluit zal in elk geval worden onderscheiden naar een drietal
situaties, waarin verschillende termijnen voor de zienswijze zullen worden
gegeven. Deze drie situaties zijn: afwijzing van een aanvraag in het Aanmeldcentrum,
afwijzing van de aanvraag elders dan in het Aanmeldcentrum en intrekking van
een verblijfsvergunning. Wij overwegen om een regeling op te nemen voor het
geval de vreemdeling in bewaring is gesteld. Vanzelfsprekend is de termijn
voor de vreemdeling om zijn zienswijze te geven over de voorgenomen afdoening
in het AC korter, dan de termijn die hij krijgt om zijn zienswijze te geven
op de voorgenomen intrekking van een verblijfsvergunning.Voor de afwijzing in het AC wordt aangesloten bij de huidige procedure,
waarbij de vreemdeling drie uur de tijd heeft om het nader gehoor met zijn
rechtshulpverlener te bespreken. Deze procedure is beschreven in TBV 1999,
21. In het Vreemdelingenbesluit zal worden bepaald, dat de vreemdeling
drie uur de tijd heeft om zijn zienswijze op schrift te zetten. In de zienswijze
worden ook de correcties en aanvullingen op het verslag van het nader gehoor
meegenomen. Deze voornemenprocedure zal de procedure vervangen zoals die in
genoemde TBV is beschreven. Daarmee is de mogelijkheid om, op informele basis,
te overleggen natuurlijk niet uitgesloten.Het is denkbaar dat de zienswijze van de vreemdeling ertoe leidt dat de
aanvraag niet in het AC zal worden afgedaan. In dat geval wordt de beoordeling
van de aanvraag elders voortgezet. Zonodig zal aldaar opnieuw de voornemenprocedure
worden gevolgd. In de praktijk kan worden aangesloten bij de vraag of een
vreemdeling na een nader gehoor in het AC opnieuw elders zal worden gehoord.Indien de aanvraag niet in het AC wordt afgewezen wordt aangesloten bij
de termijn van vier weken waarbinnen de vreemdeling thans een bezwaarschrift
kan indienen.Voor het op schrift stellen van zijn zienswijze op de voorgenomen intrekking
zal de vreemdeling zes weken de tijd krijgen. Deze langere termijn waarborgt,
dat de vreemdeling zijn zienswijze daadwerkelijk kan opstellen. De achterliggende
gedachte is, dat de vreemdeling veelal eerst een rechtshulpverlener zal moeten
benaderen voordat hij zich inhoudelijk kan verdiepen in de voorgenomen intrekking.
In de praktijk blijkt met het vinden van een rechtshulpverlener enige tijd
gemoeid te zijn. Daarin verschilt de situatie met die waarin de vreemdeling
een aanvraag heeft ingediend. In dat laatste geval staat een rechtshulpverlener
de vreemdeling veelal in de procedure reeds bij, waardoor deze ook bekend
is met het dossier.In de algemene maatregel van bestuur zal worden neergelegd, dat het ontbreken
van de zienswijze niet aan het nemen van het besluit in de weg staat. Hoewel
het belang van een dossier waarin de standpunten van beide partijen zijn neergelegd
evident is, moet ook de voortgang van de procedure worden gewaarborgd. Een
beslissing dient immers binnen zes maanden gegeven te worden (voor afdoening
in het AC wordt een kortere termijn gehanteerd). Hieruit volgt eveneens, dat
het enkele ontbreken van de zienswijze niet tot vernietiging van de beschikking
kan leiden. Ook hieruit blijkt dat de procedure kan worden versneld, zo antwoorden
wij de leden van de VVD-fractie.In de algemene maatregel van bestuur zullen tevens enkele bepalingen worden
opgenomen over het begin en einde van de termijn. Daarbij zal worden aangesloten
bij hoofdstuk 6 van de Awb. Hoewel dit hoofdstuk als zodanig niet van toepassing
is omdat het bij de voornemenprocedure niet gaat om bezwaar of beroep, kunnen
de voorschriften van dat hoofdstuk over het begin en einde van de beroepstermijnen
naar analogie worden toegepast op de voornemenprocedure. Zo zal worden geregeld,
dat de schriftelijke zienswijze tijdig is ingediend, indien deze voor het
einde van de termijn is ontvangen. Bij verzending per post is de zienswijze
tijdig ingediend indien deze voor het einde van de termijn ter post is bezorgd,
mits deze niet later dan een week na afloop van de termijn is ontvangen.Het belang van een goede communicatie met de vreemdeling is evident en
is ook in het wetsvoorstel gewaarborgd. Voor de schriftelijke zienswijze is
van belang, dat uit artikel 2:6, eerste lid, van de Awb volgt dat zowel het
voornemen als de zienswijze als hoofdregel in het Nederlands worden gesteld.
Uit het tweede lid van dat artikel volgt dat ook een andere taal kan worden
gebruikt indien het gebruik ervan doelmatiger is en belangen van derden daardoor
niet onevenredig worden geschaad. Dit betekent dat een zienswijze in een andere
taal, bijvoorbeeld Engels, onder omstandigheden mogelijk is. In welke gevallen
dat mogelijk is, kan aan de praktijk worden overgelaten. Indien
het Nederlands moet worden gebruikt, zal de vreemdeling, in de praktijk de
rechtshulpverlener, zorgdragen voor een vertaling.Wat de status van het voornemen betreft – de leden van de D66-fractie
hebben daarnaar gevraagd – merken wij het volgende op. Uit de artikelen
37 en 39 van het wetsvoorstel volgt dat in het voornemen wordt ingegaan op
de relevante gronden waarop de voorgenomen afwijzing is gebaseerd, zodat het
de vreemdeling duidelijk is waarop hij in zijn zienswijze moet ingaan. Anders
gezegd, het schriftelijke voornemen dient als geheel voldoende toegespitst
te zijn op de individuele vreemdeling zodat de vreemdeling in staat is inhoudelijk
te reageren op de voorgenomen afwijzing of intrekking. Het wetsvoorstel stelt
voor het overige geen vormvereisten aan het voornemen of de zienswijze. De
minister en de vreemdeling zijn aldus vrij in het formulering van de zienswijze.Het voornemen zelf is niet te beschouwen als een beslissing inzake de
procedure ter voorbereiding van een beschikking, waartegen afzonderlijk beroep
mogelijk is op grond van artikel 6:3 van de Awb, zo antwoorden wij de leden
van de fractie van D66. Het uitbrengen van het voornemen treft de vreemdeling
immers niet los van de voor te bereiden beschikking rechtstreeks in zijn belang.
Dat er een voornemen wordt uitgereikt, volgt immers rechtstreeks uit het wetsvoorstel.Overigens zullen de relevante stukken bij het voornemen worden gevoegd,
voor zover de vreemdeling nog geen kennis heeft van de inhoud van die stukken.
Het doel hiervan is de vreemdeling in staat te stellen na te gaan op welke
informatie het voornemen is gebaseerd. In ieder geval behoort tot de stukken
het verslag van het nader gehoor. Algemeen bekende of vrij toegankelijke informatie,
bijvoorbeeld over het land van herkomst, behoeft niet bij het voornemen gevoegd
te worden.Uit artikel 40, vierde lid, volgt, dat indien de aanvraag wordt afgewezen,
in de beschikking wordt ingegaan op de zienswijze van de vreemdeling.Wat de vrees van de leden van de D66-fractie betreft, dat de voornemenprocedure
een geheel schriftelijke aangelegenheid wordt, merken wij het volgende op.
De voornemenprocedure maakt deel uit van de procedure die leidt tot een afwijzende
beschikking op de aanvraag of tot de intrekking van een verblijfsvergunning.
Daarbij is de vreemdeling gehoord: indien hij een aanvraag heeft ingediend
wordt hem een gehoor en een nader gehoor afgenomen, en indien de verblijfsvergunning
wordt ingetrokken, zal hij na het indienen van de schriftelijke zienswijze
in de regel op grond van de Awb worden gehoord. De vrees van de leden van
de D66-fractie achten wij daarom niet gegrond.Indien de zienswijze van de vreemdeling aanleiding vormt voor nader onderzoek,
dan kan de vraag opkomen of nogmaals een voornemen moet worden uitgereikt
of toegezonden. Hiervoor kan worden aangesloten bij de praktijk inzake het
opnieuw horen nadat de vreemdeling reeds op zijn bezwaarschrift is gehoord
en naar aanleiding daarvan nader onderzoek heeft plaatsgevonden. Indien naar
aanleiding van het horen in bezwaar gekozen wordt voor een wijziging van de
beschikking, wordt de vreemdeling alleen dan opnieuw gehoord, indien na het
horen feiten en omstandigheden bekend worden die voor de beslissing op bezwaar
van aanmerkelijk belang kunnen zijn (artikel 7:9
van de Awb). Ingevolge artikel 7:11 van de Awb kan de grondslag van de beschikking
wijzigen, mits het inhoudelijk om dezelfde beslissing gaat en de mogelijkheid
van verweer niet is geschaad. Naar analogie toegepast op de voornemenprocedure,
zal in de regel het voornemen worden bijgesteld (vergelijk opnieuw horen in
bezwaar) indien na het nader gehoor feiten en omstandigheden bekend worden
(bijvoorbeeld naar aanleiding van de zienswijze), die tot een geheel andere
afwijzingsgrond leiden (en daarmee van aanmerkelijk belang zijn). Regeling
in dit besluit is thans niet goed mogelijk; daarvoor zal de praktijk eerst
moeten uitkristalliseren. Wellicht dat wij daarvoor een uitzondering maken
voor de procedure in het Aanmeldcentrum. Ten overvloede wordt opgemerkt, dat
indien het nader onderzoek tot de inwilliging van de aanvraag leidt of tot
de conclusie dat intrekking niet langer aan de orde is, er geen voornemenprocedure
gevolgd wordt. Dit volgt reeds uit het wetsvoorstel.Het mag duidelijk zijn, zo antwoorden wij de leden van de VVD-fractie
op hun vraag of de procedure daadwerkelijk wordt verkort, dat het doorlopen
van de voornemenprocedure tijd kost. Dat vinden wij niet bezwaarlijk, omdat
het naar onze mening gaat om noodzakelijke waarborgen. De procedure kan desalniettemin
worden versneld, omdat uitgangspunt is dat binnen zes maanden op de aanvraag
moet zijn beslist. Dat is mogelijk, omdat de vreemdeling voortaan in de regel
één keer zal worden gehoord. Het horen naar aanleiding van het
bezwaarschrift vervalt immers, hetgeen belangrijke tijdwinst kan opleveren.
Immers, een belangrijke oorzaak van vertraging in de procedure, met name wegens
de beperkte beschikbaarheid van tolken, vervalt. Deze schriftelijke voornemenprocedure
is veel minder gevoelig voor vertraging, zo verwachten wij.Voorts wijzen wij de leden van de VVD-fractie erop, dat het vervallen
van de bezwaarschriftprocedure slechts één van de maatregelen
is om de procedure te versnellen. Daarnaast is de standaard schorsende werking
van het beroep minstens zo belangrijk, waardoor er geen verzoek om voorlopige
voorziening gevraagd en behandeld hoeft te worden.Ten slotte antwoorden wij op de daartoe strekkende vraag van de leden
van de GroenLinks-fractie, dat de rol van de rechtshulpverlener als gevolg
van de voornemenprocedure niet wijzigt. De enige relevante wijziging voor
de rechtshulpverlener is, dat in plaats van bezwaar tegen een genomen beslissing
voortaan de zienswijze op een voorgenomen besluit op schrift wordt gezet.
Dat heeft geen gevolg voor diens positie.6.5 Meeromvattende beschikking6.5.1 Afzonderlijke proceduresWij beantwoorden de verschillende vragen van de fracties van VVD, D66,
RPF, GPV en SGP naar de mogelijkheden voor het voeren van afzonderlijke procedures
gezamenlijk.De aan het woord zijnde leden van de VVD en de D66-fracties, antwoorden
wij, dat uit de systematiek van de meeromvattende beschikking volgt dat de
rechter in de beoordeling van de beschikking de vraag moet betrekken of de
uit de beschikking voortvloeiende rechtsgevolgen rechtens aanvaardbaar zijn.
Uit het algemene uitgangspunt dat men – behoudens hoger beroep –
niet tweemaal hetzelfde geschil aan de rechter kan voorleggen, volgt dat er
in de regel geen afzonderlijk beroep mogelijk zal zijn. De ex nunc beoordeling
stelt de rechter in staat om alle op dat moment relevante feiten en omstandigheden
in de beoordeling van de beschikking te betrekken.In de toelichting gaven wij aan, dat er bij wijze van uitzondering een
nieuwe procedure uit een oogpunt van rechtsbescherming nodig kan zijn. Daarbij
gaven wij aan, dat er sprake moet zijn van een combinatie van tijdsverloop
en een relevante wijziging in de omstandigheden. In dat geval kan niet worden
gezegd, dat hetzelfde geschil aan de rechter wordt voorgelegd. Indien de rechter
van oordeel is dat een dergelijk uitzonderlijk geval voorligt,
zal hij een besluit moeten aannemen, teneinde rechtsingang te verschaffen.Op de vraag van de leden van de SGP-fractie waarom tegen de negatieve
beslissing op het verzoek om toepassing te geven aan de bevoegdheid van artikel
43, vierde lid, van het wetsvoorstel geen beroep aangetekend kan worden, antwoorden
wij als volgt. Bepalend voor de vraag of beroep openstaat, is of er rechtsgevolgen
aangenomen kunnen worden. Ingevolge de bestuursrechtelijke jurisprudentie
wordt in het algemeen een besluit aangenomen indien een aanvraag om gebruik
te maken van een bevoegdheid wordt afgewezen. Als er al beroep openstaat,
is het naar onze mening maar zeer de vraag of daarvan veelvuldig gebruik zal
worden gemaakt. Het besluit, bedoeld in artikel 43, vierde lid, vermeldt de
categorieën vreemdelingen voor wie de verstrekkingen niet worden beëindigd.
Concreet zou het besluit betrekking hebben op vreemdelingen, waarvan is vastgesteld
dat zij afkomstig zijn uit land X en die Nederland nog niet hebben verlaten.
Het betreft voorwaarden waarvan op redelijk eenvoudige wijze kan worden vastgesteld
of de vreemdeling daaraan voldoet. Bijvoorbeeld: vreemdeling A heeft een aanvraag
tot verlenen van de verblijfsvergunning voor bepaalde tijd ingediend, omdat
hij afkomstig zou zijn uit land X. De aanvraag is door de minister afgewezen
omdat hij niet afkomstig is uit land X en deze afwijzing is ook voor de rechter
in stand gebleven. Daarmee staat rechtens vast dat vreemdeling A niet uit
land X afkomstig is. Aangenomen kan worden dat vreemdeling A om die reden
niet zal verzoeken om toepassing van het besluit, bedoeld in artikel 43, vierde
lid. Het beroep tegen de afwijzing door de minister zou immers zinloos zijn.Zou vreemdeling A in zijn aanvraag tot het verlenen van de verblijfsvergunning
hebben gesteld dat hij afkomstig is uit land Y en is die aanvraag onherroepelijk
afgewezen op de grond dat hij niet afkomstig is uit land Y, dan staat rechtens
vast dat hij niet uit land Y afkomstig is. Daarmee is niet uitgesloten dat
hij uit land X afkomstig is. Desalniettemin is het besluit, bedoeld in artikel
43, vierde lid, op hem niet van toepassing omdat hij niet aan de voorwaarde
voldoet dat hij eerder heeft gesteld dat hij uit land X afkomstig is. Samenvattend
antwoorden wij de leden, dat het beroep niet is uitgesloten maar naar verwachting
niet vaak zal worden ingesteld.Voorts vragen de aan het woord zijnde leden van de SGP-fractie, waarom
tegen de beslissing tot afwijzing van het verzoek om geen gebruik te maken
van de bevoegdheid tot uitzetting geen beroep zou openstaan. Hiertegen staat
naar onze mening geen beroep open omdat het in feite gaat om een rechtsgevolg
dat eerder ter beoordeling aan de rechter is voorgelegd en wel bij de beoordeling
van de meeromvattende beschikking.Op de vragen van de leden van de fracties van VVD, RPF en GPV, of de burgerlijke
rechter zich nog bevoegd kan verklaren in vreemdelingenzaken, antwoorden wij
ontkennend: de rechtsbescherming kan geheel door de vreemdelingenrechter worden
geboden. Het wetsvoorstel wijkt daarin niet af van de huidige wet. Dat betekent
dat de vreemdelingenrechter niet alleen bevoegd is te oordelen over besluiten,
maar ook inzake handelingen van bestuursorganen jegens een vreemdeling als
zodanig (zie het voorgestelde artikel 70, derde lid). Dit zou anders zijn,
indien de bevoegdheid van de vreemdelingenrechter expliciet in bepaalde zaken
zou worden uitgesloten. Dan kan op grond van de huidige jurisprudentie van
de burgerlijke rechter worden aangenomen dat deze zich bevoegd zal verklaren.
Om die reden zijn wij geen voorstander van het beperken van de rechtsmacht
van de vreemdelingenrechter. Het belang van concentratie van vreemdelingenzaken
weegt naar onze mening zwaarder. Uit het bovenstaande volgt, dat de burgerlijke rechter zich niet bevoegd
zal verklaren indien beroep zou worden ingesteld inzake de door de leden van
de VVD-fractie genoemde artikelen.Ten aanzien van de mogelijkheid om schadevergoeding te vragen terzake
van een onrechtmatig besluit, waar de leden van de VVD-fractie eveneens naar
hebben gevraagd, wijzen wij op het arrest van de Hoge Raad van 17 december
1999 (Raatgever/Groningen), waarbij de Hoge Raad heeft uitgesproken dat zowel
de burgerlijke rechter als de bestuursrechter bevoegd zijn te oordelen over
een verzoek om schadevergoeding. Wij zien vooralsnog geen aanleiding om in
vreemdelingenzaken een andere bevoegdheidsverdeling voor te stellen dat in
de overige bestuursrechtelijke zaken. Dat betekent, dat ter gelegenheid van
de vijfde tranche van de Awb terzake besloten wordt of de huidige bevoegdheidsverdeling
blijft gehandhaafd. Overigens merken wij op dat het voorgestelde artikel 103
een exclusieve bevoegdheid voor de vreemdelingenrechter beoogt te vestigen
ten aanzien van het verzoek om schadevergoeding na opheffing van de vreemdelingenbewaring.6.5.2 Werklast rechterDe leden van de D66-fractie, evenals de leden van de SGP-fractie, vragen
zich af, hoe de regering de toenemende werklast van de rechter als gevolg
van de meeromvattende beschikking beziet.Deze leden antwoorden wij, dat een exacte voorspelling thans niet te geven
is vanwege de deels in elkaar grijpende voorstellen. Die voorstellen betekenen
enerzijds een verlichting en anderzijds een verzwaring van de werklast. Wij
willen daarom vooropstellen dat wij de ontwikkeling van de werklast nauwlettend
in de gaten houden en zonodig passende maatregelen zullen voorstellen.Bij de in elkaar grijpende voorstellen denken wij aan het volgende. Wij
verwachten dat door bundeling van de verschillende losse procedures het aantal
administratieve procedures kan worden beperkt. Dit zal tot een verlichting
van de werklast van de administratieve ondersteuning leiden. Als gevolg van
het vervallen van de beoordeling van het verzoek om voorlopige voorziening
in asielzaken en in reguliere zaken tijdens de bezwaarfase, blijven alleen
de zwaardere bodemzaken over. De ex-nunc beoordeling van de afwijzing van
de aanvraag veronderstelt bovendien dat de rechter met meer belangen en factoren
rekening heeft te houden, zoals de leden van de SGP-fractie terecht opmerken.
De aanwijzing van de vreemdelingenrechter in de Wet COA als bevoegde rechter
in het wetsvoorstel Invoeringswet Vreemdelingenwet 2000 (Kamerstukken II 1999/2000,
26 975), betekent eveneens een uitbreiding van diens taken. Daar staat
weer tegenover, dat de ex nunc beoordeling nieuwe aanvragen kan voorkomen,
hetgeen uiteindelijk weer tot een verlichting van de werklast zou moeten leiden.
Niet in de laatste plaats merken wij op, dat als gevolg van het voorgestelde
volgtijdelijke statussysteem, er minder zal worden doorgeprocedeerd, hetgeen
een gunstige invloed heeft op het totale werkaanbod van de vreemdelingenrechter.6.5.3 Medische klachtIn antwoord op de door de leden van de D66-fractie gepresenteerde casus,
waarin de aanvraag is afgewezen ondanks ernstige medische klachten, antwoorden
wij dat in een dergelijke casus in de regel geen beletsel voor uitzetting
zal worden aangenomen. Uit de afwijzing van het beroep volgt, dat de rechter,
in zijn beoordeling van het bestreden besluit in al zijn gevolgen, de klachten
niet van dien aard heeft geoordeeld, dat uitzetting achterwege dient te blijven.
De rechter betrekt immers alle gevolgen van de afwijzing van
de aanvraag, waaronder de mogelijkheid van uitzetting, in de beoordeling van
de afwijzing. Het karakter van de meeromvattende beschikking brengt dat met
zich mee. Indien de medische klachten dusdanig zijn, dat zij aan uitzetting
in de weg staan, dan zou de afwijzing zijn vernietigd. Gevolg daarvan zou
zijn dat de vreemdeling nog steeds rechtmatig in Nederland verblijft en om
die reden de opvang niet zal worden beëindigd.6.5.4 BinnentredenDe leden van de D66-fractie vragen of de Algemene wet op het binnentreden
van toepassing is op de bevoegdheid, genoemd in artikel 43, eerste lid, van
het wetsvoorstel.Het antwoord daarop is bevestigend. Hieruit volgt, dat de ambtenaren,
alvorens zij daadwerkelijk kunnen binnentreden zonder toestemming van de bewoner,
eerst in het bezit van een machtiging moeten worden gesteld.6.6 Ex nunc beoordelingDe leden van de VVD-fractie vragen de regering nader te motiveren waarom
de rechter in asielzaken de bevoegdheid zou moeten worden verleend nieuwe
feiten en omstandigheden in de beoordeling van het beroep te betrekken. Bestaat
niet het gevaar dat door het aandragen van wat nieuwe feiten en omstandigheden
de procedure steeds wordt verlengd?De leden van de CDA-fractie vragen naar de gevolgen van de ex nunc beoordeling
van het beroep.De leden van de SGP-fractie vragen of wij het eens zijn met de kritiek
dat deze vorm van toetsing in combinatie met de meervoudige beschikking ertoe
leidt dat de rechter met veel meer belangen en factoren rekening moet houden,
beroepen daardoor minder snel afgehandeld kunnen worden en de druk op de rechter
dienvolgens sterk toeneemt? Ook vragen deze leden waarom verschil wordt gemaakt
tussen het beroep in eerste aanleg en het hoger beroep, aangezien bij het
hoger beroep ex nunc toetsing niet mogelijk wordt? Ten slotte vragen deze
leden waarom in een bevoegdheid en geen verplichting is voorzien en om welke
redenen de rechter ex-nunc-toetsing achterwege zal laten, als vaststaat dat
geen strijd met een goede procesorde of ontoelaatbare vertraging zou ontstaan?Bij de gedachtevorming over de nieuwe wet, tijdens de vele bijeenkomsten
met de bij de uitvoering betrokkenen, is als leidend beginsel naar voren gekomen,
dat nieuwe procedures niet worden voorkomen door het uitsluiten van beroep,
maar alleen door het bundelen van de rechtsgevolgen (de meeromvattende beschikking)
en door het wegnemen van de behoefte aan een nieuwe procedure (de ex nunc
beoordeling). Anders gezegd, procederen kan alleen worden tegengegaan door
de behoefte aan procederen weg te nemen. Tijdens de voorbereiding is steeds
naar voren gekomen, dat nieuwe aanvragen worden ingediend, ongeacht of de
wet zulks toelaat. Uit de verdragen (onder andere het Vluchtelingenverdrag
en het EVRM) volgt dwingend, dat een dergelijke aanvraag moet worden beoordeeld
met het oog op de verschillende refoulementverboden. Uitsluiting van de mogelijkheid
om een nieuwe aanvraag in te dienen, is met die verdragen in strijd. Bij de
tweede en volgende aanvragen behoeft slechts beoordeeld te worden of er nieuwe
feiten en omstandigheden zijn die alsnog tot verlening van een vergunning
moeten leiden, althans aan uitzetting in de weg staan. In de meeste gevallen
zal die beoordeling uitwijzen, dat er geen sprake is van nieuwe feiten en
omstandigheden en zal de aanvraag worden afgewezen. Hiervan uitgaande, hebben wij gekozen voor een systeem waarin nieuwe feiten
en omstandigheden tot op een zeker moment nog door de rechter in zijn beoordeling
kunnen worden betrokken. Dat betekent slechts, dat indien de rechter van oordeel
is dat er nieuwe feiten en omstandigheden aan de orde zijn, de rechter daarmee
rekening kan houden. Dat is naar onze mening zinvol, omdat anders een nieuwe
aanvraag ingediend zou worden, die pas weer veel later in de tijd afgewikkeld
kan worden.Nieuwe aanvragen, die geen nieuwe feiten en omstandigheden bevatten, of
die desalniettemin niet tot een vergunning leiden, kunnen verkort worden afgedaan
op grond van artikel 4:6 van de Awb. Horen is daarvoor niet nodig. In artikel
1, onder f, van het wetsvoorstel zijn deze aanvragen als herhaalde aanvragen
aangemerkt. Tegen de afwijzing van een herhaalde aanvraag staat beroep open
op de vreemdelingenrechter, zij het dat daaraan schorsende werking is onthouden.
Ondanks een eventueel ingesteld beroep kan de vreemdeling worden uitgezet
op grond van artikel 61.Het expliciet uitsluiten van beroep tegen de afwijzing van een herhaalde
aanvraag zou slechts tot gevolg hebben dat de burgerlijke rechter zich bevoegd
zal kunnen verklaren. Wij gaven in de hiervoor gegeven antwoorden reeds aan
dat zeer ongewenst te vinden. Wij zijn daarom van mening dat wij een zinvolle
uitwerking hebben gegeven aan de afspraken uit het regeerakkoord.De ex nunc beoordeling kan in theorie tot een verlenging van de procedure
leiden, aldus in antwoord op de daartoe strekkende vraag van de VVD-fractie.
Echter, in de praktijk kan dit meevallen, zo antwoorden wij ook in de richting
van de leden van de SGP-fractie, omdat de rechter zich thans ook buigt over
feiten en omstandigheden die pas tijdens de procedure naar voren worden gebracht
en waarvan het de vraag is of hij ze in de beoordeling kan betrekken. De beantwoording
van de vraag of feiten en omstandigheden die pas in beroep naar voren zijn
gebracht in de beoordeling kunnen worden betrokken, kost evenveel tijd, ongeacht
ex tunc of ex nunc. Verlenging van de procedure is alleen waarschijnlijk indien
de rechter daadwerkelijk nieuwe feiten en omstandigheden aanneemt. In dat
geval zal de rechter het bestuursorgaan de vraag voorleggen of het hier nieuwe
feiten en omstandigheden betreft en zo ja, wat daarvan de gevolgen zijn voor
het bestreden besluit. Oordeelt de rechter daarentegen dat er geen nova zijn,
dan is er wat tijdsbeslag betreft weinig verschil met de huidige ex tunc beoordeling.
Verlenging ten opzichte van de huidige procedure is alleen reëel indien
er werkelijk sprake is van nova. Ten opzichte van de tijd die gemoeid is met
het doorlopen van de gehele procedure van een nieuwe aanvraag tot en met eventueel
beroep, is er sprake van een verkorting van de procedureduur.In artikel 81 van het wetsvoorstel is de rechter bevoegd verklaard om
bij de beoordeling van het beroep rekening te houden met nova, tenzij de goede
procesorde zich daartegen verzet of de afdoening van de zaak daardoor ontoelaatbaar
wordt vertraagd. Het lijkt waarschijnlijk, dat het moment van behandeling
ter zitting als uiterste moment wordt aangehouden. Het is echter niet ondenkbaar,
dat de rechter een ander moment zal aanhouden. Het is ook niet ondenkbaar
dat de rechter in een concreet geval geen rekening houdt met nova. Juist omdat
het een nieuwe bevoegdheid betreft, is gekozen voor een open omschrijving,
zodat er in de praktijk ervaring kan worden opgedaan. Pas indien die ervaring
voorhanden is, kunnen wij een algemene uitspraak doen over een grens. Dat
het trekken van een grens, op welk moment ook, tot verschillende uitkomsten
van de procedure kan leiden, is daarbij onvermijdelijk. Aldus in antwoord
op de daartoe strekkende vragen van de leden van de fracties van de VVD, D66
en SGP. Wij nemen aan, dat de leden van de D66-fractie, die vragen op welke wijze
met nova rekening zal worden gehouden, het oog hebben op de praktische gang
van zaken, indien tot uitzetting van de vreemdeling zal worden overgegaan.
De bevoegdheid tot uitzetting ontstaat nadat het rechtmatig verblijf is geëindigd
en geen beroep met schorsende werking meer aanhangig is. Indien gewijzigde
omstandigheden naar het oordeel van de vreemdeling tot verlening van een vergunning
zouden moeten leiden, dan moet hij daartoe een aanvraag indienen. Deze aanvraag
zal worden beoordeeld. Indien er naar de mening van de minister geen sprake
is van gewijzigde omstandigheden, dan zal de uitzetting worden doorgezet.
Denkbaar is dat de vreemdeling pas op het moment dat tot uitzetting wordt
overgegaan, aangeeft een aanvraag te willen indienen wegens gewijzigde omstandigheden.
In een dergelijk geval, waarin de aanvraag eerder had kunnen worden ingediend,
moet een afweging worden gemaakt tussen de beoordeling van de aanvraag en
het doorzetten van de uitzetting. Door eerst zeer laat kenbaar te maken dat
een nieuwe aanvraag ingediend zal worden, neemt de vreemdeling het risico
dat die aanvraag summier zal worden beoordeeld. Het ligt voor de hand, daarbij
te veronderstellen dat de aanvraag enkel en alleen met het oog op het voorkomen
van daadwerkelijke uitzetting wordt gedaan. Vanzelfsprekend kunnen er goede
redenen zijn om pas op een laat moment een nieuwe aanvraag in te dienen. In
dat geval kan de uitzetting worden opgeschort om een inhoudelijk onderzoek
te doen.Wij onderschrijven, met de leden van de VVD-fractie, het standpunt dat
het nader gehoor uitgangspunt voor de beoordeling van de aanvraag moet blijven.
Het wetsvoorstel brengt daarin geen verandering. De leden van de VVD-fractie
wijzen op de bestaande mogelijkheid om tot laat in de procedure bestaande
(oude) feiten en omstandigheden in te brengen die het asielrelaas staven.
Deze leden hebben het oog op de ex tunc beoordeling van het beroep. Deze mogelijkheid
alsmede de daarop gebaseerde jurisprudentie onder invloed van de uit de refoulementverboden
voortvloeiende restricties blijven ongewijzigd. De ex nunc beoordeling voegt
de mogelijkheid toe om rekening te houden met nieuwe feiten en omstandigheden
die na het nader gehoor opkomen. Daarbij valt te denken aan een opgelaaide
burgeroorlog of juist een getekend vredesverdrag, nadat de aanvraag is afgewezen
en daartegen reeds beroep was ingesteld. Dit zijn feiten en omstandigheden
waarbij van achterhouden van gegevens geen sprake is. De ex nunc beoordeling
is dan zinvol. Wij zien in de mogelijkheid om ex nunc te oordelen zeker geen
beloning voor het achterhouden van feiten en omstandigheden bij de intake,
indien de achtergehouden feiten en omstandigheden tot inwilliging van de aanvraag
zouden moeten leiden. De vreemdeling heeft daar immers geen baat bij. In die
zin, zal de mogelijkheid van de ex nunc beoordeling zeker niet tot verlenging
van de procedure leiden, zo antwoorden wij de leden van de VVD-fractie. Evenmin
achten wij daarom het door de leden van de D66-fractie gesignaleerde risico
van procesmisbruik van de ex nunc beoordeling reëel.Op de vraag van de leden van de VVD-fractie of de ex nunc beoordeling
ook tot afwijzing van de aanvraag zou kunnen leiden, antwoorden wij, dat dit
theoretisch niet is uitgesloten, maar in de praktijk niet voor zal komen.
Alsnog afwijzen van de aanvraag wegens nova veronderstelt immers dat de aanvraag
eerder is toegewezen. In dat geval zal de vreemdeling bij gebrek aan belang
niet-ontvankelijk zijn verklaard in zijn beroep. Wel kunnen nieuwe feiten
en omstandigheden die de eerdere afwijzing ondersteunen, door de Staat worden
ingebracht en door de rechter worden meegenomen.De leden van de VVD-fractie vinden de ex nunc beoordeling alleen relevant
als de asielzoeker hangende de procedure recht krijgt op een andere verblijfstitel,
zoals onder de huidige wet verblijf bij een partner en zijn van mening dat
de vreemdeling dan een nieuwe aanvraag moet indienen. Waarom acht de regering
de rechter in staat in een dergelijke situatie in de zaak te voorzien, zonder
deze terug te wijzen naar het bestuursorgaan, in casu de staatssecretaris?De leden van de SGP-fractie vragen de regering in te gaan op de kritiek
dat de ex nunc toetsing niet bijdraagt aan een heldere taakafbakening tussen
bestuur en rechter.De leden van de fractie van GroenLinks stellen dat de rechter zich terughoudend
zal moeten opstellen bij de ex nunc beoordeling. Deze leden verwachten dat
het feitenonderzoek door de rechter zal leiden tot een vermindering van de
afstand, wat de onafhankelijke positie van de rechter zou kunnen aantasten.De leden van de VVD-fractie stellen terecht vast, dat de rechter niet
is toegerust om zelf te onderzoeken of er sprake is van nova. Dat is dan ook
geenszins de bedoeling, zo antwoorden wij ook de leden van de fracties van
GroenLinks en SGP. Indien de vreemdeling of de minister nova stellen, dan
wel indien de rechtbank ambtshalve nova vermoedt, dan zal de rechtbank de
minister de volgende vragen voorleggen: is er sprake van nova, en zo ja, welke
gevolgen hebben die nova voor het bestreden besluit? Vervolgens zal de rechtbank
aan de hand van de reactie van de minister over het beroep oordelen. In dat
opzicht is er geen verschil met een beoordeling ex tunc. Evenmin bestaat er
verschil tussen de ex nunc of ex tunc beoordeling indien de rechter de afwijzing
van een aanvraag vernietigt en de minister vervolgens alsnog een verblijfsvergunning
verleend. De rechterlijke taak wijzigt daarom niet, waarmee wij tevens de
vraag van de leden van de GroenLinks-fractie over het feitenonderzoek door
de rechter beantwoord hebben. Uit dit antwoord volgt ook, dat wij de kritiek
aangaande de taakafbakening tussen rechter en bestuur niet delen, aldus reagerend
op de vraag van de leden van de SGP-fractie.Terecht merken de leden van de VVD-fractie op, dat de vreemdelingenrechter
in reguliere zaken ex tunc blijft oordelen op het beroep. Wij hebben de ex
nunc beoordeling alleen in asielzaken voorgesteld, omdat het daar naar onze
mening de beste diensten kan bewijzen, juist vanwege de samenhang met de diverse
refoulementverboden.6.7 Werklast VreemdelingenkamerHet verheugt ons dat de leden van de VVD-fractie instemmen met onze voorstellen
om de werklast van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State binnen
aanvaardbare proporties te houden. De desbetreffende bepalingen kunnen echter
niet zonder meer ook van toepassing worden verklaard op de vreemdelingenrechtspraak
in eerste aanleg. Bij de beoordeling of een rechtsgang voldoet aan redelijkerwijs
te stellen eisen van behoorlijke rechtspraak, dient de rechtsgang als geheel
in ogenschouw te worden genomen. Zo gezien is de voorgestelde sobere regeling
van het hoger beroep mede mogelijk doordat in eerste aanleg een met meer waarborgen
omklede behandeling van de zaak heeft plaatsgevonden. Zou men de rechtsgang
in eerste aanleg op vergelijkbare wijze versoberen, dan bestaat het gevaar
dat de rechtsgang als geheel niet meer aan eisen van behoorlijke rechtspraak
voldoet.Dit neemt niet weg, dat enkele van de door deze leden genoemde werklastbeperkende
voorzieningen ook in eerste aanleg kunnen worden toegepast. Dit vloeit voort
uit het algemene bestuursprocesrecht. Zo is ingevolge artikel 8:10 Awb ook
in eerste aanleg enkelvoudige afdoening regel en meervoudige afdoening uitzondering.
Kennelijk niet-ontvankelijke, kennelijk ongegronde en kennelijk gegronde beroepen
kunnen ook in eerste aanleg buiten zitting worden afgedaan (artikel 8:54 Awb). Invoering van een grievenstelsel in eerste aanleg is echter
niet goed denkbaar. In hoger beroep is het mogelijk de resterende punten van
geschil nauwkeurig te formuleren, omdat reeds een volwaardige rechterlijke
behandeling van het geschil heeft plaatsgevonden. In eerste aanleg is het
geschil niet altijd al zo ver uitgekristalliseerd. Bovendien stelt een grievenstelsel
hoge eisen aan de motivering van de beslissing waartegen grieven moeten worden
geformuleerd. In eerste aanleg zou dat betekenen dat aan afwijzende beschikkingen
motiveringseisen zouden moeten worden gesteld die vergelijkbaar zijn met de
motiveringseisen die aan rechterlijke uitspraken worden gesteld. Dat zou de
werklast van de rechter wellicht doen dalen, doch die van de IND aanzienlijk
doen stijgen.Gelet hier op zijn verkorte uitspraken zoals voorzien in artikel 89, tweede
lid, in eerste aanleg evenmin goed denkbaar. Er is immers een nauwe samenhang
tussen verkorte uitspraak en grievenstelsel: de kern van de verkorte uitspraak
is namelijk, dat de aangevoerde grieven geen aanleiding geven tot vernietiging.
Er zij overigens op gewezen dat het – ook in vreemdelingenzaken in eerste
aanleg toepasselijke – algemene bestuursprocesrecht wel de mogelijkheid
biedt om mondeling uitspraak te doen (artikel 8:67 Awb). In de praktijk wordt
zo'n «mondelinge» uitspraak wel op schrift gesteld, maar in verkorte
vorm; met name pleegt daarin een uitvoerige weergave van de feiten en het
procesverloop te ontbreken.Buiten de vele in dit wetsvoorstel neergelegde maatregelen zien wij geen
verdere mogelijkheden om de werklast van de rechter substantieel te beperken.
Wij verwachten dat het door de reeds voorgestelde maatregelen – waarvan
wij met name nog eens willen noemen de meeromvattende beschikking die het
aantal proceduremomenten terugbrengt en de verhoging van de kwaliteit van
de primaire beschikkingen door onder meer de voornemenprocedure – mogelijk
zal blijken de werklast op een weliswaar hoog, maar aanvaardbaar niveau te
houden.Het is ons niet bekend of en in hoeverre beroepen in Denemarken efficiënter
worden afgehandeld dan in Nederland. De ervaring leert, dat met dergelijke
transnationale vergelijkingen grote voorzichtigheid moet worden betracht.
De wijze waarop een bepaalde categorie zaken – in casu vreemdelingenzaken –
wordt behandeld, kan niet los worden gezien van de inrichting van het stelsel
van rechtsbescherming tegen de overheid als geheel, welke inrichting op haar
beurt veelal weer nauw samenhangt met de geschiedenis, cultuur en constitutionele
tradities van het desbetreffende land. Zo kent Denemarken niet of nauwelijks
het verschijnsel bestuursrechtspraak. In plaats daarvan wordt gewerkt met
combinaties van administratief beroep en acties bij de gewone rechter. Elementen
van een dergelijk stelsel, dat radicaal van het Nederlandse stelsel verschilt,
kunnen daaruit niet straffeloos worden losgemaakt en naar Nederland worden
overgeplant. Zo worden aan rechterlijke uitspraken nu eenmaal andere eisen
gesteld dan aan beslissingen in administratief beroep, hetgeen ook gevolgen
heeft voor de omvang van die uitspraken.6.8 Sprongberoep moratoriumEnkele fracties stellen de vraag waarom geen wettelijke termijn is opgenomen
voor de uitspraak op een beroep tegen een besluitmoratorium.Bij nader inzien menen wij met deze leden dat het wenselijk is ook voor
beroepen tegen een besluitmoratorium versnelde behandeling voor te schrijven
en een termijn te stellen waarbinnen de Afdeling bestuursrechtrechtspraak
uitspraak moet doen. Daartoe zal bij nota van wijziging in artikel 69, vijfde
lid, artikel 87 van overeenkomstige toepassing worden verklaard.Beroep tegen een besluitmoratorium staat open voor belanghebbenden. Onder
belanghebbende wordt ingevolge artikel 1:2, eerste lid, Awb verstaan: degene
die door een besluit rechtstreeks in zijn belang wordtgetroffen.
Daaronder valt dus de individuele asielzoeker op wiens aanvraag als gevolg
van het besluitmoratorium niet binnen de gewone termijn zal worden beslist.
Ingevolge artikel 1:2, derde lid, Awb worden voorts als belanghebbenden aangemerkt
rechtspersonen die rechtstreeks zijn getroffen in algemene of collectieve
belangen die zij blijkens hun doelstellingen en feitelijke werkzaamheden in
het bijzonder behartigen. Een organisatie als Vluchtelingenwerk Nederland
zal derhalve in de regel kunnen worden aangemerkt als belanghebbende bij een
besluit tot het instellen van een besluitmoratorium.Op de vraag van de leden van de CDA-fractie, waarom beroep mogelijk is
tegen het instellen van het besluitmoratorium, antwoorden wij, dat het moratorium,
naar onze mening het karakter van een besluit van algemene strekking heeft.
Reeds daaruit volgt, dat ingevolge de Awb beroep openstaat. Dat is naar onze
mening ook gewenst, omdat het van groot belang is dat omtrent de rechtmatigheid
van het besluit zo spoedig mogelijk zekerheid bestaat. Het uitsluiten van
beroep tegen dit besluit, zou slechts leiden tot een beroep op de burgerlijke
rechter.Het voorgestelde artikel 69, vijfde lid, draagt het beroep tegen dat besluit
op aan de Afdeling bestuursrechtspraak, bij wijze van sprongberoep. Zonder
deze voorziening, zou het beroep bij de rechtbank Den Haag moeten worden ingesteld.De beoordeling van het beroep tegen het besluit wijkt niet af van de beoordeling
van andere besluiten. Indien de Afdeling bestuursrechtspraak tot de conclusie
komt dat het bestreden besluit niet in stand kan blijven, omdat bijvoorbeeld
niet aannemelijk is dat het aantal aanvragen zó groot is, dat de minister
redelijkerwijs niet in staat is daarop tijdig een beschikking te geven (artikel
41, eerste lid, onder c, van het wetsvoorstel), dan heeft de Afdeling verschillende
mogelijkheden.De Afdeling kan het bestreden besluit vernietigen, maar de gevolgen in
stand laten. Dat betekent dat de aanvragen waarop het besluitmoratorium van
toepassing was met zes maanden blijven verlengd, maar dat nieuwe aanvragen
binnen de termijn van zes maanden moeten worden afgedaan.De Afdeling kan ook besluiten tot vernietiging sec. In dat geval wordt
de verlenging van de beslistermijn ongedaan gemaakt, hetgeen betekent dat
de minister binnen zes maanden na ontvangst van de aanvraag een beschikking
geeft. Het is niet uitgesloten dat de minister na vernietiging opnieuw een
besluitmoratorium instelt, vanzelfsprekend op gronden die zich met de vernietiging
van het eerdere besluit verdragen. Het nieuwe besluitmoratorium is dan van
toepassing op alle aanvragen waarop nog niet is beslist.6.9 Hoger beroep6.9.1 Centrale Raad van BeroepAnders dan de leden van de PvdA-fractie zien wij niet in waarom de Centrale
Raad van Beroep meer aangewezen zou zijn om het hoger beroep in vreemdelingenzaken
te behandelen dan de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Bij
de huidige stand van de ontwikkeling van de rechterlijke organisatie kent
het algemeen bestuursrecht drie appèlrechters: de Afdeling bestuursrechtspraak,
de Centrale Raad van Beroep en – voor een klein aantal wetten –
het College van Beroep voor het bedrijfsleven. Hoofdregel is, dat hoger beroep
open staat bij de Afdeling bestuursrechtspraak, tenzij een van de andere colleges
is aangewezen (artikel 37, eerste lid, Wet RvS). Dit laatste pleegt te gebeuren
in wetten die behoren tot of nauw aansluiten bij het traditionele werkterrein
van de Centrale Raad: het ambtenarenrecht en het sociale zekerheidsrecht.
Dat kan niet worden gezegd van het vreemdelingenrecht. Daarbij komt, dat de
Raad van State zich nog in een betrekkelijk recent verleden – als
gevolg van het overgangsrecht nog gedurende enkele jaren na de wijziging van
de Vreemdelingenwet van 1994 – met vreemdelingenrechtspraak heeft beziggehouden.6.9.2 Voorlopige voorzieningDe leden van de VVD-fractie vragen of is overwogen te bepalen dat in hoger
beroep de beslissing op het verzoek om voorlopige voorziening altijd gelijktijdig
met de beslissing in de hoofdzaak moet plaatsvinden. Een dergelijke gecombineerde
uitspraak is echter niet altijd mogelijk. De vreemdeling die in hoger beroep
een voorlopige voorziening vraagt, zal daarmee willen bereiken dat hij, in
afwijking van de hoofdregel, de uitslag van het hoger beroep in Nederland
mag afwachten. Een dergelijk verzoek vergt naar zijn aard een snelle beslissing.
Een gecombineerde uitspraak is dan mogelijk als de hoofdzaak zodanig eenvoudig
ligt dat zij binnen enkele weken – in de praktijk zal dat betekenen:
zonder zitting en met een verkorte uitspraak – kan worden afgedaan.
De beslissing op het verzoek om voorlopige voorziening kan dan beperkt blijven
tot de constatering dat de vreemdeling daarbij geen belang meer heeft, omdat
de hoofdzaak al is afgedaan. Indien de hoofdzaak echter een behandeling ter
zitting en een gewone uitspraak vergt, is met het afdoen daarvan onvermijdelijk
meer tijd (ten hoogste 23 weken; zie artikel 87, tweede lid) gemoeid. In die
gevallen zal afzonderlijk, voorafgaand aan de uitspraak in de hoofdzaak, moeten
worden beslist over de vraag of de vreemdeling bij wijze van uitzondering
de uitslag van zijn hoger beroep in Nederland mag afwachten.Naar aanleiding van de opmerking in de memorie van toelichting, dat de
vreemdeling in hoger beroep in voorkomende gevallen een voorlopige voorziening
kan vragen, die echter slechts in bijzondere gevallen kan worden toegewezen,
vroegen de leden van de VVD-fractie wat moet worden verstaan onder «in
voorkomende gevallen» en «in bijzondere gevallen». Met eerstgenoemde
frase werd bedoeld aan te geven, dat uiteraard moet zijn voldaan aan de eisen
die in het algemeen voor een verzoek om een voorlopige voorziening gelden:
de hoofdzaak moet aanhangig zijn (er moet dus hoger beroep zijn ingesteld)
en er moet sprake zijn van een voldoende spoedeisend belang dat een voorlopige
voorziening vordert (art. 8:81 Awb). Zo'n spoedeisend belang ontbreekt bijvoorbeeld
als de vreemdeling reeds om andere – bijvoorbeeld medische – redenen
uitstel van vertrek is gegund.In het normale geval zal de vreemdeling wiens beroep door de rechtbank
ongegrond is verklaard, Nederland echter moeten verlaten, ook al bestaat nog
de kans dat in hoger beroep blijkt dat hij alsnog moet worden toegelaten.
Op zichzelf is dat voor de vreemdeling natuurlijk bezwaarlijk, maar dat enkele
feit rechtvaardigt niet het toewijzen van een voorlopige voorziening, want
dan zou het hoger beroep de facto alsnog schorsende werking krijgen. Voor
toewijzing van een voorlopige voorziening zal dus sprake moeten zijn van een
bijzonder geval in die zin, dat de specifieke omstandigheden van dat geval
meebrengen dat het voor de vreemdeling in dat geval extra bezwaarlijk is om
Nederland hangende het hoger beroep te moeten verlaten. Te denken valt aan
het geval waarin er naar het voorlopig oordeel van de Voorzitter van de Afdeling
bestuursrechtspraak een grote mate van waarschijnlijkheid is dat de uitspraak
van de rechtbank niet in stand zal blijven.Gevraagd naar «de nieuwe inzichten omtrent de te verwachten instroom
van asielzoekers», waarop in de memorie van toelichting wordt gedoeld,
antwoorden wij de leden van de CDA-fractie, dat wij daarmee het oog hadden
op de verwachte hoge instroom in 1998 en 1999 en de gevolgen die dat zou hebben
voor het beoogde hoger beroep in vreemdelingenzaken.6.9.3 Omvang hoger beroepDe zorg van de leden van de fractie van GroenLinks over de beperkte vorm
waarin het hoger beroep wordt ingevoerd delen wij niet. Naar wij elders in
deze nota uiteen hebben gezet, voorziet de periodieke rechterlijke toetsing
van de vrijheidsontneming in goede rechtsbescherming en is het openstellen
van hoger beroep, alleen al vanwege de aantallen, geen alternatief.Voorts blijven wij van oordeel, dit mede in antwoord op een vraag van
de leden van de fracties van de RPF en het GPV, dat de mogelijkheden van enkelvoudige
afdoening buiten zitting en verkorte uitspraken enerzijds uit een oogpunt
van werklast niet kunnen worden gemist, anderzijds uit een oogpunt van adequate
rechtsbescherming aanvaardbaar zijn, mede in het licht van het gegeven dat
in eerste aanleg reeds een volledige behandeling van de zaak heeft plaatsgevonden.
Benadrukt zij, dat het onderhavige wetsvoorstel een uitbreiding van de rechtsbescherming van de vreemdeling betekent: naast de bestaande
rechtsgang bij de vreemdelingenkamer wordt nu voor het eerst ook een vorm
van hoger beroep ingevoerd. Het is dan ook minder juist om te spreken van
de «terugkeer» van het hoger beroep, want tot dusver heeft in
vreemdelingenzaken nimmer hoger beroep opengestaan. Vóór de
wijziging van de Vreemdelingenwet in 1994 sprak de Afdeling rechtspraak op
grond van de Wet Arob ook in vreemdelingenzaken recht in eerste en enige aanleg.De leden van de fracties van GroenLinks, de RPF en het GPV vroegen zich
voorts af of de Afdeling bestuursrechtspraak in voldoende mate in staat zal
zijn de rechtseenheid te waarborgen, gezien het grote aantal zaken en de sobere
vormgeving van het hoger beroep. In onze visie stelt juist die sobere vormgeving
de Afdeling in staat om ondanks het grote aantal zaken de rechtseenheid adequaat
te bewaken. Doordat het wetsvoorstel de mogelijkheid biedt om de vele zaken
die geen uit een oogpunt van rechtseenheid belangrijke vragen opwerpen, zeer
efficiënt af te doen, kan de beschikbare capaciteit zoveel mogelijk worden
ingezet voor die zaken die wel uit een oogpunt van rechtseenheid en rechtsontwikkeling
belangrijke vragen opwerpen. Voor die zaken kan de Afdeling dan ook kiezen
voor een wijze van behandeling – met inbegrip van een behandeling ter
zitting en een volledige uitspraak – die qua zorgvuldigheid en waarborgen
niet onderdoet voor de behandeling van andere bestuursrechtelijke zaken.De leden van de fractie van GroenLinks vroegen voorts op welke wijze rekening
is gehouden met het Procola-arrest van het Europese Hof voor de Rechten van
de Mens. Wij verwijzen daarvoor naar de notitie van het vorige kabinet over
dat arrest en de werkwijze bij de Raad van State van 12 februari 1998 (Kamerstukken
II 1997/98, 25 425, nr. 3). In deze notitie is het standpunt ingenomen,
dat, in ieder geval in afwachting van nadere rechtspraak van het EHRM –
die overigens niet op korte termijn te verwachten is – kan worden volstaan
met enkele praktische aanpassingen in de werkwijze van de Raad van State.
Wij zien geen aanleiding om daarover thans anders te oordelen, noch om daarover
voor vreemdelingenzaken anders te oordelen dan voor andere bestuursrechtelijke
zaken.In antwoord op de desbetreffende vragen van de leden van de fracties van
de RPF en het GPV kunnen wij mededelen dat wij, in verband met de te verwachten
grote aantallen zaken in hoger beroep, aanvankelijk hebben overwogen om het
hoger beroep te beperken tot asielzaken. Wij hebben daarvan echter afgezien,
enerzijds omdat ook in reguliere zaken behoefte bestaat aan rechtseenheid,
anderzijds omdat er, bijvoorbeeld bij vragen rond gezinshereniging, soms een
nauwe samenhang is tussen asielzaken en reguliere zaken. Ook
wilden wij zoveel mogelijk voorkomen dat het systeem zou worden belast met
louter procedurele geschillen over de vraag of hoger beroep openstaat.Een verlofstelsel hebben wij niet overwogen, doch het voorgestelde grievenstelsel
komt daar in een aantal opzichten dicht bij in de buurt. De Afdeling bestuursrechtspraak
zal immers in beginsel kunnen volstaan met een beoordeling van de aangevoerde
grieven. In vergelijking daarmee zou een zuiver verlofstelsel waarschijnlijk
nauwelijks minder werklast opleveren. Ook in een verlofstelsel moeten immers
de gronden voor het verzoek om verlof worden beoordeeld, hetgeen veelal niet
mogelijk is zonder ook inhoudelijk van de zaak zelf kennis te nemen.Naar aanleiding van de desbetreffende vraag van de leden van de fracties
van de RPF en het GPV alsmede die van de SGP, merken wij op dat in het regeerakkoord,
op basis van een afweging van de betrokken belangen, is gekozen voor de lijn
dat de vreemdeling het beroep in eerste aanleg wel, maar het hoger beroep
niet in Nederland mag afwachten. Inderdaad zal dit er naar verwachting toe
leiden, dat in hoger beroep een groot aantal verzoeken om voorlopige voorziening
wordt gedaan, terwijl de wens extra procedures te voorkomen nu juist een argument
was om aan het beroep in eerste aanleg schorsende werking te verlenen. Juist
op het punt van de verhouding tussen de voorlopige voorziening en de bodemprocedure
is er echter een verschil tussen het beroep in eerste aanleg en het hoger
beroep. In eerste aanleg zou een verzoek om voorlopige voorziening als regel
inderdaad een extra procedure betekenen. In hoger beroep is dit in veel mindere
mate het geval. Door de gekozen vormgeving van het hoger beroep zal het namelijk
in een groot aantal gevallen mogelijk blijken de bodemprocedure zo snel af
te doen, dat de bodemprocedure en het verzoek om voorlopige voorziening gecombineerd
kunnen worden afgedaan. In die gevallen levert het verzoek om voorlopige voorziening
materieel geen extra procedure op: door de uitspraak in de bodemprocedure
verliest de vreemdeling immers zijn belang bij een voorlopige voorziening
die er toe strekt dat hij die uitspraak in Nederland mag afwachten. Om deze
reden was het, zo antwoorden wij op de desbetreffende vraag van de leden van
de SGP-fractie, ook niet nodig de mogelijkheden tot het vragen van een voorlopige
voorziening te beperken. Een dergelijke beperking zou bovendien geheel averechts
werken, omdat dan de bevoegdheid van de burgerlijke rechter in kort geding
zou herleven en gecombineerde afdoening met de bodemprocedure juist onmogelijk
zou worden.Wij merken op, dat in de memorie van toelichting (pagina 86) is aangegeven,
dat de vreemdeling in beginsel niet zal worden uitgezet voordat op het verzoek
om voorlopige voorziening is beslist. Kortheidshalve verwijzen wij naar het
artikelsgewijze deel van deze nota, artikel 25 en 67.6.9.4 Geen hoger beroep vrijheidsbenemingDe leden van de D66-fractie verkeren waarschijnlijk in de veronderstelling
dat alleen bij de eerste beoordeling van de vrijheidsontnemende maatregel
de rechtmatigheid kan worden beoordeeld, als zij stellen dat bij de beoordeling
niet met verminderde rechtsbescherming kan worden volstaan. Wij zijn dit met
deze leden eens. Wij stellen volwaardige rechtsbescherming voor, waarbij volwaardig
niet synoniem is met hoger beroep. Uit de bewoordingen van de artikelen 92,
vierde lid, en 93, vierde lid, van het wetsvoorstel volgt dat de rechter steeds
zowel de rechtmatigheid beoordeelt als de proportionaliteit. Daarom is naar
onze mening sprake van volwaardige rechtsbescherming.Zoals wij in de toelichting reeds aangaven, achten wij de periodieke beoordeling
voor de vreemdeling van meer waarde, dan een hoger beroep. Naar verwachting
zal er enige tijd overheen gaan voordat een uitspraak in hoger beroep voorligt,
terwijl in die tussentijd de volgende periodieke beoordeling
door de vreemdelingenkamer zal hebben plaatsgevonden. Ten slotte zou het openstellen
van hoger beroep leiden tot vertraging in de afdoening van de beroepen die
de kern van het vreemdelingenrecht raken, namelijk die inzake het rechtmatig
verblijf. Aldus in antwoord op vragen van de leden van de fractie van D66.6.9.5 Geen hoger beroep in visumzakenIn antwoord op de vraag van de leden van de SGP-fractie over het ontbreken
van hoger beroep in visumzaken, roepen wij in herinnering dat de beschikbare
capaciteit van de Afdeling grenzen stelt aan de omvang van het hoger beroep.
Het hoger beroep voegt rechtsbescherming toe, die tot nog toe heeft ontbroken.
Voordat hoger beroep open gesteld kan worden, moet daarom duidelijk zijn,
dat het belang van de zaak het beslag op de schaarse capaciteit van de Afdeling
rechtvaardigt. Daarom komen wij tot de afweging, dat hoger beroep, naast beroep
op de Vreemdelingenkamer, van te weinig gewicht is.6.9.6 Hoger beroep in AC-zakenDe vragen, die door de fractie van D66 zijn gesteld en die betrekking
hebben op de vermeende onmogelijkheid van hoger beroep indien een aanvraag
in het Aanmeldcentrum is afgedaan, zijn kennelijk ingegeven door een misverstand.
Zoals deze fractie terecht opmerkt, is hoger beroep in deze zaken van groot
belang. Hoger beroep staat dan ook open indien de aanvraag binnen 48 uur is
afgedaan, zo beantwoorden wij de verschillende vragen.Het misverstand is blijkbaar ingegeven door de verwijzing in artikel 82,
onder c, naar artikel 76 van het wetsvoorstel, waarin het zogeheten doorpakken
is geregeld. Dit doorpakken is echter alleen nog mogelijk in reguliere zaken
en dan alleen nog in zaken waarin, hangende de beslissing op het bezwaar,
een verzoek om voorlopige voorziening is gedaan.6.9.7 Hoger beroep en artikel 8:69 AwbDe leden van de fractie van D66 vragen de regering in te gaan op de verhouding
tussen het grievenstelsel, artikel 8:69 Awb en Europese regelgeving. Artikel
8:69, tweede lid, verplicht de bestuursrechter ambsthalve de rechtsgronden
aan te vullen. Naar algemene opvatting brengt artikel 8:69, eerste lid, echter
mee, dat deze aanvulling slechts geschiedt binnen de grenzen van het geschil
(Vgl. D. Allewijn, Een nieuw denkmodel voor de bestuursrechter, RM Themis
1998, 291; R.J.N. Schlössels, Tussen finaliteit en fuik, in: M.A. Heldeweg,
E.C.H.J. van der Linden, R.J.N. Schlössels, Uit de school geklapt; opstellen
uit Maastricht, Den Haag 1999, blz. 177–203 i.h.b. blz. 187; M. Schreuder-Vlasblom,
De Awb, het nieuwe bestuursprocesrecht, 6e druk, 1999, blz. 125). Uit het
voorgestelde artikel 83, eerste en tweede lid, vloeit voort dat in vreemdelingenzaken
in hoger beroep het geschil wordt afgebakend door de aangevoerde grieven.
Artikel 89, eerste lid, brengt vervolgens een verdere beperking aan, in die
zin dat de Afdeling bestuursrechtspraak zich kan
beperken tot een beoordeling van de aangevoerde grieven. In zoverre is de
Afdeling niet verplicht, maar wel bevoegd ambtshalve rechtsgronden aan te
vullen.Ons is geen Europese regelgeving omtrent ambtshalve aanvulling bekend;
naar wij aannemen doelen de leden van de fractie van D66 met de desbetreffende
vraag op de rechtspraak van het Europese Hof van Justitie (gevoegde zaken
C-430–93 en C-431–93, Jur. 1995, p. I-4705 (Van Schijndel en Van
Veen), zaak C-312–93, Jur. 1995 I-4599 (Peterbroeck) en zaak C-72–95,
Jur. 1996, I-5403 (Kraaijeveld)) waar de vraag aan de orde was of de rechter
wellicht verplicht zou zijn tot ambtshalve toetsing
aan voorschriften van gemeenschapsrecht over schending waarvan niet is geklaagd (waarmee dus buiten de grenzen van het geschil wordt getreden).
Hoewel deze jurisprudentie nog niet geheel is uitgekristalliseerd, laat het
Hof van Justitie in deze arresten de beantwoording van de vraag in hoeverre
de rechter ambtshalve moet toetsen, in beginsel over aan het nationale procesrecht,
mits op het gemeenschapsrecht steunende vorderingen niet minder gunstig worden
behandeld dan zuiver nationale vorderingen en de handhaving van het gemeenschapsrecht
niet onmogelijk of uiterst moeilijk wordt gemaakt (vgl. J.H. Jans, R. de Lange,
S. Prechal. R.J.G.M. Widdershoven, Inleiding tot het Europees bestuursrecht,
Nijmegen 1999, blz. 320 e.v.). Aan deze laatste twee vereisten (naar het arrest-Rewe,
zaak 33/76, Jur. 1976, blz. 1989, bekend als de «Rewe-riedel»)
is in casu voldaan. Uit genoemde rechtspraak lijkt echter tevens te volgen,
dat de rechter verplicht is ambtshalve aan het
gemeenschapsrecht te toetsen, zodra hij daartoe naar nationaal recht bevoegd is (aldus ook Jans c.s. , t.a.p.). Nu de Afdeling
ingevolge artikel 89 van het onderhavige wetsvoorstel wel bevoegd is buiten
de aangevoerde grieven te treden, wijst de huidige stand van de jurisprudentie
in de richting van een verplichting voor de Afdeling om ambtshalve aan relevante
bepalingen van gemeenschapsrecht te toetsen.6.9.8 Buiten zittingAnders dan de leden van de fractie van de SGP veronderstellen, staat tegen
de afdoening van het hoger beroep buiten zitting geen verzet open. In artikel
86, eerste lid, is artikel 8:55 Awb immers uitdrukkelijk niet van overeenkomstige
toepassing verklaard (vergelijk ook de memorie van toelichting, pagina 83).7. Financiële gevolgenMet betrekking tot de financiële gevolgen van het wetsvoorstel zijn
door verschillende fracties vragen gesteld.7.1 Budgettair neutrale omzettingWaar de regering stelt dat de financiële omzetting van de Vreemdelingenwet
1994 naar de nieuwe Vreemdelingenwet budgettair neutraal plaats kan vinden,
vraagt de PvdA-fractie of hierbij rekening is gehouden met implementatie-
en uitvoeringskosten voor enkele van de ketenpartners, die hoger uit kunnen
vallen.De leden van de fracties van de RPF en het GPV zijn er nog niet van overtuigd
dat de nieuwe wet grosso modo kostenneutraal kan worden uitgevoerd en vragen
of met name aspecten als voorzieningenniveau, vreemdelingenbewaring en vreemdelingentoezicht
wel voldoende in de berekeningen zijn meegenomen. Zij zouden graag een nadere
argumentatie zien voor de stelling dat de financiële omzetting van de
Vreemdelingenwet 1994 naar de nieuwe Vreemdelingenwet budgettair neutraal
kan plaatsvinden.De leden van de CDA-fractie vragen hoe zal worden gehandeld als blijkt
dat de financiële omzetting van de Vreemdelingenwet 1994 naar de nieuwe
Vreemdelingenwet niet budgettair neutraal zal plaatsvinden en of er in dat
geval onderdelen in de vreemdelingenketen zijn die daarvan meer en andere
die daarvan minder gevolgen zullen ondervinden. Waar gesteld wordt dat, indien
de kosten van de nieuwe Vreemdelingenwet niet kunnen worden opgevangen door
middel van verschuiving van budgetten, «dit alsdan een zaak is die kabinetsbreed
tot een oplossing kan worden gebracht», vragen de leden van de CDA-fractie
waarom hierover nog geen overeenstemming bestaat en wat er gebeurt als er
geen kabinetsbrede oplossing mogelijk is? De verwachting dat de nieuwe Vreemdelingenwet kostenneutraal kan worden
uitgevoerd is gebaseerd op de uitkomsten van het in de bijlage bij de memorie
van toelichting genoemde kostenmodel.Met het kostenmodel is in eerste instantie beoogd de verschillen in beeld
te brengen van de financiële kenmerken van respectievelijk de Vreemdelingenwet
1994 en het voorliggende wetsvoorstel. In het model is rekening gehouden met
de uitvoeringskosten van onder andere het COA, de IND, de rechtsbijstand,
de vreemdelingenkamers, de Raad van State, de vreemdelingendiensten, de Koninklijke
marechaussee en de kosten van (voorzieningen voor) inburgering, levensonderhoud,
medische bijstand en onderwijs.Uit het model is gebleken dat veranderingen in de kosten van de behandeling
van asielaanvragen en het verblijf van asielstatushouders worden veroorzaakt
door verschillende, vaak samenhangende factoren. Uit de doorrekening van verschillende
scenario's is gebleken dat kostenschommelingen bij een gegeven instroom zich
bewegen binnen een bandbreedte van -10% en +10% en met name worden bepaald
door verschillen in toelatingsbeleid, de doorlooptijden van toelatingsprocedures
en de mate van gebruik van sociale voorzieningen.Op basis van de uitkomsten van het model worden bij de uitvoering van
het wetsvoorstel geen structurele meerkosten verwacht. Daarbij geldt dat thans
geen redelijke inschatting is te maken van welke van de vele bepalende factoren –
desondanks – tot meerkosten zullen leiden (en op welke plaats de meerkosten
dan zullen optreden). Wij vinden het niet opportuun om eventuele meerkosten
nu al in kabinet aan de orde te stellen. De afspraak is dat er – als
sprake blijkt van meerkosten – kabinetsbreed een oplossing zal worden
gezocht.Het kostenmodel is opgesteld om meerjarig de structurele kosten te bepalen.
De incidentele overgangs- en voorbereidingskosten zijn om die reden geen onderdeel
van het model. De overgangskosten worden met name bepaald door de aantallen
(vvtv-)statussen die in verband met de nieuwe wet zullen moeten worden omgezet.
Omdat deze aantallen sterk afhankelijk zijn van de instroom en het toelatingsbeleid,
zijn betrouwbare inschattingen eerst in de loop van dit jaar te maken. Naar
verwachting zullen de overgangskosten op dit punt met name bestaan uit de
kosten die door gemeenten moeten worden gemaakt in verband met de afbouw van
de voorzieningen in het kader van de Zorgwet vvtv (welke wordt ingetrokken).
De voorbereidingkosten betreffen met name kosten die door organen als de Raad
van State worden gemaakt om de werkzaamheden die voortvloeien uit de nieuwe
Vreemdelingenwet direct bij inwerkingtreding optimaal te kunnen uitvoeren.
In de memorie van toelichting is vermeld dat de totale voorbereidingskosten
door de betrokken organisaties in hun uitvoeringstoetsen vooralsnog zijn ingeschat
op circa f 30 miljoen. In interdepartementaal overleg zijn de voorbereidingsen
overgangskosten nader geprognosticeerd, ten behoeve van de voorjaarsnota 2000
en de begrotingsvoorbereiding voor 2001 en volgende jaren.7.2 VreemdelingenbewaringDe leden van de fractie van D66 vragen naar de budgettaire consequenties
van het wetsvoorstel ten aanzien van de vreemdelingenbewaring en refereren
daarbij aan een recente prognose van het WODC, waarin een uitbreiding van
de detentiecapaciteit voor vreemdelingenbewaring van 1000 naar 1500 plaatsen
wordt voorspeld. De leden van de RPF- en GPV-fracties vragen om een overzicht
van de materiële, personele en budgettaire consequenties die verwacht
worden van de verruimde mogelijkheden tot vreemdelingenbewaring. In antwoord op de vragen over de vreemdelingenbewaring delen wij het volgende
mee. Het WODC heeft in haar rapport «Prognose van de sanctiecapaciteit
1999–20031 de verwachting uitgesproken
dat de gemiddelde capaciteitsbehoefte aan vreemdelingenbewaring in de jaren
1999–2003 zal stijgen van 1 210 tot 1 570 plaatsen. Zoals
ook uit de toelichting bij de prognose mag blijken, is een en ander gebaseerd
op een eenvoudige tijdreeksanalyse die met relatief grote onzekerheden is
omgeven en waarbij nog geen rekening is gehouden met de ontwikkelingen in
beleid en wetgeving.Het wetsvoorstel bevat namelijk verschillende elementen die kunnen leiden
tot een verandering van de behoefte aan bewaringscapaciteit. De precieze invloed
is echter slechts in beperkte mate vooraf vast te stellen.Mogelijke effecten van de nieuwe wettelijke regeling op de capaciteit
benodigd voor vreemdelingenbewaring zijn: wijziging van het aantal gevallen
en de gemiddelde duur van de vreemdelingenbewaring, vanwege de invoering van
een rechtmatigheidstoets binnen 10 dagen (artikel 92 van het wetsvoorstel)
en wijziging van het aantal gevallen van vreemdelingenbewaring, vanwege de
toevoeging van een bewaringsgrond (artikel 57 lid 2 van het wetsvoorstel).Ook kan de aanpassing van het toezichtscriterium, zoals opgenomen in de
artikelen 48 en volgende van het wetsvoorstel, een effect hebben op het aantal
gevallen van vreemdelingenbewaring.Daarmee is op dit moment onvoldoende nauwkeurig vast te stellen in welke
richting en in welke mate de behoefte aan bewaringscapaciteit (en de inrichting
van het bewaringsproces meer in het algemeen) zal veranderen door invoering
van het wetsvoorstel. Of er sprake is van meer- of minderkosten voor vreemdelingenbewaring
door de invoering van het wetsvoorstel is niet bekend. In 1999 bedroegen de
kosten van de vreemdelingenbewaringsplaatsen2
circa f 102 miljoen.In de eerste helft van dit jaar zal in een pilotomgeving worden getoetst
in hoeverre artikel 92 van de nieuwe wet (de vervroegde rechtmatigheidstoets)
tot wijziging van de benodigde bewaringscapaciteit en/of de procedure zal
leiden. De wijzigingen in het toezichtsregime (toevoeging van een bewaringsgrond
en wijziging van het toezichtscriterium) kunnen naar hun aard niet vooraf
in een pilot worden beproefd. Hier zal eerst na inwerkingtreding van de wet
uit de uitvoeringspraktijk kunnen blijken hoe de bewaringscapaciteit zich
dient te ontwikkelen. Richtlijn bij de komende ontwikkeling van de vreemdelingbewaring
zal zijn de optimaal zorgvuldige en tegelijkertijd optimaal efficiënte
inrichting van dit toezichtsinstrument.7.3 Voorbereiding van de implementatieDe leden van de CDA-fractie vragen wat de aangekondigde inventarisatie
van de voorraden in oktober 1999 heeft opgeleverd en aan welke maatregelen
wordt gedacht om de achterstanden weg te werken. Zij vragen tevens wat is
de stand van zaken is ten aanzien van de maatregelen die in voorbereiding
zijn om de invoering en uitvoering van de wet – door bijvoorbeeld de
IND en de Vreemdelingenkamers – een succes te maken en of er invoeringsproblemen
worden voorzien die tot uitstel van de beoogde invoeringsdatum of gefaseerde
invoering van de wet kunnen leiden.De leden van de fractie van GroenLinks hebben kennis genomen van de risicoanalyse,
gehouden door het Ministerie van Justitie, en vragen op basis daarvan of in
de praktijk de kosten niet hoger zullen komen te liggen vanwege de grote achterstanden,
versterkt door de personeelstekorten en de achterstanden in de informatievoorziening,
die gelijktijdig met invoering van de nieuwe wet door de verschillende behandelorganisaties
moeten worden weggewerkt. Deze leden vragen voorts wat de werkafspraken
behelzen die met de IND en de vreemdelingenkamers zijn gemaakt om de werkachterstanden
weg te werken en of hier ook sprake is van een financiële tegemoetkoming.De leden van de VVD-fractie vragen de regering tevens aan te geven welke
werkvoorraden bij de IND en de vreemdelingenkamers ten tijde van de invoeringsdatum
van de nieuwe Vreemdelingenwet thans worden voorzien. Zij vragen de regering
aan te geven of en hoe deze voorraden op verantwoorde wijze kunnen worden
weggewerkt en in dat verband ook in te gaan op de driejarenregeling. Wij beantwoorden
deze vragen achtereenvolgens met betrekking tot de IND en de Vreemdelingenkamer.7.3.1 INDUit de inventarisatie van oktober 1999 en de jaarcijfers van 1999 is gebleken
dat verscheidene voorraden van de IND in 1999 in omvang zijn toegenomen1.Vanwege deze ontwikkeling zijn in het najaar van 1999, bij het opstellen
van het IND Jaarplan 2000, afspraken gemaakt om in het jaar 2000 de behandeling
van asielaanvragen in eerste aanleg een hogere prioriteit te geven dan de
behandeling van asiel-bezwaarzaken. Met deze afspraken, die afwijken van de
oorspronkelijk door de IND gekozen invoeringsstrategie2, is beoogd de voorraden asielzaken in eerste aanleg gedurende het
jaar 2000 terug te brengen tot het niveau van de normale werkvoorraden, zodat
toelatingsaanvragen die na invoering van het wetsvoorstel worden ingediend
zonder vertraging kunnen worden behandeld. Al in de laatste maanden van 1999
bleek deze afspraak effectief, gezien de stabilisatie van de voorraden te
beslissen asielzaken in eerste aanleg in deze periode.De afspraken uit het jaarplan hebben geleid tot een planmatige aanpak
van de implementatie van de nieuwe wet bij de IND. Deze aanpak heeft drie
componenten. Als eerste het voorbereiden van de organisatie op het werken
met de nieuwe wet, zoals de bijscholing van personeel, aanpassing van de interne
procedures en voorschriften en de aanpassing van geautomatiseerde systemen.
Als tweede het zoveel mogelijk anticiperen op de invoering van de nieuwe wet,
bijvoorbeeld door het reeds in de laatste maanden van 2000 een aanvang te
maken met toepassing van de voornemenprocedure. De laatste component betreft
het vanaf de invoering van de nieuwe wet organisatorisch scheiden van de behandeling
van oude en nieuwe asielzaken Hiermee wordt beoogd de zaken die na invoering
van het wetsvoorstel worden ingediend zonder achterstanden af te kunnen doen
en de zaken van vóór de invoering voortvarend projectmatig te
behandelen.De werkvoorraden van de IND voor de komende periode zijn geprognosticeerd
in het jaarplan 2000 van de IND. Bij de verwachte instroom van asielzoekers
in 2000 (47 000) zal de IND ten tijde van invoering van de nieuwe wet
geen achterstanden meer hebben op beslissingen in eerste aanleg. De asiel-bezwaar
voorraad zal in 2000 nog toenemen. Afhankelijk van de mate waarin asielzoekers
procederen tegen een beslissing in eerste aanleg kan de bezwaarvoorraad asielzaken
oplopen tot 53 000 zaken per 1 januari 2001. Vanaf dat moment zullen
er nog nauwelijks bezwaarzaken bijkomen en zal de voorraad snel dalen vanwege
de gekozen projectmatige afdoening. Op 1 juli 2000 en op 1 oktober 2000 zal
de implementatievoorbereiding (waaronder begrepen de voorraadontwikkeling)
van de IND worden geëvalueerd.De bezwaarvoorraad van de IND is betrekkelijk jong, deels doordat de IND
bij het afdoen van bezwaarschriften het fifo (first in, first out) principe
hanteert en deels doordat de voorraad met name bestaat uit bezwaarschriften
tegen de niet-inwilligingen van asielverzoeken uit 1998. De aanpak
van de IND voorziet er in dat asiel bezwaarzaken – na aanvankelijke
voorraadvorming in het jaar 2000 – na invoering van het voorstel geconcentreerd
en doelmatig zullen worden afgehandeld. In antwoord op vragen van de leden
van de VVD-fractie kunnen wij melden dat deze afhandeling van niet anders
dan thans het geval is zal worden beïnvloed door het drie-jaren beleid.Op vragen van GroenLinks antwoorden wij dat de inzet van de IND per 2001,
die voorziet in zowel de voortvarende behandeling van nieuwe aanvragen als
het wegwerken van achterstanden, binnen de bestaande (financiële) kaders
mogelijk is. De IND (met de andere uitvoeringsorganisaties) wordt namelijk
vanaf 1999 structureel gefinancierd op een behandelcapaciteit van 60 000
asielzoekers, terwijl in 2000 een instroom van 47 000 en in 2001 een
instroom van 42 000 asielzoekers wordt voorzien. Er is daarmee sprake
van buffercapaciteit, die voor de benodigde werkzaamheden kan worden ingezet.7.3.2 VreemdelingenkamerBij de Vreemdelingenkamer was in 1999 sprake van stijgende voorraden door
een combinatie van groeiende instroom en dalende productie.In verband met de voorraadontwikkeling zijn in het najaar van 1999 intensieve
gesprekken gevoerd met de vreemdelingenkamer. Dit resulteerde in afspraken
over de noodzakelijke en versnelde groei van de vreemdelingenkamer (zowel
groei van de formatie per vreemdelingenkamer, als van het aantal nevenzittingsplaatsen).
Het wetsvoorstel Wijziging van de Vreemdelingenwet (uitbreiding aantal nevenzittingsplaatsen)
is momenteel bij de Kamer in behandeling (Kamerstukken II, 1999–2000,
26 850). Als het voorstel wet wordt, zijn op 1 september 2000 twee extra
nevenzittingsplaatsen operationeel; per 1 januari 2001 wordt het aantal zittingsplaatsen
met 3 uitgebreid tot een totaal van 10. Daarnaast is afgesproken dat de verdeling
van zaken over de verschillende nevenzittingsplaatsen zo efficiënt mogelijk
wordt ingericht. De per 1 juli 2000 operationele centrale registratie en verdeling
van zaken is daarbij een belangrijk instrument. Waar mogelijk dient dit proces
te worden versneld. Daarnaast gaat de voorkeur uit naar zoveel mogelijk specialisatie
binnen de vreemdelingenkamer, waarbij verdere uitsplitsing tussen spoedzaken
en bodemzaken voor de hand ligt.Het wegwerken van de voorraden door de Vreemdelingenkamer zal desondanks
nog geruime tijd vragen. De instroom van zaken zal in de komende periode,
door het wegwerken van de achterstanden van de IND en het betrekkelijk lage
inwilligingspercentage, nog stijgen. De ontwikkeling van de productiecapaciteit
kan deze stijging vooralsnog niet volgen. Dit mede omdat de vreemdelingenkamer
eerst recentelijk begonnen is met het vergroten van de productiecapaciteit
door (personele) uitbreiding.De ontwikkeling van de werkvoorraad van de Vreemdelingenkamer is daarmee
zorgelijk. Het beeld per 1 januari 2000 is ook hier dat de totale voorraden
dusdanig groot zijn dat het volledig wegwerken ervan in 2000, voor inwerkingtreding
van de nieuwe wet, in redelijkheid niet mogelijk is.In het hierboven genoemde wetsvoorstel is – in de bijlage –
een prognose gegeven van de werkvoorraden bij de Vreemdelingenkamer. De procedureduur
bij de Vreemdelingenkamer wordt in aanmerking genomen in het kader van het
3-jarenbeleid, wanneer sprake is van schorsende werking. De behandeling van zaken, inclusief de voorraden, door de Vreemdelingenkamer
vraagt evenmin aanvullende financiering, nu ook hier de bestaande kaders ruimte
bieden.7.3.3 Werving van personeel voor de vreemdelingenketenTijdens een gezamenlijke bijeenkomst van personeelsfunctionarissen uit
de vreemdelingenketen in november 1999 leidde uitwisseling van de wervingservaring
tot de conclusie dat het aantrekken van het gewenste personeel in een groot
deel van het land geen structurele knelpunten oplevert. Voorts bleek het wervingsprofiel
voor juridisch inhoudelijk personeel van de IND te verschillen van dat van
de rest van de keten doordat de IND de uitbreiding niet uitsluitend richt
op juristen.De knelpunten lijken zich te concentreren in de Randstad, waar met name
de Raad van State veel nieuwe medewerkers gaat werven als gevolg van de invoering
van het hoger beroep. De verdere coördinatie en samenwerking zullen dan
ook in eerste instantie op de ketenonderdelen in de Randstad worden gericht.
De afspraak om – indien selectie van medewerkers uit een andere schakel
c.q. zittingsplaats aan de orde is – de overkomst in onderling overleg
te laten plaatsvinden is reeds gemaakt. Voorts leveren de Mobiliteitsadviescentra
van Justitie specifiek inzet om medewerkers voor de vreemdelingenketen beschikbaar
te krijgen c.q. te behouden.Voor wat betreft de veronderstelde krapte op de arbeidsmarkt wijst de
regering op de Arbeidsmonitor Rijksdienst 1999 die in december 1999 door het
ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is uitgebracht. Daarin
komt onder andere de arbeidsmarktpositie van de rijksdienst op de deelmarkt
van juristen aan de orde. Uit deze monitor blijkt dat er in de periode 1997–2002
ongeveer 2900 juristen per jaar op de markt komen. Dit aanbod is ruim voldoende
om te voldoen aan de vervangingsvraag die op circa 1700 per jaar is geschat.
Uitgaande van een economische groei van gemiddeld 3% per jaar zou daar nog
een uitbreidingsvraag komen van 1100 juristen per jaar bovenop komen. Deze
aanname leidt tot een aanbodoverschot van 100 juristen per jaar. Van een structureel
tekort is de eerstvolgende jaren derhalve geen sprake. Voor de langere termijn
(na 2002) is vanzelfsprekend nog geen inzicht in het aanbod.7.3.4 Ketenbrede informatievoorzieningDe (ketenbrede) informatievoorziening zien wij als een belangrijke voorwaarde
voor de optimalisering van vreemdelingenprocedures. Sinds 1999 wordt gewerkt
aan verbetering van de informatie-uitwisseling tussen de ketenpartners en
een groei naar een gemeenschappelijk bruikbaar informatiesysteem. Een speciaal
hiervoor aangestelde projectleider is met deze taak belast. Gelijktijdige
invoering van een nieuwe Vreemdelingenwet en een geheel nieuw integraal informatiesysteem
wordt evenwel nadrukkelijk niet nagestreefd. Een dergelijke majeure ontwikkeling
is binnen de beschikbare tijd niet mogelijk. Bovendien wordt het toevoegen
van een extra verandering per 1 januari 2001 voor de uitvoeringsorganisaties
in de vreemdelingenketen een te groot risico geacht. De slechte ervaring uit
1994, toen een nieuwe Vreemdelingenwet en een geheel nieuwe automatiseringssysteem
tegelijk zijn ingevoerd, draagt in belangrijke mate bij aan deze keuze. In
ieder geval zullen op het moment van invoering van het wetsvoorstel de geautomatiseerde
systemen van de verschillende instanties zijn aangepast aan de eisen die door
de nieuwe wet worden gesteld.Voor het informatiesysteem van de IND (INDIS) is een impactanalyse opgesteld
en zijn de noodzakelijke aanpassingen ingepland. Volgens deze planning wordt
vanaf 1 oktober 2000 gestart met de training van het personeel
in het gebruik van het aangepaste INDIS, toegespitst op de Vreemdelingenwet
2000.Momenteel wordt ook gebouwd aan een aangepast geautomatiseerd systeem
voor de Vreemdelingenkamer, het Berber-VK. Deze ontwikkeling is overigens
niet ingegeven door de komst van de nieuwe Vreemdelingenwet, maar door de
wens om het meer algemene systeem voor de bestuurssectoren van de rechtbanken
(Berber) aan te passen aan de specifieke kenmerken van de Vreemdelingenkamer.
Met Berber-VK wordt onder andere centrale zaakstoedeling mogelijk. De eisen
die de nieuwe wet aan het systeem stelt worden in de specificaties van Berber-VK
ingepast. Implementatie van de eerste versie van Berber-VK bij de verschillende
nevenzittingsplaatsen wordt verwacht per 1 juli 2000. Per 1 januari 2000 zal
een Vw2000-versie beschikbaar zijn.De noodzakelijke aanpassingen van het Vreemdelingen Administratie Systeem
(VAS) van de Vreemdelingendiensten en van de Gemeentelijke Basisadministratie
(GBA) worden momenteel voorbereid.Het geheel van invoeringscondities bij met name de IND overziend, is er
sprake van een situatie die zorg en aandacht vraagt, maar momenteel geen aanleiding
geeft om de invoering van de wet of een deel daarvan te temporiseren.8. UitvoeringstoetsenIn het voorjaar van vorig jaar is aan verschillende organisatie gevraagd
om een uitvoeringstoets te maken met het oog op invoeren van de nieuwe Vreemdelingenwet.
Deze uitvoeringstoetsen bieden een goed inzicht in de uitvoerbaarheid van
de wet en in de organisatorische condities die noodzakelijk zijn voor een
voorspoedige invoering van die nieuwe regelgeving.Uitvoeringstoetsen zijn gevraagd aan de Adviescommissie voor vreemdelingenzaken,
het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers, de Immigratie- en Naturalisatiedienst,
de Koninklijke Marechaussee, de Raad van State, de Raad van Hoofdcommissarissen,
de Raden voor Rechtsbijstand en Stichtingen Rechtsbijstand Asiel, de Nederlandse
Orde van Advocaten en de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak.De leden van de VVD willen graag meer duidelijkheid hebben over de risico's
die gelopen worden bij de invoering van de nieuwe wet. Zij verzoeken, in aanvulling
op de notitie die bij de memorie van toelichting is gevoegd, om de uitvoeringstoetsen
die zijn uitgebracht aan de Kamer te doen toekomen.Wij voldoen gaarne aan dit verzoek. Tevens geven wij de Kamer een overzicht
van alle uitvoeringstoetsen die in het vorig voorjaar zijn uitgevoerd (zie
bijlagen). Daarin zijn in een vast format per organisatie de uitkomsten van
die uitvoeringstoetsen weergegeven. Een goede vergelijking is zodoende mogelijk.Wellicht ten overvloede wordt opgemerkt dat er inmiddels mede naar aanleiding
van de uitvoeringstoetsen het nodige werk is verricht om invoering van de
wet op 1 januari 2001 mogelijk te maken. Dat neemt niet weg dat er tot die
tijd nog grote inspanningen geleverd moeten worden. Wij wezen hierboven al
op de toename van achterstanden bij de IND en de Vreemdelingenkamers. Ook
voor de Raad van State geldt dat nog het nodige moet worden gedaan.Samenvattend kan omtrent invoering van de wet over deze organisaties het
volgende worden gesteld.Met betrekking tot de achterstanden bij de IND is er, zoals beschreven
in de vorige paragraaf, inmiddels voor gekozen om de achterstanden apart aan te pakken. Met het oog op invoering van de nieuwe wet zal de aan
behandeling van zaken in eerste aanleg voorrang worden gegeven boven zaken
in bezwaar. Bovendien zullen deze bezwaarzaken organisatorisch apart worden
behandeld.Deze keuze betekent voor de IND, dat een succesvolle start van de nieuwe
wet veilig lijkt gesteld.Met betrekking tot de achterstanden bij de Vreemdelingenkamers, zijn in
overleg met de rechterlijke macht, voorstellen gedaan om ook daar de achterstanden
apart te organiseren. De rechterlijke macht heeft daar tot op heden niet echt
duidelijk voor gekozen. Dat is met het oog op invoering van de wet mogelijk
problematisch, omdat de organisatie bij aanvang van rechtspraak onder de nieuwe
wet, mogelijkerwijs nog zal zijn belast met bestaande voorraden.Bij de Raad van State is de voorbereiding van de nieuwe organisatie voortvarend
ter hand genomen. Sinds oktober 1999 worden er, door middel van een projectmatige
aanpak, voorbereidingen getroffen voor invoering van de nieuwe wet. Er wordt
gewerkt aan een apart ingerichte organisatie binnen de Afdeling bestuursrechtspraak
die vanaf inwerkingtreding van de wet zal worden belast met de Vreemdelingenrechtspraak.
Wellicht ten overvloede merken wij op dat de problematiek van de achterstanden
zoals die zich voordoet bij de IND en de vreemdelingenkamer zich bij de Raad
van State niet voordoet. Het gaat hier immers om een nieuw in te richten organisatieonderdeel
dat geheel los staat van de bestaande organisatie. De Raad van State zal medio
april aanstaande met de werving beginnen. Wij verwachten dat de Raad van State
op 1 januari 2001 gereed zal zijn voor invoering van de wet.9. Overig9.1 Preventieve instroommaatregelenGesteld wordt dat de risico's inzake de onzekerheid omtrent de omvang
van de instroom en de blijvende maatschappelijke druk op een voor iedereen
aanvaardbare uitkomst van toelatingsbeslissingen niet op korte termijn zijn
te ondervangen. Wat betekent dit voor de (datum van) invoering van de nieuwe
wet en aan welke lange-termijn oplossingen moet worden gedacht, zo vragen
de leden van de CDA-fractie.In reactie op deze vragen wijzen wij erop dat lange-termijn oplossingen
om tot een beheersing van het vraagstuk te komen in eerste instantie in Europees
verband tot stand zullen moeten worden gebracht. Voor de recente ontwikkelingen
en afspraken in Europees verband verwijzen wij naar wat daarover hiervoor
al naar aanleiding van Tampere is opgemerkt.Voorts zien wij de voorgestelde wet als een instrument om de kwaliteit
van de beslissingen te verhogen, het aantal procedures terug te dringen en
daardoor ook de proceduretijd te verminderen. Deze elementen zijn zeer belangrijk
om de aanvaardbaarheid van de genomen beslissing te vergroten. Thans is het
tijdsverloop immers een belangrijke oorzaak dat de afwijzende beslissing maatschappelijk
slecht wordt geaccepteerd. Door het bieden van een organisatorisch werkbare
en heldere structuur levert de wet de beste bijdrage aan beheersing van het
asielvraagstuk. Invoering van de wet zien wij – naast het treffen en
consistent en consequent uitvoeren van beleidsmaatregelen ter beheersing van
de instroom – als een noodzakelijke voorwaarde om orde op zaken te stellen.9.2 OvergangsrechtVolgens de memorie van toelichting verblijven nu ongeveer 12 000 vvtv'ers in Nederland. Is dit inclusief de Kosovaren? De leden van
de VVD-fractie vragen de regering hoeveel van deze vvtv's nog ingetrokken
kunnen c.q. moeten worden als gevolg van de aanscherping van het landgebonden
asielbeleid in deze kabinetsperiode (inclusief Kosovo). Zoals eerder vermeld
zijn deze leden van mening dat een verdere en blijvende aanscherping van dit
beleid geboden is. Genoemde leden zijn verder van mening dat de bestaande
vvtv's niet moeten worden omgezet in een nieuwe vergunning voor bepaalde tijd,
maar onder het oude regime moeten worden afgehandeld. Waarom is daar niet
voor gekozen? Als er inderdaad voor wordt gekozen de vvtv-status om te zetten
in een status voor bepaalde tijd, doet de vraag zich voor hoeveel jaar de
vergunning voor bepaalde tijd wordt verleend. Gaarne krijgen de leden van
de VVD-fractie daarop een reactie van de regering.Onder de groep van 12 000 vvtv-houders bevinden zich circa 2 000
Joegoslaven1. Alhoewel binnen de categorie Joegoslaven
geen onderscheid naar etniciteit wordt gemaakt, kan er vanuit worden gegaan
dat een groot deel van hen Kosovaar is. Deze vvtv's zullen in de eerste helft
van dit jaar worden ingetrokken. Daarnaast zullen in 2000 naar verwachting
circa 1 000 statussen worden ingetrokken van vvtv houders afkomstig uit
Bosnië, Irak, Soedan en Somalië.Op de vraag waarom er niet voor is gekozen om de bestaande vvtv's onder
het oude regime af te handelen kunnen wij het volgende antwoorden. In de eerste
plaats levert het naast elkaar bestaan van verschillende rechtsregimes voor
alle betrokkenen onduidelijkheid op. Ten tweede, en dat is minstens zo belangrijk,
zouden voor de categorie vvtv-gerechtigden nog gedurende een periode van bijna
drie jaar de huidige voorzieningen moeten worden gehandhaafd. Wij noemen in
ieder geval de Wet gemeentelijke zorg voor houders van een voorwaardelijke
vergunning tot verblijf (de Zorgwet vvtv). Ook zou dan in artikel 8 een aparte
vermelding moeten komen van het rechtmatig verblijf van de vvtv-gerechtigden,
aangezien zij geen vergunning zouden hebben op grond van de nieuwe wet. Deze
aparte vermelding zou na drie jaar weer komen te vervallen. Wetstechnisch
is dit minder aantrekkelijk.De vergunning tot verblijf voor bepaalde tijd zal aan een vvtv-houder
worden verleend voor de periode die in het individuele geval nog rest van
de driejaarsperiode tot aan het verkrijgen van een vergunning tot verblijf
zonder beperkingen. Is een vvtv-houder in het eerste jaar van toelating, dan
zal de resterende looptijd van die vergunning nog minimaal twee jaar bedragen.De fractie van GroenLinks vraagt zich af of het maken van werkafspraken
voldoende soelaas biedt om de grote achterstanden weg te werken. Het bestaan
van werkvoorraden plaatst de inwerkingtreding van de nieuwe Vreemdelingenwet
onder druk. Temeer daar, zoals in de memorie van toelichting, wordt opgemerkt,
de onzekerheid over de instroom de komende jaren en de blijvende maatschappelijke
druk, de slagingskansen van de nieuwe al enigszins beperken. De leden van
de GroenLinks-fractie zouden dan ook graag zien dat bij de invoering van de
nieuwe wet een eenmalige regularisatie wordt mogelijk gemaakt van de asielzoekers
die nu al zeer lang wachten op een beslissing, in navolging van de zogeheten
«Nawijn-VTV's» in 1994. De leden hebben hiervoor meerdere redenen.
Als eerste wordt daarmee vermeden dat een situatie van rechtsongelijkheid
ontstaat tussen degenen wier verzoek wordt behandeld in het nieuwe systeem
en degenen die nog in afwachting zijn van een beslissing volgens de regels
van het oude systeem. Ten tweede wordt hiermee tegemoetgekomen aan de nood
in de uitvoeringspraktijk om tegelijkertijd de «oude gevallen»
te behandelen en een nieuwe wet in te voeren. Het is staand beleid dat voor die zaken waarbij een vreemdeling langdurig
in onzekerheid verkeert omtrent de uitkomst van zijn toelatingsprocedure onder
bepaalde voorwaarden een vtv kan worden verleend op grond van het driejarenbeleid.
Dit beleid is neergelegd in de Vreemdelingencirculaire. Gelet op het bestaan
van dit beleid acht het Kabinet geen termen aanwezig voor het nemen van de
door de leden van de fractie van GroenLinks voorgestelde maatregelen.Bij brief van 4 februari 2000 is de rapportage asielketen aan de Kamer
aangeboden. Tijdens de bespreking daarvan op 9 februari jongstleden met de
Kamer hebben wij overigens reeds aangegeven dat wij een dergelijke maatregel
niet opportuun acht. Uit genoemde rapportage blijkt overigens dat de ouderdom
van de nog te behandelen zaken afneemt.9.3 Nota van wijzigingTenslotte is het is de leden van de VVD-fractie opgevallen dat sommige
verwijzingen in de memorie van toelichting naar wetsartikelen niet kloppen;
bijvoorbeeld op bladzijde 7, waar naar artikel 14 eerste lid onder b wordt
verwezen. De leden van de VVD-fractie vragen de regering de memorie van toelichting
daarop te controleren en de Tweede Kamer, zo nodig, een nota van verbetering
te zenden.Deze leden merken terecht op dat er in de memorie van toelichting enkele
foutjes zitten.Deze kunnen niet bij nota van verbetering worden verbeterd. Dat kan alleen
met betrekking tot onjuistheden in het wetsvoorstel. Wij zullen hier de door
ons geconstateerde onjuistheden weergeven:Op pagina 2 (midden) moet het «niet inwilligen van de beschikking» worden gelezen als «niet inwilligen van
de aanvraag».Op pagina 5 bovenaan dient «dan wel intrekking van de aanvraag» te worden gelezen als «dan wel intrekken van
de vergunning».Op pagina 7 dient zoals door de leden van de fractie van de VVD terecht
wordt opgemerkt, artikel 14, eerst lid, «onder b» te worden gelezen als «onder c».Op pagina 19, onderaan dient «zo zijn de gronden genoemd in het eerste lid, onderdelen a,b,c,d en e» te worden gelezen
als zo zijn de gronden genoemd in de onderdelen a,b,c,d en e.Op pagina 27 voorlaatste tekstblok dient «In onderdeel b is bepaald» te worden gelezen als «in onderdeel c is
bepaald).»Op pagina 27 laatste tekstblok dient «In onderdeel c» te worden gelezen als «in onderdeel b».Op pagina 41, derde tekstblok, dient de verwijzing naar artikel 15c, eerst
lid, onder «f» te worden gelezen als een verwijzing naar onderdeel
«g».Op pagina 50 dient het eerste tekstblok onder artikel 42 «verlening
van de aanvraag» te worden gelezen als «verlening
van de vergunning».Op pagina 58 dient de tweede en de derde zin van de toelichting onder
artikel 52 komen te vervallen. «Er zijn twee verschillen, In de eerste
plaats «... van bestuur» op pagina 59 dient bij de toelichting
op artikel 55 «De mogelijkheid om hiertoe» te worden gelezen als
«de mogelijkheid bestaat om hiertoe».Op pagina 65 dient de zin «De rechter beoordeelt het beroep ex nunc»
te worden gelezen als «de rechter is bevoegd het beroep ex nunc te beoordelen».Op pagina 70 onder het midden dient «het toepassingsbereik van afdeling
wordt uitgebreid» te worden gelezen als «het toepassingsbereik
van afdeling 2 wordt uitgebreid». Naar aanleiding van enkele vragen zal het wetsvoorstel bij nota van wijziging
worden gewijzigd. Tevens zal een aantal onjuistheden in het voorstel met deze
nota van wijziging worden verbeterd.II ARTIKELSGEWIJZE BEHANDELINGHOOFDSTUK 1. INLEIDENDE BEPALINGENArtikel 1AlgemeenDe leden van de fracties van PvdA, VVD, D66 en SGP stellen voor de omschrijving
van het begrip vervoerder dat in artikel 4 wordt gehanteerd expliciet in artikel
1 op te nemen.Wij erkennen dat een definitie van vervoerder in de praktijk meer duidelijkheid
kan geven maar stellen tegelijkertijd vast dat hieraan ook nadelen zijn verbonden.
Een nadere definitie van het begrip vervoerder achten wij momenteel niet wenselijk
omdat ons uit nader overleg met de Koninklijke marechaussee is gebleken dat
de huidige omschrijving in artikel 4 in de praktijk voldoende werkbaar is,
en omdat thans in internationaal verband aan een definitie ten aanzien van
het luchtvervoer gewerkt wordt. Wat het vervoer per schip betreft kan, gezien
de jurisprudentie terzake, de gezagvoerder als vervoerder worden beschouwd.De leden van de RPF- en GPV-fracties vragen om welke reden het openbare
orde criterium, dat op verschillende plaatsen in het wetsvoorstel terugkeert,
niet nader is gedefinieerd in dit artikel.Wij merken op dat dit niet goed mogelijk is omdat het begrip openbare
orde een verzamelbegrip is dat verschillende zaken omvat. Bovendien moet aan
de term openbare orde, afhankelijk van de plaats in de wet waar deze term
wordt gebruikt, steeds een andere betekenis worden gehecht. Intrekking van
een verblijfsvergunning op grond van openbare orde geschiedt met gebruik van
een zogeheten glijdende schaal, terwijl deze bij de weigering van een vergunning
niet van toepassing is. Overigens is het ook in internationale overeenkomsten
gebruikelijk het openbare orde criterium te hanteren zonder daarvan een definitie
te geven. In de praktijk is deze – ook in voorgaande vreemdelingenwetten
gehanteerde – aanpak goed werkbaar gebleken.De vraag van de leden van de fractie van GroenLinks waarom het huidige
artikel 1a niet is opgenomen in de nieuwe wet wordt beantwoord bij artikel
70, derde lid van het wetsvoorstel.Artikel 1, onder dDe leden van de SGP-fractie vragen of de definitie van «buitengrens»
impliceert dat de aanwezigheid van een doorlaatpost bepaalt of een grens een
buitengrens is.Dit is niet het geval aangezien ook de ruimte tussen deze doorlaatposten
wordt gedefinieerd als buitengrens, waar grenscontrole op personen kan worden
uitgeoefend. Bezien vanuit de verplichting van de vreemdeling om zich voor
de overschrijding van een buitengrens (in- en uitreis), langs een doorlaatpost
te begeven, kan echter wel het tegenovergestelde worden gezegd
namelijk, dat een doorlaatpost de aanwezigheid van een«buitengrens»
impliceert.Verder vragen deze leden of het niet verstandig is het begrip «binnengrens»
in artikel 1 op te nemen met het oog op eventuele nationale grenscontroles
conform art. 2 lid 2 van de Schengenuitvoeringsovereenkomst. Wij achten het
niet noodzakelijk een definitie van het begrip «binnengrens» in
de Vreemdelingenwet op te nemen, omdat dit reeds is geregeld bij genoemde
hogere regelgeving. Voorts is het zo dat het opnemen van definities in een
wet tot doel heeft begrippen die in die wet worden gehanteerd nader te verklaren.
Nu het begrip «binnengrens» niet voorkomt in de Vreemdelingenwet,
kan definitiebepaling van dit begrip achterwege blijven.Artikel 1, onder eWij zijn bereid om het voorstel van de leden van de fracties van D66 en
SGP over te nemen om de term «leden van het gezin» bij nota van
wijziging in dit artikel te vervangen door de meer gangbare term «familieleden».
Daarbij tekenen wij aan dat de kring van familieleden bepaald wordt door het
Gemeenschapsrecht zelf.Artikel 1, onder fDe vraag van de leden van de fractie van GroenLinks of hier slechts de
herhaalde aanvraag wordt bedoeld waarbij geen nieuwe feiten of omstandigheden
zijn aangevoerd, beantwoorden wij, onder verwijzing naar artikel 4:6 Awb,
bevestigend.Artikel 1, onder gDe leden van de fractie van het CDA vragen waarom in dit onderdeel de
Bevelhebber der Koninklijke marechaussee niet is toegevoegd, terwijl dit in
de artikelen 45 en 46 wel is gebeurd.Het antwoord op deze vraag is opgenomen in paragraaf 40 van het tweede
deel van het nader rapport. Daarin hebben wij gesteld dat dit niet wenselijk
is omdat de Bevelhebber dan bevoegdheden zou verkrijgen die naar hun aard
zijn voorbehouden aan de korpschef (bijv. vreemdelingenbewaring en toelating
van vreemdelingen). Een keuze voor deze systematiek zou betekenen dat bij
deze bevoegdheden steeds in de wettekst een uitzondering met betrekking tot
de bevelhebber zou moeten worden gemaakt. Wij hebben dan ook besloten om in
een aantal specifieke bepalingen de bevoegdheden die nu aan de korpschef zijn
toebedeeld ook toe te kennen aan de Bevelhebber.Artikel 1, onder hDe leden van de fractie van GroenLinks vragen of de definitie van een
machtiging tot voorlopig verblijf (mvv) zoals in dit onderdeel gegeven tot
gevolg heeft dat een aanvraag ingediend bij een Nederlandse diplomatieke of
consulaire vertegenwoordiging in een ander land dan het land van herkomst
of land van bestendig verblijf, niet in behandeling wordt genomen en zo ja
of dit houdbaar is in het licht van het Vluchtelingenverdrag.Gelet op de vraag van deze leden is het van belang een nadere toelichting
te geven op deze definitiebepaling. Met de definitie van mvv in dit artikel
wordt alleen het gebruik van het begrip mvv in de vreemdelingenwet gedefinieerd.
Dit begrip komt terug in de artikelen 14 en 15 van het wetsvoorstel.
In artikel 14 is bepaald dat een aanvraag om een verblijfsvergunning kan worden
afgewezen indien de vreemdeling niet in het bezit is van een geldige mvv.
Voor de aanvraag van een verblijfsvergunning bedoeld in artikel 14 dient de
mvv in het land van herkomst of bestendig verblijf te zijn aangevraagd. Als
de mvv daar niet is aangevraagd kan de aanvraag om een verblijfsvergunning
als bedoeld in artikel 14 worden geweigerd. Dit laat onverlet dat een machtiging
tot voorlopig verblijf normaliter ook in andere landen kan worden aangevraagd.
Dit geldt ook voor een aanvraag voor een visum voor kort verblijf in Nederland.
Zoals gesteld in paragraaf 4.3 in het algemeen gedeelte van deze nota
kan een mvv voor inreis met het oog op verblijf op grond van een asielvergunning
ook in een ander land dan het land van herkomst of bestendig verblijf worden
aangevraagd. Het feit dat het mvv-vereiste niet wordt gesteld bij de vergunning
voor bepaalde tijd asiel voorkomt dat er strijd ontstaat met het Vluchtelingenverdrag.Artikel 1, onder lDe leden van de fractie van GroenLinks vragen op welke wijze de interpretatie
van de vluchtelingendefinitie van het Vluchtelingenverdrag, waaraan wordt
gerefereerd in l, wordt vastgelegd. Ook vragen zij of het niet belangrijk
is om, gelet op de verschuivingen van de interpretatie in ons omringende landen
en in de Europese Unie, deze wel vast te leggen.Wij hebben gekozen voor een verwijzing naar het Vluchtelingenverdrag omdat
dat naar onze mening het meest duidelijk is. Een vertaling van de definitie
of een definitie die afwijkt van het vluchtelingenverdrag roept slechts vragen
op. In een dergelijk geval zou bovendien, als in de toekomst in Europees verband
overeenstemming wordt bereikt over een uniforme interpretatie van de definitie
van verdragsvluchteling, de Nederlandse definitie en dus de Vreemdelingenwet
op dit punt moeten worden aangepast.Artikel 2De meeste fracties vragen om een nadere uiteenzetting over de nieuwe taak
van de Adviescommissie voor vreemdelingenzaken (ACV). De vragen zien vooral
op de invulling van de adviestaak en de praktische werkwijze van de commissie.
De leden van de VVD-fractie verzoeken echter het bestaansrecht van de Adviescommissie
nader te motiveren en daarbij tevens in te gaan op de toepassing van de kaderwet
adviescolleges. De SGP-fractie verzoekt aan te geven waarom advies door de
ACV in individuele zaken niet meer verplicht is en waarom de ACV een meer
algemeen adviserende rol toegedacht wordt.In het regeerakkoord is de rol van de ACV beperkt tot advisering over
het te voeren beleid. Dit hing voor een belangrijk deel samen met het afschaffen
van de bezwaarfase. Thans adviseert de ACV de minister over zaken waarin hij
voornemens is het bezwaarschrift ongegrond te verklaren. Omdat de bezwaarfase
in de asielprocedure is afgeschaft zou daarmee ook de rol van de ACV komen
te vervallen. Voor een ander deel hing het voorstel in het regeerakkoord samen
met de algemene wens om de toelatingsprocedure te bekorten. Uit ervaringsgegevens
blijkt dat advisering door de ACV tot een aanzienlijke verlenging van de procedure
kan leiden.Bij de uitwerking van het regeerakkoord in de nieuwe wet is een aantal
aspecten naar voren gekomen die wij in overleg met de ACV hebben bezien. Omdat
de bezwaarfase in reguliere zaken is gehandhaafd hebben wij gemeend de adviestaak
van de ACV in deze zaken deels te moeten handhaven met name in het licht van
de rechtspositie van langdurig verblijvende derdelanders. Verder
zijn wij, op grond van een aantal internationale verdragen (Europees Vestigingsverdrag
en Richtlijn 64/221), verplicht om een onafhankelijke commissie in te richten
waarvoor de vreemdeling het recht heeft zijn zaak te bepleiten.Wij zijn overigens ook van mening dat in individuele gevallen waarin het
besluit om het verblijf te beëindigen zeer ingrijpende gevolgen heeft,
advisering door de ACV voor de vreemdelingen een gewenste aanvullende rechtsbescherming
biedt.Wij stellen voor om de ACV, naast de algemene beleidsadviserende functie,
in een beperkt aantal individuele gevallen te laten adviseren. De ACV heeft
ook aangegeven het adviseren over een aantal individuele gevallen van belang
te vinden voor de uitoefening van de algemene adviestaak.In artikel 3 van de kaderwet is bepaald dat de hoofdstukken 3 en 5 en
artikel 28 niet gelden ten aanzien van adviescolleges waarvan de advisering
over algemeen verbindende voorschriften en het te voeren beleid van het Rijk
niet de hoofdtaak is. Naar onze mening wordt de beleidsadvisering wel de hoofdtaak
van de commissie maar wij hebben op verzoek van de ACV in afwijking van artikel
10 van de kaderwet bepaald dat de ACV uit meer dan 14 leden kan bestaan. De
ACV heeft hierom verzocht omdat niet uitgesloten is dat het aantal adviezen
in individuele zaken niet kan worden afgedaan met maximaal 14 leden. De omvang
van het aantal zaken is immers niet met zekerheid vooraf vast te stellen.
Om in het aantal leden geen (onnodige) belemmering te creëren voor de
voortgang van de procedure in individuele zaken is een afwijking van de kaderwet
op dit punt gewenst.De leden van de fractie van GroenLinks vragen of leden van de rechterlijke
macht of mensen die de rechterlijke macht ondersteunen zijn uitgesloten van
het lidmaatschap.Deze functionarissen zijn niet uitgesloten van het lidmaatschap. Dit volgt
uit de tweede volzin van het tweede lid van artikel 2 dat overeenkomt met
het gestelde in artikel 12 van de Kaderwet adviescolleges.Verder vraagt de fractie van GroenLinks welke status de commissie Meijers
heeft ten aanzien van hun beleidsadvisering en hoe deze zich verhoudt tot
de ACV.De Commissie Meijers is – anders dan de ACV – geen adviescollege
in de zin van de kaderwet adviescolleges en is niet aangewezen in de Vreemdelingenwet.
Dit betekent dat de Commissie Meijers geen formele adviestaak heeft.De leden van de fractie van de PvdA vragen hoe de ACV op zijn nieuwe taak
wordt voorbereid. De leden van de fractie van D66 vragen of de taken die de
regering in lid 4 aan de Adviescommissie voor vreemdelingenzaken heeft toebedeeld
wel passen bij die commissie, zoals die de afgelopen jaren heeft gefunctioneerd.Doordat het accent komt te liggen op de algemene beleidsadvisering wordt
de rol van de ACV wezenlijk een andere dan onder de huidige wet. Dit vereiste
een verandering van de adviescommissie en de organisatie. De ACV zal zich
allereerst zelf op deze nieuwe taken moeten voorbereiden. Dit kan deels door
een verandering van de samenstelling, deskundigheid en werkwijze van de commissie
zelf en van de ondersteuning. Er wordt niet aangesloten bij de commissie zoals
die de afgelopen jaren heeft gefunctioneerd.De taken van de ACV onder het wetsvoorstel vallen in twee delen uiteen:a) algemene beleidsadvisering inclusief ambtsberichten b) advisering in individuele zakenAd aDe leden van de fracties van RPF en GPV vragen of het de commissie is
toegestaan om zonder voorafgaand verzoek van de minister advies uit te brengen.Deze vraag kunnen wij bevestigend beantwoorden. Op grond van artikel 2,
vierde lid, onder a heeft de ACV tot taak de minister van Justitie te adviseren
over het vreemdelingenrecht en het beleid ter zake. Advisering kan gevraagd
en uit eigen beweging geschieden.De leden van de fractie van GroenLinks vragen of de minister in sommige
gevallen een wettelijke plicht heeft om advies te vragen of dat dit artikel
slechts een mogelijkheid biedt waar de minister vrij gebruik van kan maken.
De leden van de fracties van RPF en GPV vragen of het de bedoeling is dat
bij de advisering door de ACV op basis van lid 4 het advies van de ACV een
voorwaarde is zonder welke een besluit niet tot stand kan komen.Indien de minister om advies vraagt, is de ACV op grond van dit artikel
verplicht te adviseren. De minister is formeel niet verplicht om advies te
vragen maar dient de ACV wel in staat te stellen om de wettelijke taak uit
te voeren. Het advies van de ACV is geen voorwaarde voor het totstandkoming
van een besluit over het beleid.In antwoord op vragen van de leden van de fracties van PvdA en CDA merken
wij op dat aan de ACV om advies zal worden gevraagd over beleidswijzigingen
op basis van een ambtsbericht. Daartoe zal het nog niet openbare ambtsbericht
en het ontwerp-beleidsvoorstel aan de ACV worden voorgelegd en zal de ACV
worden gevraagd binnen korte tijd te adviseren.De leden van de fractie van D66 vragen of de Adviescommissie de vraag
zal worden voorgelegd of zij het eens is met een voorgenomen besluitmoratorium
en of een dergelijke adviesaanvraag niet verplicht moeten worden gesteld en
mitsdien in de wettekst worden opgenomen.Wij antwoorden deze vraag ontkennend. Wij verwachten dat een besluitmoratorium
in het algemeen onder grote tijdsdruk zal worden ingeroepen. Verplichte advisering
door de ACV zou deze besluitvorming onnodig vertragen.De leden van de fractie van GroenLinks vragen of de adviezen van de ACV
openbaar zijn en of deze adviezen tegelijkertijd aan de Kamer worden verzonden.De adviezen van de ACV zijn pas openbaar indien ter zake ook een regeringsstandpunt
is bepaald. Ingevolge artikel 24 van de kaderwet adviescolleges stelt de minister
van Justitie de beide Kamers der Staten-Generaal binnen drie maanden na ontvangst
in kennis van het standpunt over een door hem gevraagd en tijdig uitgebracht
advies of een uit eigen beweging door de ACV uitgebracht advies over hoofdlijnen
van beleid. Als het standpunt niet binnen drie maanden wordt vastgesteld dient
de minister de beide Kamers der Staten-Generaal hiervan gemotiveerd in kennis
te stellen.Ad bVoorts zouden de leden van de PvdA-fractie nader willen vernemen of de
regering de ACV in asielzaken zal verzoeken uit hoofde van artikel 2, vierde lid, onder b advies te geven in andere dan 1F zaken. Mede vanwege
het feit dat de ACV in de huidige situatie veelal adviseert in zaken die langdurig
in Nederland gevestigde vreemdelingen betreffen, vragen de leden van de PvdA-fractie
conform de huidige wetgeving in de wet op te nemen, ten aanzien van welke
beschikkingen de ACV om advies wordt gevraagd.In antwoord op deze vraag merken wij op dat wij thans overwegen om in
het Vreemdelingenbesluit op te nemen dat de volgende zaken verplicht aan de
ACV dienen te worden voorgelegd:– Gemeenschapsonderdanen van wie verblijf wordt beëindigd op
grond van EEG-Richtlijn 64/221;– Onderdanen van Staten partij bij het Europees Vestigingsverdrag
van wie verblijf na twee jaar wordt beëindigd;– Vreemdelingen die op het tijdstip waarop het besluit tot verblijfsbeëindiging
werd genomen gedurende vijf aaneengesloten jaren rechtmatig verblijf hebben
gehad op grond van artikel 8, onder a tot en met d, terwijl de vreemdeling
in Nederland zijn hoofdverblijf heeft gehad (cf. artikel 31, tweede lid, onder
a van de Vreemdelingenwet);– Vreemdelingen van wie is vastgesteld dat zij vluchteling zijn
maar de aanvraag om een vergunning voor bepaalde tijd asiel o.g.v. artikel
1 F of artikel 33 (2), van het Vluchtelingenverdrag wordt afgewezen of de
verblijfsvergunning wordt ingetrokken.Verder zal in het Vreemdelingenbesluit worden opgenomen dat advies kan
worden gevraagd in individuele zaken die vanwege zwaarwegende maatschappelijke
omstandigheden individuele advisering behoeven of in zaken die kunnen bijdragen
aan de evaluatie van het beleid.Hiermee zijn op verzoek van de leden van de fractie van GroenLinks, de
criteria aangegeven voor de individuele zaken waarbij de ACV kan of moet worden
betrokken. Verder antwoorden wij deze leden dat, indien verplichte zaken ten
onrechte niet om advies aan de ACV worden voorgelegd, de rechter dit kan betrekken
bij de beoordeling van het beroep. Bij zaken die niet verplicht worden voorgelegd
aan de ACV kan de vreemdeling niet zelf verzoeken om de ACV te betrekken bij
de besluitvorming omtrent zijn aanvraag.De leden van de fractie van het CDA vragen of met advisering in zaken
in verband met artikel 1F van het Vluchtelingenverdrag, niet de indruk van
extra rechtsbescherming wordt gewekt voor bijvoorbeeld oorlogsmisdadigers.
Naar onze mening is het uit oogpunt van zorgvuldigheid gerechtvaardigd om
in deze zaken advies te vragen aan de ACV. De toepassing van artikel 1F en
33 (2) Vluchtelingenverdrag betekent immers dat een vreemdeling wel vluchteling
is maar desondanks de bescherming van het verdrag niet kan inroepen.Tenslotte stellen wij mede op basis van nader overleg met de ACV in de
nota van wijziging nog twee aanpassingen in artikel 2 voor. Ten eerste achten
wij het – gelet op de gewijzigde adviestaak van de ACV – wenselijk
dat de termijn voor het jaarlijks opstellen van een ontwerp-werkprogramma
gelijk wordt gesteld aan de termijn die door het departement wordt gehanteerd.
Wij stellen dan ook voor om in artikel 2 op te nemen dat de ACV het ontwerp
voor een werkprogramma, in afwijking van artikel 26 van de Kaderwet Adviescolleges,
jaarlijks voor 1 oktober aan Onze Minister moet toezenden.Ten tweede achten wij het wenselijk om in het wetsvoorstel tot uitdrukking
te brengen dat de ACV kan adviseren over voorstellen tot wijziging van de
Vreemdelingenwet. HOOFDSTUK 2. TOEGANGArtikel 3AlgemeenDe leden van de fracties van PvdA, D66 en GroenLinks geven in overweging
deze bepaling als een zogeheten «kan-bepaling» te formuleren,
in verband met internationale verplichtingen en om op onvoorziene omstandigheden
in te kunnen spelen. Ook zou op die manier, volgens de leden van de fractie
van GroenLinks, de discretionaire bevoegdheid van de minister beter tot zijn
recht komen.Wij achten het niet nodig om het eerste lid te wijzigen omdat internationale
verplichtingen die ertoe strekken dat van de bepalingen van dit artikel dient
te worden afgeweken boven de Vreemdelingenwet gaan. Bovendien stellen wij
bij nota van wijziging voor, om de delegatiegrondslag van het tweede lid te
verruimen, waardoor kan worden voorzien in voldoende flexibiliteit.De fractie van GroenLinks vraagt hoe de stelling dat feitelijke toegang
nimmer rechtmatig verblijf impliceert zich verhoudt tot het feit dat een vreemdeling
die in afwachting is van een aanvraag om toelating, rechtmatig in Nederland
verblijft.Wij hebben slechts bedoeld te zeggen dat het feit dat iemand zich feitelijk
toegang tot Nederland heeft verschaft niet tevens betekent dat hij ook rechtmatig
in Nederland verblijft. Dit laat onverlet dat het rechtmatig verblijf alsnog
kan ontstaan, bijvoorbeeld doordat betrokkene vervolgens een aanvraag indient
en de behandeling van de aanvraag in Nederland mag afwachten.Eerste lid, onder bDe leden van de VVD-fractie vragen de regering nader aan te geven waarom
het begrip «openbare rust» niet meer specifiek wordt vermeld.
Waarom maakt dat inhoudelijk gezien geen verschil?Zoals in de memorie van toelichting (pagina 4) is gesteld wordt onder
openbare orde tevens openbare rust verstaan.De leden van de CDA-fractie vragen zich af in welke gevallen wordt aangenomen
dat een vreemdeling een gevaar vormt voor de openbare orde of de nationale
veiligheid en of aan het begrip «openbare orde» de invulling wordt
gegeven zoals die is omschreven in de naar aanleiding van de REK-uitspraak
van 8 april 1999 uitgekomen TBV 1999/19, d.d. 19 augustus 1999. Verder vragen
deze leden of in alle artikelen waarin in het wetsvoorstel wordt gesproken
van «gevaar voor de openbare orde» op dezelfde wijze invulling
aan dit begrip wordt gegeven.De leden van de fracties van de RPF en het GPV vragen of het weigeren
van de toegang op grond van gevaar voor de openbare orde en nationale veiligheid
impliceert dat de toegang kan worden geweigerd indien de vreemdeling een strafblad
heeft, dan wel moet worden aangenomen dat hij misdrijven heeft gepleegd.De uitspraak van de Rechtseenheidskamer van 8 april 1999 had geen betrekking
op de weigering van toegang op grond van de openbare orde, maar op de weigering
van een voorwaardelijke vergunning tot verblijf (vvtv). De criteria op grond
waarvan de toegang wegens gevaar voor de openbare orde wordt geweigerd verschillen
van de maatstaven voor weigering van een verblijfsvergunning.
Ook de maatstaven voor het weigeren van een verblijfsvergunning verschillen
van die voor de weigering van verlenging van de geldigheidsduur van een vergunning
of het intrekken daarvan. Alleen in de laatste gevallen is – en blijft –
de ernst van de inbreuk op de openbare orde gerelateerd aan de duur van het
legale verblijf in Nederland.De toegang tot Nederland kan worden geweigerd indien de desbetreffende
vreemdeling staat gesignaleerd inhet opsporingsregister
of het Schengen Informatie Systeem ter fine van weigering, bijvoorbeeld omdat
de vreemdeling een strafblad heeft of ongewenst is verklaard.Eerste lid, onder cDe leden van de fractie van GroenLinks vragen of bij de behandeling van
de visumaanvraag niet al is beoordeeld of de vreemdeling beschikt over voldoende
middelen om te voorzien in de kosten van het verblijf in Nederland.Wij beantwoorden deze vraag bevestigend. De Schengenuitvoeringsovereenkomst
stelt in artikel 5, eerste lid, onder c als voorwaarde voor afgifte van een
visum dat de aanvrager dient te beschikken over voldoende middelen van bestaan,
zowel voor de duur van het voorgenomen verblijf als voor de terugreis naar
het land van oorsprong of voor de doorreis naar een derde Staat, waar de toelating
is gewaarborgd. De vreemdeling behoeft niet altijd zelf in deze middelen te
voorzien. Ook een verklaring van een garantsteller (bijvoorbeeld de gastheer/vrouw)
dat deze zal voorzien in de verblijfskosten kan voldoende zijn. Deze garantsteller
dient echter wel over voldoende middelen van bestaan te beschikken.De fracties van RPF en GPV vragen of met het criterium voldoende middelen
van bestaan hetzelfde wordt bedoeld als elders in de regelgeving (bijvoorbeeld
artikel 14, 16 en 19).In de artikelen 14, 16 en 19 is het uitgangspunt neergelegd dat de vreemdeling
of de persoon bij wie de vreemdeling wil verblijven of verblijft (zelfstandig
en) duurzaam beschikt over voldoende middelen van bestaan. In artikel 3 dat
betrekking heeft op toegang van de vreemdeling wordt slechts gesproken over
voldoende middelen van bestaan om te voorzien zowel in de kosten van verblijf
in Nederland als in die van zijn reis naar een plaats buiten Nederland waar
zijn toegang gewaarborgd is. Het duurzaamheidsvereiste wordt derhalve niet
gesteld.Eerste lid, onder dDe leden van de fracties van PvdA, VVD en GroenLinks vragen welke voorwaarden
de regering in gedachte heeft bij dit onderdeel. De leden van laatstgenoemde
fractie vragen verder of deze voorwaarden niet beter in de wet kunnen worden
uitgewerkt en of de AmvB, evenals toekomstige wijzigingen, aan de Kamer wordt
voorgelegd.Een voorwaarde waar aan gedacht kan worden is het voorhanden zijn van
een ziektekostenverzekering of een zekerheidstelling voor de terugkeer naar
het land van herkomst door het achterlaten van een waarborgsom of een passagebiljet.
De wet heeft het karakter van een kaderwet waarin slechts de hoofdlijnen zijn
neergelegd. Naar onze mening is het dan ook niet nodig om deze voorwaarden
in de wet zelf op te nemen. Zoals wij in paragraaf 1.2.4 van het algemeen
deel van deze nota al aangaven, zal de tekst van het Vreemdelingenbesluit
aan de Kamer worden toegezonden voorafgaande aan de plenaire bespreking. Tweede lidDe fractie van GroenLinks is benieuwd naar de criteria bij de nadere regelgeving
als bedoeld in artikel 3, tweede lid en vraagt of de AMvB's op dit terrein,
evenals toekomstige wijzigingen, aan de Kamer zullen worden voorgelegd.In de nadere regelgeving worden de documenten aangewezen die worden aangemerkt
als een geldig document voor grensoverschrijding. Thans zijn deze documenten
onder meer aangewezen in het Voorschrift Vreemdelingen. Verder is in het Vreemdelingenbesluit
geregeld over welke visa een vreemdeling moet beschikken om toegang tot Nederland
te krijgen.Overigens verwijzen wij voor de beantwoording naar paragraaf 1.2.4
van het algemeen deel van deze nota.Derde lidVerschillende fracties vragen om een nadere toelichting op het derde lid
van artikel 3. De leden van de fracties van CDA en SGP vragen om een verduidelijking
van het karakter van de in het derde lid genoemde «bijzondere aanwijzing»
en de situaties die aanleiding geven tot deze bijzondere aanwijzing. De fractie
van het CDA vraagt of deze bepaling ook geldt voor vreemdelingen die illegaal
in Nederland worden aangetroffen en op dat moment te kennen geven alsnog een
asielverzoek te willen indienen.De bijzondere aanwijzing die in het derde lid wordt bedoeld is onder de
huidige regelgeving ook vereist. Doel hiervan is te garanderen dat voorafgaand
aan het weigeren van de toegang door de ambtenaar belast met grensbewaking
contact wordt opgenomen met de IND. Dit contact dient ertoe om zeker te stellen
dat vreemdelingen, die asiel in Nederland wensen aan te vragen, daartoe in
de gelegenheid worden gesteld en dus niet als gevolg van de weigering van
de toegang terug moeten reizen naar het land van herkomst. Dit laat onverlet
dat, ook als de vreemdeling asiel vraagt, formeel juridisch de toegang zal
worden geweigerd als hij niet aan de voorwaarden in artikel 3 voldoet. Artikel
3, derde lid, geldt alleen voor de situatie aan de buitengrens. De vreemdeling
die zich reeds toegang heeft verschaft – bijvoorbeeld door inreis via
een binnengrens – en enige tijd nadien wordt aangetroffen en op dat
moment te kennen geeft een asielverzoek te willen indienen kan de toegang
dus niet meer geweigerd worden.De leden van de fractie van de PvdA verzoeken de regering aan te geven
hoe in de zogeheten vooruitgeschoven posten van de IND in probleemlanden gewaarborgd
blijft dat zoals is bepaald in artikel 3, derde lid geen toegang wordt geweigerd
aan vreemdelingen die te kennen geven dat zij asiel wensen.Voor zover de fractie van de PvdA met de «IND-medewerker op een
vooruitgeschoven post in probleemlanden» doelt op de Immigration Liaison
Officer, kan het volgende worden opgemerkt.De Liaison Officer is niet bevoegd om de toegang te weigeren. De werkzaamheden
van de Liaison Officer bestaan met name uit het, op verzoek van lokale immigratie-
en/of luchthavenautoriteiten, adviseren bij problemen betreffende reizigers
richting Nederland en West Europa, het geven van basistraining aan personeel
van luchtvaartmaatschappijen en het faciliteren van bezoeken en training door
specialisten van de Nederlandse Overheid.De leden van de CDA-fractie signaleren een verduidelijking van de situatie
betreffende de «gate-checks» op de luchthaven Schiphol. Deze leden missen in het wetsvoorstel echter een nadere verduidelijking van de
situatie betreffende de zogeheten «pre-boardingchecks». Deelt
de regering de opvatting dat «pre-boardingchecks» moeten worden
gezien als een flexibel inzetbaar middel waarmee tijdelijk effectief kan worden
gereageerd op een (plotseling) verhoogde instroom van niet- of niet juist
gedocumenteerde reizigers met een bepaalde bestemming? Deelt de regering de
opvatting dat deze controles moeten worden beschouwd als controles in het
belang van de grensbewaking en niet als advisering aan de vervoerder? Klopt
het dat dit laatste momenteel de in de lagere regelgeving gehanteerde zienswijze
is en dat deze zienswijze voortvloeit uit het ontbreken van verdragen terzake?
Waarom wordt in het wetsvoorstel aan deze extraterritoriale controlevorm geen
bepaling gewijd? Verder vragen deze leden zich af of artikel 106 voor deze
grensbewakingscontroles een wettelijke basis kan bieden indien door Nederland
een verdrag is gesloten en of daartoe in voorkomende gevallen een bepaling
zou kunnen worden opgenomen in een (bilateraal) luchtvaartverdrag. Ook de
leden van de SGP-fractie vragen aandacht voor het sluiten van een volkenrechtelijke
overeenkomst terzake. Zowel de leden van de fracties van het CDA en SGP geven
daarbij in overweging dat het Uitvoerend Comité van Schengen de «Pre
Flight Inspections» heeft aangemerkt als aanvullende maatregel in het
belang van de grensbewaking en heeft geduid op de noodzaak van een volkenrechtelijke
overeenkomst (Trb.1995, nr. 75).Verder vragen de leden van de CDA-fractie of het klopt dat de status en
de rechtspositie van Nederlandse ambtenaren die zijn betrokken bij extraterritoriaal
optreden, bijvoorbeeld in het kader van de genoemde «pre-boardingchecks»,
momenteel onvoldoende is geregeld en vragen in hoeverre sprake is van samenwerking
tussen de ambtenaren die zijn belast met «pre-boardingchecks»
en de «immigration liaison officers» van de IND.Met het oog op het tegengaan van de aanvoer van niet of onjuist gedocumenteerde
vreemdelingen is op de vervoerder de verplichting gelegd erop toe te zien
dat vreemdelingen juist gedocumenteerd worden aangevoerd. Hiertoe zal de vervoerder
zijn personeel onder andere moeten trainen in het onderkennen van (ver)vals(t)e
reisdocumenten. Deze trainingen zullen veelal door of vanwege de Nederlandse
overheid worden gegeven. In het kader van deze training kan overwogen worden
om de vervoerder gedurende korte tijd bij te staan met zogeheten «pre-boardingchecks».
De staatssecretaris van Justitie zal hiertoe, als bevoegd gezag, een bijzondere
aanwijzing dienen te geven.Bij een «pre-boardingcheck» wordt de vervoerder van advies
gediend omtrent het juist gedocumenteerd zijn van haar passagiers. In dit
licht bezien deelt de regering de opvatting dat «pre-boardingchecks»
kunnen worden gezien als een tijdelijk middel waarmee effectief kan worden
gereageerd op een (plotseling) verhoogde instroom van niet- of niet juist
gedocumenteerde reizigers vanaf een bepaalde luchthaven.Het eventueel houden van «pre-boardingchecks» is afhankelijk
van toestemming van de lokale autoriteiten en doet op geen enkele wijze af
aan de verplichting die, ingevolge de Nederlandse vreemdelingenregelgeving,
voor de vervoerder bestaat om toe te zien op het juist gedocumenteerd zijn
van haar passagiers.Enige andere invulling van de «pre-boardingchecks», met zekere
bevoegdheden van Nederlandse ambtenaren op vreemd grondgebied, bijvoorbeeld
in het kader van de grensbewaking, is alleen mogelijk op grond van een juridisch
verbindende volkenrechterlijke overeenkomst. Het land waar de controles moeten
worden uitgevoerd staat bij wijze van spreke een stukje van zijn eigen bevoegdheden
af aan een Nederlandse ambtenaar. Daarvoor is een verdrag nodig. Voor de huidige
adviserende rol is dat niet noodzakelijk omdat er geen formele bevoegdheden
worden overgedragen. Verder delen wij deze leden mede dat een Immigration Liaison Officer op
de lokatie(s) waar hij werkzaam is een coördinerende en faciliterende
rol heeft als op deze lokatie(s) ook ambtenaren belast met pre-boardingschecks
worden ingezet.Artikel 4Wij verwijzen de leden van de fracties van PvdA, VVD, CDA, D66 en SGP
voor wat betreft de definitie van het begrip «vervoerder» naar
het gestelde bij artikel 1. De leden van de D66-fractie vragen wie in de volgende
casus als vervoerder in de zin van artikel 4 moet worden aangemerkt: iemand
kan via een reisbureau een ticket kopen bij maatschappij A, vervolgens wordt
hij vervoerd door maatschappij B, die op zijn beurt een vervoermiddel least
van maatschappij C.Onder de huidige regelgeving zal maatschappij B als vervoerder worden
aangemerkt omdat deze maatschappij in onderhavige casus de vreemdeling daadwerkelijk
aan de buitengrens of binnen het grondgebied van Nederland heeft gebracht.Verder vragen de leden van de fracties van PvdA en D66 naar de verantwoordelijkheidsverdeling
tussen de Nederlandse overheid en de vervoerder indien een vervoerder uit
angst voor zijn aansprakelijkheid een vluchteling weigert te vervoeren, en
deze weigering refoulement oplevert.In antwoord op deze vragen verwijzen wij naar de richtlijnen voor vervoerders
(2 oktober 1997, Stcrt 1997, 191). Daarin is opgenomen hoe een vervoerder
dient te handelen als hij constateert dat hij te maken heeft met een vreemdeling
die niet of niet juist is gedocumenteerd, maar die tevens claimt vluchteling
te zijn in de zin van het Vluchtelingenverdrag. Als de vreemdeling onderdaan
is van een andere staat dan vanwaar hij vervoerd wenst te worden dient hij
verwezen te worden naar de vertegenwoordiging van de UNHCR in het land van
verblijf. Is er geen UNHCR-vertegenwoordiging, dan dient de vreemdeling verwezen
te worden naar de vertegenwoordiging van UNDP en bij gebreke hiervan naar
de Nederlandse diplomatieke vertegenwoordiging. Als de vreemdeling onderdaan
is van het land waarvandaan hij wenst te vertrekken, dient hij in principe
verwezen te worden naar de Nederlandse diplomatieke vertegenwoordiging. In
acute noodsituaties kan de vervoerder contact opnemen met de Immigratie- en
Naturalisatiedienst te Schiphol. De IND bepaalt dan of de betrokken vreemdeling,
ook al is hij niet in het bezit van de juiste documenten, naar Nederland mag
worden gebracht.Als een vervoerder een niet of niet juist gedocumenteerde vreemdeling
naar Nederland heeft gebracht en hij heeft volgens bovenstaande richtlijnen
gehandeld dat zal er geen proces-verbaal worden opgemaakt terzake van vermoedelijke
overtreding van artikel 4 van het wetsvoorstel.Verder is in de richtlijn opgenomen dat de vervoerder het bestaan van
een strafuitsluitingsgrond aannemelijk moet maken. Zo is het mogelijk dat
de vervoerder een niet of onjuist gedocumenteerde vreemdeling heeft vervoerd
vanwege het vluchtrelaas dat deze heeft gegeven. Indien dit objectief gezien
een aannemelijk relaas was, kan de vervoerder zich op de strafuitsluitingsgrond
overmacht in de zin van noodtoestand beroepen. Wanneer het relaas, dat aannemelijk
was, bij nader inzien niet juist blijkt te zijn kan de vervoerder zich beroepen
op verschoonbare dwaling en is hij daarom niet strafbaar. Uit het vorenstaande
blijkt dat de vervoerder niet zelf verantwoordelijk is voor de beoordeling
of een vreemdeling bescherming behoeft en zich verder kan beroepen op een
strafuitsluitingsgrond.De leden van de VVD-fractie vragen of de huidige regeling voor het kopiëren
van documenten door vervoerders is geëvalueerd. Mocht geenevaluatie
beschikbaar zijn, dan nodigen de leden van de VVD-fractie de regering uit
deze alsnog te laten maken en mee te zenden bij de nota naar aanleiding van
het verslag.De regeling is niet officieel geëvalueerd. Wel zijn over het jaar
1999 de volgende gegevens beschikbaar. Bij 82 vluchten (afkomstig van één
van de 20 risico-luchthavens) werd jegens de vervoerder proces-verbaal opgemaakt
wegens het vervoeren van 165 vreemdelingen die niet in het bezit waren van
enig grensoverschrijdingsdocument. Van 57 van deze 165 vreemdelingen is door
de vervoerder het juiste afschrift overgelegd.De beschikbare gegevens zijn tot op heden summier van aard. Met het onlangs
gesloten convenant tussen de Staat der Nederlanden en de KLM, zie ook onze
brief van 2 februari jl. aan de Kamer (5006013/2000/DVB), zal een breder inzicht
ontstaan. Wij zeggen toe in de rapportages asielketen de Kamer periodiek te
informeren over deze materie.De leden van de VVD-fractie vragen verder om een nadere motivering waarom
het pleidooi van de Raad van Hoofdcommissarissen in zijn advies van 31 mei
1999 voor uitbreiding van deze verantwoordelijkheid van de vervoerder tot
de vreemdeling als bedoeld in artikel 3 onder b, (bijvoorbeeld hooligans),
niet is gehonoreerd.Onder paragraaf 41, laatste alinea, van het tweede deel van het nader
rapport hebben wij gesteld dat wij dit voorstel niet aanvaardbaar achten.
Vervoerders hebben een eigen verantwoordelijkheid om te bepalen of een persoon
wordt vervoerd. Bovendien zal het in de meeste gevallen voor de vervoerder
niet mogelijk zijn om objectief vast te stellen dat de vreemdeling bij aankomst
in Nederland een gevaar vormt voor de openbare orde. In aanvulling hierop
merken wij op dat vervoerders op basis van het aangeschafte reisticket van
de passagier een verplichting hebben om de desbetreffende persoon te vervoeren.
Een eventuele weigering van een vervoerder om toegang tot bijvoorbeeld een
vliegtuig te verlenen als verwacht wordt dat de passagier de rust in het vliegtuig
verstoort is een zaak tussen de vervoersmaatschappij en de passagier. De vervoerder
kan evenwel geen verantwoordelijkheid dragen voor het gedrag van de vreemdeling
na aankomst in Nederland omdat de vervoerder niet bevoegd is om vast te stellen
dat de vreemdeling een gevaar vormt voor de openbare orde. De ambtenaar belast
met grensbewaking heeft deze bevoegdheid wel.De leden van het CDA vernemen graag wat in het eerste lid moet worden
verstaan onder «de nodige maatregelen» die de vervoerder moet
nemen. Evenals de leden van de VVD-fractie vragen deze leden wat moet worden
verstaan onder: het toezicht dat «redelijkerwijs» van hem kan
worden gevorderd.Het voorgestelde eerste lid van artikel 4 is inhoudelijk gelijk aan artikel
6, tweede lid, eerste volzin, van de huidige wet. Ook in het huidige artikel
6, tweede lid is bepaald dat de vervoerder verplicht is de «nodige maatregelen
te nemen en het redelijkerwijs te vorderen toezicht te houden».De strafbaarstelling van vervoerders indien zij niet – of niet juist
gedocumenteerde vreemdelingen aanvoeren – is in de vreemdelingenwet
opgenomen ter uitvoering van een verplichting overeengekomen in de Schengenuitvoeringsovereenkomst.Zoals ook aangegeven in de wijziging van de Vreemdelingenwet met het oog
op uitvoering van de Schengenuitvoeringsovereenkomst (TK 1990–1991,
22 142, nr. 8 o.a. pagina 6) is «opzettelijk voor een open normatieve
delictsterm gekozen die naar bevind van zaken invulling behoeft. Wat een «nodige»
maatregel is, hangt geheel af van concrete omstandigheden en perspectieven». Ter invulling van deze delictsterm zijn door de minister van Justitie
richtlijnen voor vervoerders opgesteld (regeling van 2 oktober 1997, Stcrt.
1997, 191). Uit genoemde kamerstukken blijkt verder dan het redelijkerwijs
te vorderen toezicht betekent «het toezicht dat van beambten van vervoersmaatschappijen
in redelijkheid verlangd kan worden. Daarbij is verdisconteerd dat de vervoersbeambte
niet tot primaire taakstelling heeft grenscontroles uit te voeren».In de zorgverplichtingen die voortvloeien uit artikel 4, thans artikel
6 van de wet, wordt in de bestaande vervoersrichtlijn onderscheid gemaakt
tussen:– de zorgplichten voor het voorkomen van de aanvoer van vreemdelingen
die niet over de juiste documenten voor grensoverschrijding beschikken;– de afschriftplicht voor vervoerders;– de zorgplichten ten aanzien van vreemdelingen met een vluchtrelaas.Met betrekking tot de afschriftplicht van vervoerders hebben wij, in antwoord
op vragen van de leden van de fracties van VVD, CDA, RPF en GPV, besloten
om de verplichting in het tweede lid van artikel 4 als een «kan»-bepaling
te formuleren om daarmee duidelijker tot uitdrukking te laten komen dat de
verplichting om afschrift te nemen van documenten niet op alle vervoerders
rust. Met de gekozen formulering wordt dan ook beter aangesloten bij de huidige
praktijk en regelgeving. De afschriftplicht geldt thans voor vluchten van
die plaatsen van vertrek die specifiek zijn aangegeven in bijlage 8B van het
Voorschrift Vreemdelingen. Deze plaatsen worden aangewezen op basis van ervaringsgegevens
en worden regelmatig geactualiseerd en schriftelijk kenbaar gemaakt aan de
desbetreffende vervoerders. Er is dan ook niet – in reactie op een opmerking
van de leden van de fractie van het CDA – besloten tot wijziging van
de bepaling omdat sprake zou zijn van een falende praktijk die als norm wordt
gehanteerd voor de nieuwe regelgeving. Ook wij zijn van mening dat documentloosheid
en de gevolgen daarvan zoveel mogelijk moeten worden voorkomen maar vinden
dat dit door de beschreven gerichte aanpak kan worden gerealiseerd. In dit
verband verwijzen wij naar het recent tussen de Staat der Nederlanden en de
KLM afgesloten convenant inzake de beperking van de aanvoer van niet- of onjuist
gedocumenteerde vreemdelingen. Zoals wij ook hebben aangegeven in onze brief
van 2 februari jongstleden aan de Kamer, zet de Staat met dit convenant op
effectieve en realistische wijze een belangrijke stap in de beoogde terugdringing
van het aantal inreizende nietof onjuist gedocumenteerden.Tenslotte vernemen de leden van de CDA-fractie in dit verband graag welke
mogelijkheden de regering ziet voor toepassing van biometrische identificatie.Op 24 maart 1998 is in een overleg tussen de minister van Binnenlandse
Zaken en de Tweede Kamer besloten tot de nieuwe generatie reisdocumenten.
Op 3 juni 1999 heeft hierover een vervolgoverleg plaatsgevonden met de minister
voor het Grote Steden- en Integratiebeleid. In dit overleg heeft de minister
aangegeven dat hij verwacht dat het in 2003 mogelijk moet zijn om biometrie
op grote schaal betrouwbaar en veilig toe te passen. Mocht dit technisch eerder
mogelijk zijn dan zal de regering eerder gebruik maken van biometrische toepassingen.Voor wat betreft de vreemdelingendocumenten volgt het ministerie van Justitie
de ontwikkelingen bij de nieuwe generatie reisdocumenten.De leden van de RPF en GPV vragen naar de wijze waarop de vervoerder kan
worden aangepakt die de verplichtingen van de artikelen 3 en 4 niet nakomt. Overtreding van artikel 4 kan worden bestraft met een geldboete van de
tweede categorie of hechtenis van zes maanden. Proces-verbaal wordt opgemaakt
in alle gevallen waarin als gevolg van het nalaten van de zorg- of afschriftplicht
een niet of onjuist gedocumenteerde vreemdeling binnen Nederland is gebracht.
Alle processen verbaal worden doorgezonden aan het Openbaar Ministerie. In
beginsel zal eerst een transactie worden aangeboden door het Openbaar Ministerie.Daarnaast geldt – los van de strafbaarstelling van artikel 4 –
voor de vervoerder een terugvoerverplichting van de niet of niet juist gedocumenteerde
vreemdeling op grond van artikel 63 van het wetsvoorstel.De leden van de VVD-fractie vragen voorts wat in artikel 4, vierde lid,
wordt bedoeld met: «Iedere vervoerder die zich buiten Nederland schuldig
maakt aan schending van de in die leden bedoelde verplichtingen».Het vierde lid van artikel 4 komt inhoudelijk overeen met het vierde lid
van artikel 6 van de huidige Vreemdelingenwet. Met dit vierde lid is beoogd
om extraterritoriaal rechtsmacht te claimen omdat de vervoerder veelal in
het buitenland aan deze verplichtingen moet voldoen (TK 1991–1992, 22 753,
nr. 3 pagina 46).Artikel 5De leden van de VVD en het CDA vragen om een verduidelijking van het derde
lid. Zij willen weten in welke gevallen dit speelt en om welke verblijfsvergunningen
het gaat. Als het alleen om de verblijfsvergunning ex artikel 26 gaat, verdient
het volgens de VVD-fractie aanbeveling dat expliciet in het artikel op te
nemen, anders wordt namelijk het mvv-vereiste omzeild. Ook vragen de leden
van de fracties van het CDA en RPF en GPV naar de rol van het mvv-vereiste
in dit verband.Wij zijn bereid om de aanbeveling tot aanpassing van het derde lid over
te nemen. In de nota van wijziging stellen wij dan ook voor om het derde lid
te beperken tot verblijfsvergunningen asiel. Een vreemdeling wiens toegang
is geweigerd kan aan een buitengrens – zoals ook in het Vreemdelingenbesluit
nader is geregeld – geen reguliere aanvraag indienen. Indien een mvv
is vereist dient deze bovendien reeds in het buitenland te zijn aangevraagd.
Overigens is alleen voor asielzoekers van belang – met het oog op risico
van refoulement – dat geen onmiddellijke terugzending volgt op de toegangsweigering.Volledigheidshalve wijzen wij erop dat een reguliere vreemdeling wiens
toegang is geweigerd op grond van artikel 6 in het grenshospitium kan worden
geplaatst.De leden van de VVD-fractie vragen waarom het begrip «verwijdering»
is vervangen door het begrip «uitzetting».In de huidige wet worden de begrippen uitzetting en verwijdering naast
elkaar gebruikt terwijl het onderscheid niet volledig helder is. Uit oogpunt
van uniformiteit en vereenvoudiging hebben wij ervoor gekozen om in het wetsvoorstel
nog slechts het begrip uitzetting te hanteren. Onder uitzetting worden verstaan
alle vormen van gedwongen vertrek van de vreemdeling.De leden van de fracties van RPF en GPV verzoeken om een toelichting waarom
in het tweede lid van artikel 5 alleen gesproken wordt van de vervoermiddelen
vaartuig of luchtvaartuig. De reden hiervoor is dat de vreemdeling die Nederland binnenkomt via de
buitengrens dit, gelet op de aard van de Nederlandse buitengrens, alleen kan
doen aan boord van een vaartuig of luchtvaartuig.Artikel 6De leden van de fractie van PvdA vragen of het juist is dat – in
tegenstelling tot in zijn algemeenheid het geval is bij vreemdelingenbewaringszaken –
wel hoger beroep mogelijk is ten aanzien van het opleggen van een artikel
6 maatregel.Deze leden hebben terecht een omissie in het wetsvoorstel geconstateerd.
In artikel 82 is een besluit of handeling op grond van hoofdstuk 2, waaronder
artikel 6 valt, ten onrechte niet uitgezonderd van hoger beroep. Met de voorgestelde
nota van wijziging wordt deze omissie hersteld en wordt hoger beroep tegen
een dergelijke maatregel uitgesloten.De leden van de fractie van GroenLinks vragen naar de maximum termijn
waarbinnen een vreemdeling op grond van dit artikel van zijn vrijheid kan
worden beroofd en of het, uit het oogpunt van rechtszekerheid, niet van belang
dat een termijn bekend is.Net als onder de huidige wet is er geen wettelijke maximumtermijn geregeld.
De jurisprudentie hierover is sedert jurisprudentie van de Rechtseenheidskamer
naar onze mening voldoende uitgekristalliseerd. Een vrijheidsbenemende maatregel
die langer duurt dan zes maanden zal streng worden getoetst. Wij gaan er vooralsnog
vanuit dat deze jurisprudentie onder de nieuwe wet gehandhaafd zal blijven.De leden van het CDA vragen waarvan de effectuering van de leden een t/m
drie van dit artikel afhankelijk is.Zoals wij ook in de memorie van toelichting hebben aangegeven blijven
de criteria die thans ter uitvoering van artikel 7a van de huidige wet in
de Vreemdelingencirculaire (B7/14) zijn neergelegd van toepassing.De leden van de fractie van GroenLinks vragen aan welk soort regime de
regering denkt en welke faciliteiten zullen worden geboden in de ruimte als
bedoeld in dit artikel. Zij vragen of dit niet de vorm kan hebben van een
opvangcentrum met gesloten deuren, nu de vrijheidsbeneming slechts ten doel
heeft de uitzetting te kunnen effectueren. Verder vragen deze leden naar de
stand van zaken met betrekking tot de beloofde notitie over het regime van
vreemdelingenbewaring.Het regime en de faciliteiten zijn neergelegd in het Reglement regime
in Grenslogies (Stb. 1993, 45).Wij benadrukken dat het Grenshospitium de vreemdeling geen andere beperking
oplegt dan dat de vreemdeling geen toegang tot Nederland krijgt. Het regime
van het Grenshospitium kan niet worden vergeleken met het regime in een Huis
van Bewaring en valt niet als zwaar te karakteriseren.Verder kunnen wij de leden van de fractie van GroenLinks mededelen dat
de notitie over het regime van vreemdelingenbewaring binnenkort aan de Kamer
zal worden toegezonden.Artikel 7De leden van de CDA-fractie vragen voor hoe lang een vreemdeling na vrijlating
uit het huis van bewaring op grond van artikel 6 zijn vrijheid kan worden
ontnomen en of dit geldt ter fine van uitzetting. Als een vreemdeling na vrijlating uit een huis van bewaring op grond van
artikel 6 (wederom) van zijn vrijheid wordt beroofd zijn de regels van artikel
6 jo artikel 5 van toepassing. Zoals is geantwoord bij artikel 6, is daaraan
geen wettelijke maximale termijn gesteld. De vreemdeling wordt van zijn vrijheid
beroofd omdat zijn toegang tot Nederland is geweigerd en deze maatregel wordt
in elk geval opgeheven als hij uit Nederland kan vertrekken.HOOFDSTUK 3. VERBLIJFAfdeling 1. Rechtmatig verblijfArtikel 8AlgemeenDe leden van de VVD-fractie betreuren het dat nog steeds niet duidelijk
is wat wordt gedaan om illegaal verblijf in Nederland effectief tegen te gaan.
Zij verzoeken de regering in dit verband op de volgende vragen in te gaan:
hoeveel vreemdelingen verblijven naar schatting illegaal in Nederland; zijn
de overheden, de overheidsinstanties, de door overheden (mede)gefinancierde
instellingen en de overheidsfunctionarissen inmiddels geïnstrueerd over
het melden bij een centraal meldpunt van alle constateringen van illegaal
verblijf van vreemdelingen in Nederland (motie Kamp c.s. Kamerstuk 19 637,
nr. 465); is geregeld dat op ieder van deze meldingen adequaat wordt gereageerd
in de vorm van het uitzetten van betrokken vreemdelingen?Wij verwijzen deze leden naar de brief van 15 februari jongstleden aan
de Kamer (5006023/2000/DVB) waarin is ingegaan op de genoemde motie en het
binnenkort aan de Kamer toe te zenden standpunt over het rapport Engbersen
c.s. «de ongekende stad».De leden van de VVD-fractie vragen de regering aan te geven waarom in
het wetsvoorstel niet ondubbelzinnig is vermeld dat het niet toegestaan is
zonder verblijfsvergunning in Nederland te verblijven, dat een vreemdeling
zonder verblijfsvergunning Nederland moet verlaten en dat anders tegen haar
of hem wordt opgetreden.In het wetsvoorstel is naar onze mening ondubbelzinnig opgenomen dat een
vreemdeling die niet of niet langer rechtmatig verblijft, Nederland uit eigen
beweging dient te verlaten binnen een bepaalde vertrektermijn (artikel 59).
Voor vreemdelingen die nimmer rechtmatig in Nederland hebben verbleven geldt
op grond van artikel 60 dat zij Nederland onmiddellijk dienen te verlaten.Verder is in het wetsvoorstel uitdrukkelijk bepaald dat een vreemdeling
die Nederland niet uit eigen beweging verlaat, kan worden uitgezet.De leden van de CDA-fractie vragen zich af hoe moet worden verstaan dat
de aansluiting met de systematiek van de Koppelingswet «zoveel mogelijk»
blijft gehandhaafd en of de kans bestaat dat onder de nieuwe wet van een geringere
aansluiting sprake zou kunnen zijn dan onder de huidige.Verder vragen deze leden of de in de herfst van 1999 voorziene evaluatie
van de Koppelingswet al beschikbaar is en of die aanleiding geeft tot de conclusie
dat de aangebrachte koppeling in de praktijk niet werkbaar zou zijn en dat
de wet zou moeten worden aangepast.Ook de leden
van de VVD fractie vragen naar de evaluatie van de koppelingswet en verzoeken
de regering er voor zorg te dragen dat de Tweede Kamer deze evaluatie uiterlijk ontvangt ten tijde van het indienen van de nota naar aanleiding
van het verslag.Met de in de memorie van toelichting gekozen woorden hebben wij bedoeld
te zeggen dat zoveel mogelijk de bepalingen met betrekking tot het rechtmatig
verblijf en het koppelingsbeginsel, die in de huidige wet zijn opgenomen,
zijn overgenomen in onderhavig wetsvoorstel. Wij hebben alleen in artikel
8, dat artikel 1b van de huidige wet vervangt, een aantal wijzigingen doorgevoerd.De evaluatie van de koppelingswet is op 22 december 1999 aan de Tweede
Kamer verzonden.Onderdeel fDe leden van de fractie van het CDA vragen onderdeel f moet worden verstaan,
waarin wordt gesteld: «dezerzijds wordt er voortaan van uit gegaan dat
de woorden «ingevolge deze wet» ook omvatten een beschikking ingevolge
deze wet» en vragen of hierover geen zekerheid bestaat.Met de zinsnede hebben wij willen aangeven dat naar de mening van de wetgever
dat de zinsnede «ingevolge deze wet» in dit onderdeel alsmede
in de onderdelen g en h van artikel 8 niet alleen ziet op de wettelijke bepalingen
maar ook de beschikkingen die op grond van deze wettelijke bepalingen gegeven
worden.Onderdeel jDe leden van de fractie van de PvdA hebben bij artikel 8 opgemerkt de
voorkeur te geven aan de formulering zoals deze is neergelegd in het huidige
artikel 25.Wij nemen aan dat de vraag van deze leden betrekking heeft op artikel
62 en niet op artikel 8, onderdeel j. Zoals in de toelichting op artikel 62
is aangegeven zijn wij van mening dat de voorgestelde redactie van artikel
62, ten opzichte van het huidige artikel 25, beter tot uitdrukking brengt
dat uitzetting slechts achterwege blijft indien de vreemdeling dan wel een
van zijn gezinsleden om gezondheidsredenen niet kan of kunnen reizen. In die situatie zal de uitzetting worden opgeschort totdat
de gezondheidssituatie dusdanig is verbeterd dat de vreemdeling of zijn gezinslid
wel kan reizen.Onderdeel kDe vraag van de leden van de fractie van het CDA naar de aard en de omvang
van de in onderdeel k bedoelde gevallen waarin op grond van artikel 17 van
de Rijkswet op het Nederlanderschap een procedure is begonnen beantwoorden
wij als volgt.Jaarlijks worden tien à vijftien verzoeken als bedoeld in artikel
17 van de Rijkswet op het Nederlanderschap ingediend. Het betreft verzoeken
tot vaststelling dat iemand het Nederlanderschap bezit of heeft bezeten. Door
de uiteenlopende aard van de relevante bepalingen in de Rijkswet op het Nederlanderschap,
de vroegere nationaliteitsregelingen en de toescheidingsovereenkomsten, is
de rechtsvraag in deze verzoeken zeer divers.Onderdeel lVerschillende fracties hebben vragen gesteld over artikel 8, onderdeel
l. De leden van de fractie van het CDA vragen waarom in bedoelde gevallen
van vrouwenhandel gekozen is voor een bedenkfase van maximaal drie maanden.
De leden van de fracties van CDA en RPF en GPV verzoeken verder
om een groot aantal cijfermatige gegevens. De leden van de fracties van RPF
en GPV vragen tenslotte naar de criteria die na de eerste verblijfsvergunning
worden aangelegd om te bepalen of verblijf al dan niet wordt toegestaan.Uit artikel 8 onder l volgt dat de vreemdeling in Nederland rechtmatig
verblijf heeft gedurende de periode waarin de vreemdeling in de gelegenheid
wordt gesteld aangifte te doen van overtreding van artikel 250a van het Wetboek
van Strafrecht. Het is staand beleid, thans neergelegd in de Vreemdelingencirculaire,
dat aan mogelijke slachtoffers een periode wordt gegeven van maximaal drie
maanden, waarbinnen zij moeten beslissen of zij aangifte willen doen. Deze
bedenkfase wordt gegeven omdat slachtoffers van seksuele gewelddaden vaak
pas na wat langere tijd hun ervaringen kunnen uiten. Een bedenktijd van maximaal
drie maanden wordt een redelijke termijn geacht. Gedurende die periode wordt
hun uitzetting uit Nederland door de vreemdelingendienst opgeschort en komen
zij in aanmerking voor voorzieningen krachtens de Regeling verstrekkingen
bepaalde categorieën vreemdelingen (Rvb).Het gaat jaarlijks om enkele tientallen gevallen van mogelijke slachtoffers
die gebruik willen maken van deze bedenkfase. Niet al deze mogelijke slachtoffers
doen na ommekomst van deze bedenkfase daadwerkelijk aangifte van mensenhandel.
Ook doet een gedeelte van de slachtoffers van mensenhandel direct aangifte
en maakt dus geen gebruik van de bedenkfase.Als aangifte is gedaan kan een verblijfsvergunning worden verleend aan
slachtoffers van mensenhandel en getuige-aangevers van mensenhandel om de
betrokkene een verblijfstitel te verschaffen voor de duur van het opsporings-
en vervolgingsonderzoek en de berechting in feitelijke aanleg van de verdachte(n)
van het plegen van het strafbare feit, waarvan aangifte is gedaan.De verblijfsvergunning wordt verleend, tenzij tegen het verblijf van het
slachtoffer van mensenhandel bezwaar bestaat uit een oogpunt van gevaar voor
de openbare orde of de nationale veiligheid. Het ontbreken van voldoende middelen
van bestaan wordt niet tegengeworpen.In 1999 zijn in totaal 48 vergunningen tot verblijf afgegeven aan slachtoffers
van mensenhandel die daarvan aangifte hebben gedaan. 8 aanvragen om een vergunning
tot verblijf zijn afgewezen. Er zijn 2 vergunningen tot verblijf ingetrokken
en in 5 zaken is de geldigheidsduur van de vergunning tot verblijf niet verlengd.
Niet alle slachtoffers die aangifte hebben gedaan van mensenhandel willen
in Nederland verblijven gedurende het opsporings- en vervolgingsonderzoek
en de berechting van de verdachte(n). In 1998 zijn in totaal 21 vergunningen
tot verblijf verleend. De toename houdt verband met de intensivering van het
toezicht en de controles in de prostitutiebranche.Het aantal (mogelijke) slachtoffers van mensenhandel dat in totaal is
uitgezet is niet uit de geautomatiseerde systemen te achterhalen.De leden van de fractie van het CDA vragen hoe een vreemdeling die nog
niet beschikt over een document waaruit zijn rechtmatig verblijf blijkt, moet
aantonen dat hij rechtmatig in Nederland verblijft, bijvoorbeeld als hij in
een bepaalde situatie in aanraking komt met de politie.Als de vreemdeling nog niet in het bezit is van een document waaruit zijn
rechtmatig verblijf blijkt, zal de vreemdeling ter vaststelling van zijn identiteit
zijn paspoort dienen te overleggen. Als de vreemdeling een aanvraag heeft
ingediend is in het paspoort een aantekening geplaatst waaruit dit blijkt.
Aan de hand van het Centraal Register Vreemdelingen en het Vreemdelingen Administratie
Systeem zal vastgesteld worden of hij rechtmatig in Nederland verblijft. Artikel 10De leden van de fractie van PvdA vragen of dit artikel betekent dit dat
een vreemdeling die in bewaring zit geen aanspraak heeft op bijstand door
de reclassering en zo ja of op deze manier conform de beginselen in het strafrecht
wordt gehandeld. Ook de leden van de fractie van D66 vragen of vreemdelingen
die hier niet rechtmatig verblijven en strafbare feiten begaan, aanspraak
kunnen maken op voorzieningen, zoals voorzieningen in de sfeer van bijstand
door de reclassering.De reclassering is in het algemeen terughoudend met het doen van een aanbod
aan illegaal in het land verblijvende personen, die met het strafrecht in
aanraking zijn gekomen. Aan illegalen die in een detentie-inrichting verblijven
kan in voorkomende gevallen doorde reclassering
in crisissituaties een passend aanbod worden gedaan. Daarnaast kan de reclassering
bemiddelen bij het regelen van bezoek door een vrijwilliger. In verschillende
arrondissementen ondersteunt de reclassering bezoekersgroepen van vrijwilligers,
die gedetineerden zonder verwanten in Nederland, dus met name buitenlanders,
bezoeken. Indien op verzoek van de rechterlijke macht de reclassering wordt
gevraagd, aangaande een in bewaring gestelde illegale vreemdeling,een voorlichtingsrapport uit te brengen ten behoeve van
de strafzitting, zal de reclassering daaraan gehoor geven. Uit deze taak kan
ook een, al dan niet gelijktijdige, kortdurende crisisinterventie voortvloeien.De reclassering doet uiteraard geen aanbod voorbegeleiding en/of toezichtten
behoeve van de reïntegratie, aangezien illegale vreemdelingen na ommekomst
van de straf Nederland dienen te verlaten.De leden van de fractie van D66 vragen of vreemdelingen die hier niet
rechtmatig verblijven aanspraak kunnen maken op voorzieningen zoals rechtshulp.
De leden van de VVD-fractie zijn van mening dat personen die niet rechtmatig
in Nederland verblijven geen gratis rechtsbijstand moeten kunnen krijgen en
vragen of artikel 6 EVRM daaraan in de weg staat.Uit de tekst van artikel 10, tweede lid, van het wetsvoorstel volgt dat
vreemdelingen die hier niet rechtmatig verblijven aanspraak kunnen maken op
rechtshulp. In antwoord op de vraag van de VVD-fractie menen wij in het licht
van de jurisprudentie over artikel 6 EVRM te moeten stellen dat dit artikel
inderdaad betekent dat, wanneer is voldaan aan de condities die zijn neergelegd
in de Wet op de rechtsbijstand, ook illegaal verblijvende vreemdelingen aanspraak
maken op rechtsbijstand in civiele en bestuursrechtelijke gedingen. Bij de
behandeling van de koppelingswet zijn wij hier uitvoerig op ingegaan. Wij
verwijzen voor een nadere toelichting graag naar nota naar aanleiding van
het verslag bij de koppelingswet (TK 1995/96, 24 233, nr. 6, pagina 49).Voorts vragen de leden van de fractie van D66 of de groep vreemdelingen
die niet uitzetbaar is (de «technisch niet verwijderbaren») nog
aanspraak heeft op voorzieningen.Vreemdelingen die niet (meer) rechtmatig in Nederland verblijven hebben
geen aanspraak op voorzieningen. In de terugkeernotitie hebben wij neergelegd
dat in beginsel elke vreemdeling terug kan keren. Slechts in die gevallen
waarin wordt vastgesteld dat vertrek van de vreemdeling buiten zijn schuld
niet mogelijk is, kan de vreemdeling aanspraak behouden op opvangvoorzieningen
geboden door het Centraal Orgaan opvang asielzoekers. Buiten schuld dient
in dit verband beschouwd te worden als een objectief criterium, te weten dat
de vreemdeling niet in het bezit kan komen van een document waarmee hij kan
reizen. Artikel 11In antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie of Dublinclaimanten
onder de nieuwe wet aanspraak maken op opvang merken wij op dat in het wetsvoorstel
geen regels zijn opgenomen over opvang. Deze zijn neergelegd in de Regeling
verstrekkingen asielzoekers krachtens de Wet COA. Daarin is bepaald dat Dublinclaimanten
geen recht hebben op opvang.Artikel 12De leden van de CDA-fractie verzoeken de regering om een indicatie van
de verschillende termijnen te geven die volgens het tweede lid voor te onderscheiden
categorieën vreemdelingen kunnen worden vastgesteld.In het Vreemdelingenbesluit zal de duur van vrije termijn voor verschillende
categorieën vreemdelingen nader worden uitgewerkt (vgl. artikel 46 van
het huidige Vreemdelingenbesluit).Voor houders van een transitvisum of voor vreemdelingen die op doorreis
zijn geldt als vrije termijn de tijd die voor de voortzetting van de reis
noodzakelijk is. Voor houders van een reisvisum geldt als vrije termijn de
duur van het visum. Voor vreemdelingen die voor een verblijf van niet langer
dan drie maanden naar Nederland zijn gekomen is de vrije termijn drie maanden.Voor onderdanen van Staten partij bij de Europese Unie of de Europese
Economische Ruimte zijn wij voornemens om een termijn van zes maanden –
in plaats van de huidige drie maanden – te gaan hanteren. Voor overige
vreemdelingen geldt een kortere termijn.De leden van de fractie van het CDA vragen hoe onder de nieuwe wet zal
worden opgetreden tegen illegale arbeid en illegale tewerkstelling en of hier
sprake is van een juridische of een praktische verandering.De Wet arbeid vreemdelingen biedt het bijzondere juridische kader om tegen
illegale arbeid en illegale tewerkstelling op te treden. De Vreemdelingenwet
is het kader voor de bestrijding van illegaal verblijf.Voor wat betreft de Wet arbeid vreemdelingen willen wij er op wijzen dat
deze wet vorig jaar is geëvalueerd. De Tweede Kamer is hierover bij brief
van 23 juni 1999 geïnformeerd. Op 2 september 1999 is het evaluatieonderzoek
in een algemeen overleg met de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid
besproken (kamerstukken II, 1998/99, 26 800 XV, nr. 4).Uit de evaluatie is gebleken dat de Wav niet alleen een duidelijk en goed
uit te voeren wet is maar ook dat de wet voldoende mogelijkheden biedt om
overtredingen aan te pakken. Wel is de evaluatie en een aanvullende inventarisatie
aanleiding om de Wet arbeid vreemdelingen op een aantal punten te wijzigen.
De voorgestelde wijzigingen strekken ertoe de doelmatigheid en doeltreffendheid
van de uitvoering en handhaving van de wet te verhogen. Ook kan met de wetswijziging
een stevigere juridische basis worden gegeven aan de bestaande uitvoeringspraktijk.In juridisch opzicht wordt er in het onderhavige wetsvoorstel ten opzichte
van de huidige wet slechts één wijziging voorgesteld. In het
voorstel is in artikel 14 opgenomen dat een verblijfsvergunning voor bepaalde
tijd (regulier) kan worden afgewezen indien de vreemdeling voor een werkgever
arbeid verricht, zonder dat aan de Wet arbeid vreemdelingen is voldaan. Hiervoor
verwijzen wij naar paragraaf 1.9.2 van het algemeen deel van deze nota. De vraag van de leden van de fracties van GPV en RPF of het bepaalde in
dit artikel betrekking heeft op toeristen, studenten e.d. beantwoorden wij
bevestigend. In dit artikel is bepaald dat vreemdelingen onder voorwaarden
voor korte duur in Nederland kunnen verblijven, zonder dat zij in het bezit
hoeven te zijn van een verblijfsvergunning. Voor toeristen anders dan gemeenschapsonderdanen,
geldt dat zij gedurende de vrije termijn niet in Nederland mogen werken. Als
zij gaan werken verblijven ze niet meer voor toeristische doeleinden in Nederland
en dienen zij aan andere voorwaarden te voldoen. Zo zal de werkgever in de
meeste gevallen in het bezit dienen te zijn van een tewerkstellingsvergunning.Afdeling 2. De verblijfsvergunning regulierArtikel 13Eerste lidDe leden van de fracties van VVD, CDA en GroenLinks vragen duidelijkheid
over de situaties waarin gebruik wordt gemaakt van de bevoegdheid om een vergunning
tot verblijf te wijzigen. De fractie van GroenLinks wil daarbij vernemen of
de vreemdeling daartegen bezwaar kan maken en of een Algemene maatregel van
bestuur, waarin criteria worden vastgelegd voor de gebruikmaking van deze
bevoegdheid, dan niet verstandig zou zijn.Ingevolge artikel 11, tweede lid, van de huidige Vreemdelingenwet, kan
de vergunning worden verleend onder een beperking die verband houdt met het
doel waarvoor verblijf is toegestaan, en kan die beperking op aanvraag van
de vreemdeling of ambtshalve worden gewijzigd. Het voorstel brengt daarin
geen wijziging, met dien verstande dat de verblijfsvergunning voor bepaalde
tijd voortaan altijd onder een beperking verband houdende met het verblijfsdoel
wordt verleend.Het uitgangspunt is dat de vreemdeling, die voor een bepaald doel in het
bezit is gesteld van een verblijfsvergunning, bij het bereiken of het vervallen
van dat doel, Nederland weer moet verlaten, tenzij hij in het bezit kan worden
gesteld van een verblijfsvergunning voor onbepaalde duur. Die laatste vergunning
wordt immers niet onder een bepaalde beperking verleend. Nochtans wordt in
bepaalde gevallen het verblijf van die vreemdeling niet beëindigd, maar
zal die vreemdeling voortgezet verblijf worden toegestaan. Omdat de vreemdeling
in die gevallen niet langer meer voldoet aan de beperking waaronder de verblijfsvergunning
oorspronkelijk is verleend, zal de beperking van die vergunning moeten worden
gewijzigd. Daarbij valt onder meer te denken aan de vreemdeling wiens huwelijk,
op grond waarvan hij in het bezit is gesteld van een verblijfsvergunning,
is verbroken.Hoewel de wijziging van de vergunning ook ambtshalve kan plaatsvinden,
geschiedt dat in verreweg de meeste gevallen op aanvraag van de vreemdeling,
die immers melding moet maken van het feit dat het doel waarvoor verblijf
in Nederland was toegestaan komen te vervallen. Bij die gelegenheid zal de
vreemdeling aangeven voor een ander doel in Nederland te willen blijven.Indien de vreemdeling geen aanvraag indient maar de vreemdelingendienst
op andere wijze bekend is dat het verblijfsdoel is gewijzigd, geldt als hoofdregel
dat de verblijfsvergunning wordt ingetrokken. De vreemdelingendienst kan in
dat geval de vergunning slechts ambtshalve wijzigen indien kan worden vastgesteld
dat de vreemdeling aan de voorwaarden voor het nieuwe verblijfsdoel voldoet.
Dit zal slechts in zeer bijzondere gevallen mogelijk zijn. Daarom achten wij
het niet wenselijk om in een algemene maatregel van bestuur de criteria vast
te legen voor de gebruikmaking van deze bevoegdheid. Tegen de wijziging van de vergunning kan de vreemdeling – in antwoord
op een vraag van de leden van de fractie van GroenLinks – bezwaar aantekenen.De vragen van de verschillende fracties over de alleenstaande minderjarige
asielzoekers zijn in paragraaf 3.4 van het algemeen deel van deze nota
beantwoord of komen aan de orde in de AMA-notitie.In antwoord op een vraag van de leden van de VVD-fractie over de gevallen
waarin een vergunning voor bepaalde tijd ambtshalve kan worden verleend, delen
wij mee dat wij vooralsnog denken aan de alleenstaande minderjarige asielzoekers
(AMA's) en aan asielzoekers die op grond van het driejarenbeleid in aanmerking
komen voor een vergunning. Wij verwijzen naar paragraaf 3.4 respectievelijk
1.12 van het algemeen deel van deze nota en voor wat betreft de AMA's naar
het gestelde in het nader rapport en de memorie van toelichting (pagina 24).De leden van de VVD-fractie vragen wat het verschil is tussen artikel
4, lid 1 sub e en artikel 4:81 van de Awb.Waarschijnlijk is sprake van een verschrijving van het artikelnummer.
Wij gaan er – gelet op de plaats van de vraag – vanuit dat de
VVD-fractie artikel 13, eerste lid, onder e bedoelt en beantwoorden de vraag
als volgt. Er is geen sprake van een verschil tussen artikel 13, eerste lid,
onder e en artikel 4:81 Awb. Deze bepalingen liggen min of meer in elkaars
verlengde. In artikel 13 is de bevoegdheid neergelegd om een vergunning ambtshalve
te verlenen. In de beleidsregels op grond van 4;81 Awb kan worden neergelegd
in welke gevallen van deze bevoegdheid gebruik kan worden gemaakt.De leden van de fracties van RPF en GPV vragen naar de onderlinge verhouding
tussen de aanvragen op grond van de artikelen 13 en 18 (regulier) en de aanvragen
op grond van de artikelen 26 en 31 (asiel). Deze leden vragen in hoeverre
het mogelijk is dat aanvragen om een verblijfsvergunning regulier, lopende
of na de procedure, worden omgezet in aanvragen om een verblijfsvergunning
asiel en andersom. Verder vragen deze leden wat in dit kader bijvoorbeeld
de betekenis van de bepaling onder artikel 15, eerste lid onder f is.Het is mogelijk om twee aanvragen tegelijkertijd in te dienen, dus zowel
voor een verblijfsvergunning asiel als voor een verblijfsvergunning regulier.
Vervolgens worden deze aanvragen getoetst aan de weigeringsgronden. In artikel
28, onder b is bepaald dat een aanvraag om een verblijfsvergunning bepaalde
tijd asiel wordt afgewezen indien de vreemdeling reeds rechtmatig in Nederland
verblijft als bedoeld in artikel 8, onder a tot en met e en m Ingevolge artikel
28, onder c, wordt de aanvraag om een verblijfsvergunning bepaalde tijd asiel
afgewezen indien de vreemdeling eerder een aanvraag heeft ingediend waarop
nog niet onherroepelijk is beslist en hij op grond van die aanvraag rechtmatig
in Nederland verblijft. Een dergelijke afwijzingsgrond is niet opgenomen in
afdeling 2 van het wetsvoorstel over de reguliere verblijfsvergunningen. De
gronden van artikel 14, met name het mvv-vereiste, bieden naar onze mening
voldoende mogelijkheden om reguliere aanvragen ingediend tijdens of na een
asielprocedure af te wijzen. Overigens wijzen wij erop dat uit de evaluatie
van het wettelijke mvv-vereiste, bij brief van 31 januari jongstleden (TK
1999–2000, 19 637, nr. 495) toegezonden aan de Kamer, geen aanwijzingen
naar voren zijn gekomen dat de asielprocedure thans wordt misbruikt om het
mvv-vereiste bij reguliere vergunningen te omzeilen. Artikel 15, eerste lid, onder f, heeft in dit verband geen betekenis.
Ingevolge deze bepaling geldt het mvv-vereiste niet als de vreemdeling verzoekt
om wijziging van zijn verblijfsvergunning. Het gaat hierbij steeds om een
wijziging van een beperking verbonden aan een reguliere vergunning en dus
niet om een wijziging van een verblijfsvergunning regulier in een verblijfsvergunning
op asielgronden.Tweede lidZowel de leden van de fractie van de PvdA als die van GroenLinks vragen
naar een nadere motivering van het voorstel om een verblijfsvergunning voor
bepaalde tijd regulier nog slechts met beperking te verlenen. Dat een dergelijke
wijziging een gevolg is van het onderscheid dat in het wetsvoorstel wordt
gemaakt tussen de verblijfsvergunning op reguliere gronden en op asielgronden
is naar het oordeel van de leden van de PvdA fractie niet overtuigend.Zoals in de memorie van toelichting (pagina 24) is gesteld, wordt dit
slechts voor een deel verklaard door het onderscheid tussen asiel en regulier
in het wetsvoorstel. Daarnaast is aangegeven dat met deze wijziging een belangrijk
uitgangspunt van het reguliere toelatingsbeleid wettelijk wordt vastgelegd.
Zolang de vreemdeling nog niet in het bezit is van een verblijfsvergunning
voor onbepaalde tijd is het verblijfsrecht aan een beperking verband houdende
met het verblijfsdoel verbonden en kan de vergunning worden ingetrokken indien
niet meer aan de beperking wordt voldaan (artikelen 16 en 17). Hiermee komt
tevens tot uitdrukking dat een verblijfsvergunning alleen maar kan worden
verleend indien daartoe een grond aanwezig is en de vreemdeling zich bij zijn
aanvraag om verblijf moet beroepen op deze grond en dit moet motiveren. Verder
heeft de beperking die ook zichtbaar op het vreemdelingendocument wordt aangetekend
een functie in het kader van het vreemdelingentoezicht.De leden van de GroenLinks-fractie vragen hoe dit voorstel zich verhoudt
tot de discretionaire bevoegdheid om een vergunning te verlenen, zonder dat
er sprake is van een beperking.De leden van de fracties van RPF en GPV stellen vast dat artikel 13 de
minister een grote vrijheid geeft bij de bepaling wanneer een vergunning voor
bepaalde tijd wordt verleend en vragen of beoogd wordt tot beleidswijzigingen
te komen op dit punt.Ingevolge artikel 13, tweede lid, is de minister van Justitie niet meer
bevoegd een vergunning zonder beperking te verlenen. Dit laat onverlet dat
de minister van Justitie een discretionaire bevoegdheid heeft om een vergunning
te verlenen. Dit volgt uit artikel 13, eerste lid, dat bepaalt dat Onze Minister
bevoegd is een aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning voor
bepaalde tijd in te willigen. Indien Onze Minister een verblijfsvergunning
verleend, kan dit ingevolge het tweede lid van artikel 13, nog slechts een
vergunning onder beperking zijn.In paragraaf 1.9.2 van het algemeen deel van deze nota is uiteengezet
waarom wij besloten hebben de toelatingsgronden voor de verblijfsvergunning
voor bepaalde tijd regulier niet in de wet op te nemen. Wij hebben daarbij
aangegeven dat wij wel overwegen om deze gronden alsmede de beperkingen die
aan de vergunning kunnen worden verbonden op te nemen in het Vreemdelingenbesluit.
Daarin zal tevens worden opgenomen dat de minister van Justitie in bijzondere
gevallen een vergunning kan verlenen onder een andere beperking dan in het
besluit genoemd. Daarmee komt de hiervoor genoemde discretionaire bevoegdheid
van Onze Minister tot uitdrukking. De leden van de CDA-fractie vragen naar het verschil tussen een «voorschrift»
(in het tweede lid van artikel 13) en een «voorwaarde» en vragen
welke voorschriften worden bedoeld.In de memorie van toelichting op het wetsvoorstel zijn wij op pagina 25
ingegaan op dit verschil en hebben wij aangegeven dat in de afgelopen jaren
voorschriften zijn verworden tot voorwaarden. Als voorbeeld hebben wij de
garantstelling genoemd. De garantstelling is ingevolge artikel 48 van het
huidige Vreemdelingenbesluit een voorschrift tot het stellen van zekerheid.
Dit voorschrift kan aan de vergunning worden verbonden als de vergunning wordt
verleend en er dus al getoetst is of aan de voorwaarden, waaronder het middelenvereiste,
is voldaan. In de praktijk is de garantstelling, bijvoorbeeld in het kader
van het gezinsherenigingsbeleid, gehanteerd als een voorwaarde in plaats van
een voorschrift. Dit betekent dat de vergunning niet wordt verleend als er
geen garantstelling wordt overgelegd. Een voorschrift wordt verbonden aan
een verleende vergunning. Verder hebben wij aangegeven dat wij als voorschrift
in elk geval denken aan de ziektekostenverzekering.Derde lidDe leden van de PvdA fractie verzoeken de regering met voorstellen te
komen ten aanzien van de in de memorie van toelichting aangegeven mogelijkheid
om voor bepaalde categorieën vreemdelingen, te weten voor die met een
verblijfsvergunning die naar zijn aard niet tijdelijk is (zoals vreemdelingen
die zijn toegelaten op basis van gezinshereniging), een langere geldigheidsduur
dan één jaar voor de vergunning te laten gelden. Ook de leden
van GroenLinks vragen naar de wijze waarop wij omgaan met de duur van de verblijfsvergunning
en de verlengingsmogelijkheid. Zij vragen of het niet veel arbeidscapaciteit
en procedures zou schelen als standaard wordt gekozen voor een vergunning
voor bepaalde tijd van vijf jaar, waarbij de mogelijkheid van intrekking aanwezig
blijft. Ook wensen zij inzicht in de criteria voor de beoordeling van de geldigheidsduur
en de mogelijkheid van en criteria voor het na vijf jaar opnieuw verlenen
van een vergunning voor bepaalde tijd. Zij vragen verder of niet het hoofduitgangspunt
is dat na vijf jaar wordt overgegaan op een vergunning voor onbepaalde tijd,
met uitzondering van de tijdelijke doelen en of een dergelijk uitgangspunt
niet meer rechtszekerheid creëert.Thans bedraagt de duur waarvoor een verblijfsvergunning wordt verleend,
ten hoogste één jaar met ingang van de datum waarop de vreemdeling
aantoonbaar aan alle voorwaarden voldoet. Die geldigheidsduur kan telkenmale
met ten hoogste één jaar worden verlengd. Indien het een vreemdeling
betreft aan wie het ten minste vijf jaren onmiddellijk voorafgaande aan het
tijdstip waarop hij een aanvraag om verlenging van de geldigheidsduur heeft
ingediend, krachtens een der artikelen 9 -10 van de Vreemdelingenwet was toegestaan
in Nederland te verblijven, kan de vergunning worden verlengd voor de duur
van maximaal vijf jaren (artikel 24 van het huidige Voorschrift Vreemdelingen).
In ieder geval wordt de geldigheidsduur één maand korter dan
de termijn gedurende welke de vreemdeling op grond van een geldig document
voor grensoverschrijding kan terugkeren naar het land door welks autoriteiten
het is afgegeven.In het systeem van het wetsvoorstel blijft het mogelijk dat de vreemdeling
ook na een periode van vijf jaren verblijf op grond van een verblijfsvergunning
voor bepaalde tijd, in het bezit blijft van een vergunning tot verblijf voor
bepaalde tijd. Dat is nu niet anders. Die situatie zal zich met name voordoen,
indien de vreemdeling na vijf jaar verblijf niet voldoet aan de voorwaarden
voor de verlening van een verblijfsvergunning voor onbepaalde duur. Er is
niet als uitgangspunt gekozen om iedere vreemdeling die gedurende
vijf jaren in het bezit is geweest van een verblijfsvergunning regulier voor
bepaalde duur na die periode zonder voorwaarden in het bezit te stellen van
een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd. Naar onze mening biedt ook de
verblijfsvergunning voor bepaalde tijd de vreemdeling voldoende zekerheid
omtrent zijn verblijfsrechtelijke positie. Wel hebben wij mede naar aanleiding
van de vragen besloten om in artikel 19 duidelijk tot uitdrukking te brengen
dat personen die slechts voor een tijdelijk doel in Nederland verblijven,
niet in aanmerking kunnen komen voor een verblijfsvergunning voor onbepaalde
tijd. Daarbij denken wij met name aan vreemdelingen die voor studie in Nederland
verblijven en die ten tijde van die studie een verblijfsvergunning voor onbepaalde
tijd aanvragen. In deze zin is artikel 19 in de nota van wijziging aangepast.In het Vreemdelingenbesluit zal worden neergelegd in welke gevallen de
geldigheidsduur van de vergunning voor bepaalde tijd voor langer dan 1 jaar
kan worden verleend. Bij het vaststellen van de categorieën die daarvoor
in aanmerking komen wordt steeds een afweging gemaakt tussen enerzijds het
belang van de vreemdeling bij rechtszekerheid en de besparing van arbeidscapaciteit
en procedures bij de overheid en anderzijds het belang van het moment van
verlenging als mogelijkheid van toezicht om te beoordelen of de vreemdeling
nog steeds aan de voorwaarden voor verblijf voldoet.Naar onze mening is een langere geldigheidsduur alleen mogelijk in die
gevallen waarin er minder behoefte bestaat aan toezicht of nog steeds aan
de voorwaarden wordt voldaan en wanneer de gegevensuitwisseling met andere
diensten optimaal is. Daarom achten wij het niet wenselijk om aan vreemdelingen
die slechts tijdelijk in Nederland mogen verblijven, denk aan verblijf voor
studie of medische behandeling, een vergunning met een langere looptijd te
gaan verlenen.Wel zijn wij, gelet op deze criteria, vooralsnog voornemens om in het
Vreemdelingenbesluit op te nemen dat in de volgende gevallen een vergunning
met een geldigheidsduur van langer dan 1 jaar kan worden verleend:– na vijf jaar rechtmatig verblijf op grond van een verblijfsvergunning
voor een niet tijdelijk doel: dan kan een verblijfsvergunning met een geldigheidsduur
van vijf jaar worden verleend;– arbeid in loondienst: de geldigheidsduur van de vergunning wordt
gelijk gesteld aan de geldigheidsduur van de tewerkstellingsvergunning voortgezet
verblijf na gezinshereniging of -vorming: als voortgezet verblijf wordt toegestaan
kan de vergunning voor langere duur worden verleend.In antwoord op een vraag van de leden van de CDA-fractie merken wij op
dat in het derde lid van artikel 13 een termijn van vijf jaren is genoemd
omdat na vijf jaren een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd kan worden
verleend. Verder komt zoals hiervoor reeds genoemd, de vijfjaarstermijn al
voor de huidige regelgeving.OverigDe leden van de fracties van de VVD, RPF en GPV vragen hoe in de praktijk
wordt omgegaan met verzoeken tot verblijf op grond van medische behandeling.De huidige praktijk is neergelegd in de hoofdstukken B16 (regulier) en
B7 (asiel) van de Vreemdelingencirculaire 1994. Vooropgesteld wordt dat slechts
de medische aspecten die verband houden met het asielrelaas (traumata, gevolgen
van mishandeling en dergelijke) op grond van het asielbeleid kunnen worden
beoordeeld. De overige medische aspecten worden in het kader van het reguliere
beleid beoordeeld. De toets in het reguliere beleid is of Nederland
voor de medische behandeling het meest aangewezen land is; daarbij speelt
onder andere een rol of de behandeling in het land van herkomst of in een
andere land kan plaatsvinden. Niet van belang is of de medische voorzieningen
in dat land ook voor de vreemdeling toegankelijk zijn.De aanvraag moet worden onderbouwd met bescheiden (medische verklaringen),
waarna de IND het advies van de medisch adviseur van het Ministerie van Justitie
zal inwinnen. Bij de constatering dat de behandeling in Nederland moet plaatsvinden
zal verder getoetst worden de overige voorwaarden, waaronder de voorwaarde
dat de vreemdeling moet beschikken over voldoende middelen van bestaan, dat
hij een ziektekostenverzekering heeft afgesloten en dat hij in het bezit is
van een geldig document voor grensoverschrijding. Als de medisch adviseur
tot de conclusie komt dat er in een individueel geval sprake is van een medische
noodsituatie (hetzij een acute noodsituatie, hetzij een permanente noodsituatie),
dan kan een verblijfsvergunning worden verleend zonder dat aan deze overige
voorwaarden is voldaan.Artikel 14AlgemeenOp de vragen van de verschillende fracties over de nieuwe of gewijzigde
weigeringsgronden in het wetsvoorstel ten opzichte van de huidige wet zijn
wij ingegaan in paragraaf 1.9 van het algemeen deel van deze nota. Daarbij
zijn wij ook ingegaan op de rechtspositie van reguliere vreemdelingen in het
licht van de conclusies van de Europese Raad van Tampere.De leden van de fractie van SP vragen verder om een toelichting waarom
essentiële waarborgen met betrekking tot de rechtspositie van de tweede
generatie die al lang in de Vreemdelingencirculaire staan niet in de wet zijn
opgenomen. De leden van de SGP vragen of het juist is dat waarborgen voor
reguliere vreemdeling bijvoorbeeld wel in de vreemdelingenwetgeving in Duitsland,
Frankrijk, Zweden en België opgenomen zijn.In het algemeen deel van deze nota hebben wij in paragraaf 1.9.2.
aangegeven waarom wij het materiële reguliere vreemdelingenrecht niet
in de wet hebben opgenomen maar wel voornemens zijn om dit voor een belangrijk
deel in het Vreemdelingenbesluit neer te leggen. Daarin zal ook het beleid
met betrekking tot de tweede-generatie migranten worden opgenomen. Wij wijzen
er op dat de verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd ook aan tweede generatie
migranten een sterke verblijfspositie biedt. Verder zijn waarborgen neergelegd
in de zogeheten glijdende schaal, waarin de grenzen zijn aangegeven op grond
waarvan het verblijfsrecht kan worden beëindigd vanwege een inbreuk op
de openbare orde. Zoals hiervoor reeds is opgenomen zal ook het principe van
de glijdende schaal in het Vreemdelingenbesluit worden neergelegd.Met betrekking tot de vreemdelingenwetgeving in andere landen merken wij
op dat de waarborgen die in de wetgeving van deze landen zijn opgenomen over
het algemeen ook gelegen zijn in de mogelijkheden om een verblijfsvergunning
voor onbepaalde tijd te verkrijgen en de bescherming tegen verblijfsbeëindiging
op grond van openbare orde. De precieze waarborgen verschillen evenwel per
land. Naar onze mening is het meer van belang om de inhoud van de regels te
vergelijken dan het niveau van regelgeving.Eerste lid, onder aDoor bijna alle fracties zijn vragen gesteld over het mvv-vereiste. De
vragen met betrekking tot de toepassing van het mvv-vereiste bij verlengingsaanvragen
die zowel bij artikel 14 als artikel 15 zijn gesteld worden hieronder samengevoegd
beantwoord.Het uitgangspunt van het mvv-vereiste in onderhavig wetsvoorstel wijkt
af van artikel 16a in de huidige wet. In het voorstel zal het mvv-vereiste
alleen nog gesteld worden bij eerste toelating. De vraag wanneer sprake is
van eerste toelating en of toerekenbaar te laat ingediende aanvragen om verlenging
hier ook onder vallen, laat zich vervolgens makkelijk stellen. Wij verwijzen
naar de brief van 31 januari jongstleden aan de Tweede Kamer inzake de evaluatie
van het wettelijke mvv-vereiste. Daarin hebben wij aangegeven dat het mvv-vereiste
niet geldt bij toerekenbaar te laat ingediende aanvragen om verlenging. Daarmee
wordt een breuk in de verplichtingen van vreemdelingen ten opzichte van derden
in Nederland (bijvoorbeeld: breuk in arbeidscontract, wegvallen inkomsten)
voorkomen. Verder hebben wij tevens besloten de niet tijdig ingediende aanvragen
te toetsen aan voorwaarden voor de verlenging van de vergunning. Daarbij zal
tevens worden beoordeeld of de weigering van het voortgezet verblijf in strijd
komt met artikel 8 EVRM en eventuele andere toepasselijke internationale verdragen.
Wij wijzen erop dat aan het niet tijdig aanvragen van verlenging van de vergunning
belangrijke consequenties blijven verbonden. Ingevolge de koppelingswet verliest
de vreemdeling aanspraken op voorzieningen. De verblijfsvergunning voor bepaalde
tijd zal verder – indien hij wordt toegekend – niet in aansluiting
op het eerdere verblijfsrecht worden verleend. Op deze wijze ontstaat dus
een «gat» in het verblijfsrecht, hetgeen betekent dat termijn
voor het opbouwen van rechten, bijvoorbeeld voor de verblijfsvergunning voor
onbepaalde tijd, het kiesrecht en het Nederlanderschap, opnieuw gaat lopen.De vrijstelling voor voortgezet verblijf in combinatie met de vrijstelling
van artikel 15, eerste lid, onder f betekent aan de andere kant een versoepeling
voor vreemdelingen die slechts voor een tijdelijke verblijfsdoel in Nederland
verblijven. De vraag van de leden van de fracties van PvdA en CDA of een vreemdeling
die voor studiedoeleinden is toegelaten en vervolgens een verblijfsvergunning
op andere gronden, bijvoorbeeld verblijf bij partner, wil aanvragen zal vallen
onder artikel 15, eerste lid, onder f beantwoorden wij bevestigend.Het is de leden van de CDA-fractie niet geheel duidelijk waarom, zoals
in het nader rapport naar aanleiding van het advies van de Raad van State
wordt opgemerkt, een facultatieve bevoegdheid inzake het eerste lid onder
a méér mogelijkheden biedt (een deel van) extra procedures te
voorkomen dan bij een imperatieve regeling van dit artikellid, met toepassing
van een hardheidsclausule, het geval zou zijn, temeer daar wordt gesteld dat
de toepassing van de facultatieve bevoegdheid beduidend ruimer zal zijn. Zij
vragen om een nadere uiteenzetting waarin tevens nader wordt gemotiveerd waarom
een voorschrift als dat conform artikel 16, zevende en achtste lid van de
huidige wet (melding aan de Tweede Kamer hoe vaak van de hardheidsclausule
gebruik is gemaakt), alleen zinvol is bij toepassing van een hardheidsclausule
en in het andere geval niet.In aanvulling op hetgeen wij reeds in het nader rapport hebben toegelicht,
wijzen wij erop dat het mvv-vereiste met andere afwijzingsgronden in artikel
14 is samengenomen. Ook bij deze andere afwijzingsgronden bestaat door het
gebruik van de structuur van een kan-bepaling, voor de minister de bevoegdheid
om op basis van bijzondere omstandigheden een vergunning te verlenen als niet
aan de voorwaarden wordt voldaan. Naar onze mening onderscheidt het mvv-vereiste
zich niet van de andere afwijzingsgronden in artikel 14 waarvoor – ook
in de huidige wet – geen hardheidsclausule en geen rapportageplicht
aan de Tweede Kamer geldt.Wat betreft het verschil tussen een facultatieve bevoegdheid enerzijds
en een imperatieve regeling met een hardheidsclausule anderzijds hebbenwij in het nader rapport gesteld dat «(daarmee) niet gezegd
is dat de toepassing van de facultatieve bevoegdheid beduidend ruimer zal
zijn. Integendeel, het beleid ter zake blijft restrictief». In de feitelijke
toepassing van de facultatieve bevoegdheid zal niet veel verschil bestaan
met de toepassing van de huidige hardheidsclausule. Daarom kunnen wij de leden
van de fracties van RPF en GPV die vragen op welke gevallen wij – naast
de vrijstellingen van artikel 15 – zoal het oog hebben, antwoorden dat
wij denken aan bijzondere individuele gevallen waarin thans de hardheidsclausule
is toegepast. Voorbeelden van deze gevallen waarin het stellen van het mvv-vereiste
onredelijk hard zou zijn, zijn opgenomen in het evaluatie-rapport mvv-vereiste
gevoegd bij de hiervoor genoemde brief aan de Kamer, bijvoorbeeld in het geval
van zeer jonge kinderen die door hun ouders na een asielprocedure in Nederland
zijn achtergelaten.De leden van de fractie van het CDA hebben om voorbeelden gevraagd van
situaties waarin de minister «terughoudend gebruik» maakt van
zijn bevoegdheid om een aanvraag af te wijzen wegens het ontbreken van een
mvv. Wij nemen aan – ook gezien de tekst van de memorie van toelichting –
dat het CDA bedoeld heeft om te vragen naar voorbeelden van situaties waarin
terughoudend gebruik wordt gemaakt van de bevoegdheid om een aanvraag om een
verblijfsvergunning in te willigen ondanks dat een mvv ontbreekt. Wij nemen
aan dat met de voorbeelden die hiervoor zijn genoemd ook deze vraag is beantwoord.De leden van de fractie van D66 vragen of in artikel 14 lid 1 sub a niet
volstaan kan worden met de eenvoudigere formulering van «een geldige
machtiging tot voorlopig verblijf die overeenkomt met het beoogde verblijfsdoel».Wij zijn bereid om de voorgestelde tekstuele aanpassing in de nota van
wijziging over te nemen. Hierdoor wordt dit artikel vereenvoudigd zonder dat
afbreuk wordt gedaan aan de eis dat een vreemdeling niet alleen moet beschikken
over een geldige mvv, maar dat deze tevens moet zijn afgegeven door het doel
waarvoor de verblijfsvergunning is aangevraagd.Tenslotte verzoekt de VVD-fractie aan te geven of het onderhavige wetsvoorstel
de mogelijkheid biedt om, door middel van het vragen van asiel, het mvv-vereiste
te omzeilen.Naar onze mening biedt het wetsvoorstel deze mogelijkheid niet. In het
wetsvoorstel is een duidelijk onderscheid gemaakt tussen asiel en regulier.
Voor het verkrijgen van een verblijfsvergunning bepaalde tijd asiel geldt
geen mvv-vereiste. Voor het verkrijgen van een verblijfsvergunning bepaalde
tijd regulier geldt het mvv-vereiste als hoofdregel wel. Als een vreemdeling
asiel heeft gevraagd en tijdens de asielprocedure tevens een aanvraag indient
voor een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd regulier dan zal het mvv-vereiste
in het kader van de reguliere procedure worden tegengeworpen, tenzij een vrijstelling
op de vreemdeling van toepassing is. Zolang de vreemdeling op basis van de
asielprocedure nog rechtmatig in Nederland verblijft zal de afwijzing van
de aanvraag om een reguliere vergunning evenwel niet betekenen dat de vreemdeling
Nederland dient te verlaten.Het onderhavige wetsvoorstel zal een verandering van de huidige praktijk
betekenen. In artikel 16a van de huidige wet is een vrijstelling opgenomen
voor vreemdelingen die een aanvraag om toelating als vluchteling hebben ingediend.
Gelet op deze vrijstelling wordt op dit moment in de geschetste situatie (asielprocedure
en een aanvraag voor een vergunning op reguliere gronden) het mvv-vereiste
in het kader van de reguliere procedure niet tegengeworpen zolang de vreemdeling
nog geen beslissing heeft gekregen op het asielverzoek of nog een verzoek
om een voorlopige voorziening aanhangig is dat in Nederland mag worden afgewacht. Het huidige wetsvoorstel biedt derhalve meer mogelijkheden om te
voorkomen dat door het vragen van asiel het mvv-vereiste wordt omzeild. Eerste lid, onder bVoor een reactie op de vragen van de leden van de fractie van de VVD over
artikel 14, eerste lid, onder b, met betrekking tot het verstrekken van onjuiste
gegevens en de gevolgen van het bieden van hulp aan illegalen, verwijzen wij
graag naar de paragraaf 1.9.4 in het algemeen deel van deze nota.De leden van de fracties van de RPF en het GPV vragen waarom de afwijzingsgrond
«niet beschikken over een geldig document voor grensoverschrijding»
eveneens een «kan-bepaling» is en aan welke situaties moet worden
gedacht, voor zover die niet door andere bepalingen uit de wet zijn gedekt.Het niet beschikken over een geldig document voor grensoverschrijding
is opgenomen als een «kan-bepaling» omdat in bepaalde gevallen
een verblijfsvergunning kan worden verleend zonder dat de vreemdeling over
een dergelijk document beschikt. In het Vreemdelingenbesluit worden nadere
regels opgenomen over de zogeheten ontheffing van het paspoortvereiste. In
het besluit zal worden bepaald dat ontheffing mogelijk is indien de vreemdeling
naar het oordeel van Onze Minister heeft aangetoond dat hij vanwege de regering
van het land waarvan hij onderdaan is, niet of niet meer in het bezit van
een geldig document voor grensoverschrijding kan worden gesteld. Deze situatie
wordt niet door andere bepalingen uit de wet gedekt.Eerste lid, onder cOp de vragen van leden van de GroenLinks-fractie over de aanscherping
van de inkomenseis zijn wij ingegaan in paragraaf 4.3 van het algemeen
deel van deze nota. Verder zullen deze vragen worden beantwoord met de notitie
over de positie van vrouwen in het vreemdelingenbeleid die zeer binnenkort
aan de Kamer zal worden gezonden. De uitwerking van de middeleneis die in
die notitie is neergelegd zal worden opgenomen in het Vreemdelingenbesluit,
zo antwoorden wij de leden van de PvdA fractie.De leden van de fractie van het CDA vragen wat in relatie tot onderdeel
c de mogelijkheden zijn van garantstelling door derden, in aanmerking genomen
dat het hier in beginsel om tijdelijk verblijf gaat.Als hoofdregel geldt dat de vreemdeling dan wel de persoon bij wie hij
wil verblijven over voldoende middelen van bestaan dient te beschikken. De
garantstelling door een derde kan bij bepaalde verblijfsdoelen, zoals studie,
als aanvullende voorwaarde worden gesteld om eventuele kosten van kosten van
verblijf en terugkeer van de vreemdeling te verhalen. Als hoofdregel komt
de garantstelling dus niet in plaats van het middelenvereiste.Eerste lid, onder dDe leden van fracties van PvdA, VVD, CDA en GroenLinks verzoeken de regering
meer in detail aan te geven hoe deze weigeringsgrond vormt gaat krijgen en
op welke punten een verandering wordt beoogd ten opzichte van het huidige
openbare orde beleid. De leden van de VVD-fractie verzoeken daarbij specifiek
in te gaan of een aanvraag kan worden afgewezen indien een vreemdeling hier
of in het land van herkomst is veroordeeld wegens een strafbaar feit. De leden
van de fracties van CDA en GroenLinks verzoeken om een verduidelijking
van gevallen waarin bij de weigering van een vergunning vrijheids- en vermogensstraffen,
voorwaardelijke veroordelingen, overtredingen en (bestuurlijke) boetes kunnen
worden betrokken. Verder vraagt de fractie van GroenLinks of een ongewenstverklaring
in verband met illegaal verblijf kan worden tegengeworpen of een afwijzing
wordt gemotiveerd na een belangenafweging en hoe deze bepaling zich verhoudt
ten opzichte van artikel 8 EVRM.In paragraaf 9.1 van het algemeen deel van deze nota hebben wij aangegeven
dat wij voornemens zijn om het openbare orde beleid grotendeels op te nemen
in het Vreemdelingenbesluit.Op grond van het huidige beleid zoals neergelegd in de Vreemdelingencirculaire
(A4/4.3) kan elke onvoorwaardelijke gevangenisstraf of vrijheidsontnemende
maatregel wegens een misdrijf een grond opleveren om eerste toelating te weigeren
ook in gevallen waarin de rechterlijke uitspraak nog niet onherroepelijk is
geworden. Ditzelfde geldt indien uit het vonnis blijkt dat in plaats van de
gevangenisstraf of vrijheidsbenemende maatregel een veroordeling is uitgesproken
tot het verrichten van onbetaalde arbeid ten algemene nutte of een onvoorwaardelijke
geldboete is opgelegd. Een aanvaard transactieaanbod wordt eveneens aangemerkt
als een grond om eerste toelating te weigeren. Een uitspraak van een buitenlandse
rechter kan van belang zijn voor de openbare orde in Nederland.Met betrekking tot de vragen over de ongewenstverklaring in verband met
illegaal verblijf, wijzen wij allereerst naar onze toezegging op 20 september
1999 dat de Tweede Kamer schriftelijk zal worden geïnformeerd over de
criteria voor de ongewenstverklaring in het kader van het nieuwe terugkeerbeleid.
Aan een ongewenstverklaarde vreemdeling kan geen verblijf worden toegestaan
zolang de ongewenstverklaring van kracht is. Dit volgt uit artikel 65 van
het wetsvoorstel. Wel staat het een ongewenstverklaarde vreemdeling vrij om
opheffing van de ongewenstverklaring te vragen.Een afwijzing van een aanvraag om verlening van een vergunning tot verblijf
wordt altijd gemotiveerd, waarbij in het kader van artikel 8 EVRM altijd de
algemene en de individuele belangen worden afgewogen. Beantwoording van de
vraag of de inmenging in het gezinsleven op grond van het tweede lid van artikel
8 is gerechtvaardigd in het belang van de nationale veiligheid, de openbare
veiligheid, de bescherming van de openbare orde en het voorkomen van wanordelijkheden
en strafbare feiten, vergt een dergelijke afweging.Eerste lid, onder gDe leden van de fractie van D66 vragen welke gronden de regering in gedachten
heeft bij dit onderdeel en of dit niet een te ruime bepaling is.Zoals gesteld in het algemeen deel van deze nota zal deze grond worden
geschrapt en vervangen door een grond om de vergunning te kunnen weigeren
indien niet aan de voorwaarden voor het gevraagde verblijfsdoel wordt voldaan.
Wij verwijzen naar paragraaf 1.9.2.Artikel 15AlgemeenDe vragen van de leden van de fracties van PvdA, CDA, GroenLinks en SP
over de toepassing van het mvv-vereiste ingeval van een niet-tijdige verlenging
van de verblijfsvergunning hebben wij beantwoord bij artikel14.
Daarin wordt ook ingegaan op de vraag van de fractie van PvdA over het verblijfsrecht
van studenten en op de vragen van de fracties van CDA en SP over het terughoudend
gebruik van de bevoegdheid om een vergunning te verlenen ondanks dat een mvv
ontbreekt.Eerste lid, onder cDe leden van de fracties van de VVD en het CDA vragen om een toelichting
op de vrijstelling van het mvv-vereiste als verlening van zorg in Nederland
medisch noodzakelijk is. De leden van de VVD-fractie vragen waarom niet is
bepaald dat het moet gaan om medische zorg vanwege een levensbedreigende situatie.De tekst van het voorgestelde artikel 15 is overgenomen uit de huidige
wet (artikel 16a). Bij behandeling van het initiatief-wetsvoorstel inzake
het mvv-vereiste heeft de Kamer ingestemd met een amendement van de leden
Rouvoet en Apostolou om de terminologie «medisch noodzakelijke zorg»
in de wettekst op te nemen in plaats van «acute medische noodsituatie»
omdat deze terminologie overeenkwam met de terminologie van de koppelingswet
en dus interpretatieverschillen konden worden voorkomen (Handelingen TK 24
september 1997, TK 5, pagina 5–310 en volgende). Ondanks dezelfde terminologie
is in het huidige beleid met betrekking tot het mvv-vereiste (TBV 1998/28)
uitdrukkelijk bepaald dat het bij medisch noodzakelijke zorg in dit verband
moet gaan om medische zorg die onvoorzienbaar is en noodzaakt tot verblijf
in Nederland in afwachting van de beslissing op de aanvraag. Er is dus een
relatie gelegd tussen het mvv-vereiste en de noodzakelijkheid van de medische
zorg. Mocht bijvoorbeeld blijken dat een vreemdeling nog langere tijd op een
behandeling in Nederland moet wachten en zijn medische situatie niet zodanig
is dat van hem niet verlangd kan worden dat hij terugreist naar het land van
herkomst om daar de beslissing op de aanvraag af te wachten dan kan de aanvraag
gewoon worden afgewezen. Ingeval een medisch specialist verklaart dat er sprake
is van een onvoorziene medisch noodzakelijke behandeling, wordt in beginsel
vrijstelling van het mvv-vereiste verleend.Tenslotte zij opgemerkt dat de bewijslast bij de vreemdeling ligt. De
vreemdeling dient een medische verklaring over te leggen waaruit blijkt dat
de medische zorg noodzakelijk is. Als de verklaring is opgesteld door een
huisarts of een andere eerstelijns-arts zal een second opinion worden gevraagd
aan een politie-arts, GGD-arts of de medische adviseur van de IND.Eerste lid, onder gDe leden van de VVD-fractie vragen aan welke categorieën de regering
denkt bij de algemene maatregel van bestuur alsmede wat de achtergrond is
van deze bepaling.Wij denken aan de categorieën vreemdelingen die thans zijn opgenomen
in artikel 52a van het Vreemdelingenbesluit en zijn aangekondigd in voornoemde
brief over het wettelijke mvv-vereiste, voorzover deze niet reeds zijn verwerkt
in de voorgestelde wettekst.Ook in het Vreemdelingenbesluit zullen deze categorieën worden opgenomen.
De achtergrond van deze bepaling is dat met de mogelijkheid van het opnemen
van categorieën in het Vreemdelingenbesluit meer flexibiliteit is geboden
om zo nodig nieuwe categorieën vreemdelingen vrij te stellen van het
mvv-vereiste. Aan het verzoek van de leden van de VVD-fractie om de Tweede Kamer uitvoerig
te informeren over de huidige praktijk ten aanzien van de toelating op medische
gronden is hiervoor voldaan bij artikel 13, tweede lid.Artikel 16 en artikel 17AlgemeenDe vragen van de leden PvdA-fractie over de weigerings- en intrekkingsgronden
van de vergunning voor bepaalde tijd hebben wij uitgebreid beantwoord in paragraaf 1.9
van het algemeen deel van deze nota. Wij willen ook graag de leden van de
fracties van de VVD en GroenLinks verwijzen naar deze paragraaf voor een reactie
op de vragen over het verstrekken van onjuiste gegevens.Artikel 16, eerste lid, onder aDe leden van de CDA-fractie vragen om cijfermatige gegevens over de toepassing
van de intrekkingsgrond verplaatsing hoofdverblijf.Wij beschikken niet over gegevens over hoe vaak een vergunning had kunnen
worden ingetrokken of niet verlengd indien er een wettelijke basis voor zou
zijn geweest. Dergelijke zaken worden immers niet aan de IND voorgelegd. Het
opnemen van de intrekkingsgrond verplaatsing hoofdverblijf bij de verblijfsvergunning
voor bepaalde tijd is gebaseerd op gelijkschakeling met de intrekkingsgrond
voor de huidige vergunning tot vestiging, welke is overgenomen in artikel
20 van het wetsvoorstel. Er is geen redelijk onderscheid te maken tussen de
verplaatsing van het hoofdverblijf door een houder van een vergunning voor
bepaalde duur en een houder van een vergunning voor onbepaalde duur.De vraag van de fractie van GroenLinks hoe de mogelijkheid tot weigering
van verlenging dan wel intrekking van een verblijfstitel op grond van het
verplaatsen hoofdverblijf zich verhoudt met de zogeheten terugkeeroptie is
reeds beantwoord in paragraaf 44 van het tweede deel van het nader rapport.
Als een vreemdeling met toepassing van de Remigratiewet terugkeert naar zijn
land van herkomst zal dit in de regel verblijfsbeëindiging in Nederland
tot gevolg hebben. De vreemdeling verplaatst door remigratie zijn hoofdverblijf
naar het buitenland hetgeen betekent dat zijn verblijfsvergunning wordt ingetrokken
dan wel niet verlengd. Als hij besluit om naar Nederland terug te keren en
hij op grond van de terugkeeroptie in de Remigratiewet voor wedertoelating
in aanmerking komt, zal hem (opnieuw) een verblijfsvergunning worden verleend.
De terugkeeroptie is nader uitgewerkt in een concept-AMvB die thans voor advies
bij de Raad van State ligt.De leden van de fracties van de RPF en het GPV vragen of het criterium
hoofdverblijf in de jurisprudentie voldoende is uitgekristalliseerd, of dat
dit in de praktijk nog tot problemen aanleiding geeft.Wij merken op dat hoofdverblijf een feitelijk begrip is. Bij de beoordeling
van de vraag of de vreemdeling zijn hoofdverblijf buiten Nederland heeft verplaatst
wordt rekening gehouden met een groot aantal feitelijke factoren. Deze factoren
zijn in de jurisprudentie in het algemeen aanvaard maar dit laat onverlet
dat bij toepassing in de praktijk het niet in alle gevallen eenvoudig is om
vast stellen of een vreemdeling zijn hoofdverblijf heeft verplaatst. Wij zullen
dit vreemdelingrechtelijke criterium nader uitwerken in het Vreemdelingenbesluit. Artikel 16, eerste lid, onder bDe fractie van GroenLinks vraagt of wel rekening is gehouden met de toerekenbaarheid
van het niet beschikken over een geldig document voor grensoverschrijding,
bijvoorbeeld in het geval een ambassade weigert om een document te verlengen
of een nieuw document te verstrekken of als de procedure zo traag is dat de
vreemdeling bij de verlenging niet tijdig over het document beschikt.Uitgangspunt is dat iedere vreemdeling moet beschikken over een geldig
document voor grensoverschrijding. Dat is in het belang van de vaststelling
van de identiteit, maar ook van het toezicht op vreemdelingen en de terugkeer
van die vreemdelingen.In het Vreemdelingenbesluit zal worden bepaald dat ontheffing van het
zogeheten paspoortvereiste slechts wordt verleend indien de vreemdeling naar
het oordeel van de minister heeft aangetoond dat hij vanwege de regering van
het land waarvan hij onderdaan is niet, of niet meer, in het bezit kan worden
gesteld van een geldig document voor grensoverschrijding.Indien betrokkene bij aanvraag niet beschikt over een geldig document
voor grensoverschrijding en hij niet wordt vrijgesteld van dit vereiste zal
hem een termijn worden gegeven waarbinnen hij dit document alsnog over kan
leggen. Dit kan voor de vreemdeling enig respijt bieden indien de ambassade
traag is met de afgifte van een document.Artikel 16, eerste lid, onder cIn antwoord op een vraag van de leden van de fractie van het CDA merken
wij op dat wij niet beschikken over informatie over de aard en omvang van
onjuiste gegevens of het achterhouden van gegevens en de naar aanleiding daarvan
genomen beslissingen inzake niet verlengen of intrekken van de verblijfsvergunning.Artikel 16, eerste lid, onder dDe leden van de GroenLinks-fractie vragen of bij artikel 16, eerste lid,
onder d (middelen van bestaan) hetzelfde criterium geldt als bij artikel 14.
Naar de mening van deze fractie zou het Nederlands belang om een vergunning
niet te verlengen steeds zwaarder gemotiveerd moeten zijn naar mate een vreemdeling
hier langer is ingeburgerd. Hetzelfde geldt volgens deze fractie bij artikel
16, eerste lid, onder h.In antwoord op deze vraag merken wij op dat het wettelijk criterium hetzelfde
is. Toepassing van deze weigeringsgrond kan achterwege blijven indien dit
in de lagere regelgeving uitdrukkelijk is bepaald. Tevens kan in individuele
gevallen besloten worden om deze grond niet tegen te werpen indien dit in
strijd zou komen met internationale verplichtingen. Voor wat betreft de toepassing
van het inkomensvereiste in het kader van gezinshereniging- of vorming willen
wij verwijzen naar de notitie over de positie van vrouwen in het vreemdelingenbeleid
die op korte termijn aan de Kamer zal worden toegezonden.Artikel 16, eerste lid, onder eDe leden van de fractie van GroenLinks vragen waarom is gekozen voor de
term «gevaar voor» in plaats van «inbreuk op» en of
de regering zich ervan bewust is dat dit een aanscherping is. Dit betekent
immers een verslechtering van de rechtspositie van migranten. Verder vragen
deze leden of hierbij dezelfde criteria gelden als bij de beoordeling van
de aanvraag van de vergunning en zo ja, of dit in de praktijk niet leidt tot
een disproportioneel beleid. Zou hier niet sprake behoren te
zijn van een glijdende schaal gedurende de vijf jaar (of zolang de vergunning
voor bepaalde tijd wordt verleend), waarbij de duur van het verblijf in Nederland
van invloed is op de beoordeling of het gevaar voor de openbare orde zo groot
is dat het tot niet verlenging of intrekking van de verblijfsvergunning mag
leiden? Zo ja, wat zijn hiervoor de criteria? Worden deze nog aan de Kamer
voorgelegd? Zo niet, zou de een vreemdeling na vier jaar verblijf nog kunnen
worden uitgezet omdat hij zonder licht heeft gefietst?Zoals wij ook reeds in paragraaf 1.9.1 van het algemeen deel van
deze nota hebben aangegeven betreft de term «gevaar voor de openbare
orde» een uniformering van het bestaande openbare orde criterium. Daarbij
zal het bestaande onderscheid tussen de verlening enerzijds en verlenging
of intrekking van de verblijfsvergunning anderzijds worden gehandhaafd. Een
glijdende schaal waarin voor de weigering van voortgezet verblijf een relatie
wordt gelegd tussen de verblijfsduur en de ernst van de inbreuk op de openbare
orde, blijft gehandhaafd. Gelet hierop zal het verblijf van een vreemdeling
die vier jaar legaal in Nederland verblijft, evenmin als dat thans het geval
is, worden beëindigd wegens het fietsen zonder licht (voorbeeld van de
leden van de fractie van GroenLinks).Artikel 16, eerste lid, onder hVoor de vragen van de fractie van GroenLinks over de weigeringsgrond neergelegd
in artikel 16, eerste lid onder h verwijzen wij graag naar paragraaf 1.9.2
van het algemeen deel van deze nota waarin wij voorstellen om deze grond te
schrappen.De leden van de VVD-fractie vragen hoe groot de regering de kans acht
dat personen die een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd hebben die niet
wordt verlengd, asiel zullen aanvragen.Wij begrijpen de vraag van deze leden aldus dat gevraagd wordt hoe groot
de kans is dat de asielprocedure wordt misbruikt om voortgezet verblijf te
krijgen. Deze kans achten wij klein omdat in de asielprocedure niet wordt
meegewogen of een vreemdeling hier reeds eerder rechtmatig heeft verbleven.
Dit laat onverlet dat deze vreemdelingen in aanmerking kunnen komen voor een
verblijfsvergunning asiel indien zij recht hebben op bescherming in Nederland.De leden van de fracties van RPF en GPV vragen om een toelichting waarom
in artikel 16 niet is opgenomen dat een vergunning kan worden ingetrokken
op gronden aan het algemeen belang ontleend.In artikel 16 is opgenomen dat een vergunning niet kan worden verlengd
indien gronden aan het algemeen belang ontleend daartoe nopen. Ingevolge artikel
17 is dit tevens een grond om de vergunning in te trekken. Wij wijzen deze
leden er evenwel op dat wij hebben voorgesteld om deze grond te laten vervallen.
Hiervoor verwijzen wij graag naar het algemeen deel van deze nota (paragraaf 1.9.2).Artikel 18Ten aanzien van het eerste lid, sub a, vragen de leden van de fractie
van GroenLinks of elke in dit onderdeel genoemde beslissing, inclusief de
beslissing om een aanvraag niet in behandeling te nemen, van een motivering
wordt voorzien.Deze beslissingen worden gemotiveerd tenzij deze motivering ingevolge
de Awb achterwege kan blijven. Artikel 19AlgemeenVoor een nadere toelichting op de verruiming en aanscherping van de afwijzingsgronden
en intrekkingsgronden voor de reguliere vergunning voor onbepaalde tijd ten
opzichte van de huidige artikelen 13 en 14 verwijzen wij de leden van de PvdA,
D66 en SGP-fractie graag naar paragraaf 1.9 van het algemeen gedeelte
van deze nota. Op de meer specifieke vragen over het openbare orde criterium
wordt hieronder ingegaan.Voor een reactie op de vraag van de leden van de fracties van PvdA, CDA,
GroenLinks en SGP of de regering kan aangeven waarom in het ene geval na een
termijn van 3 jaar (asiel) en in het ander geval na een termijn van 5 jaar
(regulier) een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd wordt verleend, willen
wij hier graag verwijzen naar paragraaf 1.2.1 van het algemeen deel van
deze nota.De leden van de VVD-fractie zijn van mening dat artikel 19 ten onrechte
geen melding maakt van de weigeringsgrond ingeval van onjuiste gegevens of
het achterhouden van relevante gegevens sprake is. Naar de mening van de VVD-fractie
zou de aanvraag in deze gevallen wel moeten worden afgewezen.In het algemeen deel van deze nota waarin wij zijn ingegaan op de weigerings-
en intrekkingsgronden van de reguliere vergunning hebben wij reeds aangegeven
dit voorstel te willen volgen (paragraaf 1.9.2 en 1.9.4).Eerste lid, onder aDe leden van de fracties van de VVD, GroenLinks, RPF en GPV stellen diverse
vragen over het middelenvereiste van artikel 19, eerste lid, onder a.In hoofdlijnen komt het middelenvereiste van artikel 19 met betrekking
tot de verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd overeen met het middelenvereiste
dat gesteld wordt bij de verblijfsvergunning voor bepaalde tijd. Het middelenvereiste
uit artikel 16 heeft betrekking op de vreemdeling zelf dan wel de persoon
bij wie hij verblijft. Het middelenvereiste van artikel 19 heeft formeel alleen
betrekking op de vreemdeling zelf. Het gaat hier immers om een zelfstandig
verblijfsrecht. Conform het bestaande beleid zal ook het gezinsinkomen meetellen
voor het verkrijgen van een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd. Wij
achten het bij nader inzien wenselijk dat dit ook tot uitdrukking komt in
de wettekst en stellen voor dit bij nota van wijziging te verduidelijken.Als hoofdregel geldt dat inkomen uit arbeid, ongeacht de vorm van de arbeid,
en inkomen uit premie-uitkeringen als middelen worden aangemerkt. Dus ook
inkomen uit een gesubsidieerde baan, waaronder een WSW-baan, of een arbeidsactiverende
maatregel wordt aanvaard als middelen van bestaan. De middelen van bestaan
zijn voldoende als de vreemdeling over een inkomen minimaal ter hoogte van
de bijstandsnorm voor een alleenstaande beschikt. De middelen zijn duurzaam
indien zij nog voor tenminste 1 jaar beschikbaar zijn. Daarbij geldt voor
vreemdelingen die vijf jaar of langer op grond van de Vreemdelingenwet in
Nederland hebben verbleven, dat de middelen ook duurzaam zijn indien de vreemdeling
beschikt over een inkomen uit een arbeidscontract met een duur van zes maanden,
mits hij reeds drie jaar op basis van kortdurende arbeidscontracten heeft
gewerkt. Als niet aan de voorwaarde wordt voldaan dat de vreemdeling moet beschikken
over voldoende middelen van bestaan, kan alsnog een vergunning voor bepaalde
tijd worden verleend, indien de vreemdeling wel voldoet aan de voorwaarden
voor deze vergunning.Eerste lid, onder bDe leden van de PvdA-fractie plaatsen kanttekeningen bij deze grond. In
plaats van een ernstige inbreuk op de openbare orde is in het wetsvoorstel
de mogelijkheid geschapen elke veroordeling tot een strafbaar feit met een
maximumstraf van drie jaar als afwijzingsgrond te laten gelden. Ook de leden
van de CDA-fractie vragen waarom in dit onderdeel gekozen is voor het criterium
«een gevangenisstraf van drie jaren of meer». De leden van de
VVD-fractie vragen met betrekking tot artikel 19 eerste lid onder d waarom
de openbare orde hier niet als afwijzingsgrond is opgenomen.De afwijzingsgrond openbare orde is opgenomen in het eerste lid onder
b. De vervanging van het criterium «ernstig inbreuk op de openbare orde»
in artikel 13 van de huidige wet (weigering vergunning tot vestiging) door
het criterium «onherroepelijk geworden vonnis wegens een misdrijf waartegen
een gevangenisstraf van drie jaren of meer is bedreigd» (zoals dat ook
in het huidige wet in artikel 14 als grond voor de intrekking van de vergunning
tot vestiging voorkomt) is meer een concretisering van een open norm dan een
aanscherping. Die open norm was voorheen in de Vreemdelingencirculaire geconcretiseerd
en is thans in het wetsvoorstel opgenomen. In dit verband wijzen wij er op
dat de maatstaven voor de intrekking van de vergunning nimmer lichter zijn
dan die voor de weigering van de vergunning.De leden van de fracties van de PvdA en D66 vragen waarom «gevaar
voor de nationale veiligheid» al voldoende is voor afwijzing, terwijl
in de huidige situatie sprake moet zijn van «ernstig gevaar». De leden van de VVD-fractie vernemen graag wie bepaalt
of sprake is van een gevaar voor de nationale veiligheid.Aangezien gevaar voor de nationale veiligheid zich niet of slecht laat
kwantificeren en de daadwerkelijke toepassing van dat criterium altijd een
zekere beoordeling van dat gevaar vergt, voegt het woord «ernstig»
weinig toe. Het weglaten van dat woord behelst derhalve niet een aanscherping.Het bestuursorgaan dat belast is met de uitvoering van het bepaalde bij
en krachtens de Vreemdelingenwet beslist of er sprake is van dusdanig gevaar
voor de nationale veiligheid dat tot beëindiging van het verblijf van
de vreemdeling wordt overgegaan. Bij die beoordeling zullen in voorkomende
gevallen gegevens afkomstig van andere organisaties als inlichtingen- en veiligheidsdiensten
worden betrokken.De leden van de fractie van GroenLinks vragen of het niet juister is om
uit te gaan van de strafmaat die door de rechter in die specifieke zaak is
gehanteerd in plaats van de gevangenisstraf als uitgangspunt wordt genomen
die mag worden opgelegd bij het gepleegde misdrijf. Dan is immers duidelijk
dat de persoonlijke omstandigheden en de toerekenbaarheid zijn meegewogen,
zodat het vonnis een beter beeld geeft van het gevaar voor de openbare orde
die de persoon vormt. Verder vragen zij waarom niet is gehandhaafd dat sprake
moet zijn van een opzettelijk begaan misdrijf. Dit geldt tevens voor artikel
20 sub c.Het criterium dat het moet gaan om een misdrijf waartegen een gevangenisstraf
van drie jaren of meer is bedreigd is een van de vereisten maar is op
zichzelf niet doorslaggevend. Dit criterium geeft aan dat er sprake moet zijn
van een soort misdrijf dat in abstracto voldoende ernstig is bevonden om daartegen
in de strafwet de zeer lange gevangenistraf van drie jaren of meer te bedreigen.
Het komt naast en niet in de plaats van de door de rechter in het concrete
geval bepaalde strafmaat, die van belang blijft voor de toepassing van de
glijdende schaal waarin de duur van het legale verblijf aan de ernst van de
inbreuk wordt gerelateerd. In dit verband wijzen wij er op dat het niet de
bedoeling is dat in het kader van de vreemdelingenrechtelijke procedure de
strafzaak als het ware wordt «overgedaan». Het oordeel van de
strafrechter, die kennis heeft genomen van de persoon van de dader, van het
delict en van de delictsomstandigheden en die de passende straf heeft vastgesteld,
geldt als uitgangspunt. In het kader van de vreemdelingenrechtelijke procedure
wordt daar niet aan getornd.In het voorstel is het vereiste dat er sprake moet zijn van een «opzettelijk
begaan» misdrijf niet gehandhaafd, met het oog op de mogelijkheid om
ook de maatregel als bedoeld in artikel 37a Wetboek van Strafrecht (TBS) tot
verblijfsbeëindiging te kunnen laten leiden. In voorkomende gevallen
wordt TBS immers ook buiten opzet opgelegd.Eerste lid, onder eDe leden van de fractie van GroenLinks vragen welke criteria gelden voor
de gronden aan het algemeen belang ontleend en of deze bepaling wel nodig
is. In antwoord op deze vraag verwijzen wij naar het algemeen deel (paragraaf 1.9.2)
van deze nota waarin wij mede op basis van de vragen van deze leden hebben
besloten om deze grond te laten vervallen. Tweede lidDe leden van de VVD-fractie stellen bij het tweede lid van artikel 19
de vraag hoe het mogelijk kan zijn dat iemand tien jaar aaneengesloten rechtmatig
in Nederland verblijft zonder in het bezit te zijn van een verblijfsvergunning.
Deze vraag is voor ons niet duidelijk. Het rechtmatig verblijf in het tweede
lid slaat terug op het rechtmatig verblijf in het eerste lid waarbij het slechts
gaat om rechtmatig verblijf op grond van artikel 8, onder a, c (verblijfsvergunningen),
e dan wel m (op grond van internationale verplichtingen).Artikel 20Voor een antwoord op de vragen van de leden van de fracties van VVD en
GroenLinks over onjuiste gegevens verwijzen wij kortheidshalve naar hetgeen
wij hierover hebben opgemerkt in paragraaf 1.9.4 van het algemeen deel
van deze nota. Ook voor de vragen van de fractie van GroenLinks over artikel
20, onderdeel, e «gronden aan het algemeen belang ontleend» verwijzen
wij naar het algemeen deel waarin wij hebben voorgesteld om deze grond te
laten vervallen (paragraaf 1.9.2).Artikel 21In antwoord op de vraag van de fractie van de VVD delen wij mede dat als
wettelijke vertegenwoordiger alleen een ouder, voogd of curator worden aangemerkt.De leden van de CDA-fractie vragen of artikel 21 zo moet worden begrepen
dat een aanvraag altijd persoonlijk moet worden ingediend en dat derhalve
de datum van indienen van de aanvraag altijd dezelfde is als de datum van
ontvangst. Voorzover dit niet het geval is vragen de leden hoe dan wordt omgegaan
met de situatie waarin er dan een (geruime) periode zit tussen
het indienen en het ontvangen van de aanvraag en dit niet te wijten is aan
de indiener.Ingevolge artikel 22, eerste lid, onder a, van het wetvoorstel zullen
bij of krachtens algemene maatregel van bestuur nadere regels worden gesteld
over de wijze van indiening en behandeling van een aanvraag. In het Vreemdelingebesluit
zal worden bepaald dat de vreemdeling de aanvraag in persoon moet indienen
maar dat een schriftelijke aanvraag ook mogelijk is. Bij schriftelijke aanvragen
geldt de datum van ontvangst als de datum van indiening.Artikel 22Tweede lidDe leden van de fractie van het CDA vragen waarom het bedrag van f 500,–
in de wet is opgenomen en niet in een AMvB en voor hoe lang dit bedrag vastligt.
Verder vragen deze leden waarvan het daadwerkelijk heffen van leges voor de
afgifte van een document waaruit het rechtmatig verblijf blijkt afhankelijk
is, of een indicatie kan worden gegeven van de verwachte hoogte van het legesbedrag
voor het vreemdelingendocument en waarom hier geen maximumbedrag is genoemd.
Verder vragen deze leden of leges worden geheven voor het in behandeling nemen
van een aanvraag, voor het afgeven van een document of voor beide en wat de
juridische status is van een verleende verblijfsvergunning zonder dat een
document is uitgereikt. De leden van de fractie van GroenLinks vragen of de
minister beseft dat de mogelijkheid om dubbel leges te heffen (in totaal 1000
gulden) voor vreemdelingen een zware last kan betekenen, zeker wanneer deze
betalingsverplichting jaarlijks terugkeert voor een heel gezin en zij vragen
wat de rechtvaardiging is voor deze verzwaring.Wij zijn thans bezig aan een nadere uitwerking van de legesregeling, die
zal worden opgenomen in de lagere regelgeving. Wij merken op dat het maximumbedrag
van f 500,– voor de afdoening van de aanvraag als een redelijk
maximum kan worden gezien. In de huidige wet is een maximum van f 1000,–
opgenomen. De legeskosten voor verblijfsdocumenten zullen niet meer bedragen
dan de kostprijs van deze documenten (op dit moment ongeveer. f 35,–).
Er is dan ook geen sprake van een verdubbeling van de leges. Gelet op de koppeling
van de documentleges aan de kostprijs die kan variëren, is afgezien van
het stellen van een maximumbedrag voor documentleges in de wet. Indien de
documentleges niet worden betaald, zal men niet in het bezit worden gesteld
van het verblijfsdocument. Dit document is onder meer nodig in het kader van
de Wet op de Identificatieplicht en voor het verkrijgen van bepaalde voorzieningen.
De juridische status van de verleende vergunning verandert echter niet. Dit
kan worden vergeleken met de naturalisatieprocedure. Voor deze procedure zijn
leges verschuldigd. Indien de vreemdeling wordt genaturaliseerd kan een Nederlands
paspoort worden aangevraagd waarvoor eveneens leges zijn verschuldigd. Indien
men deze leges niet betaalt is men nog wel Nederlander, maar kan men dit niet
aantonen door middel van een Nederlands paspoort.Artikel 23Eerste lid, onder dDe leden van de PvdA fractie stellen voor dat lid 1 onder d zodanig wordt
gewijzigd dat zes maanden vóór het verlopen van de termijn van
de vergunning tot verblijf voor bepaalde tijd ambtshalve wordt onderzocht
of de betrokken vreemdeling in aanmerking kan komen voor een
vergunning voor onbepaalde tijd en dus of deze kan worden omgezet.Wij zijn geen voorstander van dit voorstel. De verblijfsvergunning voor
onbepaalde tijd geeft een vreemdeling een zeer sterke rechtspositie. Uit oogpunt
van toezicht vinden wij het wenselijk dat de vreemdeling daartoe een aanvraag
indient op basis waarvan een beslissing wordt genomen.Eerste en tweede lidEen beschikking op de aanvraag wordt binnen zes maanden gegeven. Deze
termijn kan ten hoogste voor zes maanden worden verlengd. Voor de leden van
de VVD-fractie is een essentieel onderdeel van de nieuwe wet en de te bereiken
resultaten, dat de beschikking op de aanvraag daadwerkelijk uiterlijk binnen
zes maanden wordt verstrekt. Slechts bij uitzondering mag verlenging plaatsvinden.
Zij verzoeken de regering aan te geven hoe de termijn van zes maanden zal
worden gerealiseerd en hoe een garantie voor naleving kan worden gegeven.
Verder vragen deze leden waarom het noodzakelijk is om in geval van advies
de termijn van zes maanden te verlengen met zes maanden. Voorts vragen zij
wat het gevolg zal zijn als na 12 maanden de benodigde informatie nog niet
beschikbaar is. De leden van de CDA-fractie willen vernemen wat momenteel
de feitelijke duur is van de beslistermijn en wat de verwachting is voor het
jaar 2000.De leden van GroenLinks vragen zich af of de beslistermijnen niet wat
meer in overeenstemming met de Algemene Wet Bestuursrecht gebracht kunnen
worden. Juist gelet op de doelstelling van deze wet om de procedures sneller
te laten verlopen en de vreemdeling snel duidelijkheid te bieden, vinden zij
de termijnen van zes maanden met een uitloop naar een jaar onverantwoord lang
en ook onnodig. De ontwikkelingen in het elektronisch tijdperk zouden eerder
tot een verkorting dan verlenging moeten leiden en zij vragen of het stellen
van een termijn van drie maanden niet haalbaar is, waarbij, indien nader onderzoek
noodzakelijk is, de termijn met drie maanden kan worden verlengd. Ook de leden
van de fractie van de SGP vragen naar de noodzaak van de in artikel 23 lid
2 geboden verlengingsmogelijkheid en hoe de rechtsbescherming is geregeld.
Deze leden nemen aan dat tegen een besluit tot verlenging geen afzonderlijke
voorziening openstaat.Wij delen de zienswijze van de VVD dat de beschikking op de aanvraag uiterlijk
binnen zes maanden moet worden verstrekt en dat slechts in uitzonderingsgevallen
gebruik moet worden gemaakt van de mogelijkheid om de beslistermijn te verlengen.
Ook indien nader onderzoek of advies van derden nodig is het streven erop
gericht om dit binnen de normale beslistermijn te doen plaatsvinden.Wij willen evenwel, ondanks de ontwikkelingen in het elektronisch tijdperk –
in antwoord op vragen van de leden van GroenLinks – de voorgestelde
beslistermijn van zes maanden handhaven. Ook blijven wij van mening dat het
wetsvoorstel de mogelijkheid moet bieden om de beslistermijn te verlengen
om te voorkomen dat een beslissing genomen zou moeten worden zonder voldoende
gedragen onderzoek en om te voorkomen dat geprocedeerd wordt over niet-tijdig
genomen beslissingen. De wet stelt daarvoor een uiterlijke termijn van zes
maanden. Wij wijzen erop dat dit een uiterlijke termijn is. Het besluit om
de beslistermijn te verlengen zal gemotiveerd moeten worden. Tegen een besluit
tot verlenging kunnen rechtsmiddelen worden aangewend. De motivering en de
rechtsmiddelen waarborgen naar onze mening – in antwoord op een vraag
van de leden van de SGP – dat deze bepaling niet te gemakkelijk zal
worden in geroepen. Als na uiterlijk 12 maanden de benodigde informatie nog niet beschikbaar
is dient alsnog een beslissing te worden genomen op de aanvraag. In de regel
zal dit dan een negatieve beslissing zijn. Positieve beslissingen zijn evenwel
ook mogelijk. Een en ander is afhankelijk van de aard van de ontbrekende informatie.De gemiddelde duur van de beslissingen door de IND op vtv-aanvragen bedroeg
tot en met oktober 1999 22 weken. Hoewel dit binnen de wettelijke beslistermijn
blijft moet geconstateerd worden dat deze gemiddelde duur lang is. Gestreefd
wordt om deze termijn in het jaar 2000 te verkorten.De leden van de fractie van het CDA vragen of met de in het tweede lid
genoemde «derden» ook bedoeld worden rechercheurs van vreemdelingendiensten
die onderzoek doen naar de echtheid van getoonde documenten of onderzoek verrichten
naar schijnhuwelijken en schijnrelaties.Dit zijn geen derden in de zin van het tweede lid. Onder derden worden –
zoals ook aangegeven in de memorie van toelichting – verstaan de personen
die geen aanwijzingen van de minister in acht behoeven te nemen terzake van
het door hen te verrichten onderzoek.De leden van de D66-fractie vragen of de verlenging van de beslistermijn
niet kan worden beperkt tot gevallen waarin advies of onderzoek buiten Nederland
nodig is (bijvoorbeeld ambtsberichten).Wij achten het niet wenselijk om een onderscheid aan te brengen in de
aard van het onderzoek. Mocht in bepaalde individuele gevallen aanvullend
advies of onderzoek nodig zijn om een voldragen beslissing te kunnen nemen
is het naar onze mening niet relevant of dit onderzoek in Nederland of in
het buitenland dient plaats te vinden. Wel zal het in de praktijk zo zijn
dat voor onderzoek in het buitenland in de regel meer tijd nodig is.Verlenging van de beslistermijn is onder meer mogelijk indien een strafrechtelijk
onderzoek naar de vreemdeling gaande is. De leden van de fracties van de RPF
en het GPV vragen waarom verlenging in een dergelijk geval op zijn plaats
is en wijzen er op dat in een dergelijk geval ofwel meteen al afwijzing mogelijk
is (openbare orde is immers niet gekoppeld aan veroordeling) ofwel intrekking
van de verleende vergunning in een later stadium mogelijk is.Op grond van het huidige beleid is het niet mogelijk een aanvraag af te
wijzen zonder dat er sprake is van een veroordeling of een aanvaard transactie-aanbod.
Indien de uitkomsten van het strafrechtelijk onderzoek nodig zijn om een zorgvuldige
beslissing te kunnen nemen achten wij het gewenst dat deze uitkomsten worden
afgewacht en de beslistermijn zo nodig wordt verlengd. Zijn de uitkomsten
van het onderzoek en het strafproces nog niet beschikbaar binnen de uiterlijke
termijn van 12 maanden dan dient op grond van het huidige beleid aan de vreemdeling
een vergunning te worden verstrekt als aan de overige voorwaarden voor toelating
is voldaan. Deze kan vervolgens worden ingetrokken indien alsnog wordt voldaan
aan de zgn. glijdende schaal in het kader van het openbare orde beleid. Het
zal dus afhangen van de duur van het verblijf en de strafmaat of de vergunning
ook daadwerkelijk kan worden ingetrokken.Artikel 24Volgens de leden van de fracties van PvdA en SGP bestaat er over de ingangsdatum
van verblijfsvergunningen onduidelijkheid. Op grond van de toelichting
lijkt een verblijfsvergunning nooit een eerdere ingangsdatum te kunnen hebben
dan de datum van aanvraag. De tekst van artikel 24 lid 2 wekt echter de indruk
dat aansluitende verlenging wel mogelijk is. Als de toelichting juist is dan
kan er een gat ontstaan in het rechtmatig verblijf, ook in het geval van verschoonbare
termijnoverschrijding. Kan de regering toelichten of dit inderdaad het geval
is. De leden van de PvdA fractie achten een gat in rechtmatig verblijf niet
wenselijk. Ook de leden van de fractie van GroenLinks wijzen op de grote kans
op «gaten in het verblijfsrecht» omdat het de vreemdeling niet
altijd lukt om op tijd alle documenten en bewijzen over te leggen, wat hem
niet in alle gevallen verweten kan worden. Dit heeft grote consequenties voor
de rechtspositie van de vreemdeling, op het terrein van kiesrecht en naturalisatie.
Acht de minister de consequentie wel proportioneel? Ook de leden van de SGP-fractie
vragen of rekening gehouden wordt met overmachtsituaties waardoor een te late
aanvraag verschoonbaar is (Vc 6.7.2.1) De leden van de VVD-fractie vragen
tenslotte waarom voor de ingangsdatum niet gekozen is voor het moment waarop
de vergunning is verleend.In het vreemdelingenrecht geldt als hoofdregel dat een vergunning wordt
verleend met ingang van de datum dat de vreemdeling heeft aangetoond dat hij
aan de voorwaarden voor verblijf voldoet. In de meeste gevallen valt deze
datum samen met de datum van de aanvraag en wordt de vergunning dus met terugwerkende
kracht verleend. Deze hoofdregel is in het wetsvoorstel opgenomen.Uit artikel 24, tweede lid, van het wetsvoorstel volgt dat ook bij de
verlenging van de geldigheidsduur geldt dat dit gebeurt met ingang van de
dag waarop de vreemdeling heeft aangetoond aan de voorwaarden te voldoen.
Indien de vreemdeling tijdig, dat wil zeggen voor afloop van zijn vergunning,
om verlenging heeft verzocht en hij op dat moment voldoet aan de voorwaarden
volgt uit dit artikel, dat de vergunning niet vanaf de datum van de aanvraag
maar in aansluiting op de eerdere vergunning wordt verleend.Als de vreemdeling niet tijdig om verlenging heeft gevraagd, dat wil zeggen
pas na afloop van zijn vergunning volgt uit artikel 24 dat de vergunning pas
vanaf de datum van de aanvraag wordt verleend en dus niet in aansluiting op
de eerdere vergunning. Dit betekent dat er een gat in het verblijfsrecht ontstaat.
Hierop wordt een uitzondering gemaakt indien de aanvraag niet tijdig is ingediend
wegens omstandigheden die de vreemdeling niet zijn toe te rekenen. In dat
geval wordt de verblijfsvergunning wel met terugwerkende kracht verleend.
Deze regel zal in het Vreemdelingenbesluit worden neergelegd (vgl. artikel
24, vierde lid, van het huidige Voorschrift Vreemdelingen).Bij de vragen over de toepassing van het mvv-vereiste zijn wij hierboven
bij de antwoorden opgenomen bij artikel 14 eerste lid onder a reeds ingegaan
op de gevolgen die verbonden zijn aan het niet-tijdig indienen van een aanvraag
tot verlenging van de geldigheidsduur van de vergunning. Een van de gevolgen
is zoals gezegd, dat een gat in het verblijfsrecht ontstaat. Wij achten deze
consequenties niet onrechtvaardig. Het is de eigen verantwoordelijkheid van
de vreemdeling om zijn vergunning tijdig te verlengen. Als de vergunning afloopt
verblijft de vreemdeling niet meer rechtmatig in Nederland. Een aanvraag om
een vergunning wordt dan weliswaar getoetst aan de voorwaarden voor verlenging
maar zal niet met terugwerkende kracht worden verleend.Artikel 25De leden van de VVD-fractie vragen de regering om uitleg van de woorden
«tenzij er een andere rechtsgrond voor rechtmatig verblijf van toepassing
is» (lid 1 sub a) en of dit onderdeel betrekking heeft op de situatie
dat een asielverzoek is afgewezen en vervolgens verblijf bij een partner wordt
gevraagd.Met de woorden «tenzij er een andere rechtsgrond voor rechtmatig
verblijf van toepassing is» wordt bedoeld, dat de rechtsgevolgen van
de afwijzende beschikking pas intreden indien de vreemdeling geen rechtmatig
verblijf heeft. Op de vreemdeling die nog rechtmatig verblijft rust bijvoorbeeld
niet de verplichting uit eigen beweging Nederland te verlaten. De gronden
voor rechtmatig verblijf zijn limitatief in artikel 8 opgesomd. In het voorbeeld
dat deze leden aandragen, kan sprake zijn van rechtmatig verblijf van de vreemdeling
op grond van artikel 8, onder f, van het wetsvoorstel, indien de vreemdeling
de beslissing op de aanvraag in Nederland mag afwachten.Gelet op de toelichting bij artikel 25 vrezen de leden van de VVD-fractie
dat meer mogelijkheden tot procederen blijven bestaan dan wordt gesuggereerd
en deze leden wenselijk achten. Bestaat niet het risico, dat nu er geen afzonderlijke
rechtsmiddelen tegen de verschillende onderdelen kunnen worden aangewend,
er een beroep op de burgerlijke rechter zal worden gedaan? Zou het niet beter
zijn de volgende passage dan wel een passage met dezelfde strekking aan het
artikel toe te voegen: «Voor zover de vreemdeling bezwaren heeft tegen
deze rechtsgevolgen dient hij deze tezamen met zijn bezwaar tegen de afwijzing
van de beschikking in bezwaar of beroep voor te leggen».Voor het antwoord op de vraag van deze leden naar de rol van de burgerlijke
rechter verwijzen wij naar paragraaf 6.5.1 van het algemeen deel van
de nota. Kortheidshalve merken wij op, dat voor de burgerlijke rechter geen
rol is weggelegd vanwege het voorgestelde artikel 70, derde lid. Daaruit volgt
dat er geen behoefte bestaat aan de door deze leden voorgestelde passage.Op de vraag van de leden van de CDA-fractie, waarom de in de jurisprudentie
aangebrachte beperking onder de nieuwe wet gehandhaafd zal blijven, antwoorden
wij, dat wij geen aanleiding zien om te veronderstellen dat die beperking
niet langer gehandhaafd zal worden. Naar onze mening ontbreekt die aanleiding,
nu de bewoording van artikel 70, derde lid, van het wetsvoorstel niet afwijkt
van artikel 1a van de huidige wet.Voorts veronderstellen deze leden optimisme, waar wij hebben aangegeven
dat afzonderlijk bezwaar en beroep doorgaans niet nodig zullen zijn. Het wetsvoorstel
en alle daarmee samenhangende verbeteringen van de procedure zullen ertoe
moeten leiden dat de procedures daadwerkelijk worden versneld en verbeterd,
zo antwoorden wij deze leden. Zo zal de procedure worden verkort doordat er
voortaan geen afzonderlijk last tot uitzetting nodig zal zijn en evenmin een
afzonderlijke procedure tot gedwongen ontruiming nodig is.In paragraaf 6.5.1. het algemeen deel van deze nota zijn wij ingegaan
op vragen van de leden van de fracties van VVD en D66 over de uitzonderlijke
gevallen waarin een nieuwe procedure uit oogpunt van rechtsbescherming nodig
kan zijn. Concrete voorbeelden kunnen wij niet geven; zoals ook in voornoemde
paragraaf is opgenomen moet sprake zijn van een combinatie van tijdsverloop
en een relevante wijziging in de omstandigheden; het is aan de rechter om
te oordelen of een uitzonderlijk geval voorligt.Of de wens de vader van de gedachte is, zo vragen de leden van de CDA-fractie
naar aanleiding van de opmerking in de toelichting, dat het verzoek om voorlopige
voorziening alleen in uitzonderingssituaties kan worden ingewilligd. Deze
opmerking in de toelichting moet worden beschouwd in zijn context, waarin
is aangegeven dat het uitsluiten van de voorlopige voorziening
niet zinvol zou zijn omdat daarmee de burgerlijke rechter in beeld zou komen.
Om die reden kunnen wij niet meer doen, dan het standpunt van de wetgever
in de toelichting verwoorden, in de veronderstelling dat de rechter daarop
acht zal slaan.Terecht constateren de leden van de CDA-fractie, dat in artikel 25 van
het wetsvoorstel een formulering is gekozen die afwijkt van die van artikel
15d, tweede lid, van de huidige wet. De formulering van het wetsvoorstel doet
naar onze mening beter recht aan de werkelijkheid, waarin de vreemdeling vanwege
belemmeringen van allerlei aard niet in alle gevallen kan worden uitgezet.
In de Terugkeernotitie is daaraan reeds de nodige aandacht geschonken, reden
waarom wij kortheidshalve naar die notitie en het met de Kamer gevoerde overleg
verwijzen.De leden van de CDA-fractie vragen wat «redelijk snel» is
inzake het verkrijgen van een machtiging tot het binnentreden van een woning
door ambtenaren.Wij antwoorden dat met «redelijk snel» bedoeld is aan te geven
dat de machtiging tot binnentreden, die vereist is ingevolge de Algemene wet
op het binnentreden, binnen korte tijd kan worden afgegeven door een van de
in artikel 3 van de Algemene wet genoemde personen. Dat volgt uit de vraag
die ter beoordeling staat, namelijk of het binnentreden zonder de toestemming
van de bewoner redelijkerwijs wordt vereist voor de uitzetting van de vreemdeling
(vgl. artikel 3, derde lid, Algemene wet op het binnentreden). Uit de praktijk
blijkt dat deze machtiging in de regel vrijwel direct na een aanvraag wordt
verstrekt.De leden van de fractie van GroenLinks vragen ten aanzien van het derde
lid of deze opschortende bepaling ook geldt indien een verzoek om een voorlopige
voorziening is gevraagd in afwachting van de behandeling van een hoger beroep.Wij antwoorden dat deze opschortende bepaling ook geldt indien een verzoek
om voorlopige voorziening is gedaan in afwachting van de behandeling in hoger
beroep en dat verzoek door de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van
State is toegewezen. Onder beroep in het derde lid moet ook het hoger beroep
worden begrepen.Voor zover de vraag van deze leden betrekking heeft op het mogen afwachten
van de uitspraak in voorlopige voorziening merken wij op dat wij in de memorie
van toelichting op bladzijde 86 reeds aangaven dat de vreemdeling in beginsel
niet wordt uitgezet alvorens de rechter zich heeft uitgesproken over het verzoek
om voorlopige voorziening. Op deze regel wordt – net als nu het geval
is – een uitzondering gemaakt indien sprake is van een tweede voorlopige
voorziening behoudens indien sprake is van nieuw gebleken feiten en omstandigheden
die als deze bij de behandeling van het eerdere verzoek bekend waren geweest,
mogelijk tot een ander oordeel zouden hebben geleid.Afdeling 3. De verblijfsvergunning asielArtikel 26Leden van de fracties van de VVD, het CDA en GroenLinks vragen in welke
gevallen de vergunning voor minder dan drie jaar zal worden verleend.De leden van de fracties van de VVD en CDA vragen of dit niet tot procedures
kan leiden en of beroep tegen het voor minder dan drie jaar verlenen mogelijk
is.Tevens vragen de leden van de VVD in welke gevallen de vergunning kan
worden verlengd. In het tweede lid van artikel 26 is neergelegd dat bij Algemene maatregel
van bestuur de gevallen worden aangewezen waarin de verblijfsvergunning voor
minder dan drie achtereenvolgende jaren wordt verleend. Uitgangspunt is dat
de vergunning voor drie jaar wordt verleend. In het met artikel 26 vergelijkbare
artikel 13 is dit uitgangspunt anders. Daar wordt gesteld dat bij Algemene
maatregel van bestuur regels worden gesteld voor de geldigheid van de verblijfsvergunning
en de verlenging daarvan.In die gevallen waarin de vergunning voor drie jaar wordt verleend is
geen verlenging mogelijk. Na drie jaar kan een vergunning voor onbepaalde
tijd worden aangevraagd, die slechts kan worden afgewezen op de gronden waarop
de vergunning voor bepaalde tijd kan worden ingetrokken.In het Vreemdelingenbesluit zal worden neergelegd dat, indien door een
houder van een vergunning voor bepaalde tijd abusievelijk wederom een vergunning
voor bepaalde tijd wordt aangevraagd, deze aanvraag zal worden beschouwd als
een aanvraag voor een vergunning voor onbepaalde tijd.Indien een vergunning voor onbepaalde tijd te laat wordt aangevraagd,
dat wil zeggen na afloop van de geldigheidsduur van de vergunning voor bepaalde
tijd, zal de aanvraag in behandeling worden genomen en zal worden getoetst
of een vergunning voor onbepaalde tijd kan worden verleend. Het gat in het
verblijfsrecht zal niet worden gedicht.Er staat ons op dit moment niet voor ogen dat een vergunning voor korter
dan drie jaar zou kunnen worden verleend. Desondanks hechten wij aan de mogelijkheid
om bij AMvB in een kortere periode te kunnen voorzien. Omdat eerst op termijn
van de mogelijkheid gebruik zal worden gemaakt, zullen wij bij nota van wijziging
het tweede lid wijzigen zodat gevallen kunnen
worden aangewezen waarin de verblijfsvergunning voor minder dan drie jaar
wordt verleend.Als op grond van het besluit een vergunning voor minder dan drie jaar
wordt verleend en het bestuursorgaan dat in die gevallen inderdaad doet, is
een procedure om de vergunning voor een langere periode te krijgen kansloos.Ten aanzien van de verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd zijn de
leden van de VVD-fractie van mening, dat actief moet worden nagegaan of omstandigheden
zijn gewijzigd en de vergunning kan worden ingetrokken. Er zal dus alert op
gewijzigde omstandigheden met betrekking tot de verleende vergunning voor
bepaalde tijd moeten worden gereageerd. De leden van de VVD-fractie vragen
de regering in te gaan op de wijze waarop dit in de praktijk zal worden bewerkstelligd.Door een serieus vreemdelingentoezicht en intrekkingsbeleid, dat er op
neer komt dat zal worden ingetrokken wanneer dat mogelijk en wenselijk is,
zal adequaat op gewijzigde omstandigheden kunnen worden gereageerd.De leden van de CDA-fractie vragen naar de mogelijke relatie met artikel
41. Zij vragen of een constructie denkbaar is dat gevallen ex artikel 41,
waarin dus nog geen beslissing kan worden genomen of wordt genomen, onder
artikel 26 komen te vallen, waarbij overigens dus sprake zou kunnen zijn van
vooralsnog onvoldoende dossieropbouw?Een relatie met artikel 41 zien wij niet. Artikel 41 voorziet in de mogelijkheid
om in bepaalde gevallen de termijn waarbinnen op een aanvraag moet worden
beslist, te verlengen. In artikel 26 wordt in zijn algemeenheid de bevoegdheid
van de minister geregeld om een aanvraag tot verlenen of verlengen van een
vergunning voor bepaalde tijd asiel in te willigen, af te wijzen
dan wel niet in behandeling te nemen. Tevens bestaat de bevoegdheid deze vergunning
in te trekken. In het tweede lid is gesteld dat de vergunning asiel in beginsel
voor drie jaar wordt verleend. Het besluitmoratorium kan vooraf gaan aan het
verlenen van een vergunning.Indien deze leden bedoelen dat een vergunning ook kan worden verleend
indien niet vaststaat dat er een grond voor verlenen bestaat, verwijzen wij
naar het gestelde in paragraaf 1.7 van het algemeen deel van deze nota
met betrekking tot het besluitmoratorium waar tot uitdrukking komt dat een
moratorium juist de oplossing kan zijn op momenten dat onvoldoende duidelijk
is of er een grond voor verlenen is.Artikel 27AlgemeenDe leden van GroenLinks zijn ongerust over de gevolgen die een tijdelijke
status heeft voor de asielzoekers die onder de huidige wet voor een vergunning
voor onbepaalde tijd in aanmerking komen. De groep asielzoekers zal immers
gedurende drie jaar in onzekerheid verkeren, temeer daar de gronden waarop
de vergunning voor bepaalde tijd is verleend, niet zijn vermeld. Dit kan het
integratieproces en het verwerken van trauma's aanzienlijk bemoeilijken. Heeft
de minister een afweging gemaakt tussen het belang van rechtszekerheid en
het belang van de Nederlandse overheid bij het beperken van het aantal procedures?
Kan de minister dit nader uiteen zetten? Heeft de minister de zekerheid dat
deze structuur zal leiden tot vermindering van het aantal procedures, nu het
nog de vraag is of het niet vermelden van de gronden houdbaar zal blijken
in de praktijk?Zoals elders in deze nota en in de memorie van toelichting is gesteld,
is met het onderhavige voorstel de vreemde situatie rechtgetrokken dat onder
de huidige wet een vtv-hum niet en bijvoorbeeld een A-status wel intrekbaar
is.Het betoog van de leden van de fractie van GroenLinks dat met het verlenen
van een vergunning voor bepaalde tijd het integratieproces en het verwerken
van trauma's zou worden belemmerd delen wij allerminst.Aan de vergunning voor bepaalde tijd zijn rechten en plichten verbonden
die in voldoende mate rechtszekerheid bieden en die zeker niet aan het verwerken
van trauma's of integratie in de weg staan. Wij verwijzen de leden van GroenLinks
in dit kader naar de Invoeringswet waarin zaken als verplichte inburgering,
toegang tot de arbeidsmarkt en toegang tot medische bijstand zijn geregeld.Wellicht dat de leden van de fractie van GroenLinks, als zij van belangenafweging
spreken, refereren aan het feit dat bij inwilliging niet kenbaar wordt gemaakt
op welke grond de vergunning wordt verleend. Wij verwijzen deze leden naar
het gestelde daarover in paragraaf 3.3 en naar het gestelde in deze nota
in antwoord op vragen bij artikel 40.De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het voornemen de huidige
gronden voor tijdelijke bescherming samen te voegen onder één
asielvergunning voor bepaalde duur. Op grond van dit wetsvoorstel blijkt echter
ook dat hiervan feitelijk geen sprake zal zijn; de sociaal-economische positie
van toegelaten asielzoekers wordt gelijkgetrokken, maar de achterliggende
juridische positie blijft verschillend.De achterliggende gronden om een vergunning te verkrijgen voor bepaalde
tijd zijn naar de oude wetgeving:1) als vluchteling onder het Vluchtelingenverdrag,2) toegelaten op grond van het EVRM,3) om redenen van humanitaire aard en 4) VVTV. Deze tijdelijke asielstatus kan na drie jaar worden omgezet in
een status voor onbepaalde tijd.De leden van de SP-fractie zijn de mening toegedaan dat de nieuwe wet
niet leidt tot een volgtijdelijk systeem met één status, maar
tot een systeem dat analoog aan de huidige wet werkt met indirect de vier
bovengenoemde rechtsgronden en dat dit kan leiden tot doorprocederen binnen
de «ene» asielstatus van artikel 27 van het wetsvoorstel (zie
ook artikel 40). Deze leden vragen wat de reactie van de regering op deze
vaststelling is.Zoals op verschillende plaatsen in het algemene deel van deze nota gesteld
zal naar onze overtuiging het volgtijdelijk statussysteem leiden tot vermindering
van het aantal procedures. Wij verwachten niet dat binnen de ene status zal
worden geprocedeerd omdat daarvoor naar onze mening enig belang ontbreekt.
Aan die ene status is één voorzieningenpakket gekoppeld, zodat
ook vanuit dat oogpunt geen belang aanwezig is (wij verwijzen deze leden naar
het voorstel Invoeringswet). Voor zover er binnen dit systeem nog sprake van
enig rechtens relevant belang kan zijn op het moment van inwilligen van de
vergunning, is bepaald dat betrokkene niet zal worden medegedeeld op welke
grond de vergunning wordt verleend. Dat geschiedt eerst op het moment dat
er wel een belang is, bijvoorbeeld op het moment van intrekken van de vergunning.Eerste lid, onder aOm uitleg te geven aan de facultatieve bepaling van artikel 27 is op bladzijde
9 van het nader rapport een verwijzing gemaakt naar oorlogsmisdadigers, die
niet kunnen worden uitgezet naar hun land van herkomst zonder daarmee in strijd
te komen met het refoulement verbod en evenmin in het bezit worden gesteld
van een verblijfstitel. Omdat bij deze specifieke groep sprake is van een
vacuüm (geen uitzetting, maar ook geen verblijfstitel en geen uitkering)
vragen de leden van de PvdA fractie nogmaals aan de regering om aan de Kamer
kenbaar te maken wat haar ideeën zijn over de positie en toekomst van
deze groep.In de brief aan de Kamer van 28 november 1997 omtrent de toepassing van
artikel 1F (TK 1997–1998, 19 637, nr. 295) is aangegeven dat asielzoekers
ten aanzien van wie aannemelijk is dat terugzending naar het land van herkomst
een reëel risico van schending van artikel 3 EVRM meebrengt, veelal in
aanmerking komen voor een vergunning tot verblijf op grond van klemmende redenen
van humanitaire aard. Deze vergunning wordt echter geweigerd op gronden aan
het algemeen belang ontleend. Het gegeven dat een persoon met succes artikel
1F is tegengeworpen, wordt door de Staatssecretaris van Justitie als een dergelijke
grond beschouwd. In zo'n situatie wordt betrokkene teruggestuurd noch toegelaten.
De Rechtseenheidskamer is hier in beginsel mee akkoord gegaan. Betrokkene
kan hier te lande verblijven zonder verblijfsrecht en zonder aanspraak te
kunnen maken op de voorzieningen en rechten die daaruit volgen of kan zijn
heil elders zoeken. Wij erkennen dat dit een harde beleidsregel is, maar achten
dit, gelet op de specifieke individuele omstandigheden in dergelijke gevallen,
gerechtvaardigd. Alleen door aan deze beleidsregel vast te houden kan immers
het uitgangspunt dat Nederland geen vluchthaven wordt voor personen die zich
schuldig maken aan de ernstige misdrijven zoals omschreven in artikel 1F,
ook in de praktijk overeind blijven.De leden van de fractie van het CDA vragen waarom in de wet niet langer
een eigen definitie van het begrip «vluchteling» is opgenomen,
maar wordt verwezen naar het Vluchtelingenverdrag zelf. Wij hebben gekozen voor een verwijzing naar het Vluchtelingenverdrag omdat
dit naar onze mening het meest duidelijk is. Een vertaling van de definitie
of een definitie die afwijkt van het Vluchtelingenverdrag roept slechts vragen
op.Zou hier niet beter tot uitdrukking kunnen komen dat een asielzoeker slechts
aannemelijk hoeft te maken dat hij vervolgd wordt, zo vragen de leden van
de fractie van GroenLinks. Zou daarom de aanvulling met de woorden «aannemelijk
heeft gemaakt dat hij» niet wenselijk zijn? Wordt de interpretatie van
de vluchtelingendefinitie van het Vluchtelingenverdrag wel opgenomen in lagere
regelgeving? Wordt elke wijziging van de interpretatie aan de Kamer voorgelegd?
Zal na drie jaar, indien de vergunning voor onbepaalde tijd is verleend, niet
meer de cessation clause van het Vluchtelingenverdrag worden toegepast?In artikel 27 zijn de gronden neergelegd waarop een vergunning voor bepaalde
tijd asiel kan worden verleend. In artikel 29, eerste lid, is neergelegd dat
de vergunning wordt afgewezen als niet aannemelijk is gemaakt dat de aanvraag
is gegrond op omstandigheden die een rechtsgrond voor verlenen vormen. In
het tweede lid van dat artikel worden een aantal omstandigheden genoemd die
bij bovenstaande beoordeling worden betrokken.De door de leden van de fractie van GroenLinks gewenste woorden zijn dus
elders opgenomen in het voorstel.Bij de beoordeling of iemand in aanmerking komt voor een verblijfsvergunning
op grond van artikel 27, eerste lid, onder a wordt uitgegaan van de definitie
in het vluchtelingenverdrag en van artikel 29. Samen vormen deze bepalingen
de toets voor IND en de rechter. Deze bepalingen zullen ook voor de lagere
regelgeving het ijkpunt zijn.Voor de vergunning voor onbepaalde tijd geldt, anders dan voor de vergunning
voor bepaalde tijd, dat de vergunning niet meer zal worden ingetrokken als
de grond voor verlenen is komen te vervallen. Dat wil dus zeggen dat in het
geval het Vluchtelingenverdrag niet meer van toepassing is omdat de «cessation
clauses» kunnen worden ingeroepen, die vergunning niet meer om die reden
kan worden ingetrokken.Eerste lid, onder b en cDe leden van de fractie van GroenLinks vragen of de minister met deze
bepalingen alle gronden op het oog heeft die onder de huidige wet reden zijn
om een vergunning tot verblijf wegens klemmende redenen van humanitaire aard
te verlenen, dus alle «in de persoon gelegen humanitaire redenen»,
zoals in de Vreemdelingencirculaire omschreven. Kan de minister alle gronden
noemen?De leden van de fractie van de PvdA vragen bevestiging dat beoogd wordt
dat huidige beleid op dit punt integraal over te nemen.Wij bevestigen deze leden dat met de gronden b en c is beoogd alle gronden
op te nemen die onder de huidige wet leiden tot een vtv-hum, behalve diegenen
die onder de huidige wet voor een vtv in aanmerking komen na drie jaar in
het bezit te zijn geweest van een vvtv. Wij verwijzen deze leden naar B7.8.5.1
en 8.6 van de Vreemdelingencirculaire.Wij bevestigen de leden van de fractie van de PvdA dat het huidige traumata-beleid
wordt gehandhaafd. Het traumata-beleid houdt in dat een vergunning tot verblijf
wordt verleend in gevallen waarin de persoonlijke beleving van bepaalde gebeurtenissen
door de asielzoeker zodanig traumatiserend is geweest, dat van hem of haar
in redelijkheid niet kan worden gevergd terug te keren naar het land van herkomst.
Op grond van het voorstel zal een persoon die in aanmerking komt voor een
vergunning op grond van dergelijke traumatische ervaringen een
vergunning voor bepaalde tijd uit hoofde van artikel 27, eerste lid, sub c
worden verleend.Overigens zijn wij voornemens om het traumata-beleid van de huidige werkinstructie
over te hevelen naar de Vreemdelingencirculaire.In dit verband wijzen wij de Kamer verder op de brief van 15 februari
2000 (5006023/2000 /DVB) waarin is toegezegd de kamer, na kabinetsberaad terzake,
te zullen informeren omtrent de toepassing van het traumata-beleid op personen
afkomstig uit Srebrenica.Wat bedoelt de minister met de zinsnede «die verband houden met
de redenen van zijn vertrek uit het land van herkomst»? Ziet deze bepaling
enkel op getraumatiseerden, zoals in de memorie van toelichting genoemd, of
zijn er ook andere redenen om deze bepaling toe te passen? Bijvoorbeeld als
er medische gronden aanwezig zijn (zoals uiteengezet in TBV 1998/20 van 10
augustus 1998) of op grond van het driejarenbeleid? De leden van de GroenLinks-fractie
hebben de indruk dat de huidige verblijfsvergunning wegens klemmende redenen
van humanitaire aard ook wel wordt verstrekt aan een bepaalde «restcategorie»,
zoals Syrisch-Orthodoxe Christenen uit Turkije of lange tijd aan Joodse asielzoekers
uit Rusland. Een criterium zou daarvoor kunnen zijn dat er geen adequate opvang
is in het land van herkomst, hetgeen ook door de Rechtseenheidskamer voor
bepaalde groepen Irakezen is uitgemaakt. Is deze zienswijze juist, en zo ja,
vallen deze groepen ook onder de reikwijdte van sub c? Heeft de minister goed
inzicht in de gronden die worden gehanteerd voor de verlening van een vergunning
tot verblijf wegens klemmende redenen van humanitaire aard? In een beschikking
ontbreekt immers de motivering. Zou het niet beter zijn, ter voorkoming van
een te strikte interpretatie, de zinsnede «die verband houden met de
redenen van zijn vertrek uit het land van herkomst» uit de bepaling
te lichten? Als deze bepaling te strikt wordt toegepast, zou een groep asielzoekers
die nu in aanmerking komt voor een vergunning tot verblijf voor onbepaalde
tijd, op grond van artikel 13 een vergunning onder beperkingen moeten worden
verstrekt. Maar is dat wenselijk, gelet op het streven naar een scheiding
van asielrecht en regulier vreemdelingenrecht, en op het feit dat de klemmende
redenen van humanitaire aard meestal wel samenhangen met de asielaanvraag?En als zij bij artikel 13 dienen te worden ondergebracht, onder welke
beperking zou dat dan zijn?Als de door de leden van de fractie van GroenLinks aangehaalde woorden
zouden worden geschrapt zou naar onze mening het verband met het aanvragen
van asiel worden weggenomen. De asielzoeker vraagt bescherming om wat hem
is overkomen in en om wat hij vreest als hij terugkeert naar zijn land van
herkomst. Als er zich schrijnende omstandigheden voordoen na zijn vertrek
die niet samenhangen met dat vertrek dan gaat het om mogelijk verblijf op
reguliere gronden. Als er medische gronden zijn of als op grond van tijdverloop
een vergunning wordt gegeven kan een vergunning worden verleend op grond van
artikel 13.In antwoord op de vraag van Groenlinks of wij voornemens zijn ook groepen
onder de gronden van artikel 27, eerste lid, onder c te brengen merken wij
op dat de vergunning tot verblijf om klemmende redenen van humanitaire aard
gelegen in de individuele omstandigheden, wordt verleend en dat wij geen beleidswijziging
op dit punt voorstaan. De vergunning wordt thans niet en zal ook onder de
nieuwe wet niet worden verleend op grond van het enkel lidmaatschap van een
bepaalde (etnische of religieuze groep). Overigens is naar aanleiding van
de door deze leden genoemde uitspraak van de Rechtseenheidskamer in een drietal
Iraakse zaken namens de Staatssecretaris van Justitie het standpunt ingenomen
dat slechts in uitzonderingsgevallen, namelijk waarin de asielzoeker aannemelijk
kan maken dat voor hem – in zijn specifieke geval – in Noord-Irak een noodsituatie dreigt, het binnenlandse beschermingsalternatief
in Noord-Irak niet aan hem wordt tegengeworpen. Ook hier geldt derhalve dat
een vtv-humanitair alleen op individuele gronden zal worden verleend. Dit
standpunt ligt nog ter beoordeling bij de rechter.Eerste lid, onder dOp bladzijde 7 van het nader rapport wordt in het kader van artikel 27
(lid 1 onder d) verder nog gesteld dat het beleid in de ons omringende landen
een indicator is die nadrukkelijker gehanteerd gaat worden. Betekent dit dat
deze indicator ten opzichte van de andere indicatoren van de zogeheten indicatorenbrief
zwaarder gaat wegen, zo vragen de leden van de fractie van de PvdA?Kan de regering eveneens toelichten of voor wat betreft lid 2 van artikel
27 de huidige indicatoren gehandhaafd blijven.Verder wordt door de regering in de memorie van toelichting ten aanzien
van artikel 27 lid 1 onder d vermeldt dat «het in de rede ligt om te
veronderstellen dat van deze grond minder gebruik zal worden gemaakt met de
totstandkoming van een Europese regeling inzake tijdelijke bescherming».
De leden van de PvdA vragen of de regering nader kan preciseren aan welke
voorwaarden een dergelijke regeling zal moeten voldoen wil deze in de plaats
worden gesteld van onze nationale regeling op het punt van tijdelijke bescherming?De leden van de fractie van het CDA vragen of een nadere onderbouwing
kan worden gegeven van de stelling dat het in de rede ligt te veronderstellen
dat van de in onderdeel d van lid 1 vermelde grond minder gebruik zal worden
gemaakt met de totstandkoming van een Europese regeling inzake tijdelijke
bescherming?Hoe relevant is de kritiek van de Raad van State op onderdeel d, als ervan
wordt uitgegaan dat met het oog op Europese harmonisatie inzake tijdelijke
bescherming, of andere onderdelen van het asielbeleid, altijd wijziging van
de Nederlandse wetgeving zou moeten plaats hebben, ongeacht of dat de huidige
dan wel de nieuwe wetgeving is?In het nader rapport naar aanleiding van het advies van de Raad van State
wordt gesteld dat op weg naar geharmoniseerd beleid, nog nadrukkelijker dan
voorheen, bij de beoordeling of een land vvtv-land is, rekening zal worden
gehouden met het beleid ter zake in andere Europese landen. Zou dit een neerwaartse
bijstelling van het Nederlandse beleid kunnen betekenen? In welke zin wordt
rekening gehouden met het beleid van andere Europese landen?De indicatoren die zullen worden betrokken in de beoordeling of er sprake
is van een situatie als bedoeld in artikel 27, eerste lid, onder d, zijna. de aard van het geweld in het land van herkomst, met name de ernst
van de schendingen van de mensenrechten en het oorlogsrecht, de mate van willekeur,
de mate waarin geweld voorkomt en de mate van geografische spreiding van het
geweld;b. het bestaan en aard van de activiteiten van internationale organisaties
in het land van herkomst indien en voorzover deze een graadmeter vormen voor
de positie van de internationale gemeenschap ten aanzien van de situatie in
het land van herkomst;c. en het beleid in andere landen van de Europese Unie terzake.De eerste grond is dezelfde gebleven, terwijl de onder b en c genoemde
indicatoren enigszins zijn gewijzigd ten opzichte van de formulering van de
indicatoren in bovengenoemde brief.Zoals de leden van de fractie van de PvdA terecht constateerden is op
pagina 7 van het nader rapport aangegeven dat het beleid in de ons omringende
landen, nadrukkelijker gehanteerd gaat worden. Daarmee hebben we in het nader
rapport bedoeld nadrukkelijker dan thans, waarmee deze indicator
ten opzichte van de andere natuurlijk ook belangrijker wordt dan nu.Bij de onder b genoemde indicator is de nadruk komen te liggen op de activiteiten
van internationale organisaties in het land van herkomst en niet meer zo zeer
het standpunt van deze organisaties met betrekking tot een land van herkomst.Wij zijn voornemens om deze indicatoren in het Vreemdelingenbesluit op
te nemen.Artikel 63, tweede lid van het verdrag van Amsterdam bepaalt dat er minimumnormen
voor het verlenen van tijdelijke bescherming tot stand moeten komen binnen
een periode van vijf jaar. Tijdens de Europese Raad in Tampere is geconcludeerd
dat er bij de Raad op aan wordt gedrongen dat intensiever zal worden gestreefd
naar overeenstemming over tijdelijke bescherming van ontheemden op basis van
solidariteit tussen de Lidstaten. Een regeling waaruit in voldoende mate blijk
wordt gegeven van deze solidariteit kan in de plaats worden gesteld van onze
nationale regeling op dat punt. Het standpunt van de Nederlandse regering
bij de onderhandelingen over een Europese regering voor tijdelijke bescherming
is, dat bij een dergelijke regeling tenminste de rechten en voorwaarden waaronder
ontheemden in de lidstaten verblijven, zo min mogelijk uiteen dienen te lopen.
Een regeling voor tijdelijke bescherming zou daarnaast in alle lidstaten op
hetzelfde moment moeten aanvangen en op een gelijk moment moeten worden beëindigd.
Dit alles om subsidiaire migratiestromen zoveel mogelijk tegen te gaan. Uiteraard
kunnen wij thans niet aangeven in welke mate deze visie in een definitieve
regeling worden gerealiseerd.In hoeverre aanpassing van de wet noodzakelijk zal zijn naar aanleiding
van totstandkoming van een regeling inzake tijdelijke bescherming is moeilijk
te zeggen. Het is, zo zijn wij met de leden van de fractie van de PvdA van
mening, niet onwaarschijnlijk dat Nederlandse wetgeving te zijner tijd zal
moeten worden aangepast. Met eventuele aanpassing van de wet naar aanleiding
van Europees instrumentarium, zal aan de kritiek van de Raad van State tegemoet
worden gekomen. Wij benadrukken hier nogmaals dat in alle Europese landen
categoriale gronden voor bescherming bestaan. Om deze reden en omdat er thans
nog geen instrumentarium inzake tijdelijke bescherming is hebben wij er voor
gekozen deze grond te handhaven. Uitgangspunt is dat naar mate Europese harmonisatie
toeneemt er minder noodzaak zal zijn voor Nederlands beleid terzake.Dat een geharmoniseerd landenbeleid een neerwaartse bijstelling van het
huidige Nederlandse beleid zal zijn lijkt ons niet waarschijnlijk. Daarbij
verwijzen wij naar de recente maatregelen die op het gebied van het VVTV beleid
zijn genomen. Wij hebben de indruk met dit beleid op dit moment niet buiten
de Europese pas te lopen, voor zover die er al is.De leden van de fractie van GroenLinks stellen dat de minister verwijst
naar de Europese regeling inzake tijdelijke bescherming. Is hij zich ervan
bewust dat deze regeling beoogt voor elke situatie een gefixeerde aanvang
en einde te hebben, die voor alle asielzoekers geldt? Als een bepaalde situatie
na afloop van de regeling nog niet is verbeterd, komen alle asielzoekers voor
permanent verblijf in aanmerking, ook als zij pas in de loop van de regeling
bescherming hebben gezocht. Het voorgestelde Nederlandse systeem gaat uit
van het principe dat elke asielzoeker afkomstig uit een bepaald land, altijd
eerst slechts tijdelijke bescherming heeft. Wat is de reactie van de minister
hierop? Hoe vindt hij het Nederlands en het Europees systeem zich verhouden
tot elkaar? Acht hij het ook mogelijk dat deze twee systemen naast elkaar
kunnen bestaan? De leden van de fractie van GroenLinks lijken tijdelijke bescherming te
willen vergelijken met de vergunning voor bepaalde tijd.Zoals hierboven gesteld is op dit moment niet goed te voorzien hoe een
regeling inzake tijdelijke bescherming er uit zal zien en hoe deze vervolgens
in de Nederlandse regelgeving zou moeten worden geïmplementeerd. Dat
Nederlandse regelgeving, al dan niet naast Europese regelgeving kan bestaan
staat als een paal boven water.De leden van de fracties van de RPF en het GPV vragen om een toelichting
op de stelling dat onderdeel d minder snel zal worden toegepast indien een
Europese regeling tijdelijke bescherming zal zijn totstandgekomen. Wordt een
dergelijke regeling dan geacht vervat te zijn in onderdeel d, of zal dat een
zelfstandige grond worden?Zoals hier boven gesteld is het mogelijk dat deze grond blijft bestaan
en zal worden toegepast naar de mate van harmonisatie die in een tijdelijk
beschermingsinstrument is bereikt. Een en ander is afhankelijk van het uiteindelijk
in Brussel bereikte resultaat. Wij verwijzen deze leden volledigheidshalve
naar de toelichting op artikel 106 van het wetsvoorstel. Artikel 106 voorziet
in de mogelijkheid om ter uitvoering van een voor Nederland verbindend verdrag
of besluit van een volkenrechtelijke organisatie, bepalingen van deze wet
geheel of gedeeltelijk buiten werking te stellen. In de toelichting is aangegeven
dat deze bevoegdheid de wet versneld buiten werking te kunnen stellen, van
belang is gelet op de inwerkingtreding van het Verdrag van Amsterdam en de
daaruit voortvloeiende overgang van asiel en immigratie van de derde naar
de eerste pijler. Daarbij is het voorbeeld genoemd van een Europese regering
voor tijdelijke bescherming. De groepen die op basis van Europese besluitvorming
tijdelijke bescherming zullen genieten, kunnen op grond van dit artikel buiten
het toepassingsbereik van deze wet worden gehouden. Toelating kan op deze
manier op grond van Europese besluitvorming plaatsvinden en niet op grond
van de Nederlandse Vreemdelingenwet.Eerste lid, onder eVoor het antwoord op vragen van de fracties over het nareiscriterium verwijzen
wij naar paragraaf 4.3 van het algemeen deel van deze nota. Hieronder
wordt ingegaan op een aantal meer specifieke vragen.Jurisprudentie EHRMVerschillende fracties vragen om een nadere toelichting waarom het advies
van de Raad van State met betrekking tot de jurisprudentie van het Europees
Hof voor de Rechten van de Mens over artikel 8 EVRM niet is overgenomen. Ook
anderen dan echtelieden kunnen op grond hiervan voor gezinshereniging in aanmerking
komen.In paragraaf 16 van het nader rapport hebben wij aangegeven waarom
wij het advies van de Raad van State op dit punt niet hebben overgenomen.
Ingevolge de internationale verplichtingen is het recht op een «afgeleide
asielvergunning» beperkt tot de directe kring van familieleden, dat
wil zeggen de echtgenoten en minderjarige kinderen. Wij achten het niet wenselijk
om de kring van familieleden uit te breiden. Dit is ook in overeenstemming
met de rechtspraktijk in Europa. De andere gezinsleden kunnen op grond van
het nationale gezinsherenigingsbeleid in aanmerking komen voor vergunning
voor een bepaalde tijd regulier, mits voldaan wordt aan de toepasselijke voorwaarden. DublinDe leden van de fractie van GroenLinks vragen of deze bepaling betekent
dat een Dublinclaim niet zal worden gelegd indien gezinsleden via andere Lid-staten
naar Nederland zijn gereisd.In paragraaf 48 van het nader rapport hebben wij opgemerkt dat de
nieuwe wetsystematiek betekent dat Nederland de verantwoordelijkheid draagt
voor de asielaanvragen van gezinsleden van degenen die een verblijfsvergunning
voor bepaalde tijd op asielgronden is verleend. In deze gevallen zal dus geen
Dublinclaim worden gelegd.NationaliteitIngevolge artikel 27, onder e, is vereist dat de gezinsleden in het bezit
zijn van dezelfde nationaliteit als de vreemdeling. De leden van de PvdA fractie
zijn er voorstander van deze eis uit het ontwerp weg te laten. De fractie
van het CDA vraagt naar de reden van het stellen van dit vereiste en wat in
dit verband de positie is van pleeg-, of adoptiekinderen met een andere nationaliteit
die feitelijk tot het gezin hebben behoord. Ook vragen deze leden of onverkort
aan de nationaliteitseis wordt vastgehouden indien het gezin zich niet kan
vestigen in het land van herkomst van het achtergebleven gezinslid, omdat
toelating daar niet is gewaarborgd en of dat niet in strijd zou komen met
Aanbeveling IV van de conferentie van gevolmachtigden bij de Final Act bij
het Vluchtelingenverdrag en de EXCOM-conclusies nr. 9 en 24.Het vereiste dat de gezinsleden moeten beschikken over dezelfde nationaliteit
als de hoofdpersoon komt voort uit paragraaf 184 van het Handboek van
de UNHCR. Daarin is opgenomen dat een vluchtelingenstatus niet moet worden
verstrekt aan een gezinslid indien dit strijdig zou zijn met zijn persoonlijke
legale status, bijvoorbeeld indien hij een onderdaan is van het land van asiel
of van een ander land en hij de bescherming van dit land kan inroepen. Indien
de gezinsleden over een andere nationaliteit beschikken kan een aanvraag worden
ingediend voor een verblijfsvergunning op reguliere gronden en wordt getoetst
aan de voorwaarden voor gezinshereniging. Bij de beoordeling van die aanvraag
zal meegewogen worden of het gezin zich al dan niet kan vestigen in het land
van herkomst van het achtergebleven gezinslid. Naar onze mening is dit niet
in strijd met de genoemde internationale documenten.DNA-testMiddels een DNA-test kan getoetst worden of de gezinsleden inderdaad tot
het gezin van de hoofdpersoon behoren. Verschillende fracties hebben vragen
gesteld over de DNA-test.De leden van de factie van D66 vragen hoe de regering voorzien heeft in
de budgettaire consequenties die aan zo'n DNA-test vastzitten.Hiervoor verwijzen wij graag naar de brief van 12 januari jongstleden
aan de Kamer (TK 1999–2000, 19 637, nr. 493) waarin wij zijn ingegaan
op de financiële aspecten van invoering van DNA-onderzoek.Voorts vragen deze leden of een bloedband hetzelfde is als een gezinsband.Een bloedband hoeft niet hetzelfde te betekenen als een gezinsband. Indien
de familierechtelijke relatie niet met documenten kan worden aangetoond, resteert
DNA-onderzoek als middel om de biologische afstammingsrelatie vast te stellen. De leden van de fractie van GroenLinks vragen in welke gevallen een DNA-test
zal worden verlangd.DNA-onderzoek wordt op vrijwillige basis aan betrokken vreemdelingen aangeboden
als dezen met betrekking tot een biologische afstammingsrelatie geen documenten
kunnen overleggen. Het aanbieden van DNA-onderzoek vindt thans plaats in gezinsherenigingsprocedures
bij toegelaten vluchtelingen en, vanwege de acute problematiek, met voorrang
bij gezinshereniging met Iraakse en Afghaanse toegelaten vluchtelingen.Verder vragen deze leden of er altijd een hard bewijs aanwezig moet zijn
van verwantschap of dat het aannemelijk maken van een familieband voldoende
is. Bloedband is immers een veel enger begrip dan gezinsband. Hoe verhoudt
zich de bewijsplicht van biologisch ouderschap tot de realiteit van buitenechtelijke
kinderen (met name bij verkrachting is dit niet altijd bekend bij de man van
het gezin), stiefkinderen, pleegkinderen en adoptiefkinderen? Welke eisen
worden in deze gevallen gesteld?DNA-onderzoek toont het bestaan van een biologische afstammingsrelatie
aan. In die gevallen waar geen sprake is van een dergelijke relatie, maar
waarbij wel sprake is van het deel uitmaken van het gezin – men denke
aan pleeg- of adoptiekinderen – dient zulks met documenten gestaafd
te worden. Indien documenten terzake ontbreken of onvoldoende uitsluitsel
bieden, kunnen aan betrokken vreemdelingen identificerende vragen gesteld
worden.Verder vragen de leden van de fractie van GroenLinks of er rekening mee
wordt gehouden dat een legalisatie-procedure in een vluchtsituatie meestal
niet tot de mogelijkheden behoort. Dient niet een ernstige twijfel het uitgangspunt
te zijn, temeer daar het afnemen van een DNA-profiel een inbreuk op de lichamelijke
integriteit is die moet worden afgewogen tegen het belang van de Nederlandse
overheid bij meer zekerheid over de gezinsband?Juist vanwege het feit dat documenten vanwege de vluchtsituatie en om
redenen die niet aan de betrokken vreemdelingen zijn toe te rekenen, kunnen
ontbreken, wordt aan betrokkenen de mogelijkheid van DNA-onderzoek aangeboden.
Bij gebrek aan documenten en zonder dergelijk onderzoek valt niet met enige
mate van zekerheid vast te stellen of er sprake is van de gestelde relatie.
Het is evenwel aan de betrokken vreemdeling om de relatie aannemelijk te maken.
Indien hij bij gebrek aan documenten in bewijsnood verkeert, wordt hem de
mogelijkheid aangeboden om door middel van DNA-onderzoek de afstammingsrelatie
aan te tonen.Tenslotte vragen deze leden op welke wijze een zeer korte duur van het
DNA-onderzoek is gewaarborgd, gelet op het feit dat de gezinsleden vaak in
een penibele situatie zullen verkeren.Naar verwachting zal de vervanging van de werkwijze met identificerende
vragen, die blijkens de bij brief van 3 juni 1999 aan de Tweede Kamer toegezonden
evaluatie tijdrovend en arbeidsintensief is, tijdsbesparende effecten hebben.
Met de laboratoria die het DNA-onderzoek gaan verrichten, is een maximale
doorlooptijd van 3 weken afgesproken. Zulks geldt vanaf het moment dat het
laboratorium beschikt over het DNA-materiaal van alle betrokken gezinsleden.
Tijdens de eerste fase van zes maanden zal de totale duur van de DNA-procedure
in kaart worden gebracht. Het niet meewerken aan een DNA-test zal in antwoord op de vraag van de
leden van de fractie van RPF en GPV, betekenen dat er onvoldoende gegevens
ter beschikking staan om de gestelde familierelatie aannemelijk te doen zijn.
In een dergelijk geval wordt de mvv-aanvraag niet ingewilligd.Zelfstandig verblijfsrechtTenslotte vragen de leden van de fracties van CDA, GroenLinks en RPF en
GPV om een nadere toelichting op het zelfstandige karakter van de asielvergunning
voor de gezinsleden.Het zelfstandige karakter betekent – net als onder het huidige beleid
met betrekking tot de afgeleide vluchtelingenstatus – dat de asielvergunning
niet kan worden ingetrokken bij verbreking van de gezinsband met de hoofdpersoon.
De vergunning kan wel worden ingetrokken indien de gronden waarop de vergunning
aan de hoofdpersoon is verstrekt en die te maken kunnen hebben met de situatie
in het land van herkomst, niet meer aanwezig zijn, zo antwoorden wij de leden
van de fractie van het CDA. Het verblijfsrecht van de gezinsleden wordt in
dat geval niet automatisch beëindigd maar daaraan zal – net als
bij de hoofdpersoon – een aparte beslissing ten grondslag liggen waartegen
rechtsmiddelen openstaan, zo antwoorden wij op vragen van de leden van de
fractie van GroenLinks. Omdat de verblijfsvergunning niet kan worden ingetrokken
bij verbreking van de gezinsband is het naar onze mening niet nodig om, zoals
de fractie van GroenLinks voorstelt, in de wet de omstandigheden te omschrijven
waaronder voortgezet verblijf wordt toegestaan bij verbreking van de gezinsband
of het niet langer afhankelijk zijn binnen drie jaar na verlening van de vergunning.
Na drie jaar bezit van een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd op asielgronden
kan ook het gezinslid in aanmerking komen voor een verblijfsvergunning voor
onbepaalde tijd.De leden van de fractie van het CDA vragen waarom niet in de tekst van
de wet zelf is opgenomen dat deze vergunning niet kan worden ingetrokken bij
verbreking van de gezinsband.Naar onze mening biedt opname in de toelichting voldoende waarborgen.
Wij wijzen deze leden erop dat de Minister ingevolge artikel 30 van het voorstel
de vergunning kan intrekken. Zoals in de memorie
van toelichting gesteld, zal van deze bevoegdheid geen gebruik worden gemaakt
bij verbreking van de gezinsband.Tweede lidWorden de indicatoren zoals opgenomen in de indicatorenbrief van 18 december
1997 neergelegd in de Amvb. Denkt de minister aan aanvullingen of wijzigingen,
of verandert er materieel niets door deze Amvb. Blijft het beleid van ons
omringende landen slechts een accessoire indicator? Dat lijkt de GroenLinksleden,
zolang er nog geen sprake is van een geharmoniseerd asielbeleid, in de rede
liggen.De leden van de fractie van het CDA constateren dat in het tweede lid
van dit artikel wordt gesteld dat bij of krachtens Algemene maatregel van
bestuur indicatoren worden aangewezen die in ieder geval worden betrokken
bij de beoordeling of er sprake is van een situatie als bedoeld in het eerste
lid, onder d (terugkeer naar het land van herkomst zou van bijzondere hardheid
zijn in verband met de algehele situatie aldaar). Betekent dit dat de thans
gehanteerde VVTV-indicatoren worden herzien? Wat zijn de voornemens op dit
gebied?Wij verwijzen deze leden naar het door ons gegeven antwoord op de een
vergelijkbare vraag van leden van de PvdA bij onderdeel d. Artikel 28AlgemeenIn artikel 28 zijn de afwijzingsgronden in geval van een verblijfsvergunning
asiel voor bepaalde tijd opgenomen. Waarom is artikel 1F van het Vluchtelingenverdrag
niet in de Vreemdelingenwet 2000 geïncorporeerd, zo vragen de leden van
de VVD-fractie?Artikel 1F is in de Vreemdelingenwet geïncorporeerd op basis van
de definitie van verdragsvluchteling. In artikel 1, onder l, is als definitie
van verdragsvluchteling opgenomen de vreemdeling die vluchteling is in de
zin van het Vluchtelingenverdrag en op wie de bepalingen daarvan van toepassing
zijn. Zoals aangegeven op pagina 15 van de memorie van toelichting wordt door
de gekozen omschrijving «op wie de bepalingen ervan van toepassing zijn»
bereikt dat als de bepalingen van artikel 1 van het Vluchtelingenverdrag,
zoals artikel 1C en 1F, van toepassing zijn, er voor de Nederlandse wetgeving
geen sprake is van een verdragsvluchteling.De leden van de VVD-fractie zijn van mening dat het niet aanvaardbaar
is wanneer in verband met het aanvragen van een verblijfsvergunning documenten
worden achtergehouden, onjuiste documenten worden getoond als waren zij echt,
onjuiste informatie wordt gegeven dan wel op enigerlei wijze wordt tegengewerkt
dan wel niet volledig meegewerkt. In deze gevallen zou een aanvraag voor een
verblijfsvergunning moeten worden geweigerd, een vergunning niet moeten worden
verlengd, dan wel een vergunning moeten worden ingetrokken. Zij verzoeken
de regering hierop in te gaan en daarbij tevens aan te geven of verdragsrechtelijke
bepalingen zich tegen deze weigerings- c.q. intrekkingsgrond verzetten. Is
het mogelijk te bepalen dat in de hiervoor vermelde gevallen een reeds verleende
vergunning van rechtswege komt te vervallen?Wij zijn het met deze leden eens dat zoveel mogelijk moet worden voorkomen
dat documenten worden achtergehouden, onjuiste documenten worden getoond of
onjuiste informatie wordt gegeven.Het verstrekken van onjuiste gegevens, dan wel het achterhouden van gegevens,
terwijl die gegevens tot afwijzing van de aanvraag hadden geleid, is op grond
van artikel 30, onderdeel a, in samenhang met artikel 32, als grond opgenomen
om de vergunning voor onbepaalde tijd asiel te kunnen weigeren, dan wel op
grond van artikel 33 te kunnen intrekken. Ook de vergunning voor bepaalde
tijd kan op grond van artikel 30, onder a, worden ingetrokken.Indien ten tijde van het onderzoek naar de aanvraag voor de vergunning
voor bepaalde tijd duidelijk wordt dat bepaalde onjuiste gegevens zijn verstrekt,
wordt de kans groter dat door de vreemdeling niet aannemelijk zal kunnen worden
gemaakt dat er omstandigheden zijn die een rechtsgrond voor verlening vormen.Datzelfde geldt in het geval de vreemdeling ter staving van zijn aanvraag
geen reis- en identiteitspapieren kan overleggen, tenzij de vreemdeling aannemelijk
kan maken dat het ontbreken van bescheiden niet aan hem is toe te rekenen.Het verstrekken van onjuiste gegevens dan wel het niet overleggen van
de noodzakelijke papieren kan niet tot imperatieve weigering van de vergunning
dan wel tot buiten behandelingstelling van de aanvraag leiden. Wij verwijzen
in dit verband naar de uitspraak van de Rechtseenheidskamer van 29 december
1994 (AB 1995, 227) inzake artikel 15b, onder f, van de huidige wet, omtrent
de mogelijkheid een aanvraag als niet ontvankelijk af te doen in het geval
de vreemdeling niet beschikt over een voor toegang tot Nederland vereist document
voor grensoverschrijding. In die uitspraak wordt gesteld dat
omdat de niet-ontvankelijkheidsverklaring gepaard ging met een last tot uitzetting,
tevens een kenbaar en gemotiveerd oordeel had moeten worden gegeven over de
vraag of er gevaar bestaat voor refoulement als bedoeld in artikel 33 van
het Vluchtelingenverdrag. Deze uitspraak was er mede de reden van waarom het
niet aanwezig zijn van papieren werd opgenomen in artikel 15c, dat, in tegenstelling
tot artikel 15b, eerst na een inhoudelijke toets kan leiden tot kennelijke
ongegrondheid.In het onderhavige voorstel is de «ongedocumenteerden» grond
terug te vinden in artikel 29, eerste lid onder f. Het ontbreken van documenten
is een omstandigheid die mee kan tellen bij het oordeel of er een rechtsgrond
voor verlening bestaat. Omdat het afwijzen van de aanvraag van rechtswege
leidt tot een titel voor uitzetting, zal de rechter op grond van bovengenoemde
rechtspraak altijd een inhoudelijke beoordeling van de aanvraag eisen omdat
zonder een inhoudelijke beoordeling uitzetten van betrokkene als een van rechtswege
intredend gevolg van het weigeren van de vergunning, mogelijkerwijs in strijd
zal zijn met artikel 33 van het Vluchtelingenverdrag.De leden van de VVD-fractie merken op dat niet is bepaald dat een aanvraag
kan worden afgewezen indien een vreemdeling is veroordeeld wegens een strafbaar
feit hier of in het land van herkomst. Zij verzoeken de regering aan te geven
hoe dit ligt onder de huidige Vreemdelingenwet en waarom er nu van is afgezien.Allereerst wijzen wij deze leden op het feit dat een ernstig commuun delict,
gepleegd buiten het land van toevlucht, valt onder artikel 1F van het vluchtelingenverdrag.
Voor deze gevallen is dus een regeling in het verdrag getroffen.Voorts wijzen wij deze leden op artikel 29, tweede lid, aanhef en onderdeel
j, op grond waarvan bij de beoordeling van de aanvraag rekening wordt gehouden
met de omstandigheid dat de vreemdeling een gevaar vormt voor de openbare
orde en nationale veiligheid. Bovendien kan op grond van artikel 30, aanhef
en onderdeel b een eenmaal verleende vergunning voor bepaalde tijd om die
reden worden ingetrokken dan wel niet verlengd. Op grond van artikel 33 kan
om die reden een vergunning voor onbepaalde tijd worden ingetrokken.Wij verwijzen deze leden overigens naar het gestelde over het openbare
orde criterium op pagina 4 van de memorie van toelichting.De leden van de fractie van GroenLinks vragen waarom er is gekozen voor
een imperatieve bepaling, nu verdragen nimmer verplichten tot het afwijzen
van een aanvraag om toelating? Hoe verhoudt zich dit tot de discretionaire
bevoegdheid die de minister bezit om in individuele gevallen af te wijken
van zijn beleid? Waarom gaat de minister er in het nader rapport wel van uit
dat in het reguliere vreemdelingenbeleid ruimte voor flexibiliteit noodzakelijk
is, en niet voor het asielrecht? Ook op het asielterrein schuilen achter elke
aanvraag individuele omstandigheden die zich niet altijd laten vangen in categorieën.Wij wijzen de leden van de fractie van GroenLinks er op dat er, naast
de imperatieve afwijzingsgronden van artikel 28, in artikel 29 niet-imperatieve
weigeringsgronden zijn opgenomen. Op grond van artikel 29 wordt de aanvraag
afgewezen indien de vreemdeling niet aannemelijk heeft gemaakt dat er omstandigheden
zijn die een rechtsgrond voor verlening vormen. De in het tweede lid genoemde
omstandigheden spelen bij die beoordeling een rol. Of de vreemdeling voldoende
aannemelijk heeft gemaakt of er rechtsgronden voor verlening zijn, wordt door
Onze Minister beoordeeld. In tegenstelling tot artikel 28 is er alvorens een
aanvraag wordt afgewezen altijd een inhoudelijk onderzoek nodig dat uiteindelijk
leidt tot beoordeling of er een rechtsgrond voor verlening is. Individuele
omstandigheden worden daarbij meegewogen.Wij verwijzen naar de memorie van toelichting op pagina 39 waar wordt
uitgelegd dat de in artikel 28 genoemde gronden situaties zijn waarin de aanvraag
zonder inhoudelijke beoordeling van de vraag of de vreemdeling bescherming
behoeft kan worden afgewezen, omdat bij uitzetting van de vreemdeling schending
van een van de refoulement verboden niet aan de orde is.Doordat in artikel 29 niet imperatieve weigeringsgronden zijn opgenomen
is er sprake van voldoende flexibiliteit.Artikel 28, onder aDe leden van de PvdA, SP, GroenLinks en SGP vragen of de regering nader
kan motiveren waarom in artikel 28 onder a de zogenoemde «tenzij clausule»,
zoals neergelegd in het huidige artikel 15b lid 1 onder a, zonder opgaaf van
redenen is weggelaten.Wij verwijzen deze leden naar paragraaf 48 van het nader rapport.Daar wordt gesteld dat toepassing van de Overeenkomst van Dublin geschiedt
op basis van de veronderstelling dat de staten partij bij de Overeenkomst,
de Lid-Staten van de Europese Unie, het Vluchtelingenverdrag en het EVRM te
goede trouw naleven. Dit staat ook expliciet in de Overeenkomst van Dublin.
Sinds de parlementaire behandeling van de Overeenkomst van Dublin hebben zich
ontwikkelingen voorgedaan op basis waarvan de regering tot het oordeel is
gekomen dat handhaving van de tenzij-clausule niet langer gerechtvaardigd
lijkt. Op 1 mei 1999 is het Verdrag van Amsterdam in werking getreden. In
het Verdrag van Amsterdam hebben de Lid-Staten van de Europese Unie zich verplicht
tot het nemen van maatregelen inzake asiel binnen vijf jaar, waaronder tot
het tot stand brengen van bindende afspraken over de criteria en instrumenten
voor de vaststelling van de Lid-Staat die verantwoordelijk is voor de behandeling
van een asielverzoek dat door een onderdaan van een derde land wordt ingediend
in één van de lidstaten, minimumnormen voor het aanmerken van
onderdanen van derde landen als vluchteling en minimumnormen voor de procedures
in de lidstaten voor de toekenning of intrekking van de vluchtelingenstatus
(artikel 63 van het Verdrag van Amsterdam). Naar ons oordeel past het niet
om, aan de ene kant te streven naar de totstandkoming van deze maatregelen
binnen de gestelde termijn van vijf jaar, maar aan de andere kant, nog op
voorhand een dergelijk fundamenteel voorbehoud ten aanzien van de nakoming
van de verplichtingen uit het Vluchtelingenverdrag en het EVRM door de overige
Lid-Staten van de Europese Unie te handhaven in de Nederlandse Vreemdelingenwet
die in deze periode in werking zal treden. Nederland is de enige staat, partij
bij de Overeenkomst van Dublin die een voorbehoud ten aanzien van het interstatelijk
vertrouwensbeginsel bij wet heeft gemaakt. Het vasthouden aan een dergelijke
uitzonderingspositie wringt met het streven van de Nederlandse regering naar
overeenstemming over een meer Europese aanpak. Bovendien kan gesteld worden
dat met de Schengen Uitvoeringsovereenkomst en de Overeenkomst van Dublin
inmiddels veel ervaring is opgedaan. Op Europees niveau is de overeenstemming
van Lid-Staten over de vraag onder welke humanitaire of andere omstandigheden
een uitzondering gemaakt kan worden op de regels voor overdragen van de verantwoordelijkheid
voor de behandeling van een asielaanvraag aan een andere Lid-Staat (op grond
van de artikelen 3, vierde lid en 9 van de Overeenkomst) op bepaalde punten
reeds zodanig in de praktijk uitgekristalliseerd, dat ook materieel gezien
het belang van de tenzij-clausule kleiner wordt. De genoemde artikelen in
de Overeenkomst van Dublin zelf bieden voldoende handvatten voor Nederland
om, desgewenst, in uitzonderingssituaties de verantwoordelijkheid voor
de behandeling van een aanvraag om toelating als vluchteling naar zich toe
te trekken.De leden van de PvdA fractie zouden in de nota naar aanleiding van het
verslag bij dit artikel graag expliciet neergelegd zien dat de regering bij
de toepassing van het Verdrag van Dublin als uitgangspunt zal nemen dat gezinsleden
niet van elkaar worden gescheiden en met dat doel gebruik zal maken van haar
bevoegdheid in het kader van het verdrag om het asielverzoek alsnog zelf te
behandelen.Wij verwijzen deze leden naar het gestelde onder paragraaf 46 van
het tweede gedeelte van het nader rapport. Daar wordt naar aanleiding van
adviezen van Vluchtelingenwerk Nederland en Amnesty International gesteld
dat in artikel 4 en 5(1) van de Overeenkomst van Dublin is neergelegd dat
de Staat waar de asielzoeker (hoofdpersoon) als vluchteling in de zin van
het Vluchtelingenverdrag is erkend en legaal verblijft verantwoordelijk is
voor de behandeling van het asielverzoek van het gezinslid, op voorwaarde
dat het gezinslid geen bezwaar heeft. In de voorgestelde systematiek van het
wetsvoorstel leidt dit er toe dat als de hoofdpersoon in Nederland in het
bezit is van een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd asiel en zijn gezinslid
asiel aanvraagt, Nederland in beginsel verantwoordelijk zal zijn voor de behandeling
van de asielaanvraag van dit gezinslid.De toepassing van artikel 4 en 5 (1) van de Overeenkomst van Dublin is
in de nieuwe wetsystematiek dus niet beperkt tot vreemdelingen die thans als
vluchteling zijn erkend.De hiervoor beschreven situatie onderscheidt zich van de situatie waarin
een gezinslid asiel aanvraagt, terwijl nog niet is beslist op de asielaanvraag
van de hoofdpersoon. In deze situatie dient op grond van artikel 28 van het
wetsvoorstel de aanvraag van het gezinslid te worden afgewezen indien een
ander land verantwoordelijk is voor de behandeling van de asielaanvraag, tenzij
Nederland op grond van artikel 3, vierde lid, of artikel 9 van de Overeenkomst
van Dublin de asielaanvraag zelf in behandeling neemt.De leden van de fractie van GroenLinks stellen dat de Overeenkomst van
Dublin in artikel 3 lid 4 uitdrukkelijk de mogelijkheid biedt om een asielverzoek
in behandeling te nemen, ondanks de verantwoordelijkheid van een andere Lidstaat.
Hoe verhoudt zich deze imperatieve bepaling tot artikel 27 lid 1 sub e, waarbij
Nederland toch gebruik zal maken van deze mogelijkheid? Zal de minister zijn
beleid handhaven dat hij een uitzondering kan maken op humanitaire gronden?Genoemde leden stellen terecht dat artikel 3, vierde lid, de mogelijkheid biedt om een asielverzoek in behandeling te nemen ook
al is een lid-staat daartoe niet verplicht op grond van de in de Dublin-Overeenkomst
neergelegde verdeelcriteria. De verwijzing naar artikel 27 lid 1 sub e is
daarentegen naar ons oordeel in dit verband niet terecht. Artikel 27 lid 1
sub e speelt geen rol bij de bepaling of Nederland verantwoordelijk is voor
de behandeling van een asielverzoek op grond van de Dublin-Overeenkomst of
de verantwoordelijkheid daarvoor naar zich toe wenst te trekken op grond van
artikel 3, vierde lid. Artikel 27 lid 1 sub e bepaalt dat een persoon die
tot het gezin behoort van de vreemdeling, bedoeld onder artikel 27 lid 1 sub
a–d die binnen drie maanden is nagereisd, een asielvergunning voor bepaalde
tijd wordt verleend. Met andere woorden: dit artikel verwijst naar de toelating
van gezinsleden op grond van artikel 27 lid 1 sub a–d. Een goede lezing
van de Dublin-Overeenkomst brengt reeds met zich dat als een persoon op grond
van artikel 27 lid 1 sub a–d wordt toegelaten in Nederland, wij op grond
van de Dublin-Overeenkomst verplicht zijn om de asielverzoeken van de gezinsleden
van deze persoon te behandelen. Ter toelichting hiervoor diene het volgende. Op basis van de Dublin-Overeenkomst
is een Lid-Staat verantwoordelijk voor de behandeling van een asielverzoek
als een gezinslid van betrokkene een vluchtelingenstatus (artikel 4) of een
verblijfstitel is verleend (artikel 5, eerste lid). Gelet op deze bepalingen,
worden thans de claims geaccepteerd van gezinsleden van personen aan wie door
Nederland respectievelijk een vluchtelingenstatus of een vergunning tot verblijf
om klemmende redenen van humanitaire aard is verleend. Claims van gezinsleden
van personen aan wie door Nederland een vvtv is verleend worden niet geaccepteerd,
gelet op het tijdelijke karakter van deze vergunning. Met inwerkingtreding
van de wet zullen genoemde bepalingen uit de Dublin-Overeenkomst zo moeten
worden uitgelegd dat Nederland verantwoordelijk is voor de behandeling van
een asielverzoek van gezinsleden van elke persoon die op grond van artikel
27 lid 1 sub a–d is toegelaten. Dit zal in de praktijk met zich brengen
dat het aantal gevallen voor artikel 3, vierde lid zou kunnen verminderen.
Kortom, artikel 27 lid 1 sub e is derhalve niet van belang voor de vraag of
Nederland verantwoordelijk is of de verantwoordelijkheid naar zich toe wenst
te trekken, omdat verwijzing naar toelating op grond van artikel 27 lid 1
sub a -d reeds voldoende is om de verantwoordelijkheid van Nederland vast
te stellen.Artikel 28, onder b en cDe leden van de PvdA-fractie vragen zich verder af of in artikel 28 onder
b voldoende rekening is gehouden met de mogelijkheid dat een vreemdeling die
hier rechtmatig verblijf houdt, refugié sur place wordt. Door artikel
28 niet in imperatieve zin te formuleren kan met deze mogelijkheid rekening
worden gehouden.De leden van de fractie van GroenLinks vragen of het uitgesloten wordt
geacht dat een vreemdeling die rechtmatig in Nederland verblijft, tijdens
zijn verblijf refugié sur place wordt? Heeft deze persoon dan niet
het recht op statusdeterminatie, nu een verblijf op reguliere gronden gedurende
tien jaar tijdelijk kan zijn terwijl een asielstatus na drie jaar permanent
wordt?De vreemdeling die een vergunning tot verblijf heeft (al dan niet voor
een ander doel), dan wel in procedure is, wordt niet bedreigd met uitzetting
naar een land alwaar hij gegronde vrees voor vervolging zou hebben (refoulement).
Indien de geldigheidsduur van de verblijfsvergunning is verstreken respectievelijk
het rechtmatig verblijf is beëindigd, dan zal alsnog de vraag aan de
orde kunnen komen of er sprake is van refoulement bij gedwongen terugkeer.
Eerst dan zal een asielaanvraag op inhoudelijke merites worden beoordeeld.
De vergunning voor bepaalde tijd regulier wordt veelal verleend voor periodes
van een jaar, die telkens voor een jaar kunnen worden verlengd. Na afloop
van dat jaar kan in plaats van verlenging van de vergunning, een asielaanvraag
worden gedaan. Wij verwijzen hier overigens naar het gestelde in het tweede
deel van het nader rapport waar, in reactie op de adviezen van VVN en de UNHCR,
het navolgende is betoogd.Onderdeel b van artikel 28 komt overeen met artikel 15b, onder e, van
de huidige wet. Ten opzichte van de huidige wet is alleen een verwijzing naar
artikel 8, onder m, toegevoegd. Uitgangspunt van deze bepaling is dat zolang
een vreemdeling met een verblijfsvergunning in Nederland verblijft hij beschermd
is tegen uitzetting. Mocht zijn verblijfsvergunning niet worden verlengd of
worden ingetrokken, dan kan hij op dat moment alsnog om asiel vragen. Op dat
moment heeft hij immers een concreet belang om tegen uitzetting beschermd
te worden en zal worden beoordeeld of hij die bescherming ook daadwerkelijk
behoeft. Daarbij kan worden meegewogen of de vreemdeling een refugié
sur place is. Of een vreemdeling benadeeld wordt door de regeling van artikel
15b, onder e van de huidige wet, is afhankelijk van hoe lang
hij reeds op een reguliere verblijfsvergunning in Nederland verblijft.Volledigheidshalve wordt er op gewezen dat een verblijfsvergunning voor
onbepaalde tijd asiel op grond van artikel 30 alleen wordt verstrekt als een
vreemdeling drie jaar op grond van een vergunning voor bepaalde tijd asiel
in Nederland heeft verbleven. Bij de opbouw van rechten voor een vergunning
tot verblijf voor onbepaalde tijd regulier telt ook het verblijf op grond
van een vergunning voor bepaalde tijd asiel mee.De leden van de fracties van RPF en GPV stellen dat een aanvraag kan worden
afgewezen indien eerder een aanvraag is ingediend en op grond daarvan in samenhang
met artikel 8 verblijf is toegestaan. Met deze aanvraag wordt ook bedoeld
een aanvraag om een verblijfsvergunning regulier. Geldt deze bepaling ook
vice versa, namelijk dat een aanvraag om een verblijfsvergunning regulier
kan worden afgewezen omdat reeds verblijf op basis van een verblijfsvergunning
asiel is toegestaan?Wij verwijzen deze leden naar ons antwoord op de vraag van de leden van
de VVD-fractie bij artikel 14, houdende de mogelijkheid om door middel van
het vragen van asiel het MVV-vereiste te omzeilen.Artikel 28, onder dDe leden van de SP-fractie vernemen graag de reactie van de regering op
de stelling dat de zinsnede in artikel 28 onder d die luidt «dan wel
anderszins heeft verplicht artikel 33 van het Vluchtelingenverdrag,(..) na
te leven» dient te worden geschrapt.De leden van de PvdA-fractie vernemen graag op welke wijze Nederland zich
ervan vergewist dat een land dat niet is aangesloten bij het Vluchtelingenverdrag,
het EVRM en het Antifolterverdrag, daadwerkelijk conform deze verdragen handelt.
Mocht het desbetreffende land achteraf gezien toch in strijd hebben gehandeld
met bovengenoemde verdragen dan kunnen geen rechtsmiddelen worden ingediend
bij het Europese Hof in Straatsburg, dan wel bij het Antifoltercommitée
te Genève. Is het weglaten van deze laatste zinsnede uit het voorstel
dan ook niet voor de hand liggend?De leden van de VVD-fractie vragen de regering aan te geven of de voorwaarden
voor de overdracht van een vreemdeling aan een ander land van eerder verblijf
in artikel 28 onder d alle rechtstreeks uit verdragsverplichtingen voortvloeien.
Welke landen voldoen thans niet aan deze voorwaarden?Wat wordt in onderdeel d bedoeld met «zich anderszins heeft verplicht»,
vragen de leden van het CDA. Hoe wordt omgegaan met een situatie waarin een
machtswisseling in een land heeft plaats gehad, waardoor onduidelijkheid zou
kunnen ontstaan over de vraag of naleving van verdragsverplichtingen nog wel
gewaarborgd is?De door leden van verschillende fracties aangehaalde zinsnede is opgenomen
omdat met deze passage non-refoulement wordt gewaarborgd. Het is mogelijk
dat bijvoorbeeld een terug- en overnameovereenkomst wordt gesloten met een
land dat geen partij is bij een of meerdere van de genoemde verdragen, waarin
een refoulement verbod voorkomt. Van een dergelijk land, dat geen partij is
bij een van de genoemde verdragen, kan zijn gebleken dat het niet refouleert.
Ook kan bij de terug- en overnameovereenkomst zijn overeengekomen dat vreemdelingen
die op basis van de overeenkomst worden overgenomen, bescherming tegen refoulement
zullen genieten, doordat betrokkenen in ieder geval niet zullen worden teruggestuurd
naar hun land van herkomst. Op deze manier kan er geen sprake zijn van het
(indirect) schenden van enig refoulement verbod. Ook zou overeengekomen kunnen
worden dat vreemdelingen die op basis vaneen dergelijke overeenkomst
worden overgedragen een zeker niveau van behandeling zouden moeten genieten,
bijvoorbeeld het niveau dat aan andere vreemdelingen in dat land of aan eigen
nationalen wordt gegeven.Wij wijzen er wellicht ten overvloede op dat het hier dus veelal om juridisch
verbindende afspraken gaat in terug- en overnameovereenkomsten of andere verdragen.Wij verwijzen deze leden volledigheidshalve bovendien naar het gestelde
onder paragraaf 48 van het tweede gedeelte van het nader rapport, waar
naar aanleiding van voorstellen van VVN en AI is ingegaan op de nieuwe afwijzingsgrond
van artikel 28, aanhef en onder d. Daar wordt het volgende gesteld: «Naar
onze mening is het niet nodig om de voorgestelde aanpassingen over te nemen
omdat in het sluiten van een overnameovereenkomst met een land en de parlementaire
goedkeuring van een dergelijke overeenkomst voldoende waarborgen liggen besloten
voor een goede behandeling van teruggekeerde uitgeprocedeerde vreemdelingen
en het verbod van (indirect) refoulement.» Met uitgeprocedeerde asielzoekers
wordt hier dus mede gedoeld op asielzoekers wier verzoek in het AC is afgedaan
op grond van artikel 28, onder d, terwijl de beroepsprocedure niet in Nederland
mag worden afgewacht. Bij parlementaire goedkeuring van een dergelijke overeenkomst
kan aan de orde komen of een dergelijk overeenkomst voldoende waarborgen in
zich draagt dat de aanvraag van vreemdelingen, afkomstig uit dat land, op
grond van artikel 28, onderdeel d, kan worden afgedaan. Dit laat uiteraard
de mogelijkheid onverlet dat een dergelijke overeenkomst in elk geval kan
worden gebruikt in het geval na een inhoudelijke beoordeling is komen vast
te staan, dat op de vreemdeling geen der refoulement verboden van toepassing
zijn.In beginsel zijn staten en niet regeringen gebonden aan verdragen. Een
machtswisseling als zodanig is dus geen reden om aan te nemen dat een land
niet meer aan zijn verdragsverplichtingen voldoet. Als er concrete aanwijzingen
zijn dat landen niet voldoen aan hun verdragsverplichting zal niet op grond
van artikel 28, onder d, worden afgewezen.Welke harde garanties heeft de minister dat een land waarmee een terugnameovereenkomst
is gesloten niet het refoulement-beginsel zal schenden, zo vragen de leden
van de fractie van GroenLinks. Als dit al niet is gewaarborgd bij een land
dat partij is bij de Overeenkomst van Dublin omdat er verschillende interpretaties
zijn van de vluchtelingendefinitie, is het dan niet nog moeilijker bij andere
landen? Is het niet noodzakelijk dat een land partij is bij het Vluchtelingenverdrag
en de andere mensenrechtenverdragen, om de naleving te kunnen afdwingen? Een
land dat niet de verdragen heeft ondertekend, kan immers elk moment zijn praktijk
wijzigen zonder het internationaal recht te schenden. Kan de minister garanderen
dat de asielzoekers die hij op grond van onderdeel d overdraagt aan een ander
land, daar ook een inhoudelijke beoordeling van hun asielverzoek zullen krijgen?
Op welke wijze zijn deze landen daartoe verplicht? Hoe denkt de minister te
voorkomen dat refugees in orbit zullen ontstaan? Acht de minister het niet
evenzeer van belang dat het desbetreffende land ook andere verplichtingen
van het Vluchtelingenverdrag naleeft, zoals het behandelen van vluchtelingen
als waren zij onderdaan en het zich onthouden van discriminatie?Zal de minister in elk individueel geval de garantie vragen dat een asielzoeker
in het land waarnaar hij wordt overgedragen zal worden toegelaten totdat hij
elders duurzame bescherming heeft gevonden? Zo nee, hoe verhoudt zich dat
tot de verplichtingen uit het Vluchtelingenverdrag? Wordt aan het begrip «verblijf»
dezelfde invulling gegeven als bij het begrip «verblijf» in artikel
15 c lid 1 c Vw, zoals uitgewerkt in de jurisprudentie? Kan de minister uiteenzetten
op welke asielverzoeken hij artikel 28 onderdeel a en d wil toepassen en daarmee
niet inhoudelijk zal oordelen, en in welke situaties hij artikel 29 lid 2
onderdeel h en i wil toepassen, en daarmee wel inhoudelijk oordeelt? Kan de
minister eveneens nader uiteenzetten in welke gevallen hij artikel
28 onderdeel d wil toepassen, in welke gevallen hij artikel 29 lid 2 onderdeel
h wil toepassen en wanneer hij artikel 29 lid 2 onderdeel i van toepassing
acht?Met welke landen zijn momenteel terug- of overnameovereenkomsten gesloten?
Met welke landen zullen in de toekomst dergelijke overeenkomsten worden gesloten?
Welke criteria hanteert de minister voor het aangaan van een overeenkomst
met een bepaald land, en welke garanties worden er in opgenomen?Garanties dat door partijen bij een terug- en overnameovereenkomst niet
wordt gerefouleerd kunnen zijn gelegen in het feit dat is gebleken dat niet
wordt gerefouleerd. Tevens kan zijn gebleken dat een dergelijk land de in
een bepaalde regio gebruikelijke definitie van verdragsvluchteling hanteert
die ruimer is dan de Nederlandse of Europese. Ook is het mogelijk dat in een
terug- en overnameovereenkomst of anderszins is overeengekomen dat niet zal
worden gerefouleerd. Daarvoor is het niet noodzakelijk dat een land partij
is bij het Vluchtelingenverdrag, waarbij overigens verreweg de meeste landen
wel partij zijn.Indien een land partij is bij het Vluchtelingenverdrag zal betrokkene
op grond van dat verdrag moeten worden toegelaten tot de asielprocedure. Dit
kan zijn gebleken of ook uitdrukkelijk zijn overeengekomen. Zo wordt voorkomen
dat er refugees in orbit ontstaan.Uiteraard is het van belang dat alle partijen bij het Vluchtelingenverdrag
hun verplichtingen nakomen.Dit betekent niet dat overgedragen asielzoekers tijdens de behandeling
van hun aanvraag al als vluchteling dienen te worden behandeld. Eerst nadat
zij als vluchteling zijn erkend, ontstaat de verplichting om betrokkenen op
sommige gebieden te behandelen als waren zij eigen onderdaan.In de lagere regelgeving zal een lijst met verdragen worden opgenomen
als bedoeld in artikel 28, onder d.Voor wat betreft de invulling van het begrip verblijf in de zin van eerder
verblijf zal de inhoud van de desbetreffende overeenkomst bepalend zijn.Over de verhouding tussen artikel 28, onderdelen a en d en artikel 29,
tweede lid, onderdelen g, h en i, waar ook de leden van de fracties van de
RPF, het GPV en de SP naar vragen, moge het volgende dienen. In artikel 28,
onder a, is voorzien in het weigeren van de aanvraag omdat een ander land
van de Europese Unie verantwoordelijk is voor het afhandelen van de aanvraag
op grond van de Overeenkomst van Dublin.In artikel 28, onder d, is voorzien in het weigeren van de aanvraag indien
een vreemdeling kan worden overgedragen op grond van een verdragsverplichting
tussen een land van eerder verblijf en Nederland. In de praktijk gaat het
hier om andere dan de bovengenoemde landen.In artikel 29, eerste lid, onder g, h en i, is voorzien dat de omstandigheid
dat de vreemdeling afkomstig is uit een veilig land van herkomst, dan wel
uit een veilig derde land, dan wel dat de vreemdeling in een land van eerder
verblijf zal worden toegelaten, wordt betrokken bij het oordeel of er een
grond voor het verlenen van de vergunning is.Bij brief van 20 november 1998 heeft de Staatssecretaris van Justitie
een contra indicatie voor de vvtv geïntroduceerd die voorziet in de mogelijkheid
om geen vvtv te verlenen als een persoon afkomstig uit een vvtv land in een
derde land heeft verbleven zonder aldaar humanitair onverantwoorde risico's
te hebben gelopen.De afwijzingsgrond onder d heeft betrekking op een land waar de vreemdeling
eerder heeft verbleven. Naar aanleiding daarvan stellen de leden van de fracties
van de RPF en het GPV de vraag wat de situatie is indien de vreemdeling wenst
door te reizen naar een ander land van keuze en daartoe afdoende
maatregelen heeft getroffen. Is in een dergelijk geval een tijdelijk verblijf
mogelijk? Ter toelichting merken deze leden op dat het nogal eens voorkomt
dat het uiteindelijke reisdoel van vreemdelingen niet Nederland is, maar bijvoorbeeld
Canada. Wat is de status van de vreemdelingen totdat de doorreis naar Canada
rond is?In beginsel dient de migratie naar dat derde land vanuit het land van
herkomst te worden geregeld. Het is niet de bedoeling dat Nederland een opvangland
wordt voor vreemdelingen die eigenlijk in een ander land willen worden toegelaten.
De toelatingsprocedures van met name Canada en de Verenigde Staten, want dat
zullen de landen zijn waar het om gaat, duren in de praktijk lang (anderhalf
tot twee jaar is geen uitzondering).In voorkomende gevallen kan het uiteraard dienstig zijn dat doormigratie
wordt gefaciliteerd, bijvoorbeeld door het IOM.Verder vragen deze leden hoe de verwijzing naar naleving van de genoemde
mensenrechtenverdragen moet worden begrepen. Wordt met naleven bedoeld dat
ondertekening alleen niet voldoende is? Wordt van Nederland gevraagd dat landen
worden getoetst op het naleven? Zo ja, dient een dergelijke «toets»
altijd te worden uitgevoerd, zelfs als het een land betreft dat bijvoorbeeld
tot de Europese Unie behoort of daarmee (binnenkort) is verbonden?De verwijzing naar genoemde mensenrechtenverdrag moet als volgt worden
gelezen. Toepassing van artikel 28, onder d, is alleen maar mogelijk als Nederland
zich zodoende niet indirect schuldig maakt aan refoulement. Omdat er geen
inhoudelijke beoordeling plaats vindt en omdat dus niet bekend is of betrokkene
verdragsvluchteling is, mag betrokkene niet worden teruggestuurd naar zijn
land van herkomst, maar evenmin naar een land, dat op zijn beurt betrokkene
zou doorsturen naar dat land. Het feit dat het derde land partij is bij genoemde
verdragen biedt in beginsel deze garantie.Artikel 28 onder d, en, in zekere samenhang daarmee, artikel 29, eerste
lid onder h en i brengen de leden van de fracties van de RPF en het GPV tot
de vraag of de bewindslieden in deze bepalingen mede mogelijkheden zien om
(elementen uit) gedachten die eerder vanuit de RPF-fractie in het asieldebat
naar voren waren gebracht (voorheen plan-Leerling genoemd), namelijk de toetsing
van asielaanvragen nabij het land van herkomst in de praktijk te brengen?
In het verlengde daarvan vragen zij hoe in de praktijk met deze bepalingen
zal worden omgegaan. Eerder is bijvoorbeeld Pakistan door de staatssecretaris
aangewezen als een in beginsel niet onveilig land van opvang voor Afghaanse
vluchtelingen. Is het de bedoeling om structureel met dergelijke landen contact
te zoeken teneinde te bezien in hoeverre vluchtelingen die naar Nederland
zijn gekomen, daar worden opgevangen? Is het de bedoeling dat deze bepalingen
groepen kunnen worden tegengeworpen, zodat de individuele toets beperkt kan
blijven tot identiteit en nationaliteit of is een complete individuele toets
aan de orde?De contra-indicatie «elders hebben van een verblijfsalternatief»
ziet op de situatie dat een persoon afkomstig uit een door Nederland aangemerkt
vvtv-land voorafgaand aan zijn komst naar Nederland enige tijd verbleven heeft
in een ander land dan het land van herkomst. Omdat de betrokken vreemdeling
in dit andere land geen humanitair onverantwoorde risico's voor lijf en leden
loopt, en hij derhalve geacht mag worden naar dit land te kunnen terugkeren,
is het niet noodzakelijk hem een vvtv te verlenen op grond van het feit dat
hij afkomstig is uit een vvtv-land.Door het Kabinet is inderdaad besloten dat Pakistan als een verblijfsalternatief
geldt voor Afghanen die in Nederland niet in aanmerking komen voor een vluchtelingenstatus
of een vergunning tot verblijf om klemmende redenen van humanitaire
aard. Deze beslissing is onder meer gebaseerd op de informatie over de situatie
van Afghanen in Pakistan in het ambtsbericht van de Minister van Buitenlandse
Zaken van 3 november 1998 over Afghanistan. Uit de informatie is gebleken
dat Afghanen vrij kunnen verblijven in Pakistan zonder het gevaar te lopen
te worden teruggestuurd naar Afghanistan.Zoals de Staatssecretaris van Justitie heeft aangegeven in het debat met
de Kamer van 15 december 1998 ligt het in de rede dat deze contra-indicatie
ook in andere situaties wordt toegepast dan die van Afghanen in Pakistan.
De contra-indicatie zal van toepassing kunnen zijn op een bepaalde groep vreemdelingen
die verbleven hebben in een derde land indien voldoende aannemelijk is geworden,
bijvoorbeeld na raadpleging van algemene landeninformatie, dat deze groep
vreemdelingen aldaar zonder humanitair onverantwoorde risico's kunnen verblijven
en ook overigens geen sprake is van het op grote schaal terugsturen van leden
van deze groep naar hun land van herkomst. Ook wordt op basis van de informatie
die een individuele asielzoeker geeft over zijn verblijf in een derde land,
de contra-indicatie toegepast. Het is niet de bedoeling om in de woorden van
de leden van de RPF-fractie structureel met deze landen contact te zoeken
teneinde te bezien of deze vreemdelingen aldaar kunnen worden opgevangen.Wij achten het wenselijk om de toepassing van de contra-indicatie «elders
hebben van verblijfsalternatief» tot uitdrukking te brengen in het wetsvoorstel.
Daartoe zal in nota van wijziging van artikel 29 worden voorzien.Wij wijzen hier voor wat betreft het plan Leerling, net als in paragraaf 1.13
van deze nota naar bijlage 3 bij de Terugkeernotitie, waar wij ons standpunt
inzake opvang in de regio hebben neergelegd.De leden van de fracties van de RPF en het GPV vragen hoe het verschil
moet worden gezien tussen afwijzing op grond van artikel 28 onder d en afwijzing
op grond van artikel 29, eerste lid onder h en i? In het ene geval is binding
aan de mensenrechtenverdragen vereist, in het andere geval niet. Welke criteria
worden dan in dat laatste geval aangelegd? Om welke reden zou Nederland niet,
welomschreven, terugnameovereenkomsten kunnen sluiten met bepaalde landen
ten behoeve van de terugname van bepaalde groepen vluchtelingen waarvan zeker
is dat hun veiligheid geen gevaar loopt? Wat is dan de meerwaarde van de eerstgenoemde
bepaling, indien op grond van artikel 29 kennelijk ook naar landen kan worden
teruggezonden die de mensenrechtenverdragen niet hebben getekend dan wel de
handhaving daarvan niet waarborgen?In hoeverre acht Nederland zich verantwoordelijk voor de opvang van op
deze gronden teruggezonden vluchtelingen? Wordt bijgedragen in faciliteiten
en kosten?Het belangrijkste verschil is dat de aanvraag van een vreemdeling in het
geval van artikel 28 onder d moet worden afgewezen, terwijl de aanvraag in
het geval van artikel 29 h of i op deze grond afgewezen kan worden.Toepassing van artikel 28 d geschiedt zonder een inhoudelijke beoordeling
van de asielaanvraag; toepassing van artikel 29 h of i geschiedt in het kader
van de individuele beoordeling van de asielaanvraag.Bij alle drie de bepalingen is in meer of mindere mate een binding aan
mensenrechtenverdragen vereist, of worden zeer specifieke voorwaarden gesteld
alvorens toepassing aan de orde is.Artikel 28 d is van toepassing als Nederland algemeneafspraken heeft met het desbetreffende derde land over de terug-
en overname van derdelanders en de waarborgen voor toepassing van het land
van eerder verblijf ten aanzien van betrokkenen mede in het kader van deze
afspraken zijn geborgd. Nederland kan in beginsel met alle landen terug- en overname-overeenkomsten sluiten. Echter, alleen op grond van overeenkomsten
met landen die aan de voorwaarden voldoen zoals neergelegd in het artikel,
kan de asielaanvraag worden afgewezen op grond van het bepaalde in artikel
28 d.Artikel 29 i kan worden toegepast als is voldaan aan de voorwaarden voor
toepassing van het begrip land van eerder verblijf zoals thans neergelegd
in artikel 15c , eerste lid, onder c van de huidige wet en uitgewerkt in de
huidige jurisprudentie omtrent dit begrip. Voorwaarden voor toepassing van
artikel 15c, eerste lid, onder c, van de huidige wet zijn:– een specifiek ten aanzien van betrokkene geldende blijk van wedertoelating;– het aldaar kunnen verblijven, onder ter plaatse niet abnormale
omstandigheden;– en aldaar reeds verbleven hebben anders dan alleen op doorreis
van betrokkene (in de regel langer dan twee weken).Met dit artikel wordt geen wijziging in dit beleid op dat punt beoogd.
De meerwaarde van artikel 29 i ten opzichte van artikel 28 d is derhalve dat,
indien geen terug- en overname-overeenkomst met het desbetreffende derde land
is gesloten, nochtans, indien aan de gestelde voorwaarden is voldaan, de betrokkene
gelet op zijn individuele omstandigheden kan worden overgedragen aan dit land.Artikel 29 h ziet op de situatie dat een vreemdeling voor zijn komst naar
Nederland verbleven heeft in een bij beleidsregel aangewezen veilig derde
land. Ook hier betreft het verblijf anders dan op doorreis. De volgende landen
worden beschouwd als veilige derde landen: de landen die lid zijn van de Europese
Unie, de landen die partij zijn bij het Verdrag inzake de Europese Economische
Ruimte (Noorwegen en IJsland) en tevens Polen, Tsjechië en Zwitserland.
Voor wat betreft de landen die lid zijn van de Europese Unie zal de toepassing
van deze bepaling samenvallen met een verzoek om over- of terugname op grond
van de Dublin-overeenkomst.Artikel 29AlgemeenEvenals bij artikel 14 is vermeld worden de leden van de PvdA fractie
graag ingelicht over de nadere regelgeving op het terrein van de openbare
orde.Wij verwijzen deze leden naar het daar door ons gestelde en naar het gestelde
in paragraaf 9.1 van het algemeen deel van deze nota.De leden van de VVD-fractie zijn van mening dat het voor een correcte
afhandeling van een asielverzoek noodzakelijk is dat de aanvrager bij het
begin van de procedure volledig en waarheidsgetrouw informatie verstrekt over
nationaliteit, identiteit, de vlucht en de redenen waarom asiel wordt aangevraagd.
Is het juist dat deze eis in overeenstemming is met het UNHCR-handboek?Op welke wijze kan deze eis wettelijk worden vastgelegd, zo vragen deze
leden.Op basis van het UNHCR handboek moet de asielzoeker aannemelijk maken
dat hij vluchteling is en dient hij daartoe de nodige informatie te verschaffen.
Dit beginsel is terug te vinden in artikel 29, eerste lid, van het voorstel.
Indien waarheidsgetrouwe informatie wordt verstrekt over nationaliteit, identiteit,
de vlucht en de redenen waarom asiel wordt aangevraagd, is er sprake van een
optimale geloofwaardigheid en zal relatief makkelijk kunnen worden nagegaan
of betrokkene aannemelijk heeft gemaakt dat deze omstandigheden grond voor
verlening vormen. Dit komt in het voorstel tot uitdrukking in artikel 29 en in de toelichting
daarbij. Zoals gesteld op pagina 40 van de memorie van toelichting gaat het
bij de omstandigheden a tot en met f om situaties die hebben plaats gevonden
na vertrek uit het land van herkomst die van invloed zijn op de geloofwaardigheid
van het vluchtverhaal. In de gevallen onder a, d, e en f is er in ieder geval
sprake van aantasting van de geloofwaardigheid van het vluchtverhaal waardoor
van die vreemdeling zal worden verwacht dat hij zich nog meer inspant dan
andere asielzoekers om de noodzaak tot bescherming aan te tonen.Hoewel deze omstandigheden op zichzelf niet hoeven te leiden tot afwijzing
van de aanvraag, rust op de asielzoeker een zwaardere bewijslast om aannemelijk
te maken dat hij bescherming behoeft als een van deze omstandigheden zich
voordoet.Indien deze omstandigheden op zich zelf zouden leiden tot afwijzing zou
dit in strijd zijn met het Handboek. Op basis van het UNHCR handboek dient
in sommige gevallen het voordeel van de twijfel te worden gegeven. Het is
bovendien mogelijk dat, hoewel zich een dergelijke omstandigheid voordoet,
betrokkene wel degelijk vluchteling is.Het huidige systeem voorziet in een verslag van het nader gehoor van de
contactambtenaar waarop de betrokkene correcties en aanvullingen kan indienen.
Dit biedt naar de mening van de leden van de VVD-fractie voldoende mogelijkheden
om in een vroeg stadium helderheid te krijgen over de volledige asielmotieven.
Deze leden achten het gewenst dat dit onder de Vreemdelingenwet 2000 uitgangspunt
blijft. Gaarne krijgen de leden van de VVD-fractie daarop een reactie van
de regering.Wij bevestigen deze leden dat het nader gehoor het uitgangspunt blijft.
Dit zal worden vastgelegd in het Vreemdelingenbesluit.De leden van de VVD-fractie willen in deze paragraaf ingaan op de bewijslast
in asielzaken. Deze leden zijn van mening, dat deze bewijslast in principe
bij de asielzoeker moet liggen. Hij vraagt bescherming en zal moeten aantonen,
eventueel aannemelijk moeten maken, dat bescherming nodig is. Het is niet
aan de overheid om aan te tonen, dat bescherming niet nodig is, zo menen deze
leden. Is het niet zo, dat ook het UNHCR-Handbook on procedures and criteria
for determining refugee status ervan uitgaat, dat de asielzoeker zijn beweringen
aannemelijk moet maken dan wel dat de bewijslast in principe berust bij de
asielzoeker (paragraaf 195 en 196)? Gaarne krijgen de leden van de VVD-fractie
daarop een reactie van de regering. Welke artikelen in de Vreemdelingenwet
2000 moeten anders worden geformuleerd indien er van wordt uitgegaan dat de
bewijslast bij de asielzoeker ligt?Wij zijn het met deze leden eens dat de bewijslast in beginsel bij de
asielzoeker ligt. Hij dient aannemelijk te maken (niet aan te tonen) dat er
een grond voor verlenen van de vergunning is. Artikel 29, eerste lid sluit
hier nauw bij aan. In deze bepaling wordt er vanuit gegaan dat een vergunning
wordt afgewezen indien de vreemdeling niet aannemelijk maakt dat de aanvraag
is gebaseerd op omstandigheden die een rechtsgrond voor verlening vormen.Wij zijn dan ook niet van mening dat deze bepaling anders zou moeten worden
geformuleerd.De leden van de VVD fractie vragen of het juist is dat nu in de praktijk
de asielaanvragen van personen in behandeling worden genomen, van wie bij
pre-boarding-controles is vastgesteld dat zij over de juiste documenten beschikken,
terwijl dat op Schiphol bij het aanvragen van asiel niet meer het geval is.
Is het juist dat deze aanvragen niet in het Aanmeldcentrum worden afgewezen
indien de desbetreffende asielzoekers uit een land komen waarnaar
niet of moeilijk kan worden verwijderd? De leden van de VVD-fractie zijn van
mening dat deze aanvragen op geen enkele wijze in behandeling moeten worden
genomen c.q. direct moeten worden afgewezen. Zij vragen de regering daar op
te reageren.Preboarding«controles» vinden op dit moment plaats in twee
West-Afrikaanse landen. Daarnaast is er een lijst met 20 afschriftplichtige
luchthavens, waar de luchtvaartmaatschappij zelf de controle uitoefent. In
veel gevallen wordt dan ook een kopie gemaakt van de documenten. Bij aankomst
op Schiphol wordt de zaak beoordeeld op AC-waardigheid. Bij potentiële
inwilligingen op grond van het vvtv-beleid zal, behoudens de aanwezigheid
van contra-indicaties, de zaak niet in het AC worden afgedaan. In andere gevallen
kan wel degelijk een AC-afdoening plaatsvinden, als de zaak zich daar volgens
de AC-criteria voor leent. Indien de afschriften van de documenten voorhanden
zijn, dan zal in voorkomende gevallen kunnen worden verwijderd. Het niet voorhanden
zijn van de papieren in zijn algemeenheid bevordert niet de geloofwaardigheid
van de asielzoeker. Dit is temeer het geval als zou worden vastgesteld dat
betrokkene bij aan boord gaan nog wel papieren in zijn bezit heeft gehad en
bij aankomst op Schiphol niet meer.Het is niet mogelijk een dergelijke aanvraag niet in behandeling te nemen.
Zulks zou in strijd zijn met het vluchtelingenverdrag. Als de asielzoeker
bijvoorbeeld aannemelijk kan maken dat hij aan boord door een reisagent is
gedwongen zijn papieren af te geven of te vernietigen, moet verder worden
nagegaan of betrokkene vluchteling is.De leden van de VVD-fractie vragen aandacht voor het volgende. Op de uitoefening
van bevoegdheden volgens de Vreemdelingenwet 2000 zijn de bepalingen van artikel
3.2 en 3.4 Algemene wet bestuursrecht van toepassing. Gelet op artikel 3.2
Algemene wet bestuursrecht vragen de leden van de VVD-fractie zich af op basis
van welke informatie een aanvraag mag worden beoordeeld? Zijn dat alle relevante
feiten of de feiten die redelijkerwijs bij de beoordelende bekend zijn? Hoe
ver strekt de onderzoeksplicht van de overheid bij de beoordeling van de aanvraag?
Hoe verhoudt deze onderzoeksplicht zich tot de plicht van de aanvrager om
alle relevante informatie beschikbaar te stellen? Kan de aanvrager door relevante
informatie niet te geven zijn recht op asiel verspelen? Welke gevolgen heeft
de verplichting tot het verstrekken van informatie voor de mate waarin er
sprake kan zijn van een onevenredige belangenafweging, zoals bedoeld in artikel
3.4 lid 1 en 2 Algemene wet bestuursrecht?Ligt, gelet op de wederkerige afhankelijkheid van betrokkenen, het niet
voor de hand in de Vreemdelingenwet 2000 artikel 3.4 Algemene wet bestuursrecht
uit te sluiten en te vervangen door een bepaling waarbij alleen de kennelijke
onevenredigheid tot aantasting van het besluit kan leiden? Gaarne krijgen
de leden van de VVD-fractie een reactie van de regering op bovenstaande vragen.Wij antwoorden deze leden als volgt. Van een aanvrager mag verwacht worden
dat hij de beslissende instantie in staat stelt een verantwoorde beslissing
op zijn aanvraag te nemen. Van hem mag dan ook verwacht worden dat hij in
ieder geval begrijpelijk maakt waarom hij tot de aanvraag is gekomen en dat
hij de gegevens en bescheiden verschaft die voor de beslissing op de aanvraag
nodig zijn en waarover hij redelijkerwijs de beschikking kan krijgen (vgl.
artikel 4:2 Awb).Artikel 3:2 Awb verplicht het bestuur om bij de voorbereiding van een
besluit de nodige kennis omtrent de relevante feiten en de bij een besluit
betrokken belangen te vergaren. Een overheidsorgaan is gehouden voldoende
vooronderzoek te verrichten alvorens tot een besluit te komen. Wanneer door
een gebrekkige gegevensverstrekking van de kant van de aanvrager een aanvraag
afgewezen zou moeten worden, betekent dit niet dat het bestuursorgaan
alles in het werk moet stellen om zelf de gegevens te verkrijgen die eventueel
kunnen leiden tot een inwilliging van aanvraag. Op het bestuur rust niet de
verplichting om zelf feiten te gaan vaststellen omdat de aanvrager niet voldoende
gegevens heeft verstrekt.Aansluiting kan ook worden gezocht bij het UNHCR-Handboek, paragrafen
195–205. Het Handboek legt de bewijslast in beginsel bij de asielzoeker.
Het Handboek vraagt echter ook aandacht voor de bewijsnood waarin een aanvrager
kan verkeren. Naast de plicht van de asielzoeker om aannemelijk te maken dat
hij vluchteling is, heeft de staat dan ook de plicht om te onderzoeken of
de asielzoeker bescherming verdient.De verblijfsvergunning van de vreemdeling die onjuiste gegevens heeft
verstrekt dan wel gegevens heeft achtergehouden, terwijl die gegevens tot
afwijzing van de oorspronkelijke aanvraag zouden hebben geleid, kan worden
ingetrokken.De belangenafweging bedoeld in artikel 3:4 Awb veronderstelt dat de af
te wegen relevante, rechtstreeks bij het besluit betrokken belangen bekend
zijn. De mate waarin de aanvrager en de overheid zijn gehouden ieder hun deel
te leveren in het bekend worden van die belangen, wordt bepaald door het zojuist
gestelde over de respectievelijke inlichtingen- en onderzoeksplicht van beiden.
De belangenafweging onder artikel 3:4 Awb ziet vervolgens op de verhouding
tussen de nadelige gevolgen van een besluit voor de belanghebbende en de met
het besluit te dienen doelen. Wanneer een aanvrager nalaat die gegevens te
verstrekken waarover hij redelijkerwijs kan beschikken, terwijl die informatie
benodigd is voor een beslissing op zijn aanvraag en de aanvraag op die grond
wordt afgewezen, zal geoordeeld mogen worden dat het bestuursorgaan onder
afweging van alle betrokken belangen in redelijkheid tot zijn afwijzende beslissing
heeft kunnen komen.Wij achten het, in het licht van het voorgaande en mede gelet op ervaringen
met de dagelijkse beslispraktijk, niet nodig om de toepassing van artikel
3:4 Awb uit te sluiten. Afwijkingen van of uitzonderingen op de Awb zijn soms
geïndiceerd, doch behoren niet verder te gaan dan strikt noodzakelijk
is.De leden van de VVD-fractie merken op, dat zowel in artikel 28 als in
artikel 29 wordt bepaald in welke omstandigheden een aanvraag voor bepaalde
tijd wordt afgewezen. Waarom zijn deze twee artikelen niet geïncorporeerd?
Hoe verhouden zij zich tot elkaar?Zoals gesteld bij artikel 28, verschillen deze bepalingen van elkaar omdat
de eerste bepaling imperatief is gesteld, terwijl bij artikel 29 sprake is
van een beoordeling of betrokkene aannemelijk heeft gemaakt dat er omstandigheden
zijn die een rechtsgrond voor het verlenen van de vergunning vormen. Artikel
28 kan een imperatief karakter hebben omdat afwijzing van de aanvraag niet
kan leiden tot refoulement.De leden van de VVD-fractie zijn van mening dat de bepalingen opgenomen
in het tweede lid onder a tot en met j moeten worden opgenomen onder het eerste
lid van dit artikel. Daaraan moet worden toegevoegd dat de aanvraag wordt
afgewezen indien de vreemdeling onjuiste informatie verstrekt over zijn nationaliteit,
identiteit, reis naar Nederland of de redenen voor zijn asielaanvraag dan
wel indien de vreemdeling op enigerlei wijze tegenwerkt dan wel niet volledig
meewerkt. Bij de huidige grote toestroom van asielzoekers, het zeer hoge percentage
ongedocumenteerden en het hoge percentage economische migranten dat oneigenlijk
gebruik van de asielprocedure maakt, is het zowel tijdig als zorgvuldig afhandelen van alle aanvragen slechts mogelijk indien de regelgeving
helder en eenduidig is. Deze leden verzoeken de regering hier op in te gaan.Als wij de leden van de VVD-fractie goed begrijpen stellen zij voor dat
indien een van de omstandigheden opgesomd in het tweede lid van artikel 29
zich voordoet, de conclusie zou moeten zijn dat door die enkele omstandigheid
de vreemdeling niet aannemelijk heeft gemaakt dat er een grond voor verlenen
is en dat de aanvraag dan dus om die reden moet worden afgewezen.Zoals reeds hierboven aangegeven zou dat in strijd zijn met de relevante
internationale verplichtingen. De enkele omstandigheid tegenwerpen en bij
wijze van straf niet tot erkenning overgaan is niet in overeenstemming met
het Vluchtelingenverdrag. Wij verwijzen hier tevens naar de eerder genoemde
jurisprudentie die noopt tot een inhoudelijk onderzoek in het geval uitzetting
aan de orde is.In artikel 29 lid 2 worden afwijzingsgronden genoemd. Heeft de regering
overwogen tevens op te nemen de grond: «aanvraag in een ander land is
afgewezen»? Zo neen, waarom niet? Gaarne krijgen de leden van de VVD-fractie
daarop een reactie van de regering.Wij hebben niet overwogen om een dergelijke afwijzingsgrond op te nemen,
aangezien die, voorzover in overeenstemming met het internationaal recht,
reeds in het voorstel is verankerd. Daarbij denken wij aan de in de artikelen
28, onder a en d en artikel 29, lid onder h en i bedoelde gevallen.Artikel 29, eerste lidDe leden van de PvdA fractie wijzen op een discrepantie tussen lid 1 en
lid 2 van dit artikel. Lid 1 bevat een imperatieve weigeringsgrond en lid
2 een zogeheten «kan bepaling», terwijl artikel 29 lid 2 terug
slaat op lid 1 van datzelfde artikel. Deze leden vragen waarom lid 1 niet
overeenkomstig lid 2 van het wetsvoorstel wordt gewijzigd.Inzake artikel 29 lid 2 rijst bij de leden van de fractie van de SGP de
vraag waarom gekozen is voor de nogal vrijblijvende formulering «wordt
mede betrokken de omstandigheid dat ...». Deze leden menen dat een meer
concrete en verplichtende formulering gewenst zou zijn.Wij zien de door de leden van de fracties van de PvdA en SGP geconstateerde
discrepantie niet. In het eerste lid wordt gesteld dat, indien niet aannemelijk
wordt gemaakt dat er omstandigheden zijn die een rechtsgrond tot verlenen
vormen de aanvraag, dient te worden afgewezen. Deze leden stellen terecht
dat er in dat geval geen bevoegdheid bestaat de aanvraag in te willigen. Niet
aannemelijk maken leidt tot afwijzing. Bij het beoordelen of er sprake is
van aannemelijk maken kunnen de in het tweede lid weergegeven omstandigheden
mee tellen, maar mogelijkerwijs ook andere omstandigheden.Een formulering dat het zich voordoen van een omstandigheid als bedoeld
in het tweede lid moet leiden tot het afwijzen van de aanvraag zou in strijd
kunnen komen met het Vluchtelingenverdrag.De leden van de fractie van GroenLinks vragen zich af of er in het eerste
lid niet, eveneens als bij artikel 28, een spanning zit met de discretionaire
bevoegdheid van de minister. Dient niet ook bij de bepaling of het asielrelaas
geloofwaardig is, wat vaak te maken heeft met de beoordeling van de gestelde
feiten, te worden uitgegaan van het voordeel van de twijfel, en niet alleen
bij de bepaling of zijn aanvraag voor inwilliging in aanmerking komt? Het voordeel van de twijfel is verdisconteerd in het feit dat het zich
voordoen van een omstandigheid als bedoeld in het tweede lid, op zichzelf
niet voldoende is om tot afwijzing van de aanvraag te komen.Artikel 29, tweede lidDe leden van de fractie van de PvdA stellen dat zowel in artikel 28 als
in artikel 29 vier varianten zijn genoemd van het principe van de «derde
landen exceptie» (zie art 28 onder a en onder d en artikel 29 lid 2
onder h en i). Om redenen van het scheppen van helderheid is het wellicht
beter te volstaan met één.Wij verwijzen deze leden naar de hierboven gegeven antwoorden.Geldt bij de in het tweede lid opgesomde gronden niet eveneens dat de
paragrafen 198 tot en met 219 van toepassing zijn, waaronder het voordeel
van de twijfel? Volgens de leden van de fractie van GroenLinks valt er niet
zomaar een scheiding aan te brengen tussen de paragrafen zoals de minister
in de memorie van toelichting heeft gedaan, maar dient Part Two (Procedures
for the Determination of Refugee Status) te worden toegepast op elk asielverzoek.
Is de minister het met de leden eens?Geldt voor alle onderdelen van dit lid (behalve onderdeel h) dat er geen
inhoudelijke wijziging ten opzichte van de huidige wet is beoogd?Zoals ook gesteld in de memorie van toelichting op pagina 40 zijn de paragrafen
195 tot en met 197 én 198 tot en met 219 van toepassing. Op grond van
deze paragrafen is en blijft het uitgangspunt dat de bewijslast in beginsel
bij de asielzoeker ligt. Evenals onder de huidige wet het geval is, zal, indien
het asielrelaas geloofwaardig is, de vreemdeling het voordeel van de twijfel
worden gegund.Een aantal van de omstandigheden in het tweede lid zijn meer en andere
omstandigheden zijn minder van invloed op de geloofwaardigheid van het vluchtverhaal.
Dat in een aantal gevallen meer inspanning van de asielzoeker wordt gevraagd
is geheel in overeenstemming met het Handboek. Er wordt met de genoemde omstandigheden
geen inhoudelijke wijziging bedoeld.Overigens begrijpen wij niet waarom deze leden zouden veronderstellen
dat met betrekking tot onderdeel h wel een inhoudelijke wijziging is beoogd.Artikel 29, tweede lid, onder eDe leden van de fractie van GroenLinks vragen of hier niet eveneens moet
worden toegevoegd dat de vreemdeling, daaromtrent ondervraagd, opzettelijk
heeft volgehouden dat deze papieren op hem betrekking hebben? Zo nee, wat
is de reden van het onderscheid met onderdeel d?De onderdelen d en e zijn gebaseerd op artikel 15c, eerste lid onderdelen
d en e.De reden van het onderscheid is gelegen in het feit dat er een legitiem
onderscheid kan worden gemaakt tussen de situatie dat een asielzoeker zich
voordoet als een andere persoon en de situatie dat hij bepaalde, wellicht
niet op hem betrekking hebbende documenten of valse documenten gebruikt om
zijn asielmotieven aannemelijker te maken. In het eerste geval wordt door
betrokkene een onjuist relaas verteld over zijn identiteit en nationaliteit.
Het enkele feit dat de betrokkene zich voordoet als een andere persoon wijst
er op dat hij geen aannemelijk asielrelaas heeft en dat er sprake is van manifest
bedrog. In het tweede geval is het enkele feit dat betrokkene zich beroept
op niet op hem betrekking hebbende documenten of valse documenten, niet voldoende
om te constateren dat het relaas in zijn geheel als onjuist
en onaannemelijk mag worden aangenomen. Pas indien hij blijft aandringen dat
deze documenten wel betrekking hebben op zijn relaas, kan terecht gesproken
worden van kwade trouw (bedrog) van zijn kant.Artikel 29, tweede lid, onder fArtikel 29 lid 2 sub f gaat over vereiste documenten. Begin 1999 is de
wijziging van de Vreemdelingenwet met betrekking tot de ongedocumenteerden
in werking getreden. Asielzoekers zal de toegang tot Nederland niet worden
geweigerd als zij aannemelijk kunnen maken dat het ontbreken van documenten
niet aan hen is te wijten. Het zwaardere begrip «aantonen» is
niet gehanteerd. Heeft de regering overwogen dat laatste begrip nu in de wet
op te nemen? Welke juridische belemmeringen bestaan er tegen het gebruik van
begrip «aantonen»? Kunnen deze belemmeringen worden weggenomen,
zo vragen de leden van de VVD-fractie.Het begrip aantonen dat oorspronkelijk in het wetsvoorstel ongedocumenteerden
was opgenomen, is naar aanleiding van het advies van de Raad van State en
naar aanleiding van kritiek van de UNHCR veranderd in aannemelijk maken. Wij
hebben niet overwogen dit onderdeel thans te wijzigen, omdat wij met de Raad
van State en de UNHCR van mening zijn dat met «aantonen» de bewijslast
te zwaar zou zijn, waardoor het risico te groot zou worden dat vluchtelingen
niet worden toegelaten omdat zij niet kunnen aantonen vluchteling te zijn.In 1998 bedroeg het percentage ongedocumenteerde asielzoekers in Nederland
89% (1997: 73%). Kan reeds nu een indicatie van het percentage over 1999 worden
gegeven? Heeft er al een eerste evaluatie van de Wet ongedocumenteerden plaatsgevonden?
Gaarne krijgen de leden van de VVD-fractie op het bovenstaande een reactie
van de regering.Is identiteitsvaststelling door bepaalde tegenwerking van de asielzoeker
niet mogelijk, dan moet dit consequenties hebben voor de toelating tot de
Nederlandse asielprocedure. In hoeverre kan naar de mening van de regering
in dit verband het Deense model inzake toelating als voorbeeld dienen (namelijk
zonder documenten geen toelating tot de procedure). Hoe wordt thans en straks
onder de nieuwe wet omgegaan met documentloosheid? Is er inmiddels jurisprudentie
inzake de vraag of in de huidige wet artikel 15c, onderdeel f, in strijd is
met het Vluchtelingenverdrag? In hoeverre leidt documentloosheid in de huidige
situatie desondanks tot het verkrijgen van statussen en welke? In welke mate
leidt documentloosheid tot het weigeren van toegang/toelating tot Nederland?Wij zullen in de eerst volgende ketenrapportage uitgebreid ingaan op documentloosheid,
waarbij wij bovenstaande zullen betrekken.Artikel 29, tweede lid, onder gWelke landen zullen als veilige landen van herkomst worden aangemerkt,
zo vragen de leden van de VVD-fractie? Wordt de huidige lijst aangevuld? Welke
landen zullen als veilige derde landen worden aangemerkt? Zal deze lijst wijziging
ondergaan? Het komt de leden van de VVD-fractie voor dat het de voorkeur verdient
niet meer te werken met lijsten van veilige landen en veilige derde landen,
maar te bepalen dat landen als veilig worden aangemerkt als zij de relevante
internationale verdragen plegen na te leven. Zij vragen de regering daar op
in te gaan.Wat is precies bepaald in het Verdrag van Dublin met betrekking tot (de
duur van) het verblijf in een ander land? Wat is het verschil tussen deze
bepaling en de termijn die nu in Nederland geldt? Wat is de reden van dit
verschil? Wat is de minimale termijn die mag worden gehanteerd, zonder in strijd met het Verdrag te komen als het gaat om de periode die
iemand in een ander land heeft verbleven? Gaarne krijgen de leden van de VVD-fractie
een antwoord van de regering op deze vragen.De leden van de VVD-fractie zijn van mening dat van een asielzoeker die
niet kan aantonen dat hij/zij met de boot of met het vliegtuig naar Nederland
is gekomen, aangenomen moet worden dat hij eerder in een ander veilig land
verbleef. Zijn asielaanvraag moet worden afgewezen, tenzij hij aan kan tonen/aannemelijk
kan maken dat hij rechtstreeks naar Nederland is gereisd. Deze leden verzoeken
de regering daar op in te gaan. Op welke wijze kan een en ander in de wettekst
worden vastgelegd en welke verdragsrechtelijke bepalingen zijn in dit verband
relevant?Wij beogen geen wijziging van de huidige lijsten van veilige landen van
herkomst en veilige derde landen. De doelstelling van de toenmalige wetgeving
is geweest om aan te sluiten bij de Duitse asielwetgeving omtrent het veilige-landenstelsel
teneinde «forumshopping» te voorkomen. Bij de uitwerking van de
regelgeving is destijds zoveel mogelijk aansluiting gezocht bij die van de
BRD; met de invoering van de nieuw wet wordt niet beoogd om hier verandering
in te brengen.Deze leden vragen tevens of bij de toepassing van de lijsten van veilige
landen van herkomst en veilige derde landen voortaan kan worden uitgegaan
van het naleven van de relevante internationale verdragen. Tot op zekere hoogte
is dit reeds gebeurd. Bij de beoordeling of een land als een veilig land van
herkomst kan worden aangemerkt worden de criteria gehanteerd die zijn opgesteld
naar aanleiding van de Resolutie over kennelijk ongegronde asielverzoeken
van 20 November en 1 december 1992 van de Raad van ministers belast met immigratiezaken.
De criteria zijn neergelegd in de «Conclusies inzake landen waarover
het algemeen geen ernstig gevaar voor vervolging bestaat» die tegelijk
met de resolutie is aangenomen. Als elementen waarmee moet worden rekening
gehouden noemen de Conclusies de eerdere vluchtelingen-aantallen en erkenningspercentages,
de naleving van de mensenrechten, de democratische instellingen en stabiliteit.
Voor het criterium van de naleving van de mensenrechten wordt in de Conclusies
verwezen naar de ondertekening van internationale instrumenten en de naleving
van de verplichtingen daaruit in de praktijk. Bij de opstelling van de lijsten
van veilige derde landen is blijkens de parlementaire geschiedenis (1993–1994,
23 807, nr 3) van belang dat het derde land het Vluchtelingenverdrag,
het EVRM en het IVBPR heeft ondertekend en dat de naleving van de verplichtingen
uit deze verdragen (de refoulementsverboden uit artikel 33, artikel 3 EVRM
en artikel 7 IVBPR) voldoende verzekerd is. Dit sluit aan op de vereisten
en criteria die neergelegd zijn in de Resolutie over een geharmoniseerde benadering
ten aanzien van vraagstukken betreffende derde landen van ontvangst, eveneens
aangenomen op 30 november en 1 december 1992.Wij wensen het gebruik om te rapporteren over de veilige landen van herkomst
te handhaven, in de zin dat voortaan zal worden volstaan met een jaarlijkse
rapportage. Gelet op de stabilisering van de instroom uit deze landen en het
regelmatig verschijnen van informatie over de instroom en de beleidsontwikkelingen
in de asielketenrapportages wordt een halfjaarlijkse rapportage niet langer
noodzakelijk geacht.Overigens hebben wij in het kader van de voorbereidingen op de bespreking
over het werkdocument van de Europese Commissie «Naar gemeenschappelijke
normen inzake asielprocedures» gesteld dat Nederland er de voorkeur
aangeeft om te komen tot een gezamenlijke lijst van veilige landen van herkomst
en dat als dit vooralsnog niet haalbaar is, de toepassing van het begrip veilige
landen van herkomst zo transparant mogelijk moet zijn. Wij hopen hiermee tevens de vraag van de leden van de fractie van het
CDA en GroenLinks, met betrekking tot de lijsten te hebben beantwoord.Daarbij wijzen wij deze leden er op dat met invoering van de nieuwe wet
op dit punt geen wijzigingen zijn beoogd, in vergelijking met de huidige wet.Artikel 29, tweede lid, onder iWat houdt de extra zware bewijslast voor de asielzoeker in bij de toepassing
van dit onderdeel vragen de leden van de fractie van GroenLinks? Zal de inhoudelijke
betekenis van artikel 15c lid 1 c, zoals die ook is uitgewerkt in jurisprudentie
van toepassing zijn op dit onderdeel? Zal in elk individueel geval worden
onderzocht of er garanties zijn met betrekking tot de wedertoelating, statusdeterminatie
en duurzame bescherming in het land van eerder verblijf, en zal er statusdeterminatie
in Nederland plaatsvinden als de asielzoeker in het land van eerder verblijf
is uitgeprocedeerd?Ook met betrekking tot dit onderdeel wordt ten opzichte van de huidige
wet geen extra zware bewijslast beoogd. Er is geen wijziging van toepassing
van deze grond beoogd. Er is geen reden om aan te nemen dat bestaande jurisprudentie
niet van toepassing zou zijn.Artikel 29, tweede lid, onder jBetreffende lid 2 onderdeel j vragen de leden van RPF en GPV nog waarom
voor een dergelijke algemene formulering gekozen is, terwijl in artikel 1F
van het Vluchtelingenverdrag meer expliciete formuleringen gehanteerd zijn
om bijvoorbeeld oorlogsmisdadigers te weren.De intrekkingsgrond openbare orde is in het voorstel geüniformeerd.
Wij verwijzen deze leden naar pagina 4 van de memorie van toelichting waar
tot uitdrukking is gebracht dat de inbreuk op de openbare orde zwaarder moet
zijn naarmate het rechtmatig verblijf langer duurt.Tevens merken wij op dat de betekenis van de verschillende weigeringsgronden
en intrekkingsgronden verschillen naar gelang de van toepassing zijnde grond
waarop men is of kan worden toegelaten. Voor het op grond van artikel 29,
tweede lid onder j, niet verlenen van een vergunning op grond van artikel
27, eerste lid onder a, is een zwaardere inbreuk op de openbare orde nodig
dan voor het niet verlenen van een vergunning op grond van artikel 27, eerste
lid, onder d.Tenslotte merken wij op dat een oorlogsmisdadiger de vergunning zal kunnen
worden geweigerd op grond van artikel 1F van het Vluchtelingenverdrag.Onder de huidige wet geldt volgens de leden van de VVD-fractie dat criminele
antecedenten contra-indicaties vormen voor het verlenen van een vvtv of vtv.
In beginsel wordt dan geen status verleend. Aan verdragsvluchtelingen mogen
alleen misdaden tegen de menselijkheid en zeer ernstige misdaden worden tegengeworpen.
Deze leden vragen de regering of het juist is dat de beperkte toetsing die
nu geldt voor verdragsvluchtelingen onder de Vreemdelingenwet 2000 gaat gelden
voor iedereen die voor een tijdelijke verblijfsvergunning asiel in aanmerking
komt? Dat zou betekenen dat asielzoekers met criminele antecedenten die tot
nu toe geweigerd worden, onder de nieuwe wet een verblijfsvergunning (kunnen)
krijgen. De leden van de VVD-fractie hebben daar bezwaar tegen en verzoeken
de regering aan te geven hoe dit kan worden voorkomen.Zoals blijkt uit het antwoord op bovengestelde vraag, wordt in vergelijking
met de huidige wet geen wijziging beoogd waar het betreft het weigeren of intrekken van een vergunning op grond van een inbreuk op de openbare
orde. Criminelen die onder de huidige wet geweigerd kunnen worden kunnen dat
op basis van het voorstel ook. Het feit dat toelating op de verschillende
gronden tot een vergunning leidt wil niet zeggen dat er geen verschillende
weigerings- en intrekkingsgronden meer zijn.Artikel 29, derde lidDe leden van de fracties van RPF en GPV stellen dat afwijzing mogelijk
is op grond van gewichtige redenen aan het algemeen belang ontleend. In artikel
19 komt een gelijksoortige bepaling voor met dien verstande dat wordt gesproken
over gronden aan het algemeen belang ontleend. Kan het verschil worden toegelicht?
Kan, zo mogelijk aan de hand van voorbeelden, worden toegelicht wat in zijn
algemeenheid onder deze terminologie moet worden verstaan? Om welke reden
is er van afgezien een en ander in de wet nader te omschrijven?Wij verwijzen deze leden naar het gestelde in paragraaf 1.9.2 waar
wordt uiteengezet dat dit lid zal worden geschrapt. Wij menen dat de grond
van de openbare orde, daaronder mede begrepen het belang van de internationale
betrekkingen, voldoende mogelijkheden biedt om de vergunning in bepaalde omstandigheden
af te wijzen.Artikel 30AlgemeenIn artikel 30 worden gronden voor het intrekken van een verblijfsvergunning
asiel voor bepaalde tijd genoemd als ook gronden voor het afwijzen van de
aanvraag voor verlenging. Daarbij is niet gemeld het achterhouden van documenten
en het tonen van onjuiste documenten als waren zij echt. Evenmin is genoemd
het op een of andere wijze tegenwerken of niet volledig meewerken. De leden
van de VVD-fractie zijn van mening, dat ook deze gronden moeten worden opgenomen.
Zij verzoeken de regering daar op in te gaan en daarbij tevens aan te geven
of verdragsrechtelijke bepalingen zich tegen een dergelijke bepaling verzetten.Zoals hiervoor al aangegeven zijn deze leden bovendien van mening dat
de verblijfsvergunning moet worden ingetrokken indien betrokkenen anderen
helpen om illegaal in Nederland te verblijven.Wij verwijzen deze leden naar de paragrafen 1.9.4 en 5.2 van het algemeen
deel van deze nota.De leden van de VVD-fractie zijn van mening dat een actief beleid vereist
is om te beoordelen of het intrekken van een verblijfsvergunning voor bepaalde
tijd geïndiceerd is. Zij vragen de regering aan te geven welke voornemens
daartoe bestaan. Door wie en op welke wijze wordt de daarvoor benodigde informatie
verzameld en hoe wordt gecontroleerd of consequent en tijdig actie ondernomen
wordt naar aanleiding van deze informatie? Waarom is in de aanhef van het
artikel niet gekozen voor «wordt»?Wij verwijzen deze leden naar het antwoord op dezelfde vraag opgenomen
in paragraaf 3.1 van het algemeen deel van deze nota.Voor een beschouwing over de keuze voor «kan» in plaats van
«wordt» verwijzen wij naar paragraaf 1.8.De leden van de fracties van CDA en GroenLinks vragen of het in de bedoeling
ligt om, meer dan onder de huidige wet gebeurt, over te gaan tot intrekking
van vergunningen tot verblijf, indien de grond voor verlening,
bedoeld in artikel 27, niet langer aanwezig is. Bestaat het voornemen om,
in tegenstelling tot de situatie onder de huidige wet, onder de nieuwe wet
(vaker) daadwerkelijk over te gaan tot intrekking van verblijfsvergunningen
door toepassing van de «cessation clauses» van artikel 1C van
het Vluchtelingenverdrag?In de brief van 6 mei 1999 kenmerk 737129/99/DVB, is aangegeven onder
welke omstandigheden intrekking van de vluchtelingenstatus gerechtvaardigd
is. De brief geeft onder meer een overzicht van de wettelijke mogelijkheden
binnen het raamwerk van de internationale verplichtingen die volgen uit artikel
1C. Als zodanig vormt de brief een weergave van het bestaande beleid.Met het voorstel wordt geen wijziging in dit beleid beoogd.De leden van de fractie van GroenLinks vragen of niet explicieter in dit
artikel naar voren zou moeten komen dat intrekken slechts mogelijk is gedurende
de eerste drie jaar na verlening van de vergunning voor bepaalde tijd. Juist
omdat een vergunning voor onbepaalde tijd moet worden aangevraagd en er weer
opnieuw de beslistermijnen voor gelden, met zelfs de mogelijkheid van een
besluitmoratorium, dient de intrekkingmogelijkheid scherper afgebakend te
worden. Anders zou de werking van de vergunning voor bepaalde tijd langer
doorwerken dan de bedoeling is geweest.Naar onze mening kan hierover geen misverstand bestaan. Artikel 26, tweede
lid, in samenhang met artikel 30, kan niet anders dan tot de conclusie leiden
dat alleen de vergunning voor bepaalde tijd, die ten hoogste drie jaar duurt,
op die grond kan worden ingetrokken. De grond ontbreekt in artikel 33, houdende
de intrekkingsgronden voor de vergunning voor onbepaalde tijd.Er is overigens geen mogelijkheid om een besluitmoratorium in te stellen
in het kader van een aanvraag voor een vergunning voor onbepaalde tijd. Uit
artikel 41, in samenhang met artikel 40, blijkt dat een moratorium slechts
kan worden ingesteld in het kader van de aanvraag voor de vergunning voor
bepaalde tijd.Zal de beschikking waarbij de status wordt ingetrokken de grond vermelden
waarop de status was verleend? Dit lijkt de leden van GroenLinks onontkoombaar,
indien de minister verschillende intrekkingcriteria hanteert voor de verschillende
gronden van artikel 27. Zouden deze criteria ook niet in de wet moeten worden
uiteengezet, opdat de rechter de mogelijkheid heeft het intrekkingsbeleid
te toetsen? Is de minister niet bevreesd dat het doorprocederen toch zal plaatsvinden
nu er verschillende intrekkingsgronden worden gehanteerd, en jurisprudentie
uiteindelijk toch zal leiden tot het moeten vermelden van de gronden voor
verlening van de vergunning voor bepaalde duur? Zou een eenduidige grond,
namelijk de «cessation clauses» van het Vluchtelingenverdrag daarom
niet verstandiger, maar ook rechtvaardiger zijn? Immers ook een vergunning,
verleend vanwege de algemene situatie in het land van herkomst, kan pas op
zorgvuldige wijze worden ingetrokken als de situatie fundamenteel is verbeterd.
Hoe kijkt de minister daar tegenaan?De leden van de fractie van de SGP vragen of het niet verstandig is, gezien
de relatie tussen artikel 27 lid 1 onderdeel a en artikel 30 onderdeel c,
om in de wet expliciet te refereren aan de «cessation clauses»
uit het Vluchtelingenverdrag.Verwijzing naar de «cessation clauses» zou betekenen dat ongeacht
de grond waarop de vergunning is verleend, de vergunning alleen zou kunnen
worden ingetrokken als de «cessation clauses» zouden worden ingeroepen.
Dat is niet onze bedoeling. De beschikking waarmee de vergunning wordt ingetrokken zal de grond bevatten
waarop de vergunning is verleend en waarom hij wordt ingetrokken. Alleen op
deze manier kan de beschikking voldoende zijn gemotiveerd.De verschillende criteria voor intrekking van vergunningen verleend op
de verschillende gronden zullen worden opgenomen in de lagere regelgeving.Wij verwijzen deze leden naar het gestelde in het algemeen gedeelte en
bij artikel 40, inzake het niet kenbaar maken van de motivering bij het inwilligen
van de aanvraag. Omdat er op het moment van intrekken pas een rechtens relevant
belang voor betrokkene is, is het eerst in het stadium van intrekken en dus
niet in het stadium van verlenen noodzakelijk mede te delen op welke grond
de vergunning is verleend.De leden van de fractie van GroenLinks hebben gelijk dat in het geval
van intrekking van een vergunning, motivering uiteindelijk toch dient te geschieden.
De conclusie die de leden van GroenLinks daaraan verbinden, dat dan ook wel
bij het verlenen van de vergunning gemotiveerd kan worden dan wel dat er maar
één intrekkingsgrond zou moeten worden gehanteerd delen wij
niet.Hoewel wij voornemens zijn het intrekkingsbeleid te intensiveren, zal
in de meeste gevallen de verleende vergunning voor bepaalde tijd niet worden
ingetrokken. In de overgrote meerderheid van de gevallen kunnen procedures
worden voorkomen door het volgtijdelijk systeem met als extra slot op de deur
het niet motiveren van het inwilligen van de aanvraag. Met het hanteren van
de zwaarste intrekkingsgrond, ongeacht de grond waarop de vergunning is verleend,
wordt een adequaat intrekkingsbeleid volstrekt illusoir. Dat achten wij niet
wenselijk.Artikel 30, onder bKan de regering meer in detail aangeven hoe artikel 30, onder b nader
zal worden uitgewerkt in lagere regelgeving, zo vragen de leden van de PvdA-fractie.De leden van de fractie van GroenLinks vragen of er bij de verdragsvluchteling
rekening wordt gehouden met de strenge eisen waaraan een intrekking vanwege
strafbare feiten moet voldoen, zoals uiteengezet in de artikelen 32 en 33
van het Vluchtelingenverdrag?Hanteert de minister voor de invulling van het begrip «gevaar voor
openbare orde» bij de intrekking dezelfde criteria als bij verlening?
Zou hier geen verschil moeten worden gemaakt? Dient er niet ook tijdens de
drie jaar een glijdende schaal te worden gehanteerd, waarbij de duur van het
verblijf bepalend is voor criteria van dit begrip?Het openbare orde beleid zal niet worden gewijzigd naar aanleiding van
onderhavig wetsvoorstel. De belangrijkste regels de openbare orde betreffende
zullen in het vreemdelingenbesluit worden neergelegd. Wij verwijzen deze leden
naar paragraaf 1.9.1 van deze nota.De vraag van de leden van de fractie van GroenLinks of rekening wordt
gehouden met de relevante bepalingen in het vluchtelingenverdrag beantwoorden
wij uiteraard bevestigend, voor zover het het intrekken van een vergunning
verleend op grond van artikel 27, eerste lid, onder a betreft.De strenge eisen van intrekking die gelden op grond van het Vluchtelingenverdrag,
zullen net als onder de huidige wet van toepassing blijven.Bij intrekking en verlenging (voorzover in de toekomst een vergunning
voor een kortere termijn dan drie jaar zal worden verleend) zullen dezelfde
criteria gelden.Artikel 30, onder dAls de in onderdeel d bedoelde grond voor verlening is komen te vervallen,
maar een nieuwe rechtsgrond aanwezig is, kan de vreemdeling dan een nieuwe
aanvraag indienen, vragen de leden van de CDA-fractie?Zien wij het goed dan bedoelen de leden van de fractie van het CDA de
onder c genoemde grond van artikel 30. Een nieuwe asielaanvraag in het geval
de vergunning wordt ingetrokken ligt bepaald niet voor de hand. Eerst zal
de procedure tegen het intrekken kunnen worden gevolgd, achtereenvolgens in
beroep en hoger beroep. Zolang die procedure voortduurt heeft hij rechtmatig
verblijf en wordt de aanvraag op grond van artikel 28, onderdeel b afgewezen.
Voor het indienen van een aanvraag voor verblijf op reguliere gronden is een
mvv vereist.Artikel 30, onder eKan worden aangegeven welke «gewichtige redenen aan het algemeen
belang ontleend» in onderdeel e worden bedoeld, vragen de leden van
de CDA-fractie?Welke criteria worden gehanteerd bij deze intrekkingsgrond vragen de leden
van de fractie van GroenLinks. Waarom is deze grond toegevoegd, nu verwacht
mag worden dat een dergelijke afweging bij de beoordeling van de aanvraag
al aan de orde is geweest? Wat voegt het toe aan onderdeel b? Veroorzaakt
deze vage bepaling niet alleen maar nodeloos onzekerheid?Wij verwijzen deze leden naar paragraaf 1.9.2. van het algemeen deel
van deze nota. Dit onderdeel zal worden geschrapt.Artikel 32Voorgesteld wordt dat na drie jaar in het bezit te zijn geweest van een
verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd deze kan worden omgezet in een
verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd. Zoals hiervoor reeds vermeld zijn
de leden van de VVD-fractie van mening, dat een termijn van vijf jaar de voorkeur
verdient. In dat verband wijzen de leden van de VVD-fractie erop, dat de Adviescommissie
voor vreemdelingenzaken in haar advies van 31 mei 1999 pleit voor een periode
van vijf jaar.Waarom is gekozen voor een periode van drie jaren? Wat zijn de bezwaren
tegen een periode van vijf jaren, vragen de leden van de CDA-fractie?De leden van de fracties van de RPF en het GPV vragen of de termijn van
drie jaar nader kan worden toegelicht ten opzichte van de termijn van vijf
jaar die bij de verblijfsvergunning regulier geldt. Welke redenen zijn er
voor dit onderscheid?Wij verwijzen deze leden naar de uiteenzetting in paragraaf 1.2.1.
van het algemeen deel van deze nota waarom wij hebben gekozen voor de periode
van drie jaar.Bedoelt de minister hier dat slechts het moment waarop de geldigheidsduur
van de vergunning voor bepaalde tijd verstrijkt, bepalend is voor het niet
verlenen van de vergunning voor onbepaalde tijd, en niet de periode die daarop
volgt en nog niet beslist is? Wordt de vergunning voor onbepaalde tijd verleend
met ingang van het moment dat de geldigheidsduur van de vergunning voor bepaalde
tijd is verstreken, zo vragen de leden van GroenLinks?De vraag van deze leden beantwoorden wij bevestigend. Het moment van aflopen
van de vergunning voor bepaalde tijd is het ijkpunt voor vaststelling of een
vergunning voor onbepaalde tijd kan worden verleend, of moet worden afgewezen
omdat zich op dat moment een grond als bedoeld in artikel 30 voordoet. Op
grond van artikel 42, vierde lid, wordt de vergunning voor onbepaalde tijd
verleend vanaf het moment dat de vergunning voor bepaalde tijd
afloopt. Mocht de vreemdeling gedurende de behandeling van die aanvraag worden
veroordeeld, dan zal aan de hand van de glijdende schaal worden beoordeeld
of de aanvraag voor inwilliging in aanmerking komt.Artikel 33In artikel 33 worden gronden voor het intrekken van een verblijfsvergunning
voor onbepaalde tijd genoemd. Daarbij is niet vermeld het hebben getoond van
onjuiste documenten als waren zij echt. Naar de mening van de leden van de
VVD-fractie hoort deze grond daar ook bij. Tevens hoort er bij het op een
of andere wijze tegenwerken of niet volledig meewerken en het helpen van anderen
om illegaal in Nederland te verblijven. Zij vragen de regering daar op in
te gaan en daarbij tevens aan te geven of verdragsrechtelijke bepalingen zich
daar tegen verzetten.Het voor handen zijn van documenten is bij het doen van een aanvraag voor
een vergunning van bepaalde tijd van het grootst mogelijke belang om te kunnen
nagaan of, en zo ja op welke grond de vergunning kan worden verleend. Het
niet voorhanden zijn van documenten is een omstandigheid die niet bijdraagt
aan de geloofwaardigheid van de asielzoeker en die leidt tot een zwaardere
bewijslast, die weer kan leiden tot het niet inwilligen van de aanvraag. Zonder
in het bezit te zijn geweest van een vergunning voor bepaalde tijd kan geen
vergunning voor onbepaalde tijd worden verkregen. Op deze manier kan het ontbreken
van documenten leiden tot afwijzen van de vergunning voor bepaalde tijd en
dus ook tot afwijzing van de vergunning voor onbepaalde tijd.Voor het tegenwerken of meewerken aan illegaal verblijf verwijzen wij
naar paragraaf 5 van het algemeen deel van deze nota.Voorgesteld wordt dat de vergunning voor onbepaalde tijd niet meer kan
worden ingetrokken om de enkele reden dat de grond waarop de vergunning is
verleend is komen te vervallen. Gaarne krijgen de leden van de VVD-fractie
een nadere motivering van deze keuze. De Raad van State merkt op, dat noch
het Vluchtelingenverdrag noch het EVRM daartoe nopen.Wij verwijzen de leden van de fractie van de VVD naar paragraaf 3.1
van deze nota waar wij eenzelfde vraag van deze leden beantwoorden.De leden van de fractie van GroenLinks vragen of het in het tweede lid
(bedoeld wordt onder b?) neergelegde criterium steeds hetzelfde blijft, ongeacht
de lengte van de verblijfsduur. Zou ook hier niet een glijdende schaal moeten
worden uiteengezet, waarbij het uitgangspunt dat een vreemdeling gedurende
zijn verblijf een steeds sterkere rechtspositie verwerft, beter tot uitdrukking
komt? De leden van genoemde fractie vragen tenslotte of hier dezelfde criteria
gehanteerd worden als bij artikel 30? Zo ja, is dat wenselijk, nu hier de
rechtszekerheid nog meer in het geding is? Welke noodzaak ziet de minister
voor deze bepaling?De glijdende schaal is ook hier van toepassing. Wij verwijzen deze leden
naar het gestelde onder paragraaf 1.9.1. van deze nota.De leden van de fracties van de RPF en het GPV stellen de vraag die zij
in het kader van artikel 29 stelden opnieuw bij het onderhavige artikel. Zeker
bij dit artikel is het vreemd om in onderscheid van het bepaalde in artikel
19 te spreken over gewichtige redenen in plaats van gronden aan het algemeen
belang ontleend, omdat immers de verblijfsvergunning van een vluchteling in
ieder geval niet meer kan worden ingetrokken omdat de gronden voor zijn vluchtelingschap
zijn vervallen. Gelet daarop lijkt zijn situatie zeer sterk
op die van de vreemdeling waarop artikel 19 van toepassing is.Wij verwijzen deze leden naar het gestelde in paragraaf 1.9.2. Dit
onderdeel zal worden geschrapt.Artikel 36 en 37Artikel 37, lid 3 bepaalt dat de voornemenprocedure zal worden ingevuld
door lagere regelgeving. De leden van de PvdA fractie vragen zich af of het
uit het oogpunt van rechtszekerheid niet noodzakelijk is dat deze procedure
eveneens onderdeel gaat uitmaken van het wetsvoorstel.Op de vraag van de leden van de PvdA-fractie, of de voornemenprocedure
uit een oogpunt van rechtszekerheid niet in het wetsvoorstel geregeld zou
moeten worden, antwoorden wij, dat de rechtszekerheid evenzeer is gewaarborgd
bij regeling in een algemene maatregel van bestuur, waarover de Raad van State
ook om advies wordt gevraagd. Wij verwijzen voor het overige naar paragraaf 6.4
van het algemeen deel van deze nota.Niet in de laatste plaats omdat de bezwaarfase is weggevallen hechten
de leden van de PvdA fractie er aan op korte termijn in detail te vernemen
hoe de voornemenprocedure er uit komt te zien, inclusief termijnstelling.
De leden van de PvdA-fractie verzoeken de regering de gemachtigde van de vreemdeling –
evenals het Ministerie van Justitie in de fase daarvoor – een redelijke
termijn te geven om de vreemdeling voor te bereiden op het nader gehoor, om
eventuele correcties en aanvullingen daarop te maken en om extern informatie
in te winnen.Ten aanzien van de vraag van de leden van de PvdA-fractie naar de inrichting
van de voornemenprocedure verwijzen wij graag naar paragraaf 6.4 van
het algemeen deel van de nota. Daar zijn wij reeds uitgebreid ingegaan op
de inrichting van deze procedure. Wat hun opmerking betreft over de termijn
voor de gemachtigde van de vreemdeling om zich voor te bereiden op het nader
gehoor, merken wij op, dat wij vanzelfsprekend van oordeel zijn, dat deze
gemachtigde een redelijke termijn wordt gegund. Daarin verschilt het wetsvoorstel
niet van de huidige regelgeving.Uit de tekst van artikel 37 blijkt dat de vreemdeling slechts schriftelijk zijn/haar zienswijze op de afwijzing van
zijn aanvragen kenbaar kan maken. Is het inderdaad de intentie van de regering
om slechts op deze manier aan het horen van de vreemdeling gestalte te geven?
Zo dit het geval is, dan blijft voor de leden van de PvdA fractie onduidelijk
hoe het horen van de Adviescommissie voor vreemdelingenzaken zoals mogelijk
is gemaakt in artikel 2 gestalte kan krijgen. Het vastleggen in de wet van
een vorm van hoorplicht door een Ambtelijke Commissie dan wel de Adviescommissie
voor Vreemdelingenzaken lijkt de leden van de PvdA fractie wenselijk.Inderdaad staat ons voor ogen dat de zienswijze schriftelijk wordt gegeven,
zo antwoorden wij de leden van de PvdA-fractie. Uit de toelichting die wij
in eerdergenoemde paragraaf 6.4 van het algemeen deel gaven (en waar
wij kortheidshalve naar verwijzen) volgt, dat de voornemenprocedure niet in
de plaats komt van het horen van de vreemdeling over de aanvraag of over de
intrekking van de verblijfsvergunning. De voornemenprocedure komt immers min
of meer in de plaats van de bezwaarschriftprocedure; het horen in het kader
van het bezwaar vervalt. Dit antwoorden wij eveneens op een gelijkstrekkende
vraag van de leden van de CDA-fractie. Het horen door de Adviescommissie voor vreemdelingenzaken zal betrekking
hebben op de voorgenomen afwijzing van de aanvraag of de voorgenomen intrekking
van de verblijfsvergunning. In het ontwerp-Vreemdelingenbesluit, zoals dat
ons thans voor ogen staat, zal worden opgenomen, dat indien de ACV wordt gehoord
zowel het voornemen als de zienswijze van de vreemdeling aan de ACV zullen
worden overgelegd.De leden van de CDA-fractie vragen of het denkbaar is dat de belasting
van de behandelcapaciteit ten gevolge van de voornemenprocedure van een zelfde
orde van grootte zal zijn als de belasting ten gevolge van de huidige bezwaarfase.
Met andere woorden, wordt door de voornemenprocedure een van de beoogde doelstellingen
van de nieuwe wet, namelijk snellere procedures, niet ondergraven?Bestaat voor de vreemdeling ook de mogelijkheid te worden gehoord in de
voornemenprocedure?Kan worden aangegeven hoe zal worden omgegaan met asielzoekers die een
aanvraag hebben ingediend en die, voordat zij zijn gehoord, met onbekende
bestemming zijn vertrokken?Voor het antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie, of de voornemenprocedure
wel tot versnelling van de procedure zal leiden, verwijzen wij kortheidshalve
naar paragraaf 6.4 van het algemeen deel van deze nota waar wij een vraag
van gelijke strekking van de leden van de VVD-fractie hebben beantwoord.In antwoord op de vraag hoe wordt omgegaan met het geval waarin de vreemdeling
met onbekende bestemming vertrekt voordat hij is gehoord, merken wij op dat
het wetsvoorstel geen verandering brengt in de huidige praktijk, waarbij in
dat geval wordt aangenomen dat de vreemdeling geen prijs meer stelt op behandeling
van zijn aanvraag. Indien de vreemdeling na het nader gehoor met onbekende
bestemming zou vertrekken, dan zal, zoveel mogelijk, een inhoudelijke beschikking
op de aanvraag worden gegeven. Het ontbreken van de zienswijze staat aan het
nemen van de beschikking niet in de weg, zoals wij in eerdergenoemde paragraaf
van het algemeen deel hebben aangegeven.De leden van de fractie van GroenLinks vragen met betrekking tot artikel
37 of het niet de voorkeur zou verdienen om de hoofdlijnen van de voornemenprocedure
verder uit te werken in deze wet, juist nu deze procedure de legitimatie vormt
voor het schrappen van de bezwaarmogelijkheid? Tenslotte dient deze procedure
twee kwaliteitsslagen te maken: zorgen dat het schrappen van bezwaar geen
verslechtering betekent, en bovendien zorgen dat de beschikkingen beter worden
dan ze nu zijn. De beschrijving van deze procedure staat in schril contrast
tot deze ambitie, vinden de leden van GroenLinks. Kan de minister een precieze
beschrijving geven van de waarborgen en het verloop van de voornemenprocedure,
en daarbij aangeven op welke wijze hij hiermee garanties voor de kwaliteitsverbetering
kan geven?Wat gebeurt er indien de vreemdeling nieuwe feiten en omstandigheden aanvoert,
die hij niet eerder heeft kunnen aanvoeren? Zal de IND dan verplicht zijn
opnieuw te horen alvorens een beslissing te nemen?Is de minister verplicht in te gaan op alle argumenten die de vreemdeling
aanvoert? Kan de vreemdeling verzoeken om nogmaals gehoord te worden, indien
bij de uitwisseling van argumenten blijkt dat de IND niet op alle argumenten
ingaat?De leden van GroenLinks achten het uiterst onbevredigend dat in het wetsvoorstel,
waarover de Kamer al spoedig moet oordelen, de bezwaarmogelijkheid wordt afgeschaft
terwijl er nog niets duidelijk is over het alternatief dat de nadelen van
het schrappen van bezwaar zou moeten wegnemen. Is de minister bereid komend
jaar alvast van start te gaan met een experiment met de voornemenprocedure,
zodat bij de invoering van deze wet er meer duidelijkheid zal
zijn omtrent de werking ervan? Zal de AMvB ter parlementaire goedkeuring worden
voorgedragen?Voor het antwoord op de vragen van de GroenLinks-fractie verwijzen wij
eveneens naar paragraaf 6.4 van het algemeen deel van deze nota. Daarin
zijn wij ook reeds ingegaan op de vraag wanneer een nieuw voornemen wordt
uitgereikt indien de vreemdeling in zijn zienswijze nieuwe feiten en omstandigheden
aanvoert. Tevens hebben wij in dat deel aangegeven dat uit artikel 40, vierde
lid, van het wetsvoorstel volgt, dat in de beschikking op de zienswijze van
de vreemdeling wordt ingegaan. In aanvulling daarop merken wij op, dat de
vraag of aan dit wettelijk voorschrift is voldaan bij de beoordeling van de
bestreden beschikking door de rechter zal worden meegenomen.Deze leden antwoorden wij, dat wij in een Aanmeldcentrum doende zijn met
de implementatie van de voornemenprocedure. Wij zullen de Kamer tijdens de
plenaire behandeling informeren over de voortgang ervan. Zoals wij in het
algemeen deel reeds opmerkten in paragraaf 1.2.4, zal het ontwerp van
het Vreemdelingenbesluit op hoofdlijnen tijdig aan de Kamer worden toegezonden.De leden van de fractie van GroenLinks vragen of niet altijd zou moeten
worden gecontroleerd of de vreemdeling de taal waarin hij gehoord wordt, kan
verstaan, in plaats van alleen aangenomen? Is de minister van plan opnieuw
te starten met het opnemen van de nader gehoren met een geluidsband? Kan hier
niet expliciet worden opgenomen dat het nader gehoor zowel schriftelijk als
met geluidsband zal worden vastgelegd?Wij zijn van mening dat als iemand uit een zeker land komt, wij ervan
mogen uitgaan dat hij de in zijn land gebruikelijke taal, of een van de gebruikelijke
talen, beheerst. Indien hij tot een meerderheid van de bevolking behoort,
mag worden verwacht dat hij de taal van die meerderheid spreekt. Ook van de
taal waarin onderwijs wordt gegeven mag worden verwacht dat men die spreekt,
wanneer men onderwijs heeft genoten.Of al dan niet tot het opnemen van het nader gehoor moet worden overgegaan
wordt bestudeerd.De leden van de fracties van de RPF en het GPV vragen of nader zou moeten
worden bepaald in welke omstandigheden de vreemdeling in elk geval moet worden
gehoord. Wordt de vreemdeling in elk geval gehoord indien hij een wens ter
zake te kennen geeft?Voor het antwoord op de vraag van de leden van de fracties van RPF en
GPV verwijzen wij opnieuw naar paragraaf 6.4 van het algemeen deel van
deze nota dat betrekking heeft op de voornemenprocedure, alwaar is aangegeven
dat voor de vraag of de vreemdeling wordt gehoord, de Awb doorslaggevend is.
In die zin zal de wens van de vreemdeling niet doorslaggevend zijn. Nog daargelaten
of het mogelijk zou zijn een regeling in het wetsvoorstel op te nemen, voelen
wij er weinig voor om af te wijken van het systeem zoals dat gekozen is met
de Awb.Artikel 38De leden van de CDA-fractie vragen wat de gevolgen zijn van het te laat
indienen van een aanvraag van een vergunning voor onbepaalde tijd?Wij verwijzen deze leden naar het gestelde bij artikel 26.Waarom, zo vragen de leden van de fractie van GroenLinks, wordt niet,
hetgeen meer het uitgangspunt van het regeerakkoord zou benaderen, een vergunning
voor onbepaalde tijd van rechtswege verleend als de geldigheidsduur
van de vergunning voor bepaalde tijd is verstreken? Dat zou een aanzienlijke
vermindering van het aantal procedures met zich brengen en tevens een verbetering
van de rechtszekerheid voor asielzoekers betekenen. Juist nu de tijdelijke
status drie jaar lang intrekbaar is, en de gronden voor intrekking niet zwaarder
zijn dan de gronden voor niet verlening van de vergunning voor onbepaalde
tijd, zien de leden van GroenLinks geen reden voor een hele aanvraagprocedure
voor een vergunning voor onbepaalde tijd. Kan de minister dit verder toelichten,
mede in het licht van het belang van efficiency.Wij verwijzen deze leden naar het antwoord op dezelfde vraag van leden
van de fractie van het CDA, in paragraaf 3.1 van deze nota.Artikel 39Op bladzijde 21 van het nader rapport wordt met betrekking tot artikel
39 opgemerkt dat de vreemdeling bij het intrekken van de verblijfsvergunning
asiel (voor bepaalde dan wel onbepaalde tijd) de gelegenheid krijgt schriftelijk
te reageren en daarna zal worden gehoord indien de schriftelijke reactie daartoe
aanleiding geeft. Dit lijkt toch een beperktere omschrijving te zijn dan in
artikel 39 lid 2 is neergelegd. De leden van de PvdA fractie vragen de regering
toe te lichten hoe een en ander zich tot elkaar verhoudt?Met de passage in het nader rapport hebben wij het oog op het geval waarin
de zienswijze van de vreemdeling tot de conclusie leidt dat de verblijfsvergunning
niet wordt ingetrokken. Indien de zienswijze van de vreemdeling daartoe geen
aanleiding geeft, dan volgt uit artikel 39, tweede lid, dat de vreemdeling
in de gelegenheid wordt gesteld zich te doen horen. Aldus in antwoord op een
vraag van de leden van de PvdA-fractie.Artikel 40Artikel 40, eerste lidEvenals in artikel 23 stellen de leden van de PvdA fractie voor een wijziging
aan te brengen in lid 1 van dit artikel in de zin dat in het geval van de
verlening van een vergunning voor onbepaalde tijd zes maanden vóór
het aflopen van de vergunning tot verblijf voor bepaalde tijd ambtshalve bekeken
gaat worden of betrokkene nog langer in aanmerking komt voor deze vergunning
en dus of deze al dan niet kan worden omgezet in een verblijfsvergunning voor
onbepaalde tijd.De leden van GroenLinks achten het onwenselijk dat bij de beoordeling
van de aanvraag van een vergunning voor onbepaalde tijd opnieuw een beslistermijn
van zes maanden geldt. Er van uitgaande dat alle gegevens van de vorige verlening
bekend zijn, er met een eenvoudige toets kan volstaan. Waarom neemt de minister
hier weer zo'n ruime termijn, met zelfs eveneens de mogelijkheid van verlenging,
waardoor een vreemdeling die al drie jaar in Nederland verblijft, gedurende
een jaar in onzekerheid verkeert over de voortzetting van zijn verblijf? Is
de minister bereid om de termijn te verkorten naar bijvoorbeeld twee maanden?
Indien dit niet mogelijk is, verdient een omzetting van rechtswege naar een
vergunning voor onbepaalde tijd dan niet toch de voorkeur?Zoals uiteengezet in paragraaf 3.1 en bij artikel 23 zijn wij geen
voorstander van dit voorstel. De verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd
geeft een vreemdeling een zeer sterke rechtspositie. Uit het oogpunt van toezicht
vinden wij het wenselijk dat de vreemdeling daartoe een aanvraag indient op
basis waarvan een beslissing wordt genomen. Wij wijzen er overigens
op dat deze gang van zaken ook onder de huidige wet praktijk is. Bij verlening
van een vtv na drie jaar in het bezit te zijn geweest van een vvtv wordt de
aanvraag gedaan aan het einde van het derde jaar en aansluitend beoordeeld.In artikel 40 lid 1 is bepaald, dat op de aanvraag binnen zes maanden
na ontvangst ervan wordt beslist. Voor de leden van de VVD-fractie is een
essentieel onderdeel van de nieuwe wet en de te bereiken resultaten, dat de
beschikking op een aanvraag inderdaad uiterlijk binnen zes maanden afkomt.
Daarvoor is het volgens deze leden noodzakelijk dat de aanvrager de documenten
toont waarover hij kan beschikken, een helder asielrelaas heeft en ook overigens
alle mogelijke medewerking geeft aan de behandeling van de asielaanvraag.
Bovendien is het noodzakelijk dat de aanvrager zelf aantoont waarom asiel
zou moeten worden verleend. De bewijslast moet dus in de eerste plaats en
overwegend bij de aanvrager en niet bij de IND liggen. Deze leden vroegen
de regering hiervoor reeds hierop in te gaan. Indien de regering onverhoopt
een andere mening is toegedaan, vragen de leden van de VVD-fractie aan te
geven waarom aangenomen kan worden dat bij de huidige bewijslastverdeling
een termijn van zes maanden haalbaar zou zijn.Wij verwijzen deze leden naar het bij de artikelen 29 en 33 gestelde over
de bewijslastverdeling tussen de asielzoeker en de overheid.Artikel 40, tweede lidDe leden van de PvdA fractie vragen zich af of het onthouden van een motivering
in de beschikking ter verlening van de vergunning voor bepaalde tijd niet
op zichzelf een processueel belang met zich mee brengt. In het geval dat iemand
vluchteling is gelden de zeer beperkte intrekkingsgronden van het Vluchtelingenverdrag.
Het probleem hierbij is dat een vreemdeling achteraf moet gaan bewijzen of
hij/zij op het moment van binnenkomst vluchteling was in de zin van het Vluchtelingenverdrag.
De bewijslast is dan moeilijker. Dit zou wel eens een belang op kunnen leveren
voor betrokkene om bij aanvang van de procedure te vernemen of hij al dan
niet vluchteling is.De vreemdeling moet, net als onder de huidige wet, bij het doen van de
aanvraag aannemelijk maken dat zijn aanvraag is gegrond op omstandigheden
die hetzij op zich zelf, hetzij in verband met andere feiten een rechtsgrond
voor verlening vormen (zie artikel 29, eerste lid). Indien een en ander voldoende
aannemelijk is krijgt de vreemdeling een vergunning op een van de gronden
van artikel 27. Op het moment van verlenen kan worden gemotiveerd op welke
grond de vergunning feitelijk wordt verleend. Om doorprocederen te voorkomen
is er voor gekozen deze motivering – die er wel degelijk is –
niet kenbaar te maken. Om te voorkomen dat de vreemdeling in een nadelige
bewijspositie terechtkomt dient het dossier dusdanig te zijn opgebouwd dat
na bijvoorbeeld drie jaar nog steeds is na te gaan wat feitelijk de grond
voor verlening was. Zoals wij reeds meermalen hebben betoogd, ontstaat het
belang om te procederen eerst bij intrekking van de vergunning.Overigens vragen de leden van de PvdA fractie zich af of, omwille van
de duidelijkheid en om de kans op doorprocederen te verkleinen, niet letterlijk
in de tekst van artikel 40 lid 2 kan worden opgenomen dat de vreemdeling vanwege
het gelijkgeschakelde voorzieningenpakket geen rechtens relevant belang heeft
om kennis te nemen van de grond waarop de vergunning is verleend.In hoeverre is door de regering overwogen om te kiezen voor het kenbaar
maken van de motivering van de beschikking met daarbij de vermelding in de wet dat zolang de vergunning niet wordt ingetrokken door procederen
tegen deze motivering niet mogelijk is? Kan de regering hier nader op ingaan?Wij nemen de suggestie niet over, omdat daarmee de vraag zou rijzen of
het de bedoeling van de wetgever is om artikel 3:47 van de Awb buiten toepassing
te laten. Wij beogen alleen, dat de motivering van het besluit niet wordt
verstrekt.Er is inderdaad overwogen om met zo veel woorden de mogelijkheid van doorprocederen
voor houders van een vergunning voor bepaalde tijd uit te sluiten. De belangrijkste
reden waarom daarvan af is gezien is dat weliswaar de vreemdelingenrechter
dan niet langer bevoegd is, maar dat het risico bestaat dat de burgerlijke
rechter zich in dat geval bevoegd zal achten. Dat zou een ander belangrijk
uitgangspunt van het voorstel ondergraven, namelijk om naast het voorkomen
van procedures, procedures zo veel mogelijk te stroomlijnen en waar mogelijk
bij de vreemdelingenrechter te laten plaatsvinden.De leden van de PvdA fractie vernemen graag hoe – ondanks het onthouden
van een kenbare motivering aan de vreemdeling in geval van verlening van een
vergunning – binnen de IND invulling gaat worden gegeven aan het bijhouden
van het dossier die voor de latere procedure van eminent belang zou kunnen
zijn. Welke interne procesvoering zal IND hanteren om alle relevante informatie
op juiste wijze in het dossier te laten terechtkomen?De wijze waarop door de IND een procesdossier wordt samengesteld, zal,
naar wij thans aannemen, niet wijzigen. Deze dossiervorming ziet er als volgt
uit. Er wordt een procesdossier samengesteld, waarin alle processtukken zitten
die de rechter uiteindelijk moet kunnen toetsen (aanvraag, verslag eerste
gehoor, nader gehoor, reacties, beschikking(en), bezwaarschrift, individuele
ambtsberichten enz.). In dat dossier zitten niet de stukken die gebruikt zijn
voor de interne besluitvorming, zoals de minuut bij de beschikking. In de
minuut geeft de concipiënt aan op grond van welke overwegingen hij/zij
tot de beslissing is gekomen. Bij een afwijzende beschikking is die redenering
ook in de beschikking te vinden, bij een inwilliging niet. De resumptor kan
aan de hand van de minuut zien of de redenering deugdelijk is; later kan bijvoorbeeld
nog nagegaan worden waarom ooit de status is verleend. Bij een gedeeltelijke
inwilliging (bijv. vvtv) wordt nu de afwijzing van de A-status en de vtv uiteraard
wel gemotiveerd.Zoals eerder gezegd achten wij een goede dossier vorming van groot belang.
Wij verwijzen deze leden naar paragraaf 3.3. waarin wij naar aanleiding
van een vraag van deze leden uitvoeriger op de dossiervorming zijn ingegaan.In artikel 40 lid 2 wordt voorgesteld dat bij inwilliging van de aanvraag
voor een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd niet wordt gemotiveerd (artikel
3:47 van de Algemene wet bestuursrecht is niet van toepassing) of bescherming
aan de orde is vanwege omstandigheden die in de persoon van de vreemdeling
zijn gelegen of vanwege de algehele situatie in het land van herkomst van
de vreemdeling. De leden van de VVD-fractie vragen de regering nader aan te
geven waarom in dezen geen motiveringsplicht zou gelden. Voorts vragen zij
zich af hoe groot het risico is dat de vreemdeling, als de gronden waarop
de vergunning wordt verleend hem niet bekend zijn, een civiele procedure start
en de burgerlijke rechter zich bevoegd verklaart. Hoe kan dit risico worden
weggenomen? Voorts vragen deze leden of de regering verwacht dat door het ontbreken
van het motiveringsvereiste, met succes een beroep op de Wet Openbaarheid
van Bestuur kan worden gedaan om inzage in het dossier te krijgen.Zoals uit bovenstaande moge blijken zijn wij van mening, dat juist door
het uitsluiten van het kenbaar maken van de motivering in plaats van het uitsluiten
van enige procedure tegen het inwilligen van de beschikking, wordt voorkomen
dat de civiele rechter zich bevoegd zal achten. Het enkele niet kenbaar maken
van de motivering in dezen zal de civiele rechter niet tot de conclusie brengen
dat er sprake is van een met onvoldoende waarborgen omklede rechtsgang. Bij
het geheel uitsluiten van enige procedure tegen een inwilligende beslissing
achten wij dit risico groter.Met betrekking tot de mogelijkheid om met een beroep op de WOB, inzicht
in het dossier te verkrijgen verwijzen wij naar paragraaf 3.3, waar wij
naar aanleiding van vragen van leden van de fracties van het CDA, D66 en GroenLinks
op dit onderwerp ingingen.Uit de memorie van toelichting blijkt, dat op grond van artikel 4:5 Algemene
wet bestuursrecht de aanvraag buiten behandeling kan worden gesteld. In welke
gevallen is dat mogelijk? Is overwogen om dit artikel niet van toepassing
te verklaren? Gaarne krijgen de leden van de VVD-fractie daarop een reactie
van de regering.Buitenbehandelingstelling op grond van artikel 4:5 is mogelijk indien
de aanvrager niet heeft voldaan aan enig wettelijk voorschrift voor het in
behandeling nemen van de aanvraag of indien de verstrekte gegevens en bescheiden
onvoldoende zijn voor de beoordeling van de aanvraag. Er is niet overwogen
om de mogelijkheid om een aanvraag buiten behandeling te stellen uit te sluiten.De ervaringen met buitenbehandelingstelling van de aanvraag bij verlening
van een voorwaardelijk vergunning tot verblijf, het toenmalige artikel 12,
tweede lid, zijn overigens niet goed. De REK heeft in een uitspraak van 11
mei 1995 (Rv 1995, 62) vastgesteld dat er eerst tot het verlenen van een vvtv
kan worden overgegaan nadat er een inhoudelijk oordeel is gegeven over de
vraag of betrokkene vluchteling is of aanspraak maakt op verlening van de
vergunning op humanitaire gronden. Daarmee werd de indertijd beoogde versnelling
ten gevolge van buitenbehandelingstelling, teniet gedaan. Het lijkt ons niet
waarschijnlijk dat onder de nieuwe wet buitenbehandelingstelling, zonder een
inhoudelijk oordeel, wel zou worden geaccepteerd.De leden van de CDA-fractie vragen zich af of de bepaling van het tweede
lid wellicht is opgenomen om de in beginsel tijdelijkheid van het verblijf
te benadrukken?Zoals gezegd, wordt de plicht de motivering kenbaar te maken uitgesloten
teneinde doorprocederen te voorkomen. Wij zien niet goed in hoe dit de tijdelijkheid
van de vergunning zou kunnen benadrukken.Indien het afzien van de motivering van een beslissing slechts ziet op
de inwilligende beslissing, zou dit dan niet expliciet in dit lid moeten worden
bepaald? Duidelijk moet immers zijn dat een afwijzing altijd gepaard moet
gaan met een grondige motivering zo stellen de leden van de fractie van GroenLinks.Wij zijn het met deze leden eens dat duidelijker tot uitdrukking kan worden
gebracht dat het niet kenbaar maken van de motivering alleen achterwege blijft
bij het inwilligen en niet bij het afwijzen van de vergunning. Wij zullen
het tweede lid bij nota van wijziging aanpassen.Overigens zijn de leden van GroenLinks ontstemd over het onvermeld laten
van de gronden waarop een inwilligende beslissing is genomen. Dit verhoogt
nodeloos de rechtsonzekerheid van de asielzoekers, met name omdat de intrekkingsgronden
verschillen per grond waarop de vergunning is verleend. Er is dus geen sprake
van het ontbreken van een belang bij de asielzoeker, zoals de minister wel
suggereert. Ook bij een aanvraag om gezinshereniging zal, indien niet aan
de inkomenseis wordt voldaan, de grond van belang zijn voor de bepaling hoe
de belangenafweging zal moeten uitvallen. Tevens is bij een beroep op het
gelijkheidsbeginsel het kennen van de verlengingsgrond onmisbaar.Wij verwijzen de leden van deze fracties naar het gestelde in paragraaf 3.3
van het algemene gedeelte van deze nota. Daaruit blijkt dat er ten gevolge
van het niet kenbaar maken van de motivering geen nodeloze rechtsonzekerheid
ontstaat.Allereerst is het niet kenbaar maken niet nodeloos. Het is een extra slot
op de deur tegen doorprocederen.Omdat het intrekken van een vergunning een bevoegdheid van de Staatssecretaris
is waar niet altijd gebruik van wordt gemaakt (zie de A-statushouder onder
de huidige wet) biedt de wetenschap van de grond waarop men is toegelaten
geen zekerheid omtrent de risico's dat de vergunning zal worden ingetrokken.
De onzekerheid over de algehele situatie in het land van herkomst die, ongeacht
de grond waarop de vergunning wordt verleend, een belangrijker rol speelt,
wordt evenmin weg genomen door de motivering wel kenbaar te maken. De mate
van rechtszekerheid die de Nederlandse overheid geeft door het verlenen van
een vergunning voor bepaalde tijd is en blijft groot, ook als betrokkene niet
weet op welke grond die vergunning is verleend.Bij een aanvraag voor gezinshereniging kan het in bepaalde gevallen noodzakelijk
zijn om vast te stellen of het gezinsleven ook elders kan plaats vinden. Dit
is het geval indien niet aan de voorwaarden voor gezinshereniging, waaronder
het middelenvereiste, wordt voldaan. Dan zal moeten worden beoordeeld of de
weigering van gezinshereniging in strijd komt met artikel 8 EVRM. In het kader
van die toets is de grond waarop de vergunning is verleend inderdaad van belang.
Als de grond waarop de vergunning is verleend zich nog altijd voordoet zal
de conclusie moeten zijn dat het gezinsleven in ieder geval niet in het land
van herkomst kan plaats vinden. De inkomenseis zal dan niet worden tegengeworpen
indien hierdoor het gezinsleven blijvend onmogelijk wordt gemaakt. Indien
de grond voor het verlenen zich niet meer voordoet kan het gezinsleven in
beginsel ook in het land van herkomst plaats vinden. In een dergelijk geval
kan de vergunning voor bepaalde tijd worden ingetrokken en wordt in dat kader
de grond waarop de vergunning is verleend van belang en kenbaar gemaakt. Als
de vergunning niet wordt ingetrokken terwijl dit wel mogelijk is, zal de grond
waarop de vergunning is verleend in voorkomende gevallen kenbaar moeten worden
gemaakt in het kader van de belangenafweging op grond van artikel 8 EVRM.Deze belangenafweging kan ook aan de orde zijn als een houder van een
vergunning voor onbepaalde tijd niet aan de voorwaarden voor gezinshereniging
voldoet. Het feit dat men in het bezit is van een vergunning voor onbepaalde
tijd wil immers nog niet zeggen dat het uitoefenen van het gezinsleven onmogelijk
is in het land van herkomst.Daarnaast zal volgens de leden van de GroenLinks fractie het niet vermelden
van de gronden in de praktijk voor schier onoplosbare problemen zorgen. Als
de grond niet vermeld wordt, zal ook geen motivering worden gegeven waarop
iemand voor andere gronden niet in aanmerking is gekomen, zoals nu wel gebeurt.
Een asielzoeker zal zo niet te weten komen hoe de minister heeft geoordeeld
over zijn asielrelaas en over zijn argumenten met betrekking
tot vluchtelingenschap of artikel 3 EVRM. Dat zal hij pas na vijf of zes jaar
te horen krijgen, waardoor hij moeilijk in staat zal zijn dan nog de argumenten
van de IND te weerleggen. Zeker waar verschil van mening bestaat over feiten,
is na zo'n lange tijd nauwelijks nog een bevredigende discussie mogelijk.
Hoe kijkt de minister aan tegen dit probleem?Is hij het met de leden van de GroenLinks fractie eens dat in zo'n geval
de bewijslast niet meer bij de vreemdeling kan worden gelegd? Kan een rechter
nog een adequaat feitenonderzoek verrichten na zo'n lange tijd? Op welke wijze
wordt zeker gesteld dat er een ex tunc toetsing plaatsvindt met betrekking
tot het vluchtelingschap?Zoals al gesteld mag de beslissing van IND om een vergunning te verlenen
niet op willekeur berusten. De motivering wordt alleen niet kenbaar gemaakt.
Als een en ander bovendien in een goed dossier is neergelegd is een bevredigende
discussie zeer wel mogelijk.Het is niet ondenkbaar dat, naarmate een dossier minder blijk geeft van
een voldragen onderzoek door IND naar aanleiding van de aanvraag, de rechter
het bewijsrisico dat aldus is ontstaan meer bij de overheid legt. Daarom achten
wij een goede dossiervorming van eminent belang.Naast de rechtmatigheid ervan, is GroenLinks uiterst sceptisch over de
juridische haalbaarheid van het niet vermelden van de gronden. Opnieuw wordt
afgeweken van de Algemene wet bestuursrecht, en wel met een grove schending
van het motiveringsbeginsel. De grondslag voor de verlening zal in het dossier
vermeld zijn, evenals de motivering van de afwijzing van de andere gronden.
Kan een vreemdeling met een beroep op de Wet Openbaarheid van Bestuur niet
gemakkelijk beslag leggen op dit dossier? Hoe denkt de minister dit te voorkomen?
Indien te voorzien is dat het nauwelijks haalbaar zal zijn, is het dan niet
eleganter om de wet zelf al aan te passen?Wij verwijzen deze leden naar het gestelde over de Wet Openbaarheid van
Bestuur in paragraaf 3.3. van het algemeen deel van deze nota.De leden van de SP-fractie hebben vastgesteld dat het voornemen bestaat
in het wetsvoorstel (artikel 40, lid 2) dat geen mededeling wordt gedaan van
de motieven om een asielzoeker toe te laten onder artikel 27. De asielzoeker
wordt dus in het ongewisse gelaten gedurende 3 jaren van zijn feitelijke toelatingsgrond.
Dit zal waarschijnlijk gaan leiden tot procedures door de ontvanger van de
asielstatus onder artikel 27 om te weten te komen op welke gronden hij is
toegelaten. Weliswaar wordt in de memorie van toelichting melding gemaakt
dat dit niet zal betekenen dat een beschikking niet op willekeur geschiedt,
maar dit blijft oncontroleerbaar voor betrokkene bij ontvangst van de status.
Pas na afloop van deze tijdelijke status (de termijn van drie jaar) zal bij
heroverweging duidelijk worden wat de gronden van toelating waren. De leden
van de SP spreken het vermoeden uit dat dit in veel gevallen alsnog zal leiden
tot het aanvechten van de rechtsgronden waarop de tijdelijke status verkregen
was. Ergo: de kans bestaat dat men gaat procederen tijdens de periode van
3 jaar en na de periode van drie jaar om openbaring te krijgen van de rechtsgrond
en in een deel van de gevallen tegen de redenen voor verlening. Graag een
reactie van de regering op deze gedachtengang.Waar de leden van SP-fractie ten gevolge van het niet-motiveren procedures
verwachten, zijn wij juist de overtuiging toegedaan dat het niet kenbaar maken
van de motivering, in samenhang met het volgtijdelijk statussysteem, leidt
tot een sterke vermindering van het aantal procedures. Het feit dat er pas een procedure mogelijk is als betrokkene daar een
rechtens relevant belang bij heeft zal veel procedures voorkomen omdat in
veel gevallen een dergelijk belang zich niet zal voordoen.Wij hopen de leden van de fractie van de SP met de uitleg in het algemeen
gedeelte hiervan te hebben overtuigd.De leden van de SP-fractie wijzen er voorts op dat internationaal-rechtelijk
een eigenaardig precedent wordt geschapen indien dit artikel 40, lid 2 in
de wet blijft; tot op heden is het zo dat expliciet duidelijk is wie als verdragsvluchteling
(zie Vluchtelingenverdrag 1a voor voorwaarden) is toegelaten. Dit is ook een
eis die de UNHCR stelt; tevens is daarmee bekend op welke (op internationale
afspraken gebaseerde) rechten de verdragsvluchteling aanspraak kan maken en
welke regels voor hem gelden in derde landen. De expliciete erkenning als
vluchteling gaat verloren onder dit wetsvoorstel. Het risico bestaat dat onderzoek
om praktische redenen (werkdruk IND) beperkt zal blijven bij uit VVTV-landen
afkomstige aanvragers. Een vreemdeling die is toegelaten zal niet weten waarom
hij is toegelaten; iemand uit een VVTV land kan in de veronderstelling leven
toegelaten te zijn als vluchteling onder het Vluchtelingenverdrag; na afloop
van drie jaar is het VVTV- beleid opgeheven voor zijn land en dan komt hij
erachter dat hij toe is gelaten als VVTV'er. Onduidelijk zal dus zijn welk
intrekkingregime van toepassing zal zijn na afloop van de voorlopige status
van 3 jaar. Dit is een ongewenste ontwikkeling en zal leiden tot een erosie
van de vluchtelingenstatus. Wat is de visie van de regering op deze vaststelling?Er bestaat geen verplichting op grond van het Vluchtelingenverdrag voor
de Nederlandse overheid om een verblijfsvergunning te verlenen laat staan
om aan te geven op welke grond een verblijfsvergunning wordt verleend. Aan
de wel bestaande verplichtingen op grond van dit verdrag wordt voldaan door
alle houders van een vergunning voor bepaalde tijd een voorzieningen pakket
te bieden waar de verdragsvluchteling recht op heeft. Op vertoon van een vluchtelingenpaspoort
kan in derde landen aanspraak op bepaalde rechten worden gemaakt. Van een
erosie van de vluchtelingenstatus is geen sprake zolang aan de verplichtingen
van het Vluchtelingenverdrag wordt voldaan.De leden van de SP fractie wijzen op het risico dat om praktische redenen
het onderzoek naar de aanvraag zal worden beperkt, als wordt vastgesteld dat
iemand uit een vvtv land komt. Wij achten dit met deze leden niet wenselijk.
Als het dossier niet in voldoende mate blijk geeft van een gedegen onderzoek,
bestaat het gevaar dat de eventuele beslissing tot intrekking van de vergunning
de toets van de rechter niet zal doorstaan. Dit zou het intrekken van vergunningen
illusoir kunnen maken.Artikel 40, derde lidDe leden van de VVD-fractie vragen de regering een nadere toelichting
te geven op artikel 40 lid 3. Volgens hen kan deze bepaling slechts tot onduidelijkheid
leiden. Het lijkt hen daarom beter deze bepaling te laten vervallen. Zij vragen
de regering daarop te reageren.Zoals gesteld in de memorie van toelichting is dit lid gebaseerd op artikel
15a, vierde lid, van de huidige wet. Het beleid wordt afgestemd met de minister
van Buitenlandse zaken omdat buitenlands beleid een rol speelt bij de toelating
als vluchteling. Tevens speelt deze minister een rol waar het de internationale
verplichtingen op het gebied van het vreemdelingenrecht betreft. Het betreft
hier afstemmen van beleid. De beleidsbeslissing inzake de vraag of terugkeer
naar het land van herkomst van bijzondere hardheid is in verband met algehele
situatie aldaar, vindt thans plaats op basis van ambtsberichten van de Minister
van Buitenlandse Zaken. Dat zal onder de nieuwe wet niet anders
zijn. Op basis van deze informatie en na overleg hierover met de Minister
van Buitenlandse Zaken zal de Staatssecretaris van Justitie vervolgens zelfstandig
zijn standpunt bepalen.De leden van de fracties van RPF en GPV vragen of met de vervanging van
de woorden «in overleg» door «na overleg» een inhoudelijke
wijziging wordt beoogd?Wij antwoorden de leden van de fracties van GPV en RPF, dat de woorden
«na overleg» zijn gebruikt in overeenstemming met de Aanwijzingen
voor de regelgeving (nr. 31). Een inhoudelijke wijziging is niet beoogd.Artikel 40, vijfde lidDe leden van de fractie van het CDA stellen de vraag of de in het vijfde
lid bedoelde verlenging alleen van toepassing kan zijn op individuele gevallen
waarin advies van of onderzoek door derden of het Openbaar Ministerie nodig
is, of kan die ook betrekking hebben op algehele situaties in landen van herkomst
die nader advies of onderzoek vergen?Wij antwoorden deze leden dat het vijfde lid van artikel 40 inderdaad
uitsluitend op individuele gevallen van toepassing is. Het in artikel 41 neergelegde
besluitmoratorium kan onder meer worden ingeroepen als er naar verwachting
over een korte periode onzekerheid zal bestaan over de algehele situatie in
het land van herkomst.In lid 1 juncto 5 staat vermeld dat een beslissing moet worden gegeven
binnen zes maanden met een verlenging van ten hoogste zes maanden. Wat is
de sanctie, zo vragen de leden van de fracties van D66, RPF en GPV indien
deze termijnen niet worden gehaald. De leden van de fractie van D66 vragen
verder of de aanvrager dan de verlangde vergunning krijgt. Is de regering
het met deze leden eens dat de termijnbepaling een dode letter is, wanneer
er geen gevolgen aan de overschrijding worden verbonden?Net als in het algemeen bestuursrecht het geval is en net als onder de
huidige wet is er in het geval er niet binnen de gegeven termijn wordt beslist,
sprake van een niet tijdige beslissing op de aanvraag, waartegen beroep mogelijk
is.Door het voorkomen van doorprocederen, de meeromvattende beschikking,
het afschaffen van de bezwaarfase en de ex nunc toetsing in beroep, wordt
het aantal procedures beperkt en gestroomlijnd waardoor het voor IND mogelijk
moet zijn om tijdig te beslissen. De inzet die thans moet worden geleverd
voor het voeren van die procedures kan zodoende worden ingezet in het kader
van de beslissing op de aanvraag.De leden van de fractie van GroenLinks vragen wat de reden is van een
verdubbeling van de termijn, wanneer een nader onderzoek moet plaatsvinden.
In de meeste gevallen zal toch al vroeg in de procedure duidelijk zijn dat
nader onderzoek noodzakelijk is, met name bij de voornemenprocedure die ook
aan termijnen gebonden is, zodat het al in het begin van de eerste zes maanden
van start kan gaan. Acht de minister een beslistermijn van een jaar wenselijk,
gelet op de onderschreven noodzaak van kortere procedures?Allereerst merken wij op dat in de meerderheid van de gevallen verlenging
van de beslistermijn niet noodzakelijk zal zijn. Uiteraard zal indien vroeg
in de procedure duidelijk is dat nader onderzoek noodzakelijk is, die informatie
in zo vroeg mogelijk stadium worden ingewonnen. Eerst als die informatie niet
op tijd binnen is, is er aanleiding om de beslistermijn te verlengen.
Het verlengen is dan noodzakelijk omdat er op dat moment (nog) geen grond
voor verlenen van de vergunning is vastgesteld .Artikel 41AlgemeenWaarom, vragen de leden van de fractie van het CDA is artikel 41 eigenlijk
nodig? Kan, gezien de mogelijkheid deze binnen drie jaren in te trekken, met
een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd niet hetzelfde als het met artikel
41 beoogde doel worden bereikt?Zoals uiteengezet in paragraaf 1.7 van het algemene deel van deze
nota kan in het geval het moratorium wordt ingeroepen op grond van onderdeel
a niet tot het verlenen van de vergunning worden overgegaan, omdat door de
onzekere situatie niet kan worden beslist. Dat geldt evenzeer voor sub c in
welk geval de massale instroom het onmogelijk maakt tijdig te beschikken.
Verlenen van een vergunning is in die gevallen dus niet mogelijk. In het geval
het moratorium is ingeroepen op grond van onderdeel b, was het verlenen van
de vergunning mogelijk. Omdat naar verwachting de grond voor het verlenen
binnen korte tijd niet meer zal bestaan wordt niet tot verlenen overgegaan
omdat de status spoedig daarna weer zou moeten worden ingetrokken.De leden van de fractie van het CDA vragen of het de bedoeling is van
het moratorium alleen de beslistermijn te kunnen verlengen of ook om eventueel
een dossier voor maximaal een jaar onbehandeld «in de kast te leggen»?Het instellen van het moratorium leidt er toe dat de behandeling van de
aanvragen waarop het moratorium betrekking heeft, wordt bevroren, met uitzondering
van een marginale toets ten aanzien van identiteit en nationaliteit. De leden
van de fracties van de RPF en het GPV vragen waarom de behandeling van de
aanvragen niet op meer gronden kan worden voortgezet. Er kunnen met of zonder
moratorium immers vele gronden zijn op basis waarvan de aanvraag om een verblijfsvergunning
kan worden afgewezen of ingetrokken. Veel gronden hebben weinig van doen met
de beweegredenen om het moratorium in te stellen en toetsing daaraan hoeft
dus niet achterwege te blijven.Zoals gesteld in paragraaf 1.7 is het niet de bedoeling een dossier
in de kast te laten liggen. Er wordt gewoon met het onderzoek begonnen in
het AC. Het onderzoek wordt vervolgens gewoon voortgezet in het OC.De leden van het CDA vragen welk belang een vreemdeling kan hebben bij
toepassing van het moratorium.In beginsel is de vreemdeling het meest gebaat met een snelle beslissing
op zijn aanvraag. In het geval die beslissing echter niet kan worden gegeven
(sub a) is hij er meer bij gebaat dat de termijn wordt verlengd dan dat de
aanvraag wordt afgewezen. Ten tijde van het besluitmoratorium wordt opvang
geboden.Het besluitmoratorium geeft de leden van de fracties van de RPF en het
GPV aanleiding tot het stellen van een aantal kritische vragen.Het besluitmoratorium kan zowel in relatie worden gebracht met een aanvraag
ex artikel 26 als met een aanvraag ex artikel 31. Wat kan dat betekenen voor
de termijn waarop een aanvraag ex artikel 26 uiteindelijk kan worden afgedaan?
Beloopt die termijn dan in omstandigheden maximaal vijf jaar, plus de uiterlijk
23 weken die de Raad van State nodig heeft? Wat betekent een dergelijk moratorium
in relatie tot het niet opnemen in artikel 33 van het intrekkingcriterium
dat het vluchtelingschap is vervallen? Ondergraaft het moratorium in omstandigheden
het vervallen van die bepaling uit de oude wet?De leden van de fracties van RPF en GPV stellen ten onrechte dat het besluitmoratorium
kan worden ingeroepen indien een aanvraag voor een vergunning voor onbepaalde
tijd is gedaan (ex artikel 31). In het eerste lid is duidelijk gesteld dat
de termijn kan worden verlengd voor vreemdelingen die een aanvraag tot het
verlenen van een vergunning voor bepaalde tijd als bedoeld in artikel 26 hebben
ingediend. Het verlengen van de termijn wil zeggen dat de individuele aanvraag
die normaal gesproken in zes maanden moet worden afgedaan, met maximaal 1
jaar kan worden verlengd. Dat betekent dus dat de aanvraag ex artikel 26,
in het geval de termijn met een jaar is verlengd binnen anderhalf jaar moet
zijn afgedaan. De tijd die IND heeft om een aanvraag af te doen moet niet
worden verward met de termijn die de Raad van State heeft om, in het geval
tegen de beslissing van IND in beroep en hoger beroep is gegaan, de zaak af
te doen, of met de intrekkingsgronden voor de vergunning voor onbepaalde tijd.De leden van de fracties van de RPF en het GPV vragen hoe het beroep tegen
het moratorium precies moet worden begrepen. Zij begrijpen dat ook beroep
kan worden ingesteld tegen het instellen van het besluitmoratorium als zodanig.
Waarom is hiervoor gekozen? Wie moet in een dergelijk geval als belanghebbende
worden beschouwd?Is, na instelling van het moratorium, een termijn gesteld waarbinnen in
beroep moet worden gedaan? Zijn hier de termijnen van de Awb van toepassing?
Is bij intrekking van het moratorium eveneens beroep mogelijk? Aan de ene
kant kan gesteld worden dat beroep niet in het belang is van de vreemdeling
die het aangaat, omdat dan immers definitief over zijn status kan worden besloten,
maar aan de andere kant zou kunnen worden verondersteld dat het juist wel
in het belang is van de vreemdeling om het moratorium zo lang mogelijk te
laten duren. Graag ontvangen zij een nadere toelichting op dit punt.De leden van de fractie van D66 stellen dat tegen het besluitmoratorium
beroep open staat bij de rechter. De memorie van toelichting vermeldt dat
het van groot belang is dat over de rechtmatigheid van een besluit tot instelling
van een moratorium zo snel mogelijk zekerheid wordt verkregen. Daartoe is
beroep in eerste en enige aanleg mogelijk bij de Afdeling bestuursrechtspraak
van de Raad van State. Kan de regering toelichten waarom desalniettemin wordt
afgezien van een wettelijke termijn waarbinnen de Raad uitspraak moet doen
op het beroep? Wordt op deze wijze recht gedaan aan het belang dat over de
rechtmatigheid van een besluit tot instelling van een besluitmoratorium zo
snel mogelijk zekerheid wordt verkregen? De leden van de fractie van D66 vragen
wie er nu eigenlijk tegen het besluitmoratorium in beroep kan gaan? Is dat
de individuele asielzoeker of is dat bijvoorbeeld ook een vereniging als Vluchtelingenwerk
Nederland, die de collectieve belangen van de vluchteling beoogt te behartigen?Bij nader inzien menen wij met deze leden dat het wenselijk is ook voor
beroepen tegen een besluitmoratorium versnelde behandeling voor te schrijven
en een termijn te stellen waarbinnen de Afdeling bestuursrechtrechtspraak
uitspraak moet doen. Daartoe is bij nota van wijziging in artikel 69, vijfde
lid, artikel 87 van overeenkomstige toepassing verklaard.Beroep tegen een besluitmoratorium staat open voor belanghebbenden. Onder
belanghebbende wordt ingevolge artikel 1:2, eerste lid, Awb verstaan: degene
die door een besluit rechtstreeks in zijn belang wordt getroffen. Daaronder
valt dus de individuele asielzoeker op wiens aanvraag als gevolg van het besluitmoratorium
niet binnen de gewone termijn zal worden beslist. Ingevolge
artikel 1:2, derde lid, Awb worden voorts als belanghebbenden aangemerkt rechtspersonen
die rechtstreeks zijn getroffen in algemene of collectieve belangen die zij
blijkend hun doelstellingen en feitelijke werkzaamheden in het bijzonder behartigen.
Een organisatie als Vluchtelingenwerk Nederland zal derhalve in de regel kunnen
worden aangemerkt als belanghebbende bij een besluit tot het instellen van
een besluitmoratorium.De termijn waarbinnen het beroep moet worden ingesteld is op grond van
artikel 67, eerste lid, vier weken. Intrekken van het moratorium is ook een
besluit waartegen beroep open staat.Verder vragen zij of beroep mogelijk is omdat juist niet een moratoriumbesluit
wordt genomen. Kan, met andere woorden, het achterwege laten van een dergelijk
besluit voldoende reden zijn voor een beroepsgrond?De Staatssecretaris kan worden gevraagd een besluitmoratorium in te stellen
jegens een bepaalde categorie vreemdelingen. Indien hij negatief besluit,
kan tegen dit besluit beroep worden ingesteld. De kans van slagen van zo een
beroep moet overigens uiterst klein worden geacht omdat de ruimte voor de
Staatssecretaris om al dan niet een moratorium in te roepen groot moet worden
geacht.Wordt, gegeven het feit dat tegen het besluit tot het instellen van het
moratorium beroep openstaat, het transparante, korte en eenvoudige karakter
van de in de wet opgenomen beroepsmogelijkheden niet nadelig beïnvloed
door het opnemen van dit artikel, zo vragen de leden van het CDA.Het belang van een heldere en werkbare structuur van de wet (het gekozen
statussen-systeem), alsook een van de doelstellingen van de wet, namelijk
het verminderen van procedures, wordt naar de mening van de leden van de CDA-fractie
ondergraven door het in artikel 41 opgenomen besluitmoratorium, gezien de
mogelijkheid tot procederen tegen het besluitmoratorium. De leden van de CDA-fractie
vragen of de regering deze mening deelt.De leden van de fracties van de RPF en het GPV vragen of het besluitmoratorium
niet tot een veelheid van procedures aanleiding kan geven en vragen of het
gelet daarop verenigbaar is met een van de centrale doelstellingen van de
wet, namelijk beperking van de procedures. Ook betwijfelen deze leden of het
moratorium in de praktijk niet tot een soort quasi-status leidt, wat weer
strijdig is met nog een andere centrale doelstelling van het wetsvoorstel,
namelijk het terugdringen van het aantal statussen.Wij verwachten niet dat het besluitmoratorium een veelheid aan procedures
zal opleveren. Het is weliswaar denkbaar dat van verschillende kanten in beroep
zal worden gegaan tegen een dergelijk besluit, maar nadat de Raad van State
in eerste en enige instantie, spoedig na inwerkingtreding van het moratorium
zal hebben geoordeeld over de rechtmatigheid daarvan, zullen nog slechts procedures
mogelijk zijn indien de vreemdeling van oordeel is dat het moratorium ten
onrechte op zijn aanvraag wordt toegepast of ten onrechte niet wordt toegepast.
Dit zal slechts een beperkt aantal zaken betreffen. Bovendien is de kans van
slagen voor een aantal van dat soort zaken beperkt.Voor een uiteenzetting over de vraag of het moratorium kan worden beschouwd
als quasi status verwijzen wij naar paragraaf 3.1 van het algemeen gedeelte
van deze nota.De leden van de fractie van de SGP nemen aan dat het moratorium geen betrekking
kan hebben op verlenging van aanvragen, en vragen daarom of de formulering
in artikel 41 lid 1, «als bedoeld in artikel 26», niet veranderd
moet worden in «als bedoeld in artikel 26 lid 1 onder a». Naar onze mening kan er geen misverstand over bestaan dat het moratorium
alleen bij een aanvraag tot verlenen kan worden ingeroepen en niet bij een
aanvraag tot verlengen. In het eerste lid wordt immers met zoveel woorden
gesproken van vreemdelingen die een aanvraag tot het verlenen van een vergunning als bedoeld in artikel 26 hebben ingediend. Omdat
het wel de bedoeling is dat een besluitmoratorium van toepassing is, op de
aanvraag waarvan op grond van het vijfde lid de beslistermijn is verlengd
en waarop nog geen beslissing is genomen, zullen wij bij nota van wijziging
regelen dat niet alleen naar het eerste lid meer zal worden verwezen, maar
naar het gehele artikel 40.Klopt het, vragen de leden van de fractie van het CDA, dat, gezien de
in artikel 40, eerste en vijfde lid, genoemde termijnen en gezien het besluitmoratorium
van maximaal een jaar, en gezien de opmerking boven aan pagina 50 van de memorie
van toelichting («hooguit kan de beslistermijn verder worden verlengd
op grond van artikel 40, vijfde lid») de beslissing op een aanvraag
voor een verblijfvergunning voor bepaalde tijd als bedoeld in artikel 26,
in het uiterste geval pas na twee jaar genomen wordt? Zo ja, betekent dit
dan niet dat de onder «procedureel» in de toelichting op artikel
41 genoemde datum van 1 januari 2002 moet worden veranderd in 1 juli 2002?De leden van de SP- fractie hebben kennis genomen van het voornemen een
besluitmoratorium in te voeren; echter de condities waaronder dit zal geschieden
roepen vragen op. Op de eerste plaats doorkruist dit moratorium het voornemen
de procedure te verkorten, zoals vastgesteld in de memorie van toelichting,
bladzijde 2.Het instellen van een besluitmoratorium geeft de overheid een jaar de
ruimte; blijkens de memorie van toelichting (pagina 47) kan een moratorium
af worden geroepen over alle nieuwe en al ingediende aanvragen voor vergunningen
voor tijdelijk verblijf van personen uit het land waarvoor het moratorium
geldt. Dit leidt ertoe dat de beslistermijn feitelijk op kan worden gebouwd
uit de volgende componenten: 6 maanden onder artikel 40 lid 1 plus 6 maanden
onder artikel 40 lid 6 en hier boven op het moratorium van ten minste 6 maanden
tot een jaar uit artikel 41. Dit kan dus leiden tot een totale tijd onder
de noemer «verblijf voor bepaalde tijd» van drie naar ten minste
vijf jaar. Deelt de regering deze visie en acht de regering deze oprekking
niet ongewenst?In theorie kan de termijn waarbinnen op een aanvraag moet worden beslist
inderdaad twee jaar beslaan. Het betreft hier wel de meest uitzonderlijke
situatie dat achtereenvolgens op individuele en categorale gronden de beslistermijn
wordt verlengd. Na ommekomst van deze periode moet worden beslist. Indien
positief wordt beslist komt betrokkene na twee jaar in aanmerking voor een
vergunning voor bepaalde tijd.Het voorbeeld in de memorie van toelichting is een voorbeeld van een situatie
waarin de termijn van artikel 40, eerste lid, op grond van artikel 41 met
een jaar wordt verlengd. Op de aanvraag die op 1 juli 2000 wordt gedaan wordt
uiterlijk anderhalf jaar later beslist (de termijn van 40, eerste lid plus
de termijn van 41, eerste lid). De leden van de fractie van het CDA gaan uit
van een ander voorbeeld. Daar wordt de termijn van artikel 40, eerste lid,
eerst verlengd op grond van artikel 40, vijfde lid, en vervolgens nog eens
op grond van artikel 41, eerste lid. Zodoende komt men dan inderdaad op 1
juli 2002.Artikel 41, eerste lidBlijkens de memorie van toelichting wordt het volgtijdelijk statusstelsel
geïntroduceerd om te komen tot een verkorting van de procedure. De introductie
van het besluitmoratorium doorkruist dit streven. Ook om die reden zijn de
leden van de PvdA fractie voorstander van een zo beperkt mogelijke
vorm van het besluitmoratorium. De leden van de PvdA fractie dringen er bij
de regering op aan de gronden voor het instellen van het besluitmoratorium
zoals deze zijn neergelegd onder a, b en c nader te preciseren en te objectiveren.Wij menen dat het niet goed mogelijk is om los van bepaalde specifieke
feiten en omstandigheden de gronden waarop het moratorium kan worden ingeroepen
te preciseren en te objectiveren. Wij menen dat een beperkte toepassing is
verzekerd door de hoge eisen die aan het motiveren voor het inroepen van een
moratorium zullen worden gesteld. Omdat in alle gronden een zekere tijdelijkheid
ligt opgesloten zal op dit punt goed gemotiveerd moeten worden op grond van
welke feiten en omstandigheden tot het inroepen van het moratorium wordt overgegaan.Ook vernemen de leden van de PvdA fractie graag hoe het uitgangspunt van
twee statussen zich verhoudt met het creëren van een drietal substatussen
in artikel 41 lid 1, artikel 43 lid 4 en artikel 61 lid 1 van het wetsvoorstel.Wij verwijzen deze leden naar paragraaf 3.1. Het creëren van
substatussen is naar onze mening niet aan de orde. Rechtmatig verblijf in
Nederland moet niet worden verward met rechtmatig verblijf op grond van een
verblijfsvergunning.De leden van de VVD-fractie vragen de regering te bevestigen, dat tijdens
het besluitmoratorium geen procedures van welke aard dan ook gestart kunnen
worden en dat vanwege het feit dat men nog geen asielaanvraag heeft kunnen
indienen, het toepassen van het driejarenbeleid niet aan de orde is.Het inroepen van het besluitmoratorium betekent dat de termijn waarbinnen
IND moet beslissen wordt verlengd. Instellen van het moratorium betekent niet,
zoals de leden van de fractie van de VVD lijken te suggereren dat geen asielaanvraag
kan worden gedaan.De tekst van artikel 41 maakt duidelijk dat het moratorium van toepassing
is op vreemdelingen die een aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning
voor bepaalde tijd als bedoeld in artikel 26 hebben ingediend.Voor wat betreft het besluitmoratorium en het driejarenbeleid verwijzen
wij naar paragraaf 1.12 De leden van de fractie van GroenLinks vragen
hoe het besluitmoratorium zich verhoudt tot het Vluchtelingenverdrag, die
een staat tot meer verplicht dan alleen niet uitzetten? Is dit instrument
niet een reden te meer om van de beslistermijnen fatale termijnen te maken
of op zijn minst het huidige driejarenbeleid in stand te houden, zodat er
nog een grens aan de onzekerheid wordt gesteld? De minister stelt in de memorie
van toelichting dat ook de gevallen dat de beslistermijn was verlopen en de
vreemdeling een procedure had lopen tegen niet tijdig beslissen, dit beroep
ongegrond zal worden verklaard als het besluitmoratorium inmiddels is afgekondigd.
Immers, het is van toepassing op alle aanvragen waarop nog niet is beslist.
Zou de rechter niet kunnen besluiten dat een wettelijke beslistermijn inhoudt
dat er binnen deze periode beslist had moeten worden en daarom een besluitmoratorium
dat na het verstrijken van de beslistermijnen is afgekondigd, niet van toepassing
is op de betreffende vreemdeling? Impliceren de woorden «kan (...) de
termijn, bedoeld in artikel 40, eerste lid, worden verlengd met ten hoogste
één jaar» niet dat het besluitmoratorium direct moet aansluiten
op de wettelijke beslistermijn van zes maanden? Hoe verhoudt het zich tot
artikel 6 EVRM, dat impliceert dat bij de vaststelling van burgerlijke rechten
en plichten een individuele zaak binnen een redelijke termijn wordt getoetst
door de rechter? Nu kan alleen het besluitmoratorium zelf worden getoetst
door de rechter, maar wordt de vreemdeling een inhoudelijke
beoordeling onthouden. Hoewel de minister stelt dat het van belang is dat
de Afdeling Rechtspraak van de Raad van State zich spoedig een oordeel vormt
over de rechtmatigheid van het besluitmoratorium, stelt hij geen termijnen.
Dit zou in principe zelfs kunnen betekenen dat de Raad zelfs hier langer over
zou kunnen doen dan de 23 weken die gelden bij een hoger beroep. Is het in
het kader van de rechtszekerheid niet van belang de Afdeling te houden aan
een korte termijn?Wat zal de minister betrekken bij zijn beslissing dat er een situatie
is zoals omschreven in één van de onderdelen? Zal hij alle bronnen
en overwegingen noemen in zijn besluit? Wordt het voornemen van een besluitmoratorium
altijd voorgelegd aan parlement? Zo nee, waarom niet? Zo ja, kan dit niet
beter wettelijk worden vastgelegd? Aan de hand van welke criteria kunnen parlement
en rechter het besluit van de minister toetsen?Het Vluchtelingenverdrag is nog niet van toepassing gedurende de periode
dat nog niet is beslist op de aanvraag. Immers het staat nog niet vast dat
het Vluchtelingenverdrag op de aanvrager van toepassing is. Het moratorium
maakt het mogelijk dat het onderzoek naar de aanvraag wordt verlengd.Voor de verhouding tussen het besluitmoratorium en het driejarenbeleid
verwijzen wij naar paragraaf 1.12 van deze nota.Als de rechter zou beslissen dat een besluitmoratorium niet van toepassing
is op de vreemdeling op wiens aanvraag niet tijdig is beslist, zou dit indruisen
tegen de bedoeling van de wetgever. Daarbij komt dat de redenen waarom het
moratorium wordt ingeroepen net zo goed gelden voor aanvragen die binnen de
reguliere tijd nog in behandeling zijn als voor aanvragen die nog in behandeling
zijn, maar waarop al had moeten worden beslist. Bovendien valt bij gegrondverklaring
door de rechter van het beroep tegen de niet tijdige beslissing de eerste
aanleg fase weer open, waarvoor het moratorium geldt. Het lijkt dan ook onwaarschijnlijk
dat de rechter zal bepalen dat het moratorium in dat geval niet geldt.De veronderstelling dat het besluitmoratorium direct aansluit op de wettelijke
beslistermijn, dan wel op de op individuele gronden verlengde termijn is juist.Met betrekking tot de verhouding tussen het moratorium en artikel 6 van
het EVRM wijzen wij deze leden op het feit dat uit oude jurisprudentie van
de afdeling rechtspraak van de Raad van State blijkt dat artikel 6 EVRM niet
van toepassing wordt geacht in vreemdelingenzaken.Wij verwijzen voor wat betreft de termijn die de Raad van State heeft
om het beroep te behandelen naar het gestelde hierboven. Bij nota van wijziging
zal artikel 87 van overeenkomstige toepassing worden verklaard.Zoals in de memorie van toelichting is neergelegd dient een besluit tot
het instellen van een moratorium deugdelijk te zijn gemotiveerd. Dat betekent
dat de overwegingen waarom tot een moratorium is besloten in het besluit tot
uitdrukking komen.Naar onze mening zal besluitvorming met betrekking tot het instellen van
een moratorium ongeveer langs dezelfde lijnen lopen als besluitvorming omtrent
de vraag of een land, of een deel daarvan als vvtv-land moet worden aangemerkt.Artikel 41, eerste lid, onder aDe leden van de fractie van het CDA vragen wat moet worden verstaan onder
een korte periode van onzekerheid? Hoe is dat in te schatten?De lengte van de bedoelde korte periode zal naar gelang de omstandigheden
verschillen. In zijn algemeenheid geldt dat onder een korte periode moet worden
verstaan een periode van ongeveer een half jaar tot een jaar. Dit strookt
met de periode waarmee de individuele aanvraag kan worden verlengd. Die verlenging
geschiedt in de hoop en verwachting dat na ommekomst van die
periode beter kan worden geoordeeld of een vergunning kan worden verleend
of niet.In de memorie van toelichting wordt op pagina 47 gesteld dat bij het inroepen
van het moratorium op grond a wordt gedacht aan situaties waarin wij thans
uitstel van vertrek kunnen verlenen.Artikel 41, eerste lid, onder bDe leden van de fractie van het CDA vragen wat moet worden verstaan onder
een onveilige situatie van korte duur? Kan onder «onveilige situatie»
ook worden verstaan bijvoorbeeld natuurrampen?Ook hier verstaan wij onder een korte periode, een periode van ongeveer
een half jaar tot een jaar.In de meergenoemde vvtv indicatoren brief hebben wij met betrekking tot
natuurrampen en het verlenen van een vvtv om die reden het volgende medegedeeld:«Bij natuurrampen gaat het onder meer om hongersnood, watersnood
en aardbevingen. In zijn algemeenheid acht ik gebruik van het vvtv-instrument
voor bescherming van personen tegen natuurgeweld minder geschikt. In dergelijke
situaties zal ik eerder, indien noodzakelijk, uitstel van vertrek verlenen.
Het gaat doorgaansom plotselinge en kortstondige
rampen. De rampen zijn bijna altijd lokaal of regionaal van aard, waardoor
personen elders in het land van herkomst onderdak kunnen vinden. Veelal zal
noodhulp snel voorzien in het onderhoud van overlevenden, zodat terugkeer
om die reden niet hoeft uit te blijven. Slechts indien er sprake is van een
landelijke ramp, waarbij nationale en internationale hulporganisaties geen
actie willen of kunnen ondernemen en er goede redenen zijn om te veronderstellen
dat de situatie zich niet binnen afzienbare tijd normaliseert of verbetert,
zou tijdelijke bescherming tegen door een natuurramp veroorzaakte nood, door
het verlenen van een vvtv, gerechtvaardigd kunnen zijn.»Het ligt voor de hand dat wij in de boven aangegeven uitzonderlijke situatie
het huidige beleid onder de nieuwe wet handhaven.De leden van de fractie van het CDA vragen tevens hoe onderdeel b van
lid 1 van dit artikel en onderdeel d van lid 1 van artikel 27 ten opzichte
van elkaar moeten worden bezien, aangezien beide zien op de (algehele) situatie
in het land van herkomst?Zoals ook in de memorie van toelichting staat op pagina 48 is toepassing
van het moratorium mogelijk nadat op grond van artikel 27, onder d, vergunningen
zijn verleend, met name indien ontwikkelingen in het tot dan toe onveilige
land tot de verwachting leiden dat deze situatie nog maar van korte duur zal
zijn.Ook is het mogelijk dat na ommekomst van de duur van het besluitmoratorium
de situatie in het land van herkomst nog steeds onduidelijk is. In dat geval
kan dan een vergunning worden verleend op grond van artikel 27, eerste lid,
onder d.De leden van de fractie van D66 vragen met betrekking tot Artikel 41 lid
1 sub b, hoe de regering beoordeelt dat de situatie slechts van korte duur
zal zijn dat terugkeer naar het land van herkomst van bijzondere hardheid
is?De beoordeling of de situatie van korte duur zal zijn zal totstandkomen
nadat omtrent de situatie in het land van herkomst informatie is ingewonnen.
Dat kan zijn op grond van ambtsberichten of anderszins vergaarde informatie
op grond van landen rapporten. Een aanwijzing dat een situatie
slechts van korte duur zal zijn kan zijn dat partijen in een geschil onderhandelen
over een vredesregeling.Artikel 41, eerste lid, onder a en bDe gronden waarop een besluitmoratorium kan worden toegepast zijn, zo
stellen de leden van de fractie van GroenLinks, zo ruim dat, gelet op de huidige
praktijk waarbij het «uitstel van vertrekbeleid» vaak wordt gebruikt
om zeer lange tijd niet te beslissen, er vanuit mag worden gegaan dat het
een grote groep asielzoekers zal treffen. De minister heeft toch al de wettelijke
beslistermijn en de mogelijkheid van verlenging daarvan om bepaalde ontwikkelingen
even af te wachten? Waarom zou met deze termijn van een jaar niet kunnen worden
volstaan? Wat wordt er dan onder «kort» verstaan bij de onderdelen
a en b? Het grote voordeel van de vergunning voor bepaalde tijd wordt met
deze «niet-beslismogelijkheid» teniet gedaan. De verblijfsvergunning
voor bepaalde tijd is tijdelijk en kan bovendien worden ingetrokken, wat de
status bij uitstek geschikt maakt voor situaties zoals omschreven in de onderdelen
a en b.Wij zijn het niet met deze leden eens dat het moratorium grote groepen
asielzoekers zal gaan treffen. Het inroepen van het moratorium zal slechts
in uitzonderlijke situaties geschieden.Evenmin zijn wij het eens met de stelling dat bij de onderdelen a en b
net zo goed een vergunning kan worden verleend. Grond a ziet juist op de situatie
dat dat niet kan omdat onzekerheid bestaat over de situatie in een land van
herkomst. Bij onderdeel b bij zou wel een vergunning kunnen worden verleend
maar dit wordt niet wenselijk geacht omdat het waarschijnlijk is dat die spoedig
weer zal moeten worden ingetrokken.Is het ook mogelijk dat de verschillende onderdelen van artikel 41 achtereenvolgens
worden toegepast bij een bepaald land? Zo ja, blijft het principe van toepassing
dat dit nooit langer dan een jaar verlenging betekent voor een individuele
asielzoeker? Toch heeft de minister een instrument in handen om vele jaren
achtereen geen standpunt in te nemen over de situatie in een bepaald land.
Acht de minister dit zelf wenselijk? Is hij bereid zichzelf daarin beperkingen
op te leggen? Wat zijn de criteria voor een verlenging van een besluitmoratorium,
juist de korte duur de basis is voor de onderdelen a en b? Zou een moratorium
van een jaar niet sowieso het maximum moeten zijn? Als een situatie na een
jaar nog precair is, zou de grond van artikel 27 lid 1 sub d in elk geval
van toepassing moeten zijn.Zoals in de memorie van toelichting op pagina 49 staat vermeld kan het
moratorium inderdaad achtereenvolgens op verschillende gronden worden toegepast.
Voor de aanvraag van de individuele asielzoeker geldt dat die verlenging hem
niet deert. De individuele beslistermijn kan nooit met meer dan een jaar worden
verlengd.Zoals eveneens in de toelichting gesteld dient een verlenging goed te
worden gemotiveerd. Bij de motivering zal het feit dat in de gronden een zekere
tijdelijkheid ligt besloten, moeten worden betrokken.Met het feit dat voor een bepaalde categorie het moratorium wordt ingesteld
wordt overigens wel degelijk een standpunt ingenomen met betrekking tot de
situatie in zo een land.Verlenging van grond a is mogelijk als na afloop van het moratorium de
situatie nog steeds onduidelijk is en nog steeds de verwachting bestaat dat
dit nog maar van korte duur zal zijn. Verlenging van grond b is mogelijk als
de verwachting nog steeds bestaat dat de situatie slechts van korte duur zal
zijn. In het individuele geval betekent afloop van het moratorium, ook als het
wordt verlengd, dat mogelijk een vergunning op grond van artikel 27, eerste
lid, onder d wordt verleend.Zou een beroep op het gelijkheidsbeginsel niet kunnen slagen als bij één
asielzoeker het besluitmoratorium al is beëindigd en hij in het bezit
is gesteld van een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd, terwijl een asielzoeker
die in een identieke situatie verkeerde, nog een jaar moet wachten in verband
met onzekerheid over de situatie in het land van herkomst? In het ene geval
is deze onzekerheid een grond voor verlening van de verblijfsvergunning, in
het andere is het reden om nog niet te beslissen. Indien het niet vermelden
van de gronden geen stand houdt in de praktijk, op welke basis zal een asielzoeker
wiens besluitmoratorium is beëindigd, dan beoordeeld worden als tegelijkertijd
de minister zich nog niet wil uitspreken over de situatie in het land van
herkomst? Er zal dan toch statusdeterminatie moeten plaatsvinden. Hoe verhoudt
zich dan de individuele beoordeling (die altijd gebeurt in het licht van de
algemene situatie in het land van herkomst) tot de algemene beoordeling? Houdt
de minister rekening met deze mogelijkheid?Wij antwoorden de leden van de fractie van GroenLinks,dat een beroep op
het gelijkheidsbeginsel niet zal slagen.Het gelijkheidsbeginsel vergt dat het bestuursorgaan gelijke gevallen,
gelijk behandelt. In het geschetste voorbeeld kan echter niet worden gesproken
van gelijke gevallen. In het ene geval is de periode van ten hoogste een jaar
waarmee de beslistermijn is verlengd nog niet om, terwijl in het andere geval
het jaar waarmee de beslistermijn maximaal verlengd kon worden reeds ten einde
is gekomen. In dit laatste geval is de Minister derhalve uit hoofde van de
wet verplicht om een beslissing te nemen op de aanvraag.De onduidelijke situatie in het land van herkomst zal, ook om het risico
dat het refoulementverbod wordt geschonden uit te sluiten, veelal aanleiding
zijn om de aanvraag – in het individuele geval dat een besluitmoratorium
op grond van artikel 41, eerste lid, onder a of b, doorloopt, terwijl de periode
van een jaar waarmee de beslistermijn verlengd kon worden reeds is verstreken –
in te willigen, tenzij de aanvraag op een van de gronden genoemd in artikel
28 dient te worden afgewezen, dan wel artikel 29, ondanks de onduidelijke
situatie in het land van herkomst, aan het verlenen van een vergunning in
de weg staat.Niet de onzekerheid op zichzelf zal grond zijn voor verlening van een
vergunning, maar de asielzoeker zal in dat geval tenminste in aanmerking komen
voor een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd op grond van artikel 27, eerste
lid, onder d, omdat geoordeeld moet worden dat terugkeer naar het land van
herkomst van bijzondere hardheid zou zijn in verband met de algehele, nog
onduidelijke situatie aldaar. Wanneer in het individuele geval, ondanks de
nog onduidelijke situatie in het land van herkomst, bijvoorbeeld vastgesteld
kan worden dat de asielzoeker verdragsvluchteling is, zal hem in dat geval
een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd op grond van artikel 27, eerste
lid, onder a, van de Wet worden verleend.Waarom wordt de beslistermijn altijd verlengd met een jaar, ook als het
besluitmoratorium slechts voor een half jaar wordt afgekondigd? Wordt hiermee
niet het doel van een zo kort mogelijke procedure opzij gezet? Wil de minister
expliciet de mogelijkheid open houden de verlenging van de beslistermijn te
laten doorlopen, ook al is het besluitmoratorium beëindigd? Wat is de
rechtvaardiging hiervoor? Dan is de wettelijke grondslag toch vervallen voor
de verlenging? Bovendien heeft de minister altijd nog de beslistermijn, indien
een asielzoeker op het moment van binnenkomst al met een besluitmoratorium
is geconfronteerd. De veronderstelling dat de beslistermijn altijd wordt verlengd met een
jaar is onjuist. In artikel 41, eerste lid, staat dat de termijn kan worden
verlengd met ten hoogste een jaar. De individuele termijn kan dus korter zijn
en staat los van de termijn die geldt voor het moratorium in algemene zin.
Als het moratorium in algemene zin is afgelopen zal de termijn van aanvragen
die na afloop van het moratorium zijn ingediend niet meer worden verlengd.
Met betrekking tot aanvragen gedaan voor afloop van het moratorium blijft
de verlenging van de termijnen van kracht.De minister stelt dat een asielverzoek tijdens het besluitmoratorium zich
beperkt tot de vaststelling van de nationaliteit en identiteit. Als na het
besluitmoratorium de situatie in het land van herkomst onveilig wordt geacht,
zal de asielzoeker een verblijfvergunning voor bepaalde tijd krijgen. Op welk
moment vindt dan statusdeterminatie plaats? In theorie zou dat pas vijf jaar
na de aanvraag hoeven gebeuren. De situatie kan dan zijn dat de situatie in
het land van herkomst is verbeterd, maar dat de asielzoeker een beroep doet
op onderdeel a, b of c van artikel 27. Wordt dan wel ex tunc getoetst, met
het moment van aanvraag als uitgangspunt? En is er nog een reëel onderzoek
en een reële onderbouwing van het asielrelaas door de asielzoeker mogelijk?Wij verwijzen deze leden naar paragraaf 1.7 van het algemene deel
van deze nota, waarin wij onder meer antwoorden op een vraag van de leden
van de fractie van de SGP over het onderzoek naar de individuele asielaanvraag.De leden van de fractie van de SP stellen dat de gronden voor het instellen
van een moratorium ruim te noemen zijn: artikel 41 voert drie gronden aan,
waarvan de punten a en b toch wel een erg grote overlap vertonen en waardoor
het gemaakte onderscheid feitelijk irrelevant is.De leden van de SP-fractie zijn niet overtuigd van de noodzaak van een
dergelijk moratorium; feitelijk verschaft het wetsvoorstel al door het verlenen
van een tijdelijke status van 3 jaar ruimte om beslissingen te heroverwegen.
De leden van de SP-fractie zijn van mening dat een termijn van drie jaar meer
dan voldoende moet zijn. Tevens kan men zich afvragen of de onder artikel
41 lid a en b genoemde redenen door legalisering vastgelegd moeten worden;
het gaat om kortdurende, escalerende situaties waarvoor de staatssecretaris
de uitzettingen wil bevriezen. Het nemen van een besluitmoratorium is feitelijk
een veel te rigoureuze maatregel voor genoemde omstandigheden; te denken valt
aan het snel wisselende UVV beleid ten aanzien van Angola. Het is raadzaam
het UVV beleid te baseren zoals tot op heden het geval is: op de bevoegdheid
te verwijderen (huidige wet: artikel 22, in de nieuwe wet: artikel 61) Wat
is de visie hierop van de regering?Het belangrijkste onderscheid tussen de gronden a en b is dat in het geval
van grond a niet kan worden beslist omdat de situatie onduidelijk is, terwijl
in het geval van grond b wel kan worden beslist, maar dit niet wenselijk is
omdat spoedig daarna tot intrekking van de verleende vergunning zou moeten
worden besloten. Dit onderscheid is niet irrelevant.Alhoewel het zeer wel dezelfde categorie personen kan betreffen moet het
instellen van een moratorium (verlenging van de beslistermijn) niet worden
verward met het uitstel vertrek beleid. Dit beleid is in gewijzigde vorm neergelegd
in artikel 43, vierde en vijfde lid.Artikel 41, eerste lid, onder cKan aan de situatie als bedoeld onder c van lid 1 niet tegemoet worden gekomen door in zo'n situatie meteen een tijdelijke verblijfsvergunning
te verlenen, vragen de leden van de fractie van het CDA.In het geval van massale instroom is het niet mogelijk het gebruikelijk
onderzoek naar de aanvraag te doen binnen de normale termijnen. Het zonder
enig onderzoek verlenen van een vergunning achten wij niet wenselijk. Bovendien
zou niet duidelijk zijn op welke grond de vergunning zou moeten worden verleend.De leden van de fractie van het CDA vragen of het besluitmoratorium ook
kan worden gebruikt in verband met organisatorische belemmeringen anders dan
die veroorzaakt worden door een onvoorziene massale instroom, maar die bijvoorbeeld
gelegen kunnen zijn in achterstanden bij de IND die niet voortvloeien uit
onvoorziene massale instroom?De gronden voor het inroepen van het moratorium zijn limitatief opgesomd
in artikel 41. Het bestaan van achterstanden is geen grond voor het inroepen
van een moratorium. Achterstanden die ontstaan door massale instroom uiteraard
wel.Met betrekking tot Artikel 41 lid 1 sub c, vragen de leden van de fractie
van D66 zich af of dit niet een te ruime bepaling is. Wanneer is er naar objectieve
maatstaven sprake van dat het aantal ingediende aanvragen zo groot is dat
de minister redelijkerwijs niet in staat is daarop tijdig een beschikking
te geven? Welke situaties in het verleden zouden hier onder kunnen vallen?Het huidige artikel 15e, tweede lid, is voor het eerst toegepast voor
de situatie in Kosovo. In een verder verleden is de situatie in Bosnie aanleiding
geweest om de tijdelijke regeling opvang ontheemdenin te roepen.De leden van de fractie van GroenLinks vragen wat er gebeurt in de periode
dat het besluitmoratorium van kracht is bij een massale instroom? Wordt er
wel meteen met alle mogelijke inzet een start gemaakt met de behandeling van
de asielverzoeken, om zo de duur van onzekerheid zo kort mogelijk te houden?
Of wordt er pas een begin gemaakt met de behandeling als het moratorium is
beëindigd? Wat is de werkwijze geweest bij de 4000 Kosovaren, waarbij
u artikel 15e lid 2 Vw heeft toegepast? Beperkt zich de behandeling van het
asielverzoek ook tot een summier onderzoek, of wordt elke zaak wel grondig
beoordeeld? Wat zijn de criteria voor het begrip «massale instroom»?
Acht u de komst van vierduizend asielzoekers reden voor de afkondiging van
een besluitmoratorium? Indien er sprake is van massale instroom, zou de beslistermijn
van zes maanden met een mogelijkheid van verdubbeling van deze termijn (bij
een uitbreiding van de redenen in artikel 40 lid 5) niet voldoende moeten
zijn?Bij onderdeel c, zo stellen de leden van de fractie van de SP, wordt op
organisatorische gronden de mogelijkheid geschapen een moratorium in te stellen
(bij «massale instroom»). Dit criterium is onduidelijk te noemen;
het kan in de ogen van de leden van de SP- fractie allicht dienst gaan doen
als «container-artikel» waaronder de IND diegenen plaatst die
door een te geringe behandelcapaciteit door worden geschoven. Dit is uiteindelijk
het in tijd verplaatsen van het capaciteitsprobleem. Hoe ziet de regering
dit?Wij kunnen deze leden bevestigen dat bij een massale instroom niet met
het onderzoek zal worden gewacht totdat het jaar is afgelopen. Er zal door
worden gegaan met het afdoen van aanvragen voor zover de omvang van het aantal
aanvragen dat toelaat. Wij verwijzen naar paragraaf 1.7 van deze nota. Bij de Kosovaren is de behandeling van de aanvraag om te worden toegelaten
als vluchteling opgeschort op grond van het bepaalde in artikel 15e, tweede
lid, van de huidige wet.Een vergelijkbare instroom van een bepaalde categorie mensen kan reden
zijn het moratorium in te roepen. Onder de nieuwe wet zal gedurende het moratorium
wel zoveel mogelijk worden gestart met het inhoudelijk onderzoek.Wij kunnen de leden van de fractie van de SP geruststellen dat het moratorium
niet zal worden gebruikt voor het wegwerken of laten ontstaan van achterstanden.
Zoals hierboven gesteld zijn de gronden waarop een moratorium kan worden ingeroepen
in het voorstel neergelegd. Het bestaan van achterstanden al dan niet in verband
met de omvang van de behandelcapaciteit is geen grond voor het inroepen van
een moratorium.Artikel 41, tweede lidDe leden van de fracties van de PvdA, VVD, D66 en het CDA stellen vragen
over het tweede lid.De leden van de PvdA fractie stellen dat uit artikel 41 lid 2 blijkt dat
er een Algemene maatregel van bestuur komt, terwijl uit artikel 42 lid 3 van
het ontwerp blijkt dat in de wet is vastgelegd wat de regels zijn ten aanzien
van de gevolgen van het besluit op grond van artikel 41. De regering wordt
verzocht dit met elkaar in overeenstemming te brengen.Bij nota van wijziging zal het tweede lid worden geschrapt. De leden van
de fractie van de PvdA merken terecht op dat het gevolg van het besluit is
voorzien in artikel 42, derde lid.Artikel 42Artikel 42, derde lid.De leden van de fracties van PvdA , CDA, D66 en GroenLinks vragen om een
motivering waarom voor verblijfsvergunningen die na een besluitmoratorium
worden verleend als ingangsdatum de datum waarop op de aanvraag is beslist
en niet de datum van de aanvraag geldt? Wat betekent dit artikel precies voor
de rechtspositie van de desbetreffende vreemdelingen? Wordt er geen rechtsongelijkheid
gecreëerd ten opzichte van vreemdelingen die niet onder het besluitmoratorium
vallen? Zal een en ander niet leiden tot allerlei procedures?Wij verwijzen deze leden naar paragraaf 1.7 van deze nota waarin
wij aankondigen het voorstel op dit punt te wijzigen.Artikel 42, vierde lidDe leden van de fractie van D66 vragen aan te geven hoe de procedure in
zijn werk gaat bij een vreemdeling die een vergunning voor bepaalde tijd heeft
verkregen en die een verzoek heeft gedaan een vergunning voor onbepaalde tijd
te ontvangen? Wordt deze vreemdeling standaard opgeroepen voor een interview
bij de IND om te bezien of er gewijzigde omstandigheden zijn? Is de regering
niet bevreesd dat veel procedures, die door de ene vergunning voor bepaalde
tijd worden uitgespaard, alsnog zullen worden gevoerd, wanneer de aanvraag
tot vergunningverlening voor onbepaalde tijd wordt afgewezen? In hoeverre
ondergraaft dit de doelstelling van het wetsvoorstel, zo vragen de leden van
de fractie van D66?Wij verwijzen deze leden naar ons antwoord op dezelfde vraag op verschillende
andere plaatsen. Artikel 43AlgemeenWij wijzen op paragraaf 6.5 van het algemeen gedeelte van deze nota
waarin wij uitgebreid ingaan op de meeromvattende beschikking.Zowel toewijzing als afwijzing van de aanvraag hebben gevolgen van rechtswege,
met als doel aparte procedures over besluiten over opvang en dergelijke te
voorkomen. Met dit beginsel zijn de leden van de fracties van de RPF en het
GPV het als zodanig eens. Zij vragen of dit beoogde gevolg wel in alle gevallen
wordt bereikt nu handelingen van uitvoeringsorganen in veel gevallen ook als
besluit kunnen worden gezien. Met andere woorden, in hoeverre blijven zelfstandige
procedures mogelijk onder de nieuwe Vreemdelingenwet? Vergelijk ook het bepaalde
in artikel 70.Het voorkomen van procedures is een belangrijk uitgangspunt van het wetsvoorstel.
Voorkomen van procedures geschiedt langs verschillende wegen. Een daarvan
is het van rechtswege laten intreden van zekere gevolgen van toewijzen of
afwijzen van de vergunning, waardoor het aantal zelfstandige procedures wordt
verminderd.Een ander belangrijk uitgangspunt is dat voor zover er procedures zijn
deze zo veel mogelijk gelijktijdig moeten worden gevoerd bij een rechter.
Het is belangrijk te voorkomen dat verschillende zaken het vreemdelingenrecht
betreffende bij verschillende rechters terechtkomen.Zoals gesteld in de memorie van toelichting op pagina 7, is in artikel
70, derde lid, voorzien in de mogelijkheid van beroep tegen handelingen, om
te voorkomen dat daaromtrent beroep bij de burgerlijke rechter kan worden
ingesteld.Overigens kan op grond van bestaande jurisprudentie alleen van een rechtens
relevante handeling in beroep worden gegaan. Tegen handelingen die uitsluitend
strekken tot uitvoering van een besluit staat dus niet zonder meer beroep
open.Artikel 43 regelt de gevolgen die zijn verbonden aan de afwijzing van
de aanvraag. Het betreft hier de meeromvattende beschikking. De leden van
de VVD-fractie merken op, dat in een aantal reacties op het wetsvoorstel twijfel
wordt geuit of de rechterlijke macht deze beschikking zal accepteren. Hoe
groot is de kans dat de staat in dezen voor de civiele rechter wordt gedaagd
en dat onderdelen van de beschikking afzonderlijk voor de rechter worden gebracht?
Op welke wijze kan wettelijk worden geregeld, dat er geen twijfel mogelijk
is, dat de gevolgen van de afwijzing van de aanvraag zijn, dat de asielzoeker
niet langer rechtmatig in Nederland verblijft; dat de vreemdeling Nederland
moet verlaten; dat de verstrekkingen worden beëindigd en dat ambtenaren
een woning of een ruimte in een opvangcentrum kunnen ontruimen? De leden van
de VVD-fractie vragen de regering daar op in te gaan.Hoe groot is de kans dat een vreemdeling afzonderlijk beroep tegen een
handeling ter uitvoering van de meeromvattende beschikking zal instellen?
Zou het geen overweging verdienen de volgende passage dan wel een passage
met dezelfde strekking toe te voegen: «Voor zover de vreemdeling bezwaren
heeft tegen deze rechtsgevolgen dient hij deze tezamen met zijn beroep tegen
de afwijzing van de beschikking in beroep voor te leggen». Gaarne krijgen
deze leden daarop een reactie van de regering.De beste garantie tegen de mogelijkheid van het instellen van afzonderlijk
beroep tegen een handeling of het instellen van afzonderlijk beroep tegen
een van de van rechtswege intredende rechtsgevolgen, ligt in het zo beperkt
mogelijk houden van de tijd tussen het moment dat de gevolgen van rechtswege
intreden en de eventuele noodzakelijke handelingen die moeten worden verricht.
Zoals in de memorie van toelichting op pagina 36 wordt gesteld heeft de rechter
zich in een dergelijk geval recentelijk uitgesproken over het bestreden besluit
en de daaruit voortvloeiende gevolgen, zodat eventuele uitvoerende handelingen
niet meer rechtens relevant zijn. Indien de eventuele handeling (veel) later
plaats vindt kan door het tijdsverloop een hernieuwd oordeel nodig zijn over
bijvoorbeeld de uitzetbaarheid van de vreemdeling, vanwege een relevante wijziging
van de omstandigheden die zich inmiddels hebben voorgedaan.Voor wat betreft de bevoegdheid van de burgerlijk rechter verwijzen wij
deze leden naar paragraaf 6.5. waar mede naar aanleiding van een vraag
van deze leden hierbij is stilgestaan.Bij de voorbereiding van het wetsvoorstel zijn veel deskundigen geconsulteerd,
ook uit de rechterlijke macht. Het van rechtswege laten intreden van zekere
gevolgen werd alom gezien als een goede manier om het aantal zelfstandige
procedures te verminderen. Bij het behandelen van het beroep tegen de afwijzing
betrekt de rechter ook de van rechtswege intredende gevolgen van het bestreden
besluit. Het is evident dat moet worden voorkomen dat eventuele handelingen
ter uitvoering van de van rechtswege intredende gevolgen te lang nadat de
titel is verkregen moeten worden verricht.Als dit daadwerkelijk wordt voorkomen is er geen betere manier dan bepaalde
gevolgen van rechtswege te laten ingaan. Met een zinsnede als door de leden
van de fractie van de VVD voorgesteld wordt het voorstel naar onze mening
niet sterker.De leden van de fractie van het CDA vragen of naar het oordeel van de
regering de kans bestaat dat de rechter elementen van de meeromvattende beschikking
niet van toepassing zal verklaren indien het moment van het slaan van de beschikking
en het moment van de feitelijke uitvoering van onderdelen van die beschikking
enige tijd uit elkaar liggen?Uit bovenstaande moge blijken dat wij van mening zijn dat die kans bestaat.
Er zal zoveel mogelijk moeten worden voorkomen dat er te veel tijdsverloop
zal zijn.Is het denkbaar dat, zo vragen de leden van de fractie van het CDA, ondanks
de meeromvattende beschikking, in bepaalde (bijvoorbeeld schrijnende) gevallen
toch een beroep wordt gedaan op de rechter en dat deze zich bevoegd zal achten
ondanks dat geen rechtsmiddelen meer openstaan?Zoals gezegd betekent de meeromvattende beschikking niet dat bepaalde
zaken niet aan de rechter kunnen worden voorgelegd. De rechter betrekt bij
zijn oordeel over het bestreden besluit de van rechtswege intredende gevolgen.
Indien de rechter een van de gevolgen niet wenselijk acht zal hij het bestreden
besluit niet in stand laten. Als er geen rechtsmiddelen meer openstaan zal
de rechter zich niet bevoegd achten.In de memorie van toelichting wordt een zelfstandig beroep tegen een handeling
ter uitvoering van de meeromvattende beschikking niet uitgesloten. De leden
van de fractie van GroenLinks vragen aan welke gevallen de minister denkt.Zoals uit de memorie van toelichting blijkt en hierboven is aangegeven
wordt daarbij onder andere gedacht aan een handeling die plaatsvindt lang
nadat de gevolgen van rechtswege zijn ingetreden. Wij verwijzen naar pagina
71 van de memorie van toelichting. Daar staat tevens dat een afzonderlijke
beoordeling van de handeling nodig kan zijn uit oogpunt van rechtsbescherming
indien het bezwaar of beroep betrekking heeft op de wijze waarop gebruik van
de bevoegdheid is gemaakt.De leden van de fractie van GroenLinks vragen op welke wijze rekening
zal worden gehouden met gewijzigde omstandigheden die zich hebben voltrokken
tussen het moment van de beslissing in eerste aanleg en de uitzetting, indien
de rechter hiermee geen rekening heeft gehouden?De rechter in beroep oordeelt in het kader van de ex nunc toetsing of
hij met de nieuwe feiten en omstandigheden rekening houdt. Dit voorkomt tweede
en volgende aanvragen. Hij zal dit kunnen doen als de goede procesorde zich
daar niet tegen verzet (zie artikel 81, eerste lid) en indien die feiten en
omstandigheden relevant zijn voor de aanvraag (artikel 81, tweede lid). Indien
de rechter met bepaalde feiten en omstandigheden geen rekening heeft gehouden
omdat hij ze niet relevant acht voor de aanvraag, bestaan er uiteraard geen
beletselen tegen uitzetting. Nieuwe feiten en omstandigheden waarmee om andere
redenen geen rekening is gehouden kunnen een reden zijn om een tweede aanvraag
in te dienen.De leden van de fractie van GroenLinks vragen of de minister bereid is
om, indien binnen een redelijke termijn na de negatieve beschikking een aanvraag
voor een verblijfsvergunning op andere gronden wordt ingediend, de mvv-eis
niet tegen te werpen? Zo nee, waarom niet?Indien een aanvraag op reguliere gronden wordt gedaan kan deze op grond
van artikel 14, eerste lid, onder a worden afgewezen als de vreemdeling niet
beschikt over een geldige mvv. Het feit dat eerst een aanvraag op asielgronden
is afgewezen doet daar niets aan af. Bovendien zou het niet tegenwerpen van
het mvv-vereiste kunnen leiden tot onterechte aanvragen van een vergunning
voor bepaalde tijd asiel. Immers, als bij een aanvraag om op reguliere gronden
te worden toegelaten volgend op een asielaanvraag de mvv eis niet zou worden
tegengeworpen wordt het mvv-vereiste uitgehold.Artikel 43, eerste lid, onder bDe leden van de fractie van het CDA vragen waarom is er sprake van een
«kan-bepaling» onder b van lid 1, terwijl in de huidige wet in
artikel 25 wordt gesproken van «bij gebreke waarvan uitzetting volgt»?Artikel 25 van de huidige wet bepaalt dat uitzetting achterwege blijft
indien de verwijdering van de vreemdeling niet verantwoord wordt geacht met
het oog op zijn gezondheidstoestand.Artikel 22 van de huidige wet luidt als volgt: Vreemdelingen aan wie het
niet (meer) is toegestaan in Nederland te verblijven, kunnen worden uitgezet.Artikel 43, eerste lid, onder cDe leden van de fractie van D66 stellen dat in artikel 43, eerste lid,
sub c, staat dat bij of krachtens de Wet Centraal Orgaan opvang asielzoekers
of een ander wettelijk voorschrift de wijze en de termijn geregeld wordt waarop
de verstrekkingen worden beëindigd. Wanneer is de conceptregelgeving
hierover beschikbaar?Kan al inzicht worden gegeven in de regels die in het wettelijk voorschrift
zullen worden neergelegd? Dit voorschrift zal bepalen hoe het recht op opvang
wordt geregeld en welke criteria worden gehanteerd. De leden van de fractie
van GroenLinks willen graag een uiteenzetting. Zoals gesteld op pagina 51 van de memorie van toelichting blijft net als
onder de huidige wet het beëindigen van verstrekkingen geregeld in de
op de wet COA gebaseerde Regeling opvang asielzoekers. Deze regeling zal voor
zover noodzakelijk voor inwerkingtreding van de nieuwe wet worden aangepast.Artikel 43, eerste lid, onder dDe leden van de fractie van het CDA vragen waarom de in lid 1 onder d
opgenomen bevoegdheid op basis van de Wet op het binnentreden uitdrukkelijk
is beperkt tot gevallen waarin de vreemdeling daadwerkelijk wordt uitgezet?
Waarom is niet tevens de mogelijkheid gecreëerd om binnen te treden in
verband met adrescontrole?Het binnentreden van een woning is een zwaar middel. Adrescontrole is
op andere wijze te volbrengen dan het zonder toestemming betreden van een
woning.De leden van de fractie van D66 vragen hoe artikel 43, lid 1 sub d zich
verhoudt tot artikel 51, waarin gesteld wordt dat er een redelijk vermoeden
moet zijn dat zich op de betreffende plaats een vreemdeling bevindt die geen
rechtmatig verblijf in Nederland heeft?Is enkel een redelijk vermoeden dat zich in een woning een vreemdeling
bevindt die uitzetbaar is voldoende rechtvaardigingsgrond om binnen te treden
in de woning van een derde?De bevoegdheid een woning, zonder toestemming te betreden met het oog
op uitzetting op grond van artikel 43, eerste lid onder d moet goed worden
onderscheiden van de bevoegdheid in het kader van het vreemdelingentoezicht
om de woning, zonder toestemming te betreden, in het geval van een redelijk
vermoeden dat zich in de woning een vreemdeling bevindt die geen rechtmatig
verblijf in Nederland heeft.De eerste bevoegdheid voor ambtenaren belast met het toezicht op vreemdelingen
bestaat van rechtswege en is zoals in de toelichting beschreven (pagina 52)
uitdrukkelijk beperkt tot het geval dat de vreemdeling daadwerkelijk zal worden
uitgezet en daartoe het betreden van een plaats noodzakelijk is.De tweede bevoegdheid is een toezichtsmaatregel voor ambtenaren belast
met toezicht op vreemdelingen en ambtenaren belast met de grensbewaking die
kan worden gebruikt in het geval er een redelijk vermoeden bestaat dat in
de woning een vreemdeling verblijft die geen rechtmatig verblijf heeft. Indien
er een redelijk vermoeden is dat zich in een woning (van een derde) een vreemdeling
bevindt die uitzetbaar is en dus onrechtmatig verblijf heeft in Nederland,
kan op grond van artikel 51, eerste lid worden binnengetreden.De leden van de fractie van D66 vragen of het een ambtenaar in het kader
van zijn opsporingsbevoegdheid is toegestaan om op basis van artikel 43 iedere
woning, dus inclusief een woning van derden, te betreden? Hoe verhoudt deze
regeling zich tot het proportionaliteits- en subsidiariteitsbeginsel, vragen
deze leden van de fractie van D66 ten slotte.Zoals hierboven uiteengezet is het betreden van een woning op grond van
artikel 43 beperkt tot gevallen waarin daadwerkelijk wordt uitgezet. Het gaat
dan uitdrukkelijk om een bepaalde persoon. In dat kader mag elke plaats worden
betreden, daaronder begrepen een woning zonder toestemming van de bewoner,
dus ook een woning van een derde, waar de uit te zetten vreemdeling verblijft.
Deze zware bevoegdheid is noodzakelijk en proportioneel omdat als deze bevoegdheid
niet zou bestaan een vreemdeling zich aan uitzetting zou kunnen
onttrekken door in een woning van een derde te verblijven. Dat achten wij
ongewenst.Artikel 43, eerste lid, onder eIn verband met onderdeel e van lid 1 vragen de leden van de fractie van
het CDA wat moet gebeuren met een vreemdeling die technisch niet uitzetbaar
is en ook niet meewerkt aan zijn uitzetting. Is het dan de bedoeling dat de
politie deze vreemdeling op straat zet?De leden van de SGP-fractie vragen over artikel 43 of de gevolgen van
de meeromvattende beschikking betreffende de beëindiging van verstrekkingen
bij of krachtens de Wet COA ook voor diegenen gelden die volledig meegewerkt
hebben aan het verkrijgen van documenten, maar op het moment dat zij uitgeprocedeerd
zijn technisch nog niet verwijderbaar zijn. Dezelfde vraag rijst ten aanzien
van degenen die om medische redenen nog niet kunnen vertrekken.Met de invoering van het vernieuwde terugkeerbeleid is het zogenoemde
meewerkcriterium komen te vervallen. Kortheidshalve verwijzen wij hiervoor
naar de Terugkeernotitie en het naar aanleiding van deze notitie gevoerde
debat met de Kamer. Ten aanzien van vreemdelingen die geen invulling geven
aan hun eigen verantwoordelijkheid voor de terugkeer en geen gehoor geven
aan de rechtsplicht Nederland te verlaten, zullen de voorzieningen worden
beëindigd. Artikel 43, onder e, biedt de bevoegdheid om daartoe de opvangvoorziening
te ontruimen. Alleen indien het vertrek van de vreemdeling buiten zijn schuld
niet mogelijk is dan blijft opvang behouden. Buiten schuld dient in dit verband
beschouwd te worden als een objectief criterium, te weten dat de vreemdeling
niet in het bezit kan komen van een document waarmee hij kan reizen.Artikel 43, eerste lid, onder d en eDe leden van de fractie van GroenLinks vragen of ook een woning van een
derde mag worden betreden op grond van deze onderdelen? De minister stelt
dat deze bevoegdheden slechts mogen worden gebruikt als het noodzakelijk is.
Maar geeft deze zinsnede voldoende waarborgen voor het proportionaliteit-
en subsidiariteitvereiste bij de inbreuk op een grondrecht?Staat een ontruiming niet op gespannen voet met het internationaal recht,
indien er beletselen zijn voor de uitzetting.Wij verwijzen deze leden naar de hierboven gegeven antwoorden.Zou het niet beter zijn deze bevoegdheid in de wet aan te scherpen en
in lagere regelgeving hiervoor criteria uit te werken, waaraan in elk individueel
geval moet worden getoetst. Wat is de verhouding tussen de bevoegdheid tot
binnentreden en ontruimen van de ambtenaren die belast zijn met toezicht,
en het bestuursorgaan dat de opvang biedt? Blijft het COA verplicht om de
rechtmatigheid van de beëindiging zelfstandig te toetsen? Behoudt een
uitgeprocedeerde asielzoeker die een asielverzoek heeft ingediend op grond
van nieuwe feiten en omstandigheden het recht op opvang? Zo nee, impliceert
de meeromvattende beschikking niet dat het in procedure zijn en deze mogen
afwachten, in alle gevallen recht geeft op opvang?Wij verwijzen de leden van Groenlinks voor wat betreft de bevoegdheden
van het eerste lid onder d en e, naar onze opmerkingen bij artikel 48. Daarin
hebben wij aangegeven geen aanleiding te zien om de beginselen van proportionaliteit
en subsidiariteit in het wetsvoorstel per artikel voor elk van de verschillende
bevoegdheden uit te werken. De rechtmatigheid van de bevoegdheidsuitoefening
kan immers aan de rechter worden voorgelegd (het zijn in de regel handelingen,
die ingevolge artikel 70, derde lid, van het wetsvoorstel aan de rechter voorgelegd
kunnen worden).Wat betreft de verhouding tussen het COA en toezichtsambtenaren het volgende.
De in artikel 43, eerste lid onderdelen d en e bedoelde bevoegdheid is toegekend
aan de ambtenaren belast met het toezicht op vreemdelingen en niet het COA.
Het COA heeft wat betreft de beëindiging van opvang geen eigenstandige
bevoegdheid.Het algemene uitgangspunt dat bij tweede en volgende aanvragen geen opvang
wordt geboden blijft gehandhaafd. De meeromvattende beschikking kan alleen
van rechtswege tot beëindiging van de opvang
leiden.In artikel 43 is opgenomen in welke gevallen de gevolgen van de meeromvattende
beschikking, zoals beëindiging van opvang, kunnen worden opgeschort.In de memorie van toelichting wordt voor lid 1 onder d wel verwezen naar
de Algemene wet op het binnentreden, voor lid 1 onder e niet. Deze leden antwoorden
wij bevestigend op hun vraag of zij kunnen aannemen dat bij beide onderdelen
evenwel gedoeld wordt op dezelfde wet.Artikel 43, vierde lidIs artikel 43 vierde lid toepasbaar los van een besluit ex artikel 41,
zo vragen de leden van de fracties van de RPF en het GPV. Of heeft deze bepaling
uitsluitend betrekking op de categorie vreemdelingen die meewerken aan vertrek,
maar waarvan geldt dat het niet doorgaan van het vertrek niet aan hen te wijten
is? Volgens de tekst van deze bepaling zou het kunnen dat een moratorium wordt
toegepast op vreemdelingen waarvan de aanvraag nog in procedure is. Is dat
juist?Kan een zogeheten uitstel van vertrek beleid ook worden gevoerd in aansluiting
op een moratorium en zo ja, wat betekent dat voor besluitvorming binnen een
redelijke termijn?Artikel 43, vierde lid, is toepasbaar los van artikel 41. Artikel 41 voorziet
in de mogelijkheid de beslistermijn te verlengen. Artikel 43, vierde lid,
is een vorm van uitstel van vertrek voor vreemdelingen die zijn uitgeprocedeerd.
Alhoewel dat niet altijd het geval hoeft te zijn, zal het veel voorkomen dat
met betrekking tot dezelfde categorieën een besluitmoratorium wordt ingeroepen
en uitstel van vertrek wordt verleend. Als de beslistermijn wordt verlengd,
bijvoorbeeld omdat de situatie in het land van herkomst onduidelijk is, zal
dat immers ook kunnen betekenen dat van uitgeprocedeerde vreemdelingen behorend
tot die categorie om die zelfde reden van onduidelijkheid, niet kan worden
verlangd dat zij zelfstandig terugkeren dan wel niet kunnen worden uitgezet.Kan de regering, zo vragen de leden van de PvdA-fractie aangeven hoe precies
zal worden gehandeld na het verloop van de termijn als bedoeld in lid 4, wanneer
de situatie op grond waarvan de vreemdeling niet is uitgezet niet gewijzigd
is?Wij verwijzen deze leden naar pagina 53 van de memorie van toelichting
en het gestelde onder paragraaf 15 van het nader rapport bij de Invoeringswet
Vreemdelingenwet 2000. Na ommekomst van dat jaar zal op grond van nieuwe feiten
en omstandigheden een nieuwe aanvraag kunnen worden gedaan.Het is de leden van de VVD-fractie bekend dat onder de huidige wet het
instrument «uitstel van vertrek» veelvuldig is gehanteerd, niet
alleen in individuele gevallen, maar ook categoriaal. Deze leden zijn van
mening, dat het verlenen van uitstel van vertrek voor bepaalde
categorieën asielzoekers, aanzuigende werking heeft. Onder de Vreemdelingenwet
2000 is een uitstel van vertrek beleid volgens hen niet meer nodig, omdat
de vreemdeling in beginsel de beschikking in primo hier te lande mag afwachten
en aan het beroep schorsende werking wordt verbonden. Het hoger beroep mag
niet in Nederland worden afgewacht, voor wat betreft de leden van de VVD-fractie
worden daar geen uitzonderingen op gemaakt. De leden van de VVD-fractie vragen
of de regering de opvatting deelt dat er geen reden meer is voor uitstel van
vertrekbeleid. Indien de regering een andere opvatting is toegedaan, in welke
gevallen kan uitstel van vertrek dan nog wel aan de orde zijn? Kunnen deze
gevallen limitatief in de wet worden geregeld? In ieder geval is volgens de
leden van de VVD-fractie categoriaal uitstel van vertrek uit den boze. Hoe
kan dat in de Vreemdelingenwet 2000 worden uitgesloten?Zoals blijkt uit het feit dat wij in het voorstel uitdrukkelijk hebben
voorzien in uitstel vertrek delen wij de mening van deze leden dat er geen
reden voor het opnemen van uitstel van vertrek is niet. Wij wijzen deze leden
op het hierboven gegeven antwoord.De leden van de VVD-fractie vragen de regering welke categorieën
vreemdelingen in lid 4 worden bedoeld en vragen voorts de reden van dit lid
4 nader te motiveren. Is bij gebruik van lid 4 het driejarenbeleid aan de
orde?Wij hopen met bovenstaande antwoorden deze leden te hebben geantwoord
welke categorieën vreemdelingen in het vierde lid worden bedoeld.Het driejarenbeleid is slechts van toepassing indien nog niet onherroepelijk
op een aanvraag is beslist. In gevallen waarin de Staatssecretaris uitstel
van vertrek heeft verleend, wat heeft geleid tot een intrekking van het verzoek
om een voorlopige voorziening, of in geval de President van de rechtbank en
straks de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State op verzoek van
de Staatssecretaris het verzoek lang heeft aangehouden, is van relevant tijdsverloop
sprake als uitstel van vertrek verband houdt met het oorspronkelijk beoogd
verblijfsdoel en niet met een extern obstakel.Met betrekking tot een uitgeprocedeerde vreemdeling is het driejarenbeleid
niet aan de orde.Met betrekking tot het vierde lid wordt gesteld dat er redenen zijn om
de opvang ten hoogste voor een jaar aan te blijven bieden totdat de situatie
in het land van herkomst wel duidelijk wordt. De leden van de fractie van
het CDA vragen waarop de termijn van een jaar is gebaseerd? Wijst de huidige
praktijk niet uit dat duidelijkheid over de situatie in een land van herkomst
veelal niet binnen een jaar verkregen wordt?De periode van een jaar is gebaseerd op dezelfde periode van een jaar
gedurende welke de beslistermijn op de aanvraag ingevolge het besluitmoratorium,
maximaal kan worden verlengd. Als na een jaar nog geen duidelijkheid bestaat
kan een nieuwe aanvraag worden gedaan.De leden van de fractie van GroenLinks vragen hoe zal worden omgegaan
met omstandigheden die zich hebben gewijzigd tussen de uitspraak van de rechter
en de feitelijke uitzetting? Dit lid biedt de mogelijkheid de opvang nog een
jaar te laten voortduren. Aan welke criteria denkt de minister? Indien een
uitgeprocedeerde asielzoeker uit een land waarvoor een besluitmoratorium is
afgekondigd inmiddels ongewenst is verklaard vanwege zijn illegaal verblijf,
kan hij wel aanspraak maken op lid 4 en 5? Zo nee, waarom niet? Zo ja, zal
dan ook de ongewenstverklaring worden ingetrokken? Wat is de consequentie
hiervan indien de asielzoeker na dat jaar om beleidsmatige redenen
niet uitzetbaar is? Waarom is hier geen verlengingsmogelijkheid ingebouwd?
Hoe wordt het bestuursorgaan geacht te handelen indien de asielzoeker om andere
redenen niet kan worden uitgezet, bijvoorbeeld vanwege medische of technische
redenen of omdat er een nieuwe aanvraag is ingediend op grond van nieuwe feiten
of omstandigheden?Zoals aangegeven in de memorie van toelichting en zoals blijkt uit de
hierboven gegeven antwoorden is in het vierde lid het uitstel vertrek beleid
neergelegd. Een ongewenst verklaarde vreemdeling heeft geen rechtmatig verblijf
in Nederland en kan om die reden uiteraard geen aanspraak maken op opvangvoorzieningen.
Er is niet voor een mogelijke verlenging van het jaar gekozen, omdat de verlenging
van de individuele beslistermijn op grond van het besluitmoratorium ook niet
kan worden verlengd.Om medische redenen kan van uitzetting worden afgezien op grond van artikel
62. Als betrokkene een nieuwe aanvraag indient op grond van nieuwe feiten
en omstandigheden zal deze in behandeling worden genomen. De hoofdregel dat
een tweede of volgende aanvraag geen nieuw recht op opvang creëert blijft
gehandhaafd. Ook indien slechts sprake is van technische beletselen dan zal
de betrokken vreemdeling niet in aanmerking komen voor opvangvoorzieningen.
In het hernieuwde terugkeerbeleid heeft de vreemdeling een eigen verantwoordelijkheid
Nederland te verlaten.Voor het antwoord op de vraag van de leden van de fractie van GroenLinks,
of beroep open staat tegen de intrekking van het besluit, bedoeld in artikel
43, vierde lid, verwijzen wij kortheidshalve naar het algemeen deel (paragraaf 6.5.1)
op een vraag van de leden van de SGP-fractie. Kort gezegd staat beroep open,
maar is het zeer de vraag of daarvan veelvuldig gebruik zal worden gemaakt.
Het eventuele beroep kan worden behandeld met toepassing van hoofdstuk 7,
afdeling 3. Artikel 77, eerste lid, laat daartoe ruimte.Aan sprongberoep, zoals dat mogelijk is tegen het besluitmoratorium, bestaat
naar onze mening geen behoefte, zeker niet in de gevallen waarin toepassing
van artikel 43, vierde lid samenhangt met het instellen van het besluitmoratorium.
De uitkomst van het beroep tegen het besluitmoratorium zal bepalend zijn voor
de uitkomst van het beroep tegen het besluit, bedoeld in artikel 43, vierde
lid.Ten slotte antwoorden wij deze leden, dat het niet gebruikelijk is om
besluiten in plaats van algemeen verbindende voorschriften aan het parlement
ter goedkeuring voor te leggen en wij daarom hiervan hebben afgezien in het
wetsvoorstel.HOOFDSTUK 4. TOEZICHT EN UITVOERINGArtikel 44De leden van de fracties van CDA en SGP merken terecht op, dat in artikel
44 niet is opgenomen dat de ambtenaren van de Koninklijke marechaussee (Kmar)
hun taak uitoefenen onder leiding van de Bevelhebber.Wij antwoorden deze leden, dat het wetsvoorstel daarin niet verschilt
van de huidige wet, waarbij terzake nooit van onduidelijkheid is gebleken.
In artikel 45 worden de ambtenaren belast met de grensbewaking tevens aangewezen
als ambtenaren belast met het toezicht op vreemdelingen. Voor alle duidelijkheid
is daarbij opgenomen dat ook het toezicht dat door de ambtenaren belast met
de grensbewaking kan worden uitgeoefend, onder leiding van de Bevelhebber
wordt uitgeoefend.De leden van de CDA-fractie verzoeken om een uiteenzetting van de procedure
inzake vreemdelingen die illegaal in Nederland worden aangetroffen in bijvoorbeeld
een vrachtauto waarin zij zich verborgen hielden voor de Nederlandse autoriteiten
en die kort daarvoor de grens met Nederland is gepasseerd, waarbij die vreemdelingen
vervolgens te kennen geven een asielverzoek te willen indienen. Hoe wordt
in dit verband omgegaan met het Verdrag van Dublin?In een dergelijk geval zal het asielverzoek in het Aanmeldcentrum worden
behandeld waarbij onze nationale wetgeving en de internationale verplichtingen
van toepassing zijn. Indien de asielaanvraag van betrokkene niet in behandeling
wordt genomen op basis van onze nationale wetgeving en internationale verplichtingen,
dan zal conform het Verdrag van Dublin een claim gelegd worden bij de lidstaat
die verantwoordelijk wordt geacht voor het in behandeling nemen van het asielverzoek.Het Verdrag van Dublin verbindt iedere lidstaat ertoe het asielverzoek
van elke vreemdeling dat aan de grens of op het grondgebied wordt ingediend,
in behandeling te nemen. Het asielverzoek wordt behandeld door een lidstaat,
die wordt aangewezen volgens de criteria van de artikelen 4 tot en met 8 van
het Verdrag van Dublin. Deze criteria zijn van toepassing in de volgorde waarin
ze voorkomen in de tekst. Het asielverzoek wordt door deze Staat behandeld
overeenkomstig zijn nationale wetgeving en zijn internationale verplichtingen.De vraag van de leden van GroenLinks of de AMvB van het tweede lid aan
het parlement ter goedkeuring wordt voorgelegd beantwoorden wij bevestigend.
Zoals ook in paragraaf 1.2.4 van het algemeen deel van deze nota is opgenomen
zijn wij voornemens om het ontwerp van het Vreemdelingenbesluit aan de Kamer
voor te leggen. Er is evenwel geen formele voorhangprocedure opgenomen in
artikel 44.Verder vragen deze leden aan welke voorzieningen de minister denkt bij
het tweede lid onder a en of hierin ook het regime wordt bepaald. Deze leden
vragen eveneens wat de stand van zaken is inzake de studie naar het regime
voor vrijheidsbeneming en vreemdelingenbewaring.Bij de voorzieningen in het tweede lid onder a moet met name gedacht worden
aan het instellen van doorlaatposten en niet aan vormen van vrijheidsbeperking
of -ontneming aan de grens. Deze laatste maatregelen zijn apart geregeld in
artikel 6 van het wetsvoorstel.Tijdens het Algemeen Overleg van 3 maart 1999 hebben wij de Kamer toegezegd
de mogelijkheid te onderzoeken van een apart regime gebaseerd op de eigen
aard van de vreemdelingenbewaring, over vrijheidsbeneming in zijn algemeenheid
is niet gesproken. Wij streven er naar om deze notitie op korte termijn aan
de Tweede Kamer toe te zenden.De leden van de fractie van GroenLinks suggereren dat in geval van vreemdelingenbewaring
kan worden volstaan met «een ruimte waarin vreemdelingen worden vastgehouden
in alle opzichten gelijk zijn aan een Opvangcentrum, zij het dat het gesloten
is.» Wij willen in deze niet vooruit lopen op de nog aan de Kamer toe
te zenden notitie, maar willen reeds nu opmerken dat, alleen al vanuit beheersmatig
oogpunt, niet onverkort gesteld kan worden dat het «OC-regime»
van toepassing kan zijn op vreemdelingenbewaring.De leden van de fracties van de RPF en het GPV vragen waarom in dit kader
de douaneambtenaren niet zijn genoemd, in het bijzonder nu de aard van hun
werkzaamheden met zich meebrengt dat zij nogal eens op vreemdelingen zullen
stuiten. In antwoord op deze vraag verwijzen wij naar het aanhangsel van de
Handelingen nrs. 737 en 1103, vergaderjaar 1998–1999,
waarin is aangegeven dat de beëindiging van de douane activiteiten op
het gebied van grensbewaking onderdeel uitmaakt van de herschikking van taken
op het gebied van de Schengen-conforme personencontroles aan de buitengrenzen.
Indien douaneambtenaren bij hun werkzaamheden stuiten op vreemdelingen zullen
zij de bevoegde toezichtambtenaren moeten informeren.Artikel 46De leden van de CDA-fractie vragen waaruit de in het regeerakkoord opgenomen
en in dit artikel vertaalde bepaling inzake de verruiming van de aanwijzingsbevoegdheid
van de Minister van Justitie, voortvloeit.Deze aanwijzingsbevoegdheid vloeit voort uit de gezagsrelatie van de verantwoordelijke
bewindspersoon tot met de uitvoering van de Vreemdelingenwet belaste, maar
niet onder zijn beheer ressorterende diensten. Indien naar het oordeel van
de verantwoordelijke bewindspersoon de bij de Vreemdelingenwet aan die diensten
opgedragen taken niet adequaat uitgevoerd worden, waarbij als oorzaak is aan
te wijzen de bedrijfsvoering dan wel het gekozen werkproces, dan dient de
mogelijkheid te bestaan om door middel van het geven van een aanwijzing de
gezagsrelatie daadwerkelijk in te vullen.De in het tweede lid opgenomen aanwijzingsbevoegdheden zijn ook in de
huidige Vreemdelingenwet opgenomen. Deze algemene aanwijzingen hebben het
karakter van beleidsregels. Indien dergelijke aanwijzingen, zoals gevraagd
door de leden van de fractie van het CDA, mogelijk ingrijpende gevolgen hebben
voor de bedrijfsvoering en de financiële investeringen bij de regionale
politiekorpsen en Koninklijke marechaussee wordt overleg gevoerd met de beheerders
van deze diensten. Artikel 48Wij verwijzen de verschillende fracties voor de vragen over het criterium
«redelijk vermoeden van illegaal verblijf» naar paragraaf 5.1.
van het algemeen deel van deze nota.De lezing van de leden van de PvdA-fractie dat uit artikel 48, vijfde
lid, zou voortvloeien dat ambtenaren belast met grensbewaking en vreemdelingentoezicht
bevoegd zijn om staande gehouden personen aan
hun kleding, lichaam of hun zaken te onderzoeken is niet juist. Het vijfde
lid van artikel 48 heeft alleen betrekking op opgehouden personen. Daarmee
is naar onze mening tevens antwoord gegeven op de vraag van de leden van de
fractie van de PvdA welke bevoegdheden bij ophouding gelden. Het doelcriterium
van de fouilleringsbevoegdheid van het vijfde lid, in antwoord op de vraag
van de fractie van GroenLinks en SGP, is de vaststelling van de identiteit,
nationaliteit en verblijfsrechtelijke positie van vreemdelingen. Dit volgt
uit de plaats van dit lid in artikel 48.De leden van de VVD-fractie vragen waarop de 48 uur in het vierde lid
is gebaseerd en of deze in het algemeen voldoende is.De 48 uur dateert van de totstandkoming van de Vreemdelingenwet 1965 en
is gebaseerd op de toentertijd gehanteerde termijnen voor inverzekeringstelling
in het kader van de strafvordering.Verder vraagt de VVD-fractie om een nadere motivering waarom het voorstel
van de Raad van Hoofdcommissarissen om de bevoegdheid ingevolge artikel 48
lid 5 om opgehouden personen aan kleding of lichaam te onderzoeken, uit te
breiden tot staande gehouden personen, is afgewezen. Het voorstel van de Raad van Hoofdcommissarissen is niet overgenomen omdat
wij het niet wenselijk achten dat vreemdelingen in het kader van het vreemdelingentoezicht
op straat worden gefouilleerd. Als de identiteit of verblijfsrechtelijke positie
niet op straat kan worden vastgesteld kan de vreemdeling worden overgebracht
naar een plaats van verhoor alwaar hij gefouilleerd kan worden. Wij achten
de kans gering dat eventuele bewijsstukken in de periode van overbrenging
wegraken zodat dat geen reden zou mogen zijn (uitgebreid) op straat te fouilleren.De leden van de CDA-fractie vragen of de regering het zich in de praktijk
voordoende knelpunt onderkent inzake niet rechtmatig in Nederland verblijvende
vreemdelingen die aan het eind van een strafrechtelijk traject vanuit een
huis van bewaring moeten worden overgebracht naar een vreemdelingendienst
teneinde hen in bewaring te stellen, in verband met het feit dat in een huis
van bewaring geen ambtenaren van een vreemdelingendienst werkzaam zijn die
betrokkene staande kunnen houden. Zij vragen in dat verband of het geen aanbeveling
verdient om, analoog aan artikel 54 Sv., in de wet de bepaling op te nemen
dat de korpschef dan wel de hulpofficier van justitie de bevoegdheid heeft
de overbrenging van de vreemdeling naar een door hem te bepalen plaats van
verhoor te bevelen indien de vreemdeling niet behoort tot de categorieën
bedoeld in artikel 8 aanhef a tot en met e. Verder vragen deze leden of de
beheerder van de inrichting niet tegelijkertijd de verplichtingopgelegd zou moeten krijgen de vreemdeling in zijn inrichting op
te houden tot hij wordt overgebracht naar een plaats van verhoor.Wij merken op dat wij bekend zijn met knelpunten rondom het overgaan van
strafrechtelijke detentie naar vreemdelingenbewaring en dat mogelijke oplossingen
reeds zijn onderzocht. Zo biedt het rapport Vreemdelingen in de Strafrechtketen
(VRIS) de nodige aanknopingspunten om genoemde problematiek te bestrijden.
Daarnaast heeft de Dienst Justitiële Inrichtingen onderzocht in hoeverre
reeds ten tijde van de strafrechtelijke detentie gestart kan worden met het
proces ter vaststelling van identiteit en nationaliteit teneinde vreemdelingenbewaring
zoveel mogelijk te voorkomen. Dit onderzoek, waarover nog geen finale besluitvorming
heeft plaatsgevonden, is uitgevoerd in het kader van de aan deze dienst opgelegde
bezuinigingstaakstelling.Over de implementatie van de aanbevelingen van de bovengenoemde onderzoeken
wordt de Kamer nog apart geïnformeerd. Wij streven er naar de Kamer nog
voor het paasreces te informeren.De leden van de CDA-fractie vragen of het klopt dat een later binnentreden
van een woning tegen de wil van de bewoner teneinde zaken te doorzoeken niet
mogelijk is als de betreffende persoon zich op de plaats van verhoor bevindt
en niet meer in de woning. Zij vragen verder of de mogelijkheid tot onderzoek
van zaken in de woning tijdens de staandehouding in de praktijk het voordeel
biedt dat dit materiaal kan opleveren waarmee met succes een identiteitsonderzoek
kan worden afgerond en dat een daaruit voortkomend voordeel kan zijn dat de
presentatie bij een diplomatieke vertegenwoordiging succesvoller kan zijn
en de duur van bewaring kan worden verkort. In dit verband vragen zij, evenals
de leden van de SGP-fractie, naar het standpunt van de regering over het voorstel
om in het vijfde lid meerdere momenten voor onderzoek – onder andere
gedurende staandehouding en bij het bezoeken van een woning – op te
nemen.De eerste vraag van de leden van de CDA-fractie beantwoorden wij bevestigend.
Wij hebben in paragraaf 40 van het nader rapport reeds aangegeven –
in reactie op een voorstel van de Raad van Hoofdcommissarissen – dat
wij de bevoegdheid om tijdens de ophouding zonder toestemming van
de persoon zaken in diens woning te onderzoeken niet in het wetsvoorstel willen
opnemen. Wij erkennen dat aan onderzoek van zaken in de woning voordelen kunnen
zijn verbonden in het licht van het identiteitsonderzoek en voorbereiding
van vertrek uit Nederland. Wij vinden het onderzoeken van zaken bij staandehouding
in een woning, nadat op rechtmatige wijze de woning is binnengetreden, echter
te vergaand. Ons inziens dient eerst op andere wijze getracht te worden de
identiteit, nationaliteit en verblijfsrechtelijke positie vast te stellen
en dient de vreemdeling in de gelegenheid te worden gesteld om deze bewijzen
over te leggen. Daarvoor is de procedure van artikel 48 met mogelijkheid tot
(verlengde) ophouding juist bedoeld. Deze naar onze mening zorgvuldige procedure
bevat meer waarborgen voor de vreemdeling dan een ongeclausuleerde bevoegdheid
om tijdens de staandehouding de woning te doorzoeken.Wij antwoorden de leden van de GroenLinks-fractie, dat wij geen aanleiding
zien om de beginselen van proportionaliteit en subsidiariteit in het wetsvoorstel
per artikel voor elk van de verschillende bevoegdheden uit te werken. De rechtmatigheid
van de bevoegdheidsuitoefening kan immers aan de rechter worden voorgelegd
(het zijn in de regel handelingen, die ingevolge artikel 70, derde lid, van
het wetsvoorstel aan de rechter voorgelegd kunnen worden). Het voorstel van
deze leden komt er op neer dat artikel 5:13 van de Awb in het wetvoorstel
nader wordt uitgewerkt. Dat is uit oogpunt van wetsystematiek niet gewenst:
met de Awb is de keuze gemaakt om onderwerpen die in de Awb worden geregeld
niet langer in de bijzondere wetten te regelen. Bovendien verwachten wij,
dat de toegevoegde waarde zeer gering zou zijn. De situaties waarin het criterium
dienstig zou moeten zijn, zijn zo verschillend, dat het criterium ook dan
een algemeen karakter zou krijgen.Artikel 49De leden van de CDA-fractie vragen of de thans geformuleerde uitbreiding
van de bestaande bevoegdheden van de Koninklijke marechaussee geheel tegemoet
komt aan haar wensen.Naar onze mening wordt met de voorgestelde uitbreiding in belangrijke
mate aan de – bij ons bekende – wensen van de Koninklijke marechaussee
(Kmar) tegemoet gekomen. Wij hebben, onder verwijzing naar paragraaf 40
van het nader rapport, evenwel niet besloten om de Bevelhebber van de Kmar
de bevoegdheid toe te kennen voor het in bewaring stellen van vreemdelingen.Op de vraag van de leden van de fracties van RPF en GPV, of de doorzoeking
van een voertuig gekoppeld is aan het onderzoek op de aanwezigheid van vreemdelingen,
antwoorden wij als volgt.Uit de taak van de ambtenaren vloeit voort, dat van deze bevoegdheid slechts
gebruik kan worden gemaakt, indien de ambtenaar een redelijk vermoeden heeft
dat met het vervoermiddel – kort gezegd – vreemdelingen worden
vervoerd. Ander onderzoek is niet mogelijk op grond van artikel 49 van het
wetsvoorstel.Artikel 50De leden van de CDA-fractie vragen voor welke periode de in het eerste
lid bedoelde reis- en identiteitspapieren kunnen worden ingenomen.In het Vreemdelingenbesluit zullen over het tijdelijk in bewaring nemen
van papieren nadere regels worden gesteld. Het gaat daarbij om een beschrijving
van de omstandigheden waaronder van deze bevoegdheid gebruik mag worden gemaakt.
Omdat deze omstandigheden verschillend zijn, bijvoorbeeld indien dit nodig
is voor de uitzetting van de persoon dan wel gedurende de tijd dat de persoon
rechtens van zijn vrijheid is beroofd, zal ook de periode van inname verschillen.
Daarom kan geen vast omschreven periode worden opgenomen in het Vreemdelingenbesluit.Artikel 51De vraag van de leden van de CDA-fractie of onder «woning»
ook een ruimte in een opvangcentrum wordt verstaan, beantwoorden wij bevestigend.Artikel 52In verband met de zinsnede in het tweede lid: «... te kennen geeft
Nederland te willen verlaten ...», verwijzen de leden van de CDA-fractie
naar hun opmerkingen inzake artikel 57.De leden van de fractie van GroenLinks vragen ten aanzien van het eerste
lid, onderdeel f, of de periodieke aanmelding ook zal doorlopen indien na
het verstrijken van de redelijke vertrektermijn de opvangvoorzieningen van
de uitgeprocedeerde asielzoeker zijn beëindigd. Zo niet, aan welke overtreding
denkt de regering dan bij artikel 65 lid 1 onderdeel a? Verder vragen deze
leden of het juist is dat uitgeprocedeerden momenteel geen periodieke meldingsplicht
hebben, op welke wijze de regering deze periodieke aanmelding vorm gaat geven
en of hierbij nog een individuele afweging plaatsvindt.Met betrekking tot de vraag van de leden van de fractie van GroenLinks,
of de periodieke aanmelding ook doorloopt indien na het verstrijken van de
redelijke vertrektermijn de opvangvoorzieningen zijn beëindigd van de
uitgeprocedeerde asielzoeker merken wij op dat deze vraag nauw samenhangt
met de door te voeren intensivering op het terrein van de ongewenstverklaring
in het kader van het vernieuwde terugkeerbeleid. Tijdens het debat over de
terugkeernotitie (TK 1998–1999, 26 646, nr. 1) op 20 september
1999 hebben wij toegezegd de Tweede Kamer schriftelijk te informeren over
de criteria voor ongewenstverklaring in het kader van het vernieuwde terugkeerbeleid,
alsmede over de wijze waarop in de praktijk invulling gegeven zal worden aan
deze beleidsintensivering, welke consequenties en eventuele kosten daaraan
verbonden voor de uitvoerende organisaties. Naar verwachting kan de Kamer
in februari van dit jaar hierover nader geïnformeerd worden.De leden van de fracties van RPF en GPV vragen of de verplichting ex artikel
52 ook omvat het meewerken aan DNA-onderzoek ter identificatie.De verplichting ex artikel 52 omvat niet het meewerken aan DNA-onderzoek
ter identificatie. DNA-onderzoek is geen bruikbare methode om de identiteit
van een persoon vast te stellen. DNA-onderzoek is uitsluitend bruikbaar ter
vaststelling van het bestaan van een biologische afstammingsrelatie tussen
twee of meer personen en bij forensisch onderzoek, waarbij door middel van
het afnemen van DNA-materiaal van een verdachte wordt vastgesteld of hij op
de plaats van het misdrijf is geweest en of hij lichamelijk contact met het
slachtoffer heeft gehad. Alleen in dit laatste geval kan een persoon verplicht
worden aan een DNA-onderzoek mee te werken. Artikel 53De leden van de fractie van GroenLinks vinden een scherpere afbakening
in de wettekst gepast omdat de huidige bepalingen een welhaast ongeclausuleerde
bevoegdheid impliceren, terwijl er sprake is van een schending van de privacy.
De huidige formulering biedt de mogelijkheid alles te onderzoeken gedurende
de gehele asielprocedure, op elk moment, zo vaak als een ambtenaar wil, zonder
concrete aanwijzingen met betrekking tot het doel van het onderzoek. Deze
leden vragen of voor de uitoefening van deze bevoegdheden criteria worden
uitgewerkt die bewerkstelligen dat er overeenkomstig de beginselen van proportionaliteit
en subsidiariteit wordt gehandeld. Tenslotte vragen deze leden of de inhoud
van de AMvB die voor de uitwerking van de Wet ongedocumenteerden is opgesteld,
nog het uitgangspunt blijft.Bij de beantwoording van de vragen bij artikel 48 hebben wij reeds aangegeven
geen aanleiding te zien om bij de verschillende bevoegdheden de beginselen
van proportionaliteit en subsidiariteit in het wetsvoorstel uit te werken.
Deze zijn naar onze mening reeds anderszins voldoende gewaarborgd. Verder
kunnen wij bevestigen dat de inhoud van de AMvB het uitgangspunt blijft.Artikel 53, tweede lidLos van de door deze leden gestelde vragen, stellen wij een aanpassing
van artikel 53, tweede lid voor bij nota van wijziging. Het gaat om de mogelijkheid
van fouilleren voorafgaand aan het indienen van de aanvraag. De bevoegdheid
tot het fouilleren ter ondersteuning van het onderzoek naar de aanvraag, zoals
geregeld in artikel 17b van de huidige wet, gaat er van uit dat de aanvraag
op dat moment reeds is ingediend. Sinds het najaar van 1998, is voorafgaand
aan de indiening van de aanvraag in het aanmeldcentrum het maken van een afspraak
voorgeschreven, om de instroom van aanvragen beter te kunnen behandelen. Hiermee
houdt artikel 17b van de huidige wet geen rekening. Omdat wij het wenselijk
achten in het belang van het onderzoek ook op het moment waarop de afspraak
wordt gemaakt tot fouillering over te kunnen gaan, stellen wij een aanvulling
voor in het tweede lid, waardoor de mogelijkheid van fouillering bestaat op
het moment waarop de afspraak wordt gemaakt. Indien tot fouillering wordt
overgegaan impliceert dat op generlei wijze dat de procedure een aanvang heeft
genomen. Voor dat moment kan immers slechts bepalend zijn het tijdstip waarop
de aanvraag wordt ingediend. Dat geldt evenzeer in het geval reis- of identiteitspapieren,
documenten of bescheiden zijn aangetroffen; deze kunnen pas vanaf het moment
van indiening van de aanvraag worden onderzocht.HOOFDSTUK 5: VRIJHEIDSBEPERKENDE MAATREGELENAlgemeenDe fracties van RPF en GPV vragen in hoeverre beleidswijzigingen worden
beoogd met de voorgestelde bepalingen.In onderhavig wetsvoorstel is, zoals reeds is aangekondigd in de Terugkeernotitie, –
in afwijking van de huidige wet – in artikel 57 expliciet de mogelijkheid
gecreëerd om vreemdelingen in bewaring te stellen op het moment dat alleen
nog de fysieke uitzetting moet plaatsvinden. In die zin is met de wetswijziging
een beleidswijziging beoogd. Ten aanzien van de overige bepalingen voorzien
wij geen andere toepassing dan op grond van de huidige wet. Op de wijziging
van artikel 57 wordt hieronder uitgebreid ingegaan. Artikel 54De leden van de CDA-fractie vragen – naar aanleiding van het feit
dat in het nader rapport wordt opgemerkt dat slechts bij hoge uitzondering
gebruik zal worden gemaakt van de in het eerste lid bedoelde bevoegdheid –
aan welke hoge uitzonderingen hier moet worden gedacht, terwijl de leden van
de fractie van GroenLinks vragen aan welke vrijheidsbeperkende maatregelen
de minister denkt.Voorts vraagt laatstgenoemde fractie naar het onderscheid tussen de maatregelen
bij onderdeel a en onderdeel b en naar de noodzaak om houders van een vergunning
voor bepaalde tijd te onderwerpen aan een vrijheidsbeperkende maatregel. Ook
vragen zij wat wordt bedoeld met het belang van de openbare orde.In de praktijk zal in individuele gevallen slechts van de mogelijkheden
die artikel 54 biedt gebruik worden gemaakt indien het wettelijk niet mogelijk
is op andere gronden vrijheidsbeperkende maatregelen op te leggen en de beschikbaarheid
van de vreemdeling toch gewenst is. Een maatregel waaraan gedacht kan worden,
zo beantwoorden wij de vraag van de leden van de fractie van GroenLinks, is
bijvoorbeeld een verbod om zich buiten een bepaalde gemeente te bevinden in
combinatie met een meldplicht.Artikel 55AlgemeenNaar aanleiding van de vraag van de leden van de fractie van het CDA om
verduidelijking van de toelichting is gebleken van een fout in de een na laatste
zin. Bedoeld was: «De mogelijkheid om hiertoe over te gaan bestaat ook
indien de beschikking waarbij de aanvraag is afgewezen nog niet onherroepelijk
is dan wel indien het beroep de werking van die beschikking opschort».De leden van de fractie van Groen Links vragen naar het regime en de voorzieningen
bij de aangewezen ruimte en benadrukken dat de ruimte niet het karakter moet
krijgen van een gevangenis. De vrijheidsbeneming zou zich moeten beperken
tot het doel van de maatregel, namelijk de mogelijkheid van uitzetting behouden.
Verder vragen deze leden of de notitie inzake het regime bij vrijheidsbeneming
en vreemdelingenbewaring spoedig tegemoet kan worden gezien.De vrijheidsbeperkende maatregelen worden nu in de regel in een opvangcentrum
ten uitvoer gelegd en vertonen niet in het minst gelijkenis met een gevangenis.
Het wetsvoorstel brengt hierin geen verandering. De aan de Kamer toegezegde
notitie inzake het regime bij vreemdelingenbewaring onderzoekt de mogelijkheden
of binnen de huizen van bewaring voor vreemdelingenbewaring een versoepeling
van het heersende regime tot de mogelijkheden behoort. De notitie heeft geen
betrekking op vrijheidsbeperkende maatregelen.Tweede lidDe leden van de VVD-fractie vragen naar de achtergrond van de bepaling
dat op aanvraag van de vreemdeling een andere ruimte of plaats kan worden
aangewezen.Deze bepaling – die is overgenomen uit de huidige wet – richt
zich primair op het houden van zicht op de betrokken vreemdelingen en niet
op het toepassen van enige vorm van vrijheidsberoving. Deze doelstelling wordt
in de praktijk gerealiseerd doordat de vreemdeling zich twee keer per dag moet melden bij de vreemdelingendienst. Bij de tenuitvoerlegging
van die meldingsplicht wordt de vreemdeling niet verder beperkt dan wordt
gevorderd door het doel van deze maatregel. Daarom heeft hij de mogelijkheid
om voor deze dagelijkse melding een andere ruimte of plaats aan te vragen.
In de praktijk blijkt deze mogelijkheid in een behoefte te voorzien en geen
problemen op te leveren voor het beschikbaar houden van de vreemdeling.Derde lidDe fractie van GroenLinks vraagt of de minister erkent dat met het derde
lid de mogelijkheden om een asielzoeker zijn vrijheid te ontnemen aanzienlijk
zijn verruimd. Onder de huidige wet is er – zo stellen zij op grond
van artikel 18b – een dubbele waarborg voor een zorgvuldig gebruik van
de vrijheidsbeneming, namelijk de termijn waarbinnen het asielverzoek moet
zijn afgewezen en de grond waarop de afwijzing is gebaseerd. De minister maakt
het nu mogelijk voor alle afgewezen asielzoekers, en beperkt het niet meer
tot de kennelijk ongegronde en niet-ontvankelijke asielverzoeken. Dat bevreemdt
genoemde leden, nu deze gronden allemaal zijn opgesomd bij artikel 29 lid
2. Hun vraag is waarom de minister de dubbele waarborg niet heeft behouden
en naast de eis van de termijn van vier weken, ook de eis van de verwijzing
in de afwijzing naar artikel 29 lid 2 opgenomen.De vraag of de regering erkent dat met het derde lid de mogelijkheden
om een asielzoeker zijn vrijheid te ontnemen aanzienlijk zijn verruimd, beantwoorden
wij in die zin bevestigend dat met de voorgestelde wettelijke systematiek
een beperking tot kennelijk ongegronde en niet-ontvankelijke asielverzoeken
niet meer mogelijk is. Een expliciete verwijzing naar artikel 29, tweede lid,
achten wij niet nodig omdat hetgeen in dat artikellid is verwoord besloten
ligt in de beoordeling van de asielaanvraag. Wel zijn wij tot het inzicht
gekomen dat de in het derde lid genoemde termijn van 4 weken te kort is gelet
op de invoering van de voornemenprocedure. In het kader van deze voornemenprocedure,
zal de vreemdeling in de regel een termijn van vier weken worden gegeven voor
het opstellen van zijn zienswijze op de voorgenomen afwijzende beschikking.
Wij verwijzen hiervoor naar paragraaf 6.4 van het algemeen deel van deze
nota. Om te voorkomen dat deze bepaling, gelet op de duur van de voornemenprocedure,
in de praktijk buiten toepassing dient te blijven is het naar onze mening
noodzakelijk om deze termijn aan te passen. Omdat wij aan de andere kant geen
afbreuk willen doen aan de waarborgen voor de vreemdeling stellen wij in de
nota van wijziging voor om deze termijn te verruimen tot 8 weken.Artikel 57AlgemeenDe leden van de VVD opperen dat de mogelijkheid moet worden gecreëerd
om een criminele vreemdeling die niet meewerkt aan de vaststelling van zijn
identiteit in bewaring te stellen.De VVD stelt hierbij dat een dergelijke bevoegdheid in de Verenigde Staten
een vanzelfsprekendheid is.Ons inziens kan het feit dat een bepaalde bevoegdheid in een ander land
een vanzelfsprekendheid is, zonder verdere onderbouwing, geen argument zijn
om de bevoegdheid hier te lande eveneens in te voeren. Bovendien zijn wij
van mening dat er op dit moment voldoende mogelijkheden bestaan om een vreemdeling
in bewaring te stellen. Indien een vreemdeling een strafbaar feit begaat,
of daar van verdacht wordt, biedt het strafrecht de mogelijkheid
de vreemdeling in bewaring te stellen. Indien een vreemdeling op basis van
artikel 57 van het wetsvoorstel in vreemdelingenbewaring is geplaatst kan
deze, ingevolge jurisprudentie van de Rechtseenheidkamer, langer dan 6 maanden
duren ingeval de vreemdeling het onderzoek naar de vaststelling van de identiteit
en nationaliteit frustreert. Wij willen er nogmaals op wijzen dat het voorkomen
van vreemdelingenbewaring na strafrechtelijke detentie een hoge prioriteit
heeft en verwijzen terzake naar het hiervoor aangekondigde VRIS-rapport en
het onderzoek van de Dienst Justitiële Inrichtingen, waarvan de conclusies
de Kamer voor het paasreces zullen worden aangeboden.Eerste lidMet de zinsnede «met het oog op uitzetting» wordt, in antwoord
op een vraag van de leden van de fractie van GroenLinks, bedoeld dat een vreemdeling
in bewaring kan worden gesteld indien er een reëel uitzicht bestaat op
uitzetting.Tweede lidDe leden van de fracties van PvdA, GroenLinks en de SP hebben bezwaren
tegen de verruiming neergelegd in artikel 57, tweede lid. De leden van de
fracties van VVD, CDA, RPF en GPV vragen nader aan te geven wat men zich concreet
moet voorstellen inzake de toepassing van het tweede en derde lid van dit
artikel.Wij verwijzen hiervoor naar de Terugkeernotitie waarin is aangegeven dat
het thans in de praktijk veelvuldig voorkomt dat de vreemdeling zich rond
de dag van de uitzetting fysiek daaraan onttrekt. Om dit tegen te gaan achten
wij het noodzakelijk het bedoelde tweede lid in te voegen. Overigens is deze
vorm van bewaring gezien zijn doel beperkt tot een periode van maximaal vier
weken.Wij zijn het niet eens met de leden van de fractie van de PvdA dat de
suggestie wordt gewekt dat vreemdelingen die nietmeewerken
aan hun uitzetting er beter aan toe zijn dan vreemdelingen die wel meewerken aan hun uitzetting. In de eerste plaats is het niet
zo dat iedere vreemdeling die meewerkt aan zijn uitzetting en deze nog slechts
feitelijk moet plaatsvinden, in bewaring wordt gesteld en ten tweede is het
zo dat een vreemdeling die niet meewerkt aan zijn uitzetting conform artikel
57 in vreemdelingenbewaring kan worden geplaatst. Zoals bekend is er aan de
duur van die laatste grond voor vreemdelingenbewaring geen wettelijk maximum
gebonden.De leden van de fractie van GroenLinks voeren nog aan dat het vastzetten
van bovengenoemde groep vreemdelingen niet valt te rijmen met de prioriteit
die de regering legt bij het in bewaring stellen van criminele vreemdelingen.Het bestrijden van de overlast die veroorzaakt wordt door (illegale) vreemdelingen
blijft een prioriteit voor deze regering. Dat laat echter onverlet dat wij
van mening zijn dat het van het grootste belang is een effectief terugkeerbeleid
te voeren. Het hierboven besproken instrument is volgens ons onmisbaar ter
bestrijding van de illegaliteit en ter bevordering van de terugkeer. Zoals
reeds eerder aangegeven zal inbewaringstelling niet standaardmatig plaatsvinden,
altijd zal een afweging gemaakt worden tussen het belang van de vreemdeling,
bij het in vrijheid blijven en het algemeen belang, dat inbewaringstelling
vordert. Wel zijn wij gevoelig voor de kritiek van de Kamer op het feit dat (reguliere)
vreemdelingen die reeds legaal in ons land hebben verbleven ten onrechte worden
getroffen door bovengenoemde regeling. Derhalve hebben wij besloten het tweede
lid in de nota van wijziging te wijzigen. Wij stellen voor dat deze bewaringsgrond
alleen kan worden toegepast op vreemdelingen die illegaal in Nederland verblijven
en personen die een afwijzende beslissing hebben gekregen op hun aanvraag
tot het verlenen van een verblijfsvergunning en niet op personen die eerder
op grond van artikel 8, onder a tot en met e, en onder m, rechtmatig in Nederland
hebben verbleven.De leden van de SGP-fractie vragen zich af welke mogelijkheden er zijn
om een criminele illegale vreemdeling die hardnekkig niet meewerkt aan het
identiteitsonderzoek en die om die reden nog niet kan worden uitgezet, langdurig
in bewaring te stellen. Ook vragen zij hoe kan worden voorkomen dat de bedoelde
illegaal na die vier weken gewoon opnieuw in het criminele circuit kan verdwijnen.Betreffende artikel 57 leden 2 en 3, vrezen deze leden dat die bepalingen
als negatief gevolg kunnen hebben dat nog minder uitgeprocedeerde asielzoekers
dan nu zich bij de vreemdelingendiensten zullen melden, gezien het feit dat
de premie op het vrijkomen van de benodigde reisdocumenten is dat de vreemdeling
in bewaring gezet en vervolgens uitgezet kan worden. Alleen degenen die echt
gemotiveerd zijn voor terugkeer zullen zich dan nog melden. Deze leden vragen
of de regering het hiermee eens is.In antwoord hierop merken wij het volgende op. Een illegale vreemdeling
die een strafbaar feit pleegt of daarvan wordt verdacht belandt in het strafrechtelijke
traject en kan indien een veroordeling volgt in strafrechtelijke bewaring
worden gesteld. Wij verwijzen verder naar onze eerdere opmerkingen over het
VRIS-rapport en het door DJI uitgevoerde onderzoek naar de mogelijkheden om
reeds ten tijde van de strafrechtelijke detentie met het onderzoek ter vaststelling
van de identiteit en nationaliteit te starten. Criminele illegale vreemdelingen
kunnen, indien voldaan is aan de voorwaarden van artikel 57 in vreemdelingenbewaring
worden gesteld. In beginsel is aan deze bewaring geen wettelijke maximum termijn
verbonden. De opmerking dat de vreemdeling na vier weken weer in de illegaliteit
verdwijnt is naar onze mening ongegrond. Immers zoals reeds gezegd is er geen
wettelijke maximumtermijn gesteld aan vreemdelingenbewaring. Verder verwijzen
wij naar onze brief van 15 februari jongstleden aan de Kamer waarin wij zijn
ingegaan op de motie van het lid Middel over criminele illegalen (TK 1999–2000,
19 637, nr. 464).De leden van de CDA-fractie vragen hoe in verband met het derde lid zeker
wordt gesteld dat een vreemdeling «zodra hij te kennen
geeft Nederland te willen verlaten en hiertoe voor hem ook gelegenheid
bestaat» ook daadwerkelijk Nederland zalverlaten.
Ook de leden van de fracties van RPF en GPV vragen hoe wordt omgegaan met
deze bepaling en hoe een dergelijke uitlating van de vreemdeling wordt getoetst.In gevallen waarin de vreemdeling te kennen geeft Nederland te willen
verlaten en hiertoe voor hem ook de gelegenheid bestaat wordt in de praktijk
in de regel als volgt gehandeld: ter zekerstelling van het vertrek worden
reisdocumenten (paspoort, vliegtickets, e.d.) ingenomen en op de luchthaven
Schiphol weer ter beschikking gesteld. De vreemdeling vertrekt aldus onder
toezicht.De leden van de fractie van het CDA vragen naar een indicatie van de in
het kader van het Vreemdelingenbesluit te treffen voorziening voor de problematiek
van de «omzetting van de bewaring». De mogelijkheden hiertoe zijn onderwerp van nadere studie. De uitkomsten
van dit onderzoek zullen worden opgenomen in het Vreemdelingenbesluit dat
in concept aan de Kamer zal worden voorgelegd. Derde lidNaar aanleiding van het derde lid vragen de leden van de fractie van GroenLinks
of de minister bewaring rechtmatig acht indien een vreemdeling aantoonbaar
heeft medegewerkt aan zijn terugkeer, maar de autoriteiten van het land van
herkomst niettemin weigeren papieren te verstrekken. Als hij deze niet rechtmatig
acht, geven zij in overweging dit lid uit te breiden met een dergelijke grond.Wij achten een toevoeging van een dergelijke grond niet nodig. Inbewaringstelling
vindt slechts plaats «ter fine van uitzetting». De ratio van de
vreemdelingenbewaring is de uiteindelijke uitzetting. Indien reeds van tevoren
duidelijk is dat het vasthouden van de vreemdeling niet zal leiden tot die
uitzetting zal geen inbewaringstelling worden gevorderd. Immers inbewaringstelling
vindt slechts plaats indien er een reëel zicht op uitzetting is.Vierde lidHet vierde lid is voor de leden van de fractie van GroenLinks aanleiding
voor de vraag of een bevel tot bewaring bij eenzelfde persoon steeds opnieuw
kan worden gegeven, zodat feitelijk de vreemdeling vast blijft zitten. Zij
vragen welke waarborgen er zijn die kunnen voorkomen dat een vreemdeling,
wiens ambassade uiterst traag de aanvraag om reisdocumenten afhandelt, telkens
weer op deze grond wordt opgepakt en vastgehouden. Verder vragen de leden
van de CDA-fractie wat er gebeurt als binnen die vier weken de door de diplomatieke
vertegenwoordiging in het vooruitzicht gestelde vervangende reisdocumenten
nog niet aanwezig zijn.Wij nemen aan dat de vraag van de fractie van GroenLinks betrekking heeft
op de toepassing van het tweede lid van artikel 57. De vrees van de fractie
van GroenLinks in deze is naar onze mening onterecht. Een vreemdeling zal
pas op deze grond in bewaring worden gesteld op het moment dat zijn fysieke
verwijdering zeer nabij is. Een herhaaldelijk bevel tot bewaring is niet noodzakelijk
aangezien de maximumtermijn van vier weken voldoende is om de benodigde documenten
te verkrijgen. Immers als dit niet het geval was, dan was het moment van fysieke
verwijdering nog niet zeer nabij en zou inbewaringstelling (nog) niet noodzakelijk
zijn. Als toch mocht blijken dat binnen die vier weken de door de diplomatieke
vertegenwoordiging in het vooruitzicht gestelde vervangende reisdocumenten
nog niet aanwezig zijn, wordt de bewaring opgeheven.Overigens kan de vreemdeling in beroep tegen de beslissing tot inbewaringstelling
en vindt er een automatische rechterlijke toets plaats binnen tien dagen na
inbewaringstelling.De leden van het CDA vragen waarop de termijn van vier weken, waarna de
bewaring in de aangegeven gevallen wordt opgeheven, is gebaseerd.Met deze termijn die reeds wordt gehanteerd sinds 1965 en is overgenomen
uit de bestaande wetgeving, wordt voor vreemdelingen die in bewaring zijn
gesteld op grond van het eerste lid, onder b, gewaarborgd dat binnen vier
weken op de aanvraag wordt beslist, bij gebreke waarvan de bewaring dient
te worden opgeheven. Deze termijn dient er dus toe de onzekerheid voor de
vreemdeling over de uitkomst van de procedure zo kort mogelijk te laten zijn.
Om vergelijkbare redenen is deze termijn in het voorliggende
voorstel eveneens van toepassing op bewaring op grond van het tweede lid.Artikel 58De leden van de CDA-fractie vragen waarom in dit artikel sprake is van
een «kan-bepaling» inzake de mogelijkheid van verhaal van de kosten
van bewaring op de vreemdeling of degene die het wettelijk gezag over hem
uitoefent. Zij vragen waarom deze mogelijkheid is genomen en of onder de huidige
wet kosten van bewaring op de vreemdeling worden verhaald.Het ligt vooralsnog niet in de bedoeling om de kosten van bewaring te
verhalen op de vreemdeling of zijn wettelijk vertegenwoordiger. Het huidige
beleid zoals verwoord in de Vreemdelingencirculaire 1994 A6/9.14 blijft gehandhaafd.Voorts vragen deze leden of het wellicht aanbeveling verdient in de algemene
maatregel van bestuur de mogelijkheid op te nemen om aan de vreemdeling beperkingen
op te leggen (bijvoorbeeld inzake briefwisseling en telefoonverkeer) indien
het onderzoek wordt tegengewerkt door ongewenste contacten die leiden tot
afstemming van het vluchtverhaal of het wegmaken van documenten.Voor de beantwoording van deze vraag veroorloven wij ons een verwijzing
naar paragraaf 53 van het tweede deel van het nader rapport waarin wij
hebben aangegeven dat op de tenuitvoerlegging van de vreemdelingenbewaring
in een huis van bewaring de Penitentiaire beginselenwet van toepassing is.
Ingevolge die wet zijn beperkingen in de contacten met de buitenwereld mogelijk.
In de andere gevallen, bijvoorbeeld bij toepassing van artikel 55, zijn naar
onze mening beperkingen niet proportioneel ten aanzien van het te dienen doel.HOOFDSTUK 6. VERTREK, UITZETTING EN ONGEWENSTVERKLARINGArtikel 59AlgemeenDe leden van de GroenLinks-fractie vragen of de minister zich ervan bewust
is dat van een asielzoeker die nog geen onherroepelijke negatieve beslissing
op zijn asielverzoek heeft ontvangen, niet mag worden verlangd dat hij zich
wendt tot de autoriteiten van zijn land van herkomst. Tenslotte is de kans
nog aanwezig dat bepaald zal worden dat deze autoriteiten zijn vervolgers
zijn, voor wie hij terecht bescherming in Nederland heeft gezocht. Een confrontatie
met deze autoriteiten hoeft niet alleen gevolgen te hebben voor zijn persoon,
maar ook voor zijn in het land achtergebleven familieleden. Hun vraag is of
de minister dit risico, dat ook door de UNHCR naar voren is gebracht onderschrijft.
Dit commentaar geldt eveneens voor artikel 61 lid 3.Indien de minister het belang hiervan onderschrijft, verzoeken de leden
van de fractie van GroenLinks de minister aan te geven welke medewerking aan
de voorbereiding van het vertrek dan kan worden gevorderd en hoever de inspanningsverplichting
van de asielzoeker gaat. Hun vraag is of hierbij voldoende rekening wordt
gehouden met de mogelijkheden van de vreemdeling en de consequenties die hij
voorziet voor zijn familieleden indien hij hun medewerking nodig heeft voor
de verkrijging van documenten uit zijn land van herkomst. Ook vragen genoemde
leden of de criteria zoals uitgewerkt door de commissie Van Dijk hierbij nog
van toepassing zijn. Tenslotte vragen deze leden naar de consequenties
van het niet of onvoldoende meewerken aan het vertrek tijdens de procedure.Onder verwijzing naar eerder overleg dat met de Kamer is gevoerd in het
kader van de Wet ongedocumenteerden en de notitie terugkeerbeleid benadrukken
wij dat de vreemdeling zelf primair verantwoordelijk is voor zijn vertrek
en het eventueel verkrijgen van (reis)documenten. Desgewenst zal de Nederlandse
overheid een vreemdeling hierbij ondersteuning verlenen. Aangezien de vreemdeling
al vroegtijdig in de procedure wordt gewezen op de mogelijke uitkomsten van
de toelatingsprocedure en de consequenties die verbonden zijn aan een afwijzende
beslissing, wordt van hem verwacht dat hij zich reeds na een eerste negatieve
beschikking inspanningen getroost om bijvoorbeeld reis- en identiteitsdocumenten
te verkrijgen. Overigens is ook deWet ongedocumenteerden
al een signaal dat een vreemdeling, reeds bij binnenkomst, dient te beschikken
over documenten waaruit zijn identiteit blijkt. Het is dus juist dat ook van
die vreemdelingen die nog niet volledig zijn uitgeprocedeerd wordt verwacht
dat zij zich inspannen om vervangende reisdocumenten te verkrijgen. Dit betekent
echter niet persé dat de vreemdeling zich dient te wenden tot de autoriteiten
van het land van herkomst. Hij kan ook bijvoorbeeld via familieleden in het
land van herkomst trachten documenten te verkrijgen waaruit zijn identiteit
blijkt. Verder wordt de vreemdeling ondersteuning aangeboden. Bij deze ondersteuning
kan gedacht worden aan bemiddeling bij het verkrijgen van reisdocumenten (indien
noodzakelijk) en deelname aan op terugkeer gerichte cursussen. Tevens zal
de Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) in staat worden gesteld
haar activiteiten op regionaal niveau gestalte te geven teneinde de betrokken
vreemdeling de IOM-terugkeerregeling aan te bieden.Het nieuwe terugkeerbeleid wijkt af van de adviezen van de Commissie van
Dijk. Nu de vreemdeling primair verantwoordelijk is voor zijn terugkeer en
het objectieve criterium «buiten schuld» wordt ingevoerd, is het
zogenoemde «meewerkcriterium» komen te vervallen. Onder het vernieuwde
terugkeerbeleid wordt van de vreemdeling zelf in een eerder stadium van de
toelatingsprocedure verwacht dat noodzakelijke stappen worden gezet om na
de negatieve beslissing op zijn verzoek om toelating binnen een uiterlijke
termijn van vier weken na die beslissing Nederland daadwerkelijk te hebben
verlaten. Is dit laatste niet het geval dan eindigt de verantwoordelijkheid
van de Nederlandse overheid en zal worden overgegaan tot beëindiging
van de voorzieningen.Derde lidDe leden van de fracties van RPF en GPV vragen op welke handelingen het
klachtrecht ex artikel 9:1 Awb precies van toepassing is. Verder vragen zij
of het klachtrecht ook van toepassing is op de handelingen van de IND en zo
ja, hoe zinvol dat is nu aan de andere kant de bezwaarprocedure is afgeschaft.Het toepassingsbereik van artikel 9:1 Awb is onder het wetsvoorstel gelijk
aan die onder de huidige wet. Het klachtrecht heeft geen betrekking op besluiten
of beschikkingen waartegen bezwaar of beroep mogelijk is.Artikel 60AlgemeenDe leden van de CDA-fractie vragen hoe de procedure is wanneer vreemdelingen
die illegaal in Nederland worden aangetroffen – bijvoorbeeld in een
vrachtauto waarin zij zich verborgen hielden voor de Nederlandse autoriteiten
en die kort daarvoor de grens met Nederland is gepasseerd – te
kennen geven een asielverzoek te willen indienen. Specifiek vragen zij hoe
in dit verband wordt omgegaan met het Verdrag van Dublin.Voor de beantwoording van deze vragen verwijzen wij deze leden naar hetgeen
hierover bij artikel 44 is opgemerkt.De leden van de fractie van GroenLinks vragen of een vreemdeling die niet
in staat is het land te verlaten, omdat hij geen papieren kan verkrijgen doordat
de autoriteiten van het land van herkomst of van het land waarnaar hij geacht
wordt te vertrekken niet meewerken of omdat er geen autoriteiten zijn waartoe
hij zich kan wenden, de mogelijkheid heeft rechtmatig in Nederland te verblijven
totdat er wel een mogelijkheid is om te vertrekken. Als dat niet zo is vragen
zij naar de consequenties van het niet kunnen vertrekken.Wij wijzen erop dat een vreemdeling ten aanzien van wie een negatieve
beslissing op zijn asielaanvraag is genomen de rechtsplicht heeft Nederland
te verlaten zodra hij niet meer rechtmatig verblijft en dat van hem wordt
verlangd zelfstandig zijn terugkeer te realiseren. Geeft de vreemdeling geen
gevolg aan zijn verplichting tot vertrek dan zullen de aan hem verstrekte
voorzieningen van overheidswege worden beëindigd. Hierop geldt slechts
een uitzondering voor vreemdelingen die kunnen aantonen dat zij buiten hun
schuld geen gevolg kunnen geven aan hun verplichting tot vertrek. Zij blijven
opvang behouden en kunnen in aanmerking komen voor een tijdelijke verblijfsvergunning.
Buiten hun schuld dient in dit verband beschouwd te worden als een objectief
criterium, te weten dat de vreemdeling niet in het bezit kan komen van een
document waarmee hij kan reizen. De vergunning zal worden verstrekt onder
beperking, dat wil zeggen dat indien terugkeer op een later moment toch gerealiseerd
kan worden, de vreemdeling alsnog geacht wordt terug te keren. Immers, ten
aanzien van deze vreemdelingen is vastgesteld dat zij niet voor verblijf in
aanmerking komen. Gelet op het feit dat geen landen bekend zijn die geen gevolg
geven aan hun volkenrechtelijke verplichting om eigen onderdanen terug te
nemen, is de groep die in aanmerking kan komen voor deze uitzondering van
zeer beperkte omvang. Om die reden komt – naar onze mening – slechts
die vreemdeling in aanmerking voor een dergelijke status van wie is vastgesteld
dat hij staatloos is en zijn toelating in een derde land niet gewaarborgd
is.De leden van de fractie van GroenLinks verzoeken om een vreemdeling die
hoger beroep heeft ingesteld en een verzoek bij de Afdeling heeft ingediend
om de behandeling van het hoger beroep in Nederland te mogen afwachten, de
kans te geven de behandeling van het verzoek om de voorlopige voorziening
af te wachten omdat dit verzoek anders zonder betekenis is. Zij willen weten
op welke wijze dit wordt gegarandeerd nu het rechtmatig verblijf kennelijk
al is beëindigd voor de vreemdeling. Zij vragen zich af of dit recht
niet expliciet in de wet geregeld dient te worden, met bijbehorend recht op
voorzieningen en bij voorkeur voorafgaand aan de redelijke vertrektermijn.
Indien dit niet in de wet wordt opgenomen, zou de Afdeling verplicht zijn
binnen de redelijke vertrektermijn het verzoek om een voorlopige voorziening
te behandelen en zij vragen zich af of dat reëel is. De leden van GroenLinks
dringen daarom aan op een uitbreiding van het rechtmatig verblijf tot de behandeling
van het verzoek om een voorlopige voorziening hangende het hoger beroep.Wij hebben in de memorie van toelichting op bladzijde 86 reeds aangegeven
dat de vreemdeling in beginsel niet wordt uitgezet alvorens de rechter zich
heeft uitgesproken over het verzoek om voorlopige voorziening. Op deze regel
kan – net als nu het geval is – met name een uitzondering worden
gemaakt indien sprake is van een tweede verzoek om voorlopige
voorziening tenzij er sprake is van nieuw gebleken feiten en omstandigheden
die als deze bij de behandeling van het eerdere verzoek bekend waren geweest,
mogelijk tot een ander oordeel zouden hebben geleid.Het mogen afwachten van een voorlopige voorziening is gebaseerd op gentlemen's
agreement tussen bestuur en rechterlijke macht en is daarom niet in de wet
zelf neergelegd. Het verblijf van de vreemdeling wordt slechts rechtmatig
in de zin van artikel 8 indien de Afdeling het verzoek om een voorlopige voorziening
toewijst.Vierde lidGaarne krijgen de leden van de VVD-fractie een reactie van de regering
op lid 4 van artikel 60. Afzonderlijk bezwaar en beroep tegen de beslissing
om de vertrektermijn te bekorten tot minder dan vier weken is niet uitgesloten.
Het komt de leden van de VVD-fractie voor, dat dat wel het geval zou moeten
zijn.Anders dan de VVD-fractie hebben wij ervoor gekozen om de bezwaar- en
beroepsmogelijkheden niet te schrappen. Op die manier wordt een bevoegdheid
voor de bestuursrechter gecreëerd. Zouden de bezwaar- en beroepsmogelijkheden
wel zijn geschrapt dan zou de vreemdeling zich tot de burgerlijke rechter
kunnen wenden om de rechtmatigheid van het bekorten van de vertrektermijn
te laten toetsen.De leden van de fractie van GroenLinks vragen in welke gevallen de minister
de vertrektermijn zou willen verkorten. Hierbij wordt door de leden van genoemde
fractie aangedrongen op terughoudend gebruik van deze mogelijkheid, aangezien
vier weken al erg kort is om enigszins voorbereid terug te keren.Ingevolge artikel 60, vierde lid kan de vertrektermijn worden verkort
in het belang van de uitzetting of in het belang van de openbare orde. Gevallen
waarin bijvoorbeeld gedacht zou kunnen worden aan het verkorten van de vertrektermijn
in het belang van de uitzetting zijn die gevallen waarin documenten beschikbaar
zijn om de terugkeer te realiseren, maar waarbij de geldigheidsduur van die
documenten binnen de periode van vier weken zal verlopen. Voor wat betreft
de mogelijkheden om het vertrek voor te bereiden verwijzen wij naar onze hiervoor
gemaakte opmerkingen over het vernieuwde terugkeerbeleid.Artikel 61AlgemeenDe leden van de fracties van CDA, D66, RPF en GPV stellen enkele vragen
over de bevoegdheid tot uitzetting en de rechtsbescherming daartegen. In de
Memorie van toelichting hebben wij uiteengezet dat tegen de uitzetting als
regel geen afzonderlijke rechtsmiddelen openstaan. Het systeem van het wetsvoorstel
is immers, dat afwijzing van de aanvraag om toelating van rechtswege meebrengt,
dat de vreemdeling verplicht is binnen vier weken Nederland te verlaten, bij
gebreke waarvan hij kan worden uitgezet (vgl. de artikelen 25 en 43). Derhalve
zal de rechter de vraag of deze rechtsgevolgen (vertrekplicht en uitzetbaarheid)
rechtens aanvaardbaar zijn, moeten betrekken bij zijn beoordeling van de beschikking
waarbij de aanvraag is afgewezen. Uit het algemene uitgangspunt dat men –
behoudens hoger beroep – niet tweemaal hetzelfde geschil aan de rechter
kan voorleggen, volgt dan dat tegen de uitzetting niet nog eens afzonderlijk
beroep openstaat.Artikel 70, derde lid, doet aan het voorgaande niet af. Deze bepaling
stelt weliswaar beroep open tegen handelingen van een bestuursorgaan
ten aanzien van een vreemdeling als zodanig, maar het is vaste jurisprudentie
dat daaronder slechts rechtens relevante handelingen moeten worden verstaan.
Een uitzettingshandeling is als regel niet rechtens relevant, omdat zij slechts
de uitvoering behelst van de beschikking waarbij de aanvraag is afgewezen
en de rechtmatigheid van die handeling reeds is komen vast te staan door de
verwerping van het beroep tegen die beschikking.Dit ligt anders, indien de situatie ten tijde van de uitzetting zodanig
verschilt van die ten tijde van het rechterlijk oordeel over de beschikking
waarbij de aanvraag is afgewezen, dat niet meer kan worden gezegd dat de rechtmatigheid
van de uitzetting al is komen vast te staan. Dan kan een uitzettingshandeling
een rechtens relevante handeling worden, waartegen ingevolge artikel 70, derde
lid, beroep openstaat. In dat geval maakt het, anders dan de leden van de
D66-fractie veronderstellen, geen verschil meer of het om uitzetting van een
asielzoeker of van een andere vreemdeling gaat. Dit laatste volgt uit het
systeem van hoofdstuk 7 van de wet. Hoewel afdeling 2 van hoofdstuk 7 het
opschrift «Regulier» draagt, is deze afdeling (met inbegrip van
artikel 70, derde lid) van toepassing in alle gevallen waarin niet afdeling
3 of afdeling 5 van hoofdstuk 7 van toepassing zijn (artikel 70, eerste lid).
Uit de definitiebepaling volgt immers dat alles wat niet asiel is, als regulier
wordt aangemerkt. In het hier besproken geval van afzonderlijk beroep tegen
uitzetting van een asielzoeker is afdeling 3 (asiel) niet van toepassing. Artikel 77, eerste lid, bepaalt namelijk uitdrukkelijk
dat afdeling 3 slechts van toepassing is op beroepen tegen besluiten omtrent verblijfsvergunningen asiel. Op andere handelingen jegens
asielzoekers is afdeling 3 niet van toepassing, en afdeling 2, met inbegrip
van artikel 70, derde lid, derhalve wel.Anders dan de leden van de fracties van RPF en GPV verwachten wij niet
dat te allen tijde met een beroep op gewijzigde omstandigheden beroep zal
worden ingesteld tegen uitzettingshandelingen. De vreemdeling zal immers lang
niet altijd nieuwe omstandigheden kunnen aanvoeren, en die kans wordt nog
kleiner doordat wijzigingen tijdens de procedure bij de rechter door de rechter
kunnen worden «meegenomen» (de ex nunc-toetsing). Na welk tijdsverloop
gewijzigde omstandigheden zich wel kunnen voordoen, kan niet in het algemeen
worden gezegd. Beslissend is niet het enkele tijdsverloop, maar of zich een
relevante wijziging in de omstandigheden heeft voorgedaan.Het hiervoor geschetste systeem van de wet vormt ook de achtergrond van
de «kan-bepaling» van artikel 61. Hoofdregel is dat de vreemdeling
die niet of niet langer rechtmatig verblijft verplicht is zelf te vertrekken.
Hij kan ook worden uitgezet, maar voorop staat de verplichting om zelf het
land te verlaten. Daardoor bestaat, zo antwoorden wij de leden van de fracties
van RPF en GPV, ook niet het gevaar dat door het enkele niet-uitzetten gedoogsituaties
ontstaan waaraan de vreemdeling later rechten kan ontlenen. Omdat op de vreemdeling
die een beschikking waarbij de aanvraag is afgewezen heeft ontvangen, van
rechtswege de verplichting rust om zelf het land te verlaten, kan hij aan
het achterwege blijven van uitzettingshandelingen niet de gerechtvaardigde verwachting ontlenen dat hij in Nederland mag blijven.
Dat is alleen anders indien uitdrukkelijk uitstel
van vertrek is gegund.De fractie van GroenLinks verwijst naar hun commentaar bij artikel 59
lid 2. Voorts vragen deze leden of de minister voldoende inzicht heeft in
de redenen waarom uitzetting vaak moeizaam verloopt. Zij vragen ook of de
minister bekend is met het rapport «vreemdelingen in de strafrechtsketen»
(het VRIS-rapport) over een onderzoek naar de samenwerking tussen alle uitvoerende
diensten die bij de uitzetting betrokken zijn. Hierin zou de
conclusie worden getrokken dat een belangrijke oorzaak van een falend uitzettingsbeleid
is gelegen in de gebrekkige samenwerking tussen de verschillende diensten.
Hun vraag is of de minister deze conclusie onderschrijft en welke maatregelen
hij treft om de samenwerking optimaal te maken. De minister wordt voorts gevraagd
of hij bereid is het rapport op korte termijn, op zijn laatst tegelijkertijd
met de nota naar aanleiding van het verslag, naar de Kamer te sturen.Zoals wij hiervoor al hebben aangegeven zullen wij de Kamer afzonderlijk
informeren over de resultaten van het VRIS-rapport. Daarin zullen wij ook
aangeven of wij de conclusies onderschrijven en welke maatregelen getroffen
zullen worden.De leden van de fractie van GroenLinks vragen of de minister ook inzicht
heeft in de redenen die vreemdelingen soms hebben om hun terugkeer te frustreren
en wijzen erop dat volgens professor Van Kalmthout de belemmeringen die door
de vreemdeling worden opgeworpen, soms eenvoudig zijn op te heffen. Ook armlastige
ambassades zouden soms niet mee kunnen of willen meewerken aan de verkrijging
van reisdocumenten. Deze leden vragen of de minister bereid is om, nu de medewerking
van de vreemdeling en van de ambassade cruciaal is, meer onderzoek te doen
naar de oorzaken, zodat er voor elke oorzaak een structurele oplossing kan
worden gezocht.Het vernieuwde terugkeerbeleid gaat uit van de eigen verantwoordelijkheid
van de vreemdeling voor zijn terugkeer. Teneinde eventuele belemmeringen te
kunnen wegnemen, is binnen het vernieuwde terugkeerbeleid voorzien in ondersteuning
van de vreemdeling bij het realiseren van zijn vertrek. Wij verwijzen hierbij
naar hetgeen wij hierover al hebben opgemerkt bij artikel 59. De medewerking
van ambassades wordt, gelet op de volkenrechtelijke verplichting tot terugname
van eigen onderdanen, verondersteld. In de huidige praktijk worden overigens
de door de ambassades in rekening gebrachte legeskosten voor het verkrijgen
van vervangende reisdocumenten voldaan. Artikel 62De leden van de VVD-fractie stemmen in met de aanscherping ten opzichte
van de huidige wet. Zij vragen tevens hoe dit beleid zich verhoudt tot de
gang van zaken in Duitsland, België, Denemarken en het Verenigd Koninkrijk.Op het beleid met betrekking tot verblijf op medische gronden zijn wij
hiervoor – bij artikel 13 – reeds uitvoerig ingegaan. Al de genoemde
landen kennen een (wettelijke) vorm van uitstel van vertrek indien de vreemdeling
om medische redenen niet in staat is om te reizen. In Denemarken en het Verenigd
Koninkrijk is het daarnaast mogelijk om toegelaten te worden op grond van
klemmende redenen van humanitaire aard indien sprake is van een ernstige ziekte
of levensbedreigende situatie.Voorts vragen zij de regering in welke mate asielzoekers een beroep doen
op medische voorzieningen en welk bedrag op jaarbasis daar mee is gemoeid.
Deze leden vragen de regering deze vragen ook te beantwoorden met betrekking
tot statushouders.Voor het jaar 2000 is ter dekking van de kosten voor medische bijstand
aan asielzoekers die gebruik maken van (enige vorm van) opvang een bedrag
van 3 118 gulden per opvangplaats begroot.De kosten voor medische bijstand aan statushouders zijn niet afzonderlijk
zichtbaar te maken. Deze vreemdelingen zijn namelijk – als regel –
voor de dekking van hun medische kosten verzekerd op grond van
de Ziekenfondswet (Zfw) en Algemene wet bijzondere ziektekosten (Awbz). Bij
uitkeringen krachtens deze wetten wordt niet geregistreerd of de betrokken
verzekerde (oorspronkelijk) als asielstatushouder tot Nederland is toegelaten.De voortgang van het genezingsproces wordt, in antwoord op de vraag van
de leden van de fractie van het CDA, op dit moment onder meer beoordeeld aan
de hand van een advies van de medisch adviseur.Artikel 63De fractieleden van het CDA vragen waarom in het eerste lid, onderdeel
b, en in het tweede lid sprake is van een «kan-bepaling». Zij
stellen voor om het woord «kunnen» in het tweede lid te vervangen
door «zullen». De leden van de fractie van CDA en VVD verzoeken
verder om aan te geven aan welke periode wordt gedacht bij het begrip «redelijke
tijd».In het eerste lid, onder b is sprake van een «kan-bepaling»
omdat plaatsing aan boord van een vaartuig of luchtvaartuig in gebruik bij
dezelfde onderneming, waarmee de vreemdeling Nederland was binnengekomen,
niet altijd mogelijk is. In het algemeen deel van deze nota (paragraaf 1.8)
hebben wij de voorwaarden aangegeven waaronder een bepaling imperatief geformuleerd
kan worden. Wij zullen echter in de regel gebruik maken van de bevoegdheid
om de kosten te verhalen.De periode waaraan wordt gedacht bij het begrip «redelijke tijd»,
verschilt van geval tot geval en per vervoermiddel. Een nadere invulling ervan
is om die reden niet zinvol.Artikel 64De leden van de CDA-fractie zijn van mening dat de algemene maatregel
van bestuur een bepaling dient te bevatten die het mogelijk maakt de kosten
van bewaring te verhalen op de werkgever die een vreemdeling heeft tewerkgesteld
in strijd met de Wet arbeid vreemdelingen, dan wel op de garantsteller. Ook
zou naar het oordeel van deze leden een bepaling moeten worden gecreëerd
om te kunnen overgaan tot inbeslagneming van geld en goederen bij derden (bijvoorbeeld
een bank) ter dekking van de kosten van bewaring. Zij vragen wat hierover
het oordeel van de regering is.In paragraaf 54 van het tweede deel van het nader rapport hebben
wij aangegeven dat wij in overleg met het Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid hebben besloten niet in een basis voor verhaal van de kosten
van bewaring op een werkgever te voorzien. De argumenten die pleiten tegen
de introductie van een dergelijke verhaalsmogelijkheid wegen zwaarder dan
de veronderstelde voordelen. De preventieve werking van deze verhaalsmogelijkheid
zal in werkelijkheid beperkt zijn, terwijl de uitvoeringslasten en de belasting
van de rechterlijke macht aanzienlijk zullen zijn.Een bepaling om te kunnen overgaan tot inbeslagneming van geld en goederen
bij derden ter dekking van de kosten van bewaring achten wij om vergelijkbare
redenen niet wenselijk.Naar onze mening bestaat
in voorkomende gevallen wel de mogelijkheid om in het kader van het verhaal
van kosten verband houdend met het verblijf in Nederland op de garantsteller
uiteindelijk ook over te gaan tot inbeslagneming. Artikel 65AlgemeenDe leden van de fracties van de RPF en het GPV vragen of het aantal gronden
op basis waarvan tot ongewenstverklaring kan worden besloten, in proportie
is tot de mogelijke gevolgen.Een ongewenstverklaring heeft tot gevolg dat een vreemdeling strafbaar
is op grond van artikel 197a Sr. indien hij het grondgebied van Nederland
betreedt en hij bovendien niet in aanmerking kan komen voor rechtmatig verblijf.
Voor elk van de genoemde gronden, die ook in de huidige wet zijn opgenomen,
achten wij de maatregel proportioneel tot deze gevolgen. Daarbij merken wij
op dat de ongewenstverklaring op aanvraag van de vreemdeling kan worden opgeheven.Eerste lid, onder aDe leden van de fractie van GroenLinks vragen op welke wijze en in welke
situaties de minister de bepaling opgenomen in lid 1 onderdeel a wil toepassen.
Zij vragen ook of dit standaard gaat worden toegepast of dat er criteria voor
worden uitgewerkt en zo ja, in welke regelgeving deze worden neergelegd, wat
de inhoud ervan is en of ze aan het parlement ter goedkeuring worden voorgelegd.
Voorts willen zij antwoord op de vraag wat het doel is van de verruiming van
de mogelijkheid om uitgeprocedeerde vreemdelingen zonder criminele antecedenten
ongewenst te verklaren. Deze leden vragen onderbouwing van de verwachting
dat de dreiging van ongewenstverklaring zal leiden tot een spoedig vertrek
uit Nederland en vragen zich af of een ongewenstverklaring niet juist contraproductief
zou kunnen werken, nu de betreffende vreemdelingen in het gehele Dublin-gebied
niet meer welkom zijn.Genoemde leden vragen of de minister deze maatregel in overeenstemming
acht met het beginsel van proportionaliteit, nu het enkel niet vertrekken
uit Nederland de consequentie heeft dat de vreemdeling zes maanden gevangenisstraf
kan krijgen, en gedurende tien jaar het gehele Dublin-gebied niet meer kan
betreden. Tevens vragen zij of een dergelijke maatregel wel in overeenstemming
is met de beleidsprioriteit die bij criminele illegalen ligt. Deze leden stellen
dat deze maatregel op indirecte wijze tot het criminaliseren van vreemdelingen
leidt, hetgeen deze prioriteit enigszins vertroebelt en vragen of de minister
ervan op de hoogte is dat het Openbaar Ministerie geen enkele prioriteit toekent
aan de vervolging van ongewenst verklaarde vreemdelingen. Voorts vragen zij
of het de minister bekend is dat de rechterlijke macht zelfs het Openbaar
Ministerie niet-ontvankelijk verklaart indien een ongewenst verklaarde vreemdeling
niet uitzetbaar is, en hem dat niet te verwijten valt. Als dat bekend is vragen
zij de minister in welk opzicht rekening wordt gehouden met deze praktijk.
Deze leden stellen ook de vraag of de minister het ook mogelijk acht dat vreemdelingen
die buiten hun schuld Nederland niet kunnen verlaten, toch ongewenst worden
verklaard en indien dat het geval is, wat daarvan de bedoeling is. Als dit
niet het geval is vragen zij of de minister bereid is dit specifiek op te
nemen in de wet, althans in de lagere regelgeving.Tenslotte vragen zij naar de consequenties van deze uitbreiding van de
ongewenstverklaring en of het juist is dat dit een capaciteitsuitbreiding
van 50% met zich meebrengt.Zoals wij hiervoor bij artikel 52 hebben opgemerkt hebben wij ten tijde
van het debat over de terugkeernotitie (TK 1998–1999, 26 646, nr.
1) op 20 september 1999 toegezegd de Tweede Kamer schriftelijk te informeren
over de criteria voor ongewenstverklaring in het kader van het vernieuwde
terugkeerbeleid, alsmede over de wijze waarop in de praktijk invulling gegeven
zal worden aan deze beleidsintensivering. Naar verwachting kunnen wijde Kamer in februari van dit jaar hierover nader informeren.De leden van de fractie van GroenLinks vragen wat er gebeurt met de ongewenstverklaring
op basis van artikel 65, lid 1, onderdeel a, als een besluitmoratorium wordt
afgekondigd voor het land van herkomst, en de vreemdeling op grond daarvan
een nieuwe aanvraag indient. Zij stellen dat er dan toch een grond voor rechtmatig
verblijf in Nederland is.Het feit dat een besluitmoratorium wordt afgekondigd voor het land van
herkomst en het feit dat de ongewenstverklaarde vreemdeling op die basis een
nieuwe aanvraag indient, heeft geen consequenties voor zijn ongewenstverklaring.
De vreemdeling in kwestie kan uiteraard een nieuwe aanvraag indienen; echter
in dat individuele geval zal op grond van de geldende ongewenstverklaring
geen rechtmatig verblijf ontstaan. Dit volgt uit artikel 65, vijfde lid, dat
bepaalt dat de ongewenst verklaarde vreemdeling, in afwijking van artikel
8, geen rechtmatig verblijf kan hebben.De leden van het CDA vragen waaromin onderdeel
a wordt gesproken van «een bij deze wet strafbaar gesteld feit»
en of dit betekent dat bij andere wetten strafbaar gestelde feiten niet worden
meegeteld.Onderdeel a beperkt zich uitdrukkelijk tot de strafbaar gestelde feiten
in de Vreemdelingenwet. De bij andere wetten strafbaar gestelde feiten vallen
onder onderdeel b van artikel 65.De leden van de fracties van de RPF en het GPV vragen of het niet voor
de hand ligt het woord «en» te vervangen door het woord «of»
in het eerste lid onder «a». Verder vragen deze leden waarom de
ongewenstverklaring niet terugkomt in de afwijzings- en -intrekkingsbepalingen
uit de afdelingen 2 en 3 en of het besluit tot intrekking van de ongewenstverklaring
ambtshalve of op aanvraag wordt genomen.De voorgestelde redactionele aanpassing zouden wij niet over willen nemen.
Met deze aanpassing zou het mogelijk zijn een rechtmatig hier te lande verblijvende
vreemdeling ongewenst te verklaren wegens overtreding van de Vreemdelingenwet.
Dit is nadrukkelijk niet de bedoeling. De beslissing tot weigering of intrekking
van de vergunning gaat aan de ongewenstverklaring vooraf. Omdat een ongewenst
verklaarde vreemdeling ingevolge artikel 65, derde lid, geen rechtmatig verblijf
kan hebben, is de ongewenstverklaring niet opgenomen als aparte grond voor
afwijzing en intrekking in de afdelingen 2 en 3 van het wetsvoorstel. Wel
komen de gronden waarop een vergunning kan worden afgewezen of ingetrokken
gedeeltelijk overeen met de gronden waarop een ongewenstverklaring kan worden
gebaseerd. Een besluit tot opheffing van de ongewenstverklaring wordt op aanvraag
genomen.Eerste lid, onder bDe leden van het CDA vragen of het bij (ook buitenlandse) onherroepelijk
geworden rechterlijke vonnissen als bedoeld in onderdeel b van lid 1 altijd
gevangenisstraffen (van drie jaren of meer) betreft of dat het ook andere
vonnissen kan betreffen, bijvoorbeeld een in het buitenland opgelegde doodstraf.
Zij vragen of, als dit laatste het geval is, het non-refoulementsbeginsel
dan aan de orde is. Bij onderdeel b moet sprake zijn van een veroordeling waartegen een gevangenisstraf
van drie jaren moet zijn bedreigd dan wel een opgelegde maatregel als bedoeld
in artikel 37a van het Wetboek van Strafrecht. Ingeval van in het buitenland
opgelegde straffen wordt beoordeeld of het desbetreffende strafbaar feit ook
naar Nederlandse recht een misdrijf is, of dit strafbare feit in Nederland
een vergelijkbare strafbedreiging heeft en of de strafmaat vergelijkbaar is
met de straf die zou zijn opgelegd door de Nederlandse rechter wanneer het
delict in Nederland zou zijn gepleegd. Als hieromtrent verschillen bestaan
met de Nederlandse situatie, bijvoorbeeld ingeval van de doodstraf, dient
te worden beoordeeld of het strafbaar feit, wanneer het in Nederland zou zijn
gepleegd en tot een rechtelijke uitspraak zou hebben geleid, reden zou zijn
geweest tot ongewenstverklaring. Voordat besloten kan worden tot weigering
van verblijf en of ongewenstverklaring dient vastgesteld te zijn dat dit niet
in strijd komt met het Verdrag van Genève en het EVRM.Eerste lid, onder eDe leden van de fractie van GroenLinks vragen in welke situatie het belang
van de internationale betrekkingen vordert dat een vreemdeling ongewenst wordt
verklaard.Met deze grond is bedoeld te waarborgen dat Nederland niet mag verworden
tot een gastland van personen die elders de publieke orde ernstig verstoren
door daden die ook naar Nederlands recht zware misdrijven zouden opleveren.
In een dergelijk geval zou in het belang van de internationale betrekkingen
tot ongewenstverklaring kunnen worden overgegaan.De leden van de SGP-fractie vragen zich af hoe onderdeel e van het eerste
lid van artikel 65 zich verhoudt tot artikel 32 van het Vluchtelingenverdrag.Artikel 65, onderdeel e, is niet in strijd met artikel 32. Artikel 65
ziet op ongewenstverklaring. In artikel 32 van het Vluchtelingenverdrag is
een uitzettingsverbod neergelegd ten aanzien van vluchtelingen die rechtmatig
op het grondgebied verblijven. De uitzetting is ingevolge dit artikel slechts
toegestaan op grond van nationale veiligheid of openbare orde en na een zorgvuldige
procedure. Onder openbare orde kunnen ook de internationale betrekkingen worden
verstaan. In de Nederlandse situatie gaat verblijfsbeëindiging veelal
vooraf aan ongewenstverklaring.Artikel 66Eerste lidDe fractieleden van GroenLinks willen weten welke criteria zullen worden
gehanteerd bij de bepaling of een ongewenstverklaring kan worden opgeheven
en of de vreemdeling wordt gehoord indien de minister voornemens is het verzoek
af te wijzen?De criteria zullen in het Vreemdelingenbesluit worden neergelegd. Daarbij
zal worden aangesloten bij de bestaande criteria. Op grond van het huidige
beleid wordt een ongewenstverklaring naar aanleiding van geweldsdelicten of
opiumdelicten opgeheven indien de vreemdeling sinds de ongewenstverklaring
en het vertrek uit Nederland een ononderbroken periode van tien jaar buiten
Nederland heeft verbleven. Ingeval van ongewenstverklaring naar aanleiding
van andere misdrijven wordt deze opgeheven indien de vreemdeling sedert de
ongewenstverklaring en het vertrek uit Nederland een ononderbroken periode
van vijf jaar buiten Nederland heeft verbleven. Op de opheffing van de ongewenstverklaring die is opgelegd op grond van
artikel 65, eerste lid, onder a, zal worden ingegaan in de hiervoor aangekondigde
brief aan de Kamer.De vreemdeling dient de aanvraag om opheffing te onderbouwen met gegevens.
In een voorkomend geval kan op grond van artikel 4;7 van de Algemene wet bestuursrecht
de verplichting bestaan de vreemdeling in de gelegenheid te stellen zijn zienswijze
naar voren te brengen over feiten en omstandigheden die afwijken van die welke
hij zelf heeft verstrekt. Mocht het nodig zijn om de vreemdeling te horen
dan kan dat ook in het buitenland plaatsvinden, bijvoorbeeld bij een ambassade.Tweede lidDe leden van de fractie van het CDA willen weten hoe wordt vastgesteld
dat een vreemdeling in het buitenland tien jaar lang geen inbreuk op de openbare
orde heeft gemaakt en aan welke rechtsnormen wordt een en ander getoetst,
aan die van het buitenland of aan die van Nederland.Daarvoor wordt als hoofdregel uitgegaan van een daartoe strekkende verklaring
van de vreemdeling. Het blijkt op dit moment slechts in zeer weinig gevallen
mogelijk om deze verklaring bij de autoriteiten in de landen van herkomst
te verifiëren. Daarom zijn wij voornemens de vreemdeling te vragen een
verklaring omtrent het gedrag te overleggen.Voor de rechtsnormen verwijzen wij deze leden naar het antwoord bij artikel
65, eerste lid, onder b.HOOFDSTUK 7. RECHTSMIDDELENArtikel 67De leden van de CDA-fractie vragen of het beleid wordt gehandhaafd dat
een verzoek om voorlopige voorziening hier te lande mag worden afgewacht.
Deze leden antwoorden wij, dat het uitgangspunt van het wetsvoorstel is, dat
als de wet aan het bezwaar of beroep de werking van de beschikking niet opschort,
de vreemdeling verplicht is uit Nederland te vertrekken.Zoals we in de memorie van toelichting op bladzijde 86 reeds aangaven
zal de vreemdeling niet worden uitgezet alvorens de rechter zich heeft uitgesproken
over het verzoek om voorlopige voorziening.Ten aanzien van de vraag van de leden van de fracties van PvdA en GroenLinks,
om het AC-criterium in de wet neer te leggen, merken wij op, dat de noodzaak
daartoe ontbreekt. Het wetsvoorstel beoogt de gronden waarop een aanvraag
kan worden afgewezen zo eenvoudig mogelijk te regelen. Om die reden is het
onderscheid tussen kennelijk ongegrond en niet-kennelijk, zoals dat in de
huidige wet is neergelegd, niet overgenomen en wordt volstaan met afwijzingsgronden
die steeds van toepassing zijn. Of een aanvraag in het AC kan worden afgewezen
is enkel afhankelijk van de vraag, of binnen de beschikbare tijd voor de AC-procedure
tot die afwijzing kan worden geconcludeerd.De leden van de CDA-fractie vragen wat er zo ingrijpend is aan de besluiten
bedoeld in artikel 91, dat het het niet aan een termijn binden van het beroep
daartegen rechtvaardigt. Het gaat in artikel 91 om besluiten tot vrijheidsbeperking
of vrijheidsontneming, zo antwoorden wij deze leden. Uit de artikelen 15,
tweede lid, van de Grondwet, 5, vierde lid, EVRM en 9, vierde lid, IVBPR volgt
dat een ieder die anders dan op rechterlijk bevel van zijn vrijheid is beroofd,
te allen tijde het recht heeft zich tot de rechter te wenden
teneinde de rechtmatigheid van zijn vrijheidsbeneming te doen toetsen (het
«habeas corpus» beginsel). Dit recht kan niet worden beperkt door
het aan een termijn te binden. Het gaat dus niet om praktische belemmeringen,
maar om een grondrecht van de vreemdeling.Overigens zal de praktische betekenis van het voorgestelde artikel 67,
derde lid, afnemen als gevolg van de eveneens voorgestelde periodieke beoordeling
van de vrijheidsontneming. Daardoor zal uiterlijk na drie dagen een beroep
bij de rechter aanhangig zijn. Nu is dat uiterlijk na 28 dagen, zo antwoorden
wij de leden van de CDA-fractie.Artikel 68Op de vraag van de leden van de CDA-fractie, of wij hun mening delen,
dat louche verblijfsbemiddelaars zoveel mogelijk buiten de belangenbehartiging
gehouden moeten worden, antwoorden wij bevestigend. Voor zover deze leden
er van uit gaan, dat de belangenbehartiging vaak in handen van dergelijke
belangbehartigers is, menen wij een kanttekening te moeten plaatsen. Ons is
namelijk niet bekend dat daarvan op grote schaal sprake van is. Als er zich
een dergelijk geval voordoet, voorziet de Awb in artikel 2:2 in de mogelijkheid
voor de IND om bijstand of vertegenwoordiging door de persoon tegen wie ernstige
bezwaren bestaan te weigeren. Voor de rechtbank bestaat ingevolge artikel
8:25 Awb een zelfde mogelijkheid. Daarnaast bestaat geen behoefte aan een
regeling in de voorgestelde Vreemdelingenwet De suggestie van deze leden om
de bijzondere gemachtigde van een gedetineerde vreemdeling te verbieden rechtsmiddelen
aan te wenden, kunnen wij evenwel niet volgen. De «bijzondere gemachtigde»
van artikel 68, eerste lid, is iemand die juist expliciet door de vreemdeling
is gemachtigd om een bepaald rechtsmiddel aan te wenden. Hoe en waarom zou
die persoon dan vervolgens weer kunnen of moeten worden verboden om datzelfde
rechtsmiddel aan te wenden?Artikel 69De leden van de fracties van CDA en SGP merken terecht op dat het voorgestelde
artikel 69, tweede lid, niet geheel overeenkomt met de in wetsvoorstel 26 850
(uitbreiding aantal nevenzittingsplaatsen) voorgestelde wijziging van artikel
33a, tweede lid, eerste volzin, van de huidige Vreemdelingenwet. Laatstgenoemd
wetsvoorstel zou eerder in werking moeten treden dan het onderhavige. Om zo
min mogelijk discussie over het wetsvoorstel op te roepen, is in wetsvoorstel
26 850 een beperktere uitbreiding voorgesteld dan in het onderhavige
wetsvoorstel. Beperkter, omdat niet is voorzien in de mogelijkheid om bij
algemene maatregel van bestuur nevenzittingsplaatsen aan te wijzen buiten
de hoofdplaatsen van de arrondissementen, zoals de mogelijkheid om zitting
te houden in een Aanmeldcentrum of een Huis van Bewaring.Zonder de voorziening, zoals voorgesteld in het vijfde lid, zou voor belanghebbenden
beroep tegen het besluit tot instelling van het besluitmoratorium mogelijk
zijn bij de rechtbank. Wij wezen daarop reeds in ons antwoord op een vraag
die in het algemeen deel van het verslag gesteld is (zie paragraaf 6.8).
In dat antwoord hebben wij ook uiteengezet, dat onder belanghebbende zowel
de vreemdeling als een belangenorganisatie als Vluchtelingenwerk Nederland
kan worden verstaan. Eveneens hebben wij in ons eerdere antwoord aangegeven
alsnog een termijn voor het doen van uitspraak voor te stellen bij Nota van
Wijziging. Aldus in antwoord op de vragen betreffende artikel 69. Artikel 70Op de vraag van de leden van de CDA-fractie waarom in asielzaken wel en
in reguliere zaken niet ex nunc geoordeeld kan worden, verwijzen wij graag
naar paragraaf 6.6 van het algemeen deel van deze nota.Ten aanzien van het derde lid stellen de leden van de fracties van PvdA
en D66 voor om een gelijke regeling ook in afdeling 3 van hoofdstuk 7 van
het wetsvoorstel op te nemen. Daartoe bestaat naar onze mening geen noodzaak.
Zoals wij reeds bij de beantwoording van de vragen over artikel 61 hebben
aangegeven, staat de rechtsgang in asielzaken alleen open voor besluiten omtrent
een verblijfsvergunning als bedoeld in de artikelen 26 en 31. Tegen handelingen
die voortvloeien uit een besluit omtrent een verblijfsvergunning asiel staat
alleen in bijzondere gevallen de rechtsgang van afdeling 2 open.In aanvulling op ons antwoord bij artikel 61, merken wij op dat er slechts
één categorie handelingen voorstelbaar is, die de rechtsgang
asiel zouden moeten volgen. Hierbij gaat het om de handelingen in het kader
van de beëindiging van de verstrekking voorzien bij of krachtens de Wet
Centraal Orgaan opvang asielzoekers (Wet COA). In het wetsvoorstel Invoeringswet
Vreemdelingenwet 2000 (wetsvoorstel 26 975) is daarom voorgesteld om
in de Wet COA op te nemen, dat de rechtsgang asiel ook openstaat indien het
gaat om beschikkingen en handelingen die strekken tot het beëindigen
van verstrekkingen (hoofdstuk 5, artikel 6, onder B).Artikel 71Artikel 71, eerste lidVoor het antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie naar de
gevolgen voor het drie-jaren-beleid, verwijzen wij kortheidshalve naar ons
antwoord in het algemeen deel van deze nota, paragraaf 1.12.Artikel 71, tweede en derde lidWij antwoorden de leden van de fractie van GroenLinks, dat in de wet wordt
vastgelegd in welke gevallen er schorsende werking is verleend en in welke
niet. Hiermee beogen wij te breken met de situatie zoals die onder de huidige
wet bestaat, waarin een bezwaar- of beroepschrift twee keer wordt beoordeeld:
de eerste keer met het oog op het verlenen van schorsende werking en de tweede
keer met het oog op de inhoudelijke beslissing. Zouden wij het voorstel van
deze leden volgen, dan gaat het voordeel van het stelsel van opschorting van
rechtswege verloren. Dit betekent echter niet, dat de vreemdeling het bezwaar
of administratief beroep nooit in Nederland kan afwachten. De vreemdeling
kan immers een verzoek om voorlopige voorziening doen, waarna de rechter alle
relevante aspecten in zijn oordeel kan betrekken.Artikel 71, tweede lid, onder dIngevolge artikel 2, vierde lid, onder b, adviseert de ACV op verzoek
van de minister over bij of krachtens algemene maatregel van bestuur aangewezen
beschikkingen. Hieruit volgt, dat het enkele verzoek van een vreemdeling om
door de ACV te worden gehoord, niet doorslaggevend is voor toepassing van
de tenzij-clausule van het tweede lid van artikel 71.Artikel 71, derde lidNaar aanleiding van de vraag van de leden van de fractie van GroenLinks,
antwoorden wij, dat uit artikel 1, onder f, van het wetsvoorstel volgt, dat een herhaalde aanvraag, een aanvraag is waarbij geen nieuwe feiten
en omstandigheden zijn gebleken. In dat geval is er geen schorsende werking
van het bezwaar op grond van artikel 71, derde lid. Wij antwoorden deze leden
eveneens, dat zal worden beoordeeld of het niet tijdig aanwenden van het rechtsmiddel
verschoonbaar was.Artikel 73Met de cryptische zinsnede, waarop de leden van de CDA-fractie doelen,
hebben wij het volgende beoogd. Onder de huidige wet ontbreekt het onderscheid
tussen asiel en regulier. Om die reden moest worden bepaald dat tegen vrijheidsbeperkende
maatregelen, voor zover die zijn opgelegd in reguliere zaken, geen bezwaar
of administratief beroep openstaat. Bovendien ontbreekt in het huidige artikel
29 een onderscheid tussen bezwaar en administratief beroep. Ingevolge de systematiek
van het wetsvoorstel diende ook dit onderscheid gemaakt te worden. Daarbij
is nagegaan, of de beschikking (krachtens mandaat) door de minister wordt
genomen of bijvoorbeeld door de korpschef krachtens eigen bevoegdheid. In
het eerste geval zou bezwaar openstaan, in het laatstbedoelde geval administratief
beroep. Overigens zal administratief beroep niet vaak meer voorkomen. De uitsluiting
van bezwaar is in artikel 73 neergelegd, de uitsluiting van administratief
beroep in artikel 75, tweede lid.Artikel 74De leden van de CDA-fractie merken terecht op, dat de beslistermijn op
het bezwaarschrift ingevolge artikel 74 langer is dan uit de Awb zou voortvloeien.
Deze termijn is ongewijzigd overgenomen uit de huidige wet, zo antwoorden
wij tevens op de vraag van de leden van de fractie van GroenLinks. Op termijn
zal de informatievoorziening inderdaad worden verbeterd en mag worden verwacht
dat de beschikking op het bezwaar sneller genomen kan worden. Deze verbetering
zal echter niet van vandaag op morgen gerealiseerd zijn.Vandaar ook dat vooralsnog
wordt vastgehouden aan de bestaande beslistermijn, in afwachting van de verbetering
van de informatievoorziening.Artikel 75Artikel 75 regelt slechts de gevallen waarin, voorafgaand aan het beroep
op de rechter, administratief beroep moet worden ingesteld, zo antwoorden
wij de leden van de GroenLinks-fractie op hun vraag terzake. Beroep op de
rechter ter zake van deze beschikkingen blijft mogelijk.Artikel 76Naar aanleiding van de desbetreffende vragen van de leden van de fracties
van de VVD, het CDA en GroenLinks merken wij op dat geen hoger beroep is opengesteld
in zaken waarin door de president van de rechtbank is «doorgepakt»,
omdat dit «doorpakken» volgens vaste jurisprudentie slechts kan
geschieden in evidente gevallen. Het is derhalve niet nodig in de wet criteria
neer te leggen om dit te bereiken. Het is niet juist dat het onder de huidige
wet niet tot «doorpakken» is gekomen; wel is het zo dat de bevoegdheid
daartoe terughoudend werd gebruikt.Een en ander betekent dat in zaken waarin vragen rijzen die in verband
met de rechtseenheid van belang zijn, niet zal worden «doorgepakt».
Hoger beroep zou daarom in zaken waarin is «doorgepakt» weinig
meerwaarde hebben. Erkend zij, dat ten aanzien van het criterium voor «doorpakken»
de rechtseenheid in het geding kan komen, maar wij achten dit beperkte risico
voor de rechtseenheid onvoldoende zwaarwegend om de procedure in evidente
zaken met een hoger beroepsfase te verlengen. «Zoveel
mogelijk» betekent in de context van artikel 76: «wanneer dit
mogelijk is». Bij zijn beoordeling of «doorpakken» mogelijk
en verantwoord is, zal de president mede rekening houden met het gegeven dat
in dat geval tegen zijn beslissing geen hoger beroep openstaat. Voorts zal
doorpakken onder de nieuwe wet minder voorkomen dan onder de oude, omdat «doorpakken»
alleen mogelijk is indien bezwaar of administratief beroep openstaat, hetgeen
onder de nieuwe wet aanzienlijk minder vaak het geval is.Gevraagd naar de verwachtingen omtrent het gebruik van artikel 76, antwoorden
wij, dat het niet in de rede ligt, om voor de toekomst te verwachten dat er
in veel meer gevallen gebruik van zal kunnen worden gemaakt. De wijziging
in de tekst ten opzichte van artikel 33b van de huidige wet, hangt samen met
het invoeren van de standaard schorsende werking van het bezwaar in reguliere
zaken. Deze wijziging zal niet leiden tot een ander gebruik van de bevoegdheid,
zo verwachten wij.Artikel 77Voor het antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie naar de
termijn verwijzen wij kortheidshalve naar paragraaf 6.8 van het algemeen
deel van deze nota. Ten aanzien van de vraag van de leden van de fracties
van GroenLinks en SGP om in afdeling 3 een met artikel 70, derde lid, vergelijkbare
bepaling op te nemen, verwijzen wij eveneens kortheidshalve naar ons antwoord
op de vraag van diezelfde strekking bij de artikelen 61 en 70.Ten slotte verwijzen wij naar het algemeen deel van deze nota voor het
antwoord op de door de leden van de fractie van GroenLinks gestelde vraag
over het tweede lid.Artikel 78De vragen van de leden van de GroenLinks-fractie over het vervallen van
bezwaar in asielzaken, komen overeen met vragen die in het algemeen gedeelte
van het verslag over de rechtsmiddelen zijn gesteld. Voor de beantwoording
ervan verwijzen wij daarom naar het algemeen deel van deze nota, in het bijzonder
paragraaf 6.4. Daarin is ook ingegaan op de distantie van de rechter.Artikel 79Op de vraag van de leden van de CDA-fractie aangaande het totaalbedrag
aan de griffierechten in vreemdelingenzaken, antwoorden wij, dat deze griffierechten
niet zijn uitgesplitst naar vreemdelingenzaken en reguliere zaken en evenmin
naar asiel en regulier.Anders dan de leden van de VVD-fractie blijkbaar veronderstellen, worden
thans zowel in asielzaken als in reguliere zaken griffierechten geheven. Waar
het ons om gaat, is dat in asielzaken het heffen van griffierechten geen doel
dient en om die reden achterwege zou dienen te blijven. Zoals wij in paragraaf 6.1
van het algemeen deel van de nota reeds aangaven, zullen griffierechten in
de toekomst alleen nog in reguliere zaken worden geheven.Artikel 80De leden van de PvdA-fractie merken terecht op dat in de memorie van toelichting
op bladzijde 77 een onjuistheid is geslopen. Indien het beroep niet-verschoonbaar
te laat is ingesteld, dient het inderdaad in alle gevallen niet-ontvankelijk
te worden verklaard. Indien reeds bij de behandeling van het verzoek om voorlopige
voorziening kan worden vastgesteld dat de termijnoverschrijding
in de hoofdzaak niet verschoonbaar is, zal ook het verzoek om voorlopige voorziening
moeten worden afgewezen. In voorkomende gevallen zal vervolgens moeten worden
bezien of het verbod van refoulement zich tegen uitzetting verzet.Voor het antwoord op de vraag van de leden van de fracties van VVD en
CDA naar de gevolgen voor het drie-jaren beleid, verwijzen wij graag naar
ons antwoord op de vraag van gelijke strekking in paragraaf 1.12 van
het algemeen deel van deze nota.Anders dan de leden van de CDA-fractie veronderstellen, is in de memorie
van toelichting slechts gesteld dat de rechter een verzoek om voorlopige voorziening
niet altijd zal honoreren. Deze stelling moet, evenals de stelling dat van
de mogelijkheid om een voorlopige voorziening te vragen niet altijd gebruik
zal worden gemaakt, worden gezien in de context waarin zij is geplaatst, namelijk
het geval dat het bezwaar of beroep te laat is ingediend. In dat geval zal
een verzoek om voorlopige voorziening slechts worden toegewezen, indien er
tenminste een indicatie is dat de termijnoverschrijding verschoonbaar zou
kunnen zijn. Indien de vreemdeling dit niet enigszins aannemelijk kan maken,
is een verzoek om voorlopige voorziening niet zinvol.Over de verschoonbaarheid van de termijnoverschrijding wordt beslist door
het orgaan dat beslist over de hoofdzaak. In het geval van een te laat ingediend
bezwaarschrift is dat dus de minister – zij het vanzelfsprekend onder
controle van de rechter –, in het geval van een te laat ingediend beroepschrift
de rechter in de hoofdzaak. Indien een voorlopige voorziening wordt gevraagd,
zal de president echter, zoals altijd bij verzoeken om voorlopige voorziening,
een inschatting moeten maken van het vermoedelijke oordeel van de minister
c.q. de rechter in de hoofdzaak. Het is derhalve niet juist dat uitsluitend
de rechter oordeelt over de verschoonbaarheid van de termijnoverschrijding;
in het geval van een te laat ingediend bezwaarschrift zal in eerste instantie
de minister zich daarover een oordeel moeten vormen, zij het dat dit oordeel
uiteraard in beroep kan worden aangevochten.Een en ander laat onverlet dat er soms procedures over de verschoonbaarheid
van de termijnoverschrijding zullen plaatsvinden. De enige mogelijkheid om
dat geheel te voorkomen zou zijn om ook aan een te laat ingediend bezwaar
of beroepschrift automatisch schorsende werking te verbinden. Dat zou echter
het niet aanvaardbare gevolg hebben dat de vreemdeling zichzelf weer rechtmatig
verblijf zou kunnen verschaffen door het enkele te laat indienen van een bezwaar-
of beroepschrift, ook al is de te late indiening evident niet verschoonbaar.De ex nunc beoordeling van het beroep beoogt het indienen van nieuwe aanvragen
hangende de procedure te voorkomen. De vreemdeling zal dan ook pas een nieuwe
aanvraag in willen dienen, indien de rechter nieuwe feiten en omstandigheden
niet meer in het beroep zal willen betrekken. Dat veelvuldig beroep zal worden
ingesteld heeft naar onze mening niet zozeer te maken met de ex nunc beoordeling
alswel met de aard van de vreemdelingenzaken. In het algemeen deel van deze
nota (paragraaf 6.6) hebben wij daarover desgevraagd een uiteenzetting
gegeven. Aldus in antwoord op de vragen van de fracties van RPF en GPV.Wat zijn de gevolgen van de «automatische» schorsende werking
voor het driejarenbeleid, zo vragen de leden van de fracties van VVD en CDA.
Deelt de regering de opvatting dat standaard-schorsing bij handhaving van
het driejarenbeleid een stimulans is tot doorprocederen en telkens met nieuwe
feiten komen, zo vragen de eerstgenoemde leden. De leden van de fractie van
het CDA vragen, met verwijzing naar hun opmerkingen bij artikel 71, hoe onder
de nieuwe wet wordt omgegaan met het driejarenbeleid en of herziening van
het driejarenbeleid wordt overwogen. Voor de beantwoording van deze vragen over het drie-jaren-beleid verwijzen
wij naar paragraaf 1.12 van het algemeen deel van deze nota. Artikel 80, tweede lidDe vragen over het tweede lid van artikel 80 van de fracties van PvdA,
GroenLinks en D66 beantwoorden wij als volgt. In het algemeen deel van deze
nota hebben wij aangegeven dat het opnemen van een afzonderlijk criterium
voor afdoening in het Aanmeldcentrum (AC) ten koste zou gaan van de eenvoud
van het wetsvoorstel op dit punt. De relevante vraag is of de afwijzing van
de aanvraag in stand kan blijven.Wat de voordelen zijn van het opnemen in de wet van schorsende werking
van het beroep tegen de afwijzing in het AC, is ons niet duidelijk. Ingevolge
artikel 60, eerste lid, bedraagt de vertrektermijn vier weken. Pas daarna
kan de vreemdeling worden uitgezet. Ingevolge artikel 67, tweede lid, kan
de vreemdeling binnen één week beroep instellen op de rechter.
Dit beroep zal, net als thans het geval is, binnen korte tijd worden behandeld
(thans gemiddeld binnen vier weken). Daarmee zal in verreweg de meeste gevallen
geen belang meer hebben bij een verzoek om voorlopige voorziening gericht
tegen uitzetting, omdat de vertrektermijn in de meeste gevallen eindigt nadat
de rechtbank uitspraak heeft gedaan. Wij verwachten dat het verzoek om voorlopige
voorziening achterwege zal blijven. Om deze reden bestaat er naar onze mening
evenmin behoefte aan een afzonderlijk schorsingscriterium in de wet.Artikel 81Voor het antwoord op de vraag van de leden van de VVD-fractie omtrent
het aanvullen van feiten en rechtsgronden zij kortheidshalve verwezen naar
het in het algemeen deel van deze nota opgenomen antwoord op een soortgelijke
vraag van de leden van de fractie van D66 (paragraaf 6.9.7).Naar aanleiding van de vraag van de leden van de CDA-fractie merken wij
op dat de bevoegdheid van de rechter om ex nunc te oordelen nieuwe aanvragen
niet geheel kan voorkomen, maar de kans daarop wel kleiner maakt. Voor een
nieuwe aanvraag is immers vereist, dat de vreemdeling nieuwe feiten of omstandigheden
aanvoert. Wijzigingen in de feiten of omstandigheden hangende de procedure
zijn niet «nieuw» meer als de rechter deze in zijn oordeel heeft
betrokken. Heeft de rechter dit niet gedaan, dan kunnen zij weer wel de basis
voor een nieuwe aanvraag vormen. Nieuwe aanvragen kunnen ingevolge artikel
4:6 Awb vereenvoudigd worden afgedaan indien geen nieuwe feiten of omstandigheden
worden aangevoerd. De minister kan de aanvraag dan afdoen door eenvoudig te
verwijzen naar zijn eerdere beslissing; de vreemdeling behoeft ook niet opnieuw
te worden gehoord.De extra toerusting van de rechter en het bestuursorgaan, lijkt op dit
moment beperkt te kunnen blijven tot het incorporeren van de mogelijkheid
van ex nunc beoordeling in de werkprocessen, zo antwoorden wij de leden van
de CDA-fractie. Binnen de IND gaat het daarbij om het waarborgen van de adequate
informatie-uitwisseling tussen de procesvertegenwoordiger en de regiodirectie.
Hoe de ex nunc beoordeling in de praktijk vorm zal krijgen, hebben wij in
het algemeen deel van deze nota reeds aangegeven (wij verwijzen naar pargaraaf 6.6
van deze nota). Daaraan voegen wij toe, dat wij de gevolgen voor de werklast
van rechter en bestuursorgaan nauwlettend in de gaten zullen houden.De vraag van de CDA-fractie over het ontbreken van de termijn voor het
inbrengen van nieuwe feiten en omstandigheden is eveneens reeds in paragraaf 6.6
van het algemeen deel beantwoord. De verschillende vragen van de fracties van VVD, D66, GroenLinks en SGP
over de ex nunc beoordeling beantwoorden wij als volgt.De vragen over het moment waarop de vreemdeling nieuwe feiten en omstandigheden
in de procedure kan inbrengen zijn reeds in paragraaf 6.6. van het algemeen
deel beantwoord. Op deze plaats merken wij slechts op, dat er voor de toepassing
van artikel 81 alleen sprake is van nieuwe feiten en omstandigheden als die
feiten en omstandigheden zijn opgekomen nadat de beschikking op de aanvraag
is genomen. De vraag of «bestaande» feiten eerder in de procedure
gebracht hadden kunnen of moeten worden, is niet nieuw. Deze vraag speelt
namelijk evenzeer onder de huidige ex tunc beoordeling van het beroep. Deze
jurisprudentie blijft van belang.Wij begrijpen de vraag naar de gevolgen van de ex nunc beoordeling voor
het recht op schadevergoeding aldus, dat deze leden zich afvragen in hoeverre
schadevergoeding kan worden toegewezen terwijl de minister zich niet eerder
over de nieuwe feiten en omstandigheden heeft kunnen uitlaten. Wij antwoorden
deze leden, dat de bevoegdheid om een beroep ex nunc te beoordelen ten opzichte
van de huidige praktijk geen wijziging brengt in de wijze waarop na een gegrondverklaring
van het beroep wordt geoordeeld over de aansprakelijkheid en de gehoudenheid
tot schadevergoeding van de Staat. Dat volgt uit de gang van zaken die ons
voor ogen staat bij de ex nunc beoordeling van het beroep. Indien nieuwe feiten
of omstandigheden naar voren komen, zal de rechtbank in ieder geval aan de
minister de vraag voorleggen, welke gevolgen deze nieuwe feiten en omstandigheden
voor het bestreden besluit hebben. Als de reactie van de minister desalniettemin
tot vernietiging van het besluit leidt, bestaat er in dat opzicht geen relevant
verschil met een beoordeling ex tunc. De minister heeft zich immers kunnen
uitlaten over de (gevolgen van) de nieuw opgekomen feiten en omstandigheden.Ten aanzien van het voorgestelde artikel 103 merken wij op, dat dit artikel
een bijzondere en exclusieve bevoegdheid voor de vreemdelingenrechter vestigt
als het gaat om het toekennen van schadevergeoding na opheffing van de vreemdelingenbewaring.Ook ten aanzien van de vragen naar de terughoudende rol van de rechter
bij de ex nunc beoordeling, verwijzen wij kortheidshalve naar paragraaf 6.6.
van het algemeen deel. Hier volstaan wij met de conclusie, dat ook bij een
ex nunc beoordeling de rechter terughoudendheid past.In het algemeen deel (paragraaf 6.6) hebben wij reeds aangegeven
dat de rechter bepaalt, wanneer sprake is van «ontoelaatbare vertraging
in de afdoening van de zaak». Dit in antwoord op de desbetreffende vraag
van de leden van de SGP-fractie.De leden van de fractie van de SGP wijzen er terecht op dat ook de artikelen
6:18 en 6:19 van de Algemene wet bestuursrecht de rechter onder omstandigheden
mogelijkheden bieden om rekening te houden met nieuwe feiten of omstandigheden.
Deze artikelen zien echter slechts op het geval dat het bestreden besluit
hangende de beroepsprocedure wordt ingetrokken of gewijzigd. Artikel 81, derde
lid, gaat verder: het biedt de rechter ook de mogelijkheid om nieuwe feiten
bij zijn oordeel te betrekken als de minister in die feiten (nog) geen aanleiding
heeft gezien om het bestreden besluit in te trekken of te wijzigen.Anders dan de leden van de PvdA-fractie menen wij dat het moeilijk is
om voor de reactie van de minister op in het geding gebrachte nieuwe feiten
een vaste termijn te stellen. Voorop staat, dat, zoals ook is bepaald, deze
reactie in het belang van een vlotte procedure zo spoedig mogelijk moet worden
gegeven. Wat mogelijk is, hangt echter sterk van de aard van de aangevoerde
feiten af. Soms zal een reactie binnen enkele dagen kunnen worden
gegeven, maar soms zal onderzoek in het buitenland nodig zijn om een oordeel
te kunnen geven over de juistheid van de aangevoerde feiten. Dergelijk onderzoek
neemt nu eenmaal enige tijd.Artikel 82Op de vragen van de leden van de fracties van de PvdA en GroenLinks betreffende
de beperkingen van het recht op hoger beroep en de bewaking van de rechtseenheid
zijn wij, mede naar aanleiding van vragen van de fracties van de RPF en het
GPV, reeds in het algemeen gedeelte van deze nota ingegaan (paragraaf 6.9).
De vraag van de leden van de fractie van GroenLinks, of de Afdeling bestuursrechtspraak
de rol van de Rechteenheidskamer (REK) geheel kan overnemen, beantwoorden
wij als volgt. In die gevallen waarin het hoger beroep openstaat, behoeft
er naar onze mening geen twijfel over te bestaan dat de Afdeling de rol van
de REK over zal kunnen nemen. Waar geen hoger beroep openstaat, kan de REK
een rol blijven spelen.De suggestie van de leden van de fracties van de PvdA en van GroenLinks
om ook in vreemdelingenbewaringszaken hoger beroep open te stellen, kunnen
wij niet overnemen. Niet alleen zou dat de Afdeling bestuursrechtspraak van
de Raad van State tezeer belasten, maar ook blijven wij van mening dat het
in het wetsvoorstel neergelegde systeem van periodieke toetsing van de rechtmatigheid
en proportionaliteit van de vrijheidsontneming de vreemdeling een zodanig
goede rechtsbescherming biedt, dat het toevoegen van hoger beroep niet nodig
is. Daarbij tekenen wij aan, dat de door deze leden geuite opvatting dat alleen
bij de eerste toetsing de rechtmatigheid van de bewaring zou worden getoetst,
niet juist is. De rechter verricht bij iedere periodieke toets een volledige
rechtmatigheidstoetsing, hetgeen ook blijkt uit de artikelen 92, vierde lid
en 93, vierde lid, waarin het toetsingscriterium is neergelegd.Voor het antwoord op de vraag van de leden van de fracties van de PvdA
en van GroenLinks omtrent hoger beroep in zaken waarin is «doorgepakt»,
verwijzen wij kortheidshalve naar de antwoorden op de vragen gesteld bij artikel
76.Artikel 82, onder cDe leden van de SGP-fractie constateren terecht dat artikel 82, onderdeel
c, er in verbinding met artikel 76 toe leidt dat de beslissing van de eerste
rechter over de wijze van afdoening mede bepalend is voor de vraag of tegen
zijn beslissing hoger beroep openstaat. Dat is echter bepaald niet ongebruikelijk
en geenszins in strijd met het beginsel van «fair trial». In het
algemeen bestuursprocesrecht betekent de beslissing van de rechter om een
zaak op de voet van artikel 8:54 Awb vereenvoudigd af te doen eveneens dat
geen hoger beroep openstaat. In het strafprocesrecht is de mogelijkheid om
hoger beroep in te stellen sedert jaar en dag mede afhankelijk van de keuze
van de eerste rechter voor de op te leggen straf.Artikel 83De leden van de CDA-fractie hebben verschillende vragen gesteld over de
relatie vreemdelingenrecht en rechtsbijstand. Deze vragen beantwoorden wij
als volgt.Het is al jaren gebruikelijk dat in asielzaken een rechtshulpverlener
de vreemdeling bijstaat. Dit heeft te maken met het feit dat er een actieve
rechtshulpvereniging is, die asielzoekers bijstaat. De onbekendheid van de
asielzoeker met het Nederlandse rechtssysteem en de afhankelijke positie waarin
de asielzoeker verkeert zijn hierbij belangrijke factoren. De rechtshulpverleners zijn ook in reguliere zaken actief, maar verhoudingsgewijs
minder dan in asielzaken. In reguliere zaken behartigt de vreemdeling vaker
zijn eigen zaken, of schakelt een gemachtigde in, die geen advocaat of medewerker
van het Buro voor rechtshulp is. Een verband met de kosten die aan inschakeling
van het Buro voor rechtshulp verbonden zijn, kan daarbij een rol spelen, omdat
deze vreemdelingen niet per definitie minder draagkrachtig zijn.Er bestaat geen verschil in beschikbaarheid van professionele rechtsbijstand.
Wel zijn voor het verlenen van rechtsbijstand aan asielzoekers door de raden
voor rechtsbijstand drie aparte Stichtingen Rechtsbijstand Asielzoekers (SRA's)
in het leven geroepen. De medewerkers van de SRA's zijn gespecialiseerd in
het verlenen van rechtsbijstand aan asielzoekers. Zonodig wordt voor het voeren
van procedures gebruik gemaakt van advocaten.De mogelijkheid tot het verlenen van rechtsbijstand aan asielzoekers is
geclausuleerd in artikel 8 van het Besluit rechtsbijstand- en toevoegcriteria.Naar aanleiding van de desbetreffende vraag van de leden van de CDA-fractie,
antwoorden wij, dat het aanbod momenteel niet tot problemen leidt, maar niet
uitgesloten is dat in de toekomst een tekort aan rechtsbijstandverleners gaat
ontstaan. Wij volgen daarom de ontwikkelingen.De leden van de fracties van de PvdA, het CDA en de SGP vroegen naar de
overwegingen om artikel 6:6 Awb (herstel van verzuimen in het hoger beroepschrift)
buiten toepassing te verklaren. Dit is gedaan in het belang van een goede
voortgang van de procedure. Wij erkennen dat het binnen vier weken opstellen
van een volledig – dus niet slechts pro forma – beroepschrift
van de rechtshulpverlener van de vreemdeling onder omstandigheden een forse
inspanning zal vergen. Wij zijn echter van oordeel dat deze inspanning, gelet
het op het zwaarwegende algemeen belang bij het beperken van de procedureduur,
in redelijkheid van de vreemdeling en zijn rechtshulpverlener kan worden gevergd.
Toestaan van pro forma beroepschriften zou betekenen dat de duur van de hoger
beroepsprocedure in een groot aantal gevallen wordt verlengd met minimaal
twee weken (dat is de termijn die voor het herstel van verzuimen pleegt te
worden geboden; een kortere hersteltermijn zou ook niet zinvol zijn, omdat
het door deze fracties gesignaleerde probleem daardoor niet of nauwelijks
zou worden weggenomen). Wij achten die prijs te hoog. De rechtshulpverlener
moet redelijkerwijs in staat worden geacht binnen vier weken na de uitspraak
van de rechtbank overleg met zijn cliënt te voeren. De afspraak daartoe
kan immers al na de zitting in eerste aanleg worden gemaakt, aangezien dan
als regel duidelijk is wanneer de uitspraak kan worden verwacht.Anders dan de leden van de fractie van de SGP zien wij niet hoe de uitsluiting
van de herstelmogelijkheid de procesgang zou kunnen belasten met discussies
over de ontvankelijkheid van het hoger beroep. Als regel zal de Afdeling bestuursrechtspraak
eenvoudig kunnen vaststellen of het hoger beroepschrift aan de wettelijke
eisen voldoet. Artikel 86In antwoord op de desbetreffende vraag van de leden van de fracties van
D66 en het CDA geven wij toe dat wij ons ten aanzien van de gevallen waarin
het verzet zal worden gedaan, in de memorie van toelichting wellicht wat erg
sterk hebben uitgedrukt. Niettemin blijft overeind, dat de vreemdeling bij
het doen van verzet weinig te verliezen en veel te winnen heeft;
daarop baseren wij de verwachting dat van een verzetsmogelijkheid op grote
schaal gebruikt zou worden gemaakt.Het uitsluiten van artikel 8:55 van de Awb betekent niet dat de enige
mogelijkheid tot het herstel van administratieve misslagen wordt uitgesloten.
De rechtspraak erkent, dat de rechter kennelijke verschrijving e.d ambtshalve
(bij zgn. hersteluitspraak) kan corrigeren. Daarnaast bestaat in het uiterste
geval nog de mogelijkheid van herziening (artikel 8:88 van de Awb).Artikel 87De leden van de fracties van de VVD en het CDA vroegen naar de beslistermijn
van 23 weken. Deze termijn is ontleend aan wetsvoorstel 25 829. Zij is
gebaseerd op een analyse van de tijd die minimaal gemoeid is met elk van de
stappen in de procedure, in het geval dat een volledige procedure moet worden
gevolgd. In dat geval is, zo leert de ervaring, 23 weken eerder aan de krappe
dan aan de ruime kant. Daar staat tegenover, dat lang niet in alle gevallen
de volledige procedure zal worden gevolgd, zodat de gemiddelde duur van het
hoger beroep aanzienlijk lager zal liggen dan 23 weken. Een kwantitatieve
indicatie is moeilijk te geven, maar wij verwachten dat een volledige behandeling
in ieder geval in aanzienlijk minder dan de helft van het aantal zaken noodzakelijk
zal blijken. Aannemelijk is overigens, dat dit aantal in de eerste periode
na invoering van de wet iets hoger zal liggen dan daarna, omdat nu eenmaal
kort na invoering van een nieuwe wet relatief veel nieuwe rechtsvragen moeten
worden beantwoord.Artikel 88Naar aanleiding van de desbetreffende vraag van de leden van de SGP merken
wij op dat de in dit artikel besloten liggende afwijking van de Awb is ingegeven
door de dwingende noodzaak vertragende incidenten in de procedure zoveel mogelijk
te voorkomen. Er zijn geen gegevens bekend over het aantal gevallen waarin
in vreemdelingenzaken om wraking is verzocht, maar in het algemene bestuursrecht
bestaat de indruk dat het aantal wrakingsverzoeken een stijgende lijn vertoont.
Een verzoek tot wraking leidt altijd tot vertraging, zeker als het ter zitting
wordt gedaan. In dat geval moet immers het onderzoek ter zitting worden geschorst
in afwachting van een beslissing van een andere kamer op het wrakingsverzoek.
Als die andere kamer een meervoudige moet zijn, kan die beslissing op zijn
vroegst worden genomen na de eerstvolgende zitting van een meervoudige kamer.
De onderhavige voorziening zorgt ervoor, dat slechts een zitting van een enkelvoudige
kamer behoeft te worden afgewacht. Dat gaat sneller, om de eenvoudige reden
dat er in vreemdelingenzaken aanzienlijk meer «enkelvoudige» zittingen
zullen zijn dan «meervoudige»; wellicht zal het soms zelfs mogelijk
zijn dat het verzoek nog diezelfde dag wordt behandeld door een gelijktijdig
zitting houdende andere enkelvoudige kamer.Het vorenstaande betekent niet, dat er nu aanleiding is artikel 8:18 Awb
te wijzigen. De regeling van de wraking berust op een afweging tussen enerzijds
de waarborg die is gelegen in een meervoudige handeling, anderzijds het belang
van voortgang van de procedure. Deze afweging valt voor het hoger beroep in
vreemdelingenzaken anders uit dan voor bestuursrechtelijke zaken in het algemeen,
omdat in dit geval het belang van een vlotte procedure uitzonderlijk zwaar
weegt. Artikel 89AlgemeenVoor de door de leden van de PvdA-fractie gevraagde beschouwing over de
vormgeving van het hoger beroep in relatie tot het bevorderen van de rechtseenheid
en de rechtsontwikkeling verwijzen wij kortheidshalve naar het algemeen deel
van deze nota (paragraaf 6.9).De leden van de fractie van het CDA vragen of de Afdeling bestuursrechtspraak
rekening kan houden met nieuwe feiten en omstandigheden waarmee de rechtbank
rekening had kunnen houden, maar dat niet heeft gedaan. Dat is onder omstandigheden
denkbaar. Zoals deze leden terecht constateren, is de rechtbank bevoegd, maar
niet verplicht om nieuwe feiten of omstandigheden in haar oordeel te betrekken.
Geen enkele rechterlijke bevoegdheid is echter onbegrensd. Het is dus denkbaar –
al zal het niet vaak voorkomen – dat de Afdeling bestuursrechtspraak
tot het oordeel komt dat de rechtbank niet in redelijkheid had kunnen weigeren
aangevoerde nieuwe feiten of omstandigheden bij haar oordeel te betrekken.
In dat geval zal de uitspraak van de rechtbank worden vernietigd. Vervolgens
heeft de Afdeling twee mogelijkheden: zij kan de zaak terugwijzen naar de
rechtbank (artikel 44, eerste lid, onderdeel b, van de Wet op de Raad van
State) of zij kan doen hetgeen de rechtbank had behoren te doen (artikel 42
Wet op de Raad van State). In het eerste geval zal de rechtbank alsnog rekening
moeten houden met de nieuwe feiten, in het tweede geval zal de Afdeling dat
zelf moeten doen. De keuze tussen beide mogelijkheden zal vooral worden bepaald
door het antwoord op de vraag of de nieuwe feiten voldoende vaststaan.De vraag van de leden van de D66-fractie over de verhouding tussen het
grievenstelsel en artikel 8:69 Awb hebben wij reeds in het algemeen gedeelte
van deze nota beantwoord (paragraaf 6.9.7).Anders dan de leden van de fractie van GroenLinks kennelijk veronderstellen
is de Afdeling wel bevoegd, maar niet verplicht zich in haar uitspraak te
beperken tot de inhoud van de aangevoerde grieven (artikel 89, eerste lid,
is een «kan-bepaling»). Als regel zal zij dat echter wel doen.
Wij achten dit alleszins verantwoord. Gelet op de kwaliteit van de rechtshulpverlening
in vreemdelingenzaken zullen als regel de relevante punten wel in de grieven
aan de orde worden gesteld. Overigens is ook in het algemene bestuursprocesrecht
de tendens, dat de grieven van appellant meer en meer bepalend worden voor
de omvang van het geding.De leden van de fractie van GroenLinks vroegen voorts naar criteria voor
het doen van een verkorte uitspraak, waarin tot uitdrukking zou moeten komen
dat een verkorte uitspraak tot de uitzondering behoort. Daarvan zijn wij beslist
geen voorstander. Het is uitdrukkelijk niet de bedoeling dat een verkorte
uitspraak slechts bij uitzondering wordt gedaan; dat zou de waarde van de
verkorte uitspraak als instrument tot bekorting van de procedure grotendeels
teniet doen. In onze visie kan en zal de Afdeling een verkorte uitspraak doen
in alle gevallen die zich daarvoor lenen, te weten dat de grieven geen aanleiding
geven tot vernietiging van de aangevallen uitspraak, de Afdeling ook ambtshalve
geen aanleiding tot vernietiging ziet, en de zaak geen uit oogpunt van rechtseenheid
of rechtsontwikkeling belangrijke vragen oproept.Artikel 90Anders dan de leden van de fracties van de PvdA en GroenLinks achten wij
de bevoegdheid om naar aanleiding van een voorlopige voorziening de hoofdzaak
buiten zitting af te doen uit een oogpunt van rechtsbescherming
verantwoord in het licht van de rechtsgang in vreemdelingenzaken als geheel.
Nogmaals benadrukken wij, dat in het onderhavige wetsvoorstel de rechtsbescherming
van de vreemdeling wordt uitgebreid: naast de bestaande rechtsgang in eerste
en enige aanleg wordt een, zij het sobere, vorm van hoger beroep ingevoerd.
Wij achten deze bevoegdheid voorts absoluut noodzakelijk om de werklast van
de Afdeling bestuursrechtspraak en daarmee de duur van het hoger beroep en
van de totale procedure binnen aanvaardbare grenzen te houden. Dat is ook
in het belang van de rechtseenheid en de rechtsontwikkeling: juist de mogelijkheid
om routinezaken zeer efficiënt af te doen geeft de Afdeling de ruimte
om de schaarse capaciteit te concentreren op de zaken die uit een oogpunt
van rechtseenheid en rechtsontwikkeling belangrijk zijn (maar niettemin binnen
de in vergelijking met andere bestuursrechtelijke zaken krappe termijn van
23 weken moeten worden afgedaan!).De verwachting dat tegen zo niet 100%, dan toch een zeer groot percentage
van de voor de vreemdeling negatieve uitspraken in asielzaken hoger beroep
zal worden ingesteld, is gebaseerd op de ervaringen met het beroep in eerste
aanleg. Ook in hoger beroep is het immers zo, dat het instellen daarvan de
vreemdeling alleen maar winst en nooit verlies kan opleveren. Daarop baseren
wij, zo antwoorden wij de leden van de CDA-fractie, ook de verwachting dat
het relatief vaak zal voorkomen dat zowel het beroep in de hoofdzaak als het
verzoek om voorlopige voorziening kennelijk ongegrond is.Op de vraag van de leden van de GroenLinks-fractie, antwoorden wij, dat
het door deze leden genoemde percentage gerelateerd is aan het totaal van
de ingediende asielaanvragen in het Aanmeldcentrum, dat op 100% gesteld is.Artikel 92Zijn de termijnen van artikel 92 niet aan de korte kant, zo vragen de
leden van de CDA-fractie zich af. Inderdaad is de termijn waarbinnen de eerste
kennisgeving van de opgelegde maatregel aan de rechtbank moet worden gedaan
aan de korte kant. Daar hebben wij echter bewust voor gekozen om op korte
termijn een rechterlijke beoordeling van de vrijheidsontneming mogelijk te
maken. In de toelichting hebben wij aangegeven dat het gevolg daarvan is,
dat de IND weinig concrete handelingen ter voorbereiding van de uitzetting
zal hebben kunnen verrichten. In de toelichting hebben wij aangegeven, dat
daarvan niet het gevolg kan zijn dat de bewaring om die enkele reden zal moeten
worden opgeheven, zo beantwoorden wij deze vraag van de leden van de CDA-fractie.Artikel 93Of het achterwege laten van een zitting een goed signaal is, zo vragen
de leden van de fractie van GroenLinks. Wij zijn het met deze leden eens,
dat het horen van de vreemdeling in het normale geval voor de hand ligt. Onder
de huidige wet kan de rechtbank hiervan afzien, hetgeen samenhangt met hetgeen
aan de rechter ter beoordeling staat. Het gaat, naast de rechtmatigheid, voornamelijk
om de voortgang van de voorbereiding van de uitzetting van de vreemdeling
en daarvoor is vooral de IND van belang. Als de rechtbank besluit de vreemdeling
niet te horen, kan de vreemdeling hiertegen verzet aantekenen. Artikel 8:55
van de Awb is van toepassing. Op dat verzet zal de vreemdeling in ieder geval
worden gehoord. Aldus in antwoord op de desbetreffende vraag.De leden van de CDA-fractie antwoorden wij, dat het onderzoek naar de
mogelijkheid van telehoren is afgerond en dat wij ons thans bezinnen op de
vraag of tot invoering ervan zal worden overgegaan. Artikel 95Wij antwoorden de leden van de fractie van het CDA dat onderzoek naar
het aanbod van gesubsidieerde rechtsbijstand heeft aangetoond dat tot nu toe
geen sprake is van een afname van het aanbod van advocaten. Wel wordt een
toename van specialisatie geconstateerd en een toename van de ervaringsduur
van advocaten. Op termijn is een uitstroom te verwachten van de oudere ervaren
advocaten. Bezien moet worden of de instroom van jonge advocaten voldoende
is om de uitstroom te compenseren en of de ingestroomde advocaten lang genoeg
actief blijven in de sociale advocatuur. Naar aanleiding van uitgevoerd onderzoek
wordt bezien of en zo ja welke maatregelen noodzakelijk zijn. De huidige kwaliteit
van de rechtsgang laat naar onze mening niet te wensen over.Artikel 96Ingevolge artikel 34c van de huidige wet is de president van de rechtbank
niet bevoegd zelf een of meer raadslieden te kiezen, indien de vreemdeling
zelf zijn keuze niet kenbaar kan maken. In de praktijk volstaat deze regeling
niet, omdat er niet altijd tijdig iemand kan worden gevonden die voor de vreemdeling
kan kiezen. De voorgestelde mogelijkheid voor de president om zelf een of
meer raadslieden te kiezen kan in die gevallen nuttig zijn, ook met het oog
op de voortgang van de rechterlijke beoordeling. Onder de nieuwe wet zullen
de bestaande knelpunten prangender worden, omdat de eerste beoordeling al
uiterlijk na 10 dagen plaatsvindt, zo antwoorden wij op de desbetreffende
vraag van de leden van de CDA-fractie.Artikel 98De toevoeging van een of meer raadslieden geschiedt altijd door het bureau
rechtsbijstandvoorziening, zo antwoorden wij de leden van de GroenLinks-fractie.
Meestal zal de vreemdeling zelf om toevoeging verzoeken, waarbij het bureau
ook een eigen toetsing zal verrichten. Het verzoek wordt in de praktijk vrijwel
altijd gehonoreerd. Ingevolge het voorgestelde artikel 96 kan de president
de toevoeging ook bevelen. In dat geval zal het bureau een eigen toetsing
achterwege kunnen laten. Artikel 101Op de vraag van de leden van de GroenLinks-fractie, of wij bekend zijn
met klachten van advocaten over het regime van het Huis van Bewaring, antwoorden
wij, dat ons dergelijke klachten niet hebben bereikt. In opdracht van de Raad
voor Rechtsbijstand 's-Hertogenbosch en de Stichting Rechtsbijstand Asiel
's-Hertogenbosch wordt momenteel onderzoek gedaan naar rechtsbijstand in bewaringszaken
in het ressort 's-Hertogenbosch. In dit onderzoek komen ook de bezoekmogelijkheden
aan de orde.Artikel 103In antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie naar de hoogte
van de toegekende vergoeding aan vreemdelingen antwoorden wij, dat door de
Vreemdelingenkamers en ook door de IND aansluiting is gezocht bij een richtlijn
van de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak (NVvR). Deze richtlijn houdt
in, dat ingeval bewaring onrechtmatig wordt geacht de vreemdeling recht heeft
op f 200,– per dag dat hij in een politiecel heeft verbleven en
f 150,– per dag dat hij in een Huis van Bewaring heeft verbleven.Ten overvloede wellicht merken wij op, dat het voorgestelde artikel 103een bijzondere en exclusieve bevoegdheid vestigt voor de vreemdelingenrechter
ten aanzien van de schadevergoeding terzake van de onrechtmatige inbewaringstelling
van een vreemdeling.HOOFDSTUK 8. ALGEMENE EN STRAFBEPALINGENArtikel 104Voor het antwoord op de vraag wanneer het verstrekken van gegevens de
persoonlijke levenssfeer raakt, verwijzen wij kortheidshalve naar het rapport
inzake de evaluatie van de koppelingswet, zoals dat op 29 december 1999 aan
de Kamer is toegezonden. Wij achten het overleg met de Kamer over deze evaluatie
meer aangewezen dan de behandeling van dit wetsvoorstel, waarbij wij zullen
aantekenen, dat eventuele wijzigingen zullen worden meegenomen in het wetsvoorstel.Artikel 105In antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie, wijzen wij er
op, dat de strafbepalingen in het voorgestelde artikel 105 zijn overgenomen
uit de huidige wet. Daarin wordt niet gedifferentieerd zoals deze leden voorstellen.
De voordelen van een differentiatie staan ons niet helder voor ogen, reden
waarom wij vooralsnog vasthouden aan het huidige systeem.Wat de leden van de GroenLinks-fractie bedoelen met hun vraag of wij rekening
houden met de lage prioriteit van het Openbaar Ministerie en de rechterlijke
macht, is ons niet geheel duidelijk. Een lage prioriteit betekent immers niet
per definitie dat de strafbaarstellingen zelf overbodig zijn. In ieder geval
zien wij hierin geen aanleiding om een wijziging in deze strafbepalingen voor
te stellen.De strafbaarstelling als overtreding betekent, dat de gedragingen niet
zo ernstig zijn, dat zij als misdrijven aangemerkt behoren te worden. Wij
zullen daartoe ook geen voorstel doen; de ook voor de huidige wet gemaakte
keuze voor strafbaarstelling als overtreding blijft wat ons betreft valide.Artikel 106Wij begrijpen de vraag van de leden van de CDA-fractie aldus, dat zij
vragen of op grond van artikel 106 toepassing van het besluitmoratorium achterwege
kan blijven. Het voorgestelde artikel 106 voorziet in de mogelijkheid om bij
algemene maatregel van bestuur van de wet af te wijken. Afhankelijk van de
rechtsvorm van de regeling inzake tijdelijke bescherming (verordening, richtlijn)
en de inhoud ervan, moet worden bezien of implementatie nodig is en zo ja,
of artikel 41 daarvoor als basis kan dienen. Omdat uitwerking van de resultaten
van de Europese top van Tampere thans onderwerp van bespreking in Brussel
is, is het thans weinig zinvol op zo'n regeling vooruit te lopen. Daarom kan
de vraag of het besluitmoratorium buiten toepassing kan blijven thans niet
worden beantwoord.Het voorkomen van aanzuigende werking speelt geen rol bij het geheel of
gedeeltelijk buiten toepassing laten van de wet ingeval er een Europese regeling
tot stand is gebracht, zo beantwoorden wij de betreffende vraag van de leden
van de CDA-fractie.Artikel 106, eerste lidDe leden van de CDA-fractie vragen of regelgeving waarbij ten nadele van vreemdelingen wordt afgeweken bij formele wet moet gebeuren. Het
antwoord daarop luidt bevestigend voorzover het gaat om de implementatie van
bijvoorbeeld richtlijnen. De bestaande situatie wijzigt niet.Op de vraag van de leden van de VVD-fractie, antwoorden wij, dat met de
formule «naar het gevoelen van de Ministerraad», overeenkomstig
het gebruik terzake, bedoeld wordt «na overeenstemming in de Ministerraad».
Daarmee sluit de formulering aan bij de wijze waarop besluitvorming in de
Ministerraad plaatsvindt.Artikel 108De leden van de SGP vragen in welke gevallen aan de vergelijkbare bepaling
in de thans geldende wet toepassing is gegeven en of het niet mogelijk en
uit oogpunt van rechtszekerheid wenselijk is een meer begrensde afwijkingsmogelijkheid
op te nemen.Op de vraag van de leden van de SGP-fractie, antwoorden wij, dat van de
met artikel 108 van het wetsvoorstel vergelijkbare bepaling tot nog toe geen
gebruik is gemaakt. Juist omdat tevoren niet goed voorzienbaar is welke buitengewone
omstandigheden aanleiding kunnen zijn voor het opstellen van de algemene maatregel
van bestuur, achten wij een begrenzing van deze afwijkingsmogelijk niet voor
de hand liggend. Wij wijzen er op, dat aan toepassing van artikel 108 toepassing
van artikel 107 vooraf gaat. In artikel 107 is uitdrukkelijk voorzien in parlementaire
betrokkenheid.HOOFDSTUK 9. OVERGANGS- EN SLOTBEPALINGENArtikel 110Artikel 110, eerste lidDe CDA-fractie vraagt wat de in het eerste lid bedoelde omzetting van
rechtswege van verblijfstitels concreet betekent en wat de praktische gevolgen
voor de werklast in de asielketen zijn.De omzetting van rechtswege houdt in, dat een vergunning die onder de
huidige wet is verleend, na inwerkingtreding van het wetsvoorstel wordt beschouwd
als een vergunning die onder de nieuwe wet is verleend, met de daaraan gekoppelde
rechten en verplichtingen. Daartoe zijn geen afzonderlijke handelingen nodig.
Daarin schuilt het grote voordeel van deze omzetting van rechtswege.Waar wel afzonderlijke handelingen voor nodig zijn, is het omwisselen
van de documenten waaruit de vergunning blijkt. Deze omwisseling kan van belang
zijn voor het bewijs van de verblijfsrechtelijke positie van de vreemdeling.
Op welk moment en op welke wijze de documenten zullen worden omgewisseld is
op dit moment in studie. Met de omwisseling van de documenten zullen, net
als thans bij de afgifte van de documenten, de vreemdelingendiensten worden
belast.Andere gevolgen voor de werklast in de keten betreffen het verstrekken
van voorzieningen. Nu dit wordt geregeld in de Invoeringswet Vreemdelingenwet
2000, die eveneens bij de Kamer is ingediend, verwijzen wij kortheidshalve
naar de memorie van toelichting bij dat wetsvoorstel.Artikel 110, vierde lidDe leden van de VVD-fractie merken weliswaar terecht op dat het vierde
lid van artikel 110 tot gevolg heeft dat een groep vreemdelingen enige jaren eerder een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd krijgt,
dan onder het regime van de huidige wet het geval zou zijn geweest, maar verliezen
daarbij naar onze mening teveel uit het oog dat deze vergunning, juist omdat
er geen beperking aan is verbonden, feitelijk niet intrekbaar is. Daarmee
hebben deze vreemdelingen feitelijk reeds vanaf
het moment waarop de vergunning tot verblijf zonder beperkingen is verleend
een verblijfsrecht van onbepaalde duur, zo antwoorden wij ook de leden van
de CDA-fractie. Omdat wij deze consequentie met de aan het woord zijnde leden
minder gelukkig vinden, stellen wij in artikel 13, tweede lid, voor dat de
reguliere verblijfsvergunning voor bepaalde tijd steeds onder beperking wordt
verleend.Artikel 111De leden van de fractie van de VVD vragen waarom er voor is gekozen de
oude inkomenseis nog drie jaar te handhaven.Voor de in artikel 111 bedoelde personen betekent de nieuwe inkomenseis
een verzwaring; zij zullen onder de nieuwe wet dus minder snel in aanmerking
komen voor gezinshereniging dan onder de oude. Nu daardoor enigermate een
inbreuk wordt gemaakt op verwachtingen die betrokkenen aan de oude wet ontleenden,
is het redelijk deze verzwaring niet onverhoeds in te voeren, maar een zekere
overgangstermijn te bieden. De lengte van zo'n overgangstermijn is natuurlijk
altijd enigszins arbitrair; een keuze voor twee of vier jaar was ook denkbaar
geweest. Drie jaar lijkt echter een redelijk compromis tussen de belangen
van betrokkenen en het belang van de uitvoeringsorganisaties om niet al te
lang twee regelingen naast elkaar te moeten toepassen.Artikel 112Artikel 112 regelt dat op aanvragen waarop ten tijde van de inwerkingtreding
van de nieuwe wet nog niet is beslist, wordt beslist met inachtneming van
het nieuwe materiële recht. Bij afwijzing volgt dus een meeromvattende
beschikking-«nieuwe stijl», bij toewijzing een verblijfsvergun-
ning-«nieuwe stijl».Anders dan de leden van de SP-fractie menen wij dat uit de onder het oude
recht bestaande praktijk van specificatie van toelatingsgronden geenszins
zonder meer een recht op specificatie kan worden afgeleid. Waar het om gaat
is dat de materiële rechtspositie van degene die op het tijdstip van
inwerkingtreding van de wet reeds in het bezit waren van een verblijfstitel,
door het gekozen overgangsregime niet verslechtert en in veel gevallen zelfs
verbetert.Artikel 113Anders dan de leden van de SP-fractie achten wij het overgangsregime voor
houders van een voorwaardelijke vergunning tot verblijf geenszins in strijd
met het vertrouwensbeginsel. In de eerste plaats is een achteruitgang in rechtspositie
door nieuwe wetgeving geenszins per definitie in strijd met het vertrouwensbeginsel.
Het vertrouwensbeginsel vergt veeleer een afweging tussen de met de nieuwe
wetgeving gediende algemene belangen en de door de oude wetgeving gewekte
verwachtingen (zie N. Verheij, Vertrouwen op de overheid; het vertrouwensbeginsel
in het Nederlandse staats- en bestuursrecht, pre-advies Nederlandse Vereniging
voor de vergelijkende studie van het recht in Nederland en België, Deventer
1997, pagina 47–59). In de tweede plaats is in het onderhavige geval
helemaal geen sprake van een achteruitgang in rechtspositie. Ook onder het
oude recht bestond de bevoegdheid tot intrekking van een A-status en dus a
fortiori tot hertoetsing bij de verlening daarvan. Dat van deze
bevoegdheid in de praktijk maar sporadisch gebruik werd gemaakt, doet daaraan,
anders dan deze leden menen, niet af.Artikel 118Naar aanleiding van de desbetreffende vragen van de leden van de fracties
van de VVD en het CDA merken wij op dat er op dit moment geen voornemens zijn
om de nieuwe Vreemdelingenwet 2000 op enigerlei gefaseerd in werking te laten
treden. Bij een gecompliceerd wetgevingsproject als het onderhavige is het
echter als regel verstandig om die mogelijkheid met het oog op onvoorziene
omstandigheden open te houden.III BIJLAGE BIJ DE MEMORIE VAN TOELICHTINGDe vragen van de fracties bij de bijlage van de memorie van toelichting
worden beantwoord in paragraaf 7 van het algemeen gedeelte van deze nota.De Minister van Justitie,A. H. KorthalsDe Staatssecretaris van Justitie,M. J. CohenXNoot1WODC, Onderzoek en beleid 181, 1999.XNoot2Het betreft hier de kosten van de gemiddelde gebudgetteerde vreemdelingenbewaringscapaciteit
over 1999. De kosten per bewaringsplaats per dag bedragen volgens de laatste
realisatiecijfers (DJI, 1999) f 236, per dag (incl. RGD-component, excl.
kosten hoofdkantoor en landelijke diensten).XNoot1De exacte omvang van de voorraden per 1 januari 2000 is opgenomen in de
Rapportage Asielketen 1999, die op 4 februari jl. aan de Kamer is toegezonden.XNoot2In de uitvoeringstoets van de IND van juni 1999 – als bijlage bijgevoegd –
was de strategie opgenomen om aandacht en productiecapaciteit van de organisatie
met name te richten op de voorraden asiel-bezwaarzaken. Hiermee werd beoogd
de periode waarin na invoering van het wetsvoorstel nog asiel-bezwaarzaken
moeten worden behandeld, tot een minimum te beperken. Door deze keuze zouden
de voorraden (en doorlooptijden) van eerste aanleg asielzaken noodzakelijkerwijs
toenemen. Met de in het jaarplan gestelde prioriteiten is gekozen voor een
methode waarmee vanaf het eerste moment na invoering van het voorstel een
snelle beslissing van het bestuursorgaan op de asielaanvraag kan worden geboden.XNoot1Dit cijfer is exclusief de circa 4000 humanitaire evacués uit Kosovo,
die op uitnodiging van de regering naar Nederland zijn gekomen. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26732-7.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl