Voorbereiding rampenbestrijding; Rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27795, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

14-06-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27795 nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudSAMENVATTINGReacties bewindspersonen, IPO en VNGNawoord Rekenkamer1. INLEIDING1.1 Onderwerp1.2 Onderzoek Rekenkamer1.3 Reactie bewindspersonen van BZK2. ORGANISATIE2.1 Inleiding2.2 Verantwoordelijke organen en diensten2.2.1 Bestuurlijk niveaufiguur 1 ministeries met een rol binnen de rampenbestrijding2.2.2 Operationeel niveaufiguur 2 wetgeving t.a.v. de rampenbestrijding2.3 Beleid Ministerie van BZK2.3.1 Opbouw rampenbestrijdingsorganisatieOverzicht van de belangrijkste beleidsinitiatieven van
de minister van BZK, 1975–2000. 2.3.2 Samenwerking2.4 Realisatie beleidsinitiatieven2.4.1 Opzet rampenbestrijdingsorganisatie2.4.2 Samenwerking2.5 Conclusies2.6 Reactie bewindspersonen van BZK3. RISICO'S EN PLANVORMING3.1 Inleiding3.2 Beleid Ministerie van BZK3.2.1 Risico-inventarisaties3.2.2 Planvorming3.3 Realisatie beleid Ministerie van BZK3.3.1 Risico'sTabel 1 Aantal gemeenten met genoemde risico's van rampen
en zware ongevallen (tussen haakjes het percentage gemeenten respectievelijk
brandweerregio's) 3.3.2 Planvormingfiguur 3 planvorming in rampenbestrijding in gemeenten
(n=537)figuur 4 planvorming in rampenbestrijding in brandweerregio's
(n=37)Tabel 2 Partners betrokken bij rampenplannen en risico-inventarisatie
(percentage gemeenten) 3.3.3 RampbestrijdingsplannenTabel 3 Aantal gemeenten met risico's van rampen en zware
ongevallen vergeleken met het aantal gemeenten met rampbestrijdingsplan daarvoor
(tussen haakjes het percentage gemeenten) Tabel 4 Percentage gemeenten dat in staat is om een ramp
te bestrijden m.b.v. alleen de gemeentelijke, de gemeentelijke én brandweerregio
of niet in staat is een ramptype te bestrijden (tussen haakjes het aantal
gemeenten dat een dergelijk risico onderkent; zie tabel 3) 3.4 Conclusies3.5 Reactie bewindspersonen van BZK4. OPLEIDEN EN OEFENEN4.1 Inleiding4.2 Beleid Ministerie van BZK4.2.1 Opleidingen4.2.2 Oefeningen4.3 Realisatie beleid4.3.1 Opleidingen4.3.2 OefeningenTabel 5 Aantal geplande en gerealiseerde oefeningen (per
jaar) 4.4 Conclusies4.5 Reactie bewindspersonen van BZK5. TOEZICHT5.1 Inleiding5.2 Organisatie5.3 Risico-inventarisatie en planvorming5.3.1 Toezicht5.3.2 Toetsing van rampenplannen5.3.3 Toetsing van rampbestrijdingsplannen5.3.4 InformatievoorzieningTabel 6 Aantal provincies dat voor de volgende elementen
informatie ontving van gemeenten en brandweerregio's (n=12) 5.4 Opleiden en oefenen5.5 Inspectie Brandweerzorg en Rampenbestrijding5.6 Conclusies5.7 Reactie bewindspersonen van BZK6. SLOTBESCHOUWING6.1 Conclusies en aanbevelingen6.2 Reactie bewindspersonen van BZK6.3 Nawoord Rekenkamer7. OVERIGE REACTIES7.1 Inleiding7.2 Interprovinciaal Overleg7.2.1 Reactie7.2.2 Nawoord Rekenkamer op reactie Interprovinciaal Overleg7.3 Vereniging van Nederlandse Gemeenten7.3.1 Reactie Vereniging van Nederlandse Gemeenten7.3.2 Nawoord Rekenkamer op reactie Vereniging van Nederlandse
GemeentenBIJLAGE 1 FINANCIERING RAMPENBESTRIJDINGSORGANISATIE1. Bijdragen Ministerie van BZKTabel Uitgaven aan en investeringen in rampenbestrijding
door het Ministerie van BZK, 1985–2000 2. Bijdragen derdenBIJLAGE 2
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27795Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 135 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 795Voorbereiding rampenbestrijdingnr. 2RAPPORTInhoud Samenvatting5   1Inleiding101.1Onderwerp101.2Onderzoek Rekenkamer11 1.3Reactie bewindspersonen van BZK12    2Organisatie132.1Inleiding13 2.2Verantwoordelijke organen en diensten13 2.2.1Bestuurlijk niveau132.2.2Operationeel niveau15 2.3Beleid Ministerie van BZK17 2.3.1Opbouw rampenbestrijdingsorganisatie172.3.2Samenwerking19 2.4Realisatie beleidsinitiatieven20 2.4.1Opzet rampenbestrijdingsorganisatie20 2.4.2Samenwerking202.5Conclusies21 2.6Reactie bewindspersonen van BZK22    3Risico's en planvorming233.1Inleiding23 3.2Beleid Ministerie van BZK233.2.1Risico-inventarisaties233.2.2Planvorming23 3.3Realisatie beleid Ministerie van
BZK24 3.3.1Risico's243.3.2Planvorming253.3.3Rampbestrijdingsplannen27 3.4Conclusies293.5Reactie bewindspersonen van BZK30   4Opleiden en oefenen314.1Inleiding31 4.2Beleid Ministerie van BZK314.2.1Opleidingen31 4.2.2Oefeningen31   4.3Realisatie beleid32 4.3.1Opleidingen324.3.2Oefeningen33 4.4Conclusies344.5Reactie bewindspersonen van BZK34   5Toezicht365.1Inleiding365.2Organisatie36 5.3Risico-inventarisatie en planvorming37 5.3.1Toezicht37 5.3.2Toetsing van rampenplannen37 5.3.3Toetsing van rampbestrijdingsplannen38 5.3.4Informatievoorziening385.4Opleiden en oefenen39 5.5Inspectie Brandweerzorg en Rampenbestrijding40 5.6Conclusies415.7Reactie bewindspersonen van BZK42   6Slotbeschouwing436.1Conclusies en aanbevelingen436.2Reactie bewindspersonen van BZK456.3Nawoord Rekenkamer46    7Overige reacties477.1Inleiding477.2Interprovinciaal Overleg47 7.2.1Reactie477.2.2Nawoord Rekenkamer op reactie
Interprovinciaal Overleg47 7.3Vereniging van Nederlandse Gemeenten487.3.1Reactie Vereniging van Nederlandse
Gemeenten487.3.2Nawoord Rekenkamer op reactie
Vereniging van Nederlandse Gemeenten48    Bijlage 1Financiering rampenbestrijdingsorganisatie49 Bijlage 2Afkortingen50SAMENVATTINGDe Rekenkamer heeft onderzocht hoe de minister respectievelijk staatssecretaris
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (hierna: de minister) uitvoering
hebben gegeven aan hun verantwoordelijkheid voor het goed functioneren van
de rampenbestrijdingsorganisatie in Nederland. Deze verantwoordelijkheid is
nader uitgewerkt in de Brandweerwet 1985 (Stb. 1985 nr. 87), de Wet rampen
en zware ongevallen (Stb. 1985, nr. 88) en de Wet geneeskundige hulpverlening
bij rampen (Stb. 1991, nr. 653).De rampenbestrijding bestaat uit vijf schakels: pro-actie (maatregelen
om risico's te voorkomen), preventie (maatregelen die de kans op een ramp
minimaliseren), preparatie (risico-inventarisatie en -analyse, planvorming,
oefening en opleiding hulpverleners), repressie (daadwerkelijke bestrijding)
en nazorg.Het onderzoek van de Rekenkamer betrof de schakel preparatie en concentreert
zich dus op risico-inventarisatie en -analyse, planvorming, oefening en opleiding.Om inzicht te krijgen in mogelijke knelpunten analyseerde de Rekenkamer
het beleid van de minister van BZK ten aanzien van rampenbestrijding. Om inzicht
te krijgen in de praktijk van de rampenbestrijding en het toezicht daarop
hield de Rekenkamer een – voor Nederland representatieve – enquête
onder betrokkenen bij de rampenbestrijding bij 211 van de 537 gemeenten, 28
van de 37 brandweerregio's en bij de 12 provincies. Daarnaast zijn er diepte-interviews
gehouden met betrokkenen.Het onderzoek werd in maart 1999 aangekondigd in het Onderzoeksprogramma
2000 van de Rekenkamer en had de brede invalshoek van een goed functionerende
rampenbestrijdingsorganisatie in Nederland. Het onderzoek was niet ingegeven
door of gericht op een van de recente ernstige rampen in ons land.In 1975 initieerde het toenmalige kabinet het opzetten van een nieuwe
rampenbestrijdingsorganisatie die het hoofd zou moeten kunnen bieden aan de
risico's die de samenleving zouden kunnen bedreigen. De primaire verantwoordelijkheid
voor de rampenbestrijding zou voor een belangrijk deel op decentraal niveau,
bij de gemeenten worden ondergebracht. De rijksoverheid zou, vanuit haar medeverantwoordelijkheid,
eisen moeten stellen aan de organisatie en hulpverlening. Vanaf dat jaar hebben
de verantwoordelijke bewindspersonen van BZK in opeenvolgende nota's en rapportages
aangegeven hoe de kwaliteit van de rampenbestrijdingsorganisatie zou moeten
worden verbeterd. De ministers namen de afgelopen jaren verschillende initiatieven
voor de totstandkoming van een rampenbestrijdingsorganisatie. De realisatie
daarvan is nog niet voltooid.De Rekenkamer constateert dat de samenwerking tussen de verschillende
diensten (brandweer, politie, geneeskundige hulpverleningsinstanties) moeizaam
tot stand komt, ondanks pogingen van de minister deze te verbeteren. De rampenbestrijdingsorganisatie
functioneert dan ook niet als één samenhangende organisatie.
Daardoor is de bestrijding van eventuele rampen en zware ongevallen niet voldoende
gewaarborgd.Het ministerie heeft gemeenten en regio's niet voldoende gestimuleerd
en aangestuurd om te komen tot een meer gecoördineerde en planmatige
aanpak van de voorbereiding op de rampenbestrijding en de totstandkoming van
een goed functionerende rampenbestrijdingsorganisatie. Voor een goed voorbereide rampenbestrijdingsorganisatie is een inventarisatie
van potentiële rampen en zware ongevallen in een gemeente of regio van
belang. Op basis van deze risico-inventarisatie kan door middel van een risicoanalyse
het vereiste zorgniveau worden bepaald en een rampenplan worden opgesteld.De Rekenkamer concludeert dat de minister van BZK nog te weinig resultaten
heeft geboekt bij zijn streven een structureel en systematisch risicobeleid
te realiseren en dat de planvorming moeizaam is verlopen. Mede hierdoor is,
zowel op het niveau van de gemeenten en de provincies, als ook op het niveau
van de Rijksoverheid, nog steeds sprake van onvoldoende inzicht in de risico's.
Pas in 1996, elf jaar nadat zij daartoe via de inwerkingtreding van de (toenmalige)
Rampenwet werden verplicht, beschikten alle gemeenten over een rampenplan.
Aan deze rampenplannen ligt slechts bij tweederde van de gemeenten een risico-inventarisatie
en bij nog geen kwart van de gemeenten ook een risicoanalyse ten grondslag.Gemeenten onderkennen risico's van rampen wel, maar hebben voor weinig
mogelijke rampen een rampbestrijdingsplan opgesteld. Zowel rampenplannen als
rampbestrijdingsplannen zijn vaak niet actueel. Gemeenten geven zelf aan dat
de opbouw van de gemeentelijke en regionale rampenbestrijdingsorganisatie
niet voldoende afgestemd is op de aanwezige risico's. Wel acht circa 80% van
de gemeenten zichzelf, al dan niet met behulp van de brandweerregio, in staat
om mogelijke rampen en zware ongevallen te kunnen bestrijden.De verschillende deelnemers aan de rampenbestrijdingsorganisatie zijn
nog niet voldoende opgeleid. Dat komt voornamelijk door een geringe bereidheid
tot en het ontbreken van een verplichting deel te nemen aan het (herijkt)
opleidingsaanbod.Daarnaast wordt er te weinig geoefend – met name multidisciplinair.
Ziekenhuizen oefenen uit kostenoverwegingen over het algemeen niet mee. De
kwaliteit van de oefeningen wordt noch beoordeeld, noch vastgelegd. Hierdoor
bestaat onvoldoende inzicht in de kwaliteit van de rampenbestrijdingsorganisatie.Initiatieven die de minister van BZK heeft genomen om oefenen te stimuleren,
hebben nog niet geleid tot het gewenste resultaat.De minister van BZK is systeemverantwoordelijk voor de rampenbestrijdingsorganisatie
en moet daarom inzicht hebben in het functioneren ervan. Hij kan daartoe gebruik
maken van de informatie die hij krijgt via het toezicht dat de provincies
uitoefenen. Op basis van deze informatie kan de minister zijn eigen beleid
evalueren en zo nodig bijstellen, dan wel gebruiken bij het aanspreken van
de diverse betrokkenen op hun eigen verantwoordelijkheden.De Rekenkamer concludeert dat de minister niet beschikt over voldoende
gestructureerde informatie en dat hij de bestaande knelpunten niet goed genoeg
kent om zijn beleid tijdig en op de juiste punten te kunnen bijsturen. Hierdoor
kan de minister zijn systeemverantwoordelijkheid voor het goed functioneren
van de rampenbestrijdingsorganisatie niet volledig waarmaken.De minister heeft niet duidelijk geformuleerd aan welke informatie hij
behoefte heeft en door wie en wanneer deze moet worden aangeleverd. De minister
heeft hierdoor onvoldoende inzicht in de mate waarin de provincies en gemeenten
in staat zijn hun taken uit te voeren met betrekking tot het voorkomen van,
het voorbereiden op en het bestrijden van een ramp of zwaar ongeval. Bovendien
beoordeelt of gebruikt de minister de informatie die provincies
spontaan toezenden niet om zijn beleid (bij) te sturen.Volgens de Rekenkamer is een goed bestuurlijk informatiesysteem onontbeerlijk
om inzicht te krijgen in het functioneren van de rampenbestrijdingsorganisatie
en teneinde het beleid zonodig bij te sturen.De minister heeft met zijn in 1999 verschenen «Beleidsnota Rampenbestrijding
2000–2004» een koers ingezet waarbij maatregelen vaker een wettelijke
verankering zullen krijgen en daardoor beter afdwingbaar zullen zijn. Echter
in deze beleidsnota en het inmiddels naar aanleiding van het rapport van de
Commissie onderzoek vuurwerkramp geformuleerde kabinetsstandpunt, is een aantal
onderdelen nog niet nader uitgewerkt. Zo moeten er bijvoorbeeld nog duidelijke
eisen worden gesteld aan de capaciteit van de organisatie: de beschikbaarheid,
het opleidingsniveau en de geoefendheid van hulpverleners, alsmede de beschikbaarheid
van voldoende (financiële) middelen. Ook moet de minister met concrete
activiteiten komen om de samenwerking tussen regio's structureel te verbeteren.De Rekenkamer pleit voor een nadere invulling, stroomlijning en naleving
van de bestaande wet- regelgeving, als borging van veiligheid. Een heldere,
eenduidige informatievoorzieningstructuur (om toezicht te houden en verantwoording
af te kunnen leggen) is hierbij van belang.Reacties bewindspersonen, IPO en VNGDe minister en staatssecretaris van BZK gaven op 28 mei 2001 een gezamenlijke
reactie op het rapport. Verder ontving de Rekenkamer een reactie van het Interprovinciaal
Overleg (IPO) (28 mei 2001) en de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) (22
mei 2001).De bewindspersonen plaatsen een kanttekening bij het door de Rekenkamer
geschetste historisch perspectief van de totstandkoming van de rampenbestrijdingsorganisatie.
Ze stellen dat het terecht is dat de Rekenkamer uitgaat van de inzichten van
nu om de huidige stand van zaken te beoordelen en om aanbevelingen voor de
toekomst te doen. Het gaat echter niet aan, stellen de bewindslieden, om de
meetlat van nu te leggen langs 25 jaar beleid, waarvan slechts elf jaar betrekking
heeft op de huidige situatie van de rampenbestrijding.Uit de reactie van de bewindspersonen blijkt verder dat zij waardering
hebben voor de systematische wijze waarop het rapport van de Rekenkamer inzicht
geeft in de knelpunten bij de voorbereiding op de bestrijding van rampen en
zware ongevallen. De bewindspersonen beschouwen het rapport in lijn met het
kabinetsbeleid om met voortvarendheid de in de beleidsnota Rampenbestrijding
2000–2004 en de in het kabinetsstandpunt Vuurwerkramp neergelegde versterking
van het beleid uit te voeren.Zij delen de conclusie van de Rekenkamer dat de beleidsvoornemens nadere
concrete uitwerking behoeven. Deze uitwerking vindt, aldus de bewindspersonen,
plaats in het kader van de uitvoering van de beleidsnota Rampenbestrijding
2000–2004 en het kabinetsstandpunt Vuurwerkramp. De bewindspersonen
vertrouwen erop dat met de in de beleidsnota Rampenbestrijding 2000–2004
en het kabinetsstandpunt geformuleerde initiatieven de in het rapport van
de Rekenkamer gesignaleerde knelpunten zullen worden opgelost. Naar aanleiding
van het kabinetsstandpunt Vuurwerkramp zal de begroting voor de versterking van de rampenbestrijding met structureel f 61 miljoen worden verruimd
tot f 203 miljoen in 2003.De bewindspersonen benadrukken dat zij systeemverantwoordelijk zijn voor
de rampenbestrijding. De primaire wettelijke verantwoordelijkheid voor een
adequate voorbereiding ligt bij de gemeenten.Het IPO onderschrijft de hoofdconclusie dat de minister van BZK in de
afgelopen periode te weinig resultaten heeft geboekt bij het streven naar
realisatie van een structureel en systematisch risicobeleid. Het IPO deelt
de constatering van de Rekenkamer, dat de planvorming op lokaal niveau moeizaam
is verlopen. Op provinciaal niveau wordt gewerkt aan het opstellen van risico-inventarisaties
en inspanningen op het gebied van toetsing hebben inmiddels geleid tot een
gezamenlijk toetsingskader voor de rampenbestrijdingsplannen.De VNG wijst er in zijn reactie op dat het wettelijk kader voor de huidige
rampenbestrijdingsorganisatie pas in 1992 gereedkwam toen de Wet geneeskundige
hulpverlening bij ongevallen en rampen in werking trad. De opbouw van het
wettelijk kader voor de rampenbestrijdingsorganisatie heeft, na de opheffing
van de Bescherming Bevolking in 1985 nog tot 1992 geduurd. Tijdens een groot
deel van de onderzochte periode was naar de opvatting van de VNG het wettelijk
kader niet afgerond en werden de gemeenten geconfronteerd met de moeilijke
economische situatie waarin ons land zich bevond, in het bijzonder met betrekking
tot de werkgelegenheid en de overheidsfinanciën. De voorbereiding op
rampen had in deze situatie noch een bestuurlijke, noch een maatschappelijke
prioriteit, aldus de VNG.Doordat de planvorming een belangrijke plaats in het onderzoek inneemt
ontstaat naar de mening van de VNG een onevenwichtig beeld van de inspanningen
die gemeenten op het gebied van de rampenbestrijding hebben geleverd.Nawoord RekenkamerDe Rekenkamer heeft met haar analyse die begint bij het initiatief in
1975 van het toenmalige kabinet niet beoogd de tussenliggende vijfentwintig
jaar met de maatlat van nu te beoordelen, maar wel om de situatie van nu op
waarde te schatten.De Rekenkamer spreekt de verwachting uit dat de door de bewindspersonen
van BZK reeds in gang gezette en voorgenomen concrete maatregelen zullen bijdragen
aan de totstandkoming van een goed functionerende rampenbestrijdingsorganisatie,
waarbij alle betrokkenen invulling zullen geven aan hun respectievelijke taken
en verantwoordelijkheden.Zij is verheugd dat de initiatieven voortvarend zullen worden opgepakt
en spreekt de verwachting uit dat deze in korte tijd tot zichtbare resultaten
zullen kunnen leiden.De Rekenkamer constateert met genoegen dat het IPO de conclusies van de
Rekenkamer onderschrijft en dat inmiddels diverse initiatieven zijn genomen.De VNG constateert terecht dat planvorming als onderdeel van de voorbereiding
op de rampenbestrijding een belangrijke plaats heeft in het onderzoek, naast
risico-inventarisatie en -analyse, opleiding en oefening. De andere schakels
in de keten van de rampenbestrijdingsorganisatie waarin de gemeenten een overeenkomstige
vitale plaats innemen zijn niet onderzocht.Tot slot merkt de Rekenkamer op dat veel zal afhangen van de mate waarin
alle betrokkenen kans zien ditmaal de werkelijkheid gelijke tred te laten
houden met het in beleid vastgelegde ambitieniveau. 1. INLEIDING1.1 OnderwerpDe afgelopen jaren is Nederland opgeschrikt door een aantal ernstige rampen
en zware ongevallen, zoals de vliegtuigramp in de Bijlmermeer (1992), de wateroverlast
in Limburg (1995) en het neerstorten van het Herculesvliegtuig in Eindhoven
(1996). Passend binnen haar Collegeprogramma1,
waarin«veiligheid van de burger» een van de onderzoekslijnen is,
onderzocht de Rekenkamer de rampenbestrijdingsorganisatie en ging zij na hoe
de minister2 van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
(BZK) zijn verantwoordelijkheid voor de rampenbestrijdingsorganisatie waarmaakt.Het onderzoek van de Rekenkamer maakt deel uit van het onderzoeksprogramma
20003 en had een brede invalshoek, te weten het
gevoerde beleid met betrekking tot (de totstandkoming van) een goed functionerende
rampenbestrijdingsorganisatie in Nederland ten tijde van het onderzoek. Het
onderzoek was derhalve niet ingegeven door of gericht op de vuurwerkramp in
Enschede, die 13 mei 2000 plaatsvond, dan wel op de brand in een horecagelegenheid
in Volendam, die 1 januari 2001 plaatsvond.4 Wel
heeft de Rekenkamer ten behoeve van haar onderzoek onder meer kennis genomen
van de resultaten van het onderzoek van de Commissie Onderzoek Vuurwerkramp
en het door het kabinet geformuleerde standpunt5
hierop.De rampenbestrijding bestaat uit vijf schakels, de zogeheten veiligheidsketen.
Deze schakels zijn pro-actie, preventie, preparatie, repressie en nazorg.Allereerst betreft het maatregelen om risico's te voorkomen (pro-actie)
en preventieve maatregelen die tot doel hebben de kans op een ramp te minimaliseren.
Hierbij kan gedacht worden aan het stellen van eisen aan vergunningen voor
bouwen, productie, opslag en het vervoer van bijvoorbeeld gevaarlijke stoffen,
alsmede de controle hierop of het voorzien in bijvoorbeeld vluchtwegen in
gebouwen en tunnels.6 Van groot belang is vervolgens
een organisatie die goed is voorbereid op een ramp of zwaar ongeval. De hulpverleners
moeten voldoende opgeleid en geoefend zijn (preparatie). Deze organisatie
moet een ramp ook daadwerkelijk kunnen bestrijden (repressie). Tenslotte vormt
de nazorg, die zich kan uitstrekken tot een aantal jaren na de ramp, het sluitstuk
van de veiligheidsketen.In 1975 is begonnen met de herstructurering van de rampenbestrijdingsorganisatie.
De primaire verantwoordelijkheid voor de rampenbestrijding zou voor een belangrijk
deel op decentraal niveau, bij de gemeenten worden ondergebracht. De rijksoverheid
zou, vanuit haar medeverantwoordelijkheid, eisen moeten stellen aan de organisatie
en hulpverlening.7Nadat in 1985 de Wet rampen en zware ongevallen (Stb. 1985, 88) tot stand
kwam is in 1986 de organisatie Bescherming Bevolking opgeheven. Voorts heeft
de minister een groot aantal initiatieven genomen die de rampenbestrijdingsorganisatie
hebben versterkt. Het betreft onder andere de verplichting van gemeenten om
regionale samenwerkingsverbanden aan te gaan voor de brandweer en de geneeskundige
hulpverlening.In zijn «Beleidsnota Rampenbestrijding 2000–2004» geeft
de minister van BZK aan verantwoordelijk te zijn voor het systeem van de rampenbestrijdingorganisatie.
Hij omschrijft deze verantwoordelijkheid als volgt.8«Het Rijk is verantwoordelijk voor het systeem
van rampenbestrijding als zodanig. Het schept de noodzakelijke voorwaarden
opdat alle verantwoordelijke besturen en diensten in samenhang hun taken kunnen
uitoefenen. Zo zorgt het Rijk voor de betreffende wet- en regelgeving. Tevens
toetst het de kwaliteit van de rampenbestrijdingsketen, financiert het een
gedeelte van de kosten en treft het aanvullende voorzieningen voor het grootschalig
optreden, zoals verbindingen, het waarschuwingssysteem en het benodigde materieel».De minister acht zich anno 2000 dus niet alleen verantwoordelijk voor
een goed systeem van rampenbestrijding, maar ook voor het toetsen van de kwaliteit
en capaciteit van de rampenbestrijding, waaronder het stellen van opleidingseisen.1 Hij acht zich verantwoordelijk voor de totstandkoming
van een samenhangend stelsel van kwaliteitscriteria voor de voorbereiding
op rampenbestrijding.Het beleid van de minister is verder gericht op het stimuleren en faciliteren
van de deelnemers aan de rampenbestrijding. De rijksoverheid ondersteunt de
medeoverheden bij de uitvoering van hun taken, bijvoorbeeld door het uitbrengen
van handleidingen en het ondersteunen of op gang brengen van lokale processen
ter voorbereiding op de rampenbestrijding.2De minister van BZK vindt het volgende noodzakelijk voor het functioneren
van een slagvaardige rampenbestrijdingsorganisatie:3• het opstellen van rampen- en rampbestrijdingsplannen op basis van
inzicht in risico's;• vertaling van de plannen in een operationele organisatie met voldoende
opgeleid en geoefend personeel en adequate voorzieningen;• het toetsen op effectiviteit, en zonodig aanpassen, van vastgelegde
procedures en structuren voor het oefenen.4In verband hiermee acht de minister zich verantwoordelijk voor het zorgdragen
voor een samenhangend systeem van planning en rapportage op basis waarvan
gemeenten, provincies en rijksoverheid daadwerkelijk invulling kunnen geven
aan hun verantwoordelijkheid en elkaar daarop kunnen aanspreken.51.2 Onderzoek RekenkamerDe Rekenkamer voerde in de periode augustus 2000 tot januari 2001 onderzoek
uit naar de invulling die de minister van BZK geeft aan zijn verantwoordelijkheid
voor het goed functioneren van de rampenbestrijdingsorganisatie in Nederland.Doel van het onderzoek was het beoordelen van de wijze waarop de minister
van BZK sturing geeft aan de rampenbestrijdingsorganisatie en toezicht houdt
op de werking ervan met het oog op de bijsturing van zijn beleid.De Rekenkamer onderzocht de voorbereiding op de rampenbestrijding, de
schakel preparatie in de veiligheidsketen. Het gaat om de volgende onderdelen:• de rampenbestrijdingsorganisatie;• de risico-inventarisatie en planvorming;• het opleiden en oefenen.Voor het inzicht en de eventuele knelpunten in het beleid en de uitvoering
ervan, analyseerde de Rekenkamer het beleid dat de ministers van BZK de afgelopen 25 jaar voerden ten aanzien van rampenbestrijding. Om inzicht
te krijgen in de werking van het beleid en het toezicht daarop heeft de Rekenkamer
door middel van een enquête, op vrijwillige basis, informatie verkregen
van 211 van de 537 gemeenten, 28 van de 37 brandweerregio's en de 12 provincies.
De enquête is representatief voor Nederland en geeft de situatie ultimo
2000 weer. Verder hield zij interviews met medewerkers van gemeenten, brandweerregio's,
geneeskundige hulpverleningsregio's, politieregio's, provincies, het Ministerie
van BZK en het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).1.3 Reactie bewindspersonen van BZKDe minister en de staatssecretaris van BZK gaven op 28 mei 2001 een gezamenlijke
reactie op het rapport van de Rekenkamer.De bewindspersonen plaatsen een kanttekening bij de invulling door de
Rekenkamer van de systeemverantwoordelijkheid van de minister van BZK voor
de rampenbestrijding.De minister geeft aan dat de primaire verantwoordelijkheid voor een adequate
voorbereiding op rampen en zware ongevallen bij de gemeenten ligt. De provincies
hebben een toetsende en bemiddelende rol met betrekking tot de inspanningen
van de gemeenten. Het Rijk is systeemverantwoordelijk voor de rampenbestrijding.
De inspanningen van het Rijk zijn er allereerst op gericht om de noodzakelijke
voorwaarden te scheppen opdat alle verantwoordelijke besturen en diensten
in samenhang hun taken kunnen uitoefenen.De invulling hiervoor bestaat uit het zorgdragen voor een samenhangend
systeem van planning en rapportage op basis waarvan gemeenten, regionale brandweren,
provincies en rijk hun verantwoordelijkheid daadwerkelijk invulling geven
en elkaar daarop kunnen aanspreken. Tevens is het Rijk verantwoordelijk voor
de totstandkoming van een samenhangend stelsel van kwaliteitscriteria met
betrekking tot de voorbereiding op de rampenbestrijding.De bewindspersonen geven aan dat met de aanpak van onderop en het ontbreken
van een centrale aansturing nog niet alle knelpunten waren opgelost. De komende
jaren wordt het «toezichtsarrangement» versterkt, aldus de bewindspersonen. 2. ORGANISATIE2.1 InleidingDe wettelijke basis voor de bestrijding van rampen en zware ongevallen
is neergelegd in de Brandweerwet 1985, de Wet rampen en zware ongevallen (Wet
RZO, Stb. 1985, 88)1 en de Wet geneeskundige
hulpverlening bij rampen (Wet GHR, Stb. 1991, 653). In deze wetten zijn bevoegdheden
en verantwoordelijkheden opgenomen van bestuurlijke organen (gemeenten, provincies
en rijksoverheid) en operationele diensten (gemeentelijke diensten, brandweer,
geneeskundige hulpverleners en politie) die een taak hebben bij de rampenbestrijding. 2.2 Verantwoordelijke organen en diensten2.2.1 Bestuurlijk niveauGemeenten, in het bijzonder het College van Burgemeester & Wethouders
(College van B&W), zijn belast met de voorbereiding van de bestrijding
van rampen en zware ongevallen in de gemeente. Zij bevorderen in het bijzonder
het houden van oefeningen en de totstandkoming van afspraken, die nodig zijn
voor een doelmatige bestrijding van rampen en zware ongevallen (artikel 2
Wet RZO).Het College van B&W dient al datgene te doen wat in het belang is
van een goede voorbereiding op de rampenbestrijding in de gemeente.2 Zij dient de risico's van rampen en zware ongevallen
te inventariseren en op te nemen in een rampenplan.Elke gemeente moet een door de gemeenteraad vastgesteld rampenplan hebben
(artikel 3 Wet RZO). Verder moet het rampenplan een organisatieoverzicht en
een actueel waarschuwings- en afsprakenschema bevatten voor een snel en adequaat
optreden in rampsituaties (artikelen 3 en 4 Wet RZO).De burgemeester is verantwoordelijk voor het opstellen van rampbestrijdingsplannen.
Het rampbestrijdingsplan moet een draaiboek met concrete bestrijdingsmaatregelen
bevatten (artikel 7 Wet RZO). Het is ter beoordeling van de burgemeester of
er sprake is van een risico van een ramp of zwaar ongeval, waarvan de plaats,
de aard en de gevolgen voorzienbaar zijn en of hij hiervoor een rampbestrijdingsplan
opstelt. Alleen voor risico's bij inrichtingen waarop het Besluit risico's
zware ongevallen 1999 (BRZO)3 van toepassing
is, zijn de aan een rampbestrijdingsplan te stellen eisen verder uitgewerkt
(Stb. 1999, 237). Voor andere situaties waarin een zwaar ongeval of ramp voorzienbaar
is, kan de burgemeester zelf bepalen wat in het rampbestrijdingsplan wordt
opgenomen.Gedeputeerde Staten (GS) en de Commissaris der Koningin (CdK) hebben vooral
een toezichthoudende taak.4 Het College van B&W
moet het rampenplan, na vaststelling door de gemeenteraad, ter toetsing sturen
aan GS en aan de CdK ter kennisneming.5 GS kunnen
het College van B&W uitnodigen het rampenplan te wijzigen als het niet
aan de wettelijke eisen voldoet (artikel 6 Wet RZO).De burgemeester moet ieder rampbestrijdingsplan naar de CdK sturen.6 De CdK kan een burgemeester verplichten een vastgesteld
rampbestrijdingsplan te wijzigen. Ook kan de CdK burgemeesters van aan elkaar
grenzende gemeenten de verplichting opleggen om, na onderling overleg, ieder
voor zijn gemeente een rampbestrijdingsplan op te stellen (artikel 9 Wet RZO). Verder kan de CdK het College van B&W opdragen tot, dan wel aanwijzingen
geven over, het houden van oefeningen (artikel 19 Wet RZO). Andere taken van
de provincie met raakvlakken in de rampbestrijding liggen op het gebied van
de bodembescherming, planologie en het toezicht op waterschappen.De bevoegdheden van GS en CdK (toetsen van plannen en aanwijzingen geven
voor oefenen) zijn gericht op individuele gemeenten en niet zozeer op in regionaal
verband samenwerkende gemeenten. Per 2003 moet deze lacune zijn opgevuld en
zullen de CdK's de (deels nog op te zetten) regionale beheersplannen1 toetsen.De minister van BZK dient de noodzakelijke voorwaarden te creëren
zodat alle verantwoordelijke besturen en diensten in samenhang hun taken kunnen
uitoefenen.De minister van BZK kan de Inspectie Brandweerzorg en Rampenbestrijding
(IBR) vragen onderzoek in te stellen. Verder is de minister van BZK belast
met de coördinatie van werkzaamheden van andere ministers die een taak
hebben op het gebied van rampenbeheersing. Vanuit zijn verantwoordelijkheid
voor de algemene beleidsontwikkeling op het gebied van pro-actie en preventie2 overlegt de minister van BZK met de minister van VROM
die onder meer verantwoordelijk is voor het beleid voor de ruimtelijke ordening
en bouwvoorschriften als zodanig en voor regelgeving op het gebied van milieu.
Het veiligheidsaspect bij de planvorming voor grote infrastructurele projecten
stemt hij af met de minister van V&W die primair verantwoordelijk is voor
het beleid inzake de infrastructuur en het verkeer. Vanuit zijn taak zorg
te dragen voor de organisatie van de geneeskundige hulpverlening bij rampen
voert hij overleg met de minister van VWS die verantwoordelijk is voor de
basisorganisatie in de geneeskundige hulpverlening en de kwaliteit van de
hulpverlening.3 De minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid (SZW) is onder meer verantwoordelijk voor het beleid op
het gebied van arbeidsomstandigheden van werknemers, waaronder ook begrepen
de rampenbestrijders. De minister van Defensie biedt onder meer ondersteuning
bij bepaalde rampen, zoals grootschalige wateroverlast. Figuur 1 geeft schematisch de posities weer van de ministeries die een
belangrijke rol spelen binnen de rampenbestrijding.figuur 1 ministeries met een rol binnen de rampenbestrijding2.2.2 Operationeel niveauDe burgemeester heeft het opperbevel in geval van een ramp of zwaar ongeval
(artikel 11 Wet RZO). Naarmate de ramp groter wordt, kan deze taak worden
overgenomen door de CdK of de minister van BZK. De burgemeester beschikt voor
de uitvoering van zijn rampbestrijdingstaak niet over een aparte uitvoeringsorganisatie.
De dagelijks operationele diensten zoals de brandweer, de geneeskundige hulpverleners
en de politie worden in geval van een ramp gemobiliseerd («opgeschaald»)
tot een omvang die op dat moment nodig is voor de bestrijding.Er zijn zowel brandweer- als geneeskundige en politieregio's. Brandweer-
en geneeskundige hulpverleningsregio's zijn onder meer voor de rampenbestrijding
ingevoerd. De 37 regionale brandweren vervullen een coördinerende rol
bij de voorbereiding op en bestrijding van rampen en zware ongevallen, waaronder
de samenwerking met de geneeskundige hulpverlening en de politie. De taken
en organisatie van de brandweer zijn vastgelegd in de Brandweerwet 1985.1De geneeskundige hulpverlening is eveneens regionaal georganiseerd (artikelen
5 en 8 Wet GHR). Er zijn in totaal 26 regio's voor de Geneeskundige
Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen (de zogeheten GHOR-regio's). De wettelijke
verankering van de GHOR-regio's moet in 2003 zijn gerealiseerd.De geneeskundige hulpverlening bij rampen en zware ongevallen wordt verricht
door een groot aantal actoren. Een goede samenwerking tussen vooral ambulancediensten
en ziekenhuizen is van groot belang. Om de zorg bij grootschalige problematiek
te verbeteren, is de Geneeskundige Combinatie ontwikkeld. Deze bestaat uit:
twee ambulanceteams, een Snel Inzetbare Groep ter Medische Assistentie (SIGMA-team)
en een Mobiel Medisch Team (MMT). De SIGMA-teams bestaan vooral uit vrijwilligers
van het Nederlandse Rode Kruis die de professionele hulpverleners ondersteunen.
Verder zijn er in Nederland tien traumacentra die zorgen voor de coördinatie
binnen de onder hun gebied vallende ziekenhuizen. Traumacentra zorgen er bijvoorbeeld
voor dat ongevalsslachtoffers in het juiste ziekenhuis terechtkomen.1 Elk traumacentrum zou een MMT moeten hebben.2 Deze MMT's zijn 24 uur per dag inzetbaar en bieden zorg
ter aanvulling op de ambulancezorg. De opvang, behandeling en eventuele verdere
nazorg van slachtoffers vindt in de traumacentra en de reguliere ziekenhuizen
plaats.De inzet van ambulances wordt bepaald door de Centrale Post Ambulancevervoer
(CPA). Dit is een samenwerkingsverband tussen gemeenten op basis van een gemeenschappelijke
regeling (Wet Ambulancevoorziening). Voor een goed functionerende ambulancezorg
is in de afgelopen jaren begonnen met het opzetten van Regionale Ambulance
Voorzieningen (RAV). De voltooiing wordt verwacht in 2002. RAV's zijn samenwerkingsverbanden
tussen de CPA en particuliere ambulancediensten en ambulancediensten van de
gemeentelijke gezondheidsdienst.De coördinatie van de lange en complexe keten van geneeskundige hulpverlening
bij ongevallen en rampen wordt sinds kort uitgevoerd door een Regionaal Geneeskundig
Functionaris (RGF). Deze functie is in januari 2001 geformaliseerd (artikel
2 Wet GHR).Er zijn in totaal 25 politieregio's.3 De
politie is belast met de handhaving van de openbare orde en het uitvoeren
van een hulpverleningstaak (artikel 12 Politiewet 1993).Belangrijke taken in het kader van rampbestrijding zijn het scheppen van
condities opdat andere hulpverleners hun taken kunnen uitvoeren (afzetten
van een rampterrein, het regelen van toegangs- en aanvoerwegen), het bergen
en het identificeren van slachtoffers en het verrichten van strafrechtelijk
onderzoek naar de oorzaak van de ramp. In figuur 2 is de wetgeving ten aanzien van de rampenbestrijding in onderlinge
samenhang weergegeven.figuur 2 wetgeving t.a.v. de rampenbestrijdingBij rampen en zware ongevallen wordt een beroep gedaan op een groot aantal
operationele diensten, te weten de brandweer, geneeskundige hulpverlening
en de politie. Elk van deze hulpverleningsketens wordt geleid door een «eigen»
coördinator. De brandweer is belast met de coördinatie op operationeel
niveau.12.3 Beleid Ministerie van BZK2.3.1 Opbouw rampenbestrijdingsorganisatieVolgens het Ministerie van BZK moet de rampenbestrijdingsorganisatie aan
een aantal eisen voldoen:• de organisatie moet bij grootschalige incidenten en rampen bestuurlijk,
organisatorisch en operationeel samenhangend functioneren;• waarbij de betrokken (operationele) diensten afzonderlijk en in
samenhang voldoende zijn toegerust en ook voorbereid om daaraan een bijdrage
te leveren;• de organisatie moet in staat zijn om (grootschalige) risico's te
voorkomen en te beperken.2In 1975 initieerde het toenmalige kabinet het opzetten van een nieuwe
rampenbestrijdingsorganisatie die het hoofd zou moeten kunnen bieden aan de
risico's die de samenleving zouden kunnen bedreigen.3In 19754 werden de knelpunten inzake rampenbestrijding
als volgt samengevat:• de bij de rampenbestrijding betrokken diensten waren onvoldoende
berekend op hun taak: er was geen sprake van een planmatige voorbereiding
in de gemeenten;• er was geen sprake van een gecoördineerde voorbereiding op
gemeentelijk niveau van de organisatie van de rampenbestrijding; • er ontbrak een duidelijke regeling over de coördinatie en
de bevelvoering bij de daadwerkelijke rampenbestrijding.In 19801 zette de minister van BZK een principiële
koerswijziging in. De Bescherming Bevolking (BB), tot dan toe de «Rijksorganisatie»
verantwoordelijk voor rampenbestrijding in bijzondere omstandigheden, zou
worden opgeheven2 en de verantwoordelijkheid
voor de rampenbestrijding werd ondergebracht bij gemeenten. De kern van de
rampenbestrijdingsorganisatie zou gevormd moeten worden door de brandweer.3In de Vijfde Voortgangsrapportage (1988) gaf de minister van BZK aan dat
de reorganisatie van de rampenbestrijding op 1 mei 1992 gereed zou dienen
te zijn.4De gewenste rampenbestrijdingsorganisatie was in 1992 nog niet tot stand
gekomen. Met de start van het Project Versterking Brandweer (PVB) in 1995
werd wederom gestreefd naar de totstandkoming van een goed functionerende
brandweer- en rampenbestrijdingsorganisatie. Deze zou in 1998 moeten zijn
gerealiseerd. Hierbij werd de versterking van de brandweer vooral gezocht
in een uitbreiding en intensivering van de bestaande samenwerking tussen gemeenten.
De rol van de minister was hierbij beperkt tot ondersteuning en begeleiding
van het proces.5 Naast het PVB werkt de minister
van BZK sinds 1996 samen met de minister van VWS aan het Project Geneeskundige
Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen (PGHOR). Dit project heeft tot doel
te komen tot een slagvaardige, volwaardige en herkenbare geneeskundige hulpverleningsorganisatie
binnen de rampenbestrijdingsorganisatie.6De minister heeft ten behoeve van het PVB algemene referentiekaders opgesteld
voor de brandweerregio's.7 Die kaders waren bedoeld
om voor regio's het gewenste kwaliteitsniveau van de rampenbestrijdingsorganisatie
te bepalen en de noodzakelijke bestuurlijke, organisatorische en operationele
maatregelen te nemen. De referentiekaders waren niet uitgewerkt in duidelijk
meetbare doelstellingen en kwaliteitseisen. De brandweerregio's slaagden er
uiteindelijk onvoldoende in deze referentiekaders verder uit te werken en
te implementeren.Uit de «Eindrapportage PGHOR» bleek dat de minister voor de
geneeskundige hulpverleningsketen een nieuwe bestuurlijke en organisatorische
structuur wilde opzetten om de samenhang binnen de keten van spoedeisende
medische hulpverlening te vergroten.8 Hiervoor
zouden onder meer een kwaliteits-, registratie-, informatie- en visitatiesysteem
moeten worden opgezet. De totstandkoming hiervan is nog niet gerealiseerd.In 1999 stelde de minister van BZK vast dat de rampenbestrijdingsorganisatie
nog niet voldoende toegerust was om het ontstaan van onveilige situaties te
voorkomen en te beperken.9In 1999 heeft het Ministerie van BZK het Referentiekader Conflict en Crisisbeheersing
Politie vastgesteld. Normering en toetsing is door het Ministerie van BZK
nog niet verder uitgewerkt en zit ook niet in het normale beheerssysteem van
de politie (beleidsplan en beheersbrief). Het referentiekader is ook geen
onderwerp van toetsing in het jaarlijks overleg van het Ministerie van BZK
met het korpskader. Wel heeft de politie in 2000 een quick scan uitgevoerd
waaruit blijkt dat de politie nog niet aan het eigen referentiekader voldoet.
Mede naar aanleiding van de door de Commissie Onderzoek Vuurwerkramp gedane
aanbevelingen werkt het Ministerie van BZK momenteel aan een uitwerking van
de normen. In het volgende overzicht is een recapitulatie opgenomen van de belangrijkste
initiatieven van de minister van BZK ten aanzien van de rampenbestrijdingsorganisatie.Overzicht van de belangrijkste beleidsinitiatieven van
de minister van BZK, 1975–2000. NrJaarNota's / In- en externe rapportages 11975Nota hulpverlening bij ongevallen en rampen 21983Eerste voortgangsrapportage reorganisatie rampenbestrijding 31985Tweede voortgangsrapportage reorganisatie rampenbestrijding41986Derde voortgangsrapportage reorganisatie rampenbestrijding 51987Vierde voortgangsrapportage reorganisatie rampenbestrijding 61988Vijfde voortgangsrapportage reorganisatie rampenbestrijding71988Rapport Opleidingsniveau, niveau ondersteunende uitrusting en inzetbaarheid
(extern) 81990Nationaal Plan Kernongevallenbestrijding (NPK) 91991Eindrapportage Reorganisatie rampenbestrijding 101995Start Project Versterking Brandweer (PVB) 111995Eindrapport Adviescommissie oefenen rampenbestrijding 121996Start Project Geneeskundige Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen
(PGHOR)131998Nota Veiligheidsbeleid 1995–1998141999Eindrapportage PVB 151999Eindrapportage PGHOR 161999Nota Rampenbestrijding 1999–2002171999Beleidsnota Rampenbestrijding 2000–2004Naast de hiervoor genoemde beleidsinitiatieven heeft de minister van BZK
in de afgelopen jaren een groot aantal handleidingen en handreikingen ontwikkeld,
onder meer over risico's, oefenen en opleidingen. Deze inspanningen van het
ministerie hebben weinig bijgedragen aan de totstandkoming van een beter functionerende
rampenbestrijdingsorganisatie. Hiervoor zijn de volgende oorzaken te noemen:• het beleid kwam op ad hoc-basis tot stand;• plannen bevatten onvoldoende concrete uitwerkingen;• onvoldoende begeleiding bij implementatie;• onvoldoende duidelijk aangegeven wie wat hoort te doen en waarvoor
verantwoordelijk is;• er vonden nauwelijks evaluaties door het ministerie plaats.2.3.2 SamenwerkingDe samenwerking tussen de verschillende bestuurs- en operationele diensten
is nog niet optimaal. In 1999 constateerde de minister van BZK dat het PVB
en het PGHOR vooral gericht waren op de eigen kolom (brandweer respectievelijk
geneeskundige hulpverlening), terwijl juist in de bestuurlijke, organisatorische
en operationele afstemming de toegevoegde waarde ligt.1De verschillen in territoriale grenzen tussen de betrokken hulpverleningsorganisaties
belemmeren een optimaal functioneren. Op diverse wijzen is getracht een territoriale
afstemming tot stand te brengen. In de Wet GHR zijn in het verleden dezelfde
grenzen voor brandweerregio's aangegeven als voor de geneeskundige hulpverleningsregio's.
Zowel voor de geneeskundige hulpverleningsregio's als voor de brandweerregio's
werd aansluiting gezocht bij de schaal van de politieregio's.2In het Bestuursakkoord Nieuwe Stijl is aangegeven te bezien hoe te komen
tot een territoriale congruentie. Provincies zouden daarin een stimulerende
rol moeten vervullen, gezien hun huidige verantwoordelijkheid bij regio-indelingen.1In het kader van de versterking van de (bestuurlijke) samenwerking van
de bij rampenbestrijding betrokken partners zegde de minister van BZK toe
te zullen streven naar de totstandkoming van territoriale congruentie bij
brandweer-, politie- en geneeskundige hulpverleningsregio's in 2002.2 In fasen zullen gemeenten en provincies tot één
gebiedsindeling moeten komen. Uiterlijk in 2003 zal dit moeten leiden tot
één gebiedsindeling voor brandweer- en GHOR-regio's, waarbij
maatwerk mogelijk moet blijven. Ook ambulancediensten zouden zich op dezelfde
schaal moeten organiseren.2.4 Realisatie beleidsinitiatieven2.4.1 Opzet rampenbestrijdingsorganisatieUit het onderzoek van de Rekenkamer blijkt dat zowel gemeenten, regio's
als provincies van mening zijn dat de rampenbestrijdingsorganisatie nog voornamelijk
brandweergeoriënteerd is. In tegenstelling tot bij de brandweer is bij
de geneeskundige hulpverlening en de politie veel minder direct beschikbare
capaciteit aanwezig voor rampenbestrijding en is er ook veel minder affiniteit
mee. De geneeskundige hulpverleners en de politie hebben bovendien een ruimere
taakstelling en zijn regionaal georganiseerd. De brandweer (deels gemeentelijk,
deels regionaal georganiseerd) staat qua aansturing dichter bij gemeenten
dan de geneeskundige hulpverleners en de politie.De regionale organisatie van de operationele hulpverleners (geneeskundige
hulpverlening, politie) bemoeilijkt een centrale aansturing door gemeenten.
Mede hierdoor worden de geneeskundige hulpverleners en voornamelijk de politie
weinig betrokken bij de planvorming en het beoefenen van de rampenbestrijding.2.4.2 SamenwerkingEr is nog onvoldoende sprake van samenwerking tussen alle betrokken hulpverleningsdiensten.Duidelijkheid in communicatie ontbreekt door het verschil in cultuur tussen
de verschillende hulpverleners. Tevens bestaan er verschillende begrippen
die door elkaar gebruikt worden bij de communicatie tussen de brandweer, politie
en geneeskundige hulpverlening. De uitvoering van twee grote projecten die
op het gebied van communicatie bij onder meer rampenbestrijding door het Ministerie
van BZK zijn gestart, de projecten Communicatie 2000 (C2000) en het Geïntegreerd
Meldkamersysteem (GMS), verlopen bovendien niet voorspoedig. De meldkamer
van de geneeskundige regio wordt steeds vaker in hetzelfde gebouw gehuisvest
als de brandweerregio, maar de politie valt hier meestal buiten.Verder toont het onderzoek van de Rekenkamer een aantal knelpunten aan
in de samenhang binnen de afzonderlijke organisaties. Zo bestaat de geneeskundige
hulpverlening bij rampen en zware ongevallen uit een groot aantal actoren.
Elk van deze actoren is verschillend georganiseerd en heeft een eigen budget.
Dit maakt het voor de RGF, die de functie veelal in deeltijd vervult en de
beschikking heeft over een beperkte capaciteit, moeilijk om van de geneeskundige
keten een samenhangend geheel te maken. De RGF werkt primair aan het versterken
van de geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen. Eerst in een
later stadium komt de samenwerking met de andere kolommen aan de orde. De RGF is bij de realisatie van zijn doelstellingen afhankelijk van
de medewerking van de verschillende geneeskundige hulpverleners, die vanuit
hun basistaak veelal andere prioriteiten hebben. De reguliere taken van de
deels commerciële ambulancediensten worden bijvoorbeeld gefinancierd
door zorgverzekeraars, die hiervoor per rit een tarief ontvangen. De beschikbaarstelling
van capaciteit is hierop afgestemd. Vooral bij oefeningen is de extra capaciteit
niet toereikend, waardoor soms zonder ambulances wordt geoefend.Binnen ieder politiekorps is een coördinator rampenbestrijding aangewezen.
Deze functie wordt, afhankelijk van de omvang van de regio, bij de meeste
korpsen, verricht als deeltaak. Hierdoor kan binnen de regio te weinig capaciteit
beschikbaar zijn om goed invulling te geven aan de organisatie van de rampenbestrijding.
De politie kent bovendien een eigen opschalingmethodiek voor het «Grootschalig
Politieoptreden».2.5 ConclusiesDe Rekenkamer stelt vast dat de minister van BZK verantwoordelijk is voor
het goed functioneren van de rampenbestrijdingsorganisatie. De wet- en regelgeving
geven de minister de mogelijkheid de rampenbestrijdingsorganisatie te toetsen
op goede werking en (zonodig bij) te sturen.Uit de beschrijving van de rampenbestrijdingsorganisatie en de bijbehorende
wetgeving concludeert de Rekenkamer dat de rampenbestrijdingsorganisatie complex
is. Er zijn zowel op bestuurlijk als op operationeel niveau vele actoren betrokken,
die vanuit hun eigen verantwoordelijkheid goed moeten samenwerken bij de voorbereiding
op een ramp of zwaar ongeval.De Rekenkamer constateerde dat de wet- en regelgeving algemeen geformuleerd
is en dat een concrete uitwerking van de verantwoordelijkheden, bijvoorbeeld
in de vorm van procedureafspraken tussen betrokkenen en eenduidige inhoudelijke
normen voor het aansturen van de voorbereiding op de rampenbestrijding ontbreken.De Rekenkamer concludeert dat het kabinet in 1975 het initiatief nam tot
het totstandbrengen van een goed werkende en slagvaardige rampenbestrijdingsorganisatie
op gemeentelijk niveau. Sindsdien heeft de minister van BZK een aantal op
elkaar volgende beleidsnota's en rapportages uitgebracht over de kwaliteit
van de rampenbestrijdingsorganisatie en hoe die verbeterd zou moeten worden.In het kader van zijn verantwoordelijkheid heeft de minister in onder
meer de Brandweerwet 1985 de taken en verantwoordelijken voor de brandweer
geregeld. In 1991 is de Wet geneeskundige hulpverlening bij rampen tot stand
gekomen.In een aantal voortgangsrapportages heeft de minister aangegeven welke
activiteiten hij nodig achtte om de totstandkoming van een goed functionerende
rampenbestrijdingsorganisatie te bevorderen. Verder werden door de minister
twee projecten gestart, het PVB en het PGHOR en stelde de minister voor de
brandweerregio's algemene referentiekaders op.De door de minister ingezette activiteiten hebben evenwel nog niet geleid
tot realisatie van de beoogde doelstelling: de totstandkoming van een goed
functionerende rampenbestrijdingsorganisatie.Ook de samenwerking tussen de verschillende operationele en overige diensten
komt maar niet tot stand, ondanks pogingen van de minister deze te verbeteren.
De rampenbestrijdingsorganisatie is nog met name op de brandweer
georiënteerd en functioneert dan ook niet als één samenhangende
organisatie.Binnen de afzonderlijke hulpverleningsinstanties is eveneens een gebrek
aan samenhang. Met name de geneeskundige tak is zeer verbrokkeld. De RGF kan
hierdoor en door een beperkte beschikbare capaciteit moeizaam een samenhangende
geneeskundige hulpverlening tot standbrengen. Voor de politie dient het Ministerie
van BZK het Referentiekader Conflict en Crisisbeheersing nog nader uit te
werken voor de onderdelen normering en toetsing. Verder komen de territoriale
gebiedsindelingen en de schaalgrootte van de verschillende regionaal georganiseerde
hulpverleningsdiensten niet overeen. Beide factoren bemoeilijken volgens de
Rekenkamer de coördinatie en goede samenwerking bij de voorbereiding
op de bestrijding van eventuele rampen en zware ongevallen waardoor een goede
bestrijding niet is gewaarborgd.De stimulerende en ondersteunende aansturing door het Ministerie van BZK
is, naar de mening van de Rekenkamer, onvoldoende gebleken om te komen tot
een meer gecoördineerde en planmatige aanpak van de voorbereiding op
de rampenbestrijding en de totstandkoming van een goed functionerende rampenbestrijdingsorganisatie.
De initiatieven zijn veelal vervat in algemene richtlijnen en handreikingen.
Van een concrete uitwerking van deze richtlijnen in duidelijk meetbare doelstellingen
en kwaliteitseisen was geen sprake. De door de minister van BZK aangereikte
referentiekaders PVB werden niet geïmplementeerd. 2.6 Reactie bewindspersonen van BZKDe bewindspersonen plaatsen een kanttekening bij het door de Rekenkamer
geschetste historisch perspectief van de totstandkoming van de rampenbestrijdingsorganisatie.
Ze stellen dat het terecht is dat de Rekenkamer uitgaat van de inzichten van
nu om de huidige stand van zaken te beoordelen en om aanbevelingen voor de
toekomst te doen. Het gaat echter niet aan, stellen de bewindslieden, om de
meetlat van nu te leggen langs 25 jaar beleid, waarvan slechts elf jaar betrekking
heeft op de huidige situatie van de rampenbestrijding die (in tegenstelling
tot de BB) ook bedoeld is voor de rampen in vredestijd.Met betrekking tot de organisatie van de rampenbestrijding geven de bewindspersonen
aan te willen streven naar territoriale congruentie van de operationele diensten
(brandweer, hulpverlening, politie). Verder zal een regionaal beheersplan
rampenbestrijding worden ingevoerd en zal worden voorzien in een systeem van
gestructureerde informatievoorziening tussen gemeente, provincie en Rijk.Door het Project Versterking Brandweer (PVB) en het Project Geneeskundige
Hulp bij Ongevallen en Rampen (PGHOR) is een breed draagvlak ontstaan voor
de versterking van de rampenbestrijding, en is een gemeenschappelijke visie
ontwikkeld over het eindbeeld en het traject om dat eindbeeld te realiseren.
In de beleidsnota Rampenbestrijding 2000–2004 en het kabinetsstandpunt
Vuurwerkramp is aangegeven op welke wijze het Rijk deze ontwikkeling bevordert. 3. RISICO'S EN PLANVORMING3.1 InleidingVoor een goed voorbereide rampenbestrijdingsorganisatie is een inventarisatie
van potentiële rampen en zware ongevallen in een gemeente of regio van
belang. Op basis van deze risico-inventarisatie kan door middel van een risicoanalyse
het vereiste zorgniveau worden bepaald.13.2 Beleid Ministerie van BZK3.2.1 Risico-inventarisatiesDe minister van BZK stelde in 19752 dat gemeenten
en provincies risico's moesten inventariseren. De risico-inventarisaties zouden
de basis vormen voor een doeltreffende rampenbestrijdingsorganisatie. Na een
aantal beleidsinitiatieven die in de loop der jaren zijn genomen, kwam de
minister in 1999 tot de conclusie dat er nog altijd onvoldoende inzicht in
de risico's bestond bij gemeenten en provincies. De minister was in eerdere
jaren al tot vergelijkbare conclusies gekomen (zie bijvoorbeeld de Eindrapportage
reorganisatie rampenbestrijding3 uit 1991 en
de nota Veiligheidsbeleid 1995–1998). Net als in voorgaande jaren (zie
bijvoorbeeld het PVB) gaf de minister aan dat hij gemeenten en provincies
zou blijven stimuleren om te komen tot systematische en gedegen risico-inventarisaties
en -analyses.43.2.2 PlanvormingElke gemeente moet volgens de Wet RZO, dus vanaf 1991, een door de
gemeenteraad vastgesteld rampenplan hebben. Bovendien moet de burgemeester
voor elke ramp of elk zwaar ongeval, waarvan de plaats, de aard en de gevolgen
voorzienbaar zijn, een rampbestrijdingsplan opstellen.De minister van BZK constateerde in 1997 dat het vaak ontbrak aan rampbestrijdingsplannen
en regionale rampenplannen.5 Via het PVB werd
daarom gewerkt aan onder meer de kwaliteitseisen waaraan rampenplannen en
rampbestrijdingsplannen moesten voldoen. Deze zijn echter niet gerealiseerd.
Ook werd onder meer de capaciteit van de regionale brandweren uitgebreid om
de achterstand in planvorming in te halen.Het ministerie ontwikkelde voor drie risicocategorieën (luchtvaartterreinen,
gevaarlijke stoffen, en kernongevallen) nadere richtlijnen voor rampbestrijdingsplannen.
De risicocategorie luchtvaartterreinen kreeg eerst volop de aandacht van het
Ministerie van BZK nadat zich een ramp (Herculesvliegtuig) had voorgedaan.
Medio 1998 zouden alle rampbestrijdingsplannen voor vliegtuigongevallen getoetst
moeten zijn aan de richtlijn.De gevaarlijke stoffen kregen vooral de aandacht vanwege de verplichting
opgelegd op grond van Europese regelgeving. De Seveso-II richtlijn van de
Europese Unie werd in 1997 van kracht. CdK's werden wettelijk6 verplicht voor alle onder deze richtlijn vallende inrichtingen met
gevaarlijke stoffen, in hoeveelheden die boven een bepaalde drempelwaarde
liggen, een rampbestrijdingsplan vast te stellen. CdK's moeten uiterlijk in
februari 2003 voor alle zogeheten veiligheidsrapportplichtige bedrijven (VR-plichtige bedrijven) over een rampbestrijdingsplan beschikken.
Na de ramp in Tsjernobyl in 1986 is in Nederland een organisatie opgezet voor
de bestrijding van (de gevolgen van) kernongevallen, het Nationaal Plan voor
de Kernongevallenbestrijding (NPK).1 Door de
Ministeries van VROM en BZK is in 1996 het project Revitalisatie NPK opgezet.3.3 Realisatie beleid Ministerie van BZK3.3.1 Risico'sHet in kaart brengen van lokale risico's is van wezenlijk belang voor
de opbouw van een goede rampenbestrijdingsorganisatie. De Rekenkamer ging
na welke risico's van rampen en zware ongevallen gemeenten en brandweerregio's
onderkennen en welke daarvan het meest waarschijnlijk zijn. Bij haar inventarisatie
ging zij uit van de zeventien ramptypen die zijn opgenomen in dé «Leidraad
Maatramp» van het Ministerie van BZK.2De drie door gemeenten meest genoemde risico's zijn: (1) ongeval wegtransport
met gevaarlijke stoffen, (2) uitval nutsvoorzieningen en (3) extreme weersomstandigheden
(tabel 1).Tabel 1 Aantal gemeenten met genoemde risico's van rampen
en zware ongevallen (tussen haakjes het percentage gemeenten respectievelijk
brandweerregio's)  aantal gemeenten (n=537)*aantal regio's (n=37) Ongeval wegtransport met gevaarlijke stoffen510 (95%)36 (96%)Uitval nutsvoorzieningen478 (89%)37 (100%) Extreme weersomstandigheden435 (81%)36 (96%)Luchtvaartongeval424 (79%)34 (93%) Overige (bedrijfs)ongeval met (milieu)gevaarlijke stoffen419 (78%)36 (96%) Kettingbotsing (evt. in tunnels)419 (78%)36 (96%)Bedreiging volksgezondheid (voedsel, water, epidemie)397 (74%)34 (93%) Overstroming / wateroverlast392 (73%)34 (93%) Ongeval passagierstrein (evt. in tunnels)317 (59%)36 (96%) Brand of instorting hoogbouw, winkelcentrum, openbare ruimte,
stadion301 (56%)36 (96%)Paniek in menigten (grootschalige manifestaties en evenementen)274 (51%)34 (93%) Ongeval op zee of binnenwateren met (milieu-) gevaarlijke
stoffen263 (49%)33 (89%) Ongeval goederentrein met (milieu)gevaarlijke stoffen263 (49%)33 (89%) Scheepvaartongeval (bemanning, passagiers)258 (48%)34 (93%) Natuurbranden242 (45%)30 (82%) Grootschalige ordeverstoringen193
(36%)33 (89%) Ongeval NPK-objecten of VR-plichtige bedrijven (BRZO)129 (24%)33 (89%) Overig**70 (13%)11 (29%)* De in de tabellen vermelde aantallen zijn de gewogen, naar de populatie
op gehoogde aantallen gemeenten in brandweerregio's.** Hierbij gaat het bijvoorbeeld om aardbevingen, ongevallen in grotten
en LPG-stations.Doordat de brandweerregio's een groter gebied beslaan en er daardoor meer
mogelijke rampen of zware ongevallen zijn, zijn de percentages bij brandweerregio's
bij alle ramptypen hoger dan de percentages voor gemeenten. 3.3.2 PlanvormingAlle gemeenten hebben een rampenplan. Hierin behoort volgens de Wet RZO
een overzicht te zijn opgenomen van de soorten rampen en zware ongevallen
die de gemeente kunnen bedreigen. Uit de enquête van de Rekenkamer komt
naar voren dat 60% van de gemeenten een dergelijke risico-inventarisatie heeft
uitgevoerd (figuur 3).figuur 3 planvorming in rampenbestrijding in gemeenten
(n=537)Het gaat in de figuren 3 en 4 om het totale aantal gemeenten respectievelijk
brandweerregio's: landelijk beeld op grond van de «gewogen» respons
van de geënquêteerden.De geïnventariseerde risico's zullen, door middel van een risicoanalyse,
moeten worden vertaald naar de operationele rampenbestrijdingsorganisatie
(het zogeheten vereiste zorgniveau). De risicoanalyse moet laten zien wat
de mogelijke effecten van een ramp of zwaar ongeval zijn en met welke inzet
van mensen en middelen de ramp moet worden bestreden. De Rekenkamer stelt
vast dat slechts 22% van de gemeenten de geïnventariseerde risico's ook
hebben geanalyseerd en derhalve weten met welke middelen en inzet een ramp
of zwaar ongeval moet worden bestreden.Alhoewel niet wettelijk verplicht, voeren ook brandweerregio's risico-inventarisaties
uit. Figuur 4 laat zien dat 68% van de brandweerregio's de risico's heeft
geïnventariseerd en dat 38% de geïnventariseerde risico's ook heeft
geanalyseerd.figuur 4 planvorming in rampenbestrijding in brandweerregio's
(n=37)Een rampenplan dient te zijn uitgewerkt in deelplannen en te zijn opgesteld
voor de hulpverlening door zowel de brandweer, geneeskundige hulpverlening
als de politie. De minister van BZK adviseerde in het PVB het rampenplan uit
te werken in deelplannen voor de verschillende processen die bij rampbestrijding
een rol spelen. Uit het onderzoek van de Rekenkamer blijkt dat nog niet voor
alle processen deelplannen zijn opgesteld.Verder blijkt dat met name de burgemeester en de gemeentelijke en regionale
brandweer een belangrijk aandeel hebben in het opstellen van de rampenplannen
en het inventariseren van de risico's (tabel 2).Tabel 2 Partners betrokken bij rampenplannen en risico-inventarisatie
(percentage gemeenten)  rampenplannen (n=537) risico-inventarisatie (n=322)*Burgemeester9078 Wethouders7744Gemeenteraad7620 Gemeentelijke diensten (exclusief brandweer)7570 Gemeentelijke brandweer8291Regionale brandweer9476 Politie7740Regionaal geneeskundig functionaris (RGF)5729 Rode Kruis (SIGMA)309 RAV/CPA/Ambulancediensten4213Traumacentra/Mobiel Medisch Team147 Ziekenhuizen (exclusief traumacentra)176 Overig2312* 60% van de gemeenten (n=322) heeft een risicoinventarisatie verricht
(zie figuur 3).Meestal stellen gemeenteambtenaren, al dan niet in samenwerking met de
gemeentelijke of regionale brandweer, het rampenplan op en inventariseren
de risico's. De gemeenteraad wordt maar in 20% van de gemeenten betrokken
bij het opstellen van risico-inventarisaties. De geneeskundige hulpverleners
zijn in nog veel mindere mate betrokken bij het opstellen van rampenplannen
en risico-inventarisaties, terwijl één van de ramptypen bedreiging
van de volksgezondheid is. De RGF, die een centrale rol in de coördinatie
van de geneeskundige hulpverlening bij rampen speelt, wordt hierbij nog relatief
het meest betrokken. Traumacentra en de overige ziekenhuizen worden nauwelijks
en de politie in minder dan de helft van de gemeenten betrokken bij de risico-inventarisatie.
Door deze monodisciplinaire inventarisatie van risico's ontstaat mogelijk
een te eenzijdig en incompleet beeld van de risico's en de mogelijke gevolgen
ervan.In een rampenplan dient een actueel overzicht van de organisatie en het
waarschuwings- en afsprakenschema voor het optreden bij rampen en zware ongevallen
te zijn opgenomen. Uit het onderzoek van de Rekenkamer blijkt dat dit niet
altijd het geval is. Circa 40% van de plannen (of de actualisatie ervan) is
ouder dan twee jaar (van voor 1999), terwijl 10% zelfs ouder is dan vijf jaar
(van voor 1996). In deze gevallen bestaat dus het risico dat de waarschuwingsschema's,
waarin onder meer de verantwoordelijke functionarissen en telefoonnummers
zijn opgenomen, niet meer actueel zijn. 3.3.3 RampbestrijdingsplannenIets meer dan eenderde van de gemeenten (36%) heeft één
of meerdere rampbestrijdingsplannen. De gemeenten hebben in het algemeen rampbestrijdingsplannen
opgesteld voor de volgende drie ramptypen (derde kolom tabel 3):• NPK-objecten (kernenergieongevallen) / VR-plichtige bedrijven (17%);• Overstromingen / wateroverlast (13%);• Luchtvaartongevallen (10%).Voor de andere onderkende risico's hebben maar weinig gemeenten een rampbestrijdingsplan.
Voor bijna de helft van de door de minister van BZK onderscheiden risico's
(Leidraad Maatramp) heeft geen enkele gemeente een rampbestrijdingsplan.Tabel 3 Aantal gemeenten met risico's van rampen en zware
ongevallen vergeleken met het aantal gemeenten met rampbestrijdingsplan daarvoor
(tussen haakjes het percentage gemeenten)  risico's (n=537) rampbestrijdingsplan (n=537) Ongeval wegtransport met gevaarlijke stoffen510 (95%)27 (5%) Uitval nutsvoorzieningen478 (89%)0 (0%) Extreme weersomstandigheden435 (81%)0 (0%)Luchtvaartongeval424 (79%)54 (10%) Overige (bedrijfs)ongeval met (milieu)gevaarlijke stoffen419 (78%)21 (4%) Kettingbotsing (evt. in tunnels)419 (78%)27 (5%)Bedreiging volksgezondheid (voedsel, water, epidemie)397 (74%)0 (0%) Overstroming / wateroverlast392 (73%)70 (13%) Ongeval passagierstrein (evt. in tunnels)317 (59%)0 (0%) Brand of instorting hoogbouw, winkelcentrum, openbare ruimte,
stadion301 (56%)0 (0%) Paniek in menigten (grootschalige manifestaties en evenementen)274 (51%)0 (0%) Ongeval op zee of binnenwateren met (milieu-) gevaarlijke
stoffen263 (49%)11 (2%) Ongeval goederentrein met (milieu)gevaarlijke stoffen263 (49%)27 (5%) Scheepvaartongeval (bemanning, passagiers)258 (48%)0 (0%) Natuurbranden242 (45%)11 (2%) Grootschalige ordeverstoringen193
(36%)0 (0%) Ongeval NPK-objecten of VR-plichtige bedrijven129 (24%)91 (17%) Overig70 (13%)32 (6%)Veelal zijn voor niet-objectgebonden risico's geen rampbestrijdingsplannen
opgesteld. De gemeenten (en brandweerregio's) achten bijvoorbeeld de kans
van een ongeval wegtransport met gevaarlijke stoffen het meest waarschijnlijk,
maar slechts 5% van de gemeenten heeft hiervoor een rampbestrijdingsplan opgesteld.
Veel minder gemeenten hebben te maken met NPK-objecten en/of VR-plichtige
bedrijven (24%), maar in de meeste gemeenten zijn voor deze objecten wel de
wettelijk verplichte rampbestrijdingsplannen opgesteld (71%). Een verklaring
is dat burgemeesters de norm voor het opstellen van rampbestrijdingsplannen
te eng hebben geïnterpreteerd. «In 1998 en 1999 waren er 124 bedrijven met gevaarlijke stoffen
die volgens de toen geldende regels een veiligheidsrapport (VR) moesten opstellen.
Het gaat om bedrijven die onder de zogenoemde Seveso-richtlijn vallen. Voor
80 procent van deze bedrijven heeft de gemeente een rampbestrijdingsplan vastgesteld,
en voor nog eens tien procent is dat in voorbereiding. Voor de resterende
tien procent is nog geen rampbestrijdingsplan opgesteld. Volgens de aangescherpte
regels die in juli 1999 van kracht zijn geworden, hebben de gemeenten hiervoor –
afhankelijk van het bedrijf – nog tot februari 2002 of februari 2003
de tijd. Om de gemeenten hierbij te ondersteunen, stelt staatssecretaris De
Vries (BZK) volgend jaar eenmalig twee miljoen gulden extra beschikbaar. Het
geld komt bovenop de 1,3 miljoen gulden die de brandweerkorpsen vanaf dit
jaar al jaarlijks krijgen voor het uitvoeren van inspecties en het beoordelen
van de veiligheidsrapporten. De staatssecretaris schrijft dit in een brief
aan de Tweede Kamer.»(Bron: persbericht Ministerie van BZK, 30–08–2000).Ook rampbestrijdingsplannen blijken, net als rampenplannen, over het algemeen
alleen in samenwerking met de brandweer te worden opgesteld (94% van de rampbestrijdingsplannen).
De geneeskundige hulpverlening en de politie worden hierbij minder vaak betrokken
(respectievelijk 75% en 84%). De helft van de rampbestrijdingsplannen van
gemeenten is drie jaar of ouder. Voor eenderde van deze plannen (of actualisaties
ervan) geldt dat ze vijf jaar of ouder zijn. Verder blijkt dat in rampbestrijdingsplannen
de vertaling van risico's naar de operationele organisatie veelal ontbreekt.Uit het onderzoek van de Rekenkamer blijkt dat 30% van de gemeenten zichzelf
in staat acht om de mogelijke rampen en zware ongevallen te kunnen bestrijden
(zie tabel 4).Tabel 4 Percentage gemeenten dat in staat is om een ramp
te bestrijden m.b.v. alleen de gemeentelijke, de gemeentelijke én brandweerregio
of niet in staat is een ramptype te bestrijden (tussen haakjes het aantal
gemeenten dat een dergelijk risico onderkent; zie tabel 3)  gemeentegemeente + brandweer-regio nietGemiddeld30%52%18% Ongeval wegtransport met gevaarlijke stoffen (510)27%57%16% Uitval nutsvoorzieningen (478)37%45%18% Extreme weersomstandigheden (435)35%46%19% Luchtvaartongeval (424)19%63%17% Overige (bedrijfs)ongeval met (milieu)gevaarlijke stoffen (419)41%45%14%Kettingbotsing (evt. in tunnels) (419)35%51%14%Bedreiging volksgezondheid (voedsel, water, epidemie) (397)26%53%21% Overstroming / wateroverlast (392)35%50%15% Ongeval passagierstrein (evt. in tunnels) (317)22%61%17% Brand of instorting hoogbouw, winkelcentrum, openbare ruimte,
stadion (301)47%39%14% Paniek in menigten (grootschalige manifestaties en evenementen)
(274)43%40%17% Ongeval op zee of binnenwateren met (milieu)gevaarlijke stoffen
(263)12%68%20% Ongeval goederentrein met (milieu-) gevaarlijke stoffen
(263)16%68%16%Scheepvaartongeval (bemanning, passagiers) (258)19%55%26% Natuurbranden (242)29%49%22% Grootschalige ordeverstoringen (193)38%43%19% Ongeval NPK-objecten of VR-plichtige bedrijven (BRZO) (129)20%59%21% Overig (70)21%57%22%Meer dan de helft van de gemeenten (52%) stelt dat de aanvullende capaciteit
van de brandweerregio nodig is voor een goede rampenbestrijding. Van de gemeenten
acht 18% zich niet in staat om – al dan niet in samenwerking met de
regio – de aanwezige risico's te kunnen beheersen.3.4 ConclusiesDe Rekenkamer concludeert dat de minister van BZK in de afgelopen jaren
een aantal initiatieven nam in zijn streven een structureel en systematisch
risicobeleid te realiseren.Uit het onderzoek van de Rekenkamer blijkt dat zowel de uitvoering van
het risicobeleid als de planvorming nog niet zijn gerealiseerd. Mede hierdoor
is, zowel op het niveau van de gemeenten en de provincies als op het niveau
van de Rijksoverheid, nog steeds sprake van onvoldoende inzicht in de risico's.
Pas in 1996, elf jaar nadat zij daartoe via de inwerkingtreding van de (toenmalige)
Rampenwet werden verplicht, beschikten alle gemeenten over een rampenplan.
Aan deze rampenplannen ligt slechts in tweederde van de gevallen een risico-inventarisatie
en in 22% van de gevallen tevens een risicoanalyse ten grondslag.De zeer trage procesgang is voor een belangrijk deel veroorzaakt door
een gebrek aan aandacht voor het onderwerp bij lokale overheden. Dit kwam
in de eerste plaats doordat zich weinig rampen voordeden. In de tweede plaats
speelden financiële argumenten een rol. Hierdoor waren de initiatieven
die het Ministerie van BZK nam voornamelijk gericht op de totstandkoming van
bestuurlijke aandacht voor het belang van het in kaart brengen van de risico's.
Een derde oorzaak was het ontbreken van concrete richtlijnen of handreikingen
met duidelijke normen en kwaliteitseisen. Deze werden niet aangereikt door
het ministerie, waardoor gemeenten geen hulpmiddel hadden bij het inventariseren
en analyseren van de risico's. Als gevolg daarvan loopt de kwaliteit van de
rampenplannen sterk uiteen. De inventarisatie en analyse van risico's en het
opstellen van plannen geschiedt voornamelijk door de regionale brandweer.
Daardoor kunnen de risico's, naar de mening van de Rekenkamer, eenzijdig zijn
belicht.Op gemeentelijk niveau blijken weliswaar de risico's van rampen te worden
onderkend, maar voor weinig van deze mogelijke rampen, is een rampbestrijdingsplan
opgesteld. Zulks ondanks de wettelijke eis dat er voor elke voorzienbare ramp
door de burgemeester een rampbestrijdingsplan moet worden vastgesteld. Ook
voor niet-objectgebonden risico's hebben gemeenten, regio's en provincies
te weinig aandacht.Zowel rampenplannen als rampbestrijdingsplannen zijn vaak niet actueel
en, met uitzondering van de brandweer, veelal niet tot stand gekomen in samenwerking
met andere relevante partners in de rampenbestrijding, zoals de geneeskundige
hulpverleners en de politie.Het heeft de Rekenkamer getroffen, dat veel gemeenten aangeven dat de
opbouw van de gemeentelijke en regionale rampenbestrijdingsorganisatie niet
voldoende afgestemd is op de aanwezige risico's. Wel acht ca. 80% van de gemeenten
zichzelf, al dan niet met behulp van de brandweerregio, in staat om mogelijke
rampen en zware ongevallen te kunnen bestrijden. 3.5 Reactie bewindspersonen van BZKDe bewindspersonen van BZK geven in hun reactie aan dat een verdere basis
zal worden gelegd voor een gestructureerde en planmatige voorbereiding op
de rampenbestrijding door onder meer het wettelijk verplicht stellen van risico-inventarisaties
door gemeenten en de ontwikkeling van de Leidraad Operationele Prestaties.Zij kondigen verder aan, in interprovinciaal overleg, een samenhangend
stelsel van kwaliteitscriteria voor de rampenbestrijding te gaan ontwikkelen. 4. OPLEIDEN EN OEFENEN4.1 InleidingHet opleiden van en het houden van bestuurlijke en operationele oefeningen
door betrokkenen is van belang voor een goede voorbereiding op de rampenbestrijding.
De operationele oefeningen moeten in multidisciplinair verband plaatsvinden. De minister van BZK onderscheidt de volgende oefenvormen:Monodisciplinair = elke kolom voor zich met zijn op schaalvergroting aangepaste
structuur;Multidisciplinair = kolommen gezamenlijk, maar vooral de staven waar de
noodzakelijke operationele coördinatie plaatsvindt: het CoördinatieTeam
Plaats Incident, het Commando Rampterrein en het Regionaal Coördinatiecentrum;Bestuurlijk = binnen de gemeente, de aansturing door het beleidsteam van
het Regionaal Coördinatiecentrum, op provinciaal en landelijk niveau
(werking van de coördinatiecentra).4.2 Beleid Ministerie van BZK4.2.1 OpleidingenIn zijn beleidsnota uit 1990 gaf de minister aan dat het in 1988 geïntroduceerde
modulaire stelsel van opleidingen en het in 1990 in te voeren systeem voor
bestuurlijk en operationeel oefenen voortdurend aan de praktijk zou worden
aangepast. Hij zegde toe in 1991 een evaluatie te verrichten van de opleidingsstructuur
en met een informatiesysteem te starten voor de evaluatie van de geoefende
organisatie.1 Voor het stimuleren van de oefeningen
stelde de minister f 1 miljoen beschikbaar.Uit een inventarisatie van het Ministerie van BZK bleek in 1995 dat het
personeel van de rampenbestrijdingsorganisatie onvoldoende was opgeleid.2 De minister stelde voor de opleidingen voor samenwerking
in de rampenbestrijding te herijken, opdat eind 1998 een zo compleet mogelijk
aanbod van opleidingen beschikbaar zou zijn. Verder zouden er medio 1998 speciale
cursussen voor leidinggevenden en bestuurders komen.3Het ministerie heeft de werkgroep «Herijking Opleidingen Rampenbestrijding»
ingesteld om het opleidingsbeleid en de opleidingen rampenbestrijding te herijken.
In februari 1998 is haar rapport, getiteld «Opleiden voor samenwerking»,
uitgebracht. Onderdeel van het eindrapport is een nieuwe, modulaire opleidingsstructuur
in de rampenbestrijding.4 Deze opleidingsstructuur
is in 1998 gestart. De opleidingen zijn niet verplicht gesteld. Bovendien
moeten gemeenten en andere deelnemers de cursuskosten zelf betalen.Verder vond in 2000 een evaluatie plaats van de opleidingen en examens
van de brandweer. Er wordt onderzocht of deze evaluatie aanleiding geeft tot
het herzien van de opleidingsstructuur van de brandweer.4.2.2 OefeningenIn 1995 is het rapport van de Adviescommissie Oefenen Rampbestrijding
«Meer en beter oefenen voor de rampenbestrijding» van de commissie
Hermans verschenen.5 De commissie constateerde
dat het landelijke beeld met betrekking tot oefenen zorgelijk
is. In slechts de helft van de gemeenten werd in 1995 multidisciplinair en
bestuurlijk geoefend.De staatssecretaris van BZK wil dat brandweer, politie en geneeskundige
hulpverleners niet alleen monodisciplinair oefenen, maar ook met elkaar en
met hun bestuurders. In de nog tot stand te komen regionale beheersplannen
rampenbestrijding moeten hierover afspraken worden opgenomen. De CdK's zullen
hierover dan regelmatig aan de staatssecretaris moeten rapporteren. «De staatssecretaris heeft een prijs ingesteld om de ontwikkeling
van goede multidisciplinaire en bestuurlijke oefeningen in de rampenbestrijding
te stimuleren. De prijs van 50 000 gulden zal elk jaar worden uitgereikt.De minister stelt de komende jaren f 5 miljoen per jaar extra beschikbaar
om het aantal en de kwaliteit van opleidingen en oefeningen in de rampenbestrijding
te verhogen. Dit jaar en volgend jaar is 10 miljoen per jaar beschikbaar voor
de versterking van de rampenbestrijding in het algemeen. Deze bedragen komen
boven op de f 85 miljoen gulden die het kabinet eerder al extra beschikbaar
stelde» (Bron: persbericht Ministerie van BZK, 28-09-2000).Het regelmatig oefenen rond vliegvelden is vanaf 1 januari 2001 wettelijk
verplicht. Ook zal het grensoverschrijdend oefenen met hulpverleners en bestuurders
uit Duitsland en België gestimuleerd worden. Het NIBRA onderzoekt in
2001 de mogelijkheden om nieuwe technieken uit de informatie- en communicatietechnologie
in te zetten bij brandweer-monodisciplinaire oefeningen. Verder wordt bekeken
hoe de capaciteit en de kwaliteit van oefencentra omhoog kan.De minister van BZK acht een verdere uitwerking van het samenwerkingsmodel
tussen gemeenten, regio en provincie in relatie tot rampenbestrijding van
belang. Naar zijn mening dient het gezamenlijk oefenen te worden bevorderd,
onder de verantwoordelijkheid van het College van B&W respectievelijk
het bestuur van de regionale brandweer.1 De minister
zal hierbij verdere ondersteuning verlenen en zonodig specifieke oefenverplichtingen
voorschrijven en financiële prikkels inbouwen.Het oefenen is nog steeds een bron van zorg. Volgens de Rekenkamer zouden
voorafgaand aan het oefenen normen moeten zijn ontwikkeld, bijvoorbeeld op
het gebied van (de kwaliteit van) samenwerken. Dergelijke normen ontbreken
nu, waardoor het oefenen veelal ongericht plaatsvindt.In het kader van het PVB is een eerste opzet gerealiseerd. In de zogenoemde
«Oefenbrief»2 is een aanzet gegeven
om tot een plan van aanpak voor het verbeteren van het multidisciplinair oefenen
te komen. De invoering ervan zal, aldus de minister van BZK, eerst in 2003
zijn gerealiseerd.4.3 Realisatie beleid4.3.1 OpleidingenUit het onderzoek van de Rekenkamer komt naar voren dat nog in een groot
aantal gemeenten en brandweerregio's de onderscheiden opleidingen (met name
de aanvullende modulen) niet zijn gevolgd.Gemiddeld heeft 45 tot 62% van de leden van de bestuurlijk (gemeentelijk
en regionale beleidsteam) en operationeel leidinggevenden (CTPI en CORT)3 bij rampenbestrijding deelgenomen aan de basismodulen
van de opleidingen rampenbestrijding.1
De participatiegraad voor de aanvullende modulen is behoorlijk veel lager.
Opvallend is dat nog een groot deel van de leden van het regionaal beleidsteam
geen opleidingen rampenbestrijding heeft gevolgd.Ondanks het feit dat er een nieuwe opleidingssystematiek is ontwikkeld,
blijven achterstanden bestaan in het opleiden van de rampenbestrijders. Bij
de drie basisdiensten binnen de rampenbestrijdingsorganisatie zijn nog aanzienlijke
opleidingsachterstanden.2 Brandweerregio's geven
overigens veel vaker dan gemeenten aan dat er bij gemeenten sprake is van
opleidingsachterstanden.De Rekenkamer constateert dat, alhoewel er nu (door inspanningen van het
Ministerie van BZK) een herijkt aanbod van opleidingen rampenbestrijding is,
er nog steeds achterstanden in het opleiden van rampenbestrijders zijn. Deze
achterstanden worden veroorzaakt door het feit dat niet iedereen participeert
in het herijkt opleidingsaanbod, waardoor het opleidingsniveau onvoldoende
blijft.4.3.2 OefeningenIn gemeenten worden, volgens de gemeenten, vrijwel alle geplande oefeningen
ook daadwerkelijk gerealiseerd (tabel 5). Volgens de brandweerregio's daarentegen
worden basisvaardigheden in de gemeenten in hun regio minder vaak geoefend
dan gepland. Ook geïntegreerde (multidisciplinaire) oefeningen, die tot
voor kort op vrijwillige basis plaatsvonden, worden minder vaak gehouden dan
gepland.3 Bestuurlijke oefeningen daarentegen
worden vaker dan gepland gehouden. Het aantal oefeningen voldoet wel aan de
norm (minimaal één maal per jaar) die de minister van BZK heeft
gesteld.4 Uit het onderzoek van de Rekenkamer
komt verder naar voren dat de rampbestrijdingsplannen onvoldoende worden geoefend.Tabel 5 Aantal geplande en gerealiseerde oefeningen (per
jaar)  gemeente planning (n=537)gemeente realisatie (n=537)regio planning (n=37)regio realisatie (n=37) Basisvaardigheden (brandweer)2,12,114,611,8 Geïntegreerd (multidisciplinair)1,51,410,38,4 Realistische testoefeningen1,21,23,12,9 Bestuurlijke oefeningen1,21,25,96,1Uit het onderzoek van de Rekenkamer blijkt verder dat de brandweerregio's
de kwaliteit van het oefenen in de gemeenten niet positief beoordelen. Ongeveer
eenderde van de regio's vindt de kwaliteit onvoldoende. Bijna de helft vindt
de kwaliteit van het oefenen redelijk. Een knelpunt bij het multidisciplinair
oefenen is de mate waarin ambulances en ziekenhuizen hierbij betrokken zijn.
Voor deze partners geldt dat de kosten hoog zijn en de onkostenvergoedingen
voor oefenen laag.Ook het oefenen zelf is, in kwantitatief opzicht, onvoldoende. Volgens
de «Leidraad Oefenen»5, die overigens
alleen voor het monodisciplinair oefenen van de brandweer geldt,
zou brandweerpersoneel zo'n 70 uur per jaar moeten oefenen. Niet al het brandweerpersoneel
haalt dit.Er zijn geen normen geformuleerd voor het aantal uren dat de overige rampbestrijders,
afzonderlijk of samen, moeten oefenen. Voor het personeel van de geneeskundige
hulpverlening en de politie is het moeilijk om een betrouwbare uitspraak te
doen over het aantal uren dat zij oefenen omdat slechts weinig gemeenten dit
registreren (minder dan 20). In gemeenten die wel het aantal oefenuren konden
aangeven, oefent de geneeskundige hulpverlening en politie maar weinig (minder
dan 26 uur per jaar). Als oorzaken voor het geringe oefenen worden genoemd:
capaciteitsproblemen, de geringe betrokkenheid en cultuurverschillen.Niet alle gemeenten en regio's hebben een systeem van verslaglegging voor
het evalueren van oefeningen. Ook is vaak niet voorgeschreven wat er moet
worden vastgelegd en zijn er vaak geen criteria waaraan de uitkomsten van
de oefeningen zouden moeten worden getoetst. Voorzover er een systeem van
verslaglegging is, blijkt hieruit dat maar in de helft van de gevallen de
rampenbestrijdingsorganisatie voldoende is toegerust. Uit de verslaglegging
over multidisciplinaire oefeningen op regioniveau blijkt dat de rampenbestrijdingsorganisatie
maar in circa een derde van de gevallen voldoende is voorbereid.4.4 ConclusiesDe Rekenkamer concludeert dat de verschillende deelnemers aan de rampenbestrijdingsorganisatie
nog onvoldoende opgeleid zijn. Bij elk van de drie operationele diensten zijn
aanzienlijke opleidingsachterstanden. Achterstanden worden onder meer veroorzaakt
door een geringe bereidheid tot en het ontbreken van een verplichting om deel
te nemen aan het (herijkt) opleidingsaanbod.De Rekenkamer concludeert dat de initiatieven die het Ministerie van BZK
heeft genomen met betrekking tot het stimuleren van oefeningen, nog niet hebben
geleid tot het gewenste resultaat. Er wordt tegenwoordig in voldoende mate
geoefend, maar er zijn nog te weinig multidisciplinaire oefeningen. Zo oefenen
ziekenhuizen uit kostenoverwegingen, over het algemeen niet mee.De kwaliteit van de oefeningen wordt noch beoordeeld noch vastgelegd,
zoals ook de Adviescommissie Oefenen Rampenbestrijding (commissie Hermans)
in 1995 vaststelde. Hierdoor bestaat onvoldoende inzicht in de kwaliteit van
de rampenbestrijdingsorganisatie.4.5 Reactie bewindspersonen van BZKDe bewindspersonen zien de schatting van de Rekenkamer dat 45 tot 62%
van de bestuurlijk en operationeel leidinggevenden aan de opleiding «basismodule
crisisbeheersing en rampenbestrijding» heeft deelgenomen als een positief
resultaat. Zij geven aan er vertrouwen in te hebben dat na vijf jaar alle
eerstverantwoordelijken in de rampenbestrijding zijn opgeleid. Eind dit jaar
zal de inhoud en de participatie van de opleidingsstructuur worden geëvalueerd.
Op basis van de resultaten zal het beleid zonodig worden bijgesteld en/of
zullen de verantwoordelijke besturen worden aangesproken teneinde te bevorderen
dat achterstanden bij het opleiden worden ingelopen, volgens de aanbeveling
van de Rekenkamer.Om het oefenen te bevorderen zullen kwaliteitscriteria voor het bestuurlijk
en multidisciplinair oefenen worden ontwikkeld. Ook zal worden bevorderd
dat er periodiek wordt gerapporteerd over de bevindingen van onder meer het
oefenen en worden bezien of aanvullende initiatieven in dit kader noodzakelijk
zijn. Hiermee wordt invulling gegeven aan de aanbevelingen van de Rekenkamer
op het gebied van het oefenen, aldus de bewindspersonen. 5. TOEZICHT5.1 InleidingDe minister van BZK is verantwoordelijk voor de rampenbestrijdingsorganisatie
en moet daarom inzicht hebben in het functioneren ervan. Het gaat vooral om
het inzicht in:• bestuurlijk, organisatorisch en operationeel samenhangend functioneren
van de rampenbestrijdingsorganisatie. Hieronder valt het toetsen van de kwaliteit
van de rampenbestrijdingsketen, waaronder de kwaliteit van de rampen- en rampbestrijdingsplannen;1• opleidingsniveau en de mate van geoefendheid in kwantitatieve en
kwalitatieve zin.Hij kan daartoe gebruik maken van de informatie die verkregen wordt uit
het door provincies uitgeoefende toezicht. De informatie kan de minister van
BZK gebruiken bij het evalueren en zo nodig bijstellen van zijn eigen beleid
dan wel bij het aanspreken van de diverse betrokkenen op hun eigen verantwoordelijkheden.De opzet en werking van toezicht door de minister van BZK is door de Rekenkamer
geanalyseerd aan de hand van de toezichtstructuur, de beschikbaarheid van
informatie, de aanwezigheid van een normenkader en de interventiemogelijkheden
na beoordeling. Hieronder verstaat de Rekenkamer het volgende:• Toezichtstructuur. De minister beschikt over een visie en een beleid
voor het toezicht op het functioneren van de rampenbestrijdingsorganisatie,
die voortvloeit uit de wijze waarop hij stuurt. In de visie is de interpretatie
van de wettelijke toezichtstaken opgenomen, is een analyse van het functioneren
van de verschillende actoren rampenbestrijding in hun onderlinge samenhang
opgenomen, is aandacht besteed aan de aard van het toezicht (werend, sturend,
repressief, preventief) en zijn de toezichtproducten opgenomen.• Informatie. Uit de structuur moet blijken welke informatie, op
welke wijze, met welke frequentie, op welk moment, door wie, bij wie moet
worden verzameld. Bij nieuw beleid/projecten wordt specifiek aandacht aan
het normenkader geschonken in verband met tijdige monitoring. De informatievoorzieningstructuur
is zodanig ingericht dat informatie van de verschillende actoren op één
punt samenkomt om daar zowel individueel als in onderling verband te worden
beoordeeld.• Beoordeling informatie. Er dienen normen te zijn geformuleerd voor
de wijze waarop de verantwoordingsinformatie ingericht moet zijn en er dienen
inhoudelijke normen te zijn waarin de betekenis van de informatie wordt vastgesteld.• Interventie. De minister moet over een beleid beschikken voor het
toepassen van interventiemogelijkheden. Aandachtspunten voor het interventiebeleid
zijn: duidelijkheid omtrent de inzet van de instrumenten per soort/mate van
tekortkoming, onderbouwing bij het doorzetten van een interventie en evaluatie
van de effectiviteit van interventies.5.2 OrganisatieDe Rekenkamer constateerde dat de minister van BZK niet heeft aangegeven
welke informatie hij van provincies verwacht om goed toezicht te kunnen uitoefenen
en zonodig bij te kunnen sturen.Het ministerie verzamelde vooral informatie op ad hoc-basis door het houden van gesprekken of door het verrichten van onderzoek op deelterreinen
bij provincies, regio's en gemeenten.Uit het onderzoek van de Rekenkamer blijkt dat zes provincies op eigen
initiatief informatie naar het Ministerie van BZK sturen, de andere provincies
doen dit niet. Omdat het ministerie niet heeft aangegeven aan welke informatie
zij behoefte heeft, verschilt bovendien de door de zes provincies aangeleverde
informatie.De minister heeft zich in de Beleidsnota Rampenbestrijding 2000–2004
voorgenomen een samenhangende monitor te realiseren, alsmede een rapportage
over de kwaliteit van de rampenbestrijding. In nauw overleg met de betrokkenen
worden kwaliteitsnormen ontwikkeld. De normen bouwen voort op de referentiekaders
PVB en de kwaliteitsnormen die de geneeskundige hulpverlening en de politie
hebben ontwikkeld. Via periodieke rapportages over het nog tot stand te brengen
regionaal beheersplan worden gemeenten in staat gesteld de kwaliteit te monitoren.
Provincies en het Rijk kunnen zo ook de provinciale respectievelijk de landelijke
situatie monitoren.5.3 Risico-inventarisatie en planvorming5.3.1 ToezichtHet toezicht op de inhoud van het door het College van B&W vastgestelde
rampenplan en de door de burgemeester vastgestelde rampbestrijdingsplannen
is in handen van GS respectievelijk de CdK. De reden hiervoor is dat op deze
wijze een zo doeltreffend mogelijke rampenbestrijding in de provincie kan
plaatsvinden.1Het College van B&W moet hun rampenplan ter beoordeling toezenden
aan GS en ter kennisneming aan de CdK. Als het rampenplan niet voldoet aan
wettelijke eisen, kunnen GS het gemeentebestuur verzoeken het plan te wijzigen.2 Als het gemeentebestuur geen gevolg geeft aan dit verzoek,
kunnen GS het plan zelf wijzigen.3Burgemeesters dienen vastgestelde rampbestrijdingsplannen voor te leggen
aan de CdK. De CdK kan de burgemeester verplichten het vastgestelde rampbestrijdingsplan
te wijzigen.4 De CdK moet dit binnen zes maanden
aan de burgemeester laten weten.55.3.2 Toetsing van rampenplannenUit het onderzoek van de Rekenkamer blijkt dat alle gemeenten een door
de gemeenteraad goedgekeurd rampenplan hebben toegezonden aan de provincie.
Vijf provincies hebben de in het plan opgenomen risico-inventarisaties beoordeeld.
Twee provincies hebben hierbij een inhoudelijke toets uitgevoerd op de volledigheid
van geïnventariseerde risico's. De toets heeft overigens in geen van
de gevallen tot aanpassingen van de risico-inventarisatie van de gemeente
geleid.De huidige wet- en regelgeving is onvoldoende duidelijk over de processtappen
die moeten volgen nadat rampenplannen door de GS zijn getoetst. De helft van
de GS die toezicht houdt op de actualiteit van plannen neemt aan dat gemeenten
het initiatief nemen om nieuwe versies van plannen aan hen te sturen zonder
dat daarom verzocht wordt. Andere GS nemen hier zelf het initiatief. Eén
provincie heeft met gemeenten afspraken gemaakt over de informatie die over
en weer verstrekt moet worden. Provincies beschikken voor de toetsing van de rampenplannen en risico-inventarisaties
niet over een uniform toetsingskader, waardoor de wijze en kwaliteit van toetsen
tussen de provincies verschilt. De meeste provincies hebben zelfstandig of
in samenwerking met een of enkele andere provincies een beoordelingskader
ontwikkeld. Drie provincies beschikken in het geheel niet over een beoordelingskader.
Het is in deze gevallen onduidelijk op welke wijze beoordeling plaatsvindt.
Met uitzondering van twee provincies houden alle provincies zicht op de actualiteit
van de rampenplannen en risico-inventarisaties. De helft van GS legt de resultaten
van de toetsing van rampenplannen schriftelijk vast.5.3.3 Toetsing van rampbestrijdingsplannenVijf provincies geven aan alle rampbestrijdingsplannen in hun bezit te
hebben of menen te hebben. Vier provincies onderkennen dat een relatief groot
aantal rampbestrijdingsplannen voor risicovolle objecten nog moet worden opgesteld.
De resterende drie provincies zeggen geen enkel inzicht te hebben in het aantal
rampbestrijdingsplannen dat al door gemeenten was opgesteld of nog opgesteld
moeten worden.Negen provincies toetsen de rampbestrijdingsplannen. Vijf daarvan doen
dat inhoudelijk op volledigheid en de haalbaarheid. De andere vier provincies
toetsen de rampbestrijdingsplannen aan formele eisen. Zij stellen vast of
er een plan is of dit bepaalde onderwerpen bevat, zonder verder de kwaliteit
te toetsen.Twee provincies voeren geen enkele beoordeling uit op de ontvangen rampbestrijdingsplannen.
Eén van deze provincies geeft aan eerst een uniform toetsingskader
af te wachten dat inmiddels in interprovinciaal verband is ontwikkeld. Eén
provincie geeft aan dat niet bekend is of de rampbestrijdingsplannen worden
getoetst.De CdK moet overigens afwachten of gemeenten rampbestrijdingsplannen opstellen
en (wijzigingen op) bestaande plannen ter toetsing aanbieden. Hij kan hiervoor
eventueel wel terugvallen op de taakverwaarlozingsregeling (artikel 124 van
de Gemeentewet). Zes CdK's leggen de resultaten van de toetsing van rampbestrijdingsplannen
schriftelijk vast.Provincies geven in beperkte mate terugkoppeling op de inhoud van rampbestrijdingsplannen
aan gemeenten. Slechts twee provincies koppelen geïdentificeerde tekortkomingen
in rampbestrijdingsplannen terug aan gemeenten. De opmerkingen hebben vooral
betrekking op het aantal oefeningen en de concreetheid en/of volledigheid
van het rampbestrijdingsplan.De CdK's houden over het algemeen zicht op de verbeteringen in de plannen
naar aanleiding van gegeven aanwijzingen doch maken (op één
uitzondering na) geen concrete afspraken over de aard en de termijn van de
verbeteringen in de plannen. Hierdoor is de bijsturing op basis van tekortkomingen
in de plannen beperkt.5.3.4 InformatievoorzieningDe Rekenkamer stelt vast dat vier provincies niet beschikken over een
informatiesysteem waaruit een beeld kan worden verkregen over de kwaliteit
van de rampenbestrijdingsorganisatie bij gemeenten en brandweerregio's. Minder dan de helft van de provincies ontvangt hierover informatie van
de gemeenten. De regio's leveren meer informatie. Tabel 6 maakt duidelijk
hoeveel provincies volgens eigen zeggen door gemeenten en brandweerregio's
over een aantal essentiële elementen van de rampenbestrijdingsorganisatie
wordt geïnformeerd.Tabel 6 Aantal provincies dat voor de volgende elementen
informatie ontving van gemeenten en brandweerregio's (n=12)  gemeentenregio'sOefenplan brandweer en realisatie68 Opleidingsplan en realisatie59 Personele capaciteit brandweer49Materiële capaciteit brandweer38 Lijst van risicovolle objecten31 Lijst van voor rampenbestrijding relevante vergunningen20 Geplande respectievelijk gerealiseerde controles op relevante
vergunningen10In 2000 heeft het Ministerie van BZK de Tweede Kamer der Staten-Generaal
geïnformeerd over de stand van zaken van de voorbereiding op de rampenbestrijding
op luchtvaartterreinen, NPK-objecten en Seveso-inrichtingen. Het verkregen
inzicht is ontleend aan een inventarisatie die door de CdK's bij alle gemeenten
op verzoek van het Ministerie van BZK is uitgevoerd. Doel van de inventarisatie
was op centraal niveau inzicht te verkrijgen in de aantallen rampbestrijdingsplannen
en de beoefening ervan. Naar aanleiding van deze inventarisatie heeft de minister
van BZK in augustus 2000 aan de Tweede Kamer meegedeeld dat hij over de kwaliteit
van de geïnventariseerde rampbestrijdingsplannen en de beoefening ervan
geen uitspraak kan doen, aangezien in de toen geldende regelgeving1 kwaliteitseisen voor rampbestrijdingsplannen en het
beoefenen ervan ontbreken. De Adviescommissie Oefenen Rampenbestrijding (Commissie
Hermans) heeft de minister van BZK in 19952 aanbevolen
een systeem van kwaliteitszorg te ontwikkelen voor het bestuurlijk- en multidisciplinair
oefenen.De Rekenkamer constateert dat bovenstaande inventarisatie van het ministerie
een eenmalige inventarisatie betreft die niet is uitgevoerd voor alle risicovolle
objecten, maar is beperkt tot luchthavens, NPK-objecten en VR-plichtige bedrijven.
De inventarisatie geeft geen inzicht in de kwaliteit van rampbestrijdingsplannen
en het beoefenen ervan.Doordat concrete kwaliteitseisen aan rampenplannen en rampbestrijdingsplannen
en het beoefenen ervan ontbreken, hebben provincies en uiteindelijk de minister
van BZK onvoldoende mogelijkheden voor het toezicht op de kwaliteit van de
rampenbestrijdingsorganisatie. Kwaliteitseisen zijn vooralsnog door de minister
van BZK niet ontwikkeld.5.4 Opleiden en oefenenAan de hand van oefenresultaten kan de kwaliteit van de rampenbestrijdingsorganisatie
worden gemeten. Naar aanleiding van het rapport van de Adviescommissie Oefenen
Rampenbestrijding uit 1995 wilde de minister van BZK de bestuurlijke aandacht
voor rampenbestrijding en het beoefenen van rampbestrijdingsplannen verbeteren.
Gemeenten zouden voortaan jaarlijks moeten rapporteren aan de CdK over de
kwaliteit van de voorbereiding op de rampenbestrijding. De CdK moet deze informatie
jaarlijks aan de minister van BZK rapporteren. De Rekenkamer constateert dat dit niet gebeurd is. De informatievoorziening van gemeenten en
regio's aan provincies is onvolledig en weinig kwalitatief gericht.Het onderzoek van de Rekenkamer wijst uit dat slechts de helft van de
provincies door gemeenten wordt geïnformeerd over geplande en gerealiseerde
oefeningen van de brandweer. Ook ontvangen zij van slechts een kwart van de
gemeenten informatie over de resultaten van gehouden oefeningen, waardoor
toezicht op gehouden oefeningen maar beperkt kan plaatsvinden. Bij enkele
provincies komt tijdens werkbezoeken van de CdK de kwaliteit van oefenen aan
de orde.De Rekenkamer stelt vast dat de positie van de provincie niet altijd duidelijk
is bij de voorbereiding op de rampenbestrijding. De Adviescommissie Oefenen
Rampenbestrijding pleitte er eerder voor de provincie beter in staat te stellen
de kwaliteit van het oefenbeleid te bewaken.1
Duidelijk is dat niet alle provincies in even sterke mate gebruik maken van
de hen nu ter beschikking staande instrumenten. CdK's maken nauwelijks gebruik
van hun bevoegdheid aanwijzingen te kunnen geven aan het College van B&W
voor het gezamenlijk houden van oefeningen.2Verder is de communicatie tussen het Ministerie van BZK en de CdK met
betrekking tot het oefenplan en de realisatie ervan zeer beperkt. Uit het
onderzoek van de Rekenkamer bleek dat acht provincies aan het Ministerie van
BZK rapporteren over oefenplannen en de realisatie ervan. Slechts drie provincies
ontvingen van het Ministerie van BZK een reactie op de aangeleverde informatie
over oefenplannen en realisatie.In 1994 nam de minister van BZK het initiatief tot het inzetten van het
College van Commandanten van Regionale Brandweren (CCRB). Het CCRB zou moeten
bijdragen aan het wegwerken van de achterstanden in het bestuurlijk en multidisciplinair
oefenen.3Het CCRB verricht vanaf 1996 intercollegiale toetsingen (visitaties).
De resultaten van de toetsingen bieden weinig aanknopingspunten voor een oordeel
over de kwaliteit van het oefenen in het algemeen. De beschikbare informatie
is zeer divers, omdat oefeningen onderling sterk verschillen, oefeningen niet
altijd worden geëvalueerd en sprake is van verschillende rapportageformats.
Daar komt bij dat de CCRB nog geen bestuurlijke oefeningen heeft gevisiteerd.
Tenslotte is de visitatiecommissie zeer terughoudend met het buiten de deelnemers
rapporteren over collegiale toetsing. Vooralsnog zijn de visitaties nauwelijks
gebruikt als middel om de minister van informatie te voorzien.5.5 Inspectie Brandweerzorg en RampenbestrijdingDe minister kan de onder zijn ministerie ressorterende Inspectie Brandweerzorg
en Rampenbestrijding (IBR) inzetten voor het uitvoeren van (evaluerende en
toetsende) onderzoeken op het terrein van rampenbestrijding.De Rekenkamer stelt vast dat de IBR de afgelopen jaren vooral onderzoek
heeft gedaan naar aanleiding van incidentele ongevallen en rampen. De minister
van BZK heeft de IBR onvoldoende ingezet om te toetsen in hoeverre provincies
en/of gemeenten hun taken uitvoeren met betrekking tot het voorkomen van,
het voorbereiden op en het bestrijden van een brand, ongeval of ramp.Gezien de omvang en de complexiteit van de rampenbestrijdingsorganisatie
schiet naar de mening van de Rekenkamer de capaciteit van de IBR (10 formatieplaatsen)
overigens tekort, gegeven haar taakopdracht, om naast de onderzoeken
naar concrete rampen ook te toetsen hoe bij de rampenbestrijding betrokken
actoren hun taken uitvoeren.5.6 ConclusiesDe Rekenkamer concludeert dat de minister niet beschikt over voldoende
gestructureerde informatie en de bestaande knelpunten niet goed genoeg kent
om zijn beleid tijdig en op de juiste punten te kunnen bijsturen, waardoor
hij zijn verantwoordelijkheid voor het goed functioneren van de rampenbestrijdingsorganisatie
niet volledig waar kan maken.Zo vindt er geen gestructureerde informatieverzameling plaats door het
Ministerie van BZK en is niet duidelijk geformuleerd aan welke informatie
behoefte bestaat en door wie en wanneer deze moet worden aangeleverd aan het
ministerie. De minister van BZK heeft hierdoor geen inzicht in de mate waarin
de provincies en gemeenten in staat zijn hun taken uit te voeren met betrekking
tot het voorkomen van, het voorbereiden op en het bestrijden van een brand,
ongeval of ramp. Bovendien beoordeelt of gebruikt de minister de informatie
die provincies spontaan toezenden niet om zijn beleid (bij) te sturen.Alhoewel in de Beleidsnota Rampenbestrijding 2000–2004 de minister
van BZK de provincies als een belangrijke bemiddelende schakel betitelt, doet
hij vooralsnog geen beroep op de informatie aanwezig bij de provincies uit
hoofde van hun toezichthoudende taak.De toezichthoudende taak van provincies is beperkt tot toetsing van rampen-
en rampbestrijdingsplannen. Provincies toetsen echter op basis van formele
eisen of een zelf ontwikkeld normenkader omdat duidelijke eisen van de minister
van BZK ontbreken. Er is dus geenszins sprake van uniformiteit.Provincies hebben zelf diverse initiatieven ontplooid om de toetsende
rol beter te gaan invullen maar, door een gebrek aan capaciteit en bevoegdheden,
is nog weinig van de grond gekomen. Er ontbreekt een referentiekader van waaruit
de provincie, die toch dichter bij de regio's en de gemeenten staat, de lokale
organisatie zou moeten aansturen en tegelijkertijd de rijksoverheid (de minister
van BZK) van adequate informatie zou moeten voorzien opdat deze goed toezicht
kan uitoefenen op de kwaliteit van de rampenbestrijding.De Rekenkamer constateert dat onduidelijk is welke informatie de provincie
nodig heeft van gemeenten en regio's om haar rol goed te kunnen vervullen.
Minimale informatievereisten zijn bij de provincie niet algemeen bekend.Het toezicht door de provincies op de (kwaliteit van de) rampenbestrijdingsorganisatie
is gering. Provincies hebben geen wettelijke taak om toezicht op de kwaliteit
van de rampenbestrijdingsorganisatie uit te voeren. Provincies worden lang
niet altijd geïnformeerd door gemeenten en regio's over gehouden bestuurlijke
en operationele oefeningen. Een systeem van kwaliteitszorg voor het bestuurlijk
en multidisciplinair oefenen ontbreekt hetgeen zowel een provinciale toets
en centraal inzicht van de minister van BZK op de kwaliteit van oefenen belemmert.Ten slotte concludeert de Rekenkamer dat de minister van BZK de Inspectie
Brandweerzorg en Rampenbestrijding (IBR) te weinig inzet voor het uitvoeren
van onderzoek naar de rampenbestrijdingsorganisatie. 5.7 Reactie bewindspersonen van BZKDe bewindspersonen onderschrijven de door de Rekenkamer geconstateerde
tekortkomingen in het kader van de informatieverzameling en de uitoefening
van toezicht op de voorbereiding op de rampenbestrijding. Volgens de bewindspersonen
zijn inmiddels diverse initiatieven ter verbetering genomen, welke uiteraard
nog een nadere uitwerking behoeven. In overleg met de Vereniging van Nederlandse
Gemeenten en het Inter Provinciaal Overleg zal worden bezien op welke wijze
het Rijk systematisch zal worden geïnformeerd over de voorbereiding op
de rampenbestrijding.Ook de conclusie om de Inspectie Brandweer en Rampenbestrijding (IBR)
meer in te zetten voor het uitvoeren van onderzoek naar de rampenbestrijdingorganisatie
wordt onderschreven.De bewindspersonen geven ten slotte aan dat de voortgang van de beleidsnota
medio 2001 zal worden geëvalueerd om te bezien of verdere bijstelling
nodig is. 6. SLOTBESCHOUWING6.1 Conclusies en aanbevelingenDe Rekenkamer stelt vast de minister van BZK in de afgelopen jaren een
groot aantal initatieven nam om vorm te geven aan de totstandkoming van een
goed functionerende rampenbestrijdingsorganisatie in Nederland. Zo ontwikkelden
de gemeenten op initiatief van het ministerie onder meer rampenplannen. De
minister gaf hierbij evenwel te weinig sturing in de vorm van kwaliteitseisen
en normen voor het bepalen van de in de plannen op te nemen risico's en de
opbouw van de daaruit voortvloeiende organisatie. Hij bleef steken in algemene
richtlijnen waardoor van een nadere eenduidige uitwerking door de gemeenten
maar weinig terechtkwam. Ook gaf de minister onvoldoende uitwerking aan de
verplichting van gemeenten om voor elke ramp of zwaar ongeval, waarvan de
plaats, de aard en de gevolgen voorzienbaar zijn, een rampbestrijdingsplan
op te stellen.De initiatieven van het ministerie om, in goed overleg met de lokale overheden,
tot een goede rampenbestrijdingsorganisatie te komen, hadden niet het beoogde
effect door een gebrek aan voldoende aandacht bij de gemeenten en het onvoldoende
samenwerken in regioverband.Naar de mening van de Rekenkamer wordt dit voor een belangrijk deel veroorzaakt
door onduidelijkheid over welke basistaken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden
tot de reguliere hulpverlening behoren en welke tot de rampenbestrijding.
De complexe organisatiestructuur, de vele betrokken instanties, ambtsdragers
en functionarissen met een eigen verantwoordelijkheid ieder op zijn eigen
niveau vragen naar de mening van de Rekenkamer om zo'n duidelijke taakverdeling.
Alleen dan is een goede (centrale) aansturing mogelijk in de vorm van normatiek
en kwaliteitseisen die aan de rampenbestrijdingsorganisatie gesteld moeten
worden. Daarnaast is een goed bestuurlijk informatiesysteem onontbeerlijk
om inzicht te krijgen in het functioneren van de rampenbestrijdingsorganisatie
en teneinde het beleid zonodig bij te sturen.De Rekenkamer constateert dat de minister van BZK met de in 1999 verschenen
«Beleidsnota Rampenbestrijding 2000–2004» een koers heeft
ingezet waarbij maatregelen vaker een wettelijke verankering zullen krijgen
en daardoor beter afdwingbaar zullen zijn. Echter in deze beleidsnota en het
inmiddels naar aanleiding van het rapport van de Commissie Onderzoek Vuurwerkramp
geformuleerde kabinetsstandpunt,1 is een aantal
onderdelen nog niet nader uitgewerkt. Voor het welslagen van de in gang gezette
plannen moeten deze, naar de mening van de Rekenkamer, nog concreet worden
uitgewerkt.Het gaat hierbij dan om normen en eisen aan de kwaliteit voor het vaststellen
en analyseren van de risico's van een ramp door gemeenten en de vastlegging
hiervan in plannen. Verder moeten duidelijke eisen worden gesteld aan de capaciteit
van de organisatie: de beschikbaarheid, het opleidingsniveau en de geoefendheid
van hulpverleners, alsmede de beschikbaarheid van voldoende (financiële)
middelen. Ook ten aanzien van het voornemen van de minister om de samenwerking
tussen regio's te bevorderen ontbreekt het aan concrete activiteiten en doelstellingen
om deze samenwerking structureel te verbeteren.Het organiserend vermogen van de verantwoordelijken binnen gemeenten en
regio's zal moeten worden versterkt waardoor zij beter in staat zijn hun taken
uit te voeren. De Rekenkamer pleit voor een nadere invulling, stroomlijning
en naleving van de bestaande wet- regelgeving, als borging van
veiligheid. Een heldere, eenduidige informatievoorzieningstructuur (om toezicht
te houden en verantwoording af te kunnen leggen) is hierbij van belang.De Rekenkamer heeft in het hierna opgenomen overzicht een recapitulatie
opgenomen van de conclusies uit haar onderzoek. Per onderwerp zijn een aantal
concrete aanbevelingen geformuleerd die een bijdrage kunnen leveren aan de
totstandkoming van en het toezicht op een goed functionerende rampenbestrijdingsorganisatie.  OnderwerpConclusiesAanbevelingen1OrganisatieDe rampenbestrijdingsorganisatie functioneert onvoldoende
doordat zowel de bestuurlijke als operationele samenwerking binnen de organisatie
onvoldoende is. Binnen de rampenbestrijdingsorganisatie komt multidisciplinaire
samenwerking te weinig van de grond. De voor de voorbereiding van rampbestrijding
op regioniveau beschikbare capaciteit bij de politie en de geneeskundige hulpverlening
is zeer beperkt. Bestuurders en operationele diensten komen nauwelijks toe
aan gestructureerde informatie-uitwisseling.De
samenwerking tussen alle betrokken actoren dient structureel te worden verbeterd.
De taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden moeten duidelijk worden vastgelegd.
De minister van BZK dient zorg te dragen voor verdere versterking van de samenwerking
tussen brandweer, geneeskundige hulpverleners en politie op regioniveau, waarbij
er voor gezorgd wordt dat alle drie hulpverleners op regioniveau over voldoende
capaciteit beschikken om gezamenlijk concrete afspraken te maken over samenwerking
en operationele prestaties. Deze dient te worden opgenomen in een jaarplan
met concrete doelstellingen. De minister van BZK dient er voor te zorgen dat
een systeem van gestructureerde informatievoorziening wordt opgezet ten behoeve
van bestuurders (gemeenten, provincies, Rijk) en operationele diensten (brandweer,
geneeskundige hulpverleners, politie).2Risico-inventarisatie
en analyseRisico-inventarisaties ontbreken veelal,
waardoor ook het analyseren van risico's nog nauwelijks plaatsvindt. Gemeenten dienen de risico's te inventariseren en te analyseren.
Hierbij dient de minister van BZK aan te geven welke risico's tenminste geïnventariseerd
moeten worden. Naast objectgebonden risico's dienen tevens niet-objectgebonden
risico's te worden geïnventariseerd en geanalyseerd.3PlanvormingDe kwaliteit van rampenplannen en rampbestrijdingsplannen
is onvoldoende. Zowel rampenplannen als rampbestrijdingsplannen zijn veelal
niet actueel. De door de gemeenten onderkende risico's zijn veelal niet uitgewerkt
in rampbestrijdingsplannen Voor de onderkende risico's zijn veelal geen rampbestrijdingsplannen
opgesteld. Bovendien worden risico's te eenzijdig belicht in de planvorming
doordat met name gemeenten en brandweer de plannen opstellen en de inbreng
van politie en geneeskundige hulpverleners te beperkt is. De minister van BZK moet uniforme eisen formuleren voor het opstellen en de
inhoud van rampen- en rampbestrijdingsplannen. Hierbij dient de minister aan
te geven voor welke risico's in ieder geval een rampbestrijdingsplan moeten
worden opgesteld. Van belang is verder dat de minister van BZK zowel inhoudelijke
als procedurele meetpunten voor toetsing van de plannen door de provincie
formuleert, waarbij ook de actualiteit van de plannen aan de orde komt. Bij
die planvorming dienen zowel de brandweer, geneeskundige hulpverleners als
de politie te worden betrokken.4OpleidenDe rampenbestrijdingsorganisatie is momenteel onvoldoende opgeleid.
Zowel de brandweer, de politie als de geneeskundige hulpverlening kent aanzienlijke
opleidingsachterstanden, ondanks een toereikend aanbod aan opleidingen. De minister van BZK dient doelstellingen te formuleren
voor (het inlopen van de achterstanden bij) opleidingen en verantwoordelijken
op realisatie aan te spreken. 5OefenenDe kwaliteit van het oefenen voor rampenbestrijding is sterk
voor verbetering vatbaar. Er wordt nog onvoldoende gestructureerd geoefend.
Er vindt onvoldoende vastlegging van gehouden oefeningen plaats en er wordt
te weinig geëvalueerd.De minister van BZK
dient te zorgen voor een systeem van oefenen op basis van heldere doelstellingen
en concrete kwaliteitseisen voor zowel bestuurders, brandweer, geneeskundige
hulpverleners, politie en andere hulpverleners en de onderlinge samenwerking
tussen hen. Hierbij hoort een systeem van planning, evaluatie, periodieke
rapportage en toezicht.6ToezichtDe minister van BZK heeft geen inzicht in de mate waarin gemeenten
en regio's in staat zijn hun taken uit te voeren op het terrein van de rampenbestrijding.
De minister van BZK heeft geen informatievoorzieningsysteem opgezet op basis
waarvan hij bestuurders op hun verantwoordelijkheden aanspreekt of zijn beleid
(bij)stuurt. Hij heeft niet aangegeven welke informatie hij nodig heeft. De
minister van BZK maakt onvoldoende gebruik van de mogelijkheid de IBR in te
zetten voor het uitvoeren van onderzoek.De minister
van BZK dient voor zijn eigen informatievoorziening aan te geven welke informatie,
op welke wijze, met welke frequentie, op welk moment, door wie, bij wie moet
worden verzameld om toezicht te kunnen houden op het functioneren van de rampenbestrijdingsorganisatie.
Het gaat hierbij om informatie over de volledigheid en de kwaliteit van risico-inventarisaties
en -analyses, de afstemming van de capaciteit en kwaliteit van de organisatie
op de aanwezige risico's en voldoende voorbereiding met behulp van onder meer
rampenplannen en rampbestrijdingsplannen, opleiden en oefenen. De minister
van BZK dient de informatie te benutten om (de totstandkoming van) een goed
functionerende rampenbestrijdingsorganisatie te bewaken. De minister van BZK
dient de verkregen informatie te beoordelen en zonodig bestuurders aan te
spreken en/of zijn beleid bij te stellen. De informatie dient tevens benut
te worden als verantwoordingsinformatie aan de Staten-Generaal. Hierin dienen
prestatiegegevens en kengetallen te worden opgenomen over beleidsdoelstellingen
en de realisatie daarvan. De minister van BZK dient de IBR in te zetten voor
structureel onderzoek naar het functioneren en de kwaliteit van de rampenbestrijdingsorganisatie.
De IBR moet toetsen of gemeenten, regio's, provincies en operationele organisaties
voldoende invulling geven aan hun taken.6.2 Reactie bewindspersonen van BZKIn de voorgaande hoofdstukken is reeds ingegaan op de gezamenlijke reactie
van de bewindspersonen van BZK voorzover dat betrekking had op de in die specifieke
hoofdstukken behandelde onderwerpen. In deze paragraaf wordt daarom alleen
de algemene reactie op het rapport weergegeven.De bewindspersonen spreken hun waardering uit voor de systematische wijze
waarop het rapport van de Rekenkamer inzicht geeft in de knelpunten bij de
voorbereiding op de bestrijding van rampen en zware ongevallen.De bewindspersonen beschouwen het rapport in lijn met het kabinetsbeleid
om met voortvarendheid de in de beleidsnota Rampenbestrijding 2000–2004
en de in het kabinetsstandpunt Vuurwerkramp neergelegde versterking van het
beleid uit te voeren. Zij delen de conclusie van de Rekenkamer dat de beleidsvoornemens nadere
concrete uitwerking behoeven. Deze uitwerking vindt, aldus de bewindspersonen,
plaats in het kader van de uitvoering van de beleidsnota Rampenbestrijding
2000–2004 en het kabinetsstandpunt Vuurwerkramp.De bewindspersonen vertrouwen erop dat met de in de beleidsnota Rampenbestrijding
2000–2004 en het kabinetsstandpunt geformuleerde initiatieven de in
het rapport van de Rekenkamer gesignaleerde knelpunten zullen worden opgelost.
Naar aanleiding van het kabinetsstandpunt Vuurwerkramp zal de begroting voor
de versterking van de rampenbestrijding met structureel f 61 miljoen
worden verruimd tot f 203 miljoen in 2003. De bewindspersonen geven aan
dat het kabinet eerder al f 90 miljoen beschikbaar had gesteld voor de
versterking.6.3 Nawoord RekenkamerDe Rekenkamer gaat in haar onderzoek uit van het uitgangspunt van de bewindspersonen
van BZK dat de primaire verantwoordelijkheid voor een adequate voorbereiding
op de bestrijding van rampen en zware ongevallen ligt bij de gemeenten, evenals
de in de beleidsnota Rampenbestrijding 2000–2004 omschreven systeemverantwoordelijkheid
van het Rijk.De Rekenkamer heeft, onder meer door middel van de enquêteresultaten,
inzicht gegeven in de stand van zaken met betrekking tot de voorbereiding
op de rampenbestrijdingsorganisatie bij gemeenten. Hieruit blijkt dat de in
de afgelopen jaren door de bewindspersonen van BZK genomen initiatieven, bijvoorbeeld
met betrekking tot risico-inventarisaties en de totstandkoming van een gecoördineerde
voorbereiding door gemeenten nog niet voldoende waren gerealiseerd.Het uitgangspunt van de Rekenkamer hierbij was te bezien in hoeverre het
door het toenmalige kabinet in 1975 tot uitdrukking gebrachte streven om een
rampenbestrijdingsorganisatie op te zetten die het hoofd zou kunnen bieden
aan de risico's die de samenleving zouden kunnen bedreigen (2.3.1). De Rekenkamer
heeft met haar analyse niet beoogd de maatlat van nu te leggen langs 25 jaar
beleid, maar om de situatie van nu op waarde te schatten.De Rekenkamer spreekt de verwachting uit dat de door de bewindspersonen
reeds in gang gezette en voorgenomen concrete maatregelen zullen bijdragen
aan de totstandkoming van een goed functionerende rampenbestrijdingsorganisatie,
waarbij alle betrokkenen invulling zullen geven aan hun respectievelijke taken
en verantwoordelijkheden.Zij ziet vooral met belangstelling uit naar de totstandkoming van de door
de bewindspersonen toegezegde nadere uitwerking in concrete maatregelen en
(toezicht)instrumenten.Tot slot merkt de Rekenkamer op dat veel zal afhangen van de mate waarin
alle betrokkenen kans zien ditmaal de werkelijkheid gelijke tred te laten
houden met het in beleid vastgelegde ambitieniveau.De Rekenkamer zal dit proces, waarmee de veiligheid van de burgers is
gemoeid, nauwgezet blijven volgen. 7. OVERIGE REACTIES7.1 InleidingDe Rekenkamer heeft het Interprovinciaal Overleg (IPO) en de Vereniging
van Nederlandse Gemeenten (VNG) gevraagd om een reactie te geven op haar rapport.
Beide reacties werden respectievelijk 28 en 22 mei 2001 ontvangen.Hieronder volgt een weergave van beide reacties, voorzien van een nawoord
van de Rekenkamer.7.2 Interprovinciaal Overleg7.2.1 ReactieHet IPO onderschrijft de hoofdconclusie uit het rapport dat de minister
van BZK in de afgelopen periode te weinig resultaten heeft geboekt bij het
streven tot realisatie van een structureel en systematisch risicobeleid. Ook
delen zij de constatering dat de planvorming op lokaal niveau moeizaam is
verlopen en dat de bewindslieden van BZK ten aanzien van dit onderwerp een
duidelijker regie moeten gaan voeren. Het IPO acht het van belang dat de minister
van BZK duidelijke criteria ontwikkelt respectievelijk gaat ontwikkelen voor
de rol die op dit terrein van provincies, gemeenten en andere partners wordt
verwacht. Voorts wijst het IPO er op dat in het bestuurlijk overleg met de
bewindspersonen van BZK meerdere keren de vraag aan de orde is gesteld welke
acties hiervoor op bestuurlijk niveau ondernomen zouden kunnen worden. Ook
geeft het IPO aan dat op provinciaal niveau intensief wordt gewerkt aan het
opstellen van risico-inventarisaties en dat inspanningen op het gebied van
toetsing inmiddels hebben geleid tot een gezamenlijk toetsingskader voor de
rampenbestrijdingsplannen. Voorts pleit het IPO er voor om het opstellen van
een oefenplan verplicht te stellen en vraagt zij aandacht voor de financiële
belemmeringen die een belangrijke oorzaak vormen voor de geconstateerde achterstand
bij het oefenen.Het IPO acht het van groot belang oog te hebben voor het capaciteitsprobleem
dat in personele en financiële zin altijd heeft bestaan en nog steeds
bestaat op het terrein van de rampenbestrijdingsorganisatie.Tenslotte geeft het IPO aan de conclusie van de Rekenkamer dat de rol
van de provincies bij het bewaken van het opstellen van risico-inventarisaties,
het toetsen van rampenplannen en rampbestrijdingsplannen en het toezicht op
het oefenen van rampen en het bevorderen van multidisciplinaire samenwerking
intrinsiek moet worden versterkt, ten volle te delen.7.2.2 Nawoord Rekenkamer op reactie Interprovinciaal OverlegDe Rekenkamer constateert met genoegen dat het IPO de conclusies van de
Rekenkamer onderschrijft en dat inmiddels diverse initiatieven zijn genomen.
Wel pleit de Rekenkamer voor een intensieve samenwerking met gemeenten en
met de minister van BZK bij het opstellen van het normenkader voor het opstellen
van risico-inventarisaties en het toetsen van rampenplannen en rampbestrijdingsplannen
alsmede bij het inrichten van een systeem van informatievoorziening ten behoeve
van het toezicht daarop. 7.3 Vereniging van Nederlandse Gemeenten7.3.1 Reactie Vereniging van Nederlandse GemeentenDe VNG wijst er in zijn reactie op dat de huidige rampenbestrijdingsorganisatie
pas sinds 1992 bestaat toen de Wet geneeskundige hulpverlening bij ongevallen
en rampen in werking trad. Tijdens een groot deel van de onderzochte periode
werd het bestuurlijk referentiekader gedomineerd door de moeilijke economische
situatie waarin ons land zich bevond. De voorbereiding op rampen had in deze
situatie noch een bestuurlijke, noch een maatschappelijke prioriteit, aldus
de VNG.De VNG benadrukt voorts dat het Rijk zijn financiële verantwoordelijkheid
voor het Project Versterking Brandweer ten bedrage van f 60 miljoen niet
waar maakte. Ten aanzien van het Project Geneeskundige Hulpverlening bij Ongevallen
en Rampen onderschrijft de VNG de conclusie in het rapport dat de grote diversiteit
aan instanties op het terrein van de geneeskundige hulpverlening tot coördinatieproblemen
leidt. Wel wijst zij erop dat de individualisering van de financiering van
de geneeskundige kolom door een steeds verdergaande privatisering hieraan
evenzeer debet is.Doordat de planvorming een belangrijke plaats in het onderzoek inneemt
ontstaat naar de mening van de VNG een onevenwichtig beeld van de inspanningen
die gemeenten op het gebied van de rampenbestrijding hebben geleverd.Tenslotte brengt de VNG naar voren dat (re)centralisatie geen oplossing
biedt voor de geconstateerde tekortkomingen. De huidige decentrale opzet van
de rampenbestrijdingorganisatie past in ons bestuurlijk bestel, deze decentrale
opzet heeft echter nog geen voldragen kans gekregen van de systeemverantwoordelijke
minister van BZK, aldus de VNG.7.3.2 Nawoord Rekenkamer op reactie Vereniging van Nederlandse
GemeentenTerecht wijst de VNG op diverse omstandigheden die mede van invloed zijn
geweest op de ontwikkelingen die de totstandkoming van de rampenbestrijdingsorganisatie
de afgelopen jaren doormaakte.Het is juist dat de planvorming, als onderdeel van de voorbereiding op
de rampenbestrijding een belangrijke plaats heeft in het onderzoek naast risico-inventarisatie
en -analyse, opleiding en oefenen. De andere schakels in de keten rampenbestrijding
(pro-actie, preventie, repressie en nazorg) waarin de gemeenten een overeenkomstige
vitale plaats innemen, zijn niet onderzocht.Met de VNG is de Rekenkamer van mening dat de komende tijd in de huidige
decentrale structuur moet worden gewerkt aan de totstandkoming van de beoogde
rampenbestrijdingsorganisatie. Hiervoor is inmiddels door het Ministerie van
BZK een aantal stappen gezet. BIJLAGE 1 FINANCIERING RAMPENBESTRIJDINGSORGANISATIE1. Bijdragen Ministerie van BZKOp grond van het Besluit Doeluitkeringen bestrijding Rampen en zware ongevallen
(BDUR) financierde de minister van BZK tot 1 januari 2001 een gedeelte van
de rampenbestrijding. Meer in het bijzonder verstrekt de minister van BZK
bijdragen aan de regionale brandweren en de geneeskundige regio's voor hun
taken op het terrein van de rampenbestrijding. De minister van BZK geeft verder
een algemene bijdrage aan de brandweerregio's voor interdisciplinaire oefeningen
die deel uit maken van een vierjaarsoefenplan (artikel 9 BDUR). Ook kan de
minister bijzondere oefeningen verzoeken en de kosten daarvoor vergoeden.In tabel 1 wordt aangegeven hoeveel het Ministerie van BZK tussen 1985
en 2000 aan rampenbestrijding heeft uitgegeven en hoeveel het erin heeft geïnvesteerd.Tabel Uitgaven aan en investeringen in rampenbestrijding
door het Ministerie van BZK, 1985–2000 JaarUitgavenInvesteringen198558,524,1 198656,722,8198756,126,5 198847,325,3198954,427,6 199053,127,7199155,721,2 199255,034,4199354,749,2 199449,345,4199552,056,3 199652,440,9199750,945,3 199863,756,8199977,629,4 2000104,612,06(x f 1 miljoen; bron: verantwoordingen Ministerie van BZK)2. Bijdragen derdenDe kosten voor de basistaken van de brandweer, geneeskundige hulpverleners
en politie zijn voor rekening van respectievelijk gemeenten, zorgverzekeraars
en de rijksoverheid. De omvang van deze kosten zijn bekend. Onbekend is echter
welk deel van de uitgaven aan rampenbestrijding wordt besteed.Per 1 januari 2001 is het Interim-besluit doeluitkering bij rampen en
zware ongevallen van kracht geworden. Dit besluit regelt de toekenning van
bijdragen aan regio's op basis van objectieve (structuur)kenmerken en maatstaven.
Er is geen directe relatie gelegd met de te leveren prestaties. Het Ministerie
van BZK is voornemens om per 1 januari 2003 een definitief besluit van kracht
te laten zijn waarin bij de verdeling van de beschikbare financiële middelen
nog meer rekening is gehouden met lastenverschillen die samenhangen met risicofactoren. BIJLAGE 2BB:Bescherming BevolkingBDUR:Besluit Doeluitkeringen bestrijding
Rampen en zware ongevallenB & W:Burgemeester en Wethouders BRZO:Besluit Risico's Zware Ongevallen
1999 BZK:Ministerie van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties C2000:Communicatie 2000  CCRB:College van Commandanten van
Regionale BrandwerenCdK:Commissaris der Koningin CORT:Commandant rampterrein met operationele
staf COV:Commissie Onderzoek Vuurwerkramp CPA :Centrale Post AmbulancevervoerCTPI:CoördinatieTeam Plaats Incident  GHOR:Geneeskundige Hulpverlening bij
Ongevallen en RampenGMS:Geïntegreerd Meldkamer Systeem GS:Gedeputeerde Staten   IBR:Inspectie Brandweerzorg en RampenbestrijdingIPO:Interprovinciaal Overleg   KLPD:Korps Landelijke Politie Diensten   MMT:Mobiel Medische Team  NIBRA:Nederlands Instituut voor Brandweer
en Rampenbestrijding NPK:Nationaal Plan voor de Kernongevallenbestrijding   PVB:Project Versterking BrandweerPGHOR:Project Geneeskundige Hulp bij
Ongevallen en Rampen  RAV:Regionale Ambulancevoorzieningen RGF:Regionaal Geneeskundig Functionaris   SIGMA:Snel Inzetbare Groep ter Medische
Assistentie SZW:Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid   VNG:Vereniging Nederlandse GemeentenVROM:Ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieu VR:Veiligheidsrapport V&W:Ministerie van Verkeer en
Waterstaat VWS:Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport   Wet GHR:Wet Geneeskundige Hulp bij
Rampen Wet RZO:Wet Rampen en Zware OngevallenXNoot1Algemene Rekenkamer, 1999–2004: positionering en prioriteiten, Den
Haag, maart 1999.XNoot2De staatssecretaris van BZK is onder meer belast met de brandweerzorg
en rampenbestrijding. De minister van BZK is eindverantwoordelijk voor het
gehele beleid van het Ministerie van BZK. In dit rapport wordt, tenzij anders
vermeld, gerefereerd aan de minister van BZK als eindverantwoordelijke bewindspersoon
voor de rampenbestrijdingsorganisatie.XNoot3Tweede Kamer, vergaderjaar 1999–2000, 27 064, nr. 3, blz. 5.XNoot4Naar de ramp in Enschede is onderzoek verricht door de Commissie onderzoek
vuurwerkramp (Commissie Oosting). Het eindrapport van de commissie verscheen
op 28 februari 2001. Naar de ramp in Volendam wordt onderzoek verricht door
de Commissie onderzoek cafébrand nieuwjaarsnacht 2001 (Commissie Alders).
De commissie streeft ernaar in juni 2001 haar eindverslag aan te bieden aan
de staatssecretaris van BZK.XNoot5Brief van 23 maart 2001 (ES 2001, 61 961) aan de Tweede Kamer der
Staten-Generaal.XNoot6Het gaat hierbij vooral om taken voor de ministeries van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieu (VROM) en Verkeer en Waterstaat (V&W).XNoot7Tweede Kamer, vergaderjaar 1994–1995, 13 263, nrs. 1–2.XNoot8Tweede Kamer, vergaderjaar 1999–2000, 26 956, nr. 2, blz. 3.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 26 659, nr. 1, blz. 6.XNoot2Tweede Kamer, vergaderjaar, 1990–1991, 22 009, nrs. 1–2,
blz. 8.XNoot3Tweede Kamer, vergaderjaar 1999–2000, 26 956, nr. 2, blz. 4.XNoot4Zie bijvoorbeeld Tweede Kamer, vergaderjaar 1997–1998, 24 225,
nr.17, blz. 2; Tweede Kamer, vergaderjaar 1999–20 000, 26 956,
nr. 2, blz. 4.; Inspectie Brandweerzorg en Rampenbestrijding en het Nederlands
Instituut voor Brandweer en Rampenbestrijding (Nibra) (2001) Vuurwerkramp
Enschede. Preparatie.XNoot5Tweede Kamer, vergaderjaar 1999–2000, 26 956.XNoot1Volgens artikel 1 van de Wet RZO is een ramp of zwaar ongeval een gebeurtenis:
(1) waardoor ernstige verstoring van de openbare veiligheid is ontstaan, waarbij
het leven en de gezondheid van vele personen, het milieu of grote materiele
belangen in ernstige mate worden bedreigd of zijn geschaad, en (2) waarbij
een gecoördineerde inzet van diensten en organisaties van verschillende
disciplines is vereist om de dreiging weg te nemen of de schadelijke gevolgen
te beperken.XNoot2Artikel 1, Wet RZO; Tweede Kamer, vergaderjaar 1974–1974, MvA, 16 978,
nr. 5, blz. 32.XNoot3In Nederland kunnen bedrijven met een bepaalde hoeveelheid gevaarlijke
stoffen vallen onder de werking van het Besluit risico's zware ongevallen
1999 (BRZO 1999, Stb. 1999, 234). In dit besluit worden voor diverse stoffen
en stofcategorieën een hoge en een lage drempelwaarde voor stofhoeveelheden
genoemd. Als een bedrijf met zijn stofhoeveelheden de bovenste drempel overschrijdt
is het verplicht een Veiligheidsrapportage (VR) te maken voor zijn bevoegd
gezag (gemeente of provincie) en een rampbestrijdingsplan.XNoot4In hoofdstuk 5 wordt hier nader op ingegaan.XNoot5Artikel 5, Wet RZO.XNoot6Artikel 7, vijfde lid Wet RZO.XNoot1Het beheersplan moet onder andere afspraken bevatten over het te bereiken
zorgniveau op basis van een analyse van aanwezige risico's en de operationele
prestaties van hulpverleningsdiensten.XNoot2Tweede Kamer, vergaderjaar 1999–2000, 26 956 nr. 2, blz. 12.XNoot3Koninklijk Besluit 13 december 1993.XNoot1Zo draagt de (gemeentelijke) brandweer zorg voor de brandbestrijding,
het bevrijden van slachtoffers (art 1 BW) en verleent hulp als beschadiging
of vernieling van goederen dreigt.XNoot1Commissie onderzoek vuurwerkramp (2001). De vuurwerkramp – onderdeel
B. Rampbestrijding en gezondheidszorg, blz. 20.XNoot2Begin 2000 hadden alleen de vier helikoptercentra een MMT paraat.XNoot3De KLPD (Korps Landelijke Politiediensten; landelijke dienst die eigen
taken heeft en daarnaast ondersteuning biedt aan de 25 politieregio's) wordt
wel de zesentwintigste regio genoemd.XNoot1Artikel 11, Wet RZO.XNoot2Beleidsnota Rampenbestrijding 2000–2004, blz. 4.XNoot3Tweede Kamer, vergaderjaar 1990–1991, 20 009, nrs. 1–2,
blz. 9.XNoot4Tweede Kamer, vergaderjaar 1974–1975, 16 978, nr. 5, blz. 4.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 1980–1981, 15 817, nr. 5.XNoot2De Bescherming Bevolking is op 1 juli 1986 opgeheven.XNoot3Tweede Kamer, vergaderjaar 1974–1975, 16 978, nr. 3, blz. 3–4
en Tweede Kamer, vergaderjaar 1974–1975, 16 978, nr. 5, blz. 9.XNoot4Tweede Kamer, vergaderjaar 1987–1988, 20 200, VII, nr. 8 (Vijfde
voortgangsrapport reorganisatie rampenbestrijding van beleid naar uitvoering,
1 maart 1988).XNoot5Tweede Kamer, vergaderjaar 1995–1996, 24 400 VII, nr. 35.XNoot6Tweede Kamer, vergaderjaar 1995–1996, 21 516, nr. 6, blz. 8.XNoot7Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 26 659, nr. 1, blz. 10.XNoot8Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 26 659, nr. 1, blz. 11.XNoot9Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 26 659, nr. 1, blz. 8.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 26 659, nr. 1, blz. 10.XNoot2Circulaire 10 februari 1992, nr EB92/263 en artikel 6 Wet geneeskundige
hulpverlening bij rampen; Stb. 1991, 653.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 26 659, nr. 1, blz. 15.XNoot2Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 26 569, nr. 1, blz. 32
e.v.XNoot1Ministerie van BZK. Projectprogramma Versterking Brandweer, blz. 20; Ministerie
van BZK, Circulaire nr. EB1999/94 121, blz.3.XNoot2Tweede Kamer, vergaderjaar 1974–1975, 13 263, nrs. 1–2.XNoot3Tweede Kamer, vergaderjaar 1990–1991, 22 009, nrs. 1–2.XNoot4Tweede Kamer, vergaderjaar 1997–1998, 24 225, nr. 17, blz.
2.; Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 26 659, nr. 1.XNoot5Tweede Kamer, vergaderjaar 1997–1998, 24 225, nr. 17, blz.
4.XNoot6Artikel 1, Besluit rampbestrijdingsplannen inrichtingen.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 1991–1992, 21 015, nr. 12.XNoot2September 2000.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 1990–1991, 20 009, nrs. 1–2,
blz. 24.XNoot2Werkgroep Herijking Opleidingen Rampenbestrijding (1998). Opleiden voor
samenwerking.XNoot3Tweede Kamer, vergaderjaar 1997–1998, 24 225, nr. 17, blz.
2.XNoot4Opleidingen Crisisbeheersing en Rampenbestrijding.XNoot5Meer en beter oefenen voor de rampbestrijding, Adviescommissie Oefenen
Rampenbestrijding, december 1995.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 1999–2000, 26 956, nr. 1.XNoot2EB2000/76 374, augustus 2000.XNoot3CTPI: CoördinatieTeam Plaats Incident. CORT: Commandant rampterrein
met zijn operationele staf.XNoot1Opgemerkt moet worden dat een aantal gemeenten en regio's een eigen opleidingssystematiek
heeft.XNoot2Uit een in 2000 verschenen evaluatie bleek overigens dat het opleidingssysteem
voor de basisbrandweerzorg nog niet naar tevredenheid verloopt. Voor de geneeskundige
hulpverlening zijn de eindtermen voor de operationele functies pas in 2000
in kaart gebracht.XNoot3Het aantal gerealiseerde geïntegreerde oefeningen in brandweerregio's
ligt in 2000 veel hoger dan in 1995 (2,8 per jaar) (Adviescommissie Oefenen
Rampenbestrijding, blz. 4).XNoot4Brief van de minister van BZK aan gemeenten en brandweerregio's, dd. 5
juli 1994.XNoot5Nibra (2000).XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 26 659, nr. 2.XNoot1Parlementaire behandeling artikel 6, eerste lid, Wet RZO.XNoot2Artikel 6, Wet RZO.XNoot3Artikel 6, derde lid Wet RZO.XNoot4Artikel 8, eerste lid Wet RZO.XNoot5Artikel 8, tweede lid Wet RZO.XNoot1Regelgeving 1998–1999.XNoot2Meer en beter oefenen voor de rampenbestrijding, Adviescommissie Oefenen
Rampenbestrijding, december 1995.XNoot1Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999, 26 659, nr. 1, blz. 10.XNoot2Artikel 19, Wet RZO.XNoot3Uit de tweede voortgangsrapportage bleek dat de kwantitatieve norm van
tenminste één bestuurlijke oefening per gemeente en één
multidisciplinaire oefening per brandweerregio niet werd gehaald ondanks de
stimulerende maatregelen van BZK. Hierop werd de Adviescommissie Oefenen Rampenbestrijding
in het leven geroepen (brief aan de Tweede Kamer, d.d. 20-12-1995).XNoot1Brief van 23 maart 2001 (ES 2001, 61 961). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27795-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl