Mond- en Klauwzeer; Verslag algemeen overleg van 4-4-2001 over brieven van de minister inzake MKZ, van 29 maart en 4 april 2001
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27622, nr. 44

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

01-05-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27622 nr. 44

25-04-2001

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInleiding van de ministerVragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de ministerOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27622Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 41 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 622Mond- en Klauwzeernr. 44VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 25 april 2001De vaste commissie voor Landbouw, Natuurbeheer en Visserij1 heeft op 4 april 2001 overleg gevoerd met minister Brinkhorst van
Landbouw, Natuurbeheer en Visserij over:– de brief van de minister van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij d.d. 29 maart 2001 inzake mond- en klauwzeer;– de brief van de minister van Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij d.d. 4 april 2001 inzake mond- en klauwzeer.Van dit overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag uit. Inleiding van de ministerDe minister brengt naar voren dat tot nu toe
steeds de strengst mogelijke maatregelen zijn genomen, maar dat de verspreiding
van het virus, met name rond Oene, niet tot staan is gebracht. Op 3 april
waren er twee nieuwe uitbraken in Oene en één in Olst. In het
weekend is gewerkt aan een alternatieve strategie om te pogen het virus in
te dammen. In overleg met LTO Nederland is besloten tot een gebiedsgerichte
aanpak. Tegen die achtergrond heeft de Europese Commissie, na horing van het
Permanent Veterinair Comité, op 3 april een beschikking afgevaardigd,
waarin de mogelijkheid wordt geopend om runderen in te enten, maar niet te
doden. Dat is echter geen voorbode van preventieve vaccinatie. Onder preventieve
vaccinatie wordt namelijk verstaan het structureel immuun maken van de totale
veestapel en daar is in dit geval geen sprake van. De discussie over preventieve
vaccinatie zal beginnen tijdens de informele Landbouwraad die dit weekend
wordt gehouden in Östersund. Een groot aantal lidstaten zal echter blijven
staan op het handhaven van het non-vaccinatiebeginsel. Op 2 april heeft de
minister een gesprek gehad met zijn Duitse collega, die zich nu ook wil inzetten
voor een fundamentele heroverweging van het non-vaccinatiebeginsel, maar dan
pas na de crisis.Op 3 april is in het Europees Parlement een resolutie ingediend, waarin
ook op een heroverweging van het non-vaccinatiebeleid wordt aangedrongen.
Commissaris Byrne heeft echter in reactie op ontmoetingen die hij heeft gehad
met Europese boerenorganisaties, waaronder de heer Doornbos van LTO Nederland,
nauwelijks of geen opening gegeven. Er mag in deze moeilijke tijden
dan ook geen verkeerde boodschap over worden gebracht.In de beschikking van 3 april zijn twee elementen te onderscheiden. In
de eerste plaats is als inzet gekozen voor de suppressive vaccination, de
onderdrukkende vaccinatie. Dat is een noodvaccinatie van MKZ-gevoelige dieren
in het totale vaccinatiegebied, waarna die dieren zo spoedig mogelijk worden
gedood. De doding behoeft niet plaats te vinden op het bedrijf, maar in binnen
het gebied gelegen slachterijen. Inenting vindt plaats binnen de driehoek
Zwolle-Apeldoorn-Deventer. Om die vaccinatiezone heen moet een toezichtsgebied
komen met een straal van 10 km. Dat volgt uit de Europese regeling. Die 10
km schuift op als het gebied waarin preventief zal worden geruimd een straal
van 2 km heeft, in plaats van 1 km. De vaccinatie moet binnen 48 uur zijn
voltooid. Het toezichtsgebied rond het vaccinatiegebied dient gehandhaafd
te blijven gedurende ten minste 30 dagen na vernietiging van het laatste gevaccineerde
dier. Voor export naar markten buiten Europa geldt een periode van drie maanden
na de doding van het laatste gevaccineerde dier. Na de periode van 30 dagen
gelden op grond van de vaccinatiebeschikking geen beperkingen meer voor de
intracommunautaire handel, behoudens de normaal geldende MKZ-beperkingen in
verband met een eventueel verdere verspreiding van de MKZ.Het tweede regime betreft protective vaccination, beschermende vaccinatie.
Dit is een keuzemogelijkheid. Het gaat dan om de noodvaccinatie van runderen,
die uitsluitend wordt uitgevoerd in combinatie met preventieve ruiming van
de andere MKZ-gevoelige dieren. Bij suppressive vaccination gaat het om vaccinatie
en doding van alle MKZ-gevoelige dieren. Bij protective vaccination worden
uitsluitend runderen in leven gelaten. De belangrijkste veterinaire overweging
is dat bij runderen de zuurtegraad in het vlees zeer snel onder de 6 daalt
en dan niet meer MKZ-gevoelig is. Dat is bij varkens, geiten en schapen niet
het geval. Het vlees van die dieren kan nog geruime tijd na de doding het
virus verspreiden. Daarom is vernietiging van die dieren voorgeschreven.De optie van de noodvaccinatie voor runderen is een keuzemogelijkheid
voor de eerder beschreven driehoek. Alle runderen ouder dan één
week moeten worden gevaccineerd, maar de andere MKZ-gevoelige dieren moeten
worden gedood. Het gaat in beide opties dus om entingen. Om die reden zijn
hedenmorgen om zeven uur de entingen voortgezet, met name in de gebieden waar
al entingen waren voorzien, Vaassen, Olst en Oosterwolde. Die vaccinatie moet
binnen zeven dagen zijn afgerond. Ook om deze vaccinatiezone moet een toezichtsgebied
worden gelegd met een straal van 10 km. In de tweede suggestie is binnen die
zone het vervoer van gevaccineerde dieren verboden, behoudens afvoer naar
een slachthuis dat zich binnen dat gebied bevindt en dan onder zeer strenge
restricties. Het vlees van die gevaccineerde dieren wordt voorzien van een
kruismerk en mag niet worden geëxporteerd. Nederland moet garanties afgeven
dat het betrokken vlees in Nederland wordt gekanaliseerd en eventueel wordt
afgezet. Die nationale consumptie kan alleen plaatsvinden onder zeer scherpe
voorwaarden. Zo moeten er bepaalde behandelingen en bewerkingen van fysieke
aard plaatsvinden. De melk en de zuivelproducten moeten een warmtebehandeling
ondergaan en mogen daarna in beginsel in de handel worden gebracht. Er zijn
verder restricties met betrekking tot het sperma. Iedere intracommunautaire
handel in gevaccineerde dieren is verboden. Een verplaatsing van gevaccineerde
en niet-gevaccineerde dieren, zoals paarden, vanuit de vaccinatiezones is
aan beperkingen onderworpen. De verplaatsing uit de vaccinatiezone van gevaccineerde
runderen is tot ten minste 12 maanden na de vaccinatie verboden.Aangezien het een buitengewoon moeilijk afwegingsproces is, heeft de minister
voorgesteld het landbouwbedrijfsleven erbij te betrekken. Er zijn grote consequenties
verbonden aan de keuze. Alle facetten van beide opties moeten
dan ook goed worden doorgenomen. Daarvoor is nu wat tijd, omdat enting in
beide gevallen noodzakelijk is. Tegen die achtergrond roept hij iedereen op
om zo zorgvuldig mogelijk aan het proces van enting mee te werken. Dit virus
moet namelijk zo snel mogelijk worden verdreven.Nederland is op verschillende manieren verdeeld in gebieden. In de eerste
plaats is er het veterinaire onderscheid tussen de ingesloten gebieden en
de niet-ingesloten gebieden. De ingesloten gebieden vallen onder het 1-, 3-
en 10-km-regime. Verder is Nederland verdeeld in twee gebieden als het gaat
om de productie en de afzet. Het eerste gebied betreft provincies Gelderland,
Overijssel, Noord-Brabant en Flevoland. Het tweede gebied de overige acht
provincies. Dat heeft gevolgen voor de export en voor het vervoer van bepaalde
producten vanuit de eerste vier provincies naar de overige acht provincies.
In beginsel is de export, met uitzondering van levend vee, door de acht provincies
niet geraakt. De export door de vier provincies is echter zeer ernstig beperkt.
Verder mogen bepaalde producten uit de vier provincies niet worden «geëxporteerd»
naar de acht andere provincies. Dat is een onderdeel van de kanalisatie- en
certificatieregeling, die noodzakelijk was om aan de Europese Unie en de collega-lidstaten
te kunnen garanderen dat bepaalde producten werkelijk MKZ-vrij zijn en niet
uit de vier gevoelige provincies komen. Dat betekent dat melk en melkproducten
en vlees en vleesproducten op dit ogenblik niet zonder een bepaalde behandeling
te hebben ondergaan uit de vier provincies mogen worden afgevoerd naar de
acht provincies. Dat is een regime dat niet onbeperkt handhaafbaar is. Dat
is ook een van de redenen waarom op zo kort mogelijke termijn moet worden
geprobeerd om het MKZ-virus te bestrijden.Het is om welzijns- maar ook vervoersredenen noodzakelijk om zich steeds
te bezinnen op liberaliseringstendensen, op versoepelingstendensen. De beperking
van het vervoer – er is nog steeds een algeheel vervoersverbod in Nederland –
is uit veterinair oogpunt noodzakelijk. Aan de andere kant is er de noodzaak
om bijvoorbeeld het bezoek van dierenartsen, het vervoer van paarden, het
vervoer van voer en het rijden van destructiewagens onder een apart regime
te brengen. Tegen die achtergrond is een compartimentering van Nederland afgesproken.
Die compartimenteringsregeling wordt vanmiddag vastgesteld. Het is de bedoeling
dat deels langs natuurlijke grenzen en deels langs grenzen die te maken hebben
met de productie en de slachtcapaciteit, het vervoer binnen Nederland zoveel
mogelijk wordt beperkt om het slepen met dieren tegen te gaan. De vier genoemde
provincies vormen één compartiment. Het is mogelijk dat wanneer
bijvoorbeeld in Brabant toch geen MKZ wordt vastgesteld, die provincie daaruit
wordt gehaald. Voor de overige provincies lopen de compartimenteringen niet
langs de provinciegrenzen. Er moet namelijk voor worden gezorgd dat de productie-
en slachtcapaciteit binnen die gebieden één op één
blijven, om te voorkomen dat veewagens en dergelijke heen en weer moeten rijden.
Zeer binnenkort zullen vrachtwagens een sticker krijgen, om ervoor te zorgen
dat de veewagens in één gebied blijven.De minister kan alleen om welzijnsredenen een versoepeling aanbrengen.
Zeer binnenkort zal men al voor welzijnsvraagstukken komen te staan. Hij hoopt
in de komende paar dagen dan ook regelingen te kunnen treffen op het terrein
van bijvoorbeeld het welzijn van varkens.De minister heeft voor de boeren drie maatregelen genomen. Hij heeft zijn
dienst opdracht gegeven om ervoor te zorgen dat getroffen boeren binnen een
maand na taxatie en ruiming voorschotten zullen krijgen die op een forfaitaire
wijze worden berekend. Verder streeft hij ernaar om in de periode tussen enting
en ruiming van het vee een forfaitaire zorgvergoeding voor het voer te geven.
Ten slotte heeft hij het Bureau heffingen opdracht gegeven om voor de boeren
in de getroffen gebieden heffingen, zoals Minas, aan te houden. Hij wil op
korte termijn een commissie instellen die zich onder leiding van
een vooraanstaand Nederlandse persoonlijkheid zal beraden over gevolgen van
de MKZ-crisis op de middellange en lange termijn.De problematiek van de dierentuinen is van een andere orde, maar toch
van groot belang. Op 3 april is bij de Europese Commissie een voorstel ingediend
om vaccinatie in dierentuinen toe te staan. Het gaat dan om dierentuinen met
bedreigde diersoorten. In die ontwerpbeschikking zijn een aantal voorwaarden
opgenomen. De vaccinatie is toegestaan indien een dierentuin binnen een straal
van 25 km van een MKZ-uitbraakgebied ligt, er mag geen handel in gevaccineerde
dieren plaatsvinden en de producten mogen ook niet in de voedselketen terechtkomen.Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Waalkens (PvdA) is van mening dat
eerder had moeten worden begonnen met een gebiedsgericht beleid ter bestrijding
van het MKZ-virus. Compartimentering is namelijk een stap in de bestrijdingsstrategie
van het virus. Dat laat onverlet dat het non-vaccinatiebeleid staand beleid
is en dat het lokaliseren en het isoleren van het virus en het ruimen van
de cirkels rondom de uitbraak fors ter hand moeten worden genomen. Hoe hard
dat ook is en hoeveel emoties dat ook oplevert. Hoe reëel is de optie
om in het compartiment van de vier provincies de dieren in leven te houden,
teneinde de regionale productie in stand te houden?De heer Waalkens dringt aan op een fokverbod voor Midden- en Zuid-Nederland,
zowel vanuit veterinair als vanuit welzijnsoogpunt. Ook moet overwogen worden
de dracht te onderbreken. Die twee dingen zijn onlosmakelijk verbonden aan
het compartimenteren van Nederland. Na verloop van tijd kan dan weer met fokprogramma's
worden begonnen. Er zijn uiteraard financieel-economische consequenties, maar
als er niets wordt gedaan, wordt men later geconfronteerd met onmogelijke
en onmenselijke keuzen en verwerpelijke situaties.De sociale gevolgen van de MKZ-crisis zijn enorm. De heer Waalkens wil
graag informatie van het kabinet over het sociaal-economische plan, waarvoor
nu de eerste verkenningen worden gedaan. Dat heeft ook te maken met de uitbetaling
van de schades en de bevoorschotting vanuit mogelijke fondsen. Hij vindt het
sympathiek dat het Centraal bureau levensmiddelen vanaf maandag een aantal
opcenten op producten heeft gezet om een gebaar te maken naar de verschillende
sectoren. Er zijn echter veel meer sectoren die te maken hebben met sociale
gevolgen.De heer Atsma (CDA) bracht naar voren dat
de mededeling van de minister van 3 april over het grote gebied waar geënt
moet worden, een dramatische ondertoon had, namelijk dat de problematiek niet
onder controle is. Het enige lichtpuntje was dat de Europese Commissie ruimte
geeft om leven te behouden. Dat is vanaf het begin de inzet geweest van de
fractie van de heer Atsma. Dat was ook de reden waarom hij er een paar weken
geleden samen met andere fracties er bij de minister op aan heeft gedrongen
het non-vaccinatiebeleid ter discussie te stellen. Als het vertrekpunt het
sparen van leven is, is de heer Atsma niet toe aan het aborteren van leven.
Dat is voor hem een te grote stap.De mededeling van de minister raakt 1500 boeren en hun gezinnen heel direct.
De wijze waarop dat werd gemeld, integraal via het journaal, stuit de heer
Atsma tegen de borst. Als het waar is dat dit besluit al enkele uren daarvoor
was genomen, vraagt hij zich af of er geen andere methoden waren om zo'n bericht
bij de individuele boeren te doen komen.Het besluit heeft ingrijpende gevolgen, maar het is nog niet duidelijk
wat die gevolgen precies zijn. Heeft de maatregel op alle vier de provincies,
Flevoland, Gelderland, Overijssel en Noord-Brabant, betrekking? Kan de minister
aangeven welk regime precies van toepassing is op die provincies? Vallen alle
boeren in die provincies onder het strenge regime of is dat beperkt
tot het crisisgebied? Er moet namelijk wel enige ruimte zijn, dit vooral met
het oog op het dierenwelzijn.De minister heeft een paar opmerkingen gemaakt over het flankerend beleid.
De heer Atsma mist echter de handreiking naar de sector als geheel. De financiële
en materiële gevolgen zijn heel ingrijpend en zijn voor het individuele
bedrijf dramatisch. De minister heeft bijvoorbeeld niet gesproken over het
verruimen van de bijstandsregeling zelfstandigen. Die regeling moet worden
opengesteld voor boeren, zonder dat de vermogens- en inkomenstoets van toepassing
is. Daar was onduidelijkheid over. Wethouders hebben laten weten dat zij met
de rug tegen de muur staan en dat zij niet kunnen helpen.Ten slotte vroeg de heer Atsma hoe het zit met de capaciteit van dierenartsen
voor het enten.De heer Van der Vlies (SGP) vindt de mededingen
van de minister van 3 april zeer indringend. De gebiedsgerichte aanpak is
rigoureus. Het betreft 1500 bedrijven en meer dan 100 000 dieren. De
entingen die nu zijn toegestaan zijn ruimer dan alleen de noodenting binnen
de zone van 1 km. Voor de meeste dieren betreft het echter een levende opslag
die nu wat langer kan duren. Hij is overigens erkentelijk voor de keuze die
de minister aangeeft terzake van het melkvee. Hij hoopt dat het melkvee gespaard
kan blijven. In essentie zou dat vanuit de ethische invalshoek moeten gelden
voor alle dieren. Dit nog los van de vraag wat er vervolgens mee moet gebeuren.
Hij denkt dat dat voor het draagvlak van dit pakket maatregelen van grote
betekenis zal zijn. Het is nu dan wel rustig in de streek, maar uit mails
blijkt dat men een zekere gelatenheid toont ten aanzien van het enten, omdat
men denkt dat er beweging zit in hetgeen er daarna zal gebeuren. De minister
heeft nu echter krachtig ontkend dat er zo'n beweging is. Men zal niet gemakkelijk
aanvaarden dat na de inenting de dieren zullen worden afgevoerd voor destructie.
De minister moet dat op zich in laten werken en daar een beleidsmaatregel
tegenover stellen, uiteraard binnen de ruimte die hij daarvoor heeft.Het sociaal-economisch plan is de tweede hobbel die moet worden genomen.
Er moet volstrekte helderheid zijn over de financiële genoegdoening.
De minister heeft daar aanzetten toe gegeven. Dat is prima, maar er zal snel
een vervolg op moeten komen. Hoe eerder de minister op dat punt duidelijkheid
verschaft, die billijk en nodig is, hoe meer hij bouwt aan de gelatenheid,
waaronder men dit alles zal ondergaan.Mevrouw Vos (GroenLinks) merkt op dat de maatregelen
die op 3 april zijn afgekondigd zeer ingrijpend zijn voor die 1500 bedrijven
met 115 000 dieren in de driehoek waar het om gaat. De minister heeft
nu een voet tussen de deur in Brussel gekregen. Het is geen voorbode van preventieve
vaccinatie, maar er is wel degelijk winst geboekt in Brussel, want er is nu
de mogelijkheid dat de 54 000 runderen in leven blijven. Het vlees en
de melk van de dieren mag niet geëxporteerd worden, maar mag wel in Nederland
voor consumptie worden aangeboden. Dat is een belangrijke doorbraak. Hopelijk
leidt dit ertoe dat deze runderen in leven blijven. Helaas is dat voor de
overige dieren niet bereikt. Die zullen vernietigd gaan worden. Waarom is
het niet mogelijk om dat regime ook voor die andere dieren te laten gelden?
Kan de minister de tijd die hem geboden is, twee maanden, niet gebruiken om
daar steun voor te vergaren in Brussel? Er is namelijk behoorlijk wat in beweging
in Brussel. Er is nu steun van Duitsland en van het Europees Parlement en
verder is men in Engeland behoorlijk aan het rommelen op dat gebied. Is er
geen kans dat er op korte termijn steun komt voor een beleid van wel vaccineren,
maar niet ruimen van dieren?Mevrouw Vos is blij dat de minister over is gegaan tot een gebiedsgericht
beleid. Dat geeft ruimte, bijvoorbeeld voor welzijnsaspecten. Het geeft ook
ruimte om per gebied meer te doen, zonder dat het voor de hele Nederlandse
veehouderij tot bijvoorbeeld exportverboden leidt. Er is in die driehoek het
een en ander mogelijk, zonder dat dat voor heel Nederland leidt tot een exportverbod
van zuivel en vlees.Er is nu een mogelijkheid om de zeldzame rassen in dierentuinen binnen
een afstand van 25 km te vaccineren. Waarom is het niet mogelijk om alle dieren
te vaccineren? Waarom is het verder niet mogelijk om nu al op grotere afstanden
te gaan vaccineren? Is die mogelijkheid er ook voor zeldzame rassen elders?
Als zeldzame landbouwhuisdieren ergens worden vastgezet, is dan zo'n zelfde
regime mogelijk? In de ingesloten driehoek lopen twee kuddes zeldzame grazers.
Wat gaat daarmee gebeuren?Mevrouw Vos maakt zich zorgen over welzijnsmisstanden. Daar komt meer
ruimte voor. Wordt er echter ook voor gezorgd dat de afschuwelijke manier
waarop 41 Schotse hooglanders zijn afgeslacht, niet meer voor zal komen? Verder
worden nu verminkende identificatiemethodes toegepast. Dat zou ook niet moeten
kunnen.Zal de minister het transport van levende dieren en het forse inperken
daarvan weer op de agenda zetten? Wat kan er op dat punt van Europa worden
verwacht?De heer Poppe (SP) stelt vast dat de maatregelen
die nu zijn genomen geen garantie bieden dat het virus kan worden gestopt.
Dat heeft onder andere te maken met de lange incubatietijd van dit type virus.
Op 22 maart heeft hij een brief gestuurd, waarin werd gevraagd om in brede
kringen om haarden te vaccineren, maar niet met het doel om te doden. Dit
gaat nu min of meer gebeuren en wel in een groot gebied met daarin 1500 bedrijven
en 115 000 dieren. Is dit een stap verder in het opheffen van het non-vaccinatiebeleid?
Er is sprake van een beschermende vaccinatie van runderen voor 12 maanden.
Waarom geldt dat echter niet voor alle andere dieren? Als er in zo'n groot
gebied geënt wordt, is na een aantal weken bekend of daar nog een besmettingshaard
was, want dan zou er toch nog een uitbraak van MKZ komen. Dan kunnen die dieren
worden afgemaakt. Van verspreiding is dan echter geen sprake meer, omdat in
zo'n groot gebied erom heen gevaccineerd is. Als er geen uitbraak meer komt,
kun je je afvragen waarom de andere dieren dan moeten worden gedood. Waarom
kunnen die dieren dan niet binnen dat gebied worden gebruikt?Na een taxatie en een toets kunnen boeren binnen een maand eventueel steun
krijgen. Waarom wordt er in zo'n situatie echter getoetst?Wat betekent die incubatietijd van vier weken voor de bestrijding van
de verspreiding van het virus? De heer Poppe is van mening dat wat betreft
dit virus het non-vaccinatiebeleid op de helling moet. Is de minister bereid
om datgene wat nu gebeurt in de bekende driehoek ook toe te passen op grotere
gebieden, waar sprake is van een mogelijke dreiging en in een groter gebied
van buiten naar binnen te gaan vaccineren? Dan moet er echter wel eerst antwoord
worden gegeven op de vraag wat er dan met de andere dieren, buiten de runderen,
moet gebeuren.De heer Stellingwerf (ChristenUnie) merkt
op dat er vergaande maatregelen zijn genomen in een groot deel van de IJsselvallei.
Na de toelichting van de minister is daar meer helderheid over ontstaan. Er
lijken barsten te ontstaan in het Europese non-vaccinatiebeleid. Dat het nog
steeds stapsgewijs moet, betreurt hij zeer. Dat laat echter zien dat de weg
naar het op de helling zetten van het non-vaccinatiebeleid een lange is en
dat er nog veel slachtoffers zullen vallen. Hij is blij met deze opening,
omdat in enige mate tegemoet wordt gekomen aan de wens om de dieren te laten
leven. Hij heeft echter de indruk dat de boeren, de consumenten en de hele
samenleving zeer tekort worden gedaan door te moeten accepteren dat de Europese
bureaucratie een slagvaardige wijziging van het non-vaccinatiebeleid onmogelijk
maakt. Dat is uitermate frustrerend. Het publieke verzet tegen
het non-vaccinatiebeleid is groot. Er is sprake van een grote verontwaardiging
onder de burgers, met name gericht op de veelal halfslachtige besluiten. Het
zijn in deze omstandigheden krachtige besluiten, maar ze komen niet tegemoet
aan het opheffen van het non-vaccinatiebeleid. Daarom zal die verontwaardiging
alleen maar toenemen.De heer Stellingwerf heeft tegenstrijdige gevoelens als het gaat om de
besluiten die zijn genomen. Het is een stap vooruit in het verzet tegen het
non-vaccinatiebeleid, maar anderzijds wordt een hoge tol betaald. Daarbij
komt dat de melkveehouders in het aangewezen gebied nu de keuze krijgen om
hun dieren te laten leven, dan wel te ruimen. In de huidige situatie is dat
voor velen een onmogelijke keuze. Men kan de gevolgen van die beslissing niet
overzien en men heeft de financiële draagkracht niet om slagen van een
dergelijke omvang te boven te komen. Uiteindelijk zal ook de rundveestapel
geruimd moeten worden. Heeft de minister deze voorwaarde geslikt in de hoop
dat hij binnen een jaar het non-vaccinatiebeleid op de helling krijgt?Premier Kok heeft recent gesproken over een nationale ramp. Hij bedoelde
dat vooral in figuurlijke zin. Wat zou er echter tegen zijn om de gebieden
waar zal worden gevaccineerd in juridische zin als een nationaal rampgebied
aan te merken? Zou dat in de huidige situatie bepaalde voordelen opleveren,
zodat de boeren ook in financiële zin tegemoet kunnen worden gekomen?Het opdelen van Nederland in twee grote delen, waardoor vlees en vleesproducten
binnen de vier provincies kunnen worden verwerkt, is winst. Dat vlees en vleesproducten
een soort noodgebiedkeurmerk krijgen is een goede zaak. Kan deze nieuwe realiteit
niet worden aangegrepen om de bevolking binnen die vier provincies te mobiliseren
en nadrukkelijker duidelijk te maken dat men op dit punt een keuzemogelijkheid
heeft door producten met dat keurmerk te promoten? Dat zou de solidariteit
tussen burgers en boeren enorm versterken. De maatregel van de supermarkten
om 10 cent op de prijs van een liter melk te zetten, is een goed signaal.De heer Oplaat (VVD) is van mening dat nu
om een Salomonsoordeel wordt gevraagd. Een deel van Nederland wordt gevraagd
een offer te brengen ten gunste van de rest van agrarisch Nederland. Dat dat
veel onrust oplevert, is te begrijpen. Het is namelijk niet niets als je levenswerk
wordt geofferd ten gunste van je collega's in andere delen van het land. Veel
onrust ontstaat ook door de onduidelijkheid over hoe het nu verder gaat en
welke keuzen er kunnen worden gemaakt. Kunnen de individuele boeren een keuze
maken of wordt die gemaakt door de LTO voor een heel gebied? De minister heeft
gezegd dat dit geen doorbraak is naar preventief vaccineren. Het is echter
wel een tijdswinst van 12 maanden en misschien komt er van uitstel wel afstel.
Daarom moet nu alles worden geprobeerd om het non-vaccinatiebeleid van tafel
te krijgen.De crisis heeft natuurlijk betrekking op veel meer sectoren, zoals recreatie,
toerisme, transport en MKB. De heer Oplaat vindt het dan ook goed dat er een
soort maatschappelijk crisisteam wordt opgericht. Hij heeft begrepen dat de
boeren zelf bereid zijn om 1 mld gulden uit het Diergezondheidsfonds op tafel
te leggen voor de bestrijding. Dat betekent dat de boeren vanaf nu gaan heffen
op ieder geproduceerd varken. Dat gebeurt namelijk alleen op het moment dat
de pot wordt aangesproken.De heer Oplaat vindt het onbegrijpelijk dat nu wordt gesproken over een
fokverbod en aborteren. De schade daarvan zal niet te overzien zijn. Dit is
een cruciale week, waarin moet worden bekeken hoe het verder uitpakt.Wat zijn de risico's van de mesttransporten door Nederland en met name
over de A50 en de A1? De AVR heeft opdracht gekregen om restanten voer, stro
en mest te verbranden. Daar is veel weerstand tegen, onder andere bij de AVI-Twente.
Men heeft besloten geen medewerking meer te verlenen aan het verbranden van
restproducten uit de besmette gebieden, tenzij de minister tot
een overeenstemming komt met de boeren in de omgeving.De communicatie kan nog steeds beter. De heer Oplaat heeft echter begrip
voor de situatie, want het is onmogelijk om als de EU om zeven uur een besluit
neemt, om acht uur 1500 boeren te hebben ingelicht.De heer Ter Veer (D66) brengt naar voren dat
Nederland verontwaardigd is, omdat men vindt dat je zo niet met dieren omgaat
en de Europese Unie zich doof toont voor die verontwaardiging. Dat is een
punt van zorg als het gaat om het draagvlak van de EU. De Commissie zou zich
daar wat aan gelegen moeten laten liggen. Het is positief dat enting nu als
strategisch middel kan worden ingezet bij het aanvalsplan voor de bestrijding
van het virus. Dat is een grote doorbraak in deze dagen. Snelheid is geboden,
niet alleen voor de belendende economische percelen, maar ook voor de ontwrichting
in het maatschappelijk leven, die zich alom doet gevoelen. Hoe breed zet de
rest van het kabinet zich in op deze algemene problemen?Er is nu ruimte om het enten anders in te zetten, met name in de rundvee-melkveehouderij.
Met melk is niets mis, zegt de minister. Is er in de economische totwaardebrenging
een verschil tussen wat de coöperatieve melkfabrieken doen en wat de
particuliere melkfabrieken doen? Als er in dat gebied een frictie is, zou
de minister dat dan met de LTO en met de NZO willen opnemen? Ook hier is solidariteit
namelijk cruciaal voor het draagvlak en het ten nutte kunnen maken van deze
maatregelen. Vlees blijft geschikt voor consumptie, zo zegt ook het Europees
Parlement in haar conceptresolutie. Dat is een steun die welkom geïncasseerd
moet worden.In het Verenigd Koninkrijk gaat de teller vandaag over de duizend. De
virusvermeerderingsinstallaties, die in het Verenigd Koninkrijk nog steeds
op volle toeren draaien zijn een zorg, ook voor Denemarken, met een zeer intensief
verkeer over en weer, en voor de kanaallanden, Benelux en Frankrijk.De heer Ter Veer bepleit het instellen van een fokverbod, met name van
varkens, met inbegrip van het onderbreken van de dracht die korter dan 40
dagen heeft geduurd. Er zijn duizenden biggen die het land niet uit kunnen.
Alleen al het wegwerken van die prop maakt het noodzakelijk dat de minister
in overleg treedt met LTO over de vraag hoe dit probleem op de meest zinnige
en meest zindelijke wijze kan worden aangepakt.De heer Ter Veer spreekt zijn waardering en bewondering uit voor de werkers
van met name RVV en AID, die een moeilijke klus verrichten en zich gesterkt
en gesteund behoren te weten door de volksvertegenwoordiging.Hoe moet het na de crisis verder? Het is goed dat de minister aankondigt
daarvoor een commissie in het leven te willen roepen. Het is evident dat handel,
handel en nog eens handel en zinloos gesleep met dieren, het eerste strategische
punt moet zijn dat door deze commissie in studie wordt genomen.Antwoord van de ministerDe minister zet zich in de verschillende gremia
in voor het overgaan van een non-vaccinatie- naar een vaccinatiebeleid. Hij
heeft zijn Duitse collega daar al van kunnen overtuigen. Er zijn op dit punt
echter fundamentele verschillen in visie in de verschillende lidstaten. De
Nederlandse positie met betrekking tot de intensieve veehouderij heeft in
Europa twee reacties opgeroepen. De eerste is dat Nederland een buitensporig
groot aandeel heeft in de intra-Europese export en productie. De tweede is
dat Nederland op het terrein van milieu en diergezondheid een aantal kwetsbaarheden
heeft. Vanuit de optiek van de andere lidstaten betaalt Nederland nu de prijs
voor ontwikkelingen die uit het oogpunt van diergezondheid door andere lidstaten
anders worden gepercipieerd. Het is niet voor niets dat alleen
Denemarken, Zweden en Finland – in veel opzichten partners van Nederland
als het gaat om visie op milieupolitiek en ontwikkeling van een samenleving
die is gericht op andere waarden – zich van stemming hebben onthouden
toen op 3 april over de beschikking werd gestemd. Alle andere lidstaten hebben
ermee ingestemd. De Noordelijke landen denken verder dat de hoge standaarden
die zijn verbonden aan de Europese markt, beter kunnen worden gehandhaafd
door de non-vaccinatiepolitiek. Hoewel het Verenigd Koninkrijk de ruimte heeft
gekregen om in Cumbria en Devon over te gaan tot protective vaccination, is
het nog onzeker of men, vanwege de andere veel bredere afwegingen, van die
ontheffing gebruik zal maken. De minister zal echter het non-vaccinatiebeleid
in Europees verband aan de orde blijven stellen. Hij zal proberen een verandering
tot stand te brengen, maar dat zal niet binnen twee maanden gebeuren.Het virus slaat nog niet wild om zich heen, zoals wel wordt gezegd, want
het is nog geconcentreerd in een bepaald gebied. Binnen dat gebied wordt er
steeds weer een grens overschreden. Het betreft echter, anders dan in het
Verenigd Koninkrijk, nog steeds een zeer geconcentreerd gebied. Daarom zijn
compartimentering en een gebiedsgerichte benadering essentieel. De situatie
is zorgelijk, maar niet onbeheersbaar. De hoofdlijn van de compartimentering
is dat in de overige acht provincies alles mag, behalve het vervoer van levende
dieren.De minister heeft op 3 april om tien over zeven de laatste onderhandelingselementen
te horen gekregen, waardoor hij akkoord kon gaan met de beschikking. Tot die
tijd was onhelder onder welke omstandigheden de suppressive vaccination en
de protective vaccination konden plaatsvinden. Hij kon daar dus niet eerder
over berichten. Hij heeft overwogen het drie uur geheim te houden, totdat
alle 1500 betrokken boeren zouden zijn opgebeld. Dat was echter niet mogelijk,
omdat al snel nadat zou worden begonnen met het opbellen van de betrokken
boeren, ongerichte berichten naar buiten zouden komen. Die zouden tot veel
verwarring aanleiding hebben geven. Daarom heeft hij het via het journaal
bekendgemaakt, maar tegelijkertijd is aan alle betrokkenen mededeling gedaan.
Hij heeft geprobeerd op een goede manier te communiceren en heeft alle begrip
voor de ellende van de individuele boeren. Als er weer sprake zal zijn van
een individuele ruiming, zal de desbetreffende boer uiteraard het eerst worden
ingelicht.In de acht provincies mag dus alles, behalve het vervoer van levende dieren.
De dierlijke producten, zoals melk en vlees, uit de niet-ingesloten gebieden
in de overige vier provincies mogen die provincies niet verlaten, tenzij ze
een bepaalde behandeling hebben ondergaan, zoals verhitting. Verder is er
niet veel verschil met de acht provincies. In de ingesloten gebieden, groot-Oene,
Kootwijkerbroek, Sprang-Capelle en Maren-Kessel, is sprake van een complete
standstill. Daar is sprake van een extra controle. Mest mag niet worden uitgereden
en sperma mag niet vervoerd worden.Er is overleg gevoerd met LTO Nederland en met de meest betrokken andere
partijen, zoals vervoersdiensten, over de compartimentering. Nederland wordt
in acht compartimenten verdeeld. Het één-op-éénvervoer
van voer door het gehele land komt te vervallen. Wagens mogen vanaf de fabriek
alleen bedrijven in een bepaald compartiment bezoeken. Dat wordt gehandhaafd
door middel van stickers. De destructiewagens mogen in één compartiment
destructiemateriaal ophalen. Alleen volle wagens mogen naar een destructor
in een ander compartiment. Dierenartsen mogen hun reguliere werk doen, met
in achtneming van de nodige voorzorgsmaatregelen, met uitzondering van de
beschermings- en toezichtsgebieden. Er zijn overigens voldoende dierenartsen
om het werk te verrichten dat noodzakelijk is. Er zijn op dit moment meer
dan 60 entploegen. Verdere opschaling is mogelijk.Voor mest geldt het annex-1-gebied – Gelderland, Overijssel, Flevoland
en Noord-Brabant – als één compartiment.
Het is om administratieve redenen nog niet mogelijk om dat gebied in afzonderlijke
compartimenten te verdelen, maar dat zal zo snel mogelijk alsnog gebeuren.
Mest mag nog binnen één compartiment worden vervoerd en gebruikt.
Melkwagens mogen binnen één compartiment melk ophalen. Volle
melkwagens mogen naar een fabriek in een ander compartiment, maar in dat compartiment
mogen geen primaire bedrijven worden bezocht. Wat betreft pluimvee in compartimenten
met bescherming en toezicht kan alleen de aanvoer vanaf of de afvoer naar
gespecialiseerde bedrijven plaatsvinden. In compartimenten zonder bescherming
is binnen het compartiment ook het vervoer van pluimvee van een gemengd bedrijf
naar een gemengd bedrijf mogelijk. Het vervoer van paarden is buiten de beschermde
gebieden geheel vrij. Het exportverbod wordt opgeheven. Vervoer van levende
evenhoevige is niet toegestaan. Dat geldt voor alle compartimenten. Als dat
vervoer wel wordt toegestaan, zal dat op basis van compartimenten geschieden.
Deze regeling wordt in de loop van vanmiddag gepubliceerd.Als voor protective vaccination wordt gekozen, hoeven runderen niet te
worden gedood, maar mogen 12 maanden lang het gebied niet verlaten. Die 12
maanden gaan in na de laatste vaccinatie. Als die keuze zou worden gedaan,
mag het gebied 12 maanden na de vaccinatie vrij worden gegeven, dan wel drie
maanden na de doding van het laatste gevaccineerde dier. De keuze zal overigens
niet door de individuele boer of LTO worden gemaakt, maar door de regering.
Aangezien het zo'n moeilijk afwegingsproces is, moet die afweging worden gedaan
na overleg – het eerste deel van dat overleg zal vanmiddag plaatsvinden –
met het landbouwbedrijfsleven. Er zijn zeer veel aspecten mee verbonden. Melkveehouders
staan bijvoorbeeld tegenover andere veehouders. De doding van de varkens wordt
afgewogen tegen de belangen van andere veehouders. Dat maakt het zeer gecompliceerd.
De beslissing zal op zo kort mogelijke termijn, maar niet dan na een zorgvuldige
afweging, worden genomen.Aangezien het feit dat vandaag, uiterlijk morgen de problematiek in Brabant
duidelijk zal zijn, zal de minister morgen of overmorgen een beslissing nemen
over het instellen van een fokverbod. Gezien de urgentie van de welzijnsproblemen,
komt men zeer dicht bij zo'n fokverbod. Bij de afweging zal hij ook betrekken
het vraagstuk of de drachten moeten worden afgebroken. Hij overweegt een opkoopregeling
tot stand te brengen, vergelijkbaar met die tijdens de varkenspest. Dat betekent
dat in het geval van overname van de varkens, een urgentieverklaring van de
dierenarts en de boer wordt vereist. Hij vindt het echter niet juist nu een
incidentele maatregel voor te leggen, aangezien de problematiek in zijn totaliteit
moet worden bekeken, waarbij ook het sociaal-economische aspect een rol speelt.Het sociaal-economische aspect is van grote betekenis. De minister wil
en kan zich niet onttrekken aan die problematiek, omdat het draagvlak en de
wijze van acceptatie van deze moeilijk situatie, daar direct mee verband houdt.
Het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen is beschikbaar. Dat is verleden
week vrijdag besloten in overleg met zijn collega van Sociale Zaken. Men krijgt
een tegemoetkoming in de vorm van een aanvulling op het inkomen tot het minimumniveau,
als er geen andere mogelijkheden zijn om in het inkomen te voorzien. Het bedrijf
moet verder levensvatbaar zijn. Voor de psychosociale nood zijn de Riagg's,
het algemeen maatschappelijk werk en de diensten van de landbouworganisaties
ingeschakeld. Bij de uitkering hoort een vermogenstoets. Die zal in deze situatie
soepel worden toegepast – er zal een voorlopige toetsing plaatsvinden –
maar die vermogenstoets zal uiteindelijk wel moeten worden toegepast, want
anders zou sprake zijn van een rechtsongelijkheid ten opzichte van anderen.In het geval het vee wordt geruimd, krijgen de boeren een vergoeding ter hoogte van de getaxeerde waarde. De minister zal erop toezien dat
het voorschot binnen een maand na de taxatie wordt uitgekeerd. Hij is, samen
met zijn collega van BZK, aan het onderzoeken in hoeverre de Wet rampen en
zware ongevallen van toepassing is. Bij de varkenspest is destijds geen tegemoetkoming
verstrekt voor inkomensverlies als gevolg van leegstand na ruiming. Dat is
ook het uitgangspunt in deze situatie.In het kader van het sociaal-economisch plan zal voor een aanpak worden
gekozen, die vergelijkbaar is met de opkoopregelingen van verleden jaar. Dat
betekent dat aan de betrokken veehouders individuele begeleiding en steun
bij het maken van toekomstplannen wordt aangeboden. Het gaat dan om begeleiding
bij het maken van keuzen, bedrijfsplannen voor een herstart van het bedrijf
of bij het zoeken naar ander werk. Op het ogenblik moet worden geprobeerd
drie belangrijke thema's van nazorg met elkaar te verbinden: de psychosociale
hulpverlening, de technische hulpverlening en de sociaal-economische ondersteuning.
Dat zijn geen aparte compartimenten. De regionale beleidsdirecteur van de
directie Oost is belast met de coördinatie van de hulpverlening. De organisatie
in Zuid is iets anders opgezet. Daar zijn de gemeentehuizen het draaipunt
van de hulpverlening en de ondersteuning. Het ondersteuningscentrum in Oene
maakt onderdeel uit van het ondersteuningsnetwerk in de IJsselvallei.De vragen over de MKZ-testen zullen schriftelijk worden beantwoord. De
minister is iedere keer weer teleurgesteld wanneer blijkt dat het niet mogelijk
is om snel een reactie te krijgen. In overleg met de top van het betrokken
ID heeft de minister ervoor gezorgd dat zal worden bekeken in hoeverre het
mogelijk is om, los van de formele veterinaire test, een aantal dingen sneller
te laten gebeuren. Er wordt echter dag en nacht gewerkt.Vanmiddag wordt er een definitieve beslissing genomen over de dierentuinen.
Dan mogen in de dierentuinen waar een gedreigde diersoort aanwezig is –
dat zal bij de meeste dierentuinen het geval zijn – alle MKZ-gevoelige
dieren worden gevaccineerd. Verder biedt die verordening de mogelijkheid om
ook buiten dierentuinen zeer zeldzame diersoorten te vaccineren. Dat zal van
geval tot geval worden beoordeeld.In het schietkamp Oldenbroek lopen twee kuddes grote grazers rond. Dat
valt buiten het ingesloten gebied. Dat is een natuurlijke buffer, met dubbele
rasters en dubbele hekken. Het is mogelijk dat er een kleine kudde in het
zuidelijk gedeelte van het gebied is. Daarvan is onbekend of het om zeldzame
dieren gaat. Die kudde valt in beginsel binnen de hoofdlijnen van het vaccineren.Afhankelijk van de totale beoordeling, sociaal-economisch en veterinair,
zal de minister in de loop van volgende week wellicht conclusies kunnen trekken
uit het overleg met LTO Nederland.De vragen die nog niet zijn beantwoord, zullen vandaag nog schriftelijk
worden beantwoord.De voorzitter van de vaste commissie voor Landbouw, Natuurbeheer
en Visserij,Ter VeerDe griffier van de vaste commissie voor Landbouw, Natuurbeheer en
Visserij,De LangeXNoot1Samenstelling: Leden: Van der Vlies (SGP), ondervoorzitter, Swildens-Rozendaal
(PvdA), Ter Veer (D66), voorzitter, Witteveen-Hevinga (PvdA), Feenstra (PvdA),
Poppe (SP), Van Ardenne-van der Hoeven (CDA), Stellingwerf (ChristenUnie),
M.B. Vos (GroenLinks), Augusteijn-Esser (D66), Klein Molekamp (VVD), Passtoors
(VVD), Eisses-Timmerman (CDA), Th.A.M. Meijer (CDA), Hermann (GroenLinks),
Geluk (VVD), Schreijer-Pierik (CDA), Atsma (CDA), Oplaat (VVD), Schoenmakers
(PvdA), Waalkens (PvdA), Udo (VVD), Herrebrugh (PvdA), Snijder-Hazelhoff (VVD),
Dijsselbloem (PvdA).Plv. leden: Van Vliet (D66), Depla (PvdA), Ravestein (D66), Zijlstra (PvdA),
Albayrak (PvdA), Kant (SP), Mosterd (CDA), Van Middelkoop (ChristenUnie),
Van der Steenhoven (GroenLinks), Scheltema-de Nie (D66), Verbugt (VVD), Cornielje
(VVD), Buijs (CDA), Rietkerk (CDA), Karimi (GroenLinks), Kamp (VVD), Reitsma
(CDA), Van Wijmen (CDA), Dijksma (PvdA), Bolhuis (PvdA), O.P.G. Vos (VVD),
De Boer (PvdA), Te Veldhuis (VVD), Duivesteijn (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27622-44.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl