Dubbele strafbaarheid in het Nederlandse strafrecht; Verslag schriftelijk overleg over de notitie over het vereiste van dubbele strafbaarheid in relatie tot internationale strafrechtelijke samenwerking en rechtsmacht (29451, nr. 1)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29451, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

22-07-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29451 nr. 2

13-07-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamVRAGEN EN OPMERKINGEN VAN DE COMMISSIEInleidende opmerkingenHet vereiste van dubbele strafbaarheidBEANTWOORDING DOOR DE MINISTER VAN JUSTITIEInleidende opmerkingenHet vereiste van dubbele strafbaarheid bij Europese strafrechtelijke
samenwerkingHet vereiste van dubbele strafbaarheid bij rechtsmacht
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29451Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 42 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 451Dubbele strafbaarheid in het Nederlandse strafrechtnr. 2VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEGVastgesteld 13 juli 2004Binnen de vaste commissie voor Justitie1 hebben
enkele fracties de behoefte enkele vragen en opmerkingen aan de minister van
Justitie voor te leggen over de bij brief van 1 maart 2004 aangeboden
notitie over het vereiste van dubbele strafbaarheid in relatie tot internationale
strafrechtelijke samenwerking en rechtsmacht (29 451, nr. 1). Bij brief
van 9 juli 2004 heeft de minister deze beantwoord.De voorzitter van de commissie,De Pater-van der MeerAdjunct-griffier van de commissie,De GrootVRAGEN EN OPMERKINGEN VAN DE COMMISSIEInleidende opmerkingenDe leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
de notitie van de minister. Deze leden stellen het op prijs dat er aandacht
wordt gegeven aan (de toekomst van) het vereiste van dubbele strafbaarheid,
mede in het licht van de verschillende actuele ontwikkelingen op Europees
en internationaal gebied met betrekking tot veiligheid. De directe aanleiding
voor de notitie was het wetsvoorstel inzake partiële zedelijkheidswetgeving,
dat in 2002 behandeld is. Twee jaar hierna verschijnt onderhavige notitie.
De leden van de CDA-fractie vragen met welk doel de minister zijn notitie
nu aan de Kamer ter bespreking voorlegt. Welke meerwaarde heeft de notitie?
Kan de minister hier opheldering over geven?De leden van de PvdA-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
inhoud van de voorliggende notitie.De leden van de fractie van de VVD hebben met belangstelling kennisgenomen
van de notitie over het vereiste van dubbele strafbaarheid. De notitie is
helder en schetst de ontwikkelingen die zich voordoen ten aanzien van het
vereiste van dubbele strafbaarheid. Het onderscheid tussen de twee verschijningsvormen
van het vereiste is essentieel. Het vereiste van de dubbele strafbaarheid
is enerzijds bepalend voor de rechtsmacht van Nederland en anderzijds een
voorwaarde voor het verlenen van rechtshulp.De leden van de GroenLinks-fractie hechten eraan allereerst de minister
te danken voor de grondige analyse van het vereiste van dubbele strafbaarheid.
Deze leden waarderen het zeer dat de minister op nauwgezette wijze zijn toezegging
gestand heeft gedaan. De leden van de GroenLinks-fractie onderschrijven het
belang dat de minister hecht aan de garantie dat de Nederlandse overheid in
beginsel niet in de positie zou mogen komen te verkeren dat ze gedwongen is
gevolg te geven aan rechtshulpverzoeken, waarvan de tenuitvoerlegging van
buitenlandse strafvonnissen de meest vergaande vorm is, die mogelijkerwijze
niet overeenstemmen met de in Nederland gebezigde rechtsopvattingen.Het vereiste van dubbele strafbaarheidDe leden van de CDA-fractie merken op dat de minister aangeeft dat Nederland,
samen met nog enkele landen, bij de behandeling van het onderwerp dubbele
strafbaarheid steeds belang heeft gehecht aan dit beginsel. Kan de minister
een overzicht geven van de mening van de verschillende lidstaten van de Europese
Unie met betrekking tot (het al dan niet op den duur afschaffen van) het beginsel
van dubbele strafbaarheid en hun redenen daarvoor? Welke andere landen, naast
Nederland, aarzelen om het beginsel van de dubbele strafbaarheid op te geven?
In zijn notitie geeft de minister enerzijds aan dat het beginsel van dubbele
strafbaarheid nadelen voor de internationale samenwerking op strafrechtelijk
gebied meebrengt. Anderzijds wordt in de notitie gesproken over het feit dat
het beginsel in de praktijk geen enkele problemen oplevert. Hoewel dit beide
redenen kunnen zijn voor het afschaffen van het beginsel, willen de leden
van de CDA-fractie de minister vragen wat de positie van de Nederlandse regering
is. Kan de minister aangeven wat het hoofddoel van de Nederlandse regering
van het instandhouden van het vereiste van dubbele strafbaarheid is, ook met
het oog op de langere termijn? Hoe verhoudt zich het oordeel van de Nederlandse
regering ten aanzien van de dubbele strafbaarheid met het oordeel
van de Europese Commissie hierover?De leden van de PvdA-fractie zijn vooral verheugd dat de minister niet
vasthoudt aan het vereiste van de dubbele strafbaarheid ten aanzien van Europese
strafrechtelijke samenwerking, indien aan twee voorwaarden is voldaan. Kan
de minister aangeven op welke wijze zal worden gewaarborgd dat aan de in de
notitie geformuleerde voorwaarden wordt voldaan? Zal dit in alle gevallen
langs de weg van een toets door de Nederlandse rechter geschieden?Deze leden vragen voorts op welke termijn de minister de Kamer een wetwijziging
voor het doen vervallen van het vereiste van dubbele strafbaarheid bij meisjesbesnijdenis
zal voorleggen?De leden van de VVD-fractie merken op dat de minister een onmiskenbare
tendens constateert om het vereiste van dubbele strafbaarheid af te schaffen
waar het gaat om het rechtsverkeer tussen de leden van de Europese Unie. De
leden van de fractie van de VVD vragen de minister deze tendens te becommentariëren.
Is de tendens wenselijk? Gaat de tendens zover dat de beleidsvrijheid van
Nederland wordt ingeperkt, bijvoorbeeld waar het gaat om het softdrugsbeleid?
Anderzijds constateert de minister dat niet alle lidstaten bereid waren het
beginsel op te geven. De mogelijkheid blijft bestaan om erkenning en uitvoering
van een beslissing te weigeren bij het ontbreken van dubbele strafbaarheid.
Hoe kan dan toch worden geconcludeerd dat er sprake is van een onmiskenbare
tendens? Tot nu toe heeft Nederland steeds belang gehecht aan het vereiste
van dubbele strafbaarheid. Mag uit de woorden «tot nu toe» worden
afgeleid dat een koerswijziging wordt ingezet? Zo ja, hoe gaat die koers dan
luiden? De twee voorwaarden die verband houden met de waarborgfunctie worden
onderschreven door de aan het woord zijnde leden. Maar betekent dat voor de
rest dat vanaf nu het standpunt luid dat het vereiste van dubbele strafbaarheid
kan worden afgeschaft? En hoe luidt het standpunt als het gaat om landen die
niet Lid zijn van de Europese Unie?In de notitie roept de minister en aantal vragen op zonder daar antwoord
op te geven. Bijvoorbeeld de vraag of het wenselijk is dat iemand zich kan
ontrekken aan een effectieve strafvervolging of strafexecutie door terugkeer
naar eigen land, omdat daar het desbetreffende feit niet strafbaar is gesteld.
De leden van de fractie van de VVD zijn het met de minister eens dat van het
verlaten van het vereiste van dubbele strafbaarheid geen sprake mag zijn als
het gaat om delicten die gedeeltelijk of geheel zijn gepleegd op Nederlands
grondgebied. Maar kan de minister de vraag beantwoorden voor delicten die
niet zijn gepleegd op Nederlands grondgebied. Ligt afschaffing van het vereiste
van dubbele strafbaarheid dan in de rede?De leden van de fractie van de VVD onderstrepen verder het belang van
het bestaan van een relatie met Nederland als het gaat om het vestigen van
rechtsmacht bij feiten, gepleegd in het buitenland die daar niet strafbaar
zijn, maar in Nederland wel. Het vereiste van dubbele strafbaarheid kan worden
losgelaten wanneer het een beletsel zou opleveren voor wenselijk geachte vervolging
in Nederland, aldus de minister. Maar voordat bij dergelijke feiten rechtsmacht
wordt gevestigd zal er op zijn minst sprake moeten zijn van een Nederlandse
dader. Want van vestiging van een universele rechtsmacht voor alle feiten
ergens ter wereld gepleegd waarvan Nederland vindt dat vervolging op zijn
plaats is, kan geen sprake zijn. Deelt de minister deze opvatting? Vervolgens
is het wel de vraag wie Nederlanders zijn in de hiervoor genoemde zin. Moet
men Nederlander zijn op het moment van het plegen van het feit? Is iemand
die een asielstatus heeft ook gelijkgeschakeld met een Nederlander? Wat gebeurt
er als iemand tot ongewenst vreemdeling wordt verklaard, vervalt dan het «Nederlanderschap»
en dus de rechtsmacht? Wordt er gekozen voor de definitie, Nederlander
of iemand met een vaste woon- en verblijfplaats in Nederland? Ten slotte vragen
deze leden of de minister een overzicht kan geven van de delicten waarbij
het vereiste van dubbele strafbaarheid zal vervallen?De leden van de GroenLinks-fractie vinden dat het vereiste van dubbele
strafbaarheid op uiteenlopende terreinen grote problemen voor Nederlanders
of aan Nederlanders gelijkgestelde vreemdelingen met zich kan brengen. Juist
in de gevallen waarin sprake is van in het buitenland gedetineerde Nederlanders
wegens strafbare feiten die niet in Nederland strafbaar zijn gesteld staat
de Nederlandse overheid relatief machteloos bij de detentie, die niet zelden
onder barre en inhumane omstandigheden ten uitvoer wordt gelegd. Deze leden
onderkennen dat het niet eenvoudig is hiervoor een passende oplossing te bieden,
maar zij verzoeken de minister graag om een aanvulling van de notitie op dit
punt. Deze leden doen graag de suggestie aan de hand om af te zien van het
tegenwerpen van het vereiste van dubbele strafbaarheid indien en voorzover
de betrokken Nederlandse gedetineerde in het buitenland toestemming verleent
aan de Nederlandse overheid om de tenuitvoerlegging van het strafvonnis of
de overname van de strafvervolging op zich te nemen.Daarnaast wijzen de leden van de GroenLinks-fractie er graag op dat consequente
toepassing van het soevereiniteitsbeginsel er naar hun oordeel toe zou moeten
leiden dat de Nederlandse wijze van het toepassen van de strafwet bijvoorbeeld
ten aanzien van abortus, euthanasie en drugs onverkort onderdeel dienen uit
te maken van de beoordeling of (intensieve) internationale samenwerking mogelijk
is. Deze leden hechten te zeer aan de in de loop der jaren, door voortschrijdende
inzichten ingegeven, verworvenheden, dat zij niet licht opgegeven zouden moeten
worden. Juist de door de Overleveringswet geboden vereenvoudigingen in het
Europese rechtsverkeer dreigen deze verworvenheden negatief te beïnvloeden.
Deze leden hechten er daarom grote waarde aan om op deze terreinen vast te
houden aan het vereiste van dubbele strafbaarheid.BEANTWOORDING DOOR DE MINISTER VAN JUSTITIEInleidende opmerkingenDe regering is de leden die schriftelijk vragen hebben gesteld in het
verslag van een schriftelijk overleg, hiervoor erkentelijk. Zij geven de gelegenheid
het in de notitie gestelde verder te verduidelijken en aan te vullen.De leden van de CDA-fractie vragen met welk doel de notitie nu aan de
Kamer is voorgelegd en welke meerwaarde deze heeft. Het doel van de notitie
is tweeledig. In de eerste plaats wordt in de notitie uitvoering gegeven aan
een door mijn ambtsvoorganger gedane toezegging om een nadere analyse te geven
met betrekking tot het vereiste van dubbele strafbaarheid bij internationale
strafrechtelijke samenwerking en bij rechtsmacht over feiten door Nederlanders
in het buitenland gepleegd. Deze toezegging is door mijn ambtsvoorganger gedaan
bij de behandeling van het wetsvoorstel inzake partiële wijziging zedelijkheidswetgeving
(Kamerstukken II 2001/02, 27 745, nr. 6, p. 23). Daarnaast is de notitie
aangegrepen om ten aanzien van beide onderdelen in te gaan op de actuele ontwikkelingen
en daaromtrent voorstellen te doen. Ten aanzien van de rechtsmacht betreft
dit een voorstel in verband met de aanpak van meisjesbesnijdenis buiten Nederland
gepleegd. Ten aanzien van de strafrechtelijke samenwerking betreft dit een
uiteenzetting van de door de regering voorgenomen beleidslijn, te volgen bij
de toekomstige onderhandelingen over instrumenten (kaderbesluiten) waarin
regels worden vastgelegd over strafrechtelijk samenwerking tussen de lidstaten
van de Europese Unie (EU).De reden dat de notitie twee jaar nadat de toezegging is gedaan aan uw
Kamer is voorgelegd heeft te maken met de complexe aard van het onderwerp
en het feit dat de gedachtevorming over het vereiste van dubbele strafbaarheid
nationaal en internationaal volop in beweging is. Geruime tijd was niet duidelijk
welke richting deze ontwikkelingen opgingen. Gelet op de actuele ontwikkelingen
rond enerzijds de aanpak van meisjesbesnijdenis en anderzijds de Europese
strafrechtelijke samenwerking ben ik van oordeel dat de notitie op een geschikt
moment is uitgebracht. Het is zinvol om op die ontwikkelingen te kunnen inspelen.Het vereiste van dubbele strafbaarheid bij Europese strafrechtelijke
samenwerkingIn de notitie is aangegeven dat binnen de EU een onmiskenbare tendens
bestaat het vereiste van dubbele strafbaarheid af te schaffen. Deze tendens
vormt de aanleiding tot bezinning op de functie van het vereiste van dubbele
strafbaarheid en op de vraag of er, in het licht van de intensivering van
de strafrechtelijke samenwerking in de EU nog plaats is voor dit beginsel.
De leden van de fractie van de VVD vragen de regering om een nadere toelichting
op en becommentariëring van deze tendens tot afschaffing van het vereiste.De discussie over het vereiste van dubbele strafbaarheid in de EU heeft
substantiële vormen aangenomen bij de introductie van het beginsel van
wederzijdse erkenning van strafrechtelijke beslissingen. In 1999 besloot de
Europese Raad van Tampere dat het beginsel van wederzijdse erkenning de hoeksteen
moest vormen van de justitiële samenwerking in strafzaken. Ter uitwerking
van de desbetreffende conclusie is door de Raad een Programma van maatregelen
opgesteld (PbEG 15 januari 2001, C 12), waarin ook een aantal algemene
noties (parameters) over de reikwijdte van het beginsel van wederzijdse erkenning
zijn opgenomen. Eén van die noties betrof de stelling dat de reikwijdte
van het beginsel van wederzijdse erkenning onder andere wordt
bepaald door het handhaven dan wel afschaffen van het vereiste van dubbele
strafbaarheid. In de Mededeling van de Commissie over wederzijdse erkenning
van definitieve strafrechtelijke beslissingen (COM (2000) 495 definitief)
werd door de Commissie een eerste aanzet gedaan voor afschaffing van het vereiste
van dubbele strafbaarheid door enkele nadelen van het handhaven daarvan uiteen
te zetten. Vervolgens is onderhandeld over vier kaderbesluiten inzake wederzijdse
erkenning. In het kaderbesluit betreffende het Europees aanhoudingsbevel is
als eerste door de Commissie voorgesteld het beginsel van dubbele strafbaarheid
af te schaffen. Na uitgebreide onderhandelingen werd besloten tot gedeeltelijke
inperking van het vereiste, namelijk ten aanzien van een aantal vooraf op
een lijst vastgestelde delicten en delictsoorten. Ten aanzien van deze feiten
mag niet langer aan de dubbele strafbaarheid worden getoetst, indien daarop
in het land dat de overlevering verzoekt een maximale gevangenisstraf van
ten minste drie jaren staat. Op exact dezelfde wijze is het vereiste van dubbele
strafbaarheid gedeeltelijk afgeschaft in het kaderbesluit inzake de wederzijdse
erkenning van beslissingen tot bevriezing van voorwerpen en bewijsstukken
en in het kaderbesluit inzake de wederzijdse erkenning van confiscatiebeslissingen.
In het kaderbesluit inzake de wederzijdse erkenning van geldboetes is eveneens
volgens dezelfde systematiek het vereiste gedeeltelijk afgeschaft, maar daarbij
is een stap verder gegaan door de lijst met delicten en delictensoorten uit
te breiden en de drempel van tenminste een maximale gevangenisstraf van drie
jaar te verlagen naar een jaar. Aldus werd de groep van delicten waarvoor
het vereiste niet langer geldt uitgebreid. In het meest recente ontwerp-kaderbesluit
betreffende het Europees bewijsverkrijgingsbevel wordt voorgesteld na verloop
van een overgangsperiode het vereiste van dubbele strafbaarheid volledig af
te schaffen. Deze ontwikkelingen leiden tot de conclusie dat een tendens tot
verdere afschaffing van het vereiste van dubbele strafbaarheid onmiskenbaar
is. Het is juist, zoals de leden van de VVD-fractie aangeven, dat sommige
lidstaten (waaronder Nederland) niet bereid waren het vereiste helemaal op
te geven. Ik kom hierop, naar aanleiding van een vraag van de leden van de
CDA-fractie, in het navolgende nog terug. Maar deze lidstaten hebben allemaal
uiteindelijk wel ingestemd met de gedeeltelijke afschaffing van het vereiste,
zoals hiervoor omschreven. De mogelijkheid om tenuitvoerlegging van beslissingen
die onder de genoemde kaderbesluiten vallen, te weigeren op grond van het
ontbreken van dubbele strafbaarheid bestaat dus nog maar in beperkte mate,
namelijk alleen voor feiten die niet op de lijst zijn genoemd.Naar mijn oordeel is deze tendens een logisch gevolg van de voortschrijdende
integratie tussen de lidstaten van de Europese Unie met het oog op het tot
stand brengen van een ruimte van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid.
In het licht van de intensivering van de Europese strafrechtelijke samenwerking
bij de bestrijding van grensoverschrijdende criminaliteit acht ik het vergroten
van de mogelijkheden om samen te werken op strafrechtelijk gebied een wenselijke
ontwikkeling. Het geleidelijk terugdringen van het vereiste van dubbele strafbaarheid
past in deze ontwikkeling. De leden van de fractie van het CDA vragen in dit
verband wat de positie van de Nederlands regering ter zake is en wat het hoofddoel
van het instandhouden van het vereiste van dubbele strafbaarheid is.Vanuit mondiaal perspectief is de Nederlandse regering van oordeel dat
het beginsel van dubbele strafbaarheid een zinvolle functie vervult voor de
afbakening van de verplichting tot strafrechtelijke samenwerking met andere
landen. Het hoofddoel van het vereiste van dubbele strafbaarheid is de bescherming
van de soevereiniteit van de staat. De bescherming van die soevereiniteit
bestaat erin dat Nederland niet gedwongen kan worden tot de inzet van dwangmiddelen
of de tenuitvoerlegging van straffen onder omstandigheden waaronder
dit binnen onze nationale rechtsorde niet mogelijk is. De Nederlandse wetgeving
geeft het kader waarbinnen de handhaving van de nationale rechtsorde dient
plaats te vinden. Strafrechtelijke samenwerking ten behoeve van een andere
staat dient in beginsel binnen datzelfde kader plaats te vinden en kan niet
leiden tot de verplichting buiten het nationale wettelijke kader te moeten
treden, namelijk inzet van de genoemde bevoegdheden voor feiten die in Nederland
niet strafbaar zijn. Hiermee samen hangt het rechtszekerheidsbeginsel. Burgers
mogen er in beginsel op vertrouwen niet geconfronteerd te worden met ingrijpen
van de overheid in verband met feiten die in Nederland niet strafbaar zijn.
Dit geldt in het bijzonder wanneer de buitenlandse strafbaarstelling in strijd
is met de Nederlandse rechtsopvattingen, bijvoorbeeld bij gedragingen die
naar het oordeel van Nederland niet laakbaar zijn of in Nederland zijn gedecriminaliseerd.
In zijn algemeenheid zou kunnen worden gesteld dat naarmate de rechtsstelsels
van landen meer uiteen lopen of daarover minder bekend is, het belang van
het vereiste van dubbele strafbaarheid toeneemt. Binnen de Europese Unie liggen
de rechtsstelsels relatief dicht bij elkaar en is bovendien, zoals eerder
gezegd, een proces gaande van verdergaande integratie met het oog op de ruimte
van vrijheid, veiligheid en rechtvaardigheid. Dat heeft tot gevolg dat binnen
de EU op een andere manier kan worden omgegaan met het vereiste van dubbele
strafbaarheid. In het kader van intensivering van de Europese strafrechtelijke
samenwerking bij de bestrijding van grensoverschrijdende criminaliteit, ligt
de opheffing van bestaande (potentiële) belemmeringen in die samenwerking
voor de hand. In dat licht is de Nederlandse regering dan ook voornemens om
de binnen de EU levende voorstellen voor verdere inperking en afschaffing
van het vereiste van dubbele strafbaarheid in beginsel welwillend te beoordelen.
Daarbij dient naar het oordeel van Nederland wel aan twee voorwaarden te zijn
voldaan. In de eerste plaats dient te zijn gewaarborgd dat Nederland niet
verplicht wordt medewerking te verlenen aan opsporing, vervolging of tenuitvoerlegging
van een straf wegens een feit dat naar Nederlands recht niet strafbaar is
en op Nederlands grondgebied is gepleegd. De tweede voorwaarde is dat duidelijk
moet zijn dat het afschaffen van het vereiste van dubbele strafbaarheid er
niet toe kan leiden dat Nederland verplicht zou worden mee te werken aan de
opsporing, vervolging of tenuitvoerlegging van een straf wegens een feit dat
naar Nederlands recht niet strafbaar is en waarvan de buitenlandse strafbaarstelling
in strijd moet worden geacht met fundamentele rechten. Deze waarborgen vormen
naar het oordeel van Nederland een noodzakelijk tegenwicht bij het verder
inperken van het vereiste van dubbele strafbaarheid.De Nederlandse regering is voornemens langs deze lijnen te onderhandelen
over nieuwe instrumenten op het terrein van Europese strafrechtelijke samenwerking,
in het bijzonder op het terrein van de wederzijdse erkenning van strafrechtelijke
beslissingen. De inzet daarbij zal niet – zoals voorheen – zijn
gericht op het handhaven van het vereiste van dubbele strafbaarheid, maar
op het verwezenlijken van de twee genoemde waarborgen en, gelet op artikel
6 VEU dat reeds een waarborg biedt in verband met fundamentele rechten, in
het bijzonder op het vastleggen van een waarborg voor op Nederlands grondgebied
gepleegde feiten. Aldus behoudt Nederland de autonomie en beleidsvrijheid
ten aanzien van de vervolging van feiten op Nederlands grondgebied gepleegd.
Bij dit alles past nog wel een kanttekening. De beleidslijn zoals omschreven
in de notitie en in deze nota, gaat uit van de gedachte dat binnen de gehele
EU gelijkelijk sprake is van inperking of afschaffing van het vereiste van
dubbele strafbaarheid. Indien lidstaten een uitzonderingspositie bedingen
ten aanzien van de verdere afschaffing van dit vereiste bij de Europese strafrechtelijke
samenwerking, dan bestaat er gelet op het wederkerigheidsbeginsel mogelijk
aanleiding het standpunt te herzien. Niettemin kan op de vraag van de leden
van de fractie van de VVD of nu sprake is van een koerswijziging
bevestigend worden geantwoord. Dit geldt eveneens voor hun vraag of afschaffing
van het vereiste van dubbele strafbaarheid voor feiten die niet op Nederlands
grondgebied zijn gepleegd in de rede ligt. Dit is inderdaad naar het oordeel
van Nederland het geval voorzover het de samenwerking met lidstaten van de
EU betreft. Het bovenomschreven standpunt houdt in dat Nederland bereid is
medewerking te verlenen aan de opsporing, vervolging en bestraffing van feiten
die op het grondgebied van een andere lidstaat zijn gepleegd en aldaar strafbaar
zijn, maar in Nederland niet. Uitzondering hierop geldt in het uitzonderlijke
geval dat de strafbaarstelling in strijd wordt geacht met fundamentele rechten.Zoals in het voorgaande is gesteld, waren niet alle lidstaten bereid om
het vereiste van dubbele strafbaarheid in de samenwerking tussen de lidstaten
van de EU op te geven. In dit verband vragen de leden van de fractie van het
CDA om een overzicht van de standpunten van de verschillende lidstaten met
betrekking tot (het al dan niet op den duur afschaffen van) het vereiste van
dubbele strafbaarheid. Welke landen aarzelden, zoals aangegeven in de notitie,
het beginsel op te geven?Een overzicht kan slechts worden gegeven voorzover dit betrekking heeft
op de tot nu toe ingenomen standpunten van de verschillende lidstaten bij
de genoemde onderhandelingen. De lidstaten die tot nu toe net als Nederland
zich steeds expliciet hebben uitgesproken voor het handhaven van het vereiste
van dubbele strafbaarheid, zijn Duitsland, Luxemburg en Oostenrijk. Bij de
onderhandelingen over het Europees aanhoudingsbevel hebben ook Frankrijk en
Denemarken zich geruime tijd voorstander getoond voor het handhaven van het
vereiste. De overige lidstaten hebben blijk gegeven minder bezwaren te hebben
tegen het inperken van het vereiste van dubbele strafbaarheid. Hierbij zij
opgemerkt dat de discussie tijdens de genoemde onderhandelingen zich concentreerde
op het inperken van het vereiste van dubbele strafbaarheid via een lijst met
delicten en delictsoorten en niet op het volledig afschaffen van het vereiste.
De volledige afschaffing van het vereiste is door Commissie voorgesteld in
het meest recente ontwerp-kaderbesluit betreffende het Europees bewijsverkrijgingsbevel.
Hoe de standpunten van de verschillende lidstaten waaronder de tien nieuwe
lidstaten luiden ten aanzien van dit voorstel is mij nog niet bekend. De onderhandelingen
over dit ontwerp-kaderbesluit zijn pas zeer recentelijk aangevangen.Tenslotte vragen de leden van de fractie van het CDA hoe het Nederlandse
standpunt zich verhoudt met het oordeel van de Europese Commissie over het
vereiste van dubbele strafbaarheid. De Europese Commissie heeft in het kader
van het beginsel van wederzijdse erkenning van strafrechtelijke beslissingen
blijk gegeven het aantal weigeringsgronden dat bestaat bij strafrechtelijke
samenwerking te willen inperken en daarbij behoort ook het vereiste van dubbele
strafbaarheid. Bij de onderhandelingen over de kaderbesluiten inzake wederzijdse
erkenning heeft de Commissie voorstellen tot afschaffing of inperking van
het vereiste zelf ingediend of gesteund. In het meest recente ontwerp-kaderbesluit
betreffende het Europees bewijsverkrijgingsbevel stelt de Commissie voor na
een overgangsperiode het vereiste van dubbele strafbaarheid in het kader van
het Europees bewijsverkrijgingsbevel volledig af te schaffen. Het Nederlandse
standpunt om in beginsel binnen de EU niet langer vast te houden aan het vereiste
van dubbele strafbaarheid ligt derhalve in de lijn van het oordeel van de
Commissie ter zake.Het is verheugend te constateren dat de leden van de fractie van de PvdA
de voorgenomen beleidslijn steunen om ten aanzien van Europese strafrechtelijke
samenwerking bij de onderhandelingen over nieuwe instrumenten niet langer
vast te houden aan het vereiste van dubbele strafbaarheid, indien
aan twee voorwaarden is voldaan. Zij vragen in dit verband op welke wijze
zal worden gewaarborgd dat aan de geformuleerde voorwaarden wordt voldaan.
Zoals gezegd gaat het om de voorwaarden dat geen verplichting tot medewerking
bestaat indien sprake is van een feit dat in Nederland niet strafbaar is en
(a) op Nederlands grondgebied is gepleegd of (b) op buitenlands grondgebied
is gepleegd, maar waarvan de buitenlandse strafbaarstelling als strijdig met
fundamentele rechten moet worden geacht. Het waarborgen van deze voorwaarden
dient op twee niveaus te geschieden: op Europees niveau en op nationaal niveau.
In de eerste plaats dient op Europees niveau overeenstemming te bestaan over
deze voorwaarden en dienen deze in de Europese regelgeving te zijn vastgelegd.
Vervolgens worden de waarborgen bij de implementatie in nationale wetgeving
vastgelegd. De toepassing van deze waarborgen zal geschieden door de autoriteiten
die in Nederland zijn belast met de beoordeling en tenuitvoerlegging van buitenlandse
strafrechtelijke beslissingen. Welke autoriteit dat is, zal afhankelijk zijn
van de desbetreffende maatregel: de rechter, rechter-commissaris of officier
van justitie.De leden van de fractie van GroenLinks vragen een aanvulling op de notitie
in verband met Nederlanders of aan Nederlanders gelijkgestelde vreemdelingen
die in het buitenland zijn gedetineerd wegens feiten die in Nederland niet
strafbaar zijn. Het gaat hier om de overbrenging van in het buitenland gevonniste
personen naar Nederland. In een dergelijke situatie staat het vereiste van
dubbele strafbaarheid aan een dergelijke overname door Nederland in de weg.
Het zou er immers toe leiden dat in Nederland personen van hun vrijheid worden
beroofd zonder dat de wet daarvoor een grond biedt. De leden van de fractie
van GroenLinks suggereren dat indien de betrokkene daarmee instemt, het mogelijk
zou moeten zijn dat deze zijn straf in Nederland uitzit. Hierover kan het
volgende naar voren worden gebracht. Op grond van het tussen de lidstaten
van de EU toepasselijke Verdrag van de Raad van Europa inzake de overbrenging
van gevonniste personen van 21 maart 1983, is overbrenging van de gevonniste
personen in de geschetste situatie niet mogelijk. Het vereiste van dubbele
strafbaarheid is een van de voorwaarden die aan de overbrenging worden gesteld.
Dit vereiste is vastgelegd in alle door Nederland gesloten (bi- en multilaterale)
verdragen inzake de overbrenging van gevonniste personen en dient, zoals eerder
opgemerkt, ter bescherming van de soevereiniteit en ter waarborging van de
legitimiteit van het overheidsoptreden. De discussie over nieuwe regels op
het niveau van de Europese Unie ten aanzien van de overbrenging van gevonniste
personen en de toepassing van het beginsel van wederzijdse erkenning en tenuitvoerlegging
op vrijheidstraffen staat nog in de kinderschoenen. De wijze waarop in dit
verband in de toekomst met het vereiste van dubbele strafbaarheid moet worden
omgegaan, verdient naar mijn oordeel zeer zorgvuldige bestudering. De tenuitvoerlegging
van een buitenlandse vrijheidsstraf die kan leiden tot langdurige vrijheidsbeneming
in Nederland zonder dat er naar Nederlands recht sprake is van een feit waarvoor
vrijheidsbeneming is toegestaan, is immers van een andere orde dan de toepassing
van dwangmiddelen of de tenuitvoerlegging van een buitenlandse geldboete of
confiscatiebeslissing op in Nederland aanwezige vermogensbestanddelen.Tenslotte geven de leden van de fractie van GroenLinks aan dat consequente
toepassing van het soevereiniteitsbeginsel er naar hun oordeel toe zou moeten
leiden dat de Nederlandse wijze van het toepassen van de strafwet, bijvoorbeeld
ten aanzien van abortus, euthanasie en drugs, onverkort onderdeel dient uit
te maken van de beoordeling of (intensieve) internationale samenwerking mogelijk
is. Met deze leden ben ik van oordeel dat intensivering van de strafrechtelijke
samenwerking niet ten koste mag gaan van de beleidsvrijheid van Nederland
om op de genoemde terreinen een eigen criminele politiek te voeren.
Anders dan deze leden lijken te stellen, ben ik van oordeel dat het vasthouden
aan het vereiste van dubbele strafbaarheid niet de enige weg is waarlangs
deze waarborg gestalte kan krijgen. Zoals ook uitgebreid aan de orde is geweest
bij de behandeling van de Overleveringswet, wordt de beleidsvrijheid gewaarborgd
door de mogelijkheid samenwerking te kunnen weigeren indien deze betrekking
heeft op feiten die op Nederlands grondgebied zijn gepleegd. Gelet op deze
weigeringsgrond leidt de inperking of afschaffing van het vereiste van dubbele
strafbaarheid dan ook niet tot inperking van de beleidsvrijheid. Deze beleidsvrijheid
heeft immers betrekking op feiten die op Nederlands grondgebied zijn gepleegd.
Wij kunnen niet onze rechtsopvattingen met betrekking tot de eerder genoemde
terreinen exporteren naar het buitenland en andere staten verplichten er eenzelfde
rechtsopvatting op na te houden. Dat zou een inbreuk zijn op de beleidsvrijheid
van die andere staat. Zoals tot nu toe het geval is geweest, zal de regering
zich ook in de toekomst inspannen om deze beleidsvrijheid te waarborgen.Het vereiste van dubbele strafbaarheid bij rechtsmachtDe leden van de PvdA-fractie vragen op welke termijn de minister de Kamer
een wetwijziging voor het doen vervallen van het vereiste van dubbele strafbaarheid
bij meisjesbesnijdenis zal voorleggen.Een voorstel voor de voor het doen vervallen van het vereiste van dubbele
strafbaarheid bij meisjesbesnijdenis noodzakelijke wetgeving is opgenomen
in het wetsvoorstel herijking strafmaxima (gewijzigd amendement Wolfsen, Kamerstukken
II 2003/2004, 28 484, nr. 41).De leden van de fractie van de VVD onderstrepen verder het belang van
het bestaan van een relatie met Nederland als het gaat om het vestigen van
rechtsmacht bij feiten, gepleegd in het buitenland die daar niet strafbaar
zijn, maar in Nederland wel. Zij vragen of de minister de opvatting deelt
dat geen sprake kan zij van vestiging van een universele rechtsmacht voor
alle feiten ergens ter wereld gepleegd waarvan Nederland vindt dat vervolging
op zijn plaats is. Zij stellen een aantal vragen omtrent de relatie tussen
rechtsmacht en Nederlanderschap. Ten slotte vragen zij om een overzicht van
de delicten waarbij het vereiste van dubbele strafbaarheid zal vervallen Naar
aanleiding daarvan breng ik het volgende naar voren.De regering is met deze leden van mening dat van vestiging van universele
rechtsmacht bij meisjesbesnijdenis geen sprake kan zijn. De Nederlandse strafwet
is nu toepasselijk op de Nederlander die zich buiten Nederland schuldig maakt
aan meisjesbesnijdenis, als zulks aldaar strafbaar is. De in de notitie voorgestelde
uitbreiding van de rechtsmacht komt overeen met hetgeen thans geldt voor seksueel
misbruik van kinderen (artikelen 5, eerste lid, onderdeel 3°, en tweede
lid, en 5a Sr). Deze uitbreiding betreft tweeërlei. In de eerste plaats
komt het vereiste van dubbele strafbaarheid te vervallen bij meisjesbesnijdenis.
In de tweede plaats wordt rechtsmacht gevestigd ten aanzien van een vreemdeling
met een vaste woonof verblijfplaats in Nederland die zich buiten Nederland
schuldig maakt aan meisjesbesnijdenis.Ingevolge artikel 5, tweede lid, Sr is voor vervolging in Nederland niet
vereist dat de dader Nederlander is ten tijde van het plegen van het feit.
Vervolging is ook mogelijk, als de dader na het plegen van het feit Nederlander
is geworden. Als gevolg van verlies van Nederlanderschap na het plegen van
het feit wordt de toepasselijkheid van ons strafrecht niet opgeheven.Een persoon met een asielstatus is geen Nederlander. Deze persoon zal
slechts gelijkgeschakeld zijn met een Nederlander, voor zover hij in Nederland
een vaste woon- of verblijfplaats heeft. Ook hier zal gelden dat voor vervolging in Nederland niet vereist is dat de dader deze verblijfplaats
reeds had ten tijde van het plegen van het feit (Artikel 5a, tweede lid).
Ook hier zal vervolging mogelijk zijn, als de dader na het plegen van het
feit geen vaste woon- of verblijfplaats meer heeft.Het vereiste van dubbele strafbaarheid zal ook vervallen voor niet seksueel
gerelateerde vormen van mensenhandel (wetsvoorstel inzake uitvoering van internationale
regelgeving ter bestrijding van mensensmokkel en mensenhandel, Kamerstukken
II 2003/2004, 29 291).XNoot1Samenstelling:Leden: Van de Camp (CDA), De Vries (PvdA), Van Heemst (PvdA), Vos (GL),
Rouvoet (CU), Adelmund (PvdA), De Wit (SP), Albayrak (PvdA), Luchtenveld (VVD),
Wilders (VVD), Weekers (VVD), De Pater-van der Meer (CDA), voorzitter Çörüz
(CDA), Verbeet (PvdA), ondervoorzitter Wolfsen (PvdA), De Vries (CDA), Van
Haersma Buma (CDA), Eerdmans (LPF), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Van Fessem (CDA),
Straub (PvdA), Nawijn (LPF), Griffith (VVD), Van der Laan (D66), Visser (VVD),
Azough (GL) en Vacature (algemeen).Plv. leden: Van Hijum (CDA), Dijsselbloem (PvdA), Timmer (PvdA), Halsema
(GL), Van der Staaij (SGP), Kalsbeek (PvdA), Van Velzen (SP), Tjon-A-Ten (PvdA),
Van Baalen (VVD), Blok (VVD), Hirsi Ali (VVD), Aasted Madsen-van Stiphout
(CDA), Jager (CDA), Van Heteren (PvdA), Arib (PvdA), Buijs (CDA), Sterk (CDA),
Varela (LPF), Joldersma (CDA), Ormel (CDA), Van Dijken (PvdA), Hermans (LPF),
Örgü (VVD), Lambrechts (D66), Rijpstra (VVD), Karimi (GL) en Vergeer
(SP). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29451-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl