VMBO; Brief van de Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30079, nr. 9

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

09-01-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

30079 nr. 9

21-12-2007

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamDe kabinetsreactie op Rapport werkgroep Bruikbare rechtsorde
voortgezet onderwijsVbo en mavo oude stijlInvoering vmboKoers VO en «Vmbo: het betere werk»: deregulering
en maatwerkAdviesgroep vmboExamineringExperiment geïntegreerde leergang vmbo-mbo2SamenvattendTot slotOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30079Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 39 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 079VMBOnr. 9BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 21 december 2007Afgelopen jaar hebben u en ik regelmatig gesproken over het voorbereidend
middelbaar beroepsonderwijs (vmbo)1. Het vmbo
is op de goede weg. De leerwerktrajecten in de basisberoepsgerichte leerweg
en de centrale schriftelijke en praktische examens (cspe) in de basis- en
kaderberoepsgerichte leerwegen zijn hier voorbeelden van. In de komende periode
wil ik deze ingeslagen weg vervolgen. Ik wil mij samen met u richten op de
vraag wat de vmbo-scholen nog meer nodig hebben om kwalitatief goed onderwijs
te kunnen verzorgen. Bovendien heb ik u het afgelopen jaar enkele toezeggingen
gedaan, waar ik nu gevolg aan geef. Concreet gaat het hierbij om:– De kabinetsreactie op het rapport «Minimumvoorschriften
voor de inrichting van het vmbo» van de werkgroep Bruikbare rechtsorde
voortgezet onderwijs2.– De toezegging om na te gaan of leerlingen één of
maximaal twee vakken op een lager niveau kunnen behalen, met uitsluiting van
de vakken Nederlands, Engels en wiskunde3.– De toezegging om na te gaan of leerlingen herexamen kunnen doen
op het reguliere niveau, wanneer een onvoldoende behaald is voor een vak op
een hoger niveau4.– De toezegging om de Tweede Kamer te informeren over de stand van
zaken rond de Adviesgroep vmbo5.– De toezegging om na te gaan of het mogelijk is vakken te laten
sprokkelen aan reguliere scholen voor voortgezet onderwijs6.Omdat deze thema’s nauw met elkaar verbonden zijn, wil ik de beantwoording
in deze brief combineren. Allereerst ga ik in op het rapport van de werkgroep
Bruikbare rechtsorde, waarna de afzonderlijke toezeggingen aan bod komen.De inhoud van deze brief is afgestemd met het ministerie van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit. De uitspraken in deze brief betreffen ook het
groen vmbo.De kabinetsreactie op Rapport werkgroep Bruikbare rechtsorde
voortgezet onderwijsDe werkgroep Bruikbare rechtsorde voortgezet onderwijs onder leiding van
Staatsraad mw. prof. mr. S.F.M. Wortmann, waarin onder andere de ministeries
van Justitie, OCW en VWS zitting hadden, heeft in 2005 en 2006 een verkenning
gedaan naar de mogelijkheden om de vrij gedetailleerde regelgeving voor de
inrichting van het vmbo te vereenvoudigen. Deze werkgroep werd ingesteld in
het kader van het gelijknamige programma Bruikbare rechtsorde1, waarin een kwalitatieve visie op de vermindering van regeldruk centraal
staat.Aanleiding tot het instellen van de werkgroep was de vaststelling dat
de WVO te weinig ruimte en flexibiliteit biedt voor de ontwikkelingen die
zich in het vmbo voordoen. De wetgeving voor het vmbo is juridisch «dichtgetimmerd».
In de dagelijkse wetgevingspraktijk wordt geprobeerd deze ruimte alsnog te
scheppen door via ad hoc-regelgeving allerlei uitzonderingen op de bestaande
kaders afzonderlijk te reguleren. Hierdoor wordt het stelsel van de WVO echter
steeds ingewikkelder en zijn de consequenties van nieuwe regulering steeds
moeilijker te overzien. Het specifiek reguleren van de ontwikkelingen die
zich in het onderwijsveld voordoen, leidt met andere woorden tot steeds meer,
meer complexe en minder bruikbare wetgeving. Een doorbreking van de «regelgevingspiraal»
is volgens de werkgroep noodzakelijk. Het rapport «Minimumvoorschriften
voor de inrichting van het vmbo» is op 17 januari 2007 naar de
Tweede Kamer gezonden2.De werkgroep heeft zich gebogen over de vraag wat de overheid minimaal
op het niveau van de WVO zou moeten regelen om haar verantwoordelijkheid voor
de inrichting van het vmbo waar te maken, vanuit het perspectief van het onderwijs
zelf bezien. Om de noodzaak van regulering te beoordelen, heeft de werkgroep
een aantal uitgangspunten voor de inrichting van het voorbereidend middelbaar
beroepsonderwijs geformuleerd. Deze uitgangspunten, die hieronder worden beschreven,
zijn in hoofdzaak ontleend aan het juridische stelsel waarbinnen de WVO een
plek heeft: het internationale recht, de Grondwet en andere onderwijswetgeving.
De werkgroep heeft de bestaande inrichtingsvoorschriften voor het vmbo aan
deze uitgangspunten getoetst.Ten eerste moet het onderwijs, ook in geografisch opzicht, toegankelijk
zijn. Het dient de leerling voor te bereiden op een vervolgopleiding en de
leerling ook algemeen te vormen. Ten tweede dienen de kennis en kunde die
de leerling gedurende de opleiding verkrijgt, te worden aangetoond. Verworven
vaardigheden krijgen civiel effect door afgifte van een getuigschrift. Ten
derde dient de opleiding een bepaalde duur te hebben. Binnen de duur van de
opleiding is het wenselijk dat het programma evenwichtig over de jaren wordt
verdeeld. Ten vierde dient het onderwijs te worden gegeven door bekwame leraren
die voldoen aan de zedelijkheidseisen. Ten slotte komt de kwetsbare leerling
een speciale positie toe. Het belang van deze leerling bij voortgezet onderwijs
is zo groot dat scholen volgens de werkgroep wettelijk verplicht moeten worden
om in onderwijs voor juist hen te voorzien. Kunnen zij – deugdelijk
gemotiveerd – aan de plicht niet voldoen, dan dienen zij voor een passende
verwijzing zorg te dragen.De werkgroep concludeert dat deregulering van de inrichtingsvoorschriften
voor het vmbo tot de mogelijkheden behoort zonder dat daarmee regulering op
een ander niveau nodig wordt. De werkgroep stelt voor om de wet in formele
zin te beperken tot bepalingen over de kerndoelen van het vmbo en eindtermen,
alsmede tot bepalingen over zaken als examinering, lengte en continuïteit
van de opleiding. De verdere inrichting van het onderwijsproces (het «hoe»)
is dan aan de school zelf. Het schrappen van inrichtingsvoorschriften voor
het vmbo betekent dat scholen aanzienlijk meer vrijheid zouden
krijgen om invulling te geven aan hun onderwijs.De regels over de sectoren binnen de leerwegen, de opbouw van de sectoren,
de verplichte vakken en keuzemogelijkheden binnen de sectordelen zouden vervallen.
De vmbo-scholen moeten vervolgens zowel intern als extern duidelijk maken
op welke wijze het onderwijs wordt ingericht en hoe de kwaliteit van het onderwijs
wordt verzekerd.Het rapport van de werkgroep heeft het karakter van een dereguleringsadvies.
De werkgroep benadrukt dat het aanpassen of schrappen van regels op zichzelf
geen oplossing betekent voor vraagstukken waar het vmbo-veld mee worstelt,
zoals het bestrijden van voortijdig schoolverlaten. Wel verwacht zij dat het
uitvoeren van de voorstellen in het rapport de ruimte vergroot voor passende
oplossingen, die het vmbo zelf kan vormgeven.De werkgroep heeft over haar conceptrapport de Adviesgroep vmbo geconsulteerd.
De Adviesgroep heeft daarbij aangegeven dat de voorstellen van de werkgroep
goed aansluiten op haar eigen gedachten over de toekomst van het vmbo. De
Adviesgroep onderstreept de noodzaak om tenminste met examenprogramma’s
(al of niet in de vorm van competenties) te blijven werken. Wel pleit ze voor
een programmastructuur met ruimte voor maatwerk. De overheid zou zich echter
niet uitsluitend moeten richten op de doorstroomfunctie van het vmbo: het
gaat hier ook om funderend onderwijs, dus het fundament zelf moet geborgd
blijven. Zeker voor kwetsbare groepen zoals leerwerktraject- en lwoo-leerlingen
is deze funderende functie van belang; in de ogen van de Adviesgroep is het
niet opportuun om de regels voor zorgleerlingen (nu al) verregaand te verruimen
of af te schaffen. De Adviesgroep benadrukt dat eerst vastgesteld moet worden
of het onderwijsveld hier klaar voor is, en of dit niet ten koste gaat van
toch al kwetsbare leerlingen1.De onthechte manier waarop de werkgroep naar de regels over het vmbo heeft
gekeken was uiterst nuttig en heeft geleid tot een perspectief met een minimum
aan voorschriften. De werkgroep heeft consequent de noodzaak van bepaalde
wettelijke voorschriften tegen het licht gehouden. Dit heeft geleid tot een
alternatief juridisch kader dat zich beperkt tot de kerndoelen en eindtermen
van het vmbo, de examinering, de opleidingsduur en de maximale verblijfsduur,
met daarbij speciale aandacht voor kwetsbare leerlingen. De centrale overheid
legt daarbij de kaders van het vmbo vast («het wat») en laat de
inrichting van het onderwijs verregaand over aan de onderwijsinstellingen
zelf («het hoe»).De werkgroep Bruikbare rechtsorde geeft aan dat zij zich de voorzichtigheid
van de Adviesgroep vmbo heel goed kan voorstellen, en die ook deelt. Haar
eigen voorstellen dienen, zo zegt zij, nadrukkelijk te worden gelegd naast
de mate waarin het vmbo-veld «toe is aan dergelijke veranderingen».Het probleem van de gedetailleerde regelgeving voor de inrichting van
het vmbo kent uiteraard meer invalshoeken dan alleen de juridische. Ik onderschrijf
daarbij de kanttekeningen van de Adviesgroep vmbo. Belangrijk is het algemeen
vormende karakter van het funderend onderwijs. Het voortgezet onderwijs biedt
leerlingen in de eerste plaats een brede kennisbasis en een kwalitatief goede
voorbereiding op een vervolgopleiding en de arbeidsmarkt. Essentiële
elementen zoals rekenen en taal moeten worden geborgd. Daarnaast bedient het
voortgezet onderwijs een breed scala aan leerlingen. Ook leerlingen met aanvullende
zorgbehoeftes moeten zich gegarandeerd weten van goed onderwijs.Hoewel het streven naar een minimum aan onderwijsvoorschriften op zichzelf
een goed uitgangspunt is, kunnen de aanbevelingen van de werkgroep Bruikbare
rechtsorde alleen worden gevolgd als deze kernelementen van het vmbo geborgd
worden. Ik wil samen met het onderwijsveld de komende jaren onderzoeken welke
vrijheidsgraden goed en hanteerbaar zijn voor het vmbo. De eerste
voorzichtige stappen zijn inmiddels gezet. De Adviesgroep vmbo onderzoekt
of het mogelijk is om meer ruimte te bieden voor regionale invulling in het
vmbo-programma om deze beter te doen aansluiten op de regionale vraag van
de arbeidsmarkt. Verder zijn diverse wetgevingstrajecten uitgezet, die zich
zullen moeten bewijzen. Te noemen zijn de regels over samenwerking vo-bve
(met name artikel 25a WVO), de assistentopleiding in het vmbo en de flexibilisering
van de vmbo-examens. Deze maatregelen richten zich niet meer enkel en alleen
op het vmbo, maar bestrijken in toenemende mate het terrein van de overgang
vmbo-mbo. Ik wil de aanbevelingen van de werkgroep dan ook bezien in het licht
van deze ontwikkelingen. Ik zie het experiment geïntegreerde leergang
vmbo-mbo2 als de eerste stap op weg naar verdere verruiming van de inrichtingsvoorschriften
voor het vmbo. Binnen een beperkte setting wil ik evidence based experimenteren
met het in elkaar schuiven van de basisberoepsgerichte leerweg van het vmbo
en mbo-opleidingen op niveau 2. Verderop in deze brief ga ik nader in op deze
experimenten.Het veld is complex, de belangen zijn groot en divers. Maar elke wetgevingsstap
zal ik afzetten tegen de voorstellen van de werkgroep alsmede toetsen aan
de mate waarin de beoogde ingreep bijdraagt aan het oplossen van de door het
vmbo-veld ervaren problemen.Hieronder geef ik een korte terugblik op de ontstaansgeschiedenis van
het vmbo, om zo de recente ontwikkelingen in en rond het vmbo, inclusief het
rapport van de werkgroep Bruikbare rechtsorde voortgezet onderwijs en de Adviesgroep
vmbo, in perspectief te plaatsen. Vervolgens zal ik ingaan op de vier toezeggingen.Vbo en mavo oude stijlEvenals vandaag de dag volgde begin jaren negentig van de vorige eeuw
meer dan 60 procent van de leerlingen in het voortgezet onderwijs een opleiding
in het voorbereidend beroepsonderwijs (vbo) of het middelbaar algemeen voortgezet
onderwijs (mavo). Veel van deze leerlingen struikelden echter in het vervolgonderwijs:
het middelbaar beroepsonderwijs (mbo). De leerlingen die wèl hun mbo-diploma
haalden, deden dat doorgaans met een fikse vertraging. De aansluiting tussen
vbo en mavo oude stijl enerzijds en het mbo anderzijds liet dan ook sterk
te wensen over. Verschillende oorzaken lagen hieraan ten grondslag. In de
eerste plaats kende het vbo alleen schoolexamens. In de tweede plaats kenmerkten
vbo en mavo zich door een niveau-indeling per vak (niveaus a tot en met d).
Leerlingen deden voor het ene vak bijvoorbeeld examen op het a-niveau en in
een ander vak op c-niveau. Voor bedrijven was het mede daardoor onmogelijk
een voldoende scherp beeld te krijgen van het kennen en kunnen van de gediplomeerde.
Hetzelfde gold wanneer de leerling naar een vervolgopleiding ging. Voor leerlingen
was het afsluiten van vakken op verschillende niveaus (zowel hoger als lager)
ideaal, maar ook maakte het de waarde van het vbo- en het mavodiploma’s
diffuus en onherkenbaar.Invoering vmboOm de moeizame aansluiting met het mbo te verbeteren, zijn in augustus
1999 vbo, mavo en het vso-lom en -mlk omgezet in het voorbereidend middelbaar
beroepsonderwijs (vmbo) en het praktijkonderwijs (pro). Een bijkomend maar
niet onbelangrijk aspect was de samenvoeging van het individueel voorbereidend
beroepsonderwijs (ivbo) met het onderwijs aan leerlingen die geïndiceerd
waren als «leer- en opvoedingsmoeilijke» leerlingen (lom) tot
een ondersteuningsvorm die de naam leerwegondersteunend onderwijs (lwoo) kreeg.De basis voor deze onderwijsverandering werd gelegd in het advies «Recht doen aan verscheidenheid» van de commissie Van Veen
II (1994)1. Deze commissie concludeerde dat vbo
en mavo oude stijl te weinig rekening hielden met de niveauverschillen tussen
leerlingen. Daarnaast leidde de vrije vakkenpakketkeuze tot vakkenpakketten
die weinig doorstroomrelevantie hadden. En tot slot waren de scholen niet
altijd in staat om in te spelen op de onderwijsvraag van de leerlingen en
de verwachtingen van het vervolgonderwijs.Met de invoering van de leerwegen kwam een einde aan de mogelijkheid om
vakken af te sluiten op verschillende niveaus. Tegelijkertijd werden centrale
examens in alle leerwegen ingevoerd. De niveaudifferentiatie maakte hiermee
plaats voor programmadifferentiatie. In het vmbo kent elke leerweg zijn eigen
niveau.Naast het verbeteren van de aansluiting op het vervolgonderwijs moest
het onderwijs eveneens beter inspelen op de maatschappelijke ontwikkelingen
(zoals het wegvallen van de Europese grenzen, de toenemende globalisering
en de ontwikkelingen op het terrein van informatie- en communicatietechnologie).
Deze ontwikkelingen hebben belangrijke consequenties gehad voor de eisen die
het bedrijfsleven aan zijn (toekomstige) werknemers stelt. Kort gezegd, de «baan
voor het leven»-mentaliteit moest plaats maken voor een houding, ingesteld
op flexibiliteit en brede inzetbaarheid.Met de invoering van het vmbo werd eens te meer ook de beroepsoriënterende
en -voorbereidende functie van het vmbo benadrukt. Het vaststellen van de «Lissabon-doelstellingen»
(2002) onderstreepte deze functie. Het vmbo is geen eindonderwijs, maar bereidt
jongeren voor op een vervolgopleiding in het mbo en het behalen van een startkwalificatie.
Dit leidde vanzelfsprekend tot een aanpassing van de programma-inhoud (in
de vorm van geactualiseerde examenprogramma’s) en de examinering. Algemene
vorming van vmbo-leerlingen speelt in de nieuwe programma’s een belangrijke
rol, maar is ondersteunend bij de praktijkcomponent.Koers VO en «Vmbo: het betere werk»: deregulering
en maatwerkIn de jaren na de invoering lag het vmbo in de media regelmatig onder
vuur. Het vmbo zou te theoretisch zijn, de examenprogramma’s waren niet
meer van deze tijd en het niveau van met name de centrale examens in de basisberoepsgerichte
leerweg was te hoog. Dit beeld stond echter in schril contrast met de dagelijkse
onderwijspraktijk op de meeste vmbo-scholen. Tijdens de aanloop naar «Koers
VO: de leerling geboeid, de school ontketend»2
en de daaruit voortvloeiende uitwerking «Vmbo: het betere werk»3 bleek dat het vmbo wel degelijk op de goede weg was.
Een aantal vmbo-scholen greep de mogelijkheden voor verruiming en vernieuwing
met beide handen aan. Dit was overigens niet alleen een kwestie van willen,
maar vooral van moeten. De afgelopen jaren is de samenleving veranderd en
ons beroepsonderwijs sloot daar niet goed op aan. De vmbo-scholen merkten
dit als eerste. De problemen concentreren zich daar in de basisberoepsgerichte
leerweg. Daarnaast blijken de problemen in de grote steden complexer, intensiever
en geconcentreerder dan elders in het land. De aansluiting van het vmbo op
het mbo kan worden verbeterd: nog steeds verlaten teveel leerlingen voortijdig
het onderwijs. Om deze problemen het hoofd te kunnen bieden, hebben de scholen
meer ruimte nodig om maatwerk te kunnen leveren. Geen van boven opgelegde
blauwdruk, want de leerwegen en de leerlingen daarbinnen verschillen te sterk
van elkaar om te kunnen spreken over «het vmbo». Met «Koers
VO» en «Vmbo: het betere werk» is ervoor gekozen om het
onderwijsveld meer ruimte te bieden, zodat de scholen beter naar eigen inzicht
kunnen werken aan verbeteringen en vernieuwingen van het eigen onderwijs.
De overheid beperkt zich in die benadering zoveel mogelijk tot het vaststellen
van de kerndoelen en eindtermen en het doen vaststellen van de centrale examens zodat de scholen hun onderwijs in beginsel naar eigen inzicht
kunnen inrichten. Een eerste stap is gezet met de tot standkoming van de nieuwe
wetgeving voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs per 1 augustus
2006.Een fors deel van de scholen voor voortgezet onderwijs bleek echter geen
of onvoldoende gebruik te maken van de inmiddels geboden grotere ruimte. Of
dit nu lag aan de onbekendheid met deze ruimte of aan het feit dat andere
prioriteiten de keuzes bepaalden, is op dit moment onduidelijk. Tegelijkertijd
werd ook de roep naar regionale inkleuring krachtiger. Maatwerk voor leerlingen
en inkleuring naar de wensen van lokale en regionale bedrijven werden als
noodzakelijk ervaren. Scholen zochten naar nieuwe vormen van onderwijs waarbij
enerzijds wordt aangesloten op de hedendaagse wensen en verwachtingen van
de arbeidsmarkt en anderzijds op de belevingswereld van de leerlingen. Dit
heeft onder meer geleid tot creatieve pedagogische en didactische werkvormen
zoals werkplekkenstructuur en leerpleinen, de leerwerktrajecten in de basisberoepsgerichte
leerweg, de assistentopleiding (niveau 1) in het vmbo, de centrale schriftelijke
en praktische examens (cspe) in de basis- en kaderberoepsgerichte leerwegen,
het schrappen van de maximering van het aantal stage-uren in leerjaar 3 van
het vmbo en de voorgenomen verruiming van de planprocedure.Adviesgroep vmboIn vervolg op «Koers VO» schetst de notitie «Vmbo: het
betere werk» de verdere doorontwikkeling van het vmbo. In de notitie
worden concrete maatregelen genoemd op het gebied van onderwijspersoneel,
praktijklokalen, onderwijsprogrammering en examinering om het vmbo praktischer
in te vullen. De globalisering van de kerndoelen in de onderbouw van het voortgezet
onderwijs en de vernieuwing van de kwalificatiestructuur in het mbo boden
tegelijkertijd de gelegenheid om de doorlopende leerlijn onderbouw vo-bovenbouw
vmbo-mbo goed neer te zetten. De Adviesgroep vmbo is gevraagd om samen met
scholen, vervolgonderwijs en bedrijfsleven na te gaan of er voldoende ruimte
is voor regionale inkleuring, binnen welke kaders deze kon worden vergroot
en wat de gevolgen zijn voor de programmering en de examens. Het richtpunt
hierbij is het belang van leerlingen bij maatwerk en een doorlopend leerlijn
naar het mbo. Het eerste rapport van de Adviesgroep, «Voortvarend vmbo»,
is een belangrijke bouwsteen in de doorontwikkeling van het vmbo1.De Adviesgroep benoemde in het rapport twee quick wins:• In de eerste plaats het beperken van het vakkenvoorschrift voor
het sectordeel tot één doorstroomrelevant vak. Het tweede vak
zou door de leerlingen zelf gekozen moeten worden. De Platforms beroepsgerichte
vakken hebben hun voorkeur aan mij kenbaar gemaakt. De gesprekken met de Mbo
Raad hierover zijn nog gaande.• De tweede quick win was het vereenvoudigen van de procedure om
vanuit de gemengde leerweg toegelaten te worden tot de havo. Het laten vallen
van de hiervoor vereiste inspectietoestemming is inmiddels opgenomen in het
wetstraject vereenvoudiging voorzieningenplanning.Sinds het rapport «Voortvarend vmbo» heeft de Adviesgroep
scenario’s ontwikkeld waarmee een beeld kan worden gegeven van de gevolgen
voor de examinering indien meer of minder ruimte wordt vrijgegeven voor een
schooleigen invulling van het programma. Dit beeld wordt begin 2008 gecomplementeerd
met de laatste rapportage van de Adviesgroep vmbo waarin ingegaan wordt op
de ruimte in de wet- en regelgeving en op het gebruik ervan door scholen.
Ik wil dit rapport gebruiken om de scholen zonder meer bewust te laten worden
van de toegenomen ruimte die de per 1 augustus 2007 geglobaliseerde examenprogramma’s
vmbo bieden.ExamineringIn «Koers VO» is ook de wens naar flexibiliteit van examens
in vorm en tijd verwoord. In de «Uitwerkingsnotitie examens voortgezet
onderwijs» van 16 december 20041 is
deze wens verder uitgewerkt. Dit leidde onder meer tot de modernisering van
de centrale examens van de beroepsgerichte vakken. In de centraal schriftelijke
en praktische examens (cspe) worden theorie en praktijk gebundeld in een enkel
centraal examen.Daarnaast is de mogelijkheid geïntroduceerd om leerlingen in het
voorlaatste leerjaar centraal examen te laten doen in een of meer vakken van
het eindexamen (vervroegd examen)2. Zeer onlangs
is in het Staatsblad verschenen de wet die het onder meer mogelijk maakt dat
vmbo-leerlingen vakken laten volgen op een hoger niveau3.In het plenaire debat over het desbetreffende wetsvoorstel (Kamerstuk
30 988) d.d. 12 juni 2007 zijn verschillende vragen, waarvan enkele
vastgelegd in moties, onbeantwoord gebleven. Zoals toegezegd ga ik daar nu –
in het licht van het rapport van de werkgroep Bruikbare rechtsorde, de totstandkoming
van het vmbo en de Adviesgroep vmbo – op in.In de eerste plaats heb ik toegezegd om na te gaan of het mogelijk gemaakt
kan worden dat leerlingen een of twee vakken op een lager niveau dan hun huidige
leerweg volgen, met uitsluiting van de vakken Nederlands, Engels en wiskunde4. Mijn standpunt, al verwoord tijdens het debat, dat het
afsluiten van een vak op een lager niveau dan de eigen leerweg, al of niet
met compensatieverplichtingen, niet gewenst is, wijzigt niet. Eerder in deze
brief heb ik de bevindingen van de Commissie Van Veen genoemd. Leerlingen
vakken kunnen laten volgen op een lager niveau zou een terugkeer betekenen
naar de situatie vóór de invoering van het vmbo. Een dergelijke
mogelijkheid gaat ten koste van de waarde en de herkenbaarheid van het vmbo-diploma.
Het vervolgonderwijs en de arbeidsmarkt zouden hierdoor geen scherp zicht
meer hebben op de kennis en kunde van leerlingen, wat de overgang van vmbo
naar mbo allesbehalve ten goede komt. Selectie en plaatsing van een leerling
in het vmbo gebeurt nu op basis van onderscheidende en herkenbare programma’s
van de verschillende leerwegen. Leerlingen examen laten doen op een lager
niveau dan de eigen leerweg doet hier ernstig afbreuk aan.In het plenaire debat over examinering is eveneens de toezegging gedaan
om na te gaan of leerlingen herexamen kunnen doen op het reguliere niveau,
wanneer een onvoldoende is behaald voor een vak op een hoger niveau5. Een herexamen is per definitie het opnieuw afleggen
van een examen. Als gedurende de bovenbouwperiode blijkt dat een vak afleggen
op een hoger niveau te hoog gegrepen is, kan de leerling zonder probleem opteren
voor hetzelfde vak op zijn eigen onderwijsniveau. Het schoolexamen biedt hier
meer dan voldoende ruimte voor. Zodra hij of zij echter het centraal examen
afgelegd heeft, is er geen weg terug. Ik wil«shopgedrag» voorkomen.
De leerling die een onvoldoende haalt voor een vak op een hoger niveau, verkeert
in principe in dezelfde positie als een leerling met alleen vakken op hetzelfde
niveau. Iedere leerling heeft dezelfde herkansingsmogelijkheid. Bovendien
zou het tot ernstige uitvoeringsproblemen leiden i.v.m. de voorschriften over
een juiste registratie van de examengegevens bij de IB-Groep t.b.v. de toezichthoudende
taak van de Inspectie.In het Algemeen Overleg over het Besluit Samenwerking VO-BVE is toegezegd
om na te gaan of het mogelijk is om vakken te laten sprokkelen aan reguliere
scholen voor voortgezet onderwijs6. Op dit moment
kan het reguliere voortgezet onderwijs wettelijk alleen voltijdse onderwijstrajecten
aanbieden. Aan het eventueel openen van de mogelijkheid om losse vakken aan
een vo-school te volgen, gaat een principiële discussie vooraf over
de rol, de positie en de bekostiging van het volwassenenonderwijs en de staatsexamencommissie
ten opzichte van het reguliere voortgezet onderwijs. In lijn met mijn reactie
op het rapport van de werkgroep Bruikbare rechtsorde, opteer ik niet voor
de mogelijkheid van sprokkelen van vakken aan een reguliere school voor voortgezet
onderwijs. Er zijn diverse trajecten uitgezet om tot meer ruimte voor maatwerk
en betere overgangen te komen. Deze zullen zich eerst moeten bewijzen voordat
een dergelijke principiële keuze aan de orde kan komen.Bovendien kan het onderzoek naar een andere weging van de prestaties voor
het centraal examen, toegezegd in mijn recente brief over het verschil tussen
school- en centraal examen1, leiden tot een zwaardere
weging van het centraal examen. Dat zal invloed hebben op de ruimte van scholen
voor de eigen (regionale) invulling van het onderwijsprogramma in het schoolexamen.
Op deze mogelijke effecten zal ik ingaan naar aanleiding van de uitkomsten
van het genoemde onderzoek.Experiment geïntegreerde leergang vmbo-mbo2Voor het gericht bestrijden van de uitval tijdens de overgang vmbo-mbo
is een nauwe samenwerking tussen vmbo en mbo noodzakelijk. Ondanks de goede
initiatieven die in het kader van terugdringing van het voortijdig schoolverlaten
worden ontplooid op het terrein van samenwerking tussen vmbo en mbo, vindt
die samenwerking in het algemeen nog onvoldoende plaats. In feite ontbreekt
de harde noodzaak tot samenwerking en opereren beide onderwijsinstellingen
onafhankelijk van elkaar. Een eerste stap in het vergroten van de wederzijdse
afhankelijkheid is dat de komende tijd geëxperimenteerd wordt met meer
structurele oplossingen voor deze vorm van uitval. Er wordt op dit moment
in negen projecten gewerkt aan een betere programmatische afstemming tussen
het vmbo en het mbo2 Deze projecten zullen binnen
afzienbare termijn worden uitgebreid met een experiment waarbij het vmbo en
een mbo-2 opleiding in één opleidingstraject worden aangeboden.
Begin 2008 maak ik bekend onder welke condities dit gebeurt. Hoewel dit experiment
zich niet enkel en alleen op het vmbo richt, zal ik bij het vaststellen van
de condities rekening houden met de aanbevelingen van de werkgroep Bruikbare
rechtsorde. Deze leergang start in het derde leerjaar van het vmbo en duurt
tot en met het tweede ar van het mbo, en is in eerste instantie bedoeld voor
leerlingen in de basisberoepsgerichte leerweg die het grootste risico lopen
om uit te vallen. Voor deze leerlingen wordt in goede samenwerking tussen
vmbo- en mbo-instellingen nagegaan waar zij het onderwijs zullen volgen: op
de vmbo- of op de mbo-locatie. Hierdoor hebben de leerlingen te maken met één
opleiding, op één locatie en met één pedagogisch-didactische
aanpak. Het onderwijs dat in de leergang wordt aangeboden, is zeer praktijkgericht,
wa aansluit bij de leerstijl van de beoogde doelgroep. Meer in het bijzonder
voor leerlingen die het best met hun handen leren. Nu al kunnen vmbo-scholen
en ROC’s afspraken maken over aansluitende trajecten. In de door de
voorzitter van de inmiddels opgeheven Taskforce Jeugdwerkloosheid genoemde
vmbo-vakcolleges zal op die manier gewerkt worden, waarbij ook in de onderbouw
van het vmbo meer tijd aan techniek wordt besteed. Inmiddels zijn gesprekken
gestart om lopende projecten in de diverse regio’s, het idee van de
vakcolleges, ideeën rond regionale praktijkcentra en de leergang geïntegreerd
vmbo-mbo zoveel als mogelijk in een pilot vorm te geven. Hierdoor kan ook
een optimaal gebruik worden gemaakt van de stageplaatsen, leerbanen en uiteindelijk
arbeidsplaatsen die de regionale bedrijven bieden in het gehele traject van
de leergang.SamenvattendIn de afgelopen maanden is het vmbo diverse keren ter sprake gekomen.
In de eerste plaats in het kader van het rapport «Minimumvoorschriften
voor de inrichting van het vmbo» van de werkgroep Bruikbare rechtsorde voortgezet onderwijs. Het Kabinet hecht veel belang aan het terugdringen
van de regeldruk. De onthechte manier waarop de Werkgroep naar de regels over
het vmbo heeft gekeken, is vruchtbaar geweest en heeft geleid tot een perspectief
met een minimum aan voorschriften. De Werkgroep heeft consequent de noodzaak
van bepaalde voorschriften tegen het licht gehouden. Deze aanpak spreekt mij
aan.Wel wil ik benadrukken dat het rapport van de werkgroep het karakter heeft
van een dereguleringsadvies. De werkgroep benadrukt dat het aanpassen of schrappen
van regels op zichzelf geen oplossing betekent voor vraagstukken waar het
vmbo-veld mee worstelt, zoals het bestrijden van voortijdig schoolverlaten
en de doorstroom naar het vervolgonderwijs. Wel verwacht zij dat het uitvoeren
van de voorstellen in het rapport de ruimte vergroot voor passende oplossingen,
die het vmbo zelf kan vormgeven.Ik wil benadrukken dat het verminderen van wettelijke voorschriften gepaard
moet gaan met het blijven borgen van het funderend karakter van het voortgezet
onderwijs en van de positie van de kwetsbare leerlingen. De aanbevelingen
van de werkgroep kunnen dan ook niet zonder meer doorgevoerd worden. Bij het
uitvoeren van de voorstellen van de werkgroep zullen we stap voor stap onze
weg moeten vinden en moeten ervaren welke vrijheidsgraden goed en hanteerbaar
zijn voor het vmbo. We hebben diverse trajecten uitgezet om tot meer ruimte
voor maatwerk en betere overgangen te komen, en die moeten zich in de komende
periode gaan bewijzen. Duidelijk is wel dat deze maatregelen zich niet meer
enkel en alleen op het vmbo richten, maar in toenemende mate het terrein van
de overgang vmbo-mbo bestrijken. Te denken valt bijvoorbeeld aan de regels
over samenwerking vo-bve (met name artikel 25a WVO), de assistentopleiding
in het vmbo en de flexibilisering van de vmbo-examens. De experimenten rond
de integratie van vmbo en mbo2 zijn hier eveneens een goed voorbeeld van.
Begin 2008 maak ik bekend onder welke condities de geïntegreerde leergang
vmbo-mbo2 plaatsvindt. Ik wil de aanbevelingen van de werkgroep dan ook bezien
in het licht van deze ontwikkelingen. Het veld is complex, de belangen zijn
groot en divers. Maar zoals al gezegd: elke wetgevingsstap zal ik afzetten
tegen de voorstellen van de Werkgroep alsmede toetsen aan de mate waarin de
beoogde ingreep bijdraagt aan het oplossen van de door het vmbo-veld ervaren
problemen zoals de doorstroom vmbo-mbo en het bestrijden van voortijdig schoolverlaten.
Op deze manier wil ik de noodzaak van ingrepen kunnen onderbouwen en eventuele
toekomstige aanpassingen zorgvuldig kunnen afstemmen op de wensen en noodzaak
in het onderwijsveld.Een van de maatwerktrajecten waarmee ik op korte termijn wil starten zijn
de experimenten rond de geïntegreerde leergang vmbo-mbo2. In deze projecten
worden het vmbo en een mbo-2 opleiding in één opleidingstraject
wordt aangeboden. Deze leergang is in eerste instantie bedoeld voor leerlingen
in de basisberoepsgerichte leerweg die het grootste risico lopen om uit te
vallen. Deze leerlingen hoeven op deze manier de fysieke stap van hun vertrouwde
vmbo-school naar het ROC niet te maken, zodat zij te maken hebben met één
opleiding, op één locatie en met één pedagogisch-didactische
aanpak.Als de experimenten vmbo-mbo2, mede in relatie tot de ontwikkelingen in
het vmbo en het mbo, hiertoe aanleiding geven, zal ik een voorstel doen de
WVO aan te passen.Naast de experimenten zal ik ook de overige vmbo-ontwikkelingen nauwlettend
in de gaten houden. Vmbo-scholen zoeken (in toenemende mate) ruimte om een
programma-aanbod te ontwikkelen dat is afgestemd op interesses en mogelijkheden
van de leerlingen en ontwikkelingen in het mbo en de regionale arbeidsmarkt.
Scholen proberen samen met hun omgeving nieuwe antwoorden te
vinden om leerplichtige leerlingen te blijven boeien en te binden aan het
onderwijs. Deze inspanningen hebben in elk geval bij ouders van vmbo-leerlingen
tot resultaat geleid. Uit de Onderwijsmeter 2007 blijkt dat ouders het vmbo
met een 7,3 waarderen (een licht stijgende lijn sinds de eerste meting in
2003). De inspanningen hebben helaas nog niet tot een herwaardering onder
de overige Nederlanders geleid.Naast de groeiende positieve waardering is sprake van een zoeken naar
een passend programma-aanbod in de afgelopen jaren dat heeft geleid tot een
diverse regionale initiatieven (zowel in de vorm van brede als smalle programma’s).
Sport, Dienstverlening en Veiligheid (SDV), de ict-route, techniek in de gemengde
leerweg, techniek-breed en vmbo-intersectoraal zijn daar goede voorbeelden
van.Uit onderzoek van de Adviesgroep blijkt echter dat de per 1 augustus
2007 geglobaliseerde examenprogramma’s meer dan voldoende ruimte bieden
om de schooleigen en regionale programmavarianten in te passen. Op dit moment
lijkt er dan ook weinig behoefte aan nieuwe programma’s te zijn. Tegelijkertijd
constateer ik dat de scholen zich nog nauwelijks bewust zijn van de ruimte
die de globalisering van de bestaande programma’s biedt voor een eigen
(regionale) inkleuring. De globalisering is eenvoudigweg nog te recent en
de voorlichting is nog niet goed op gang gekomen. Begin 2008 zal de Adviesgroep
vmbo een rapport uitbrengen over de bestaande ruimte voor een meer regionale
invulling van de beroepsgerichte vakken in het vmbo. Hierin zal ook worden
ingegaan op de wijze waarop scholen meer bewust gemaakt kunnen worden van
deze bestaande ruimte en hoe deze eigen invulling het beste geborgd kan worden
in het schoolexamen. Tot slot buigt de Adviesgroep zich, in het licht van
de discussie over het verschil tussen het school- en het centraal examen,
over de vraag wat de consequenties zijn van een eventuele aanpassing van de
verhouding centraal examen-schoolexamen in het vmbo (zowel in lesstof als
weging) voor de programmering. Mocht besloten worden tot een verzwaring van
het centraal examen dan zal dat de huidige ruimte voor de eigen (regionale)
invulling van het onderwijsprogramma in het schoolexamen beperken.Tot slotBij deze heb ik aan een aantal toezeggingen aan uw Kamer voldaan. Daarnaast
heb ik een schets gegeven van een aantal ontwikkelingen binnen het vmbo. Deze
brief vormt echter een momentopname. In de komende periode wil ik mij samen
met u richten op de vraag wat de vmbo-scholen nog meer nodig hebben om kwalitatief
goed onderwijs te kunnen verzorgen. Ik betrek daarbij graag de bevindingen
van de Commissie Parlementair Onderzoek Onderwijsvernieuwingen (januari 2008).
Daarnaast wil ik, mede in het licht van de strategische agenda mbo (voorjaar
2008) en de wens te komen tot een sterkere beroepskolom, de Kwaliteitsagenda
VO, de Adviesgroep vmbo en het rapport «Doorstroom en talentontwikkeling»
van de Onderwijsraad, bezien hoe we het vmbo verder kunnen versterken en het
die ruimte, ontwikkelingsmogelijkheden en status kunnen geven die het verdient.De staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,J. M. van Bijsterveldt-VliegenthartXNoot1Algemeen Overleg op 21 juni 2007 (Kamerstukken II, 26 695/28 248,
nr. 91) en plenaire vergadering op 12 juni 2007 (Kamerstukken II, 30 988,
nr. 79).XNoot2Kamerstukken II, 29 279, nr. 44.XNoot3Motie 30 988, nr. 10.XNoot4Motie 30 988, nr. 12.XNoot5Brief aan de Tweede Kamer «Aanbieding van en reactie op de rapportage «Voortvarend
vmbo» van de Adviesgroep vmbo» van 9 oktober 2007. 30 079,
nr. 8.XNoot6Toezegging 26 695, nr. 38.XNoot1Zie de brief van 21 april 2004, Kamerstukken II, 29 279, nr.
9, en de brief van 9 november 2006, Kamerstukken II, 29 279, nr.
41.XNoot2Zie het rapport van de werkgroep Bruikbare rechtsorde, «Minimumvoorschriften
voor de inrichting van het vmbo», Kamerstukken II, 29 279, nr.
44.XNoot1Rapport van de werkgroep Bruikbare rechtsorde voortgezet onderwijs, pp.
60/61.XNoot1«Recht doen aan verscheidenheid. Opzet en ontwikkelingsperspectief
van de afsluiting MAVO en VBO. Rapport van de commissie MAVO/VBO – aansluitend
onderwijs» (Den Haag, Ministerie van Onderwijs en Wetenschappen, 1994).XNoot2«Koers VO: de leerling geboeid, de school ontketend» (Den
Haag, ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 2004) (29 200 VIII,
nr. 151).XNoot3«Vmbo: het betere werk. Onderwijs dat hoofd en handen verbindt»
(Den Haag, ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, april 2005) (30 079,
nr. 1).XNoot1Zie Adviesgroep vmbo, «Voortvarend vmbo. Samen koersen op bewegingsruimte»
(Den Haag, mei 2006) en de beleidsreactie op het rapport, 30 079, nr.
8) van 9 oktober 2006 op www.minocw.nl/vmbo.XNoot1Kamerstukken II, 2004/5, 29 800 VIII, nr. 152.XNoot2Staatsblad 2007, 94. Besluit van 17 februari 2007, houdende wijziging
van het Inrichtingsbesluit W.V.O. en het Eindexamenbesluit v.w.o.-h.a.v.o.-m.a.v.o.-v.b.o.
onder meer in verband met het voorzien in de mogelijkheid van het afleggen
van centraal examen in het voorlaatste leerjaar.XNoot3Staatsblad 2007, 441, Wet van 18 oktober 2007, houdende wijziging
van de Wet op het voortgezet onderwijs onder meer in verband met enkele aanpassingen
in de inrichtings- en examenvoorschriften met betrekking tot het voorbereidend
middelbaar beroepsonderwijs.XNoot4Motie 30 988, nr. 10.XNoot5Motie 30 988, nr. 12.XNoot6Toezegging 26 695, nr. 38.XNoot1Kenmerk (31 200 VIII, nr. 4) van 19 september 2007.XNoot2N.a.v. de Regeling vernieuwende projecten doorlopende leerlijnen vmbo/mbo
(kenmerk VO/OK-2005/48505 van 13 november 2005), ter inzage gelegd bij
het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30079-9.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl