Aanpak huiselijk geweld; Brief staatssecretaris over de Verklaring tegen Meisjesbesnijdenis
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST137906
 2009-2010
 
 28 345
 Aanpak huiselijk geweld
 
 
 
 
 Nr. 
 93
 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 25 november 2009
 
 Vrouwelijke Genitale Verminking (VGV) is een ernstige fysieke vorm van
de schending van de rechten van meisjes én van vrouwen. Het is een
zware, ingrijpende en onomkeerbare vorm van kindermishandeling. Het heeft
vaak veel schadelijke gevolgen voor de lichamelijke, psychische en seksuele
gezondheid en welzijn van jonge meisjes en vrouwen. Om deze vorm van mishandeling
en verminking uit te bannen zet het kabinet in op een brede aanpak, die bestaat
uit zowel preventieve als repressieve maatregelen. Met deze Kamerbrief wil
ik u – mede namens de Minister voor Jeugd en Gezin en de Minister van
Justitie – informeren over de voortgang van één van deze
maatregelen, de Verklaring tegen Meisjesbesnijdenis.
 
 In de Voortgangrapportage Beschermd en Weerbaar van 28 mei 2009 (Kamerstuk
28 345, nr. 90) heb ik aangekondigd dat ik een medisch certificaat
zal invoeren. Dit is een document dat ouders op vrijwillige basis kunnen ondertekenen
om aan te geven dat hun dochter niet zal worden besneden. Het document is
er met name op gericht om ouders en meisjes tijdens verblijf in het buitenland
te helpen om de sociale druk van om familie, vrienden of anderen te weerstaan
en aan te tonen dat de ouders van het meisje in Nederland strafbaar zijn,
wanneer VGV wordt toegepast, ook wanneer de verminking in het buitenland is
uitgevoerd. In overleg met de veldpartijen heb ik besloten om dit document «Verklaring
tegen meisjesbesnijdenis» te noemen. Deze
term sluit het beste aan bij de aard van de verklaring en het taalgebruik
van doelgroep. Ik heb toegezegd u te informeren over de uitwerking en invoering
van de Verklaring tegen Meisjesbesnijdenis. Met deze brief voldoe ik aan deze
toezegging.
 Aanleiding
 De verklaring is geïnspireerd op het Franse «Attest pour voyage».
De Franse verklaring betreft een brief van de non-gouvernementele organisatie Groupe Femmes pour Abolition Mutilations Sexuelles (GAMS), waarin de strafbaarheid van VGV wordt benadrukt. Wanneer Fransen uit
risicogroepen naar het buitenland gaan, kunnen zij met deze brief aan hun
familieleden laten zien dat VGV in Frankrijk strafbaar is. Dit maakt het makkelijker
om weerstand te bieden aan eventuele familiedruk om Franse meisjes te besnijden.
 Draagvlak
 Met het Franse voorbeeld in gedachte heb ik overleg gevoerd met FSAN (zelforganisaties),
VON (vluchtelingenorganisaties), GGD NL (JGZ), ActiZ (JGZ), KNOV (verloskundigen),
NVOG (gynaecologen), KNMG (artsen), MOgroep Jeugdzorg (AMK’s), AJN (jeugdartsen),
V&VN fractie jeugd (verpleegkundigen en verzorgenden), de pilotgemeenten
VGV, en Pharos (kennisinstituut).
 In de overleggen bleek grote betrokkenheid van alle aanwezige partijen
bij de bestrijding van VGV. Iedereen onderschreef het voornemen om ouders
uit risicolanden te ondersteunen bij het beschermen van hun dochter in het
buitenland. Ik ben verheugd te kunnen melden dat er overeenstemming is bereikt
over de doelen en inhoud van de Verklaring tegen meisjesbesnijdenis.
 Doelen
 De Verklaring tegen meisjesbesnijdenis is primair bedoeld als hulpmiddel
bij het weerstand bieden aan familiedruk in het buitenland. Het geeft ouders
uit risicolanden een bewijs dat VGV in Nederland strafbaar is. In de media
is gesuggereerd dat de verklaring in de plaats van gesprekken met en voorlichting
aan ouders zou komen. Dit is niet het geval. Ondertekening van de verklaring
is slechts één van de vele maatregelen in de bestrijding van
VGV. Daarnaast ben ik van mening dat de Verklaring tegen meisjesbesnijdenis
juist zal bijdragen aan bewustwording. Wanneer de brief ter ondertekening
wordt voorgelegd aan ouders, gaat dat gepaard met een gesprek over de risico’s
en gevolgen van VGV. Een secundair doel van de Verklaring tegen meisjesbesnijdenis
is dan ook ouders beter bewust maken van de strafbaarheid en schadelijkheid
van VGV.
 De verklaring is in principe niet bedoeld als controlemiddel of hulpmiddel
bij vervolging. Er wordt een folder voor ouders ontwikkeld met een omschrijving
van het doel en het karakter van de verklaring. Ook zelforganisaties gaan
een belangrijke rol spelen bij het informeren van doelgroepen over de verklaring.
 Inhoud
 De teksten van de Verklaring tegen meisjesbesnijdenis zijn opgesteld in
nauw overleg met het veld. Er staat in dat VGV verboden is in Nederland en
welke straffen er op staan. Daarnaast wordt ingegaan op de schadelijke gevolgen
van VGV. Het argument van strafbaarheid zal de meeste overtuigingskracht richting
familie in het buitenland hebben. In de contacten met risicogroepen in Nederland
ligt de nadruk op gevolgen voor de gezondheid en de rechten van het kind.
 
 Ik heb er voor gekozen om een brief te schrijven die als bijlage met de
verklaring kan worden meegegeven. In de brief
benadruk ik nogmaals dat meisjesbesnijdenis strafbaar en schadelijk is. Door
een brief van mijn hand mee te geven, verwacht ik dat de verklaring meer aanzien
krijgt in landen van herkomst in vergelijking met het Franse«Attest
pour voyage» dat is ondertekend door een non-gouvernementele organisatie.
Ook de Minister van Justitie zal de brief ondertekenen. Om aan te tonen dat
in Nederland niet alleen de overheid, maar ook partijen in het veld achter
de inhoud van de brief staan, heb ik diverse organisaties gevraagd de brief mede te ondertekenen. Onder andere VON, KNMG, GGD NL en ActiZ hebben
dit toegezegd. Het voordeel van een aparte brief is dat deze op meerdere plaatsen
(ook los van de verklaring) ter beschikking kan worden gesteld. Uiteraard
worden de verklaring en begeleidende brief vertaald in de talen van de meest
voorkomende risicolanden.
 Invoering
 Partijen zijn het er over eens dat de Verklaring tegen Meisjesbesnijdenis
door de jeugdgezondheidszorg (JGZ) wordt voorgelegd aan ouders uit risicolanden.
De JGZ bereikt in de eerste jaren ongeveer 95% van alle kinderen. Om
de administratieve lasten voor zowel de ouders als de professionals tot een
minimum te beperken, wordt de verklaring éénmalig afgegeven.
De JGZ wacht voor ondertekening niet af tot ouders op vakantie gaan. Het is
namelijk vaak niet bekend wanneer ouders op vakantie gaan. Ouders dienen de
verklaring steeds wanneer zij naar het buitenland gaan mee te nemen.
 
 Hoewel de Verklaring tegen Meisjesbesnijdenis op basis van vrijwilligheid
wordt ondertekend, kan een weigering van ondertekening (onder bepaalde omstandigheden)
wel een signaal zijn van dreigende VGV. Ik heb de JGZ gevraagd om in de nieuwe
richtlijn VGV op te nemen wat hulpverleners op basis van hun professionale
afweging kunnen doen bij weigering van ondertekening. Daarbij rekening houdend
met het vrijwillige karakter van ondertekening. Tevens zal de verklaring worden
meegenomen als instrument bij de implementatie van de voorgenomen Wet op de
Meldcode.
 
 Bij elk AMK is dit jaar een expert op het gebied van VGV aangesteld. Ik
overleg nog met de MOgroep Jeugdzorg om te bezien of de verklaring kan worden
meegenomen in de werkwijze van de aandachtsfunctionarissen VGV bij de AMK’s.
 
 Ik heb GGD NL gevraagd hoe het gebruik van de verklaring het beste in
de praktijk kan worden getoetst. Voor soepele invoering van de verklaring
is het van belang te weten hoe JGZ-professionals en risico-ouders op de verklaring
reageren. Op basis van de ervaringen kunnen de teksten en toepassing nog worden
aangepast. De proefperiode wordt 1 juni 2010 afgerond, zodat de Verklaring
tegen Meisjesbesnijdenis vóór de vakantieperiode is getest en
ingevoerd.
 Relatie asielprocedure
 De Staatssecretaris van Justitie is voornemens -indien asiel wordt gevraagd
op grond van dreigende VGV in het land van herkomst- een (vrijwillige) medische
verklaring te vragen waarin een arts verklaart dat er nog geen VGV heeft plaatsgevonden.
Bij de aanvraag van een vergunning voor onbepaalde tijd, na vijf jaar, zal
nogmaals om zo’n verklaring worden gevraagd. Het niet overleggen van
een dergelijke verklaring zal leiden tot afwijzing van het asielverzoek dan
wel tot niet verlening van een asielvergunning voor onbepaalde tijd. De verwachting
is dat hiervan een preventieve werking zal uitgaan, terwijl tegelijkertijd
eventueel misbruik van de asielprocedure wordt tegengegaan. De Kamer is bij
brief van 7 oktober 2009 hierover geïnformeerd. De medische verklaring
van Justitie staat los van de Verklaring tegen Meisjesbesnijdenis. Uiteraard
worden de trajecten nauw op elkaar afgestemd.
 Landelijke uitrol pilots VGV
 Sinds 2006 draait in zes steden een pilot ter preventie van VGV. U bent hierover geïnformeerd in de voortgangsrapportage Beschermd en
Weerbaar van 29 mei 2009. De pilots lopen 31 december 2009 af. Ik
heb voor de aanpak van VGV jaarlijks € 1 miljoen beschikbaar. Deze
middelen zet ik in om de pilots VGV landelijk uit te rollen. De implementatie
van de Verklaring tegen Meisjesbesnijdenis maakt onderdeel uit van mijn plannen
voor de landelijke uitrol.
 
 Om de lessen uit de pilots VGV te verspreiden worden de kennis, ervaringen
en instrumenten uit de pilots gebundeld in een handboek en ter beschikking
gesteld aan gemeenten en GGD’en. Daarnaast heb ik GGD NL gevraagd een
landelijke regierol te vervullen. Om te voorkomen dat het handboek op de plank
blijft liggen, moet worden ingezet op het informeren en enthousiasmeren van
gemeenten en GGD’en. GGD NL kan als landelijke regisseur een rol spelen
bij de agendasetting en het organiseren van uitwisselingsbijeenkomsten. GGD
NL levert ook een bijdrage aan de invoering van de Verklaring tegen Meisjesbesnijdenis.
 Ik onderzoek de mogelijkheid om de toepassing van de verklaring op te
nemen in het gespreksprotocol meisjesbesnijdenis voor de JGZ dat binnenkort
wordt herzien door het RIVM/Centrum Jeugdgezondheid.
 
 De zelforganisaties spelen een belangrijke rol bij de landelijke uitrol.
Het is van groot belang om de rol van zelforganisaties goed te verankeren
in de preventieve aanpak van VGV. Per 1 december 2009 starten FSAN en
VON, met subsidie van het ministerie van VWS, een landelijke campagne tegen
VGV onder zelforganisaties. De campagne beoogt dat zoveel mogelijk zelforganisaties
zich uitspreken tegen VGV. Met de campagne worden ouders uit risicolanden
ook geïnformeerd over de invoering van de Verklaring tegen Meisjesbesnijdenis.
 
 Pharos vervult de rol van landelijk kenniscentrum op het terrein van bestrijding
van VGV. Pharos zet haar deskundigheid in voor kennisontwikkeling en kennisoverdracht
aan alle betrokken partijen, professionals en sleutelpersonen/zelforganisaties
en het faciliteren en ondersteunen van de Nee tegen VGV-beweging. Pharos zal
de Verklaring tegen Meisjesbesnijdenis integreren in hun trainingen voor JGZ-professionals
en sleutelpersonen.
 
 Het wordt voor de JGZ makkelijker om de verklaring voor te leggen indien
het onderwerp meisjesbesnijdenis eerder met de ouders is besproken, bijvoorbeeld
door de verloskundige. Ik subsidieer daarom de Koninklijke Nederlandse Organisatie
van Verloskundigen (KNOV) om een e-learning module over VGV te ontwikkelen
voor verloskundigen. Ook gynaecologen en huisartsen kunnen van deze module
gebruik maken. Tevens leidt de KNOV 10 verloskundigen op tot VGV-experts om
verloskundigen te ondersteunen bij het herkennen, registreren en verlenen
van adequate zorg.
 Ik overleg met de KNOV en NVOG over de mogelijkheid dat verloskundigen
en gynaecologen in gebieden met veel risicogroepen met (toekomstige) ouders
uit risicolanden het onderwerp meisjesbesnijdenis zullen bespreken. Onderzoek
heeft namelijk aangetoond dat ouders tijdens de zwangerschap het meest open
staan voor informatie omtrent de gezondheid van hun (toekomstig) kind.
 Tot slot
 In de volgende voortgangsrapportage Beschermd en Weerbaar, die rond de
zomer van 2010 verschijnt, zal ik u informeren over de resultaten.
 
 De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
 M. Bussemaker
 
 
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.