Vaststelling begroting van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen voor het jaar 2001; Verslag houdende een lijst van vragen en antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-09 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27400-VIII, nr. 10

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

02-11-2000

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27400-VIII nr. 10

20-10-2000

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam12345678910Tabel 1. Bedragen x f 1 miljoen Tabel 2: bedragen x f 1 miljoen Tabel 3: bedragen x f 1 miljoen Tabel 4: bedragen x f 1 miljoen Tabel 5: bedragen x f 1 miljoen Tabel 6: bedragen x f 1 miljoen Tabel 7: bedragen x f 1 miljoen Tabel 8: bedragen x f 1 miljoen Tabel 9: bedragen x f 1 miljoen Tabel 10: bedragen x f 1 miljoen 111213141516171819202122232425262728Bedragen x f 1 miljoen 293031323334353637383940414243Bedragen x f 1 miljoen 44454647484950515253545556575859606162636465666768697071727374757677 en 78798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181182183Toelichting overboekingen (intern)184185186187188189190191192193194195196197198199200201202203204205206207208209210211212213214215216217218219220221222223224225226227228229230231232233234235236237238239240241242243244245246247248249250251252253254255256257258259260261262263264265266267268269270271272273274275276277278279280281282283284285286287288289290291292293294295296297298299300301302303304305306307308309310311312313314315316317318Uitgaven per student x f 1000 Onderwijsuitgaven per student vergeleken met een aantal
EU-landen, in NLG, 1995319320321322323324325326327328329330331332333334335336337338339340341342Effecten op relevante uitgaven bij OVSK in prestatiebeurs
(x f 1 mln) 343344345346347348349350351352353354355356357358359360361362363364365366367368369370371372373374375376377378379380381382383384385386387388389390391392393394395
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27400-VIIIToon alle publicaties in het hoofddossier

 
 
 Heruitgave en origineel

Kamerstuk 27400-VIII, nr. 10 h1Heruitgave van deze publicatie

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 361 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 400 VIIIVaststelling van de begroting van de uitgaven en de ontvangsten van
het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (VIII) voor het jaar
2001nr. 10VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 20 oktober 2000De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen1, belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet,
heeft de eer verslag uit te brengen in de vorm van een lijst van vragen met
de daarop gegeven antwoorden.Met de vaststelling van het verslag acht de commissie de openbare behandeling
van het wetsvoorstel voldoende voorbereid.De voorzitter van de commissie,Van der HoevenDe griffier van de commissie,Coenen1Waar in de begroting kunnen de middelen worden teruggevonden
die worden uitgegeven aan schoonmaak van scholen? Klopt het dat er op de begroting
geen extra middelen aan dit doel worden uitgegeven?De middelen voor schoonmaak in het primair onderwijs staan op artikel
18.02. Het klopt dat er voor 2001 geen extra middelen voor dit doel zijn vrijgemaakt.Overigens is er in 2000 eenmalig f 53 miljoen beschikbaar gekomen.
Deze middelen kunnen door de scholen onder andere aan schoonmaak worden besteed.2Kan in het vervolg op elke bladzijde van de onderdelen
«algemene toelichting per beleidsterrein» en «toelichting
per begrotingsartikel» worden aangegeven op welk begrotingsartikel de
betreffende bladzijde betrekking heeft (bijvoorbeeld naast het paginanummer
of naast het kopje «algemene toelichting per beleidsterrein»/«toelichting
per begrotingsartikel»)?Ja, in de koptekst kan dit worden opgenomen.3Kunt u een overzicht geven welke uitgaven in de begroting
onderdeel zijn van publiek-private samenwerking?Binnen OCenW is er op dit moment geen sprake van uitgaven op de begroting
die onderdeel zijn van publiek-private samenwerking. Wel is er bij een aantal
organisaties sprake van co-financiering, waarbij zowel OCenW als private partijen
bijdragen in de kosten. Vaak is bepaald dat dergelijke organisaties alleen
voor subsidie van OCenW in aanmerking komen als zij kunnen aantonen dat een
bepaald gedeelte van de kosten door private bijdragen worden gedekt. Voorbeelden
van organisaties waarbij sprake is van co-financiering zijn de technocentra
op het beleidsterrein beroepsonderwijs en volwasseneneducatie, de Stichting
Surf op de beleidsterreinen hoger beroepsonderwijs en wetenschappelijk onderwijs
en de vouchers MKB op het beleidsterrein hoger beroepsonderwijs.4In de Miljoenennota wordt in de verticale toelichting
van OC&W-uitgaven gemeld dat er in 2000 100 miljoen extra zal worden
geïnvesteerd in inventaris en interne verbouwingen van schoolgebouwen.
In welke sector(en) van het onderwijs zullen deze middelen worden ingezet?
Hoeveel zal er in 2001 worden ingezet voor dit doel en waar in de begroting
OC&W 2001 is dit te vinden? (Miljoenennota, blz. 200–202)Van de genoemde f 100 miljoen wordt f 47 miljoen ingezet in
het voortgezet onderwijs, waarvan f 27 miljoen generiek. De overige f 20
miljoen is toegevoegd aan de impulsmiddelen vmbo. In de sector primair onderwijs
wordt in 2000 incidenteel f 53 miljoen extra ingezet voor kwaliteitsverbetering
van de schoolgebouwen.In deze begroting zijn voor de jaren 2001 en volgend geen extra middelen
op dit terrein opgenomen.5In de verticale toelichting van de OC&W-uitgaven
in de Miljoenennota staat dat in 2000 200 miljoen extra zal worden geïnvesteerd
in leermiddelen/inventaris. Voor de jaren 2001 en verder staan geen bedragen
gemeld voor dit doel. Hoeveel zal er in 2001 worden ingezet voor dit doel
en waar in de begroting OC&W 2001 is dit te vinden? (Miljoenennota, blz.
200–202) Voor het jaar 2001 zijn thans geen additionele middelen voorzien voor
inventaris en interne verbouwingen.6Het lijkt erop dat in Bijlage 3 de lijst met moties
plotseling overgaat in een lijst met toezeggingen. Ook lijken er moties niet
te zijn opgenomen (zoals bijvoorbeeld moties ingediend tijdens de behandeling
van de Voorjaarsnota). Is de lijst met moties compleet en is de lijst met
toezeggingen compleet? Zo niet, kan een compleet exemplaar worden toegezonden?
Is deze lijst met moties en toezeggingen ook beschikbaar via Internet?Het is terecht dat er geconcludeerd is dat de lijst van de moties overgaat
in een lijst met toezeggingen. Dit is niet de bedoeling. Er zijn twee moties
ingediend tijdens de Voorjaarsnota op het gebied van OCenW, te weten 27 101
nr. 85 en 91. De motie 27 101 nr. 91 is helaas niet in het overzicht
opgenomen. Hieronder treft u de motie aan, hiermee is de lijst compleet. De
begroting staat tevens op internet en is te vinden op OCenW-plein. Het is
technisch niet meer mogelijk om de ontbrekende motie in de begroting op te
nemen en via internet ter beschikking te stellen, vandaar dat de ontbrekende
motie met de stand van zaken hieronder is weergegeven.Omschrijving van de motie 27 101 nr. 91:De Kamer, gehoord de beraadslaging, overwegende, dat op veel scholen de
tijdelijke vervanging van personeel nauwelijks te realiseren is; overwegende,
dat de regelgeving van het Vervangingsfonds te rigide is om op andere dan
de reguliere manier vervangend personeel in te zetten (bijvoorbeeld via uitzendbureaus);
van mening, dat het niet of niet op de juiste manier vervangen van docenten
uiteindelijk tot verlies van kwaliteit in het onderwijs leidt; verzoekt de
regering te bevorderen dat de regels van het Vervangingsfonds zodanig verruimd
worden, dat scholen creatiever om kunnen gaan met het vervangen van hun personeel.Vindplaats motie: Financiële verantwoording over het jaar 1999, 27 101,
nr. 91, motie Melkert.Stand van zaken:De minister van OCenW is in overleg getreden met het Bestuur Vervangingsfonds
over de motie Melkert. Afgesproken is dat het Bestuur Vervangingsfonds de
minister schriftelijk op de hoogte zal stellen van haar standpunt in deze.
De reactie van het Vervangingsfonds wordt in oktober verwacht. Aansluitend
zal de minister de Kamer informeren.7De uitgaven per student in het hoger onderwijs dalen
de komende jaren. In het algemeen is dit geen bijzonder verschijnsel daar
de vaste kosten (bijvoorbeeld voor huisvesting) niet altijd toenemen bij meer
deelnemers. Bij meer gebruik voor hoger onderwijs bij gelijke kwaliteit is
een afname van de gemiddelde kosten per student dus te verwachten. In hoeverre
doet zich deze situatie zich in het hoger onderwijs voor?De daling van de gemiddelde reële uitgaven per student in het hoger
onderwijs wordt in de eerste jaren verklaard door de oploop in de taakstellingen
uit de Regeerakkoorden 1994 en 1998. De verdere daling na 2002 wordt verklaard
doordat vanwege onzekerheden in de studentenraming, de verdere uitloop in
het budget in het hoger onderwijs na 2002 is afgevlakt.8Bij de Algemene Beschouwingen is een motie aangenomen
waarin er gevraagd wordt onder meer 25 miljoen extra beschikbaar te stellen
voor het wetenschappelijk onderzoek. Op welke wijze en onder welke
voorwaarden zullen deze middelen worden gealloceerd?Ik zal het bedrag toevoegen aan het budget van NWO en bestemmen voor extra
onderzoek op het brede genomicsterrein, afgestemd op de adviezen die de tijdelijke
adviescommissie kennisinfrastructuur daarover zal geven. NWO beraadt zich
reeds op de mogelijkheden.9Is het mogelijk OC&W-brieven op het internet te
plaatsen?Dat gebeurt nu al regelmatig. Zie bijvoorbeeld het dossier vmbo (internetadres:
http://www.minocw.nl/onderwijs/vo/vmbo/index.htm) of het dossier tweede fase
(internetadres: http://www.minocw.nl/onderwijs/vo/tweedefase/index.htm). Een
uitgangspunt bij de lopende revisie van de internetsite van het ministerie
is het structureel opnemen van de brieven aan de Tweede Kamer. Die worden
bij voorkeur aangeboden in «dossiers»: pagina's van de website
waarop publicaties worden aangeboden die betrekking hebben op een beleidsprioriteit.
Die publicaties zijn persberichten, nota's, brochures, brieven aan de Kamer,
kamervragen en – antwoorden, veel gestelde vragen, artikelen/interviews
et cetera. Vanaf voorjaar 2001 zullen alle brieven van het ministerie aan
de Tweede Kamer via de website van OCenW te raadplegen zijn.10Kan de Kamer een overzichtstabel krijgen van de beleidsinvesteringen
in het onderwijs voortvloeiend uit het Regeerakkoord, suppletore begroting
2000, voorjaarsnota en begroting 2001?Sinds het aantreden van dit kabinet in 1998, is er op een aantal momenten
besloten tot intensiveringen. In onderstaande tabel treft u een overzicht
aan van het regeerakkoord (zichtbaar gemaakt in begroting 1999), de begroting
2000 en de begroting 2001 (inclusief voorjaarsnota en augustusbesluitvorming).Tabel 1. Bedragen x f 1 miljoen  19992000200120022003Regeerakkoord: intensiveringen545,11 158,61 538,02 181,72 257,1Regeerakkoord:
ombuigingen– 133,7– 266,1– 399,2551,3– 551,3Regeerakkoord: totaal411,4892,51 138,81 630,4 1 705,8Toelichting: in tabel
2 en 3 worden de intensiveringen en ombuigingen nader toegelicht. Deze bedragen
zijn ook terug te vinden in de Memorie van toelichting bij de begroting 1999. Begroting 2000: impulsen (incl. meer leerlingen/studenten)15,0191,0264,0 280,0 343,0Begroting 2000: ombuigingen– 23,0– 173,0– 195,0124,0– 84,0 Begroting 2000: totaal– 8,018,069,0 156,0259,0Toelichting: deze bedragen komen dus bovenop de bedragen
uit het regeerakkoord. In tabel 4 en 5 worden de intensiveringen en ombuigingen
uit de begroting 2000 nader toegelicht. Deze bedragen zijn ook terug te vinden
in de memorie van toelichting bij de begroting 2000. Begroting 2001 1 441,31 452,01 428,01 413,0Toelichting: ook hier gaat het om extra geld (bovenop
de begroting 2000 en het regeerakkoord). De intensiveringen uit de voorjaarsnota
en de augustusbesluitvorming zijn in deze reeks verwerkt (bedrag van ruim
f 1,4 miljard in 2000). In tabel 6 volgt een nadere toelichting op de
intensiveringen. De bedragen in dit overzicht komen overeen met de bedragen
uit de memorie van toelichting bij de begroting 2001. De kolom 2000 is extra
toegevoegd om de voorjaarsnota en de augustusbesluitvorming zichtbaar te maken. Totaal extra OCenW-beleidsmiddelen regeerakkoord t/m heden
(x f 1 mln.)      excl. loon-/prijsbijstelling en
excl. ramingsbijstellingen403,42 351,82 659,83 214,43 377,8Toelichting: Bovenstaand totaal geeft de netto beleidsintensiveringen
op de OCenW-begroting aan. Het zijn de totalen uit het regeerakkoord, de begroting
2000 en de begroting 2001 bij elkaar opgeteld.Tabel 2: bedragen x f 1 miljoen Begroting 1999 (regeerakkoord: intensiveringen)19992000200120022003POGroepsgroote100,0330,0580,0720,0  Adm./beheer/bestuur/schoonmaak/leermiddelen20 ,050,0 50,050,050,0  Totaal PO20,0150,0380,0630,0770,0 VOAchterstand onderhoud48,024,0120,0   Vernieuwing30,796,096,096,0 96,0 Adm./beheer/bestuur14,428,828,828,828,8 Totaal VO93,1148,8124,8244,8124,8BVEInventaris38,4  57,6  Vernieuwing30,796,096,096,0 96,0 Totaal BVE69,196,096,0153,6 96,0SFBRelevante uitgaven:      Verblijfsduurakkoord14,020,0 20,0   Tegemoetkoming studiekosten50,0125,0175,0250,0250,0  Afstel prestatienorm
verhoging10,0 28,028,0    Leeftijdsgrens 25 jaar5,05,010,035,0   Aanvullende beurs P.regime40,0100,0 10,010,0   Compensatie verhoging collegegeld2,03,03,06,0 8,0 OV-contract verlengen99,0130,0155,0171,0171,0 OV-studentenkaart in P.beurs– 42,0– 154,0– 109,0194,0– 258,0 Weglek lesgeld
indexatie4,58,813,217,5 17,5 Afstel pro-rato
lesgeld– 29,6– 33,3– 34,936,9– 38,5 Subtotaal83,9124,5331,3281,6243,0 Niet relevante uitgaven:      Afstel prestatienorm verhoging  – 10,028,0– 28,0 Leeftijdsgrens 25 jaar 10,025,020,0 20,0 Aanvullende beurs P.regime – 40,0– 100,010,0– 10,0 Compensatie verhoging collegegeld4,09,015,018,022,0  OV-studentenkaart in P.beurs42,0154,0109,0194,0258,0  Verhogen max. rentedragende lening30,072,072,072,072,0 Subtotaal76,0205,0111,0266,0334,0 Totaal SFB159,9329,5442,3547,6577,0Cultuur15,030,040,060,060,0Leraren78,1161,0161,0209,8209,8ICT-exploitatie40,3144,0192,0240,0240,0Verschilreeks11,7– 6,3– 7,6– 18,759,3 Totaal uitgaven487,21 053,01 428,52 067,12 136,9 Minder ontvangsten pro-rato
lesgeld– 57,9– 105,6109,5– 114,6– 120,2Totaal intensiveringen545,11 158,61 538,02 181,72 257,1Tabel 3: bedragen x f 1 miljoen Begroting 1999 (regeerakkoord: ombuigingen)19992000200120022003Arbeidsproductiviteit– 42,0– 83,6– 125,0165,8– 165,8Taakstelling ministerie:      Volume taakstelling– 4,2– 8,4– 12,5– 16,616,6 Vergroten doelmatigheid
aankoop– 4,6– 9,313,9– 18,5– 18,5 externe advisering– 0,8– 1,7– 2,3– 2,32,3Algemene indexatie collegegeld– 18,7– 37,4– 56,274,9– 74,9Algemene indexatie cursusgeld– 1,2– 2,4– 3,54,7– 4,7Wachtgelden– 15,6– 31,6– 47,3– 63,263,2Budgettering
incidenteel– 33,2– 65,4– 99,0152,8– 152,8Totaal uitgaven– 120,3– 239,8– 359,7– 498,8498,8Meer ontvangsten lesgeld indexatie13,426,339,552,552,5 Totaal ombuigingen– 133,7– 266,1– 399,2– 551,3551,3Tabel 4: bedragen x f 1 miljoen Begroting 2000 (impulsen)19992000200120022003Vernieuwingsimpuls onderzoek    10,0Cultuurbeleid  16,016,016,0Rijkshuisvesting 9,09,09,09,0 Financiële positie HBO-instellingen 10,010,0   Impuls onderwijs20,035,035,035,0 35,0ICT    40,0 Totaal impulsen20,044,060,070,0120,0Leerlingen/studenten– 6,6147,0204,0210,0223,0Totaal impulsen (incl. leerlingen/studenten13,4191,0264,0280,0343,0Tabel 5: bedragen x f 1 miljoen Begroting 2000 (ombuigingen)19992000200120022003Korting Open Universiteit  – 5,0– 10,015,0Beperking projectmiddelen– 15,0– 28,0– 35,038,0– 38,0Ombuiging TNO    – 10,0 Efficiëncykorting onderwijsverzorging/LOB's 10,0– 20,0– 30,0– 35,0Korting
cultuur – 5,0– 5,0– 5,0– 5,0Korting op centraal beheerde middelen  – 25,025,0– 57,0 Wachtgelden overige instellingen WO – 10,010,0– 10,0– 10,0Frictieregeling primair onderwijs – 10,0– 25,025,0– 25,0Kasbeleid – 110,0– 70,019,0111,0Bestuurlijke
krachtenbundeling– 8,0    Totaal ombuigingen– 23,0– 173,0– 195,0– 124,084,0Tabel 6: bedragen x f 1 miljoen Begroting 2001 (beleidsmiddelen)Investeren
in leraren en scholen19992000200120022003Arbeidsmarktknelpunten achterstandscholen 30,030,030,030,0 Kinderopvang 10,010,0  Functiedifferentiatie / werkdruk / kwaliteit
leraren / kinderopvang 100,0160,0170,0180,0Ziekteverzuimbestrijding 50,050,050,0 50,0BTW-compensatie uitzendwerk 20,020,0 20,020,0Schoolspecifieke budgetten – 41,0120,060,0 Vervangingsfonds 50,0   Inverdieneffecten
ziekteverzuim  – 10,020,0– 30,0 Totaal investeren
in leraren en scholen0,0219,0380,0310,0250,0Tabel 7: bedragen x f 1 miljoen Onderwijs/arbeidsmarkt19992000200120022003Deelnamestijging 98,0354,0521,0583,0Bekostiging 2e/3e studies
hoger onderwijs   15,0– 40,0 Impuls beroepsopleiding 100,0100,0   Arbeidsmarktknelpunten
hoger onderwijs/aio's 55,0 55,055,055,0 Secundair beroepsonderwijs 30,030,0 30,030,0 Capaciteit (dier)geneeskunde / tandheelkunde 4,0 14,023,031,0Interne verbouwing / inventaris 100,0    Vormgeving zorg (vmbo) 20,0    Leermiddelen vmbo 5,0    Implementatie vmbo 20,0    Leermiddelen / inventaris 200,0   Innovatieprojecten 100,0   Kunstvakonderwijs  10,010,010,0Totaal onderwijs/arbeidsmarkt 732,0563,0624,0669,0Tabel 8: bedragen x f 1 miljoen Zorg in het onderwijs19992000200120022003Zorgbudget / wachtlijsten speciaal onderwijs / leerling gebonden financiering 50,085,085,0 80,0 Vroeg- en voorschoolse opvang 20,020,020,0 20,0 Risico PO-cluster speciaal onderwijs  10,0 20,020,0Achterstandenbeleid  25,075,075,0 Weer samen naar school 8,0    Onderwijskansen / vroegschoolse opvang 50,0100,0100,0100,0 Totaal zorg in het onderwijs 128,0240,0300,0295,0Tabel 9: bedragen x f 1 miljoen Investeringen ict en wetenschapsbudget19992000200120022003Ict in het onderwijs 20,020,020,020,0Versnelling
regeerakkoord ict 100,050,0  Ict-onderwijs via FES 130,0130,0100,0100,0Kennis, onderzoek en innovatie 52,05,05,0 5,0Kennis, onderzoek en innovatie via FES 8,025,025,025,0 Totaal investeringen
ict en wetenschapsbudget 310,0230,0150,0150,0Tabel 10: bedragen x f 1 miljoen Beleidsimpuls cultuur19992000200120022003Intensivering Cultuurnota 10,025,025,0 25,0Rijksmuseum 0,34,09,014,0 Huisvesting (incl. Koninklijke bibliotheek) 2,0 10,010,010,0Monumentenzorg 40,0  Totaal beleidsimpuls cultuur 52,339,044,049,0Totaal tabellen 6 t/m
10 begroting 2001 1 441,31 452,01 428,01 413,011In het persbericht bij de begroting wordt gesproken
over een structurele investering in «zorg in het onderwijs» van
220 miljoen. Op blz. 4 van de algemene toelichting bij het wetsvoorstel staat
dat er 295 miljoen structureel in «zorg in het onderwijs» geïnvesteerd
wordt en uit tabel 5.4 (blz. 25) valt af te lezen dat hierin 240 miljoen in
2001 wordt geïnvesteerd. Hoeveel wordt er nu daadwerkelijk structureel
in zorg in het onderwijs geïnvesteerd en waaruit is dit bedrag opgebouwd?Zoals uit tabel 5.4, pagina 25 van de begroting, blijkt wordt er structureel
vanaf 2003 een bedrag van f 295 miljoen aan zorg in het onderwijs
besteed. De verdeling van dit bedrag is in de desbetreffende tabel weergegeven.
Deze bedragen zijn eveneens in het persbericht vermeld bij de weergegeven
onderverdeling. Echter bij het bedrag voor de structurele investering (f 220
miljoen) is abusievelijk vermeld de stand voorjaarsnota. Nadien is er bij
augustusbriefbesluitvorming structureel een additioneel bedrag van f 75
miljoen beschikbaar gekomen voor achterstandenbeleid.12Wat wordt bedoeld met: «net als een flexibeler
onderwijs dat delen van zijn programma samen met het bedrijfsleven aanbiedt»?
Zijn er voorbeelden?Zie het antwoord op vraag 13.13Welke onderwijssectoren lenen zich voor het samen met
het bedrijfsleven aanbieden van programma's? Waar wordt precies naar verwezen?
Welke delen van het onderwijsprogramma ziet de minister graag samen met het
bedrijfsleven aangeboden worden? Welke rol is daarbij voor het bedrijfsleven
weggelegd?Voor de welvaartsontwikkeling is het cruciaal dat het onderwijs voortdurend
vernieuwt, in kwaliteit verbetert en doelmatig werkt. De rol van docenten
verandert mee en het onderwijs flexibiliseert. Dit alles gebeurt niet in isolement
van de maatschappij. Door delen van het onderwijs samen met het bedrijfsleven –
waaronder, om misverstanden te voorkomen, ook maatschappelijke organisaties
in bijvoorbeeld de zorg, de cultuursector of politie worden gerekend –
te ontwikkelen wordt de band met de maatschappij gehandhaafd. Er moet gedacht
worden aan uitwisseling van docenten, duaal onderwijs, stages, en allerlei
uitwisselingsprogramma's. In de vorige onderwijsbeleidsbrief Sterke instellingen, verantwoordelijke overheid is in de hoofdstukken
5 (onderwijs in de samenleving, samenleving in het onderwijs), 7 (onderwijs
en arbeidsmarkt) en 9 (op de grenzen van publiek en privaat) op deze onderwerpen
ingegaan. 14Waaruit blijkt dat de behoefte om individuele voorkeuren
en behoeften tot uitdrukking te brengen in het onderwijs en om kritischer
te staan tegenover wat het onderwijsbestel hen te bieden heeft «bij
grote groepen van de bevolking» is «gegroeid»? Waaruit blijkt
dat die behoefte ooit niet heeft bestaan? Zijn wetenschappelijke gegevens
bekend die deze stellingname, empirisch onderbouwen? Waaruit blijkt dat organisatie
en bestuur van het onderwijs hier onvoldoende op zijn ingesteld? Zijn wetenschappelijke
gegevens bekend die deze stellingname empirisch onderbouwen?Scholen voor basis- en voortgezet onderwijs worden geconfronteerd met
een opeenstapeling van eisen, wensen en verwachtingen, niet alleen van de
rijksoverheid, maar ook van maatschappelijke organisaties, van ouders en van
gemeenten. Het gaat om eisen en wensen ten aanzien van de inhoud van het onderwijs,
de pedagogisch-didactische aanpak, de onderwijsresultaten van zowel de leerlingen
als de school, samenwerking met voorschoolse en buitenschoolse voorzieningen
en de positie van ouders. De claims komen voort uit uiteenlopende overwegingen,
bijvoorbeeld maatschappelijke (achterstanden, werkende ouders), economische
(kostenbeheersing, doelmatigheid), ideologische (gelijke kansen, een gemeenschappelijk
onderwijsaanbod) en bestuurlijke (autonomie, verantwoording en meer invloed
van ouders) en staan nogal eens op gespannen voet met elkaar.Empirisch onderzoek van met name het Sociaal Cultureel Planbureau geeft
hier ampel blijk van. Een recente studie Scholen onder druk: Sociale en Culturele
Studies nr. 28 uit 1999 is hier een voorbeeld van.15Waar legt u de grens tussen individuele voorkeuren
en behoeften van ouders voor het onderwijs aan hun kinderen die van invloed
mogen zijn op het onderwijs, en de verantwoordelijkheid van de overheid voor
kwalitatief deugdelijk onderwijs?De grens tussen de voorkeuren van ouders en de verantwoordelijkheid van
de overheid voor de kwaliteit van het onderwijs komt tot uiting in de voorschriften
die de wetgever stelt en het toezicht op de naleving ervan. Dat is geen statisch
geheel, want onder invloed van maatschappelijke ontwikkelingen beweegt die
grens.16Kunt u de omslag die volgens U nodig is voor OC&W
omschrijven?De netto collectieve uitgaven kennen in deze kabinetsperiode een gemiddelde
reële groei van 1,75% per jaar. Uit tabel 3.2.1 op bladzijde 55 van de
Miljoenennota blijkt dat de gemiddelde jaarlijkse groei voor het beleidscluster
onderwijs 3,25% bedraagt. Dit alles in prijzen van 1998, dus gecorrigeerd
voor inflatie. Regeerakkoord, Voorjaarsnota 2000 en deze begroting markeren
aldus de omslag voor onderwijs, cultuur en wetenschappen die voor de groei
naar de kennissamenleving en de digitalisering van Nederland nodig is.17Is de belangrijkste taak van onderwijs het zich richten
op de mondiale kenniseconomie? Welke taak heeft het onderwijs volgens u op
het culturele en maatschappelijke terrein?Het gebruik van het begrip mondiale kenniseconomie kan het misverstand
oproepen, dat onderwijs vooral gericht moet zijn op economische doelen. Wanneer
het economische in verband wordt gebracht met alles wat schaars is, gegeven
de oneindige menselijke behoeften, kan ook ecologische duurzaamheid
en zelfs (het relatieve gebrek aan) geluk tot een economisch probleem worden
verklaard. Gebruikelijk is dat niet. Daarom is het wellicht duidelijker wanneer
over mondiale kennissamenleving wordt gesproken. Dat deze invalshoek door
ons wordt gekozen blijkt uit de rest van de Memorie van Toelichting waar menselijk
kapitaal, naast sociaal kapitaal en cultuur (pagina's 9 en 10) wordt gezet.18Wanneer verschijnt de onderwijsbeleidsbrief?De onderwijsbeleidsbrief verschijnt in de eerste week van november.19Waarom kiest u ervoor de collectieve onderwijsuitgaven
achter te laten blijven bij het OESO-gemiddelde? Hoeveel zou er in Nederland
moeten worden geïnvesteerd om op dit gemiddelde uit te komen? Hoeveel
hoger komt het cijfer te liggen als de impuls van 1,4 miljard wel wordt meegeteld?
Is het waar dat de OESO-bedragen alleen iets zeggen over de investeringen
die met publieke middelen worden gedaan?Er is geen sprake van een keuze voor een koppeling van de onderwijsuitgaven
aan de ontwikkeling van de onderwijsuitgaven in de OESO-lidstaten. Wel werden
tijdens de Kennistop in Lissabon de deelnemende landen opgeroepen om jaarlijks
substantiële groei van investeringen in menselijke bronnen per hoofd
van de bevolking te verwezenlijken.Internationaal vergelijkbare gegevens over onderwijsuitgaven zijn beschikbaar
voor 1997 als meest recente jaar. De OESO-publicatie Education at a Glance
toont verschillende definities van onderwijsuitgaven. De meest gangbare definitie
is de som van publieke en private onderwijsuitgaven aan onderwijsinstellingen
(als percentage van het Bruto Binnenlands Product).De som van publieke en private onderwijsuitgaven aan onderwijsinstellingen
in Nederland in 1997 bedroeg 4,7% van het BBP, tegen een OESO gemiddelde van
6,1%. Het verschil bedroeg in 1997 dus ongeveer f 10 miljard.Sinds 1997 is substantieel geïnvesteerd in het Nederlandse onderwijs.
Bovenop de impuls van f 2 miljard uit het regeerakkoord leidt de hoge
prioriteit die aan onderwijs, cultuur en wetenschappen wordt toegekend voor
de OCenW begroting tot nieuwe beleidsmatige uitgaven van f 1,4 miljard.
Met deze uitgaven bedraagt in 2001 de som van publieke en private onderwijsuitgaven
aan onderwijsinstellingen in Nederland 4,5% van het BBP (zie Kerncijfers 2001,
blz. 123). De onderwijsuitgaven stijgen in absolute zin dus substantieel,
maar deze toename houdt geen gelijke tred met de groei van de welvaart (het
onderwijsaandeel in het BBP daalt).20Met betrekking tot private financiering in het onderwijs
wordt gemeld dat het kabinet «verre van afwijzend» staat tegenover
de belangstelling om met privaat geld te investeren in onderwijs. Wat houdt
precies de term «verre van afwijzend» in? Staat u overal private
financiering in het onderwijs toe?Met «verre van afwijzend» wordt bedoeld dat het kabinet het
een goede zaak vindt dat burgers het belang inzien van investeren in onderwijs
en scholing. Het kabinet wil – en kan – ook niet tornen aan de
vrijheid van burgers en bedrijven om uit eigen middelen te investeren in hun
eigen kennis en vaardigheden, die van hun kinderen, hun werknemers, in hun
sociale omgeving (dit laatste bijvoorbeeld in de vorm sponsoring door bedrijven).
Het gaat daarbij niet alleen – en eigenlijk misschien niet eens in de
eerste plaats – om de financiële middelen die extra naar het onderwijs vloeien, maar ook om de versterking van de maatschappelijke betrokkenheid
bij wat er in het onderwijs gebeurt. Omgekeerd is private financiering een
mogelijkheid om de oriëntatie van onderwijsinstellingen – van primair
tot hoger onderwijs – op hun omgeving te versterken. In dat opzicht
is private financiering toegestaan. Dat wil echter niet zeggen dat er geen
grenzen zijn.Private financiering mag niet leiden tot verminderde toegankelijkheid
tot het onderwijs voor mensen met minder draagkracht of met minder bereidheid
om met private middelen mee te betalen aan onderwijs dat voor iedereen beschikbaar
en toegankelijk moet zijn. Derhalve is in de Memorie van Toelichting het uitgangspunt
geformuleerd dat voor iedereen gegarandeerd moet zijn om met publieke financiering
kwalitatief hoogwaardige opleidingen te kunnen volgen tot en met een volwaardige
opleiding in het hoger onderwijs.Ongewenst is dat private financiering – bijvoorbeeld sponsoring –
leidt tot een maatschappelijk onaanvaardbare beïnvloeding van leerlingen
of scholen tot keuzen worden gedwongen die strijdig zijn met vrije meningsvorming,
vrije bedrijfsvoering of anderszins het algemeen belang schaden.Daar waar het de ouderbijdrage betreft zijn het natuurlijk altijd vrijwillige
ouderbijdragen. Daarnaast hebben de ouders instemmingsrecht ten aanzien van
private financiering van scholen en moet verantwoording worden afgelegd ten
aanzien van de aanwending.21Welke overlegsessies blijken zoal belemmerend te werken
bij het streven om onderwijs bij de tijd te houden?De belemmerende werking houdt niet zo zeer verband met het functioneren
van een of meer individuele overlegtafels, maar met het functioneren van de
overlegstructuur als geheel binnen het primair en voortgezet onderwijs. Deze
structuur wordt gekenmerkt door een groot aantal nevengeschikte overlegtafels
die zich met verschillende aspecten van het onderwijsbeleid bezighouden. Dit
leidt er nogal eens toe dat – overigens met de beste bedoelingen en
tegen de achtergrond naar het streven naar consensus met alle betrokken actoren –
veel zaken tot in detail worden afgesproken en geregeld. Hiermee wordt de
ruimte voor de scholen om zelf keuzes te maken, en daarbij ook te streven
naar de benodigde variëteit, ingeperkt.22Hoezo leidt het in allerlei vormen van overleg aan
de orde stellen van verschillende onderwerpen tot verbrokkeling in plaats
van integraliteit? Door in verschillende overleggen daar over te spreken wordt
verkokering en hokjesgeest-denken toch juist tegengegaan?Zie het antwoord op vraag 21.23Iedereen moet de mogelijkheid hebben met publieke financiering
hoogwaardige opleidingen te volgen tot en met het hoger onderwijs. Hoe verhoudt
deze zinsnede zich tot de toezegging aan de CDA-fractie in onder andere het
HOOP-debat dat de overheid het initieel onderwijsproces, dus tot en met een
afgeronde HBO en WO opleiding, 100% blijft bekostigen?De overheid blijft verantwoordelijk voor de bekostiging van initiële
opleidingen in het hoger onderwijs. Dat neemt niet weg dat eigen bijdragen
van studenten en eventuele andere eigen inkomsten van instellingen evenzeer
relevante financieringsbronnen vormen voor het hoger onderwijs. 24Welke vragen, dilemma's en ongewenste sociale effecten
onderkent u bij het grensvlak tussen publieke en private financiering van
onderwijs?De voornaamste zijn al aangegeven in het antwoord op vraag 20. Daarnaast
komt het regelmatig voor dat er verschillende gezichtspunten mogelijk zijn
over de vraag of de overheid nu wel of niet verantwoordelijk is voor de financiering
van een bepaalde opleiding. Het komt dan voor dat er een bepaald aanbod door
de overheid wordt gefinancierd, terwijl een vergelijkbaar aanbod op historisch
goed te begrijpen gronden of nieuwe maatschappelijke ontwikkelingen niet door
de overheid wordt gefinancierd, eveneens op begrijpelijke gronden. Dit leidt
dan terecht tot een maatschappelijke en politieke discussie, waarin een nieuw
evenwicht wordt gezocht. Een actueel voorbeeld daarvan is de discussie over
de financiering van de masters-opleidingen.25Op welke wijze kan een kwalitatief goed initieel onderwijs
voorkomen dat, bij de verruiming van mogelijkheden, naast het bestaande onderwijs
voor een beperkte groep een alternatief aanbod van hoge kwaliteit gaat ontstaan?Als de kwaliteit van het bestaande initieel onderwijs hoog is, dan zullen
ouders en deelnemers tevreden zijn. Als ouders en deelnemers tevreden zijn
zullen ze niet geneigd zijn om uit eigen middelen hoge meerkosten te gaan
maken voor een alternatief aanbod dat niet veel beter is dan het bestaande
aanbod.26«Met name in het postinitiële onderwijs
zijn eigen bijdragen van het individu, al dan niet gecombineerd met steun
van de werkgever, van belang. In een dergelijke situatie is het denkbaar dat
vouchers op termijn een nuttig aanvullend instrument zijn om de vraagzijde
te versterken». Kan deze passage nader worden toegelicht?Bijvoorbeeld in het kader van «leven lang leren» is het voorstelbaar
dat een voucher als katalysator werkt voor het tot stand komen van nieuwe
financiële arrangementen. Het is dan een prikkel voor het individu om
diverse financiële bronnen aan te boren en te combineren ten behoeve
van zijn verdere ontwikkeling. Dit past bij een situatie waarin de initiële
opleiding is afgerond en meerdere partijen verantwoordelijkheid dragen voor
aanvullende scholing.27Ten aanzien van de vouchers wordt gesteld dat het denkbaar
is dat deze in het postinitiële onderwijs een nuttig aanvullend instrument
zijn om de vraagzijde te versterken. Ziet de u dus ondanks het recent van
start gegane voucherexperiment in het duaal onderwijs van het MKB en de HBO-raad
geen rol voor vouchers in het initiële onderwijs?Dit experiment moet uitwijzen welke eisen vraaggestuurd onderwijs aan
instellingen én studenten stelt. Het gaat om een ingrijpende wijziging
in zowel de bekostiging als de organisatie van het onderwijs. Vooralsnog wil
ik eerst de resultaten van het experiment afwachten en daarna bezien of en
zo ja, onder welke condities, vouchers kunnen worden uitgevoerd.28Kunt u in een overzicht aangeven hoe het groeiend belang
van private financiering zich de afgelopen jaren heeft ontwikkeld voor zowel
het funderend onderwijs als het niet-leerplichtige onderwijs. En kunt u dit
afzetten tegenover de bekostiging van het onderwijs in diezelfde jaren? In onderstaand overzicht worden de lesgelden in het voorgezet onderwijs
en het beroepsonderwijs en volwasseneneducatie, de cursusgelden in het beroepsonderwijs
en volwasseneneducatie voor wat betreft het middelbaar beroepsonderwijs en
de collegegelden in het hoger beroepsonderwijs en het wetenschappelijk onderwijs
die door de leerlingen zelf betaald worden over een aantal jaren afgezet tegen
de totale bekostiging van de beleidsterreinen in dezelfde jaren. Onderstaande
cijfers hebben enkel betrekking op het niet-leerplichtige onderwijs (leerlingen
boven de 16 jaar). Voor het onderwijs dat wel leerplichtig is, bijvoorbeeld
het primair onderwijs en een gedeelte van het voorgezet onderwijs, bestaat
geen verplichte ouderbijdrage.Op de ontvangen lesgelden voor het voorgezet onderwijs en het beroepsonderwijs
en de volwasseneneducatie zijn de betaalde tegemoetkoming voor lesgelden (WTS)
in mindering gebracht. De jaarlijkse bedragen van de totale bekostiging zijn
voor dit onderdeel in het onderstaande overzicht niet opgenomen omdat de ontwikkeling
van het lesgeld in de jaren 1997 t/m 2000 is gekoppeld aan circa 20% van de
materiële uitgaven. De hoogte van het lesgeld is dus gekoppeld aan de
bekostiging.Bedragen x f 1 miljoen  199819992000Lesgeld vo en
bve466,3586,8620,2Bekostiging       Cursusgeld bve/mbo90,980,997,7Bekostiging3 128,13 272,33 537,5     Collegegeld
hbo en wo1 110,71 190,21254,1Bekostiging7 604,98 048,18 484,229Op blz. 5 wordt gesproken over de modernisering van
de beleidsvorming voor het primair en voortgezet onderwijs en de gesprekken
en afspraken die in verband met de onderwijsorganisaties zullen worden gevoerd.
Wat zal precies de inhoud zijn van deze gesprekken en afspraken?In de binnenkort uit te brengen onderwijsbeleidsbrief wordt nader aangegeven
waar het kabinet aan denkt bij de modernisering van de beleidsvorming. Het
gaat dan om een manier van beleid maken waarbij het perspectief van de school,
als sterke instelling, centraal komt te staan. Dit heeft ook gevolgen voor
de wijze waarop het landelijk onderwijsoverleg wordt ingericht. De hoofdlijnen
van een herziening van de huidige overlegstructuur komen ook aan de orde in
de beleidsbrief. Op basis van dit alles willen wij in open en constructief
overleg met de onderwijsorganisaties tot gerichte afspraken komen.30Hoe verklaart u dat er zowel bij bedrijven als bij
ouders een toenemende belangstelling bestaat om met privaat geld te investeren
in het onderwijs, gegeven het uitgangspunt dat er voor iedereen mogelijkheden
moeten bestaan om met publieke financiering kwalitatief hoogwaardige opleidingen
te volgen tot en met een volwaardige opleiding in het hoger onderwijs?Een combinatie van de volgende factoren ligt hieraan ten grondslag:• kennis en vaardigheden worden steeds belangrijker;• burgers en bedrijven zien het belang van investeringen hierin;• voor veel bedrijven geldt daarnaast dat zij belang hechten aan
een goed sociaal en economisch klimaat voor hun bedrijf en op grond
daarvan bereid zijn hierin mee te investeren, bijvoorbeeld in de vorm van
sponsoring, medefinanciering van opleidingen, etc.• burgers en bedrijven beschikken over voldoende eigen middelen;• als ze uit eigen middelen (mee-)betalen kunnen ze ook inbreng vragen
in wat geboden wordt in aanvulling op het kwalitatief hoogwaardige aanbod
dat uit de publieke kas wordt gefinancierd.31Op welke wijze komen tevens autochtone analfabeten
in beeld bij het beleid dat zich nu richt op degenen die echt niet mee kunnen
komen en de achterstand van nieuwkomers?Er is voor gekozen de inzet van de educatiemiddelen te decentraliseren
naar de gemeenten vanuit de gedachte dat de gemeenten beter kunnen overzien
wat er nodig is aan educatie-aanbod.De middelen die jaarlijks voor educatie aan de gemeenten beschikbaar worden
gesteld, zijn vanzelfsprekend ook bedoeld voor (taal)onderwijs aan autochtone
analfabeten. Het is echter aan de gemeenten om te bepalen welk deel hiervan
zij voor deze doelgroep inzetten.32Het is gewenst dat er ruimte komt voor meer differentiatie
en keuzemogelijkheid in het onderwijs opdat solidariteit van de meerderheid
met de minderheid niet onder druk komt te staan. Kan deze stelling nader verduidelijkt
worden? Wat betekent deze stelling bijvoorbeeld concreet voor het beleid m.b.t.
de basisvorming?De stelling wordt in de erop volgende zinnen al verduidelijkt, waar gewezen
wordt op de ongewenste situatie dat er naast het bestaande onderwijs voor
een beperkte groep een alternatief aanbod van hoge kwaliteit ontstaat. Een
alternatief onderwijsaanbod dat geheel door particuliere middelen in stand
wordt gehouden roept bij de betreffende financiers de vraag op waarom ook
nog voor het publieke aanbod via belasting betaald zou moeten worden. Het
draagvlak voor publieke financiering kalft af wanneer op grote schaal dergelijke
initiatieven ontstaan. Daarom is het nodig dat het de kwaliteit van het publieke
aanbod van hoge kwaliteit blijft. Maar ook moet rekening worden gehouden met
behoeften van ouders en leerlingen aan diversiteit en keuzemogelijkheid.Het beleid met betrekking tot de basisvorming is hiervan een goed voorbeeld.
Er komt meer ruimte voor kwaliteit en maatwerk in de basisvorming. Het vernieuwde
programma moet alle leerlingen vanaf 2004 een breed aanbod bieden en
scholen meer ruimte geven om recht te doen aan verschillen tussen leerlingen.
Op korte termijn hoeven scholen niet alle kerndoelen aan te bieden. Er komt
meer vrijheid om groepen vrij te stellen voor bepaalde (delen van) vakken.
De mogelijkheden om met minder verschillende docenten per klas te werken worden
verruimd.33Wat bedoelt u precies met de begrippen kwantitatief
en kwalitatief individualisme?De begrippen zijn ontleend aan het opstel dat Paul Schnabel, directeur
van het Sociaal en Cultureel Planbureau, schreef voor de bundel Trends, dilemma's
en beleid; essays over ontwikkelingen op langere termijn van het CPB en SCP.
De relatie tussen individu en staat wordt gekenmerkt door kwantitatief individualisme.
De relatie tussen individu en maatschappij door een kwalitatief individualisme.
Het verschil tussen beide wordt uit onderstaande vergelijking duidelijk. Kwantitatief
individualismeKwalitatief individualisme•
Gelijkheid van alle mensen • Verbonden met staat en wetgeving •
Legalistisch en rationeel georiënteerd • Nadruk op mens als teleenheid,
hetzelfde als ieder ander • Atomistische en ahistorische oriëntatie. •
Accent op gelijke rechten en plichten. Voorkeur voor gelijke kansen •
Zonder aanzien des persoons• Vrijheid van
ieder mens • Verbonden met samenleving en maatschappij • Moreel
en emotioneel georiënteerd • Nadruk op mens als leefeenheid, eigen
bijzonderheid • Sociale en historische (culturele) oriëntatie •
Accent op bijzondere, persoonlijke kwaliteiten. • Voorkeur voor eigen
mogelijkheden en keuzes • Uitgaand van de persoon.Beide vormen van individualisme staan niet tegenover elkaar maar hun onderlinge
relatie is wel gespannen. Historisch gezien gaat het kwantitatief individualisme
aan het kwalitatieve individualisme vooraf. Zie hoofdstuk 6 van het essay Een sociale en culturele verkenning voor de lange termijn.34In hoeverre veronderstelt kwalitatief goed onderwijs
gemeenschappelijke vorming en hoe verhoudt zich dit tot de trend van kwalitatief
individualisme?In het kwantitatief individualisme, met gelijkheid als belangrijkste principe,
krijgt de verbondenheid tussen mensen op het niveau van de staat vorm als
solidariteit op fiscale grondslag. Met als uitgangspunt het principe van de
verdelende rechtvaardigheid worden middelen bijeen gebracht en verdeeld zonder
aanzien des persoons. Alles op grond van redelijk objectieve maatstaven met
betrekking tot inkomen.In het kwalitatieve individualisme, met vrijheid als belangrijkste principe,
krijgt de verbondenheid tussen mensen op het niveau van de samenleving vorm
op affectieve en morele grondslag. De relaties tussen mensen zijn gebaseerd
geraakt op wederzijdse genegenheid, gemeenschappelijke belangstelling en onderlinge
afspraken.De trend naar kwalitatief individualisme stelt in feite hogere eisen aan
gemeenschappelijke vorming. In de woorden van Schnabel: «Het vrijheidsprincipe
vraagt in toenemende mate om beheersing van gedrag en een hoge graad van civilisatie
in de onderlinge omgang.»35Welk peil zou u willen bereiken als het gaat om het
investeringsniveau?Investeren in de kennisinfrastructuur staat in de begroting centraal.
Een algemeen gewenst peil in kwantitatieve zin is niet aan te geven; zie het
antwoord op vraag 19. In kwalitatieve zin is het gewenste peil, welke de pijlers
onder de kenniseconomie in een zodanige staat brengt en houdt, dat de ambities
zoals afgesproken op de kennistop in Lissabon en uitgewerkt in de reactie
van de regering daarop, gerealiseerd worden. In een nog uit te werken investeringsplan
voor de middellange termijn zal hieraan nadere uitwerking worden gegeven.
Dit plan kan medio volgend jaar tegemoet worden gezien.36«Iedereen die kan en wil werken dient geen belemmeringen
te ondervinden; de arbeidsparticipatie kan nog sterk omhoog.» Kunt u
hierbij de relatie met een leven lang leren aangeven?De nota In goede banen van maart 2000 geeft
een helder overzicht van de aanpak van de knelpunten op de arbeidsmarkt. Knelpunten
aan de vraagzijde van de arbeidsmarkt manifesteren zich nadrukkelijker.
Ondanks de afgenomen werkloosheid en toegenomen arbeidsparticipatie staan
er nog steeds mensen langs de kant en stromen nog steeds werkenden door allerlei
oorzaken voortijdig uit het arbeidsproces. De arbeidsmarkt heeft een dubbel
gezicht gekregen: toenemende knelpunten aan de vraagzijde, maar ook niet of
onvoldoende benut arbeidspotentieel en voortijdige uitstroom aan de aanbodzijde.Betere benutting en verhoging van kwalificaties door intensieve scholingsinspanningen
is essentieel. Zowel voor werkenden als voor werklozen en werkzoekenden die
de stap naar de arbeidsmarkt (weer) moeten nemen. Het tekort aan personeel
op met name de hogere functieniveaus geeft volop kansen voor zittende werknemers.
Het verwerven van hogere of andere kwalificaties door om- en met name bijscholing,
erkenning van elders verworven competenties en meer mobiliteit zijn geëigende
wegen om deze kansen te benutten. Een leven lang leren wordt nog door te weinig
werknemers in de praktijk toegepast. Ook werkzoekenden die nu nog dikwijls
de kwalificaties missen om tot de arbeidsmarkt toe te treden moeten worden
ondersteund bij het verkrijgen van die kwalificaties en gestimuleerd om van
de geboden mogelijkheden gebruik te maken.37Wat zijn volgens u de basiskennis en basisvaardigheden
die aangeleerd moeten worden? Kunt u deze omschrijven?Kerndoelen en examenvereisten zijn en detail in wettelijke en andere regelingen
beschreven. Ik volsta met een verwijzing daarnaar.38Wat voor soort maatregelen kunnen genomen worden wanneer
«voor een beperkte groep een alternatief aanbod van hoge kwaliteit gaat
ontstaan», aangezien dit als «ongewenst» wordt beschouwd?Voor de algemene context wordt verwezen naar het antwoord op de vragen
32, 33 en 34. Voor alle duidelijkheid: het «ongewenste» slaat
niet op de hoge kwaliteit van het alternatieve aanbod, maar op de situatie
dat dit aanbod slechts toegankelijk is voor beperkte, vooral koopkrachtige,
bevolkingsgroepen. Het beste soort maatregel dat hiervoor kan worden ingezet
is een hoog kwaliteitsniveau van het reguliere aanbod.39«Onderwijsinstellingen zullen zich moeten bewijzen
in een competitieve omgeving. Zij moeten met binnen- en buitenlandse concurrenten
in de slag om personeel en studenten. De overheid zal hen daartoe in staat
moeten stellen door klassenverkleining etc. Als dat gebeurt kan het funderend
onderwijs de basis blijven vormen voor het vermogen om een leven lang verder
te leren en «emplooibaar» te zijn». Wordt hiermee bedoeld
dat het funderend onderwijs (dat hiertoe in staat wordt gesteld door klassenverkleining)
in een competitieve concurrentieslag met binnen- en buitenlandse concurrenten
verwikkeld is? Of wordt hiermee bedoeld dat klassenverkleining een instrument
wordt van de overheid om onderwijsinstellingen in het algemeen bij te staan
in de slag om personeel en studenten?De volledige tekst, waaruit het citaat uit de vraag afkomstig is, gaat
in het op «dubbele probleem» waarmee de onderwijssector kampt:
er zijn personeelstekorten in die sector, terwijl juist nu de vraag op de
arbeidsmarkt stijgt. Wanneer de sector als geheel (de keten van primair tot
en met wetenschappelijk onderwijs en onderzoek) wordt bezien is er inderdaad
een lastige concurrentiepositie met andere sectoren – vooral binnenlandse,
maar wat betreft onderzoekers en wetenschappelijk personeel zeker
ook buitenlandse. Het grootste deel van het personeel in de sector heeft een
hogere opleiding nodig, en juist daarvoor is het tekort groeiend. Studenten
kunnen steeds meer kiezen voor virtueel onderwijs van buitenlandse en binnenlandse
aanbieders.Wanneer het funderend onderwijs wordt verwaarloosd stokt op den duur ook
de toestroom naar het beroepsonderwijs en het hoger onderwijs, of dreigt er
een kwaliteitsverlies. Ook voor het funderend onderwijs is er dus een verantwoordelijkheid
van de overheid om te investeren in (om het citaat volledig te maken): «klassenverkleining,
personeel, werkorganisatie, ict, gebouwen en materiële voorzieningen».40«Als dat gebeurt kan het funderend onderwijs
de basis blijven vormen voor het vermogen om een leven lang verder te leren
en emplooibaar te zijn.» Spreekt hieruit twijfel uit of die doelen wel
bereikbaar wel?Door de uitgaven voor onderwijs, cultuur en onderzoek te beschouwen als
investeringsuitgaven die in de, al of niet nabije, toekomst opbrengsten genereren
in de vorm van duurzame economische groei, sociale cohesie en een aantrekkelijk
leefklimaat zullen de genoemde doelen bereikt worden. De belangrijkste invalshoek
is dan niet of onderwijsuitgaven delen in de welvaartsgroei, maar hoe die
uitgaven bijdragen aan het tot stand brengen van die welvaart. Twijfel kan
er alleen zijn ten aanzien van de mate waarin en het tempo waarmee dat wordt
gerealiseerd, omdat hierbij geen sprake is van mathematische verbanden.41Kunt u een definitie geven van het woord «emplooibaarheid»?Bij gelegenheid van het uitbrengen van het vorige middellange termijn
advies van de SER over het sociaal economisch beleid (1998–2002) heeft
de toenmalige voorzitter van de SER gepoogd het woord «emplooibaarheid»
gemeengoed te laten worden. Hoofdstuk 4 van dat advies is dan ook getiteld:
«Arbeidsparticipatie en emplooibaarheid». Tegen de achtergrond
van de toegenomen dynamiek op de arbeidsmarkt impliceert een vergroting van
de interne mobiliteit en optimalisering van de externe mobiliteit het investeren
in het vermogen van werknemers om functies uit te oefenen respectievelijk
te verwerven, binnen de arbeidsorganisatie en daarbuiten. Dit vermogen om
werkzekerheid te creëren wordt vaak aangeduid als employability. In het genoemde advies is dit woord (letterlijk: bruikbaarheid;
inzetbaarheid) vertaald als emplooibaarheid vanwege de connotatie met «plooibaar»
zijn.42«Behalve cognitieve zijn steeds meer non-cognitieve
vaardigheden vereist, met name creativiteit en sociabiliteit». Wat wordt
er zoal ondernomen om dergelijke vaardigheden bij kinderen (maar ook bij de
beroepsbevolking) te ontwikkelen?Onderwijsprogramma's bestaan nooit alleen uit «weet» vakken.
Er wordt van basisonderwijs tot en met wetenschappelijk onderwijs voorzien
in brede opleidingen waarin aan creatieve en sociale kennis en vaardigheden
aandacht wordt besteed. Doordat, mede onder invloed van de informatie- en
communicatietechnologie, de werkgelegenheid in de dienstensector toegenomen
is (inmiddels werkt meer dan 70% van de beroepsbevolking in de dienstensector)
worden dit type vaardigheid belangrijker dan in het verleden. Het onderwijs
en de cursusmarkt spelen in op deze veranderende vraag. Dat kan variëren
van een sollicitatiesimulatie met medewerking van professionele acteurs tot
en met een training «omgaan met lastige klanten» voor callcenter
medewerkers. De onderwijsvernieuwingen van de laatste jaren,
van basisonderwijs, via basisvorming, tot en met de tweede fase voortgezet
onderwijs zijn mede ingegeven door deze veranderende behoeften in de samenleving.43Het ministerie van EZ heeft de nota «De kenniseconomie
in zicht» gepubliceerd, waarin voorstellen worden gedaan voor ruim 2,5
miljard aan extra uitgaven, passend binnen de prioriteiten van de «Lissabon»-agenda.
Wat is precies de verdeling van de uitgave van deze middelen over de deelnemende
departementen? Waar is dit terug te vinden in de Begroting OC&W?Het totale financiële kader passend binnen de prioriteiten van de
«Lissabon»-agenda bedraagt in totaal f 2,56 miljard. Het
OCenW aandeel in dit totale bedrag is f 1,3 miljard. Deze middelen zijn
verdeeld over de volgende clusters:Bedragen x f 1 miljoen  Investeren in personeel en
scholen334 Onderwijs
en arbeidsmarkt578 Zorg in het onderwijs145Investeringen in ict en wetenschapsbudget225 Beleidsimpuls cultuur10 Overige bijstellingen30Totaal1 322Bovengenoemde clusters en bedragen maken onderdeel uit van tabel 5.1 bladzijde
22 uit de begroting 2001.44Welke instellingen zijn nog meer aangewezen om non-cognitieve
vaardigheden aan te leren, met name creativiteit en sociabiliteit? Hoe zal
dit concreet een plaats krijgen in het onderwijsbeleid?Zie het antwoord op vraag 42. Het gaat niet om institutionele oplossingen,
maar om inhoudelijke flexibiliteit van onderwijsprogramma's.45U definieert het menselijk kapitaal als productiefactor
en als strategische factor bij de verwerving en verspreiding van kennis. Ziet
u ook nog een niet-extern en/of marktgerichte rol voor het menselijk kapitaal,
bijvoorbeeld als bron van eigen ontplooiing en daarmee bijdrage aan de persoonlijke
ontwikkeling?Toen in de jaren zestig het begrip menselijk kapitaal in zwang kwam, was
er sprake van een vrij enge definitie met een toespitsing op directe economische
opbrengsten. Dit weerspiegelt zich nog in de definitie die de OESO hanteert
(zie ook bladzijde 10 van de Memorie van Toelichting): «kennis, vaardigheden,
competenties en andere in individuen belichaamde eigenschappen die van belang
zijn voor economische activiteiten». Nu kunnen «economische»
activiteiten smal, maar ook zeer breed worden geïnterpreteerd; zie ook
het antwoord op vraag 17. De laatste jaren is het inzicht gegroeid dat groei
ook samenhangt met factoren als politieke stabiliteit, maatschappelijke ongelijkheid
en vertrouwen – in elkaar, maar ook in het rechtssysteem. Dit betekent,
dat het niet alleen belangrijk is wat mensen met hun opleiding verdienen (een
hogere opleiding gaat gepaard met een hoger inkomen), maar dat er daarenboven
maatschappelijke («marktexterne») opbrengsten ontstaan die voor
de welvaart en het welzijn essentieel zijn. Dit is uitgewerkt in de paragrafen
over sociaal kapitaal en cultuur in de memorie van toelichting
bij deze begroting. Persoonlijke ontplooiing hoort hier natuurlijk bij. Het
is de essentie van funderend onderwijs, want zonder persoonlijke ontplooiing
is het niet mogelijk maatschappelijk te functioneren, noch zich op de arbeidsmarkt
te handhaven. Dit stopt ook niet, zodra het onderwijs wordt verlaten, want
ook in het werkzame leven (al of niet in betaalde banen) wil men zich persoonlijk
blijven ontplooien. Werk wordt steeds minder als een noodzakelijk kwaad gezien
en steeds meer als een bezigheid waaraan intrinsieke waarde ontleend kan worden.46Op welke wijze kunnen elders verworven competenties
erkenning krijgen bij het behalen van een startkwalificatie? Op welke competenties
wordt concreet gedoeld? Hoe zal dit concreet worden verwerkt in het onderwijsbeleid?Een grote groep mensen in Nederland heeft nog geen startkwalificatie,
wat wil zeggen een diploma op niveau 2 van de kwalificatiestructuur beroepsonderwijs,
of een havo/vwo diploma. Dit wil niet zeggen dat deze groep niet op school
een bepaald niveau van vaardigheden/competenties heeft behaald.Waar het nu om gaat is inzicht te krijgen in die competenties die buiten
de school zijn verworven. Wanneer dit inzicht er is, kan veel gerichter worden
bijgeschoold. Dan zijn er immers vrijstellingen mogelijk voor onderdelen van
opleidingen op basis van elders verworven competenties (evc). Is dit inzicht
er niet, dan bestaat de kans dat er inefficiënties in de scholing, met
verhoogd risico op uitval optreden. Vandaar dat elders verworven competenties,
en vooral het assessment van elders verworven competenties, cruciaal is bij
het scholen van deze groep.Voor de manier waarop evc concreet in het onderwijsbeleid wordt verwerkt,
verwijs ik naar de antwoorden op de vragen 243 en 246.47Op welke punten is het Nederlandse klimaat voor menselijk
kapitaal nu nog onvoldoende aantrekkelijk?Alhoewel de Economist Intelligence Unit Nederland
op de hoogste plaats zet als land waar het beste zaken kunnen worden gedaan
is het goed alert te blijven op elementen die deze positie aantasten. De concurrentietoets
die het ministerie van Economische Zaken periodiek uit laat voeren noemt een
aantal onderwerpen waarop Nederland moet letten: het arbeidspotentieel wordt
onvoldoende benut. Ouderen, allochtonen, vrouwen en laagopgeleiden staan nog
teveel buiten het arbeidsproces. De welvaartsmogelijkheden worden onvolledig
benut, terwijl de vergrijzing vraagt om een breder maatschappelijk draagvlak.
Onder «prioriteiten in het beleid», hoofdstuk 3 van de Memorie
van Toelichting worden bedoelde punten vanuit OCenW aan de orde gesteld.48Met betrekking tot «een leven lang leren»
en de herijking van de bestaande verantwoordelijkheidsverdeling zult u een
aanzet geven. Wanneer zal dit gebeuren?In de komende maanden zal het kabinet een aanzet geven voor een herijking
van de verantwoordelijkheidsverdeling ten aanzien van «een leven lang
leren». Op basis van deze aanzet zal in 2001 aan de SER hierover advies
worden gevraagd, waarna het kabinet tot een definitieve beoordeling zal komen. 49Kan de herijking van de verantwoordelijkheidsverdeling
tussen de deelnemer, het bedrijfsleven en de overheid tevens betekenen dat
de overheid op bepaalde punten een grotere verantwoordelijkheid op zich gaat
nemen? Kunt U daarvan voorbeelden noemen?In het licht van het antwoord op vraag 48 is het prematuur in dit stadium
specifiek op deze vraag te antwoorden. Uitgangspunt zal zijn om op basis van
het motto «een leven lang leren is een gedeeld belang en een gedeelde
verantwoordelijkheid» te komen tot een evenwichtige verdeling van verantwoordelijkheden
tussen de verschillende actoren.50Een startkwalificatie wordt als minimumniveau genoemd
voor een leven lang leren. Waarom is er niet gekozen voor een kwalificatie
op niveau 1 als minimumniveau zoals afgesproken in het Regeerakkoord?In het regeerakkoord is de zinsnede opgenomen dat «afgeronde opleidingen
in het kader van havo/vwo, de WEB en het praktijkonderwijs kwalificerend zijn».
Dat deze opleidingen kwalificerend zijn staat buiten kijf. De genoemde opleidingen
zijn evenwel kwalificerend op verschillende niveaus. Zo zijn de assistentopleiding
in het kader van de WEB en het praktijkonderwijs kwalificerend voor niveau
1. De basisberoepsopleiding in het kader van de WEB en de afgeronde opleidingen
in het kader van havo/vwo kwalificeren voor niveau 2. Deze niveau-indeling
is gebaseerd op een internationale standaard, zoals ook tijdens het algemeen
overleg over het plan van aanpak voortijdig schoolverlaten is aangegeven.
Dit niveau wordt gehanteerd als het minimumniveau, d.w.z. het startkwalificatieniveau
dat nodig is om ervan uit te gaan dat mensen blijvend op de arbeidsmarkt kunnen
participeren. 51Kunt u aangeven wat in Europa en in Nederland wordt
bedoeld met het woord «startkwalificatie»?De term «startkwalificatie» is een Nederlandse term, die in
Europees verband niet gebruikt wordt. Met de term, die is geïntroduceerd
door de commissie Rauwenhoff in 1990, wordt het niveau aangeduid dat voor
mensen nodig is om blijvend op de arbeidsmarkt te kunnen participeren. Rauwenhoff
formuleerde als streefniveau een niveau gelijk aan het primair leerlingwezen/
kort mbo (het huidige niveau 2 in de kwalificatiestructuur beroepsonderwijs).
De redenering was dat, voor wie er niet in slaagde een beroepskwalificatie
te halen, ook de maatschappelijke kansen gering waren, en dat daarom voor
iedereen het behalen van een startkwalificatie nagestreefd moet worden. Dit
uitgangspunt is door de overheid overgenomen. Een startkwalificatie houdt
het volgende in: een niveau 2 opleiding van de kwalificatiestructuur beroepsonderwijs,
een havo diploma of een vwo diploma.52Wat wordt met het stimuleren van een hoge mate van
«sociale insluiting» bedoeld?De toelichting op dit begrip en de bredere context waarin het geplaatst
moet worden is te vinden in hoofdstuk 4 van de Memorie van Toelichting bij
deze begroting, waar het gaat over «Lissabon, eEurope en eLearning». Sociale insluiting
is een directe vertaling van social inclusion.
Het gaat om sociale cohesie door participatie van alle groepen in de samenleving. 53Heeft de beschouwing over de samenhang tussen kennis
als sociaal proces en de groei van welvaart en welzijn niet alleen betekenis
voor de omvang van de investeringen in het onderwijs maar ook voor de aard
van deze investeringen? Op welke punten komt dit tot uitdrukking in deze begroting?Wanneer alleen de omvang van de investeringen in onderwijs van betekenis
zou zijn waren de bedragen op de begroting alle in gelijke mate verhoogd.
Daarmee zou elke prioritering achterwege zijn gebleven. Dat is uiteraard niet
het geval. Er is uitdrukkelijk gekozen voor uitbreiding, maar zeker ook kwalitatieve
verbetering van het onderwijsaanbod, voor zorg en kansen in het onderwijs,
voor modernisering van de arbeidsorganisaties en het personeelsbeleid in onderwijs
en onderzoek (en niet alleen voor generieke loonsverhoging), voor meer ict
in het onderwijs, maar ook voor vernieuwing van het onderzoek en voor prioritering
van cultuuruitgaven op basis van maatstaven, waarin het criterium «meer
van hetzelfde» niet voorkomt.54Is de extra 40 miljoen ter verbetering van het perspectief
voor jonge onderzoekers zodanig dat thans de universiteiten aan deze jonge
onderzoekers een marktconforme aanbieding kunnen doen?De f 40 miljoen per jaar is een bijdrage aan het verbeteren van het
perspectief voor jonge promovendi. De bijdrage wordt besteed aan het verhogen
van de salarissen van en aan het verbeteren van hun loopbaanperspectieven.
Universiteiten zijn zo beter in staat om het aanwezige jonge talent aan zich
te binden.55«Lidmaatschap van maatschappelijke organisaties
kan dienen als maatstaf voor sociale cohesie.» Wat voor organisaties
worden hiermee bedoeld en hoe is het hiermee in Nederland gesteld vergeleken
met andere landen in Europa?Maatschappelijke participatie en vrijetijdsbesteding liggen dicht bij
elkaar. Hoog opgeleiden brengen hun vrije tijd gevarieerder en actiever door.
Ook voor wat de maatschappelijke participatie betreft zijn hoogopgeleiden
actiever dan personen met alleen basisonderwijs. Eerstgenoemde zijn vaker
lid van verenigingen en doen meer aan vrijwilligerswerk.Maatschappelijke organisaties zijn de sportverenigingen (een kwart van
de bevolking van 18 jaar of ouder is er lid van), hobbyverenigingen, vakbond
(20% is lid), politieke partij (slechts 4% is hier lid van), kerk. Bijna de
helft van de volwassen bevolking participeert minimaal eens per maand in verenigingsactiviteiten
en bijna een kwart verricht eens per maand vrijwilligerswerk.In vergelijking met andere westerse landen zijn in Nederland veel mensen
lid of donateur van verenigingen en maatschappelijke organisaties. In Nederland
zijn naar verhouding weinigen lid van een vakbond, politieke partij of kerk,
maar hebben mailing-list organisaties een grote
achterban. Ons land behoort tot de top als het gaat om het aantal leden en
donateurs van milieuorganisaties en organisaties die actief zijn op het gebied
van mensenrechten, internationale hulp of sport. Nederland lijkt op de Scandinavische
landen door een hoge organisatiegraad en veel vertrouwen in maatschappelijke
instituties.In vergelijking met andere Europese landen hebben Nederlanders over het
algemeen veel vertrouwen in maatschappelijke en politieke instellingen. Tevens
blijkt er sprake van meer onderling vertrouwen tussen burgers en is er meer
politieke betrokkenheid. Men zou kunnen zeggen dat Nederland
over veel sociaal kapitaal beschikt. Dit geldt ook voor Denemarken, maar bijvoorbeeld
niet voor landen als België en Italië, waar het vertrouwen van burgers
in elkaar en in politieke instituties veel geringer is.56Het project Cultuur en School is een succes gebleken.
Het zal worden geïntensiveerd waarbij de positie van de scholen wordt
versterkt. Waaraan is dit succes gemeten? Wanneer krijgt de Kamer het voorstel
van de regering hoe de positie van de school versterkt gaat worden binnen
het project Cultuur en School?Het succes van Cultuur en school is onder meer gemeten aan de uitkomsten
van een onderzoek van het bureau Bart (januari 1999) naar de aanpak en opbrengsten
van het project. In het kader van dit onderzoek werden interviews afgenomen
bij vertegenwoordigers van vijftien provincies en gemeenten (de convenantspartners),
alsmede bij medewerkers van vijftien scholen. Uit dit onderzoek bleek dat
vrijwel alle gesprekspartners het project Cultuur en school nuttig vonden.
Ondanks het feit dat door provincies en gemeenten al veel geld wordt besteed
aan cultuureducatie, wordt aan Cultuur en school een grote toegevoegde waarde
toegekend. Het heeft een waardevolle (extra) impuls opgeleverd.Bij de (decentrale) projecten bleek echter steeds het zwaartepunt meer
bij «cultuur» te liggen dan bij onderwijs. In het beleid is daarom
benadrukt dat een omslag in het denken nodig is namelijk van «aanbodgericht»
naar meer «vraaggericht». In de vervolgnotitie Cultuur en school
(juni 1999) is aangegeven op welke wijze die omslag wordt nagestreefd om zo
de positie van de school te versterken. Eén van de instrumenten van
dit beleid zijn de cultuurvouchers, die koopkracht stimuleren van de scholen.
Voorts zijn hierover bestuurlijke afspraken gemaakt tussen het rijk en de
convenantspartners.57In de Cultuurnota is het uitgangspunt ten aanzien van
de investeringen de kwaliteit, op basis waarvan de Raad voor Cultuur heeft
geadviseerd. De hier genoemde vijf beleidsprioriteiten laten toch onverlet
dat die kwaliteit voorop blijft staan in de toedeling?Zoals in de uitgangspuntennota staat geformuleerd, is en blijft kwaliteit
het leidende subsidiecriterium. De overheid subsidieert wel iets van hoge
kwaliteit waarvoor weinig publieke belangstelling bestaat maar nimmer iets
van weinig kwaliteit dat veel mensen bereikt.Kwaliteit krijgt echter pas betekenis in confrontatie met een publiek.
Dat kan het brede publiek zijn van een familievoorstelling, het speciale publiek
van een kindermuseum of een select publiek van kenners. De vijf beleidsprioriteiten
zijn erop gericht zoveel mogelijk van dit soort confrontaties op zoveel mogelijk
plaatsen te bewerkstelligen. Maar zoals gezegd, de onderliggende premisse
is steeds dat het gaat om cultuuruitingen van voldoende kwaliteit. Pas wanneer
aan het kwaliteitscriterium is voldaan, krijgen deze prioriteiten zin en betekenis.58Waarom wordt in de begroting gesproken over «cultureel
vermogen»? Wat is de definitie van dit begrip en op welke wijze wijkt
deze definitie af van de gangbare Hollandse aanduiding «cultureel erfgoed»?In de begroting wordt net als in de Cultuurnota en de brief «Vermogen
om te laten zien» gesproken over «cultureel vermogen». Het
begrip «cultureel vermogen» gaat over het «cultureel erfgoed».
Met het begrip «vermogen» wil ik accentueren dat we het hebben
over een bezit van onschatbare culturele, historische, wetenschappelijke
en financiële waarde, waarbij we er van uit moeten kunnen gaan dat de
culturele ondernemers, die het publieke culturele vermogen beheren, er het
maximale maatschappelijke rendement op proberen te behalen. Niet om het financiële
gewin, maar om een optimale toegankelijkheid van het cultureel erfgoed voor
de samenleving.59De klassenverkleining leidt zowel tot een toenemende
behoefte aan onderwijzend en onderwijsondersteunend personeel als tot een
grotere aantrekkelijkheid van een baan in het onderwijs. Verwacht u dat het
laatste effect per saldo groter zal zijn dan het eerste?Ja. De vier stappen in de groepsverkleining (van 1997 tot en met 2002)
brengen in totaal een toename van iets meer dan 10 000 fte met zich mee.
In de periode 1996–1999 is de instroom in de pabo's fors toegenomen:
van circa 6000 in 1996 tot 9000 in het studiejaar 1999/2000. De verwachting
is dat door de toegenomen belangstelling voor de pabo op den duur voldaan
kan worden aan de stijgende personeelsbehoefte. Door de groepen te verkleinen
is de aantrekkingskracht van het leraarsberoep – gemeten aan de belangstelling
voor de pabo – vergroot.De behoefte aan onderwijspersoneel wordt de komende jaren, nadat de beoogde
klassenverkleining is doorgevoerd, vooral veroorzaakt door een toename van
de vervangingsvraag als gevolg van een vergrijzend personeelsbestand. De aantrekkelijkheid
van het beroep stimuleert het aanbod op de arbeidsmarkt.60Er wordt melding gemaakt van de groei van de vraag
in de onderwijssectoren. Kan per sector worden aangegeven of de verwachte
groei voldoende zal zijn voor de verwachte tekorten op de arbeidsmarkt aan
afgestudeerden/schoolverlaters uit desbetreffende sector?Het ROA heeft in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
een onderzoek uitgevoerd naar de verwachte tekorten op de arbeidsmarkt. De
verwachting is dat zelfs bij een gemiddelde economische groei (CPB behoedzaam
scenario) de benodigde aantallen afgestudeerden/schoolverlaters onvoldoende
is om te voldoen aan de vraag naar nieuwe werknemers door een toenemende werkgelegenheid
(uitbreidingsvraag) en doordat een grote groep oudere werknemers het arbeidsproces
verlaat (vervangingsvraag) op te vangen. Het ROA verwacht dat in de periode
1999–2004 de vraag naar leerlingen met enkel basisonderwijs of een vmbo
diploma zal afnemen (respectievelijk met circa 20 en 5 procent), daar staat
tegenover dat de werkgelegenheid voor voortgezet, hoger en universitair opgeleiden
sterk stijgt (respectievelijk met 8, 16 en 20 procent). Het ROA verwacht dat
de uitstroom uit de opleidingen niet genoeg kan zijn om in de komende jaren
aan de totale vraag naar arbeid te voldoen. Zelfs als door middel van bijscholing
en opscholing de aansluiting tussen vraag en aanbod verder verbetert, zullen
zeker op de hogere opleidingsniveaus knelpunten blijven bestaan.61Aannemende dat u de beide rapporten over de zogenoemde
risicoleerlingen met instemming aanhaalt, voor welk deel zal de introductie
van het zorgbudget voor het leerwegondersteunend onderwijs en praktijkonderwijs
tegemoet komen aan de extra zorg waarvoor kennelijk eenderde van de VMBO-leerlingen
in aanmerking blijkt te komen?De onderzoeken die zijn uitgevoerd in Amsterdam, Voorne-Putten/Rozenburg
en Rotterdam hebben de criteria en toelatingsprocedure voor het
schooljaar 2000–2001 als uitgangspunt genomen. Om de resultaten van
de onderzoeken in het juiste perspectief te kunnen plaatsen is inzicht nodig
in de landelijke resultaten voor het schooljaar 2000–2001. Dit inzicht
zal volgen uit de evaluatie van het SCO Kohnstamm Instituut die in november
wordt opgeleverd. In de beleidsreactie op de evaluatie van de criteria en
toelatingsprocedure voor het schooljaar 2000–2001, wordt dan ook een
nadere reactie op de rapporten Amsterdam, Voorne-Putten/Rozenburg en Rotterdam
opgenomen. Als dan zou blijken dat een derde van de vmbo-leerlingen in aanmerking
komt voor zorg, zal worden ingegaan op de maatregelen die in het kader van
het zorgbudget nodig zijn. Vooralsnog is de introductie van het zorgbudget
gericht op het stimuleren van zorg op maat aan
de vmbo-leerlingen.In aanvulling hierop en als algemene kanttekening bij de overige vragen
over het zorgbudget wordt opgemerkt, dat op 7 december 2000 in een algemeen
overleg uitvoerig met de Kamer over dit onderwerp van gedachten zal worden
gewisseld.62Vooral de vraag naar onderwijs aan kinderen die extra
zorg behoeven neemt toe (WEC, LWOO, praktijkonderwijs). Juist in deze sectoren
wordt geprobeerd het aantal kinderen wat extra zorg behoeft te laten dalen.
Zijn deze twee zaken niet met elkaar in tegenspraak? En hoe komt dit?De groei van de vraag naar onderwijs aan kinderen die extra zorg behoeven
komt voort uit een hoger aantal gestelde indicaties.Voor een adequate bekostiging is het van belang dat leerlingen op de juiste
wijze worden geïndiceerd. Als dit het geval is dan worden deze leerlingen
ook dienovereenkomstig bekostigd. Eén van de doelstellingen van het
beleid voor leerlinggebonden financiering is om tot een betere indicatiestelling
te komen door een andere opzet van de wijze waarop de indicaties worden gesteld.
De verwachting is dat de nieuwe werkwijze zal leiden tot een afname van het
aantal geïndiceerde leerlingen.63U geeft aan dat de situatie van risicoleerlingen in
met name het VMBO zorgelijk is. Wat ziet u als oorzaak en wat als oplossing?Het aantal risicoleerlingen, leerlingen met motivatie- of leerproblemen,
in het vmbo is relatief groot. Voor deze groep leerlingen bestaat de kans
dat zij vroegtijdig de school verlaten. Dit betekent dat in met name het vmbo
extra aandacht nodig is voor deze groep leerlingen. Het beleid is gericht
op zorg op maat. De problematiek waardoor een leerling een risicoleerling
is, is immers zeer divers. Voor leerlingen die extra zorg nodig hebben is
er het leerwegondersteunend onderwijs. Van scholen en samenwerkingsverbanden
wordt gevraagd de zorg af te stemmen op de behoefte van de leerling. Het op
te stellen programma van eisen zal professionalisering op dit terrein bevorderen.
Door daarnaast de samenwerking tussen vmbo-roc en het bedrijfsleven te bevorderen,
worden scholen in staat gesteld aantrekkelijke programma's aan te bieden.
Hierdoor worden zoveel mogelijk leerlingen gestimuleerd om deel te nemen in
een passend traject naar vervolgonderwijs en de arbeidsmarkt.64Het ministerie van OC&W typeerde onlangs het Amsterdamse
onderzoek, waaruit bleek dat voor 5000 leerlingen de basisberoepsgerichte
leerweg te moeilijk zou zijn, als veel te hoog. In de begroting staat nu:
«Uit beoordeling van het onderzoek bleek dat het aantal risicoleerlingen
nog hoger zou kunnen liggen». Welke inzichten hebben het oordeel over
het Amsterdamse onderzoek zo doen wijzigen? Kan de Kamer alsnog deze nieuwe
beoordeling ontvangen? In de brief van 30 maart 1999 (kenmerk VO/VMBO/2000/15130) wordt duidelijk
gemaakt dat de aannames van het onderzoek Amsterdam niet de juiste zijn. Het
betreft met name aannames over het niveau van de basisberoepsgerichte leerweg
en de generalisatie van de uitkomsten. Als dit onderzoek met dezelfde onjuiste
aannames met leerlingaantallen van de inspectie zou zijn gedaan, zouden de
uitkomsten van het aantal risicoleerlingen beduidend hoger liggen. Omdat het
onderzoek echter niet op goede aannames berust, is een doorrekening naar concrete
aantallen niet mogelijk. Zoals in de brief van 28 juni 2000 (kenmerk VO/BOB/00/25328)
is duidelijk gemaakt zal in de beleidsreactie op de integrale landelijke evaluatie
van de criteria en toelatingsprocedure voor het schooljaar 2000–2001
het Amsterdam-onderzoek, het onderzoek in het samenwerkingsverband Voorne-Putten/Rozenburg
(«Zicht op zorg») en samenwerkingsverband Rotterdam en omstreken
(«Zorg in beeld») worden betrokken. Deze evaluatie wordt in november
2000 aan de Tweede Kamer aangeboden.65Hoeveel procent van de VMBO-leerlingen komt volgens
u in aanmerking voor extra zorg? Is dit in overeenstemming met de verschillende
onderzoeken die hiernaar gedaan zijn? Zo nee, in hoeverre wijken percentages
van elkaar af?Bij de overgang van lom, mlk en ivbo naar leerweg ondersteunend onderwijs
en praktijkonderwijs wordt uitgegaan van conversie van de doelgroepen. Dit
houdt in dat het percentage zorgleerlingen in de nieuwe situatie niet afwijkt
van het percentage zorgleerlingen in de oude situatie. Hierbij wordt wel rekening
gehouden met een kleine groei door met name maatschappelijke ontwikkelingen
en instroom van nieuwkomers. In het schooljaar 1999–2000 werd ruim 10%
van de vo-leerlingen geplaatst in het leerwegondersteunend en praktijkonderwijs
onderwijs (inclusief lom, mlk en ex-ivbo).In de brief van 26 juli 2000 (kamerstukken II, 24 578, nr. 32) over
de inrichting van het zorgbudget is met name aandacht geschonken aan de kwalitatieve
aspecten van de zorg. Helder is dat er momenteel geen gemeenschappelijk beeld
bestaat over wat een zorgleerling precies is. Er kunnen dus nu ook geen generale
uitspraken worden gedaan over hoeveel procent van de vmbo-leerlingen in aanmerking
komt voor zorg anders dan een verwijzing naar het bovengenoemde percentage.In de brief van 26 juli jl. is aangegeven dat er de komende jaren samen
met het veld een traject zal worden doorlopen dat gericht is op transparantie
op het punt van welke leerlingen in aanmerking moeten kunnen komen voor zorg
en welke zorg in welke situatie het meest passend is. De onderzoeken in Amsterdam,
Voorne-Putten/Rozenburg en Rotterdam zullen samen met de monitorrapportage
over de toepassing van de RVC-criteria worden meegenomen in dit traject.66Kunt u preciezer aangeven hoe u van plan bent de werkomstandigheden
te verbeteren: hoeveel wordt extra uitgegeven om materiële achterstanden
in te lopen en wat is het doel dat men met deze uitgaven probeert te bereiken,
hoeveel wordt extra uitgegeven aan modernisering van leermiddelen en hoeveel
voor vernieuwingen in het voortgezet onderwijs en secundair beroepsonderwijs?
Welke vernieuwingen worden precies beoogd en hoe zullen deze de werkomstandigheden
verbeteren?Voor modernisering van apparatuur en inventaris in het vmbo is in 2000
f 79 miljoen beschikbaar (zie ook het antwoord op vraag 132). Deze middelen
krijgen een besteding in het kader van het actieprogramma vmbo (zie ook het
antwoord op vraag 130). In dat kader wordt gestreefd naar vernieuwing van
de uitvoering en didactiek van de praktijklessen, opdat deze
beter worden afgestemd op de praktijk in het bedrijfsleven, en naar regionale
samenwerking en uitwisseling tussen vmbo-scholen, regionale opleidingscentra
en bedrijfsleven.Voorts zijn er extra middelen beschikbaar gekomen in het kader van de
middelen uit het regeerakkoord voor onderwijsvernieuwingen, voor leermiddelen
en voor schoolbudgetten.Daarnaast verwijs ik naar de cao van de beleidsterreinen po, vo en bve.
Deze bevat de budgetten die door de instellingen vrij besteed kunnen worden
voor personele uitgaven. Vanaf 1 augustus 2000 is een bedrag van f 240
miljoen per schooljaar structureel beschikbaar. Het bve-aandeel in 2000 bedraagt
f 17,7 miljoen en vanaf 2001: f 42,8 miljoen. Dit budget is
bedoeld voor functiedifferentiatie, het creëren van ondersteunende functies
ten behoeve van het primaire proces en maatregelen die bijdragen aan de vermindering
van de werkdruk. Eveneens is een deel van dit budget bedoeld voor het afsluiten
van een arbo-convenant om de begeleiding van door ziekte afwezig personeel
te verbeteren en daarmee instroom in de WAO te voorkomen.Voorts ontvangen de bve-instellingen een aanvullende vergoeding in ver-band
met arbeidsmarktknelpunten op basis waarvan instellingsspecifieke maatregelen
getroffen kunnen worden ten behoeve van het personeel (in 2000 en 2001 f 10
miljoen). Tevens is in 2000 f 5,7 miljoen ingezet ter voorbereiding,
ontwikkeling en invoering van een integraal personeelsbeleid.Voor verbetering van de bve-apparatuursituatie worden eveneens extra middelen
beschikbaar gesteld in de vorm van ict-middelen en een éénmalige
verhoging van de apparatuurimpuls in 2000 van f 28 miljoen.Hierin is tevens begrepen een deel voor modernisering van leermiddelen
door toepassing van de informatie en communicatietechnologie in het beroepsonderwijs.Tenslotte is om de bve-instellingen beter te faciliteren voor de nieuwe
taken die voortvloeien uit de WEB vanaf 1999 de rijksbijdrage met f 30
miljoen verhoogd. Daarnaast is de impuls beroepsopleidingen voor f 34
miljoen opgenomen. Het betreft een investering in onder meer de ontwikkeling
van doorlopende leerlijnen en aansluiting van de structuren vmbo, mbo en hbo.67Zijn er naast wiskunde, natuurwetenschappelijke vakken
en Engels ook vakken waarbij de resultaten van het Nederlandse onderwijs in
internationaal perspectief negatief afsteken? Welke vakken betreft het?Ja, het gaat om de vaardigheid begrijpend lezen (comprehensive reading)
behorend bij het vak Nederlandse taal.In 1992 is een rapport verschenen van «The International Associaton
for the Evaluation of Educational Achievement», getiteld: «How
in the world do students read?» door W.B. Elley. Daaruit bleek dat Nederland
laag scoorde bij het lezen door 9-jarigen en net onder het gemiddelde bij
de 14-jarigen.In 2001 worden resultaten van nieuw internationaal vergelijkend onderzoek
verwacht en kan blijken of het sinds 1992 ingezette beleid voor verbetering
van het lezen effect heeft gesorteerd voor de internationale positie van Nederlandse
leerlingen bij het begrijpend lezen.Er bestaan geen stelselmatige internationale vergelijkingen tussen andere
vakken dan wiskunde, natuurwetenschappelijke vakken en Engels.68In Nederland is 10% van de volwassenen onvoldoende
geletterd om normaal te functioneren in de samenleving. Hoe ligt dat in andere
landen? Wat gaat u naast preventie doen aan deze mensen? Wie draagt de verantwoordelijkheid
om hier beleid voor te maken? Welke rol kunnen de volkshogescholen hierin
spelen? De genoemde cijfers worden bevestigd in het in juni 2000 door de OECD
(Organization for Economic Cooperation and Development) uitgebrachte rapport
functional literacy. Nederland staat op de vijfde plaats van de 22 onderzochte
landen. Alleen de Scandinavische landen presteren beter, maar onder Nederland
staan bijvoorbeeld het Verenigd Koninkrijk en de VS.Geconcludeerd kan worden dat Nederland bij de top van de wereld staat
als het gaat om geletterdheid.Zoals eerder gesteld in mijn antwoord op vraag 31 is het de primaire verantwoordelijkheid
van de gemeenten om prioriteiten te stellen aan de inzet van educatiemiddelen.Omdat mij signalen bereiken dat autochtone functioneel ongeletterden buiten
de boot dreigen te vallen, zal ik binnen afzienbare tijd met VNG, Bve Raad
en belangenorganisaties van gedachten wisselen over mogelijkheden om deze
problematiek te reduceren.Wat de rol van de volkshogescholen betreft, thans genoemd vormings-, training-
en adviesinstellingen (vta-instellingen), merk ik op dat deze scholen niet
onder mijn financiële verantwoordelijkheid vallen, maar (gedeeltelijk)
worden gesubsidieerd door het ministerie van VWS.Het ministerie van VWS subsidieert de training van vrijwilligers door
vormings-, training- en adviesinstellingen, mits deze vrijwilligers werkzaamheden
verrichten die liggen op het terrein van VWS.Voorts kunnen organisaties en dus ook gemeenten tegen kostprijs activiteiten
inkopen bij de vta-instellingen, die buiten de subsidievoorwaarden van VWS
vallen.Gemeenten mogen echter bij deze vta-instellingen geen educatiemiddelen
besteden. Ingevolge de WEB zijn zij daarvoor aangewezen op een regionaal opleidingencentrum
(roc).69De Kamer is toegezegd dat u in september met aanvullende
voorstellen zou komen ter modernisering van de taalmethoden. Wat is de stand
van zaken ter zake?In het Gele Katern van 26 juli 2000 is de ministeriële regeling verschenen
waarmee in oktober 2000 aan de scholen voor basis- en (voortgezet) speciaal
onderwijs eenmalig f 112 miljoen ter beschikking wordt gesteld ter versnelde
modernisering van de leermethoden, hetgeen neerkomt op f 13 000
gemiddeld per school. Dit budget is niet geoormerkt, de scholen zijn vrij
zelf keuzes te maken welke leermethode(n) versneld vervangen wordt/worden.
In de ministeriële regeling, die in uw kamer is voorgehangen, is aangegeven
dat de f 112 miljoen bedoeld is als eenmalige bijdrage in een modernisering
van de leermethoden voor de Nederlandse taal, rekenen en wiskunde en de kennisgebieden
als bedoeld in artikel 9 van de WPO en artikel 13 van de WEC. De enige beperking
aan dit budget is de verplichting het geld te bestemmen voor modernisering
van de leermethoden. De scholen moeten met de budgetten die het ministerie
voor hen vrijmaakt eigen beslissingen kunnen nemen al naar gelang de behoefte
binnen de school. De verwachting is dat een substantieel deel hiervan door
scholen zal worden benut om een moderne leermethode Nederlandse taal aan te
schaffen. Ook kan dit budget gebruikt worden voor vervanging van de rekenmethode
of voor vervanging van aardrijkskundeboeken.Bij het regeerakkoord 1998 is structureel f 20 miljoen vrijgemaakt
voor de materiële instandhouding voor het primair onderwijs, waarvan
f 10 miljoen specifiek voor de leermiddelen. Door dit budget zijn de
afschrijvingstermijnen verlaagd van 10 naar 8 jaar.Overigens kan hierbij niet onvermeld blijven dat via het zogenaamde Londostelsel
de scholen voor basis- en (voortgezet) speciaal onderwijs sedert
1985 jaarlijks circa f 100 miljoen rijksvergoeding ontvangen voor reservering
om nieuwe of vervangende leermiddelen aan te schaffen.Over de vervanging van de rekenmethode vanwege de komst van de euro heeft
staatssecretaris Adelmund tijdens het vragenuurtje van dinsdag 17 oktober
jl. aangegeven de Kamer apart te informeren over de mogelijkheden om Europese
fondsen te benutten voor het dekken van de kosten van de euro-aanpassingen
van de leermiddelen. Op dit moment zijn echter al aangepaste leermiddelen
beschikbaar. Het Nationaal Forum voor de introductie van de euro (NFE) heeft
aan het begin van dit schooljaar aan alle basisscholen in Nederland «euro-rekenmateriaal»
toegestuurd, dat als doel heeft de leerlingen van groep drie tot en met acht
bekend te maken met de afbeeldingen en waarden van de euromunten en -biljetten.
Vanaf 1998 is door het NFE in samenwerking met de SLO een aantal lespakketten
ontwikkeld over de EMU en de euro:1. «Rondje euro», een compleet lespakket voor groep zeven
en acht van de basisschool;2. «De euro, enzo», een lespakket voor de basisvorming voortgezet
onderwijs;3. «Euro-inzicht, lespakket voor de bovenbouw havo/vwo.Daarnaast wordt in het kader van het Onderwijskansenbeleid aan onderwijskansenscholen
nog eens f 3,6 miljoen extra ter beschikking gesteld om de afschrijvingstermijn
van de leermiddelen te brengen op vijf jaar. Hierover verschijnt binnenkort
een ministeriële regeling, De betaling van dit budget is gepland in november
2000.70Welke zijn de achterstanden waarvan sprake is bij de
materiële bekostiging?Voor het primair onderwijs gaat het om achterstanden bij de modernisering
van onderwijsleermethoden en bij het onderhoud van schoolgebouwen.Voor wat betreft achterstallig onderhoud in het voortgezet onderwijs wordt
verwezen naar het antwoord op vraag 135.71Een wet op de beroepen in het onderwijs zal de neerslag
vormen van dat kwaliteitsstelsel. Betekent het spreken over beroepen dat de
functie van leraar minder centraal wordt gezien?In de nota Maatwerk 2 is aangegeven dat de
leraar de regie houdt over en de verantwoordelijkheid houdt voor de begeleiding
en ondersteuning van het leerproces van de leerlingen, maar dat tegelijk kan
worden geconstateerd dat steeds vaker ook andere functionarissen een rol vervullen
in dat leerproces. In Maatwerk 2 wordt gesteld
dat wanneer scholen in het eigen beleid ruimte geven aan functiedifferentiatie,
leraren zich meer kunnen toeleggen op hun primaire taken. De leraar houdt
dus een centrale rol in het onderwijs. Hij wordt duidelijker dan ooit eindverantwoordelijk
voor het onderwijsproces dat hij met assistentie van andere beroepsbeoefenaren
vorm geeft. In feite betekent dat een opwaardering van het leraarschap.Een wet op de beroepen in het onderwijs moet ruimte geven aan de school
als moderne arbeidsorganisatie waarbij het op die school te verrichten werk
op een adequate en efficiënte wijze kan worden verdeeld en verricht.
Daarbij past ruimte voor functiedifferentiatie.Door beroepen in het onderwijs in één kwaliteitsstelsel
met één samenhangende kwalificatiestructuur onder te brengen,
worden zij beter ten opzichte van elkaar gepositioneerd en wordt een betere
basis geboden voor discussies op landelijk en lokaal niveau tussen werkgever
en werknemer over functiedifferentiatie in het onderwijs. 72Wanneer is de eerste monitor over de besteding van
het decentrale budget te verwachten?Het is de bedoeling om nog dit najaar te starten met de monitor, waarbij
scholen/instellingen in eerste instantie zal worden gevraagd naar de voorgenomen
besteding van het decentrale budget. Medio 2001 zal de feitelijke (gerealiseerde)
besteding van het budget worden gemonitord.73Vindt er nog steeds een verkenning plaats naar de oprichting
van een onderwijsontwikkelfonds, ook al is het geld dat u hieraan wilde besteden
inmiddels per motie anders besteed?Ja, zoals in de Memorie van Toelichting van de begroting 2001 vermeld
heb ik prof. dr. A. van der Zwan deze zomer de opdracht verleend te onderzoeken
wat de mogelijkheden en wenselijkheden van een onderwijsinvesteringsfonds
zijn. De heer Van der Zwan zal mij eind oktober zijn eindrapport aanbieden.
Ik wil ernaar streven dit rapport, zo mogelijk vergezeld van een eerste reactie
mijnerzijds, nog voor de begrotingsbehandeling aan de Kamer aanbieden.74Is bekend in welke mate en op welke scholen gebruik
wordt gemaakt van het instrument competentiebeloning? Zo ja, kan dit worden
toegelicht?In de cao 1999–2000 is afgesproken om integraal personeelsbeleid
in te voeren. De cao vermeldt onder meer dat de stap naar integraal personeelsbeleid
alleen verantwoord kan worden gezet na een ruime periode van voorbereiding
van het schoolmanagement. Zodra daarbinnen een systeem van objectiveerbare
beoordelingen operationeel is en het management voldoende is toegerust, kan
worden overgegaan op differentiatie in beloning. Voor invoering van een dergelijk
integraal personeelsbeleid is een budget aan scholen toegekend dat in de eerste
jaren wordt gebruikt voor de zorgvuldige invoering. Met ingang van 1 augustus
2001 zal dat budget, zo luidt de cao-afspraak, ook een component bevatten
om de instellingen in de gelegenheid te stellen te differentiëren in
beloning (competentiebeloning).De gezamenlijke besturenorganisaties VSWO en de BVE-raad hebben begin
2000 de opdracht aanvaard om integraal personeelsbeleid zorgvuldig in te voeren.75Betekent de ontwikkeling van scholen tot «opleidingsscholen»
dat stages van studenten standaard zullen worden vergoed? Zo nee, waarom niet?
Zo ja, voor welk bedrag?De ontwikkeling van scholen tot opleidingsscholen leidt er niet toe dat
stages van studenten zullen worden vergoed in de zin dat nadere regels worden
gesteld over het verstrekken van vergoedingen aan de stagiair.In hoofdstuk 5 van de nota Maatwerk 2 wordt
uitgebreid ingegaan op het opleiden in de school. Scholen zullen niet alleen
meer kant-en-klare leraren aangeleverd krijgen van de lerarenopleidingen,
maar moeten in hun personeelsbeleid ermee rekening houden dat ze in hun eigen
organisatie mensen gaan opleiden. Maatwerk 2 stelt
dat er wat dat betreft mogelijkheden liggen bij verschillende doelgroepen.
Genoemd worden studenten van lerarenopleidingen die via een duaal traject
werken en leren, onderwijsassistenten die in de school worden opgeleid tot
leraar en zij-instromende leraren. Er ontstaat geleidelijk een leer–werkcultuur binnen scholen; scholen
worden in veel grotere mate vormgever van het curriculum en mede-organisator
van de uitvoering daarvan.Met de initiatieven die op het terrein van het opleiden in de school in Maatwerk 2 zijn opgenomen moeten scholen beter in staat
worden gesteld die medeverantwoordelijkheid voor het opleiden van leraren
langs verschillende wegen goed vorm te geven en daarmee antwoord te geven
op de vraag van diverse doelgroepen (stagiaires, duale studenten, zij-instromende
leraren, onderwijsondersteuners die worden opgeschoold etc.).76Op welke wijze wordt financieel geanticipeerd op het
plan van aanpak inzake het personeelsbeleid en het oplossen van knelpunten
van de universiteiten en onderzoeksinstellingen?De instellingen hebben reeds initiatieven genomen om aan goed personeelsbeleid
invulling te geven en ik heb inmiddels al financiële ondersteuning geboden
voor dit deels in gang gezette beleid.Voor de verbetering van de salarispositie van en de carrière perspectieven
van jonge onderzoekers aan universiteiten heb ik f 40 miljoen ter beschikking
gesteld. Met deze middelen zijn de salarissen voor promovendi via de recente
cao al fors verhoogd.Verder is de vernieuwingsimpuls is er bij uitstek op gericht om de noodzakelijk
geachte doorstroom van jong talent te versterken. Voor de vernieuwingsimpuls
komt de komende tien jaar in totaal circa f 150 miljoen op jaarbasis
beschikbaar waarvan f 57 miljoen van de overheid.Het Aspasia-programma beoogt het aantal vrouwen in uhd-functies aan universiteiten
te vergroten. Voor het programma is, voor een periode van vijf jaar, een bedrag
van f 10 miljoen gereserveerd waarvan f 1,8 miljoen door de overheid.Naast de inspanningen die ik inmiddels deels met succes heb verricht,
verwacht ik van de universiteiten dat zij ook zelf op zoek gaan naar additionele
middelen.77 en 78Hoe worden scholen voorbereid op hun rol als opleidingsschool?Op scholen zullen mensen op de werkplek tot leerkracht
worden opgeleid. Op welke wijze zullen deze mensen worden begeleid? Is hiervoor
voldoende menskracht beschikbaar?Op de school die zich wil profileren als opleidingsschool moet een begeleidingsstructuur
zijn die opleiding en begeleiding inbedt in de organisatie. Daarbij wordt
gedacht aan gekwalificeerde opleidingsdocenten, die de student/leraar niet
in de klas maar op afstand begeleiden en in nauwe samenwerking met de lerarenopleiding
het curriculum vormgeven.Nog in het begrotingsjaar 2000 zal het in Maatwerk
2 aangekondigde praktijkgerichte project starten. In dat project
wordt bezien aan welke eisen opleidingsdocenten zouden moeten voldoen. Scholen
maken zelf keuzen over de precieze rol van de opleidingsdocenten in hun school.
Daarmee zal in het project rekening worden gehouden. Verschillende modaliteiten
zullen worden beschreven.In het vervolg op het project zal een eerste tranche van opleidingsdocenten
in de school worden geschoold. De opleidingsdocent moet tijd vrij kunnen maken
voor zijn opleidingstaak. Scholen die daarvoor kiezen kunnen onder bepaalde
voorwaarden daarvoor faciliteiten krijgen.Voor dat doel zijn vanaf augustus 2002 structureel middelen geraamd voor
de inzet van opleidingsdocenten in po, vo en bve. In totaal gaat het om een
bedrag van f 19 miljoen op jaarbasis. De onderbouwing daarvoor is
in hoofdstuk 7 van de nota Maatwerk 2 opgenomen.
Daarbij is van het volgende uitgegaan:In elk van de 40 regio's waar zich lerarenopleidingen voor het basisonderwijs
bevinden, worden 10 scholen voor primair onderwijs geselecteerd, die elk voor
één dag in de week één leraar als opleidingsdocent
beschikbaar kunnen hebben In het voortgezet onderwijs kan in circa 25% van
de scholen die met lerarenopleidingen samenwerken één leraar
als opleidingsdocent voor twee dagen in de week beschikbaar zijn.In de bve-sector wordt rekening gehouden met 180 opleidingsfunctionarissen
die als zodanig gemiddeld één dag per week beschikbaar zijn.79Op welke wijze wordt de (on)tevredenheid van gebruikers
van Kennisnet gepeild?Vooral via geregelde enquêtes en marktonderzoek worden gebruikers
van kennisnet bevraagd. Voorts zijn er kringen, zoals die voor bijvoorbeeld
vakonderwijzers, waarin ervaringen worden uitgewisseld. Alle resultaten komen
uiteindelijk ook on line op kennisnet beschikbaar.80In september 2000 hebben de eerste toewijzingen aan
jonge talentvolle universitaire onderzoekers plaatsgevonden. Welke criteria
zijn daarvoor gehanteerd? Om hoeveel onderzoekers gaat het, wordt er aan vrouwen
vooral prioriteit gegeven en hoe is de verdeling beta, alfa, gamma?De eerste toewijzing vindt eind oktober plaats. Daarom kan nu nog niet
op alle vragen antwoord worden gegeven. Wel is al duidelijk, dat het om ongeveer
40 onderzoekers zal gaan en dat conform de gemaakte afspraken zowel in de
eerste als in de tweede ronde ongeveer de helft van de toewijzingen naar alfaen
gammaonderzoekers zullen gaan.81Is het waar dat de toegezegde evaluatie inzake de vernieuwingsimpuls
van het NWO heeft plaatsgevonden en dat men geen aanleiding zag om de selectieprocedure
aan te passen? Is de procedure gegaan conform de uitspraken van de minister
op kamervragen (1487) van het lid Van Bommel over het Landelijk Postdoc Platform?Er heeft geen door mij geïnitieerde evaluatie van de vernieuwingsimpuls
plaatsgevonden, omdat de eerste toewijzingsronde nog niet is afgerond. In
overleg tussen NWO en het Landelijk Postdoc Platform (LPP) hebben beide partijen
de wens uitgesproken om de tweede ronde vooral snel te laten plaatsvinden.
Een diepgaande evaluatie van de eerste ronde maakt een snelle start van de
tweede ronde onmogelijk. Wel is afgesproken, dat nog zal worden bezien, of
er op detailpunten nog iets kan worden verbeterd vóór de tweede
ronde. De vernieuwingsimpuls wordt in de komende jaren uitgebreid. Bij de
wijze waarop die uitbreiding vorm zal krijgen is het LPP eveneens betrokken.82In e-Europe 2002 worden actielijnen gebundeld rond
drie sleuteldoelen. Kunt u precies aangeven wat Nederland zal doen om deze
sleuteldoelen te halen?Voor het antwoord op deze vraag inzake de Nederlandse inzet ten behoeve
van het eEurope actieplan 2002 verwijs ik naar de voortgangsrapportage De
Digitale Delta, die de Kamer aan het eind van deze maand bereikt
en waarin het Kabinet uitvoerig ingaat op zijn inspanningen in het kader van
dat actieplan.83Kunt u aangeven hoe de lidstaten in de EU elkaar op
onderwijsterrein zullen volgen en welke consequenties daaraan worden verbonden?Tijdens de Europese Raad te Lissabon is afgesproken dat de lidstaten elkaar
middels een «open coördinatie methode zullen volgen». Tijdens
de Onderwijsraad van 8 juni jl. trokken de meeste landen, de conclusie dat
dit ook voor het onderwijsterrein een methode inhield waarbij kwalitatieve
en kwantitatieve indicatoren en «benchmarks» worden vastgesteld.Daarop heb ik voorgesteld, hier tijdens een nader door Nederland te organiseren
seminar nader overleg over te laten plaatsvinden. Dit seminar, met als co-voorzitter
het Franse voorzitterschap, heeft 27/28 september te Leiden plaatsgevonden.
Geconcludeerd werd, dat uitgaande van de werkwijze van de Rolling Agenda,
zoals vast gesteld tijdens het Finse voorzitterschap indicatoren zullen worden
gezocht, die een gestructureerde discussie op Raadsniveau over de thema's
zoals ze in de Rolling Agenda zijn vastgesteld, mogelijk maken. Op deze wijze
kan de rapportage van de Onderwijsraad aan de Europese Raad te Stockholm,
maart 2001, plaatsvinden. In een later stadium zal worden gekeken in hoeverre
de methode en inhoud van deze werkwijze aanpassing behoeft aan de conclusies
van Lissabon.84Heeft Nederland met het voorstel aan de Onderwijsraad
in voorjaar 2001 een breed rapport aan de Europese Raad voor te leggen met
betrekking tot de concrete doelstellingen die de onderwijsstelsels in de toekomst
moeten nastreven specifieke doelstellingen op het oog. Zo ja, welke?Nederland is het eens met de thema's op het terrein van onderwijs, zoals
die thans vanuit de Lissabon conclusies en de Rolling Agenda naar voren komen
te weten: sterke uitbreiding van de investeringen per capita t.b.v. menselijke
hulpbronnen, verhoging van de kwaliteit van het onderwijs op alle niveaus,
ICT, Levens Lang Leren, relatie onderwijs/arbeidsmarkt (inclusief voortijdig
schoolverlaten), mobiliteit, versterking van het proces van «wederzijds
leren» middels indicatoren/benchmarks en peer review tussen de landen.85Wat wordt verstaan onder Europese onderzoeksruimte?EU Commissaris voor Onderzoek, Busquin, wil toe naar een nieuw Europees
Onderzoek- en Technologie beleid waarin door meer synergie en betere coördinatie
de problemen van de te gefragmenteerde wetenschappelijke wereld worden ondervangen.
Daartoe is het Commissiedocument «Naar één Europese Onderzoekruimte
»uitgebracht. Over de inhoud daarvan, alsmede het Nederlandse standpunt
daarover, is de Tweede Kamer geinformeerd bij de brief van de Minister van
Economische Zaken, die mede namens mij op 26 mei 2000 aan de Kamer is verzonden
(Tweede Kamer, 1999–2000, 21 501-13, nr. 56).86In 2010 zal het aantal 18–24 jarigen zonder vervolgopleiding
gehalveerd moeten zijn. Ligt hieraan een haalbaarheidsstudie ten grondslag?Aan deze conclusie van Lissabon ligt geen haalbaarheidsstudie ten grondslag.
In de lidstaten zal worden nagegaan, hoe afhankelijk van de uitgangssituatie,
deze doelstelling het beste kan worden ingevuld. 87Kunt u in aantallen aangeven wat een halvering betekent
van het aantal jongeren zonder vervolgopleiding in 2010, tevens vergeleken
met omringende landen?Onder jongeren tussen 18–24 jaar zonder vooropleiding wordt in Nederland
verstaan voortijdig schoolverlaters. Dit zijn deelnemers niet ouder dan 23
jaar die het bekostigd onderwijs verlaten zonder startkwalificatie. Onder
startkwalificatie wordt verstaan minimaal een havo-diploma of een mbo-diploma
op niveau 2 (basisberoepsopleiding). In het schooljaar 1998/1999 zijn door
de rmc-regio's 35 137 voortijdig schoolverlaters geregistreerd. Een halvering
van het aantal in 2010 betekent dat het aantal geregistreerde voortijdig schoolverlaters
circa 18 000 zal bedragen.Een vergelijking met de omringende landen is door het ontbreken van eenduidige
definities, met name ten aanzien van de startkwalificatie, op dit moment niet
te maken.88Zullen de investeringen die genoemd worden (in de bestrijding
van vroegtijdig schoolverlaten, regionale samenwerking en VVE) voldoende zijn
om dit doel te bewerkstelligen?Met de genoemde activiteiten wordt via verschillende lijnen gewerkt aan
de doelstelling halvering van het aantal 18–24 met alleen secundair
onderwijs in 2010. In het algemeen geldt voor dit beleid dat er geen ex ante
evaluatie bestaat waaruit kan worden afgeleid of de huidige investeringen
voldoende zijn. Wel is er nu een systematische aanpak van knelpunten.De inzet van het beleid is dat het vroegtijdig aanpakken van (taal-)achterstanden
leidt tot een succesvoller schoolloopbaan en uiteindelijk tot betere kansen
op de arbeidsmarkt. Uit onderzoek uit Amerika is bekend dat de voor- en vroegschoolse
educatie positieve effecten heeft op de schoolloopbaan en arbeidsparticipatie
van de onderzochte doelgroepkinderen. Het Nederlandse vve-beleid is van recente
datum en heeft betrekking op de 2- tot 5-jarigen. In 2010 zijn hiervan nog
geen effecten te verwachten op de doelstelling. De regionale samenwerking
en bestrijding vroegtijdig schoolverlaten zijn maatregelen die inspelen op
de groep 12–23 jarigen. De verbetering van de aansluiting van voortgezet
onderwijs en middelbaar beroepsonderwijs, de activiteiten binnen het grote
stedenbeleid gericht op bestrijding voortijdig schoolverlaten en de uitbouw
van de rmc-functie zijn hierbij de belangrijkste maatregelen. In het plan
van aanpak voortijdig schoolverlaten (TK 1999–2000, 26 695, nr.
2) is de relatie tussen deze maatregelen en hun inhoud nader uitgewerkt.Met dit beleid verwacht ik de doelstelling te bereiken. Tegelijkertijd
zal ik de ontwikkelingen kritisch volgen en mogelijke knelpunten die zich
voordoen van een adequate reactie voorzien.89Aan welke resultaatverplichtingen heeft Nederland zich
verbonden te Lissabon, Cardiff en Luxemburg en hoe wordt hieraan in het beleid
van de komende jaren invulling gegeven?Nederland draagt bij aan de jaarlijkse invulling van de Luxemburg en Cardiff
processen middels rapportages over de bereikte resultaten en bijdragen aan
de besluitvorming omtrent de jaarlijkse aanpassing van de werkgelegenheidsrichtsnoeren,
die ook voor een deel op het terrein van onderwijs betrekking hebben. Er is
geen juridische verplichting om de gestelde doelen te halen. De landen blijven
zelf verantwoordelijk voor de invulling van de gestelde doelen. Peer pressure
en landen rapportages dragen er echter toe bij, dat er een klimaat ontstaat
waar landen zich voelen aangesproken een zo optimaal mogelijk resultaat te
verwezenlijken. Voor wat betreft de resultaten van Lissabon zal
er naar alle waarschijnlijkheid over de vooruitgang jaarlijks door de Raden,
waaronder de Onderwijsraad, gerapporteerd gaan worden aan die Europese Raad,
die jaarlijks de sociaal/ economische toestand van Europa bespreekt. De eerstvolgende
Europese Raad over dit onderwerp zal in Stockholm maart 2001 plaatsvinden.90Klopt het dat de 20 miljoen die in het amendement-Hindriks
worden gevraagd voor de inventaris in het VMBO en worden gedekt uit de EZ-begroting
nu uit de OC&W-begroting wordt gefinancierd? Wat zijn naar uw mening de
middelen die de Kamer ter beschikking staan om het amendement op de door de
Kamer gewenste manier te laten uitvoeren?De f 20 miljoen van het amendement-Hindriks is toegevoegd aan de
impulsmiddelen vmbo. Deze middelen worden binnen het kader van het actieprogramma
vmbo gebruikt om de technische uitrusting van scholen te verbeteren. Specifiek
voor dit budget geldt dat tripartiet (door de Stichting O&A, het ministerie
van Ecomische Zaken en OCenW) wordt gewerkt aan een uitvoeringsvoorstel. Conform
de geest van het amendement-Hindriks wordt daarbij gestreefd naar een 50%
co-financiering door de sociale partners.91Wat wordt bedoeld met een vooruitbetaling van 163 miljoen
voor OV kaart in 2000 als kasschuif naar 2001 en volgende jaren?Het gaat hier om kasbeleid op de rijksbegroting (f 100 miljoen) en
kasbeleid binnen de begroting van OCenW (f 62 miljoen). Dit kasbeleid
is om de uitgaven per jaar in overeenstemming te brengen met de beschikbare
ruimte. Dit betekent dat er in 2000 extra middelen beschikbaar zijn voor de
ov-bedrijven die vervolgens de uitgaven in 2001 en 2002 aan die ov-bedrijven
ontlasten. Daarmee kunnen de uitgaven voor de schoolspecifieke budgetten primair
onderwijs (f 62 miljoen), die eigenlijk voorzien waren in 2000 maar die
vertraagd zijn tot 2001 en 2002, in die latere jaren worden gedaan.92Gesteld wordt dat 1.4 miljard nieuwe beleidsmatige
uitgaven worden gedaan. Kunt u, uitgesplitst naar de vijf beleidslijnen (investering
in leraren en scholen, onderwijs-arbeidsmarkt, zorg in het onderwijs, investeringen
in ict en wetenschapsbudget, impuls cultuur), aangeven wat daarvan:1. een correctie is op A) eerdere te lage ramingen,
zoals bijvoorbeeld de studentenaantallen B) voorgenomen bezuinigingen, zoals
in de cultuursector;2. het naar voren halen van al voorgenomen uitgaven
is, zoals bijvoorbeeld ten aanzien van onderwijsachterstanden;en wat dan na aftrek daarvan het feitelijk resterende
bedrag is aan nieuwe beleidsmatige uitgaven in de afzonderlijke beleidslijnen?In onderstaande tabel treft U de uitwerking aan. Bij rubriek a. zoals
door u gedefinieerd gaat het alleen om het terugdraaien van bezuinigingen
bij het secundair beroepsonderwijs (f 30 miljoen) en het kunstvakonderwijs
(f 10 miljoen). De sectoren bve, hbo en wo zijn gebudgetteerd en daarom
wordt de stijging in de onderwijsdeelname als een nieuwe impuls gezien.Bij b. gaat het om een versnelling van de schoolspecifieke budgetten (f 120
miljoen in 2001 en f 60 miljoen in 2002) en een versnelling bij ict van
f 50 miljoen. De correctie op te lage ramingen treft u vooral aan in tabel 5.1 bij het
onderdeel overige mutaties: meevaller/ramingsbijstellingen en maatregelen.  20012002200320042005Rubriek a: correctie ivm lage ramingen, voorgenomen bezuinigingen     Investeren in personeel en
scholen     Onderwijs en arbeidsmarkt4040404040 Zorg in het onderwijs     Investeren in ict en wetenschapsbudget     Impuls voor cultuur     Overige     Totaal rubriek a4040404040Rubriek b: versnelling     Investeren in personeel en scholen12060   Onderwijs
en arbeidsmarkt     Zorg in het onderwijs     Investeren in ict en wetenschapsbudget50    Impuls voor cultuur     Totaal
rubriek b17060000 20012002200320042005Rubriek c: nieuw     Investeren in personeel en scholen260250250250250 Onderwijs en
arbeidsmarkt523584629628636,7 Zorg in het onderwijs240300295295295 Investeren in ict en wetenschapsbudget180150150150150Impuls voor cultuur3944494949Totaal
rubriek c1 2421 3281 3731 3721 380,7Totaal rubriek
a, b en c1 4521 4281 4131 4121 420,793Hoe vrij zijn scholen bij de besteding van de gelden
voor functiedifferentiatie, werkdruk en kwaliteit leraren en hoe is de verantwoordplicht
naar de overheid (tabel 5.2.)?Voor het primair onderwijs is het budget voor management, ondersteuning
en arbeidsmarkt (moa-budget) vrij besteedbaar op schoolniveau voor specifieke
omstandigheden en problemen, met dien verstande dat het budget uitsluitend
besteed kan worden voor personeel binnen de aandachtgebieden management, ondersteuning,
arbeidsmarkt en arbeidsomstandigheden. De instellingsaccountant toetst of
het moa-budget op de juiste wijze is besteed. Daartoe dient het bevoegd gezag
te administreren waaraan het moa-budget is besteed.Voor de sectoren vo en bve is bestedingsvrijheid inherent aan de bekostigingssystematiek
(lump sum). In de cao 2000–2002 zijn mogelijke bestedingsdoelen aangegeven.
De besteding van het decentrale budget wordt verantwoord in de het sociaal
jaarverslag c.q. de jaarrekening van de instelling.Voor elk van de sectoren geldt dat de besteding van de decentrale budgetten
gemonitord zal worden (zie het antwoord op vraag 72). 94Kunt u aangeven hoeveel elke school in het primair
onderwijs extra krijgt voor de verdere professionalisering en betere honorering
van schoolleiders?De middelen voor verdere professionalisering en betere honorering van
schoolleiders in het primair onderwijs maken deel uit van het schoolbudget
voor management, ondersteuning, arbeidsmarktbeleid (het moa-budget). Scholen
kunnen deze middelen afhankelijk van hun specifieke situatie besteden aan
die aandachtsgebieden.De omvang van het moa-budget per school is evenredig aan het aantal leerlingen
op die school. Kleine basisscholen (scholen met minder dan 145 leerlingen)
ontvangen daarnaast een kleinescholentoeslag.Het moa-budget van een basisschool met 218 leerlingen en een schoolgewicht
van 80 bestaat uit 30 formatierekeneenheden (omgerekend in geld is dit f 9 360).Ten aanzien van de honorering van schoolleiders verwijs ik u naar het
antwoord op vraag 177 met betrekking tot de invoering van een nieuwe salarisstructuur
voor directieleden.Naast de middelen die zijn toegekend door middel van het moa-budget en
de middelen waarmee een nieuwe salarisstructuur voor directieleden wordt ingevoerd,
zijn in verband met de verdere professionalisering van de schoolleiding ook
extra nascholingsmiddelen aan scholen toegekend voor de voorbereiding op integraal
personeelsbeleid. Deze middelen zijn toegekend in de vorm van een vast bedrag
van f 870,– per school en (omgerekend) f 84,– per formatieplaats.
Deze extra nascholingsmiddelen zijn met name bestemd om, vooruitlopend op
de invoering van de mogelijkheid om voor leraren beloningsdifferentiatie in
te voeren, de schoolleiding in de gelegenheid te stellen zich professioneel
voor te bereiden op de rol van kwaliteitsbeoordelaar en procesmanager van
het integraal personeelsbeleid.95Wat wordt bedoeld met arbeidsmarktknelpunten en achterstandsscholen?
(tabel 5.2). Aan welke bijzondere investeringen in vergelijking met arbeidsmarktknelpunten
op de overige scholen denkt u?Met de aanduiding arbeidsmarktknelpunten en achterstandscholen wordt gedoeld
op de «regeling vergoeding schoolspecifieke knelpunten in de personeelsvoorziening».Het bevoegd gezag is vrij in de besteding voorzover deze wordt aangewend
voor personeelsbeleid of verbetering van arbeidsomstandigheden die kunnen
leiden tot arbeidsknelpunten. Daarbij kan gedacht worden aan tegemoetkoming
in (hogere) woonlasten, kinderopvang of maatregelen in de sfeer van administratieve
ondersteuning, onderwijsassistenten en taaken functiedifferentiatie.96Welke eisen worden aan de scholen gesteld ter besteding
van het decentrale budget?Voor de besteding en verantwoording van de decentrale budgetten verwijs
ik naar mijn antwoord op vraag 93.97Hoe verhouden de uitgaven in het kader van «personeel
en scholen» zich tot de afspraken die zijn gemaakt in het kader van
de CAO-onderhandelingen? Hoe verhouden deze uitgaven zich tot de maatregelen uit «Maatwerk voor morgen 2»? Welke budgetten zijn
de rechtstreekse vertaling van afspraken of maatregelen die al in de CAO of
in Maatwerk 2 zijn vastgelegd en welke middelen zijn nieuw daaraan toegevoegd?De uitgaven voor het cluster «Investeren in personeel en scholen»,
zoals opgenomen in tabel 5.2, zijn voor een belangrijk deel aangewend voor
de financiering van de cao 2000–2002. Het gaat hierbij om de in de tabel
opgenomen reeksen voor functiedifferentiatie/werkdruk/kwaliteit leraren/kinderopvang,
ziekteverzuimbestrijding en btw-compensatie uitzendwerk. Deze middelen van
in totaal f 270 miljoen structureel zijn ingezet ter financiering van
het pakket specifieke afspraken in de cao (herstructurering loonen functiegebouw,
decentraal budget, kinderopvang, beloning schoolleider) met een kostenbeslag
van in totaal circa f 375 miljoen structureel. Dit specifiek pakket is
overigens mede gefinancierd via herschikkingen/ramingsbijstellingen binnen
de OCenW-begroting en vanuit de reguliere kabinetsbijdrage in de arbeidskosten.
Voor nadere informatie over de kosten en financiering van de cao 2000–2002
verwijs ik naar mijn brief van 16 augustus jl. (vergaderjaar 1999–2000,
23 328, nr. 69).Bij het afsluiten van de cao 2000–2002 werd nog uitgegaan van een
geleidelijke oploop van de decentrale schoolbudgetten. De extra middelen schoolspecifieke
budgetten (f 120 miljoen in 2000, f 60 miljoen in 2001) maken het
mogelijk om de decentrale schoolbudgetten al vanaf schooljaar 2000–2001
op het structurele niveau te brengen.In tabel 2 zijn geen middelen opgenomen die direct betrekking hebben op
Maatwerk 2. De additionele middelen die voor Maatwerk 2 worden uitgetrokken
zijn onderdeel van de impuls beroepsopleidingen (zie het antwoord op vraag
100).98Hoe kan er door een differentiatie in de rijksbijdrage
voor 2e en 3e studies een besparing geboekt worden van structureel 50 miljoen?
Zal de reactie van onderwijsinstellingen als gevolg van deze maatregelen niet
zijn het ontmoedigen van het volgen van 2e en 3e studies? Is dit de bedoeling
van het gevolgde beleid? Zo ja, wat is hier de reden van? Past dit beleid
in een tijdperk waarin een Leven Lang Leren juist extra belangrijk wordt?
Wat is sowieso de achtergrond van dit voorstel?Op het ogenblik wordt in de bekostiging van de instellingen geen onderscheid
gemaakt tussen de bekostiging van studenten die een eerste studie volgen in
het hoger onderwijs en studenten die een tweede of derde studie bij een andere
instelling in het hoger onderwijs volgen. Voorgesteld wordt om vanaf 2002
te differentiëren in de bijdrage voor eerste respectievelijk tweede en
derde studies. Daarbij is de verantwoordelijkheidsverdeling tussen student
enerzijds en de overheid anderzijds in de financiering van vervolgstudies
het centrale aandachtspunt. De overheid heeft daarbij vooral een verantwoordelijkheid
in het initiële traject, tot en met het (eerste) hbo- of wo-diploma.
Deze verantwoordelijkheid geldt evenzeer wanneer een (excellente) student
gedurende deze initiële fase in staat blijkt te zijn meerdere diploma's
te behalen. In het traject daarna, wanneer een aanvullende opleiding in WO
of HBO wordt gevolgd, is vooral sprake van een verantwoordelijkheid voor de
student of zijn werkgever.In de komende maanden zal mede in het licht van een «leven lang
leren» vanuit dit vertrekpunt een aantal zaken nader uitgewerkt worden.
Daarbij is onder meer van belang na te gaan voor welke studerenden de taakstelling
precies gaat gelden en onder welke condities de taakstelling door de instellingen
kan worden gerealiseerd. Zie ook het antwoord op vraag 306. 99Op welke manier is de minister voornemens deze maatregelen
uit te werken?Zie het antwoord op vraag 98.100Wat wordt bedoeld met schoolspecifieke budgetten (tabel
5.2.). Waaraan wordt speciaal gedacht bij de impuls beroepsopleidingen van
2 x 100 miljoen?Met de schoolspecifieke budgetten wordt gedoeld op de decentrale schoolbudgetten
in het kader van de kwaliteitsimpuls arbeidsorganisatie, zoals overeengekomen
in de cao, sector onderwijs (po, vo, bve), 2000–2002. Instellingen kunnen
dit budget inzetten voor onder andere functiedifferentiatie, het creëren
van ondersteunende functies, werkdrukvermindering en arbo-contracten. Voor
de sector primair onderwijs is de kwaliteitsimpuls vormgegeven via een budget
voor management, ondersteuning en arbeidsmarktbeleid (moa-budget).De in tabel 5.2 opgenomen reeks schoolspecifieke budgetten heeft betrekking
op een verhoging van de in de cao overeengekomen decentrale schoolbudgetten.
Met deze verhoging worden deze budgetten al vanaf schooljaar 2000–2001
op het structurele niveau gebracht.De impuls beroepsopleidingen van 2 x f 100 miljoen in 2000 en 2001
wordt voor 2 x f 25 miljoen ingezet voor de bevordering van de zij-instroom
in het beroep (Maatwerk 2). Overigens worden de
middelen ingezet voor de volgende programma's en activiteiten:• In het voortgezet onderwijs is 2 x f 18,8 miljoen beschikbaar
voor het actieprogramma vmbo. Voor het vmbo is het budget opgenomen in tabel
5.10 op pagina 30 onder punt 3 «Impuls beroepsopleidingen», daar
wordt ook een toelichting gegeven op dit bedrag.• Voor het middelbaar beroepsonderwijs wordt 2 x f 33,8 miljoen
uitgetrokken voor ondermeer de ontwikkeling van doorlopende leerlijnen en
aansluiting van de structuren vmbo, sbo en hbo. Op pagina 84 van de toelichting,
onder het kopje «Impuls beroepsonderwijs» wordt nader ingegaan
op de besteding van dit budget.• Voor het hoger beroepsonderwijs is in totaal 2 x f 22,5 miljoen
beschikbaar. Deze middelen zullen in 2000 en 2001 worden ingezet voor de opscholing
van werkende mbo-ers (f 5 miljoen), de implementatie van erkenning van
elders verworven competenties in het hbo (f 1,5 miljoen), SURF (f 10
miljoen), de verbetering aansluiting vo-hbo (f 11 miljoen) en de intensivering
van het vernieuwingsfonds (f 17,5 miljoen). Dit wordt verder toegelicht
op pagina 94, onder het kopje «Impuls beroepsopleidingen».101Hoe verhoudt zich het bedrag van 51 miljoen voor uitbreiding
capaciteit geneeskunde, diergeneeskunde en tandheelkunde tot de bij de algemene
politieke beschouwingen aangenomen motie tot verruiming van de numerus fixus
geneeskunde?Het bedrag van f 51 miljoen heeft geen betrekking op de bij de algemene
politieke beschouwingen aangenomen motie tot verruiming van de numerus fixus
geneeskunde.Het bedrag van f 51 miljoen is bestemd voor de verhoging van de numeri
fixi geneeskunde, tandheelkunde en diergeneeskunde per studiejaar 2000/2001
tot respectievelijk 2 010, 260 en 225 eerstejaars. De bij de algemene
politieke beschouwingen aangenomen motie heeft betrekking op een verdere
verhoging van de numerus fixus tot meer dan 2 010 eerstejaars geneeskunde
na het studiejaar 2000/2001.102Zal de uitbreiding van de capaciteit van geneeskunde,
diergeneeskunde en tandheelkunde ook door het ministerie van VWS worden bekostigd?
Zo ja, voor hoeveel?Zie het antwoord op vraag 101.103Aan welke informatie ontbreekt het u op het punt van
de indirecte instroom, en waarom is er zekerheidshalve niet gekozen voor het
wel budgettair doorvertalen na 2002 van de stijgende studentenaantallen maar
is er gekozen voor het welbewust aangaan van een toekomstig financieel risico?In een aantal gevallen is onduidelijk in hoeverre de stijging van de instroom
in de komende jaren zal doorzetten. Op basis van de nieuwe instroomcijfers
in studiejaar 2000/2001 zal bezien worden in hoeverre de voorziene stijging
zich ook daadwerkelijk voortzet.104Voor arbeidsmarktknelpunten in het HO is 55 miljoen
beschikbaar. Hoe is dit verdeeld over HBO en WO?Van de f 55 miljoen die in het hoger onderwijs voor arbeidsmarktknelpunten
beschikbaar is, zal f 15 miljoen worden besteed aan de invoering van
de professionalisering van de staf in het hoger beroepsonderwijs (de zogenoemde
«lectoraten») en f 40 miljoen aan het verbeteren van het
perspectief voor jonge onderzoekers in het wetenschappelijk onderwijs. Het
gaat hierbij met name om de salariëring van jonge onderzoekers; zie verder
kamervraag 54.105Na 2002 wordt de oploop in het HO-budget afgevlakt.
Betekent dit dat er na 2002 minder geld beschikbaar komt per student? Kunt
u dit in een meerjarenoverzicht laten zien?Op pagina 101 respectievelijk 110 van de OCenW-begroting vindt u een overzicht
van de ontwikkeling van de uitgaven per student in het hbo en wo. Daarnaast
wordt verwezen naar de antwoorden op vraag 7 en 103.106Hoe wordt verklaard dat het CNV de extra investeringen
in onderwijs raamt op 365 miljoen, terwijl in het persbericht van OC&W
staat dat er 1,4 miljard extra naar OC&W gaat? (Schooljournaal, 23-9-00,
blz. 4) Worden de kosten die gepaard gaan met de verhoogde studentenaantallen
beschouwd als extra investeringen of zijn dit bedragen die überhaupt
aan de begroting moeten worden toegevoegd?De omvang van de extra investeringen in onderwijs is gebaseerd op het
verschil tussen de onderwijsbegroting van 2000 en die van 2001. Extra uitgaven
in het kader van bijvoorbeeld in het voorjaar 2000 gesloten cao's zijn hierin
meegenomen.Ja, kosten die het gevolg zijn van de toename van studentenaantallen worden
beschouwd als extra investeringen. Instellingen worden hiermee in staat gesteld
voorzieningen te treffen voor de toename van studenten. 107Zijn er reeds cijfers over het aantal geplaatste zij-instromers
op (basis-)scholen? Wat kan er tot nu toe worden gezegd over het succes van
de interim-wet zij-instroom? Bent u bekend met het falen van de Initiatiefgroep
Lerarentekort Amsterdam (Parool, 2-10-00)? Is de in het artikel genoemde drie
ton onderdeel van de 2 x 25 miljoen voor de bevordering zij-instroom?Zoals bekend is de Interimwet op de zij-instroom op 1 augustus jongstleden
in werking getreden. Het is dan ook te vroeg om nu al betrouwbare cijfers
te kunnen geven (zie ook vraag 178). Ik ben bekend met het lokale initiatief
in Amsterdam. Het project is voortvarend opgestart, maar kent enige aanloopproblemen
die terug te voeren zijn op de nog relatieve onbekendheid bij scholen met
de zij-instromer en het acquireren van vacatures. Binnenkort wordt ook in
het primair onderwijs een matchingsvoorziening voor zij-instroom in het leven
geroepen. De drie ton waarover het artikel spreekt maakt geen deel uit van
de door u genoemde 2 x f 25 miljoen.108Op welke manier bent u voornemens om een antwoord te
krijgen op de vraag of tweede en meerdere studies wel in dezelfde omvang kosten
genereren als eerste opleidingen?Zie het antwoord op vraag 98.109Waar wordt gesproken over een uitbreiding van de capaciteit
voor de opleidingen geneeskunde, diergeneeskunde en tandheelkunde, wordt in
de tekst vermeld dat hiervoor een bedrag oplopend tot 51 miljoen beschikbaar
wordt gesteld. In tabel 5.3 is dit bedrag niet terug te vinden en loopt de
reeks niet verder op dan tot 40 miljoen. Wat is hiervoor de verklaring?Voor het jaar 2005 zal voor de reeks «capaciteit (dier)geneeskunde/tandheelkunde»
een bedrag van f 51 miljoen beschikbaar worden gesteld. In tabel 5.3
is voor het jaar 2005 per abuis het bedrag voor het jaar 2004 weergegeven.
Het juiste bedrag voor het jaar 2005 is vermeld in de tekst op pagina 24,
tegenover tabel 5.3. 110Kunt u gespecificeerd aangeven wat de opleidingskosten
per student zijn voor de opleidingen geneeskunde, diergeneeskunde en tandheelkunde?De feitelijke opleidingskosten kunnen per universiteit verschillen omdat
bijvoorbeeld het onderwijsconcept en het gebruik van infrastructuur uiteen
kunnen lopen. In de afgelopen jaren is bij verhoging van de numeri fixi de
rijksbijdrage aan de universiteiten aangepast met een normatief bedrag per
extra instroomplaats. Omgerekend naar bedragen per student per jaar is de
normatieve vergoeding thans gelijk aan respectievelijk f 46 000,
f 41 000 en f 31 000 voor de opleidingen geneeskunde,
diergeneeskunde en tandheelkunde.111Worden de middelen die uitgegeven worden aan het leerlingenvolume
in het speciaal onderwijs gericht aan scholen voor speciaal onderwijs gegeven?
Zoals bekend is de werkdruk in het speciaal onderwijs erg hoog. Zullen deze
middelen kunnen worden ingezet voor extra ondersteuning in het speciaal onderwijs
zodat de werkdruk kan worden verlaagd? Is 10 miljoen gulden in 2001 voldoende
om dit doel te bewerkstelligen? De mutatie leerlingenvolume betreft het budgettaire effect van een wijziging
in de leerlingenraming tussen de oude begroting en de nieuwe begroting. Het
gaat daarbij om het verschil in de omvang van de reguliere bekostiging dat
samenhangt met het leerlingenverschil, dus niet om extra formatie. Het totale
opgenomen bedrag leerlingenvolume is voldoende om de verhoging van de reguliere
bekostiging te dekken die voortvloeit uit de nieuwe leerlingenraming.112Welke cijfers (uitgangspunten) liggen ten grondslag
aan het bedrag van 10 miljoen voor leerlingenvolume speciaal onderwijs?In het (voortgezet) speciaal onderwijs doet zich een forse stijging voor
van het leerlingenvolume. De genoemde post vormt onderdeel van de dekking
van de daarmee samenhangende stijging van de reguliere uitgaven. Aan de omvang
van deze post liggen geen specifieke uitgangspunten ten grondslag.113Welke overwegingen liggen eraan ten grondslag dat het
uitgetrokken bedrag voor het zorgbudget gedurende de komende jaren gelijk
blijft terwijl de hoeveelheid leerlingen dat daadwerkelijk deelneemt aan de
VMBO zal stijgen?In de voorstellen over de inrichting van het zorgbudget is aangegeven,
dat het voornemen is de middelen, die op landelijk niveau beschikbaar zijn
voor het regionaal budget, te verdelen naar rato van het aantal leerlingen
in het derde en vierde leerjaar van het vmbo. Het gebruik van deze groep leerlingen
sluit inhoudelijk goed aan bij de doelstelling van het regionaal budget. Daarnaast
is het zo dat de verwachting is dat deze groep de komende jaren een stabiele
ontwikkeling kent van rond de 185 000 leerlingen. Het derde en vierde
leerjaar van het vmbo leent zich dus goed voor de verdeling van de extra middelen.114Welke berekeningen liggen ten grondslag aan de 30 miljoen
zorgbudget voortgezet onderwijs (tabel 5.4.)?Op 26 juli 2000 (kamerstukken II, 24 578, nr. 32) is aan de Tweede
Kamer een brief gezonden over de voornemens met betrekking tot de inrichting
van het zorgbudget. Voor wat betreft het leerwegondersteunend onderwijs wordt
in de brief voorgesteld de huidige open-einde-bekostiging te handhaven en
in de loop van 2001 indicatiecriteria vast te stellen op basis waarvan de
Regionale Verwijzingscommissie (RVC) met ingang van 2002 een beschikking zal
afgeven omtrent de toelaatbaarheid van een leerling tot het leerwegondersteunend
onderwijs en praktijkonderwijs. In de huidige situatie geeft de RVC geen beschikkingen
af, maar adviezen. De school heeft de mogelijkheid om op basis van argumenten
van een RVC-advies af te wijken. Met de invoering van de RVC-beschikkingen
komt die afwijkingsmogelijkheid te vervallen.Een belangrijk kenmerk van indicatiecriteria is, dat er leerlingen zullen
zijn die net niet aan de toelatingscriteria voldoen, daardoor niet door de
RVC zullen worden geïndiceerd voor leerwegondersteunend onderwijs, maar
wel degelijk enige extra zorg nodig hebben. Om de in het samenwerkingsverband
vo-svo samenwerkende scholen in staat te stellen ook voor deze leerlingen
een passend zorgaanbod te realiseren, is in de voorstellen over het zorgbudget
voorzien in de invoering van een regionaal budget. Hoe hoog dat budget zou
moeten zijn is momenteel niet precies te berekenen. De oorzaak daarvoor is
gelegen in de omstandigheid dat er thans nog in onvoldoende mate een gemeenschappelijk
beeld bestaat over welke leerlingen in aanmerking moeten kunnen
komen voor extra zorg. Dat beeld zal de komende jaren geleidelijk aan ontstaan
op basis van de monitor van de toepassing van de toelatingscriteria door de
RVC. Uit die monitor zal mede blijken hoe de groep van leerlingen is samengesteld
die wel door de scholen wordt aangemeld bij de RVC, maar op grond van de criteria
door de RVC niet toelaatbaar worden geacht tot het leerwegondersteunend onderwijs
of praktijkonderwijs.De ontwikkeling die in het voorgaande is aangeduid zal uiteraard worden
betrokken in de evaluatie over de inrichting van het zorgbudget die, conform
het voorstel zoals opgenomen in de brief van 26 juli 2000, vier jaar na invoering
van het zorgbudget moet zijn afgerond.115Waarom is volgens tabel 5.4 «slechts» 25
miljoen voor Achterstandenbeleid in 2001 gereserveerd, terwijl in de daaropvolgende
jaren dit bedrag 75 miljoen bedraagt? Van waar dit forse verschil?Zie het antwoord op vraag 150.116Op welke manier worden de nieuwe middelen voor voor-
en vroegschoolse educatie verdeeld? Op welke manier worden de aanvullende
middelen uit de motie Melkert hierin verwerkt?De f 100 miljoen voor voor- en vroegschoolse educatie wordt verdeeld
over de 172 gemeenten met schoolvestigingen waarvan de leerlingpopulatie voor
50% of meer uit «gewichten» leerlingen bestaat. De systematiek
van de nieuwe toegevoegde f 40 miljoen (motie Melkert, Algemene Politieke
Beschouwingen, september 2000) zal in overleg met VWS nog worden uitgewerkt.
Gemeenten met concentraties van onderwijsachterstanden die niet onder de huidige
regeling vallen, maar wel de ambitie hebben om voor 2–5 jarige risicokinderen
goede programma's aan te bieden, zullen in die systematiek ook in de gelegenheid
gesteld worden dit met behulp van rijksmiddelen te realiseren.117Op welke manier worden de aanvullende middelen voor
content-ontwikkeling ingezet?De aanvullende middelen die in het kader van motie 26 800 nr. 15
vanaf 2000 structureel beschikbaar zijn, zijn dit jaar voornamelijk besteed
aan het stimuleren van ict-netwerkprojecten en ict-ontwikkelprojecten.118Hoe verhouden de verschillende impulsen voor wetenschapsbeleid
zich tot elkaar? Hoe worden deze nieuwe uitgaven vorm gegeven? En op welke
manier wordt de motie Melkert hierin verwerkt?De impulsen voor het wetenschapsbeleid die in tabel 5.5 zijn opgenomen
betreffen de bedragen genoemd voor Kennis, Onderzoek en Innovatie, te weten
f 5 miljoen per jaar (direct op de begroting van OCenW) en een bedrag
van f 25 miljoen per jaar dat via het FES aan de begroting van OCenW
wordt toegevoegd. Beide bedragen zijn bestemd voor hetzelfde doel, te weten
verhoging van de Vernieuwingsimpuls bij NWO.De genoemde motie Melkert vraagt om een extra bedrag van f 25 miljoen
per jaar voor fundamenteel onderzoek. Ik zal dit bedrag toevoegen aan de begroting
van NWO en bestemmen voor extra onderzoek op het brede genomics terrein, afgestemd
op de adviezen die de tijdelijke adviescommissie kennisinfrastructuur daarover
zal geven. Tenslotte heb ik dit jaar f 50 miljoen incidenteel uitgetrokken voor
fundamenteel onderzoek. Ook dit bedrag wordt toegevoegd aan de begroting van
NWO. Ik heb NWO gevraagd een voorstel te doen voor extra impulsen op enkele
terreinen van groot maatschappelijk en wetenschappelijk belang.119De post leerlingenvervoer is verhoogd vanwege de aangescherpte
veiligheidseisen. Is hiermee de kostendekkendheid voor de gemeenten op dit
punt substantieel verbeterd? Geeft het ruimere budget ook aanleiding om tevens
de kilometerbegrenzing opnieuw tegen het licht te houden?De bijstelling in verband met het leerlingenvervoer is het gevolg van
de wijziging van de regeling zitplaatsverdeling, waardoor gehandicapte leerlingen
die (voortgezet) speciaal onderwijs volgen als bedoeld in de WEC recht hebben
op een eigen zitplaats. De gemeenten worden daarmee gecompenseerd voor de
meeruitgaven van het leerlingenvervoer die voortvloeien uit genoemde wijziging.Dit staat los van de wetswijziging tot verruiming van de gemeentelijke
mogelijkheden om een bijdrage van ouders in de kosten van leerlingenvervoer
te vragen, die naar aanleiding van de evaluatie van de decentralisatie van
het leerlingenvervoer na uitvoerig overleg met het parlement is gepubliceerd
in Staatsblad 1998, 712. Er is dan ook geen aanleiding om opnieuw te gaan
kijken naar de bijdrageregeling.120Kunt u uitleggen wat de achtergrond is van bijstelling
van de gemiddelde personeelskosten. Dit geld is in de CAO weer ingezet. Treden
hierdoor verschuivingen op bij individuele scholen of werknemers?De genoemde middelen, die voor de cao zijn ingezet, komen voort uit een
neerwaartse bijstelling van de raming. De lagere raming is het gevolg van
een doorlichting van de begroting op concrete ramingsbijstellingen, mede gezien
de kasrealisatie en kasontwikkelingen van de afgelopen jaren. Voorgaande maakt
een ramingsbijstelling mogelijk op de begrotingen van de terreinen primair
onderwijs (po), voortgezet onderwijs (vo) en beroepsonderwijs en volwasseneneducatie
(bve). De bijstelling heeft geen effect op individuele scholen of werknemers,
omdat het hier gaat om verschillende geraamde en gerealiseerde effecten van
bestaande wet- en regelgeving.121De vacatureruimte primair onderwijs wordt in tabel
5.7. als structureel ingeboekt. Kunt u het structurele karakter van deze post
uitleggen?In het primair onderwijs zal de totale toegekende formatie de komende
jaren fors toenemen. De verwachting is dat daardoor de vacatureruimte zich
in elk geval tot en met het jaar 2005 op een hoger niveau zal gaan bevinden.
Mocht te zijner tijd blijken dat deze ramingsvooronderstelling anders uitpakt,
dan zal de begroting daarvoor worden bijgesteld.122Hoe komt het dat in 2001 115 miljoen minder aan
gemiddelde personeelslasten wordt uitgegeven (en zelfs 135 miljoen minder
in de jaren daarna)? Hoe is de verdeling primair en voortgezet onderwijs?
Komen de middelen voor de klassenverkleining boven op de feitelijke uitgaven
of bovenop de ramingen?Zie ook het antwoord op vraag 120. De bijstelling betreft de begrotingen van het primair onderwijs (f 70,0
miljoen), voortgezet onderwijs (f 36,0 miljoen) en beroepsonderwijs en
volwasseneneducatie (f 22,0 miljoen).De middelen voor de klassenverkleining komen bovenop de ramingen op basis
van de oude bekostigingsregels. Vervolgens wordt de formatieregeling dienovereenkomstig
aangepast. Toepassing van de formatieregeling leidt tot aan scholen toegekende
formatieruimte, welke bij benutting overgaat in gerealiseerde uitgaven.123Kunt u een totaaloverzicht geven van alle niet opgevulde
vacatureruimte in het primair-, voortgezet en speciaal (voortgezet) onderwijs?In de voorliggende begroting is voor het primair onderwijs voor het jaar
2001 rekening gehouden met de volgende vacatureruimte:• Basisscholen en speciale scholen voor basisonderwijs: circa f 45,5
miljoen• (voortgezet) speciaal onderwijs (WEC): circa f 6,5 miljoen.Voor het voorgezet onderwijs is het begrip vacatureruimte niet relevant
in verband met de lumpsum bekostigingssystematiek.124Er wordt een aanpassing in de ramingen gemeld voor
het primair onderwijs vanwege toegenomen vacatureruimte. Was dit dan niet
te voorzien?Zoals in het antwoord op vraag 121 is vermeld, hangt deze toename van
de vacatureruimte samen met de grote toename in de formatie de komende jaren.
De opgenomen reeks start in het jaar 2002; het lijkt me dat deze mutatie in
het kader van de begroting 2001 dan op een adequaat tijdstip plaatsvindt.125Hoe ontstaat de besparing van 20 miljoen op de vacatureruimte
voor het primair onderwijs? Is dit geld elders op de onderwijsbegroting ingezet,
of teruggevloeid naar de algemene middelen?De reeks betreft een toename van de in de ramingen opgenomen vacatureruimte
met f 20 miljoen, die samenhangt met de grote toename in de formatie
de komende jaren voor het primair onderwijs.Deze reeks is mede betrokken bij de besluitvormingen over de autonome
ontwikkelingen voor de OCenW-begroting voor 2001 en volgende jaren.126Kan de ramingbijstelling WSF/bol nader worden toegelicht?
Hoe is deze ontstaan? Is de opbrengst elders op de onderwijsbegroting ingezet?
Zo ja, waar?De ramingsbijstelling WSF/bol betreft het saldo van de verschillende autonome
mutaties op de uitgaven en ontvangsten voor studiefinanciering.De belangrijkste van deze autonome mutatie is de aanpassing van zowel
de raming van de uitgaven als de ontvangsten voor studiefinanciering op basis
van de realisatiegegevens 1999 (zoals bijvoorbeeld wijzigingen in het feitelijk
gebruik van de aanvullende beurs, wijzigingen in het aandeel uitwonende studenten
en actualisering van de ontvangsten op uitstaande schulden). Tevens zijn hierbij
verschillende onderdelen van de ramingsystematiek herzien, met name de ramingssystematiek
van de tempobeurs-uitgaven en het achterstallig lager recht, wat heeft geleid
tot een wijziging in de raming zelf. Ook zijn in de ramingsbijstelling de
eerste inzichten uit de begrotingsuitvoering 2000 verwerkt: uit
deze inzichten is onder andere gebleken dat de raming van de uitgaven voor
de bol lager waren dan oorspronkelijk begroot. De ramingsbijstelling WSF/bol
wordt nader toegelicht in onderdeel D van de Memorie van Toelichting («Toelichting
per begrotingsartikel») voor het beleidsterrein 25. De ramingsbijstelling
WSF/bol is het totaal van de «autonome mutaties: diversen» op
het uitgavenartikel 25.01, het ontvangstartikel 25.01, en het ontvangstartikel
25.02 (pag 238, onderdeel 2.1; pagina 241, onderdeel 2.1 en pagina 242 onderdeel
1.1).De ramingsbijstelling WSF/bol is een onderdeel van het totaal van de mutaties
in tabel 5.7 en daarmee onderdeel van het totaal van de mutaties op de OCenW-begroting.
Er is dus geen expliciete post aan te wijzen waarvoor deze opbrengst is ingezet.127Voor het onderwijsnummer zijn van 2002 meevallers ingeboekt.
Betekent dit dat de invoering van het onderwijsnummer in 2001 volledig zijn
beslag krijgt?Nee, de invoering verloopt gefaseerd. Eind 2000 worden de eerste pilots
gestart.128Valt de loon- en prijsbijstelling onder het CAO-geld?Nee, alleen de loonbijstelling voor de sector onderwijs maakt onderdeel
uit van de cao-middelen.129Overige technische posten bevat de post asielzoekers;
tabel 5.9. Kunt u verklaren waarom vanaf 2004 ineens voordelen worden
ingeboekt?OCenW heeft middelen op haar begroting ten behoeve van de scholing van
asielzoekers in eerste opvang. De invoering van de Nieuwe Vreemdelingenwet
beoogt efficiëntere procedures waardoor het aantal asielzoekers in eerste
opvang zal afnemen, ofwel de gemiddelde bezetting (zie ook begroting Justitie
p. 91). Deze aanname is in de begroting van OCenW gekwantificeerd en budgettair
verwerkt.130Er wordt een erg duidelijk overzicht gegeven van de
extra investeringen in het beroepsonderwijs. Wat minder duidelijk is, zijn
de prestatiegegevens die worden beoogd met de extra investeringen. Kunnen
de beoogde doelen duidelijker toegelicht worden? (oftewel: wat denkt men te
kunnen bereiken met genoemde middelen?)In samenwerking met vmbo-scholen, het bedrijfsleven en de overheid is
een actieprogramma «Versterking van het vmbo» vastgesteld dat
zich toespitst op de volgende punten:• Integratie van theorie en praktijk, het leren vanuit de beroepscontext
in combinatie met moderne praktijklokalen. Doel is flexibele leertrajecten
te ontwikkelen waarbij meer ruimte is voor buitenschoolse (leer-)praktijken
in combinatie met binnenschools leren. Daarbij horen onder andere stageplaatsen
en leerwerkplaatsen.• Versterken en verbreden van de samenwerking tussen vmbo-scholen
en roc-instellingen: optimaliseren van de inhoudelijke aansluiting, samenwerking
in het gebruik van middelen, uitwisseling van docenten en uitvoering van programma's.• Bevorderen van samenwerking tussen vmbo-scholen en bedrijfsleven: nauwer betrekken van het georganiseerde bedrijfsleven in de regio's
bij het vmbo en het bevorderen van landelijke samenwerking via de structuur
van bedrijfstakorganisaties en vmbo-platforms.• Investeren in de interactie en uitwisseling docenten en bedrijven:
uitwisselingsprogramma's, docentenbezoeken, gastdocenten en combinatie van
de functies docent-werknemer.• Inhoudelijke vernieuwing: nagaan welke vernieuwingen in het verschiet
liggen voor de vmbo-programma's. De centrale positie van ict zal ook vertaling
krijgen in het vmbo. Dat geldt ook voor de voorbereiding op mogelijk zelfstandig
ondernemersschap.Voor de bve-sector geeft tabel 5.11 op pagina 31 de extra middelen weer
die sinds het regeerakkoord 1998 zijn toegevoegd aan de begroting. Algemeen
doel van de intensiveringen is het verbeteren van de toegankelijkheid en kwaliteit
van het onderwijs in de bve-sector. In de algemene toelichting van het beleidsterrein
bve worden de maatregelen nader toegelicht. Uitzondering hierop vormen de
middelen voor versterking beroepsonderwijs. De bve-instellingen zetten deze
middelen in binnen hun reguliere exploitatie om de nieuwe en gewijzigde taken
die voortvloeien uit de WEB beter te kunnen uitvoeren. De resultaten hiervan
komen onder meer tot uitdrukking in de jaarlijkse oordelen van de Onderwijsinspectie.De in tabel 5.12 (pagina 32) weergegeven intensiveringen betreffen de
extra middelen die sinds het regeerakkoord 1998 zijn toegevoegd aan de begroting
van hbo. Het overgrote deel van de middelen wordt aangewend voor de financiering
van de stijging van de studentenaantallen in het hbo. Daarnaast zijn extra
middelen uitgetrokken voor de financiering van specifieke beleidsimpulsen.
In de begrotingen 2000 en 2001 zijn in de algemene toelichting van het beleidsterrein
hbo de maatregelen toegelicht. Uitzondering hierop betreft de inzet van de
middelen voor het actieplan pabo's. Deze middelen komen in aanvulling op de
basisfinanciering voor innovatie, te weten de aanvullende vergoeding (zgn.
pabo-up). Hogescholen kunnen aanspraak maken op de additionele bijdrage op
basis van verder uitgewerkte plannen. De volgende doelen dienen daarbij uitgewerkt
te worden: flexibilisering, dualisering en de verdere integratie van het gebruik
van ict bij inhoud, organisatie en uitvoering van het onderwijs.131Welke concrete plannen gaat u realiseren inzake de
ontwikkeling van leermiddelen voor het VMBO? Welk deel van de 50 miljoen voor
de intensivering beroepsonderwijs heeft deze bestemming?Van de in tabel 5.10 vermelde f 50 miljoen is f 5 miljoen bestemd
voor het stimuleren van de ontwikkeling van incourante leermiddelen voor het
leerwegondersteunend onderwijs (amendement 19). Het vernieuwen van leermiddelen
en didactiek is daarnaast een centraal thema binnen het actieprogramma vmbo
(zie ook het antwoord op vraag 130). Voorts vormt de voortgang van de ontwikkeling
van nieuwe leermiddelen een centraal agendapunt van het regulier overleg met
de uitgevers.132Tabel 5.10. laat zien dat het faciliteitenbeleid voor
2001 is uitgewerkt. Betekent dit dat er in 2001 nauwelijks meer extra geld
nodig is voor samenwerking die in het VMBO nodig is?In het faciliteitenbeleid vmbo worden faciliteiten verstrekt voor het
invoeren van intra-sectorale programma's en voor het opheffen van afdelingen
met als doel het aantal te kleine afdelingen te verminderen.Het accent verschuift nu meer naar de onderwijsinhoudelijke invoering
van het vmbo. In verband daarmee wordt in respectievelijk 2000 en 2001 extra
budget uitgetrokken voor (in miljoenen guldens):  20002001• modernisering apparatuur60,0– • impuls
beroepsopleidingen19,019,0• zorgbudget20,030,0Zie in verband met de ontwikkelingen rond uitruil en herschikking van
afdelingen ook het antwoord op vraag 207.133Er is op een rij gezet wat de investeringen zijn in
het VMBO en het SBO. Hebben de AOC's en VMBO-groenscholen hier procentueel
(gezien leerlingenaantallen) een zelfde bedrag van gekregen als het andere
beroepsonderwijs?Ja, alle vmbo-groenscholen ontvangen via het ministerie van Landbouw,
Natuurbeheer en Visserij een zelfde bedrag als de VMBO-scholen, waarbij het
relatieve aandeel van de groene scholen in het relevante totaal als invalshoek
fungeert. Ook voor de bve-sector is de algemene regel dat de instellingen
een op leerlingenaantallen gebaseerd deel krijgen van de investeringen voor
de beroepseducatie.134Welke factoren verklaren de huidige stijging in de
beroepsbegeleidende leerweg?De oorzaak van de stijging in de beroepsbegeleidende leerweg in 2000 en
latere jaren is tweeledig. Nieuwe deelnemersgroepen blijken hun weg te vinden
naar het beroepsonderwijs en de voortijdige uitval tijdens opleidingen is
door de verbeterde doorstroom verminderd.135Welke totale omvang heeft het achterstallig onderhoud
in het voortgezet onderwijs?Het antwoord op deze vraag heeft zowel betrekking op onderhoud als inventaris
in het voortgezet onderwijs.Wat het onderhoud betreft bedraagt de achterstand f 37,5 miljoen.
De inventarisachterstand wordt geschat op f 380 miljoen. Ter toelichting
geldt het volgende.De omvang van het achterstallig onderhoud in het voortgezet onderwijs
is aan de orde gekomen in de memorie van toelichting op het wetsvoorstel waarmee
de materiële bekostiging in het vo structureel wordt geregeld (de BSM-wet,
Tweede Kamer, vergaderjaar 1997–1998, 25 878, nr. 3, blz. 7). De
omvang per augustus 1998 werd – gebaseerd op de werkelijke m2,
waarbij dus overtollige m2 wel zijn meegerekend – geraamd
op f 320 miljoen. Deze achterstand is vrijwel geheel ingelopen door de
Regeling incidentele middelen voor achterstallig onderhoud van scholen voor
voortgezet onderwijs van 25 mei 1998, VO/FB/1998/1241 (OCenW-Regelingen 1998,
15). Deze regeling heeft erin geresulteerd dat scholen in staat worden gesteld
hun achterstallig onderhoud zodanig terug te brengen dat de achterstand per
normatieve m2 gelijk wordt, ongeacht de leeftijd ervan. De achterstand
per m2 bedraagt daarmee na afloop van de regeling nog ruim f 5,–.
Het aantal normatieve m2 is ongeveer 7 miljoen. Het verschil tussen
het genoemde bedrag van f 320 miljoen en de f 223 miljoen
die in de regeling van 25 mei 1998 wordt toegekend, is groter dan de hiervoor
vermelde f 37,5 miljoen. Dit wordt verklaard door het feit dat een belangrijk
deel van het resterende achterstallig onderhoud zit in overtollige m2 bij de scholen. Het voorgaande is ook toegelicht in de Nota naar aanleiding
van het verslag bij de BSM-wet (Tweede Kamer, vergaderjaar 1998–1999,
25 878, nr. 6, blz. 8).Bij de berekening van de f 37,5 miljoen gaat het om normatieve aantallen
m2 en bedragen. De feitelijke achterstandssituatie in een school
is mede afhankelijk van het beleid dat de school op dit punt voert, waarbij
ook van belang is of de school overtollige m2 afstoot.Scholen kunnen met de getroffen maatregelen bouwtechnisch hun gebouwen
in goede staat brengen. Echter met name de oudere gebouwen lopen soms sterk
achter bij de eisen die het huidige onderwijs stelt. Daarin kan slechts door
ingrijpende verbouwingen of soms door volledige nieuwbouw worden voorzien.Voor wat betreft inventaris is het volgende van belang. De omvang van
de inventarisachterstand in het voortgezet onderwijs is eveneens aan de orde
gekomen in de memorie van toelichting (blz. 9) op het hierboven aangehaalde
wetsvoorstel. Daarin is ook vermeld dat achterstanden geleidelijk aan kunnen
worden ingelopen op basis van de structurele verhoging van de jaarlijkse vergoeding
voor BSM. Dit is gebeurd per 1 augustus 1999.De toewijzing van voldoende middelen voor onderhoud en inventaris blijft
een knelpunt. Daarom heeft het kabinet in 2000 hiervoor extra middelen beschikbaar
gesteld. Voor het vmbo gebeurt dit tevens deels via het actieprogramma vmbo;
zie ook het antwoord op vraag 66. Deze maatregelen tezamen zullen naar verwachting
leiden tot een vermindering van het totaal van de achterstand bij onderhoud
en inventaris met een bedrag van ongeveer f 100 miljoen.136Is het bedrag van 231 miljoen voor wegwerken van achterstallig
onderhoud gebaseerd op zodanig praktisch onderzoek dat inderdaad het probleem
van het achterstallig onderhoud hiermee kan worden opgelost?Zie het antwoord op vraag 135.137Kunnen de cijfers deelnemersontwikkeling RBG 1999 –
2000 en RBG 2001 te weten – 9,0/100,0 en – 22,0/125,0
nader worden toegelicht?Elk jaar wordt op 1 oktober geteld hoeveel deelnemers deelnemen aan het
door OCenW bekostigde onderwijs. Deze tellingen vormen, met ervaringsgegevens
en de bevolkingsontwikkeling, de basis voor de raming van de deelnemersontwikkeling
(de Referentieraming). Het budget voor het middelbaar beroepsonderwijs stijgt
en daalt met de deelnemersontwikkeling. De bedragen RBG 1999–2000 zijn
de som van de deelnemersbijstelling in deze twee begrotingen. Er werd voor
2001 per saldo een lichte stijging verwacht ten opzichte van de begrotingsstand
1998 en voor 2002 een daling. De op 1 oktober 1999 gebleken stijging van de
deelname aan het beroepsonderwijs leidt, na verwerking in de Referentieraming,
tot de budgetstijging in de huidige begroting.138Wat is de reden dat de gelden voor de aansluiting MBO-HBO
pas in 2002 worden ingezet? Zal de 15 miljoen vanaf 2004 structureel
zijn?In het Verblijfsduurakkoord is vastgelegd dat extra middelen beschikbaar
zullen worden gesteld voor het Studiefonds. Mede gelet op invoeringsdatum
van de maatregelen in het kader van het Verblijfsduurakkoord en de omvang
van verwante doorstroom is f 5 miljoen in 2002 en f 8 miljoen in
2003 aan het hbo-budget toegevoegd. Vanaf 2004 is structureel een substantieel hoger budget beschikbaar van f 15
miljoen. Dit biedt de hogescholen extra ruimte om de aansluiting mbo-hbo te
verbeteren en tot verkorte leertrajecten van mbo-ers te komen.139Waarom geldt het actieplan pabo's alleen voor 2000
en 2001?Zie het antwoord op vraag 130.140Wat zijn de gevolgen van de invoering van de Euro voor
de onderwijsmethoden, met name de rekenboeken? Krijgen de scholen een eenmalige
vergoeding voor vervanging van de rekenmethoden of blijven de leerlingen in
guldens en kwartjes rekenen?Zie het antwoord op vraag 141.141Wordt met «de onderwijskundige overgang op de
euro» ook gedoeld op het lesmateriaal van scholen? In hoeverre kan gegarandeerd
worden dat lesboeken tijdig zijn aangepast op de invoering van de euro? Zijn
hiervoor voldoende middelen beschikbaar?De onderwijskundige overgang op de euro doelt op de consequentie van de
invoering van de euro voor de onderwijsinhoud, bijvoorbeeld in de noodzakelijke
aanpassing van methodes en lesmaterialen, vernieuwde eindtermen en kerndoelen,
toetsen en examens, en ook van voorlichtingsmateriaal over de EMU en de euro
en de veranderingen die op de lerarenopleidingen moeten worden doorgevoerd.De aanpassing van de leermiddelen als gevolg van de overgang naar de euro
zal zoveel mogelijk binnen de gangbare vervangingstermijnen van leerboeken
moeten worden opgevangen. De scholen zijn er meermalen op gewezen dat zij
er verstandig aan doen om vervanging van leermiddelen vanaf schooljaar 1999/2000
uit te stellen. Ik ga ervan uit dat vervanging van leermiddelen (of aanvullingen
daarop) met ingang van schooljaar 2001/2002 worden gerealiseerd.Het is evenwel niet nodig om elk boek waarin een gulden, kwartje, peseta
etc. voorkomt volledig te vervangen. Er kan onderwijskundig verantwoord gewerkt
worden met aanvullingen. Hierbij denk ik ondermeer aan de sinds 1999 beschikbare
lespakketten van het Nationaal forum voor de invoering van de euro.Het is niettemin waarschijnlijk dat er sprake zal zijn van enige extra
kosten, als gevolg van een inhaalafschrijving voor leermiddelen. In het primair
onderwijs zal het lesmateriaal voor de vakken «rekenen/wiskunde»
en «sociale redzaamheid en gezond gedrag» moeten worden aangepast.
In het voortgezet onderwijs gaat het om de wiskunde- en economieboeken.Bij de Voorjaarsnota 2000 is f 200 miljoen beschikbaar gekomen voor
een versnelde modernisering van leermiddelen en van de inventaris. Daarvan
is f 112 miljoen bestemd voor het primair onderwijs. Juist om scholen
zelf in staat te stellen afwegingen te maken heb ik afgezien van oormerking
van dit bedrag voor speciale doelen zoals de euro.De meeste educatieve uitgeverijen, zeker die in het primair onderwijs,
beloven op tijd met nieuw materiaal te komen. De marktleiders, Malmberg met «De wereld en Getallen» en «Pluspunt»
en Bekadidact met «Wis en Reken» hebben op tijd aanvullend lesmateriaal
beschikbaar om de kinderen te leren met euro's om te gaan.142Wanneer kan de Kamer de eerste rapportage verwachten
van het project informatiebeleid. Welke organisaties worden hierbij betrokken?
Wat is de relatie met het dossier autonomie en deregulering?Op dit moment wordt er overleg gevoerd tussen het ministerie en het onderwijsveld
om tot nadere afspraken te komen wat betreft het informatiebeleid. Hierbij
zijn ook CFI, IBG en de Inspectie betrokken. Waar nodig zal in overleg met
het onderwijsveld ook contact gezocht worden met de VNG, het CBS en LNV.De voortgang van het project informatiebeleid zal worden gemeld bij de
verantwoording over 2000.143Er wordt veel geïnvesteerd in voorlichting. Wordt
de effectiviteit van de verschillende voorlichtingscampagnes ook gemeten?Alle massamediale voorlichtingscampagnes worden geëvalueerd op hun
bereiksdoelstellingen en effectiviteit. Belangrijk instrument daarbij is het
tracking-onderzoek. Onder regie van de Rijksvoorlichtingsdienst/DTC worden
ook de OCenW campagnes, die gebruik maken van Postbus 51, gemonitord en geëvalueerd
met behulp van dit onderzoeksinstrument. In een totaalevaluatie van de overheidscampagnes
worden de uitkomsten aan de Kamer aangeboden.Voor grote campagnes die geen gebruik maken van Postbus 51 infrastructuur
hanteert OCenW overigens vergelijkbare onderzoeksmethoden. Communicatieprojecten
worden bovendien afgesloten met een evaluatie (onderzoek).144Bent u van oordeel dat het u op dit moment op het ministerie
lukt om goed personeel binnen te halen en binnen te houden, mede met het oog
op interactieve besluitvorming, durf, een ondernemende geest en ruimte voor
vernieuwende ideeën? Kunt u inzicht geven in de instroom, doorstroom
en uitstroom van personeel op het ministerie, gespecificeerd naar leeftijd,
geslacht en etniciteit?Voor algemene (beleids)functies bij het ministerie van OCenW bestaat veel
belangstelling. Dat blijkt niet alleen bij advertentiecampagnes, maar ook
uit het grote aantal open sollicitaties. Deze functies kunnen derhalve adequaat
worden bezet. Arbeidsmarktconcurrentie en logische loopbaanontwikkelingen
zorgen voor een zekere uitstroom, maar die is niet opvallend hoog. OCenW heeft,
net als de meeste andere departementen, meer moeite om meer specialistische
functies adequaat ingevuld te krijgen. Zoals uit de arbeidsmarktmonitor van
het ministerie van BZK blijkt speelt hier vooral de concurrentie van het bedrijfsleven
een rol. OCenW is bezig, deels in interdepartementaal verband, door gerichte
maatregelen de functies op het gebied van financiën, wetgeving en ict
adequaat te bezetten en bezet te houden.In onderstaande schema's is de gewenste informatie over het jaar 1999
en 2000 tot en met 1 oktober opgenomen.Bij deze schema's horen drie kanttekeningen.1 Opgeslagen gegevens over etniciteit kunnen afwijken van de werkelijke
omvang. Medewerkers bepalen vrijwillig of zij in de personeelsadminstratie
geregistreerd willen worden naar doelgroep zoals bedoeld in de Wet Samen. 2 Bij de doorstroom van personeel worden geen gegevens vastgelegd over
etniciteit. Deze zijn dan ook niet leverbaar.3 De doorstroomcijfers over het jaar 2000 worden sterk beïnvloed
door technische personeelsmutaties in verband met de reorganisatie van het
agentschap CFI.145Zal de onderwijsinspectie haar toezicht op de naleving
van het convenant inzake sponsoring geheel binnen de bestaande budgetten gaan
waarmaken?Het toezicht op de wettelijke voorschriften die voortvloeien uit het sponsoringsconvenant
behoort tot de reguliere taken van de inspectie en kan derhalve binnen de
bestaande budgetten van de inspectie worden geprogrammeerd/gerealiseerd.146Bij USZO heeft gericht beleid geleid tot een betere
prijs-kwaliteitverhouding Denkt u dat ook bij de IB Groep met dit beleid soortgelijke
verbeteringen zijn te behalen? In de afgelopen jaren is de IB-Groep goedkoper gaan werken, terwijl de
dienstverlening in de afgelopen jaren is verbeterd en de regelgeving ingewikkelder
is geworden. Ik wijs in dit verband op de invoering van de zogeheten tempobeurs,
de prestatiebeurs en de invoering en de wijzigingen van de openbaar vervoerkaart
voor studerenden. De opgelegde budgetkortingen hebben geleid tot doelmatiger
werken.Om te weten te komen hoe de efficiency van de IB-Groep zich verhoudt tot
die van andere organisaties, heb ik inmiddels initiatief genomen tot het laten
uitvoeren van een benchmark. Ik heb u daarover bericht in mijn brief aan de
Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal van 30 juni 1999 (kamerstuk
24 724 nr. 34).De USZO is een van de deelnemers aan de benchmark. De eerste resultaten
daarvan zullen u in december bereiken.147Wat gaat de campagne «Voorkoming voortijdig schoolverlaten»
precies inhouden, wat gaat ze kosten en wanneer gaat deze campagne van start?In het Plan van aanpak voortijdig schoolverlaten is aangegeven dat bij
de uitvoering ervan een nieuw communicatievoorstel zou worden uitgewerkt.Begin 2000 is het «Communicatieplan voortijdig schoolverlaten»
opgesteld.Dit plan kent een viersporenbeleid gericht op voorlichting, kennis en
ervaringsuitwisseling tussen en ter ondersteuning van actoren, zodat op lokaal/regionaal
niveau een effectieve aanpak van het voortijdig schoolverlaten wordt gerealiseerd.
Er is geen sprake van een landelijke publiekscampagne.De vier sporen bestaan uit:• Gedrukte middelen, zoals leerplichtbrochure, de Almanak 2000 van
Sardes;• Digitale middelen, zoals de internetsite voortijdig schoolverlaten,
die sinds 6 oktober jl. operationeel is;• Regionale bijeenkomsten om de samenwerkingsverbanden tussen intermediairs
in de regio te versterken en kennisuitwisseling te bevorderen (vanaf 2001);• «Free publicity» (gebruik maken van het informele netwerk
van persvoorlichters om mediamomenten te benutten of te creëren (optredens
van of interviews met bewindslieden, aandacht in de bladen)).148De apparaatskosten in de totale begroting dalen in
2003 en in de volgende jaren tot 1.7%. Is dit percentage taakstellend of zal
dit weer gaan oplopen gelet op nieuwe taken voor 2003 die nu nog niet in de
begroting zijn opgenomen?Het percentage is niet taakstellend. In de begroting 2000 (TK, 1999–2000,
26 800 hoofdstuk VIII, nr. 2) pagina 39, heb ik de Kamer geïnformeerd
over de lijn die gehanteerd wordt inzake bijstelling van de apparaatskosten.
Financiering van bestaande reguliere taken en verschuivingen hierin, wordt
gedaan binnen de gegeven budgettaire kaders. Bij nieuwe omvangrijke taken
wordt naast de raming van het programmadeel rekening gehouden met de consequenties
voor het apparaat. Op deze manier worden de financiële consequenties
van nieuwe taken integraal bekeken. In die gevallen waarbij aanvullende apparaatsmiddelen
benodigd zijn, worden deze meegenomen in de wetsvoorstellen naar de Tweede
Kamer.149Waarom komt de klassenverkleining pas in 2005 tot volledige
uitrol en niet, zoals in het regeerakkoord is afgesproken, in 2002? Zoals in het regeerakkoord is afgesproken, zal de klassenverkleining in
het schooljaar 2002/2003 tot volledige uitrol komen. Daarna wordt het budget
voor groepsgrootte en kwaliteit alleen beïnvloed door de demografische
ontwikkeling. In de desbetreffende passage op pagina 41 is naast het bedrag
in begrotingsjaar 2001 tevens het bedrag in het jaar 2005 opgenomen omdat
dit het laatste jaar is van de meerjarenraming.150Waar zal de extra 100 miljoen cumulatief voor onderwijskansen
concreet aan worden besteed?In de ontwerpbegroting 2001 is f 25 miljoen voor onderwijsachterstanden
ter beschikking gesteld en f 75 miljoen voor de daaropvolgende jaren.De extra f 25 miljoen in 2001 en f 40 miljoen vanaf 2002
en volgende jaren wordt voor onderwijskansen besteed aan het opstellen en
uitvoeren van schoolontwikkelplannen voor slecht presterende scholen met een
concentratie aan kinderen uit achterstandssituaties. Het restant van f 35
miljoen vanaf 2002 en volgende jaren zal voor voor- en vroegschoolse
educatie worden ingezet.151Voor leerlinggebonden financiering wordt er in 2000
30 miljoen en vanaf 2001 jaarlijks 50 miljoen extra beschikbaar gesteld.
Hoe wordt hiermee een verdere kwaliteitsslag gerealiseerd?De inzet van de incidentele en structurele middelen die beschikbaar gesteld
zijn voor leerlinggebonden financiering (LGF) is beschreven in de brief aan
de Tweede Kamer d.d. 31 mei 2000. Tijdens het AO-LGF van 22 juni jl. is hierover
gesproken met de Tweede Kamer. De Vaste Commissie heeft toen ingestemd met
de beleidslijnen zoals die geschetst zijn in de brief.De voor het jaar 2000 beschikbaar gestelde incidentele middelen, f 30
miljoen, zullen met name worden ingezet voor de voorbereiding van de invoering
van LGF. Voor de jaren 2001 en 2002 is beschikbaar respectievelijk f 15
en f 5 miljoen. Het gaat hierbij om tijdelijke investeringen ten behoeve
van:• De Regionale Expertise Centra (REC) -vorming en de inrichting van
de REC's (f 15 miljoen).• De voorbereiding van de indicatiestelling (f 5 miljoen).• De onderwijskundige ontwikkeling, leermiddelenontwikkeling, ontwikkeling
van scholingsprogramma's en voorlichting (f 20 miljoen).De vanaf 2001 structureel beschikbaar gestelde middelen worden ingezet
voor:• De inrichting van de REC's en de bekostiging van nieuwe REC-taken
(f 20 miljoen).• Toezicht op de indicatiestelling door de, hiervoor ingestelde,
landelijke commissie (f 5 miljoen).• Versterking van de rugzakfinanciering in het basisonderwijs (f 20
miljoen).• Versterking van de bekostiging voor het voortgezet onderwijs (f 5
miljoen).152In de Beleidsagenda primair onderwijs wordt gesproken
over de versterking van de positie van de ouders. Nog in 2000 zal hierover
een notitie aan de Tweede Kamer worden aangeboden. Pas in de periode 2002–2006
zal een mogelijke aanpak verder worden uitgewerkt. Houdt dit in dat voor de
periode 2000–2002 geen beleid wordt ontwikkeld, terwijl dit één
van de punten uit het Regeerakkoord is? Het ligt in de bedoeling nog dit jaar de notitie over de positie van ouders
in de school aan de Tweede Kamer aan te bieden. Zodra de besluitvorming hierover
is afgerond zal een begin worden gemaakt met de uitwerking. Indien mogelijk
zal dit al in 2001 plaatsvinden.153In hoeverre wordt het advies van de Onderwijsraad met
betrekking tot de leerstandaarden meegenomen bij het concretiseren van de
kerndoelen?Het concretiseren van kerndoelen wordt uitgevoerd langs drie lijnen:• Deskundigen (vanuit verschillende disciplines) gaan voorstellen
ontwikkelen voor het concretiseren van kerndoelen voor (in eerste instantie)
de leergebieden taal en rekenen. Bij het concretiseren van kerndoelen worden
de formulering en vaststelling van leerstandaarden meegenomen. Het advies
van de Onderwijsraad «Zeker Weten» over leerstandaarden is één
van de documenten die bij de concretisering van kerndoelen worden gebruikt.
Eerder zijn echter door onder meer het Freudenthal Instituut en het Expertise
Centrum Nederlands sterke bezwaren geuit tegen de uitwerking van leerstandaarden
in het advies van de Onderwijsraad. Daarom is nu gekozen voor een uitwerking
waarbij vanuit verschillende invalshoeken naar de leerstandaarden wordt gekeken.• Een wijziging in de Wet op het primair onderwijs (beoogde inwerkingtreding
per augustus 2001) zorgt voor de verplichte invoering op basisscholen van
een voortgangsregistratiesysteem. Scholen zijn vrij in de keuze van een dergelijk
systeem. Een voortgangsregistratie maakt het mogelijk op (nog nader te bepalen
momenten) na te gaan of de leerstandaarden worden gerealiseerd.• De inspectie voor het onderwijs stelt bij het schooltoezicht vast
hoe het staat met de realisatie van leerstandaarden en rapporteert hierover.154Hoe en in hoeverre hangt de mate van concretisering
samen met de specificiteit van de kerndoelen?Het concretiseren van kerndoelen is gericht op die leergebieden waarvoor
op dit moment weinig specifieke beschrijvingen bestaan. Zie verder de antwoorden
op de vragen 153 en 155.155Hoe verhoudt de concretisering van de kerndoelen zich
tot de trend van deregulering en de inrichtingsvrijheid van het onderwijs?De concretisering van kerndoelen wordt nu opgepakt voor de leergebieden
taal en rekenen. Voor de overige leergebieden geldt dat in relatie tot kerndoelen
wordt gestreefd naar het terug brengen van de overladenheid van het curriculum.
Daardoor komt er meer beleidsruimte voor scholen om tot een eigen onderwijsprogramma
te komen.156Hoe zal aandacht worden besteed aan onderwijs voor
kinderen van asielzoekers? Welke faciliteiten zijn daarvoor beschikbaar?Op dit moment (tot 2002) zijn de middelen voor de opvang van asielzoekers
in het onderwijs opgenomen in het budget dat binnen gemeenten beschikbaar
is voor het bestrijden van onderwijsachterstanden. Dit levert knelpunten op
vanwege grote fluctuaties in het aantal asielzoekers en het tempo waarin opvangcentra
worden geopend, gesloten en verplaatst. Hieraan is thans door middel van een
aanvullende regeling tegemoetgekomen. Vanwege deze knelpunten wordt overwogen om de middelen voor eerste opvang
voor asielzoekers in het basis- en voortgezet onderwijs niet langer op te
nemen in het GOA-budget voor de periode 2002–2006. De middelen zouden
dan meer rechtstreeks de gemeenten en scholen met asielzoekers moeten kunnen
bereiken. Een en ander wordt thans uitgewerkt.In principe betreft het het budget dat thans beschikbaar is voor asielzoekers
(het desbetreffende deel van het GOA-budget en de middelen die voor de aanvullende
regeling beschikbaar worden gesteld). Het uiteindelijke budget is afhankelijk
van het aantal asielzoekers in het eerste opvangonderwijs.157Waarom staat in de einddoelen voor een nieuwe landelijk
beleidskader onderwijsachterstanden alleen centraal dat schoolloopbanen gelijk
verdeeld moeten zijn over leerlingen met verschillende sociaal-culturele en
talige achtergronden? Ligt het niet meer voor de hand te streven naar evenwichtige
verdeling van schoolloopbanen over verschillende sociaal-economische achtergronden,
daar deze veel meer bepalend is voor het ontstaan van onderwijsachterstanden?
Verdwijnen autochtone achterstandsleerlingen door de concentratie op culturele
en taalaspecten in het beleid niet op de achtergrond?Voorop gesteld moet worden dat het nieuwe Landelijk Beleidskader GOA eerst
in de tweede helft van 2001 definitief wordt vastgesteld, en dat met de Kamer
is afgesproken dat – na het beschikbaar zijn van de resultaten van het
rekenkameronderzoek naar het onderwijsachterstandenbeleid – met de Kamer
over het nieuwe LBK overleg zal worden gevoerd. Ter voorbereiding op het nieuwe
LBK zijn in de nota Aan de slag met onderwijskansen reeds
belangrijke uitgangspunten voor een nieuw LBK geschetst. Het voorstel luidt
de doelstellingen vast te stellen op het niveau van de leerlingen en zoveel
mogelijk meetbaar te maken. De twee einddoelen zijn: zoveel mogelijk leerlingen
behalen een startkwalificatie en allochtone en autochtone doelgroepen stromen
beter door naar het voortgezet onderwijs, beroepsonderwijs en hoger onderwijs.
Het ligt derhalve geenszins in de bedoeling autochtone achterstandsleerlingen
naar de achtergrond te laten verdwijnen. Met betere doorstroom wordt gedoeld
op een verbetering van schoolloopbanen, vergeleken met eerdere cohorten en
rekening gehouden met de achtergrond en de prestaties van leerlingen. Het
netto rendement daarbij is een meer gelijke verdeling van door- en uitstroomprofielen
van te onderscheiden leerlinggroepen.158In de Kamerbreed gesteunde motie Passtoors is gevraagd
topprioriteit te geven aan de Nederlandse taal in het nieuwe beleidskader
GOA. Waarom komt deze wens van de Kamer niet naar voren in de plannen voor
het nieuwe Beleidskader GOA?Deze wens van de Kamer komt juist uitdrukkelijk naar voren in het nieuwe
Landelijk Beleidskader GOA. Zoals aangegeven zullen gemeenten in hun plannen
voor onderwijsachterstandenbeleid prioriteit dienen te geven aan taalbeleid,
voor- en vroegschoolse educatie en bestrijding van voortijdig schoolverlaten.
Daarbij moet worden opgemerkt dat zowel vve- als vsv-beleid een sterke taalcomponent
kent: het is dus letterlijk «taal, taal, taal».159Voor bekostiging van het GOA-beleid 2002–2006
zal waarschijnlijk een keuze gemaakt worden uit indicatoren op basis van leerlingkenmerken
(gewichtenregeling) of op basis van bevolkingskenmerken. Wordt hiermee de
huidige gewichtenregeling bedoeld? Het eerste alternatief – een indicator op basis van leerlingkenmerken
(gewichtenregeling) – betreft inderdaad de huidige gewichtenregeling.160De VVE-programma's worden uitgebreid naar gemeenten
die scholen hebben met meer dan 50% gewichtenleerlingen. Waarom is voor 50%
gekozen en niet voor een lager percentage zodat de regeling een nog bredere
werking heeft? Hoe strak wordt de 50%-grens gehanteerd? Krijgen scholen die,
bijvoorbeeld, 48% gewichtenleerlingen hebben helemaal geen extra steun? Kan
de situatie ontstaan waarbij scholen die net onder de 50%-grens vallen in
feite slechter af zijn dan scholen met net meer dan 50%? Hoe valt deze verdeling
uit qua spreiding over stad tegenover dorp en randstad tegenover regio?Bij de uitbreiding van de regeling voor voor- en vroegschoolse educatie
naar gemeenten die scholen hebben met meer dan 50% gewichtenleerlingen is
voor dit percentage gekozen, op grond van de bevinding van de onderwijsinspectie.
Uit het Onderwijsverslag 1999 blijkt dat op G21 scholen met 50% of meer gewichtenleerlingen
de kwaliteit van het onderwijsproces en de opbrengsten minder aan de verwachtingen
voldoen dan op andere scholen. Op basis van dit percentage worden 172 gemeenten
financieel in de gelegenheid gesteld om ten minste voor één
groep een intensief voor- en vroegschools programma te realiseren. Op 11 oktober
2000 is een daartoe strekkende regeling gepubliceerd. De omvang van de middelen
per gemeente vertoont vanzelfsprekend grote verschillen, waarbij de vier grootste
gemeenten circa 45% van het totale budget ontvangen; de G21 ontvangen circa
30% van de totale middelen; de overige gemeenten (regio) ontvangen te samen
eveneens circa 30% van het totaal aan middelen.De extra middelen (f 40 miljoen), die bij de Algemene Politieke Beschouwingen
aan de begroting zijn toegevoegd, zullen beschikbaar worden gesteld aan gemeenten
die niet onder de huidige regelingen vallen maar wel de ambitie hebben om
programma's voor voor- en vroegschoolse educatie aan te bieden.161«Het komende jaar wordt extra geïnvesteerd
in de voor- en vroegschoolse educatie voor allochtone en autochtone kinderen
van twee tot vijf jaar oud met een aanzienlijke (taal)achterstand.»
Hoe worden dergelijke kinderen in de leeftijd van twee tot vier getraceerd?
Zijn er al voorbeelden van gemeenten die dit op een effectieve manier vormgeven?De wijze waarop de twee- en driejarige kinderen uit de doelgroep worden
getraceerd is een verantwoordelijkheid van de gemeente. Uit ervaring opgedaan
in verschillende gemeenten blijken de volgende elementen bij te dragen tot
effectief doelgroepenbereik. De consultatiebureaus kunnen een belangrijke
signalerings- en doorverwijzingsfunctie vervullen, de ouders kunnen worden
aangesproken binnen de eigen culturele gemeenschap. Ter bevordering van de
beoogde rol van de consultatiebureaus is in de begroting van VWS f 35
miljoen extra uitgetrokken. Voor het benaderen van ouders via de eigen (doel)groep
is FORUM gevraagd een campagne ouderbetrokkenheid vorm te geven. Een tweede
effectieve methode vormt de inschakeling van buurtmoeders (Stap-programma's).
In Amsterdam is voorts de toeloop tot voorschoolse voorzieningen bevorderd
door het voorschoolse programma, dat in samenwerking met het vroegschoolse
programma van een basisschool wordt vorm gegeven, «voorschool»
te noemen. Via het VNG-project Lokaal Jeugdbeleid worden startende vve-gemeenten
op weg geholpen bij het realiseren van effectief vve-beleid en
het gebruik maken van goede voorbeelden van collega-gemeenten.162«De middelen zijn bedoeld om effectieve VVE-programma's
breed in te voeren». Welke programma's betreft het precies en wie gaat
die programma's aanbieden? Is het niet zo dat die programma's over het algemeen
veel deskundigheid vragen die nog niet geboden kan worden?In de VVE-regelingen van respectievelijk 19 april 2000 (PO/OO/2000/6729)
en 11 oktober 2000 (PO/OO/2000/23 894) worden de condities aangegeven
waaraan programma's dienen te voldoen. De twee programma's die in de periode
1996–1999 met behulp van VWS- en OCenW-subsidie zijn ontwikkeld (Kaleidoscoop
en Piramide) voldoen in ieder geval aan deze criteria. Van deze programma's
is via evaluatie de effectiviteit ook daadwerkelijk vastgesteld. Er zijn meer
programma's op de markt. Op korte termijn zal een keuzegids van VVE-programma's
worden gepubliceerd, waarin wordt aangegeven welke programma's aan de criteria
voldoen.De VVE-programma's vergen inderdaad deskundigheid bij leidsters en leerkracht.
Parallel aan de regelingen zijn maatregelen getroffen om deskundigheid te
bevorderen. De gemeenten worden ondersteund via de VNG. Vanuit de WPRO wordt
een traject uitgezet naar de school begeleidingsdiensten om leerkrachten en
leidsters toe te rusten voor het werken met VVE-programma's.163Per 1 augustus 2002 kunnen gemeenten voor iedere f 2000,–
die zij in dat jaar extra ontvangen één kind aan een kwalitatief
hoogwaardig VVE-programma laten deelnemen. Wat is de onderbouwing van dit
bedrag?Het bedrag van f 2000,– per kind is gebaseerd op de ervaring
met de experimenten Kaleidoscoop en Piramide. Uit indicatief kostenoverzicht
van de programmaontwikkelaars blijkt voor iedere groep van 15 kinderen f 30 000,–
nodig om de «plusfunctie» die kwalitatief goede programma's bieden
vorm te geven. De plusfunctie voorziet in ondermeer 2 extra dagdelen deelname
aan een peuterspeelzaalgroep voor twee- en driejarigen, aan dubbele bezetting
van leidsters en leraren gedurende het programma, aan training, nascholing
en materiaal. Ook hoeft voor de plusfunctie geen extra ouderbijdrage te worden
geheven.164De taakbelasting en de taaksatisfactie bij het in-
en oprichten van de brede school zal nauwgezet worden gevolgd. Is in het Regeerakkoord
niet afgesproken dat de brede school niet mag leiden tot taakverzwaring? Wordt
hier aan tegemoet gekomen?In de lokale samenwerkingsverbanden rond de school worden tussen de instellingen
afspraken gemaakt over taken en verantwoordelijkheden. Deze afspraken zullen
er toe moeten leiden dat het onderwijzend personeel zich specifieker kan richten
op zijn kerntaken, waardoor de taakbelasting zal verminderen.In het kader van de onderwijs-CAO wordt een breed onderzoek uitgevoerd
naar onder andere de taakbelasting en taaksatisfactie van leerkrachten. Dit
onderzoek wordt medio 2001 verwacht. Uit dit onderzoek kunnen leerkrachten
van brede scholen worden geïdentificeerd. Op basis hiervan zal een specifieke
analyse naar de taakbelasting van leerkrachten worden gemaakt. 165Is hiervoor, gezien het chronisch personeelstekort,
bij het onderwijzend personeel, de schoolleiders en de schoolbesturen wel
voldoende «rek»? Hoe wordt hierover door onderwijsorganisaties
geoordeeld en hoe kijkt u hiertegen aan?Juist vanwege de gespannen arbeidsmarkt voor onderwijzend personeel, schoolleiders
en schoolbesturen is het van belang dat schoolbesturen zich richten op de
kerntaken van het onderwijs. Schoolbesturen zullen met andere instellingen
afspraken moeten maken over de verdeling van taken en verantwoordelijkheden
van de niet-onderwijstaken. In de praktijk blijkt de ontwikkeling van brede
scholen goed aan te slaan.166Wie volgt «de taakbelasting en ook de taaksatisfactie
van leerkrachten nauwgezet» en op welke wijze gebeurt dat? Kan de Kamer
ingelicht worden over de resultaten van dit onderzoek?Het onderzoek naar de taakbelasting van leerkrachten en het management
in het onderwijs wordt begeleid door een tripartiete begeleidingscommissie
waarin naast vertegenwoordigers van de minister, vertegenwoordigers van werkgevers
en werknemers zitting hebben. Zodra het onderzoek wordt afgerond in een rapport
zal dit rapport ter kennis worden gebracht aan de Kamer.167«Wet- en regelgeving die de ontwikkeling van
brede scholen belemmert zal worden aangevat». Welke regelgeving wordt
hier bedoeld en wanneer komen de voorstellen om dit aan te pakken?Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) werkt in het kader van het grote
stedenbeleid aan een inventarisatie van belemmerende wet- en regelgeving.
Eén van de items die hierbij aan bod komt is de eventuele belemmerende
wet- en regelgeving op het terrein van de brede school. Eind dit jaar wordt
het onderzoek van het SCP verwacht. Hierna zal de Tweede Kamer geïnformeerd
worden.Daarnaast kunnen partners die bij de ontwikkeling van brede scholen zijn
betrokken de wet- en regelgeving waar zij tegenaan lopen onder andere melden
op de website www.bredeschool.net.Eerst zal de uitkomst van het SCP-onderzoek worden afgewacht, en als daar
uit zou blijken dat er belemmerende wet- en regelgeving is op het terrein
van de brede school dan zal die worden aangevat.168Bestaat er een relatie tussen de sterke groei van het
aantal 2/3 leerlingen en het WSNS-beleid, mede gelet op het onderzoek van
Trouw (22 sept. 2000)?Deze relatie is niet uit te sluiten, maar van een direct verband is geen
sprake. De daling van het aantal verwijzingen naar het speciaal basisonderwijs
wordt niet ongedaan gemaakt door de stijging van het aantal verwijzingen naar
het speciaal onderwijs (so). Cijfers wijzen bijvoorbeeld ook uit dat het aantal
verwijzingen naar het speciaal onderwijs in de jaren negentig een vrijwel
voortdurende stijging laat zien, terwijl de verwijzingen naar het speciaal
basisonderwijs pas na 1995 zijn gedaald.169«Toetsing indicatiestelling achteraf door de
landelijke commissie kan leiden tot een bijstelling van de criteria.»
Gaat het hier om een soort evaluatie of de nu gehanteerde criteria
bruikbaar zijn of gaat het hier om individuele gevallen waarbij de criteria
worden versoepeld of verzwaard?Het gaat hier om een soort evaluatie. De Landelijke Commissie Toetsing
Indicatiestelling (LCTI) evalueert de beslissingen ten aanzien van toelaatbaarheid
voor speciaal onderwijs door de Commissies voor Indicatiestelling (CvI's)
van de Regionale Expertisecentra. De LCTI adviseert de Minister over het functioneren
van de landelijke indicatiecriteria en de eventuele bijstelling daarvan. De
LCTI heeft geen invloed op beslissingen over individuele gevallen die door
CvI's genomen zijn. De criteria voor de indicatiestelling door de CvI's bieden
wel ruimte tot afwijking bij de indicatiestelling. Indien de CvI vaststelt
dat een leerling niet aan de indicatiecriteria voldoet maar de problematiek
van de leerling in zijn ernst vergelijkbaar is met die van leerlingen die
wel aan de criteria voldoen, kan de CvI beslissen tot toelaatbaarheid. De
CvI motiveert de beslissing ten behoeve van de evaluatie door de LCTI.170Zijn er oorzaken aan te geven voor de sterke groei
van het aantal leerlingen met zintuiglijke lichamelijke stoornissen, verstandelijke
handicaps of ernstige gedragsstoornissen?Door het ITS is in opdracht van het ministerie van OCenW een onderzoek
verricht naar de ontwikkelingen in de deelname aan so 2/3 voorzieningen. De
kern van het onderzoek betrof de beantwoording van de vraag of de geconstateerde
groei van het so 2/3 onderwijs een weerspiegeling is van de feitelijke groei
van de (deel)populaties. Tijdens het onderzoek bleek dat registratie van diagnostische
bevindingen onvoldoende plaatsvindt, waardoor een eenduidig antwoord op deze
vraag niet te geven was. In de onderzochte periode (1992–1998) was er
sprake van een sterk gedifferentieerde groei. De groei was het sterkst bij
scholen voor leerlingen met ernstige spraak-/taalmoeilijkheden, zeer moeilijk
lerenden, lichamelijk en meervoudig gehandicapten en langdurig zieken. Het
minst groeiden de cluster 4 scholen en een afname deed zich voor in het leerlingenaantal
van de doveninstituten. De meest waarschijnlijke verklaring voor de groei
van leerlingenaantallen in delen van het speciaal onderwijs lijken volgens
de onderzoekers te liggen in een combinatie van:• de toegenomen aantallen vroeggeboorten inclusief de betere perinatale
gezondheidszorg in relatie tot persoonlijke en gezinsomstandigheden;• de toegenomen aandacht voor de individuele financiering van de
bijkomende, soms zeer complexe leerlingproblematieken;• de nog niet echt doorzichtige of preventieve procedures en wijzen
van diagnosticeren en handelen in de onderwijspraktijk;• de maatschappelijk bredere erkenning dat ook gehandicapte kinderen
in het onderwijs een zo adequaat mogelijke ondersteuning dienen te verkrijgen,
inclusief de toegenomen aandacht van ouders en overige betrokkenen voor het
kunnen realiseren van deze ondersteuning. Groei van het aantal leerlingen
in het speciaal onderwijs en van het aantal ambulant begeleide leerlingen
doet zich overigens niet alleen in Nederland voor. In veel Europese landen
doet zich het zelfde verschijnsel voor, waarbij ook nog geen eenduidige verklaring
voor de gesignaleerde groei valt te geven.Ten aanzien van het tweede en derde hierboven genoemde punt worden in
het kader van de leerlinggebonden financiering objectieve criteria ontwikkeld
voor de toelating tot 2/3 voorzieningen en zullen instrumenten en procedures
worden ontwikkeld voor het verrichten van (handelingsgerichte) diagnostiek. 171Hoe kan de sterke toename van de doelgroep van de leerlinggebonden
financiering volgens u worden verklaard?Zie antwoord op vraag 170.172In het speciaal onderwijs is de toestroom groter dan
verwacht; men gaat minder «samen naar school» dan verwacht. Worden
scholen voor speciaal onderwijs hiervoor ook gecompenseerd? Zo ja, wordt er
dan ook gekeken naar welke school specifiek meer toestroom heeft zodat gericht
middelen kunnen worden ingezet voor extra ondersteuning?Zie het antwoord op vraag 111.173Hebben scholen voor speciaal basisonderwijs de vrijheid
om tussentijds aangemelde leerlingen pas met ingang van het volgende schooljaar
toe te laten?Thans is in de WPO nog geen wettelijke bepaling opgenomen die toelating
binnen een bepaalde termijn voorschrijft. Dat wil overigens niet zeggen dat
het scholen rechtens vrij zou staan leerlingen niet binnen een redelijke termijn
toe te laten. In het Plan van Aanpak Plaatsingsproblematiek Weer Samen Naar
School, dat op 25 september 2000 aan de Tweede Kamer is gestuurd, worden voorstellen
geformuleerd om de redelijke termijn, waarbinnen de plaatsing volgens de WPO
zou moeten geschieden, te maximeren tot drie maanden.174«Over de wachtlijsten is nog weinig informatie
beschikbaar; er is nog geen registratiesysteem van de wachttijden».
Waarom is deze informatie niet beschikbaar? Kunt u wel aangeven hoeveel leerlingen
op een plek wachten?In het Plan van Aanpak Plaatsingslijsten Weer Samen Naar School, dat op
25 september naar de Tweede Kamer is gestuurd, wordt de situatie met betrekking
tot de informatieverzameling geschetst.De Inspectie constateert dat op 1 oktober 1999 501 leerlingen op
een wachtlijst stonden. De Inspectie herhaalt haar onderzoek met betrekking
tot de teldatum 1 oktober 2000.In het Plan van Aanpak wordt ook voorgesteld om een landelijke registratie
op te zetten met betrekking tot wachttijden. Daarvoor is speciaal een managementinformatiesysteem
ontworpen.175Welke maatregelen worden getroffen om de wachtlijsten
aan te pakken? Is een wachttijd van 3 maanden haalbaar?In het Plan van Aanpak Plaatsingsproblematiek Weer Samen Naar School,
dat op 25 september 2000 naar de Tweede Kamer is gestuurd, worden maatregelen
voorgesteld voor alle samenwerkingsverbanden en maatregelen voor samenwerkingsverbanden
met grote problemen. De extra middelen worden ingezet om de samenwerkingsverbanden
voor te bereiden op een wettelijke plaatsingstermijn van drie maanden. Deze
wettelijke termijn zal op 1 augustus 2002 ingaan.176Is onderzocht wat de oorzaken van de wachtlijsten voor
speciale scholen voor basisonderwijs zijn? Ja, de Inspectie heeft deze oorzaken geanalyseerd en de Landelijke Vereniging
Speciale Onderwijszorg (LVSO) heeft een onderzoek gedaan. Voor een uitvoerige
beschrijving van deze oorzaken wordt verwezen naar het Plan van Aanpak Plaatsingsproblematiek
Weer Samen Naar School.177Er komen extra middelen ter beschikking voor directeuren
en adjunct-directeuren in het primair onderwijs. Kunnen deze middelen alleen
worden ingezet ter verbetering van de beloningspositie? Kunt u een indicatie
geven van de salarisverbetering van een gemiddelde schooldirecteur en adjunct?De extra middelen voor de directeuren en adjunct-directeuren in het primair
onderwijs worden op twee verschillende wijzen toegekend.Een deel van die middelen wordt in de vorm van het MOA-budget rechtstreeks
aan de scholen toegekend. Over de besteding van deze middelen moet overleg
worden gevoerd met de directie en de medezeggenschapsraad. Naast besteding
aan management kunnen deze middelen afhankelijk van de individuele behoeften
van de school ook worden ingezet voor ondersteuning of arbeidsmarktbeleid.In de CAO 2000–2002 is ook afgesproken dat er met ingang van 1 maart
2001 een nieuwe salarisstructuur komt voor directeuren en adjunct-directeuren
in het primair onderwijs. De nieuwe salarisstructuur maakt onderdeel uit van
het formatiebudgetsysteem. De nieuwe salarissen worden zodoende – evenals
dat nu het geval is – rechtstreeks gedeclareerd bij OCenW. De wijze
waarop deze middelen worden ingezet ligt daarmee vast.Over de precieze uitwerking van deze CAO-afspraak wordt momenteel overleg
gevoerd met organisaties van schoolbesturen en centrales van overheids- en
onderwijspersoneel. Tijdens dit uitwerkingsoverleg kunnen prioriteiten worden
gelegd bij een of meer functieniveaus. Om die reden kan nog niet exact worden
aangegeven hoe de nieuwe structuur eruit komt te zien.De extra salarisverbetering voor directeuren zal naar verwachting, afhankelijk
van het functieniveau en anciënniteit ongeveer tussen de f 80 en
f 300 bruto per maand bedragen.Voor een aantal adjunct-directeuren is een extra salarisverbetering van
f 100 bruto per maand afgesproken. Deze afspraak geldt voor adjunct-directeuren
van basisscholen met 200 of meer, maar minder dan 400 leerlingen en voor adjunct-directeuren
van speciale scholen voor basisonderwijs en scholen voor (voortgezet) speciaal
onderwijs met maximumschaal 10.178De Wet zij-instroom maakt het mogelijk om per 1 augustus
2000 via een assessment potentiële leraren twee jaar lang voor de klas
te zetten, die binnen die periode hun bevoegdheid moeten halen. Hoeveel mensen
maken inmiddels gebruik van deze mogelijkheid en wat is de verwachte groei
voor het komend schooljaar?Op dit moment kan nog niet met zekerheid worden gezegd hoeveel mensen
van de mogelijkheid tot zij-instroom in het beroep gebruik maken. Scholen
die daarvoor kiezen, komen in aanmerking voor een tegemoetkoming in de kosten
voor scholing, begeleiding en loonverlet. Spoedig worden scholen geïnformeerd
over de wijze waarop zij die tegemoetkoming kunnen aanvragen. Aan de hand
van de aanvragen die daarvan het gevolg zijn, zal een beter beeld ontstaan
van de mate waarin van de zij-instroom-mogelijkheid gebruik wordt gemaakt.Duidelijk is wel dat de belangstelling voor het instrument, zeker ook
in de grote steden, groot en groeiend is. Het instrument is echter zeer nieuw, zowel voor scholen als voor aspirant-leraren als voor lerarenopleidingen
die geschiktheidsonderzoeken moeten uitvoeren en in samenwerking met de school
en de leraar een scholingsaanbod realiseren. Met de aanvaarding van de Interimwet
is een belangrijke noodzakelijke stap gezet. Nu mag verwacht worden dat scholen
dit schooljaar nadrukkelijk ervoor zullen kiezen om wel of niet van het instrument
gebruik te maken.179Kunt u een overzicht geven van de financiële middelen
die overblijven als gevolg van het lerarentekort? Met andere woorden, welke
financiële middelen kunnen niet worden besteed omdat er geen leraren
beschikbaar zijn? Hoe hebben deze middelen zich de afgelopen jaren ontwikkeld?
Welke bestemming hebben deze middelen?De krapte op de onderwijsarbeidsmarkt doet zich met name in de Randstad
en de vier grote steden in het bijzonder voor. De onderwijsinstellingen hebben
tot nu toe de reguliere vacatures na enige tijd in het overgrote deel van
de gevallen weten te vervullen. Ten opzicht van de totale loonsom zijn er
dientengevolge voor wat betreft de vacatureruimte geen grote sommen geld mee
gemoeid. De problemen bij de vacaturevervulling doen zich met name voor bij
de vervanging wegens ziekte. De «vervanger» is door het beroep
dat op hen is gedaan om reguliere vacatures te vervullen schaars geworden.
Ook moeten scholen zich steeds grotere inspanningen getroosten om nieuw personeel
te werven. Daarnaast kan bijvoorbeeld in de sfeer van toelagen en reiskosten
druk op de loonkosten ontstaan.In het voortgezet onderwijs kent men lumpsum financiering; een budget
waarmee (for better or for worse) men in zijn kosten moet voorzien. Financiële
consequenties van vacatureruimte, maar ook van een krappe arbeidsmarkt moeten
binnen dat budget worden opgelost. Het primair onderwijs wordt op een andere
wijze gefinancierd. In de ramingen voor de formatie en de grote toename van
de formatie wordt al rekening gehouden met wat heet frictiewerkloosheid (werkloosheid
die ontstaat doordat mensen die van baan wisselen even werkloos kunnen zijn).
Dit gegeven heeft ertoe geleid dat het beschikbare budget voor het primair
onderwijs in de periode 2002–2005 «structureel» met f 20
miljoen wordt verminderd (zie ook vraag 121 en vraag 125).180Kan het samenvoegen van het budget voor beloningsdifferentiatie
met het budget voor MOA en schoolprofielbudget leiden tot het inzetten van
gelden voor andere doeleinden dan deze beloningsdifferentiatie?Of samenvoeging van het MOA- en schoolprofielbudget met het budget voor
beloningsdifferentiatie kan leiden tot het inzetten van gelden voor andere
doeleinden dan beloningsdifferentiatie, is afhankelijk van wijze waarop zo'n
samengevoegd budget zou worden vormgegeven.Een verkenning van de wenselijkheid en de effecten van een dergelijke
samenvoeging zal naar verwachting begin 2001 kunnen worden afgerond.181Aan welke initiatieven wordt gedacht om de interactie
tussen ouder en school te versterken?Voorstellen voor dergelijke initiatieven worden binnenkort gepresenteerd
in de notitie over de positie van ouders in de school. Ze zullen betrekking
hebben op communicatie tussen school en individuele ouders én op het
niveau van de ouders als groep (zoals de ouderraad en de oudergeleding van de medezeggenschapsraad). Moderne communicatiemedia zullen in
de voorstellen een pregnante rol spelen.Daarnaast gaan projecten van start in het kader van de Onderwijskansennota.
Deze hebben vooral betrekking op de relatie tussen de school en ouders in
achterstandsituaties.182Extra inspanningen om vakleerkrachten versneld om te
scholen tot groepsleraren impliceert toch in eerste instantie extra inspanningen
om zoveel mogelijk vakleerkrachten in het primair onderwijs aan te trekken?De gesuggereerde volgtijdelijkheid doet zich niet voor. Op een groot aantal
scholen zijn al vakleraren werkzaam. Bij- en omscholing tot groepsleerkracht
vergroot hun inzetbaarheid. Het spreekt voor zich dat nieuwe vakleraren moeten
worden geworven als omgeschoolde vakleraren gaan werken als groepsleraar.183Kan het item 1. «Technische mutaties» in
het overzicht «Specificatie nieuwe mutaties» worden toegelicht?Technische mutatiesf5,2 mln.1. Bijstellingen uit aanvullende postenf – 15,4
mln.2. Overboekingen (extern)f 2,2
mln. 3. Overboekingen (intern)f 8,0
mln.Ad 1. Bijstellingen uit aanvullende postenf– 15,4 mln.a. Euromiddelen
reallocatie beleidsterreinf – 24,1 mln.b. Loonbijstelling 2000f 6,3 mln. c. Prijsbijstelling 2000f 2,4 mln.  Ad 2. Overboekingen (extern)f 2,2 mln.a. Van BZK: Trainees cohort
1999 – 2001f 0,3 mln. b. Van
EZ: Nationale Millenniumvieringf 1,0 mln. c. Van BZK: Euromiddelen t.b.v. USZOf 0,9 mln. Ad 3. Overboekingen (intern)f 8,0 mln.a.
Overplaatsing personeel/taken en bijdrage aan apparaatskostenf 5,56 mln.b. Stelselherziening Rijkshuisvestingf 1,3 mln.c. Decentralisatie wachtgeldenf – 3,5 mln.d. USZO-kosten
van OCenW-rijksambtenarenf 1,0 mln.e. Bijdrage aan Voorlichtingsbudgetf 7,3 mln.f. CFI/PON 1998f 1,2 mln. g. Afrekening veranderkosten USZOf 1,6 mln. h. Variëteit en waarborgf 0,6 mln.i. Overige postenf – 0,2 mln.Toelichting overboekingen (intern)a. Overplaatsing personeel/taken en bijdrage aan apparaatskosten:In deze post zijn inbegrepen:overboekingen in verband met overplaatsing van personeel van en naar het
bestuursdepartement en overboekingen ten laste van programmagelden.b Stelselherziening Rijkshuisvesting:Deze mutatie is bijgeboekt ter correctie van een eerdere mutatie op het
huisvestingsbudget in de tweede suppletore begroting 1999 op dit artikel (betrof
het Deltaplan musea).c Decentralisatie wachtgelden:In het kader van de decentralisatie van het wachtgeldbudget is dit budget
overgeboekt, waarvan f 2,0 miljoen voor de Inspectie van het onderwijs
en f 1,5 miljoen voor het agentschap CFI.d USZO-kosten van OCenW-rijksambtenaren: Deze overboeking betreft het budget voor de uitvoeringskosten van de USZO
voor de rijksambtenaren van het ministerie van OCenW. Het budget is verplaatst
naar artikel 17.10 omdat daar ook de andere apparaatskosten van het bestuursdepartement
worden verantwoord.e Bijdrage aan Voorlichtingsbudget:Voor het project Lerarencampagne en de VMBO-campagne is een bedrag gerealloceerd
van de betrokken beleidsterreinen.f CFI/PON 1998:Dit betreft de afrekening van de uitvoeringskosten die gemaakt zijn in
1999 voor het project invoering onderwijsnummer bij het agentschap CFI.g Afrekening veranderkosten USZO:Dit betreft een van het ministerie van BZK ontvangen eindafrekening voor
het verandertraject bij de USZO.h Variëteit en waarborg:Dit betreft een bijdrage van het bestuursdepartement voor de uitvoeringskosten
die bij de Inspectie van het onderwijs verbonden zijn aan beleidsintensiveringen
uit de nota «Variëteit en waarborg».i Overige posten:Een aantal overige mutaties van per saldo f – 0,2 miljoen completeren
de stand van de interne overboekingen.184Wordt er ook aan gedacht ouders instemmingsrecht te
geven als het gaat over de vraag of een school wel of niet een fusie zal aangaan
met een andere school?Dat is op dit moment al wettelijk geregeld. In artikel 9 van de Wet medezeggenschap
onderwijs 1992 (WMO) is vastgelegd dat het bevoegd gezag van een school instemming
behoeft van de oudergeleding van de medezeggenschapsraad met betrekking tot
enkele aangelegenheden, genoemd in artikel 7. Lid e van artikel 7 betreft
«de overdracht of omzetting van de school of van een onderdeel daarvan,
respectievelijk fusie van de school met een andere school, dan wel vaststelling
of wijziging van het beleid ter zake».185Binnen de discussie over de bestuurlijke inrichting
van de school krijgen met name de ouders en besturen veel aandacht, en wordt
ingegaan op bestuurlijke krachtenbundeling en deregulering. In dit geheel
lijkt de positie van de leerkracht en vooral de positie van de deelnemer te
ontbreken. Terwijl een versterking van de positie van de deelnemer een doelstelling
uit het Regeerakkoord was, is hier nog weinig van terug te vinden in de vorm
van concrete initiatieven. Wat is hiervoor de verklaring? En wanneer komt
u met concrete initiatieven die de positie van de deelnemer versterken?In het Regeerakkoord uit 1998 is opgenomen: «De zeggenschap van
ouders en leerlingen in de school wordt versterkt. Alle ouders van leerlingen
hebben een gelijkwaardige positie. Zij mogen niet op grond van identiteit
uit bestuur of zeggenschapsstructuur worden geweerd.» Voor het basisonderwijs
geldt dat ouders hun kinderen vertegenwoordigen – gezien de jonge leeftijd
van de leerlingen. Versterking van de positie van de deelnemer zelf is hier
geen uitgangspunt.In het voortgezet onderwijs geldt wel dat de deelnemer – de leerling –
zelf geacht wordt invloed uit te oefenen op de gang van zaken op school. Dat
vindt vooral plaats via lidmaatschap van de medezeggenschapsraad. Op veel
scholen voor voortgezet onderwijs is bovendien een leerlingenraad ingesteld
als achterban van de leerlinggeleding in de medezeggenschapsraad. In de binnenkort uit te brengen tweede onderwijsbeleidsbrief zal nader
ingegaan worden op de wijze waarop de positie van de deelnemer verder versterkt
kan worden.186Bent u bereid binnen de discussie over de bestuurlijke
inrichting van het onderwijs ook aandacht te besteden aan de verdeling in
taken, verantwoordelijkheden en zeggenschap tussen schoolbestuur en (dagelijkse)
schoolleiding en tussen gemeente en (dagelijkse) schoolleiding?In het streven naar sterkere instellingen neemt de schoolleiding een centrale
positie in. Een professioneel en inhoudelijk goed toegerust management is
een voorwaarde om de scholen daadwerkelijk sterker te maken. Dit moet natuurlijk
wel in goed samenspel met het schoolbestuur, en in geval van openbaar onderwijs
vaak met de gemeente, gebeuren. Door ontwikkelingen als bestuurlijke schaalvergroting
en de introductie van vormen van bovenschools management is de herdefiniëring
van de verhouding tussen bestuur en management in termen van taken en verantwoordelijkheden
een actueel vraagstuk. In eerste aanleg is dit een aangelegenheid tussen het
bestuur en de schoolleiding, waarbij ook het personeel en ouders zijn betrokken
via de lijn van de medezeggenschap.De aandacht van de overheid bij dit alles is gericht op het belang dat
de afspraken die daarover worden gemaakt helder zijn voor een ieder die bij
de school is betrokken. Deze aandacht komt concreet tot uiting in de ontwikkeling
van modellen voor een heldere verantwoordelijkheidsverdeling tussen bestuur
en management. Bij deze ontwikkeling zijn de onderwijsorganisaties voor bestuur,
management en personeel betrokken. Binnen enkele maanden moet dit leiden tot
een CD-ROM die beschikbaar is voor alle scholen. De CD-ROM is bedoeld als
hulpmiddel voor die situaties waarin het bestuur, het management en alle andere
betrokkenen zich beraden over een andere taakverdeling in het licht van de
genoemde ontwikkelingen.187U bent van plan om de huidige getalsnorm waardoor basisscholen
van grondslag kunnen veranderen te versoepelen. Kan al iets worden gezegd
wat deze versoepeling zal gaan inhouden en wanneer hierover in de Kamer gesproken
gaat worden?In de beleidsnotitie Naar een flexibeler scholenbestand is onder meer opgenomen dat bestaande scholen van richting kunnen
veranderen als wordt voldaan aan de (lagere) instandhoudingsnorm in plaats
van de nu van toepassing zijnde (hogere) stichtingsnorm. Bedoelde notitie
is bij brief van 6 oktober jl., kenmerk PO/KB 00 32 638, aan de Tweede
Kamer gezonden, zodat de Kamer nu een datum kan bepalen waarop over deze beleidsvoornemens
kan worden gesproken.188U wilt een mogelijkheid creëren om af te wijken
van de reguliere gemeentelijke belangstellingspercentages bij de vaststelling
van de belangstelling naar richting in nieuwe wijken. Kan dit voornemen verder
worden toegelicht?In de beleidsnotitie Naar een flexibeler scholenbestand wordt tevens voorgesteld om in grote nieuwbouwwijken de mogelijkheid
te openen om bij de prognose af te wijken van de reguliere gemeentelijke belangstellingspercentages.
Dit kan bijvoorbeeld door uit te gaan van belangstellingscijfers van een bepaald
deel van de gemeente dat een betere weergave vormt van de te verwachten situatie
in de nieuwe wijk. Oogmerk van deze verbetering is al in een beginstadium
van realisering van de wijk de voorkeuren van de ouders naar
verlangd onderwijs zo dicht mogelijk te benaderen.189«Sinds 1997 is een tijdelijke regeling van kracht
waarbij schoolbesturen worden gestimuleerd om hun bestuurlijke krachten te
bundelen via samenwerking of fusie.» Kunt u aangeven in hoeveel gevallen
is gekozen voor de samenwerkingsvariant en in hoeveel gevallen voor fusie?Met ingang van het schooljaar 2000/2001 maakt 46% van de schoolbesturen
in het primair onderwijs gebruik van de regeling. Het gaat hierbij in totaal
om 458 gevallen van bestuurlijke krachtenbundeling. In 286 hiervan betreft
het zelfstandige schoolbesturen die voor een deel langs de weg van fusie tot
stand zijn gekomen. In 172 gevallen gaat het om samenwerkende schoolbesturen.
Hierbij werken in totaal 701 schoolbesturen samen. Recent onderzoek naar de
eerste ervaringen met de stimuleringsregeling laat zien dat de samenwerkingsvariant
vaak als opstap wordt gezien voor een bestuurlijke fusie.190Wordt achteraf ook verantwoording afgelegd over hetgeen
gedaan is met de jaarlijkse bijdrage van f 150 000,- via de regeling
bestuurlijke krachtenbundeling? Wordt de besteding voorgelegd aan de medezeggenschapraden?In de regeling «Stimuleringsbijdrage bestuurlijke krachtenbundeling
primair onderwijs» (Uitleg, Gele Katern nr. 11, 16 april 1997) zijn
de voorwaarden voor toekenning van de bijdrage opgenomen. Hierin is onder
andere opgenomen dat het bevoegd gezag dan wel het coördinerend bevoegd
gezag jaarlijks vóór 1 juli een financiële verantwoording
over het voorgaande kalenderjaar aflegt. Verder is in de regeling gewezen
op de wettelijke verplichting de besteding van de stiumleringsbijdrage voor
te leggen aan de medezeggenschapsraad. Dit omdat de Wet medezeggenschap onderwijs
1992 voorschrijft dat de medezeggenschapsraad moet worden ingeschakeld bij
het op hoofdlijnen bestemmen van beschikbare middelen. Hieronder valt ook
de stimuleringsbijdrage bestuurlijke krachtenbundeling.191Waarom zijn de aantallen leerlingen die deelnemen aan
het primair onderwijs onzeker? Buiten migratie is de bevolkingsopbouw toch
een bekend gegeven?De aantallen leerlingen die deelnemen aan het primair onderwijs zijn onzeker
voor zover het de prognosejaren betreft. De mate van onzekerheid wordt groter
naarmate het prognosejaar verder in de toekomst ligt.In het primair onderwijs is de onderwijsdeelname weliswaar nagenoeg 100%,
maar er is wel een bepaalde mate van onzekerheid in de bevolkingsprognose.
Er doen zich dan ook altijd verschillen voor tussen de bevolkingsprognose
van een bepaald jaar en de bevolkingsprognose van het daarop volgende jaar.Bovendien is de verdeling van de leerlingen over de diverse gewichten
en diverse onderwijssoorten onzeker. Omdat de kosten per leerling verschillen
per gewicht en per onderwijssoort, geeft ook dit een budgettaire onzekerheid.192Kunt u een zo gespecificeerd mogelijk overzicht geven
van de verdeling van de leerlingen met de verschillende gewichten over de
verschillende schooltypen? Alleen in het basisonderwijs is er sprake van de zogenaamde gewichtenregeling.Bij tabel 3.2 op bladzijde 55 sluit het totaal van onderdeel d exact aan
bij onderdeel c1 basisonderwijs.193Wat is de mogelijke reden van de stijging van het aantal
0,9 leerlingen?De stijging van het aantal 0,9 leerlingen hangt samen met de toename van
het aandeel allochtonen in de bevolking. Daarbij speelt ook de ontwikkeling
van het aantal asielzoekers een rol.De raming van het aantal 0,9 leerlingen is tot stand gekomen door extrapolatie
van het gerealiseerde deelnamepercentage van het aantal 0,9 leerlingen in
het basisonderwijs over de afgelopen 9 jaren.194Hoe kan de forse daling van de personele uitgaven voor
GOA/OALT vanaf 2002 worden verklaard?Anders dan uit de tabel te lezen valt, doet zich per 2002 geen daling
in de uitgaven voor GOA/OALT voor. Ook voor de periode 2002–2005 is
daarvoor in totaal circa f 320 miljoen beschikbaar. Naast het in tabel
3.3. opgenomen GOA/OALT-budget op artikel 18.01, staat namelijk voor de periode
2002 en volgende jaren nog circa f 50 miljoen op artikel 19.06.195Kan de forse stijging van de post «Overig»
in tabel 3.3 worden verklaard en toegelicht?De post «Overig» in tabel 3.3 omvat alle gelden in het Basisonderwijs
die niet direct vertaald kunnen worden in hoeveelheden en prijzen en/of (nog)
niet toe te delen zijn aan de andere in tabel 3.3 opgenomen categorieën.
Het gaat hier bijvoorbeeld om voorcalculatorische uitdelingen salarismaatregelen,
een aantal beleidsoperaties, gelden voor buitenlandse scholen, enz.Als we allereerst kijken naar de forse stijging tussen 1999 en latere
jaren moet daarbij in ogenschouw worden genomen dat het voor het jaar 1999
gaat om realisatiecijfers, terwijl het in 2000 en verdere jaren voornamelijk
gaat om ramingen. Daar komt bij dat voor 2000 e.v. sprake is van salarispeil
ultimo 1999. Dit peil ligt hoger (algemene salarismaatregelen, gemiddelde
personeelslasten) dan de realisatie 1999.Het grootste deel van de stijging wordt verklaard door de volgende posten: Verschillen t.o.v. 1999 (x f 1 miljoen)200020012002 e.v. NVW: Voorschoolse opvang20,020,020,0 Diverse beleidsmatige mutaties zoals het achterstandenbeleid,   LGF, schoolspecifieke budgetten e.d. 136,1232,9257,1  Voorcalculatorische loonbijstellingen waaronder de CAO 2000–2002365,1694,3746,7 Bijstellingen
in de gemiddelde personeelslasten– 52,670,7– 27,1Totaal468,6876,4996,7Bij het opstellen van de begroting voor 2002 zal een deel van deze posten
indalen in bijvoorbeeld de gemiddelde salariskosten per functiecategorie en
als gevolg daarvan terecht komen in de andere in tabel 3.3. opgenomen categorieën. 196Speelt de toekenning van leerlinggewichten aan een
school geen rol bij de verdeling van het MOA-budget? Zo nee, waarom niet?Verdeling van het MOA-budget vindt plaats op basis van het aantal leerlingen.
Voor basisscholen wordt de omvang van het budget bepaald door het aantal leerlingen
plus het schoolgewicht.197Onder overige uitgaven valt met name de bekostiging
van projectactiviteiten. Kunt u aangeven wat voor projecten het hier (zoal)
betreft?De volgende (meer)jarige projecten komen ten laste van artikel 18.05:• Ontwikkeling dyslexpertsysteem ten behoeve van ondersteuning diagnose
en behandeling dyslexie• ICT en meisjes (emancipatie-project)• Procesmanagement primair onderwijs (PMPO)• Ontwikkeling leerlijnen en tussendoelen Nederlands en Rekenen/Wiskunde• Uitvoering convenant nederlandse gebarentaal• Expertisecentrum Nederlands• Diverse onderzoeken/evaluaties• Scholenbouwprijs• Landelijk steunpunt educatie molukkrs (LSEM)• Onderwijstelefoon• Rookvrije school198De Onderwijsraad wordt gevraagd in 2001 advies uit
te brengen over een onderwijsaanbod dat rekening houdt met de ontwikkelingen
in de schoolpraktijk van alledag als met ontwikkelingen in de maatschappij
en technologie. Wat betekent dat voor de implementatie van maatregelen op
basis van de beleidsreactie Basisvorming in 2001. Spoort dit met elkaar?Ja, dit spoort met elkaar. In de beleidsreactie is aangegeven welke elementen
de adviesaanvraag aan de Onderwijsraad zal bevatten en hoe reeds met die elementen
rekening wordt gehouden bij de maatregelen op de korte termijn. Die elementen
zijn: meer ruimte en flexibiliteit in het programma op schoolniveau. Daarmee
kan de school meer adequaat verschillende leerlingengroepen bedienen. Omdat
de onderwijsinhouden van de basisvorming op landelijk niveau intact blijven,
wordt voorkomen dat inhoudelijk reeds een voorschot wordt genomen op een inhoudelijk
advisering in 2001 door de Onderwijsraad, en dat mogelijke divergenties uitgesloten
zijn.199De kennis en vaardigheden die de leerlingen in de basisvorming
opdoen moeten leiden tot een betere aansluiting op het VMBO, HAVO en VWO.Betekent dit dat u kiest voor een verdere differentiatie
in de basisvorming?De bedoeling is dat de basisvorming binnen het bereik van alle leerlingen
komt. Daarmee wordt niet bedoeld dat alle leerlingen gelijk zijn en dat het
programma op een identieke wijze en inhoudelijk precies hetzelfde aan alle
leerlingen moet worden aangeboden. Die gedachte heeft mogelijk post kunnen
vatten vanuit het gelijke-kansen-idee. Maar gelijke kansen betekent niet allemaal
hetzelfde doen maar aansluiten bij verschillen tussen leerlingen, een van
de centrale thema's in de rapportage van de inspectie. 200Welke uitgangspunten of onderliggende cijfers geven
aanleiding tot een dalend percentage voor MAVO 3 en VBO 3 en stijgend percentage
voor HAVO 3 en VWO 3 volgens tabel 2.3. tot het jaar 2005?De leerlingraming is gebaseerd op deelnamegegevens van de afgelopen jaren.
In het verleden is het aandeel leerlingen in havo 3 en vwo 3 geleidelijk gestegen
en het aandeel leerlingen in vbo 3 en mavo 3 gedaald. Deze trend is doorgetrokken
in de raming. De raming is beleidsarm: in de raming wordt nog geen rekening
gehouden met mogelijke effecten van de invoering van vmbo en de vernieuwde
tweede fase havo/vwo.201Welke instanties(s) zal (zullen) bedrijven gaan uitnodigen
om met de VMBO-scholen samen te werken in regionale netwerken? Op welke manieren
zal het bedrijfsleven worden geprikkeld om op deze uitnodiging in te gaan?
Wat voor projecten gaat u precies cofinancieren?Bij de impulsprojecten in het kader van het actieprogramma vmbo is sprake
van co-financiering in die zin, dat de overheid de investering in scholen
en vernieuwingsprocessen voor haar rekening neemt, en dat daar waar draagkrachtige
brancheorganisaties aanwezig zijn deze de landelijke ontwikkelactiviteiten
meefinancieren. Er zijn drie soorten vernieuwingsprojecten in dit verband.• In de eerste plaats zijn er landelijke projecten, gericht op modernisering
en herindeling van de praktijkruimte in de school en op versterking van de
samenwerking tussen onderwijs, landelijke organen en branches. Er zijn voor
12 afdelingen voorstellen ontvangen. Hiervan zijn er acht goedgekeurd en inmiddels
in uitvoering genomen. De overige vier vereisten nadere aanpassing; het overleg
hierover is inmiddels afgerond.• In de tweede plaats zijn er regionale projecten, gericht op het
realiseren of versterken van regionale samenwerking tussen vmbo, ROC's en
bedrijfsleven.• En in de derde plaats zijn er innovatieve projecten, die zich richten
op het uitwerken of uitproberen van nieuwe ideeën voor inrichting van
het vmbo. Hiervoor zal onder meer de stichting Axis enkele voorstellen doen.
Besluitvorming over deze projecten is eveneens voorzien voor ultimo oktober
2000.202Er wordt een landelijk dekkend netwerk van samenwerkingsverbanden
VMBO-ROC opgezet. Is dit verplicht voor de scholen en zal dit geen aanleiding
geven tot nieuwe fusies?Het streven te komen tot een landelijk dekkend netwerk van samenwerkingsverbanden
vmbo-ROC heeft als doel de inhoudelijke samenwerking binnen de huidige wettelijke
mogelijkheden te bevorderen. Met de samenwerking wordt geen prikkel voor fusies
tussen vmbo-scholen en ROC's beoogd.203Hoe vrij zijn scholen met betrekking tot de extra aandacht
voor taal en beroepsgerichte vakken voor neveninstromers?Bij de beantwoording van deze vraag is de term neveninstromers gedefinieerd
als: nieuwkomers die, al dan niet, aan het begin van het schooljaar instromen
in het voortgezet onderwijs.Scholen hebben diverse mogelijkheden om extra aandacht te besteden aan
taal en beroepsgerichte vakken. Voor het aantal uren dat aan een vak kan worden besteed, gelden adviestabellen. Scholen kunnen hiervan,
als zij willen, afwijken. Daarnaast kunnen scholen de vrije ruimte zodanig
invullen dat een leerling meer taal- dan wel beroepsgericht onderwijs krijgt.Voor de basisvorming geldt dat er een mogelijkheid is voor scholen om
een leerling te ontheffen van één of meer vakken. Voor individuele
leerlingen beslist de school hier zelf over en stelt zij de inspectie hiervan
in kennis (artikel 11 e WVO, 1e lid). Wanneer het om groepen leerlingen gaat
dient de school voorafgaand aan het besluit advies te vragen van de hiertoe
ingestelde commissie; de school stelt de inspectie in kennis van het uiteindelijke
besluit (artikel 11 e WVO, 3e lid en artikel 19 Inrichtingsbesluit WVO).Veel nieuwkomers gaan naar het vmbo en komen daarbinnen in aanmerking
voor leerwegondersteunend onderwijs. Binnen het leerwegondersteunend onderwijs
is sprake van zorg op maat. Als dit betekent dat een leerling gebaat is bij
extra taalonderwijs dan wel beroepsgericht onderwijs dan is dit mogelijk.
Uiteraard met dien verstande dat het onderwijs erop gericht is dat de leerling
een diploma behaald in één van de leerwegen.Scholen ontvangen voor nieuwkomers cumi-faciliteiten. Dit maakt het mogelijk
de extra aandacht die zij nodig hebben te bekostigen.204Welke aanpassing van het huidige bekostigingsstelsel
zal het aanbod van «zorg op maat» wel gaan stimuleren?Het aanbieden van zorg op de maat aan de leerling komt er op neer, dat
de variatie in de vraag naar zorg van leerlingen door de scholen wordt beantwoord
met een daarbij passende variatie in het aanbod van zorg. Individuele scholen
zijn in de regel niet in staat om een zodanige zorgbreedte aan te bieden dat
voor elke vraag naar zorg een adequate voorziening kan worden getroffen. Door
samen te werken in het samenwerkingsverband vo-svo kan wel een breed zorgaanbod
worden gerealiseerd. Die samenwerking tussen scholen kan niet worden afgedwongen,
maar wel worden gestimuleerd, onder andere via de weg van de bekostiging.
Met het oog op de stimulering van de samenwerking tussen scholen in het samenwerkingsverband
is in de brief van 26 juli 2000 (kamerstukken II, 24 578, nr. 32) over
het zorgbudget voorgesteld om over te gaan tot de invoering van een regionaal
budget. Dat budget wordt met instemming van alle partners in het samenwerkingsverband
besteed.205Welke onvoorziene omstandigheden verklaren dat het
nieuwe bekostigingsmodel vertraging opliep, indien u bekend is dat zich bij
ingrijpend beleid altijd fricties op het personele en materiële vlak
voordoen?Dat het zorgbudget een jaar later wordt ingevoerd dan voorzien bij de
voorbereiding van de mavo/vbo/vso-wet van 25 mei 1998 is niet te wijten aan
fricties op het personele en materiële vlak. Gewezen wordt op het volgende:De invoering van het zorgbudget is een ingrijpende aanpassing van de bekostiging.
Een zorgvuldige aanpak is dus geboden.Om in het schooljaar 2003–2004 te kunnen starten met het zorgbudget
moeten in de komende twee jaar aanpassingen worden doorgevoerd in de Wet op
het voortgezet onderwijs en aansluitend in algemene maatregelen van bestuur
en ministeriële regelingen. De praktijk leert dat twee jaar geen ruime
periode is voor de voor dergelijke aanpassingen te doorlopen procedure.De verwijzing in de memorie van toelichting bij de begroting naar de mogelijkheid
van fricties voortvloeiend uit de invoering van het zorgbudget
heeft betrekking op het voornemen de structureel toegevoegde middelen tijdelijk
in te zetten om eventuele fricties te accommoderen.206Zijn de bedragen van 20 miljoen in 2000 en 30 miljoen
in 2001 voldoende om die zorg te leveren die leerlingen die geïndiceerd
zijn voor zorg nodig hebben? Deze vraag wordt ingegeven door het feit dat
het aantal zorgleerlingen groter is dan in eerste instantie verondersteld.Op voorhand moet worden gesteld dat de genoemde f 20 en f 30
miljoen is bedoeld voor de vulling van het regionale budget. Het gaat hier
om een groep van leerlingen die buiten de toelatingscriteria vallen voor leerwegondersteunend
onderwijs en praktijkonderwijs van de RVC valt. Ik verwijs u hiervoor naar
mijn brief van 26 juli 2000 (kamerstukken II, 24 578, nr. 32).Voor wat betreft de recente ontwikkeling in het aantal geïndiceerde
leerlingen is in genoemde brief reeds aangegeven dat de resultaten van de
(deel)monitoring op zijn vroegst eind november 2000 bekend zullen worden.
Dan komen de evaluatieresultaten over de procedure en criteria voor indicering
voor praktijkonderwijs en leerwegondersteunend onderwijs beschikbaar. In deze
evaluatie zullen ook de uitkomsten van de onderzoeken naar indicatiestelling
in Amsterdam, het samenwerkingsverband Voorne-Putten/Rozenburg en Rotterdam
worden betrokken.Informatie over de ontwikkeling van het aantal leerlingen in het leerwegondersteunend
onderwijs en praktijkonderwijs komt ook beschikbaar via de integrale leerlingentelling
(ILT) per 1 oktober 2000. Stabiele informatie op grond van de ILT 2000 komt
beschikbaar in januari 2001.Momenteel is er nog steeds sprake van een open-einde-bekostiging van de
zorg in combinatie met adviezen van de RVC omtrent de toelaatbaarheid van
leerlingen tot het leerwegondersteunend onderwijs en praktijkonderwijs. Op
basis van argumenten kunnen scholen afwijken van de adviezen van de RVC. Gesteld
kan worden dat de scholen momenteel dus een grote mate van vrijheid hebben
waar het gaat om de inschrijving van leerlingen in het leerwegondersteunend
onderwijs en praktijkonderwijs. In paragraaf 5 van de brief van 26 november
1999 (kamerstukken II, 24 578, nr. 25) inzake de Regionale Verwijzingscommissie
is aan dit onderwerp ook al aandacht geschonken. In die brief is aangegeven
dat een ingreep in de financiering van het leerwegondersteunend onderwijs
en praktijkonderwijs niet wordt uitgesloten in geval er sprake is van een
disproportionele volumegroei van het aantal zorgleerlingen.207Betekent de afnemende mate die u voorziet bij het proces
van versterking en vernieuwing van de VMBO-infrastructuur, dat inmiddels,
bij alle geleidelijkheid, de noodzakelijke uitruil reeds in overwegende mate
een feit is geworden? Welke bevindingen wijzen daarop?Er is sprake van een natuurlijke verschuiving van de voorbereidende fase
voor de invoering van de leerwegen naar een feitelijke invoering. Daarmee
verschuift ook de aandacht van het op orde brengen van de infrastructuur naar
meer onderwijsinhoudelijke zaken. Het zou niet van wijs beleid getuigen om
daar nu nog beleidsmaatregelen aan toe te voegen. Overigens zijn sommige maatregelen
van recente datum («nieuw voor oud» en «Zwolse variant»)
en kan hier in de komende jaren nog resultaat van worden verwacht.Wat het aanvragen van toestemming voor intrasectorale programma's betreft
is de ontwikkeling sneller verlopen dan verwacht.Wat betreft de uitruil en het verminderen van het aantal te kleine vbo-afdelingen
zijn we er nog niet. Oplossingen voor resterende knelpunten worden vooral
gezocht in verbetering van regionale samenwerking. Het ministerie
van OCenW ondersteunt deze samenwerking door het bieden van nieuwe mogelijkheden
(Zwolse variant) en aanscherping van de verplichtingen op dat punt. Ook bieden
provincies en besturenorganisaties concrete ondersteuning ten behoeve van
het oplossen van bestaande knelpunten.208Het percentage gediplomeerde VMBO-ers dat doorstroomt
naar BOL stijgt tot 2005 en het percentage dat doorstroomt naar BBL daalt
tot 2005. Kunt u deze cijfers nader toelichten? Betreft het streefcijfers?De doorstroomcijfers van de afgelopen jaren zijn doorgetrokken naar de
toekomst. De keuze van vbo en mavo gediplomeerden voor bol is gestegen en
de keuze voor bbl gedaald. In de beleidsarme raming is deze ontwikkeling doorgetrokken.
Het gaat hier niet om streefcijfers.209Hoe wordt de doorstroom van VMBO naar HAVO tot 2005
ingeschat, gelet op de doorgevoerde vernieuwingen?In de leerlingraming neemt de gediplomeerde doorstroom van vmbo naar havo
4 geleidelijk af. Deze verwachte daling is gebaseerd op de historische trend
van de doorstroom van mavo-gediplomeerden naar havo 4. Aangezien er op dit
moment geen ervaringsgegevens zijn met betrekking tot de effecten op keuzepatronen
van leerlingen is afgezien van het opstellen van een beleidsrijke raming.210In welke mate houden scholen ermee rekening dat de
tijdelijke maatregelen om de studielast in de Tweede Fase te verlichten slechts
een tijdelijk karakter dragen? Worden zij gestimuleerd om te anticiperen op
de programma's zoals deze oorspronkelijk waren bedoeld?De monitoring van de tweede fase havo/vwo in de loop van dit schooljaar
zal daarin inzicht geven. Zie de brief hierover aan de voorzitter van de Kamer
van 3 oktober 2000, kenmerk VO/BOB/2000/37 262. De scholen worden ondersteund
om naar het oorspronkelijke programma toe te groeien door specifiek daarop
gerichte projecten voor de vakken algemene natuurwetenschappen en de zogenaamde
deeltalen. Daarnaast wordt hieraan aandacht besteed in het kader van de reguliere
onderwijsondersteuning.211Hoe kan het propedeuserendement in het hoger onderwijs
afgelezen worden uit tabel 2.8?Het propedeuserendement kan niet worden afgelezen uit tabel 2.8. Tabel
2.8 betreft enkel de doorstroom van gediplomeerden uit het voortget onderwijs
naar hbo en wo. De verwijzing in de tekst is een abuis.212Is het aantal leerlingen dat HAVO of VWO kiest in de
vernieuwde 2de fase even hoog ingeschat als in de situatie voor de vernieuwde
2de fase? Wat zijn de uitgangspunten die leiden tot de cijfers van tabel 2.9?De raming is beleidsarm. Dat wil zeggen dat de trend uit het verleden
is doorgetrokken. In de raming is wel de eerste telling van het vernieuwde
havo 4 en vwo 4 verwerkt. Uit de telling blijkt dat dit eerste ervaringsgegeven
niet significant afwijkt van de trend. Mogelijke toekomstige effecten op de doorstroom van vo naar ho zijn niet
in de cijfers van tabel 2.9 verwerkt.213Tabel 2.9 geeft een beleidsarme prognose van de instroom
van HAVO/VWO in het hoger onderwijs. Hoe ziet de beleidsrijke/gewenste prognose
eruit?Vanwege de moeilijk in te schatten (totaal) effecten van alle vernieuwingen
in het vo op veranderingen in doorstroompatronen is afgezien van het opstellen
van een beleidsrijke raming. Wel ligt het in de lijn der verwachting dat,
zoals op blz. 111 van de begroting vermeld staat, de aansluiting tussen vwo
en wo zal verbeteren.214Op welke wijze en in welke mate blijkt de kwaliteitskaart
zoal van belang voor de communicatie tussen ouders en scholen?Kwaliteitskaartgegevens worden door media (landelijk, dagblad Trouw) en
in regionale bladen gepubliceerd. Een aantal scholen informeert ouders door
middel van toezending van de kaart met resultaten en voegt daar een verklaring
bij.De meeste scholen bespreken de kaart in de medezeggenschapsraad.Uit onderzoek naar het gebruik van kwaliteitskaarten blijkt dat ouders
van leerlingen van groep acht de kaart overwegend positief beoordelen en als
een belangrijke informatiebron beschouwen. (Kwaliteitskaarten voortgezet onderwijs,
beoordeling en gebruik door ouders, Regioplan Onderwijs en Arbeidsmarkt, 1999)215«Het Vijfde Kaderprogramma is inmiddels in uitvoering.
De resultaten van de eerste calls hebben voor Nederland in het algemeen zeer
bevredigende resultaten opgeleverd.» Kunt u deze passage verder verduidelijken?Uw verzoek is in het verleden al tot ons gekomen via een vraag van de
Commissie Economische Zaken welke beantwoord is tijdens de behandeling van
de voorlopige agenda van de Onderzoeksraad van 15 juni j.l.Een gedetailleerde toelichting bij de Nederlandse resultaten van de eerste
calls kunt u vinden in bijlage 1 van de brief van de Minister van Economische
Zaken aan de Tweede Kamer, vergaderjaar 1999–2000, 21 501–13,
nr. 56.De resultaten van latere calls zullen volgend jaar bekend gemaakt worden.216Wanneer zal de beloningsdifferentiatie gaan plaatsvinden
in het voortgezet onderwijs? Wat gebeurt er tot die tijd met het budget dat
is gereserveerd voor competentiebeloning?Invoering van integraal personeelsbeleid en verbetering van het loopbaanperspectief
zal niet bij elke school in hetzelfde tempo plaatsvinden.Het budget voor competentiebeloning dat scholen ontvangen is bedoeld voor
activiteiten ter voorbereiding op invoering van integraal personeelbeleid
en verbetering van het loopbaanperspectief. In 2000 was het budget vooral
bestemd voor de scholing van het management. Vanaf 1 augustus 2001 kan het
budget ook worden benut voor beloningsdifferentiatie in de vorm van competentiebeloning. 217Om de zij-instroom leraren te bevorderen wordt een
«matching voorziening» in het leven geroepen. Waarom wordt de
lerarenopleiding niet meer als «matching voorziening» ingezet?Het inzetten van de lerarenopleidingen voor de bemiddeling van zij-instromers
ligt niet voor de hand. Van de lerarenopleiding wordt conform de Interim wet
zij-instroom leraren primair en voortgezet onderwijs een belangrijke bijdrage
gevraagd bij de kwaliteitsborging van de zij-instromer. Voor de bemiddeling
van zij-instromers, mensen die geen onderwijsbevoegdheid hebben en veelal
buiten het onderwijs werkzaam zijn, is het inzetten van een professionele
bemiddelingsorganisatie nodig. De gekozen organisaties, «de Onderwijs
BV» (onderdeel van Vedior) en «Word leraar» (een samenwerkingsverband
van Manpower en Arbeidsvoorziening Onderwijs Nederland) kennen zowel de onderwijsarbeidsmarkt
als de andere sectoren van de arbeidsmarkt. Bovendien is het bij elkaar brengen
van vraag en aanbod de core business van deze organisaties. Zij hebben de
deskundigheid, de capaciteit en zijn direct operationeel. Tenslotte kunnen
zij vanuit een landelijke organisatie op een op de regionale situatie aansluitende
wijze opereren.218Omwille van de kwaliteit kunnen bij deregulering en
autonomievergroting tijdelijk extra regels nodig zijn. Kunt u dit uitleggen?Met deze passage wordt uitsluitend bedoeld het misverstand te voorkomen
dat deregulering en autonomievergroting alleen leidt tot het afschaffen van
regels. Achter iedere regel gaat namelijk een doel schuil, zoals het beschermen
van een bepaald belang. Wanneer een belang in het geding is bij een op zichzelf
gewenste afschaffing van een regel, dan kan het noodzakelijk zijn om met het
oog op het belang een overgangsregeling te treffen. Het afschaffen van de
hoofdregel kan dan gepaard aan de introductie van een nieuwe (extra) regeling.
Dat is dan een regeling die uit het oogpunt van de kwaliteit van de regelgeving
gewenst is.219Is het ontvangen van subsidie door lerarenopleidingen
in het kader van de Interim-wet zij-instroom leraren afhankelijk van het gebruik
van het door Stoas Research ontwikkelde standaardassessment? Zo ja, wat is
daarvoor de argumentatie?Niet de lerarenopleidingen maar de scholen voor primair onderwijs en voortgezet
onderwijs ontvangen deze subsidie. Met deze middelen kunnen de scholen scholing
en begeleiding inkopen bij de lerarenopleidingen. In de Interimwet en de daarop
gebaseerde tijdelijke regeling is aangegeven waaraan lerarenopleidingen zich
bij hun dienstverlening moeten houden. De lerarenopleidingen maken daarbij
onder andere gebruik van het instrument van assessment. Om dit te faciliteren
heeft het ministerie van OCenW besloten het door Stoas Research ontwikkelde
standaardassessment breed ter beschikking te stellen.220Welke overwegingen liggen eraan ten grondslag dat in
tegenstelling tot die in de bovenbouw, vouchers voor culturele activiteiten
in de basisvorming naar verwachting schoolgebonden worden ingezet?Over de wijze van inzet van het beschikbare budget (f 5 miljoen)
voor culturele activiteiten in de basisvorming wordt momenteel wordt nog overleg
gevoerd. De gedachten gaan inderdaad uit naar een schoolgebonden inzet in
tegenstelling tot de vouchers in de bovenbouw die in principe
leerlinggebonden zijn. Overwegingen die daaraan ten grondslag liggen zijn
de volgende: in de bovenbouw zijn de vouchers gekoppeld aan het eindexamenprogramma
voor CKV1. In dit programma wordt van elke leerling verwacht dat hij/zij een
bepaald aantal culturele activiteiten naar eigen keuze onderneemt. Het initiatief
voor de keuze van bepaalde activiteiten ligt derhalve in principe bij de leerling.
Het vergoedingssyteem is daarop afgestemd. Volledigheidshalve moet daarbij
worden opgemerkt dat het systeem wel de mogelijkheid biedt aan scholen om
de vouchers (gedeeltelijk) schoolgebonden in te zetten.In de basisvorming kennen we een dergelijk ervaringsgericht kunstvak (CKV)
niet. De vouchers zijn daar bedoeld om ingezet te worden door docenten die
een culturele activiteit willen inpassen in hun vak ter ondersteuning en verrijking
van hun onderwijsprogramma. Dat kunnen bijvoorbeeld ook docenten biologie,
natuurkunde of nederlands zijn. In de basisvorming ligt het initiatief vooral
bij de docent. Een schoolgebonden vouchersysteem ligt derhalve meer in de
rede.Een tweede overweging is de leeftijd van de leerlingen; naar verwachting
zullen veel scholen en ouders van leerlingen eraan hechten dat culturele activiteiten
voor de jongere leerlingen worden ondernomen onder leiding van de school.221Waarom worden vouchers in de onderbouw wel schoolgebonden
ingezet en in de bovenbouw niet?Zie het antwoord op vraag 220.222Zijn volgens de regering op dit moment de leraren de
beperkende factor bij de ICT toepassing op school?Er zijn diverse oorzaken aan te wijzen voor het nog onvoldoende toepassen
van ICT op school. Het aantal computers neemt de afgelopen jaren weliswaar
flink toe, maar dit aantal is toch nog niet altijd genoeg om ict als didactisch
hulpmiddel te gebruiken. Ook vormt de huisvesting soms een knelpunt. Veel
scholen kiezen voor een concentratie van computers in een computerlokaal of
in de mediatheek, mede vanwege het feit dat de klaslokalen onvoldoende ruimte
bieden om computers te plaatsen. Het didactisch gebruik in de klas wordt daarmee
niet altijd gestimuleerd. Een ander aspect is dat didactisch lesmateriaal
niet in voldoende mate beschikbaar is. Hierover vindt overigens voortdurend
overleg plaats met de uitgevers. Bovendien gaat ook het kennisnet in deze
leemte voorzien.Dan is het systeembeheer voor veel een (te) tijdrovende zaak.Bij voorjaarsnota dit jaar zijn extra middelen aan het ICT budget toegevoegd
en vinden op alle hierboven genoemde terreinen momenteel veel beleidsinspanningen
plaats om aan de knelpunten het hoofd te bieden. Ik noem onder meer de ontwikkeling
van «content» voor het kennisnet; de subsidieregeling ontwikkel-
en netwerkprojecten, de ondersteuning van scholen bij het netwerkbeheer en
de verhoging van het bedrag per leerling voor het gebruik van ict en het kennisnet.
Voorts wordt geïnvesteerd in projecten, bij voorbeeld het VICTO-project,
die ten doel hebben om de integratie van ict – in dit geval in het vmbo –
te stimuleren, en het project «help-desk» van de drie Landelijke
Pedagogische Centra ter ondersteuning van scholen bij onderwijskundige vragen
over de implementatie van ict.Uit de ict-monitor is gebleken dat 99% van de scholen bezig is met het
ontwikkelen van een visie op het computergebruik op school. Hieruit valt af
te leiden dat er op scholen gewerkt wordt aan de ontwikkeling van een visie
op het ict-gebruik. 223Zijn alle vernieuwingen VMBO gekoppeld aan ICT?De vernieuwingen in het vmbo zijn zeer divers. Het gaat onder andere om
het vernieuwen van onderwijsprogramma's en eindexamenprogramma's en om didactische
vernieuwingen vergelijkbaar met het studiehuis in de tweede fase havo/vwo.
Ict kan hierbij een belangrijke ondersteunende rol spelen.224De WTS uitgaven zijn in 2000 en 2001 weinig verschillend,
terwijl in september 2001 de WTS fase 2 in werking treedt; tabel 1.1. Kunt
u dit verklaren?In tabel 1.1, pagina 125 van de begroting, verschillen de uitgaven WTS
inderdaad weinig van elkaar, terwijl de verwachting is dat de uitgaven 2001
sterk zullen stijgen in verband met de invoering 2e fase. De verklaring hiervoor
is te vinden in tabel 4.1, pagina 134 van de begroting, waarin de uitgaven
WTS verdeeld zijn naar de verschillende hoofdstukken (TS17-, WTS18+ en VO18+)
en de investeringen in de WTS.De reeks investering WTS in tabel 4.1 laat vanaf het begrotingsjaar 2001
de extra uitgaven zien voor de WTS 2e fase. Deze uitgaven bedragen in 2001
f 85,3 miljoen. Het gaat in 2001 om de uitgaven voor het schooljaar 2001/2002
die vallen binnen het begrotingsjaar 2001 (augustus tot en met december 2001).
Vanaf 2002 zijn de uitgaven voor de WTS 2e fase structureel circa f 155
miljoen In 2000 is er echter sprake van een intensivering in de WTS van f 81,2
miljoen die betrekking heeft op de incidentele maatregelen die vooruitlopen
op de invoering van de WTS 2e fase. Deze maatregelen bestaan uit de tussentijdse
verhoging met f 100,– van de normbedragen tegemoetkoming studiekosten
en de uitbreiding van het bereik van de tegemoetkoming in het lesgeld door
de verhoging van de inkomensgrens van circa f 52 000 naar circa
f 56 000. Beide maatregelen hebben betrekking op de schooljaren
1999/2000 en 2000/2001.Hierdoor is het effect van de intensivering in de WTS 2e fase met een
jaar naar voren geschoven.225Welke gevolgen van de overheveling van middelen van
landelijke pedagogische centra naar de scholen tekenen zich af voor de landelijke
onderwijsondersteunende activiteiten ten behoeve van afzonderlijke vakken?De inhoudelijke vakondersteuning vindt plaats binnen de kaders van het
innovatiebeleid van de tweede fase, de basisvorming en het vmbo door de landelijke
pedagogische centra (LPC) en de SLO. Geheel los daarvan wordt uit de LPC-omlegmiddelen
geld structureel toegevoegd aan de scholen voor voortgezet onderwijs. De besteding
van deze middelen door de scholen is geheel vrij. Niet uitgesloten hoeft te
worden dat scholen er de voorkeur aan geven zelf separate of aanvullende gelden
voor vakondersteuning al dan niet in combinatie met nascholingsmiddelen te
verstrekken aan genoemde of andere ondersteuningsinstellingen. De overheveling
van deze middelen is niet van invloed op de mate waarin de vakondersteuning
conform het innovatiebeleid wordt ondersteund.226De ontvangsten VO dalen van 1999 naar 2000 sterk. Wat
is daarvan de oorzaak?Het niveau van de ontvangsten VO wordt voor een belangrijk deel bepaald
door ontvangsten die het gevolg zijn van afrekeningen. Het betreft verschillen
tussen de werkelijke uitgaven en de verstrekte vergoedingen. Als gevolg van
de wijziging van bekostiging in het voortgezet onderwijs (van declaratiestelsel
naar lumpsum) worden deze verschillen bij afrekening steeds kleiner. Het niveau
van zowel de nabetalingen als de ontvangsten is dan ook de afgelopen jaren
aanmerkelijk verlaagd. De nu verwerkte mutatie op het ontvangstenartikel van
structureel f 5,1 miljoen wordt gecompenseerd door dezelfde boeking op
de uitgavenartikelen 19.03 en 19.06 (per saldo dus budgettair neutraal).227Het aantal ingeschreven leerlingen stijgt tot 2005,
tabel 3.2. Is deze groei gebaseerd op het aantal aanwezige leerlingen in het
basisonderwijs?Ja. De toename van het aantal leerlingen in het vo wordt vooral veroorzaakt
door de demografische ontwikkelingen: de stijging van het aantal geboortes
vanaf medio jaren tachtig. De stijging van het aantal kinderen was in de jaren
negentig zichtbaar in het basisonderwijs. De komende periode zal deze groei
verder doorzetten in het vo.228De uitgaven per leerling stabiliseren vanaf 2001
op 10 400 gulden. Betekent dit dat u geen aanleiding ziet om de uitgaven
te verhogen en zo in de richting van de OESE norm te komen?De tabel op blz. 77 laat zien dat ten opzichte van 1999 de uitgaven per
leerling zijn toegenomen.229«Versterking van de autonomie, deregulering,
vermindering van de administratieve lastendruk en een adequaat niveau van
bekostiging en personele voorziening zijn daarbij aandachtspunten.»
Wanneer, bij welke bedragen, kan worden gezegd dat de onderwijsinstellingen
in de BVE-sector adequaat worden bekostigd? Wanneer en door wie wordt de toereikendheid
van de bekostiging in de BVE-sector onderzocht?Bekostiging is adequaat als de instellingen hun taken in zowel kwalitatief
als kwantitatief opzicht goed kunnen uitvoeren zonder dat inefficiënt
met de beschikbare middelen wordt omgegaan. De bijstelling voor deelnemersontwikkeling
en een goede CAO zijn hierbij belangrijke voorwaarden waaraan in deze begroting
invulling is gegeven. De extra middelen voor ICT zijn een voorbeeld van bekostiging
van andere eisen aan de taakuitvoering. De apparatuurimpuls en de extra middelen
voor de implementatie van de WEB zijn voorbeelden waar uit de feitelijke situatie
bij de instellingen is gebleken dat de bekostiging te laag was.Monitoring van de financiële positie en de taakuitvoering van de
instellingen vormen hierbij belangrijke informatiebronnen. Deze worden door
het ministerie en de Onderwijsinspectie gevolgd vanuit hun toezichtstaken.
In geval van taakverandering of taakverhoging (in kwantitatief of kwalitatief
opzicht) oordeelt het kabinet uiteindelijk over de mogelijke vertaling hiervan
in het budget.230«De vervangingsvraag naar onderwijzend personeel
in de BVE-sector zal de komende jaren fors toenemen.»In de arbeidsmarktbarometer bve 1999 – 2000 kwam naar voren dat
het grootste probleem voor het vinden van personeel zich voordoet in de beroepsgerichte
vakgebieden binnen Techniek, Economie, Zorg en Welzijn en in mindere mate
in de Educatie. Uit de in september gehouden eerste belronde over de onvervulde uren blijkt
dat het aantal onvervulde uren ten opzichte van vorig jaar in de BVE sector
is toegenomen. Bovendien blijkt dat voor de beroepsgerichte vakken het aantal
onvervulde uren groter is ( gemiddeld 31.3 uur) dan voor de algemeen vormende
vakgebieden (11.3 uur). De arbeidsmarktbarometer 2000 – 2001 verschijnt
voorjaar 2001. De tussenrapportage van Regioplan wordt deze maand aan u toegezonden.Is er enig inzicht voor welke vakgebieden die zich het sterkst voordoen?231Wat voor specifieke trajecten worden gestart voor hoogopgeleide
allochtonen?Er is een nieuwe duale hbo-opleiding ontwikkeld voor onderwijspersoneel
in de bve sector, van onderwijsassistent bve via instructeur naar het niveau
van leraar.Voor hoogopgeleide allochtonen wordt nu een op deze groep toegespitst
vergelijkbaar scholingstraject ontwikkeld. Afhankelijk van hun elders verworven
kwalificatie wordt de hoogopgeleide (hbo-niveau) allochtoon via een duaal
scholingstraject opgeleid tot leraar bve.232Op welke termijn kan de Kamer resultaten tegemoet zien
van het onderzoek naar de manier waarop de relatie tussen studiefinanciering
en de realisatie van de onderwijstijd kan worden veranderd?Inmiddels is besloten dat de 1000-urennorm in de WEB vanaf inwerkingtreding
(streven: 1 augustus 2003) de 850-urennorm in de Wet Tegemoetkoming Studiekosten
en de Wet Studiefinanciering zal vervangen. Doel hiervan is ondermeer de sanctie
in de WTS en WSF bij onvoldoende realiseren van de onderwijstijd buiten werking
te stellen. Deze sanctie (gedurende twee jaar kan een opleiding geen recht
op studiefinanciering of tegemoetkoming studiekosten opleveren) treft nl.
direct de deelnemer. Door de normstelling voor de onderwijstijd in de WEB
te leggen wordt het sanctieregime van de WEB van toepassing. Voornemen is
voor de overgangsperiode tot augustus 2003 een tijdelijke norm in de wijzigingswet
op te nemen, met hetzelfde effect.233«De definitie van indicatoren, de te realiseren
verbeteringen en de daarbij behorende informatie verzameling zullen voortdurend
onderwerp van overleg met het veld zijn. Beperking van de administratieve
lastendruk is daarbij een blijvend aandachtspunt.» Kunt u aangeven wat
thans de resultaten zijn van deze voornemens?Vorig jaar is in de bve-sector een informatiestatuut gepubliceerd als
onderdeel van het uitvoeringsbesluit WEB. Dit statuut geeft de instellingen,
landelijke organen en gemeenten houvast betreffende de structurele informatievragen.
In aanvulling daarop is een informatieprotocol met de Bve-raad opgesteld.
Beide leveren een bijdrage aan de beheersing van de informatielast van de
sector.In Koers bve zijn nog andere stappen genoemd om te komen tot een zo groot
mogelijke reductie van de informatielast. Zo wordt thans in nauw overleg met
de Bve-raad bezien in hoeverre er een harmonisatie van de verschillende tellingen
mogelijk is. Voorts wordt als onderdeel van een breder departementaal traject
nagegaan in hoeverre het mogelijk is om de informatievragen van diverse gebruikers
beter op elkaar af te stemmen. 234«Bij de uitwerking van de urennorm wordt rekening
gehouden met het eigen karakter van het beroepsonderwijs.» Kunt u deze
stelling verder verduidelijken? Is de 850 urennorm tot 1 augustus 2000 gekozen
vanuit de haalbaarheidsgedachte van de instellingen?Het eigen karakter van het beroepsonderwijs impliceert voldoende ruimte
voor flexibiliteit en maatwerk voor specifieke deelnemers en groepen deelnemers
in de verschillende leerwegen. Ook moet er alle ruimte zijn voor praktijkleren
en nieuwe onderwijsvormen. De 1000-urennorm wordt zo ingevuld dat hieraan
geen beperkingen worden opgelegd. Naast lessen en beroepspraktijkvorming tellen
bij voorbeeld ook excursies, werk in het open leercentrum, toetsen examenactiviteiten
en, onder bepaalde voorwaarden, afstandsleren mee voor de 1000 uur. De definitie
van de huidige 850-urennorm is iets beperkter. Mede met het oog op de haalbaarheid
krijgen de instellingen ruim de tijd (tot 1 augustus 2003) om hun programmering
af te stemmen op de 1000-urennorm. Tot dan geldt voor de voltijdse bol-opleidingen
de 850-urennorm.235Wat wordt bedoeld met de opmerking dat bij de uitwerking
van de 1000-urennorm rekening wordt gehouden met het eigen karakter van het
beroepsonderwijs?Zie het antwoord op vraag 234.236Op welke wijzen kunnen branches invloed uitoefenen
opdat de examinering bij de instellingen een kwaliteit krijgt waar zij vertrouwen
in hebben?Om de kwaliteit van de examens in het beroepsonderwijs te verbeteren is
het van belang dat de branches via de landelijke organen invloed kunnen uitoefenen
op de systematiek en inhoud van de examens. Dit wordt door alle partijen in
het BVE-veld onderkend. De Bve Raad en het COLO hebben een bestuurlijk akkoord
gesloten over verbetering van de examensystematiek. Onderdeel van dit akkoord
vormt de instelling van een gezamenlijke werkgroep die de opdracht heeft gekregen
voorstellen te ontwikkelen voor een verbeterde examenstructuur, die kan rekenen
op een breed draagvlak bij de onderwijsinstellingen, landelijke organen, branches
en betrokken ondernemingen. De te ontwikkelen nieuwe examenstructuur moet
een maximaal maatschappelijk vertrouwen in de nationale standaard van het
niveau van het middelbaar beroepsonderwijs waarborgen. De ontwikkeling van
landelijke toetsenbanken per branche kan hieraan een belangrijke bijdrage
leveren. De Bve Raad en het COLO hebben toegezegd vóór eind
2000 met resultaten te komen.237De kwaliteit van examinering zal door de instellingen
worden verbeterd door interne procedures en interne legitimering te verbeteren.
Waarom wordt hier het punt van externe legitimering niet genoemd?De genoemde punten hebben betrekking op verbeteringen die op korte termijn
op het niveau van de instellingen zelf kunnen worden gerealiseerd. Externe
legitimering van de examens is een taak en verantwoordelijkheid van onafhankelijke,
erkende, exameninstellingen. Voor de verbetering van de kwaliteit van de examens
zijn naast genoemde maatregelen op instellingsniveau ook maatregelen op sectorniveau
noodzakelijk. Daarin hebben de Bve Raad en het COLO het initiatief. Voor de
maatregelen op sectorniveau wordt verwezen naar het antwoord onder vraag 236. 238Bij de beroepspraktijkvorming wordt alleen gesproken
over kwalitatieve aspecten. Betekent dit dat kwantitatieve aspecten (aantal
leerbedrijven en aantal leermeesters) geen punt van zorg is?Neen. De kwantitatieve aspecten blijven in de komende tijd de nodige beleidsaandacht
vragen. De zorg over de positie van werkend leren en de daarbij behorende
aspecten, waaronder het aantal leerbedrijven en leermeesters, was de reden
voor het sluiten van het hoofdlijnenakkoord in 1998 tussen het kabinet en
de sociale partners. Tijdens het afsluiten van het hoofdlijnenakkoord in maart
jl. hebben het kabinet en de sociale partners afgesproken om de huidige positieve
ontwikkelingen in stand te houden.Naast de zorg voor de bevordering van de kwaliteit van de plaatsen waar
de beroepspraktijkvorming (BPV) wordt verzorgd, hebben de landelijke organen
de taak te zorgen voor de beschikbaarheid van een toereikend aantal bedrijven
en de organisaties die de BPV verzorgen. In dit kader verwijs ik ook naar
de jaarlijkse rapportages van de landelijke organen beroepsonderwijs waarin
informatie is opgenomen over trends op de arbeidsmarkt, zo mogelijk per kwalificatie
en per RBA-regio en over de beschikbaarheid van beroepspraktijkvormingsplaatsen.
De laatste rapportage is op 2 oktober jl. door het COLO uitgebracht (zie ook
het antwoord op vraag 239).239Wat betekent het precies dat het komend jaar systematisch
aandacht gaat worden geschonken aan de kwaliteit van de leerbedrijven, leermeesters
en de leerplek, de kwaliteit van de leerlingbegeleiding en van de informatie-uitwisseling
tussen instelling en leerbedrijf? Wordt daar nu niet genoeg aandacht aan besteed?De kwaliteit van de beroepspraktijkvorming vormt een wezenlijk onderdeel
van de kwaliteit van het beroepsonderwijs. Deze kwaliteit wordt bepaald door
een samenspel van aan de ene kant de landelijke organen, die voor kwalitatief
goede plekken moeten zorgen, en anderszijds door de instellingen, die de deelnemer
op die praktijkplek begeleiden. In de huidige periode van economische voorspoed
bestaat nu de kans, om in de ontwikkeling van de kwaliteit van de plek een
slag te maken. Dit betekent natuurlijk niet, dat er tot nu toe geen aandacht
is besteed aan de kwaliteit van de beroepspraktijkvorming.De vereniging Colo heeft hierin (als overkoepelend orgaan van de landelijke
organen voor het beroepsonderwijs) een voortrekkersrol. Zo worden bijvoorbeeld
door de landelijke organen bedrijfsadviseurs opgeleid, die de bedrijven adviseren
over de manier waarop de kwaliteit van de praktijkplek verder verhoogt kan
worden. Ook zijn kwaliteitscriteria ontwikkeld door de verschillende landelijke
organen, waarin nu meer eenheid moet worden gebracht.Daarnaast zullen dit jaar de «good practices» in kaart worden
gebracht op het gebied van de leerlingbegeleiding op de praktijkplek, om zo
ROC's te ondersteunen in die taak. Verder wordt door het ministerie dit jaar
gewerkt aan het opstarten van een contactgroep, waarin alle betrokkenen bij
de kwaliteit van de beroepspraktijkvorming zitting hebben, en die zo systeem
kan brengen in de verschillende initiatieven op dit terrein.240Kunt u aangeven wat de samenstelling, de doelstellingen
en de werkwijze van de zogenoemde Taskforce beroepsonderwijs zal zijn, en
binnen welke termijn deze haar doelstellingen denkt te verwezenlijken? De Taskforce Beroepsonderwijs is een initiatief van de Stichting van de
Arbeid. Participanten zijn onder andere VNO-NCW, Uneto, CNV bedrijvenbond,
Bovag, FNV-bondgenoten, Algemeen Verbond Bouwbedrijven, Koninklijke Horeca
Nederland, FME/CMW, VNI, FNV, Hout- en Bouwbond CNV, MHP. De ministeries van
Economische Zaken, Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Onderwijs, Cultuur
en Wetenschappen zijn met een waarnemer vertegenwoordigd bij de vergaderingen
van de Taskforce.Doel van de Taskforce is vooral het beroepsonderwijs hoger op de politieke
agenda te zetten, vanuit de beleving dat het steeds moeilijker wordt mensen
met een behoorlijke beroepskwalificatie op de arbeidsmarkt te verkrijgen en
te behouden.De Taskforce bevindt zich nog in een aanloopfase. Dit betekent dat er
op dit moment een inventarisatie heeft plaatsgevonden van lopende projecten,
wensen en knelpunten binnen de verschillende sectoren. Op basis van deze inventarisatie
zal een plan van aanpak worden opgezet. In dit plan van aanpak zal aandacht
zijn voor werkwijze en tijdsplanning.241Wat wordt precies verstaan onder het versterken van
het primair proces?Onder het primaire proces wordt in dit verband verstaan het bieden van
goede begeleiding aan de deelnemers op de ROC's. Wanneer het gaat om verbeteren
van de doorstroom moeten twee zaken in orde zijn: er moet een aansluiting
zijn tussen de structuren, zodat daar geen onnodige drempels worden opgeworpen,
en er moet een goede begeleiding van de deelnemers zijn om de overstap van
de ene naar de andere structuur in de praktijk soepel te laten verlopen. Dit
betekent bijvoorbeeld dat niet alleen in de onderwijsinhoud een soepele overgang
gerealiseerd moet zijn, maar ook in de didactische vormgeving: de cultuurschok
voor de deelnemer moet zo klein mogelijk zijn, om het maximale rendement te
behalen en uitval te voorkomen.242Wat is de individuele leerrekening?Een individuele leerrekening is een geoormerkte spaarrekening op naam
van de werknemer of werkzoekende. Van deze spaarrekening kan de werknemer
gebruik maken voor het bekostigen van een cursus of opleiding. De leerrekening
kan worden gevuld door de werknemer, de werkgever en wellicht andere belanghebbenden.
In de pilotfase stimuleert de overheid het gebruik van de leerrekening door
een bedrag op de leerrekeningen te storten. De leerrekening kan worden gecombineerd
met kortingsafspraken met scholingsinstellingen en bestaande fiscale maatregelen.
In het experiment, met meerdere pilots, worden de mogelijkheden voor een brede
invoering verkend. Op basis van een in november 2000 te publiceren subsidieregeling
zullen in januari 2001 6 tot 8 pilots worden gestart.243Kunt u een toelichting geven op het te realiseren kenniscentrum
voor Erkenning van elders verworven competenties?EVC staat voor een procedure waarmee bestaande kennis en vaardigheden
kunnen worden getoetst en erkend in formele certificaten en diploma's. EVC
kan een belangrijke rol spelen bij het opscholen van de beroepsbevolking en
kan scholingstrajecten verkorten. De Nederlandse overheid wil het gebruik
van de EVC-systematiek in Nederland stimuleren door oprichting van een EVC-kenniscentrum.
Dit centrum krijgt de opdracht om EVC-beleid op het niveau van branches en
sectoren te ontwikkelen en te promoten door middel van het beschikbaar
stellen van informatie én het verder ontwikkelen van EVC-procedures.De Europese aanbestedingsprocedure voor een EVC-Kenniscentrum is in gang
gezet. Uit de offertes wordt in december 2000 een geschikte kandidaat voor
het opzetten van het EVC-kenniscentrum geselecteerd, waarna de opdracht begin
2001 kan worden verleend.Het EVC-Kenniscentrum wordt opgericht voor een periode van 4 jaar (2001–2005)
en is een interdepartementaal intiatief van EZ, OCW en SZW.244Bent u van mening dat het uitgangspunt van «een
zo toegankelijk mogelijk beroepsonderwijs» verenigbaar is met de huidige
(gedeeltelijke) outputbekostiging van ROC's, waarvan bekend is dat dit instellingen
stimuleert om risicoleerlingen niet toe te laten?Ja. Zoals ook in Koers bevestigd, hebben de ROC's een brede maatschappelijke
opdracht, die inhoudt dat iedereen toegang moet hebben tot een opleiding met
als streven het behalen van een startkwalificatie. De gedeeltelijke outputbekostiging,
20% van het exploitatiebudget wordt verdeeld op basis van het aantal behaalde
diploma's, past hierin. Aan de ene kant onderstreept het het belang van het
behalen van diploma's op alle niveaus van de kwalificatiestructuur, aan de
andere kant is het bekostigingssysteem zodanig vormgegeven dat de outputcomponent
de toegankelijkheid niet belemmert. Ik wijs daarbij op de volgende punten:• 80% van het exploitatiebudget wordt verdeeld op basis van ingeschreven
deelnemers;• voor zwakke groepen aan de onderkant van de kwalificatiestructuur
zijn VOA-middelen beschikbaar voor extra begeleiding/maatwerk;• de bekostiging kent geen normatieve bekostigingsduur, waardoor
zwakkere deelnemers de tijd kunnen gebruiken die nodig is;• tenslotte is er de kwalificatiestructuur die maatwerk mogelijk
maakt en daarmee de toegankelijkheid bevorderd.245Op welke manieren zal worden gestimuleerd dat de «week
van het beroepsonderwijs» daadwerkelijk de verschillende beoogde doelgroepen
zal bereiken?De landelijke publiciteitscampagne van de Week van het Beroepsonderwijs
van 22 tot 28 januari 2001 wordt naast een subsidie van OCenW gefinancierd
door sponsoring en een aandelenplan waaraan diverse organisaties deelnemen,
zoals de Regionale en Agrarische Opleidingscentra, de Landelijke Organen Beroepsonderwijs,
de koepelorganisaties, werkgeversen werknemersorganisaties en het bedrijfsleven
als afnemer van de vakmensen. De campagne zal waar mogelijk op regionaal niveau
worden ingevuld door de ROC's in samenwerking met de partners uit het bedrijfsleven,
Arbeidsvoorziening, Kamers van Koophandel en dergelijke, zodat die met hun
eigen regionale communicatieactiviteiten kunnen inhaken op de landelijke campagne.
Op deze wijze zal worden getracht de verschillende doelgroepen, zoals schoolverlaters,
her- en bijscholers en intermediairs, te bereiken.Er zal met name aandacht worden geschonken aan de sectoren landbouw en
natuurlijke omgeving, zorg en welzijn, techniek en economie en handel. De
Week van het Beroepsonderwijs wordt georganiseerd door de Stichting Beroepenpromotie
Nederland (sBN). Er komt een site met informatie, links en chatmogelijkheden,
die ook in de toekomst kan worden voortgezet. Een speciale karavaan van trucks
en bussen zal 12 stopplaatsen aandoen, twee per dag. Scholen en bedrijven
worden in de mogelijkheid gesteld hun voorlichtingactiviteiten uit te voeren.
Er zal elke dag een centraal thema zijn dat in nauw overleg met
de aandeelhouders zal worden ingevuld. Jongeren zullen met kamcamera's leerbedrijven
ingaan en videorapportages maken. Elke dag zullen er videoclips op uitzendkwaliteit
worden vervaardigd, die dezelfde dag nog publicitair zijn in te zetten. Het
geheel zal worden geflankeerd en ondersteund met muziek, acteurs en beamerbeelden.246Wanneer zullen elders verworven competenties daadwerkelijk
aansluiting krijgen op het door de overheid erkende overheidssysteem?Reeds op dit moment zijn er aansluitingen tussen elders verworven competenties
(EVC) en het erkende kwalificatiesysteem. Dit vindt echter nog niet op grote
schaal plaats, omdat het moeilijk is koppelingen te maken tussen de praktijkervaring
en de manier waarop de leerstof in de eindtermen voor het beroepsonderwijs
is opgenomen. In de bve-sector is adequate toetsing van praktijkervaring aan
de in de kwalificatiestructuur beschreven eindtermen is nog niet goed mogelijk.
In de kwalificatiestructuur beroepsonderwijs, waarin de eindtermen voor het
beroepsonderwijs zijn opgenomen, wordt een nieuwe manier voor het opstellen
van eindtermen geïntroduceerd en uitgetest, die gebaseerd is op een beschrijving
van de benodigde vaardigheden in kerncompetenties. Deze nieuwe beschrijving
van eindtermen moet het mogelijk maken, veel gemakkelijker aansluiting te
krijgen bij de competenties die in de prakijk zijn verworven. De aansluiting,
die er nu reeds is, moet daardoor veel gemakkelijker vorm kunnen krijgen.
Deze wending naar kerncompetenties zal waarschijnlijk nog enkele jaren in
beslag nemen, omdat niet alle eindtermen tegelijkertijd opnieuw zullen worden
opgesteld. De verwachting is dat gedurende de komende jaren de aansluiting
met evc echter steeds gemakkelijker zal worden. In het hbo zullen in 2001
in alle sectoren evc-pilots starten gericht op ervaring met evc als onderdeel
van de reguliere intake-procedures. Ook in het wo zullen pilots starten.247Welke definitie van voortijdig schoolverlaters is gehanteerd
bij het registreren van het aantal voortijdig schoolverlaters?Deelnemers niet ouder dan 23 jaar die het bekostigd onderwijs verlaten
zonder startkwalificatie. Onder startkwalificatie wordt verstaan minimaal
een havo-diploma of een mbo-diploma op niveau 2 (basisberoepsopleiding).248Voor de oudkomers is in de periode 1999–2002 215
miljoen extra beschikbaar. Uit onderzoek van de Rekenkamer blijkt dat budgetten
voor oudkomers in beperkte mate worden besteed en dat bij gemeenten onzekerheid
heerst ten aanzien van budgetbesteding. Worden deze extra middelen nu wel
doelgericht ingezet of blijven deze middelen onbesteed bij gemeenten hangen?De Algemene Rekenkamer heeft in haar rapport aangegeven dat de middelen
voor oudkomers die vanaf 1999 beschikbaar zijn gesteld, in 1999 in beperkte
mate zijn besteed. Dit wordt mogelijk verklaard uit het gegeven dat deze middelen
pas in de loop van dat jaar ter beschikking zijn gesteld. Over de besteding
vanaf 2000 heeft de Rekenkamer geen uitspraken kunnen doen. Uit de gemeentelijke
meerjarenplannen die aan de minister voor Grote Steden- en Integratiebeleid
zijn gestuurd, blijkt dat men voornemens is de oudkomersgelden geheel te besteden. De op initiatief van BZK/GSI, OCenW, SZW en VWS voor drie jaar ingestelde
Taskforce Inburgering zal proberen te bewerkstelligen dat gemeenten dat ook
daadwerkelijk en doelgericht doen.249Zijn bij educatie de middelen voor VAVO, 2de kans onderwijs
en alfabetisering van autochtonen voldoende? Zijn hiervoor wachtlijsten? Hoe
is de prioritering voor de groepen?In de afgelopen jaren zijn extra budgetten beschikbaar gesteld voor de
inburgering van oudkomers. De verwachting is dat door het beschikbaar komen
van deze extra middelen voor oudkomers, meer ruimte wordt geboden voor VAVO,
2de kans onderwijs en alfabetisering van autochtonen. In welke mate dit effect
zich echt voordoet is niet bekend.Het onderzoek naar de wachtlijsten was gericht op de wachtlijsten voor
het NT2-onderwijs en bevat geen andere groepen in de educatie. Recente inzichten
in de verdeling van educatiegelden over de genoemde groepen vormt onderdeel
van de monitor educatie 2000. Hierover wordt u in december nader bericht.
In de monitor wordt, evenals in de monitor 1998, gevraagd naar de gemeentelijke
prioritering.250Wat zijn de drempels tussen de verschillende voorzieningen
omtrent voortijdig schoolverlaten?Er is een drietal drempels:• Invulling van de gemeentelijke regierol.Het SCP-onderzoek «Jeugd in de stad» naar bestuurlijke aspecten
van het jeugdbeleid -dat gaat over de besturingsparadigma's die de steden
hanteren en de knelpunten die zij daarbij ondervinden- zal hierin inzicht
bieden. In december 2000 komt het kabinet met zijn standpunt hierover.• De wachtlijsten in de jeugdhulpverlening en de samenwerking tussen
onderwijs en jeugdzorg.In opdracht van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
en het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport is het Landelijk expertisecentrum
Onderwijs-Jeugdzorg ingesteld, juist om die samenwerking te ondersteunen en
te versterken. Ook is dit een belangrijk aandachtspunt voor het voorstel van
de Wet op de jeugdzorg.• Het ontbreken van een persoonsgebonden leerlingnummer.Het gewijzigd voorstel van wet voor de invoering van een persoonsgebonden
nummer in het onderwijs heb ik eind september naar de Tweede Kamer gestuurd.251«Doel van de inzet van de ESF-middelen is de
instroom van deelnemers in de beroepsbegeleidende leerweg te bevorderen die
niet zonder extra hulp kunnen instromen in de BBL of op de arbeidsmarkt een
plaats kunnen vinden.» Hoe verhouden zich deze gelden en hulp zich tot
de reguliere hulp die via de leerwegondersteuning en de zorgstructuur geboden
dient te worden?De formulering van het doel waarnaar de vraag verwijst heeft betrekking
op de ESF-maatregel Versterking Beroepsbegeleidende Leerweg. De doelgroepomschrijving
is daarbij ruim gekozen. Deze formulering geeft de mogelijkheid om verschillende
doelgroepen die in een achterstandspositie verkeren in het project op te nemen,
zonder dat deze groepen vooraf allemaal worden benoemd. De wijze waarop dit
voor de nieuwe periode wordt aangetoond en vastgelegd is nog
onderwerp van overleg met ESF-Nederland.In de bbl is geen sprake van leerwegondersteuning of zorgstructuur waar
de vragensteller op doelt. Deze begrippen verwijzen naar het voortgezet onderwijs,
terwijl de bbl onderdeel is van de bve-sector.252Zou het project een grotere omvang kunnen aannemen
indien de ESF meer middelen ter beschikking zou stellen?Voor wat betreft het project Bestrijding Voortijdig Schoolverlaten is
in de nieuwe ESF-periode 2000–2006 reeds sprake van een flinke verhoging
van ESF-middelen (van ca. 43 mln. op jaarbasis naar ca. 60 mln. op jaarbasis).De projecten Versterking bbl kunnen in het kalenderjaar 2000 nog gedeeltelijk
profiteren van ESF-middelen uit de periode 93–99. De projecten Versterking
bbl die onder het nieuwe ESF-regime vallen, worden nu voorbereid. Nadat de
regelgeving hiervoor tot stand is gekomen, kan op basis van de aanvragen van
instellingen en landelijke organen een eerste indruk worden verkregen van
de behoefte aan ESF-middelen.253«De 28 miljoen voor oudkomers kunnen zowel bij
de ROC's als bij private aanbieders van taalonderwijs worden ingezet».
Een bladzijde verder staat: «In de beantwoording van de vraag of private
aanbieders van educatie met overheidsmiddelen gefinancierd moeten worden,
staan de consequenties voor de toegankelijkheid, de kwaliteit en de doelmatigheid
centraal.» Hoe verhouden beide zinsneden zich tot elkaar?De middelen voor oudkomers worden aan gemeenten beschikbaar gesteld door
de minister voor Grote Steden- en Integratiebeleid. Het gaat hier niet om
verplichte inburgering, maar om het aanbieden van specifieke mogelijkheden
tot inburgering aan een doelgroep die zeer divers van samenstelling is en
waarbij zoveel mogelijk rekening moet worden gehouden met de situatie waarin
de leden van deze doelgroep zich bevinden. Dit aanbod kan zowel door ROC's
als door andere instellingen worden verzorgd, mits het aansluit op de wensen
van werklozen en opvoeders, de groepen die prioriteit hebben binnen de doelgroep.
In de praktijk worden met de middelen vrijwel alleen bij de ROC's activiteiten
verricht.Voor nieuwkomers is de verplichte inburgering binnen de educatie gepositioneerd;
hun inburgeringsprogramma moet bij een Regionaal Opleidingencentrum worden
doorlopen. De bestedingsplicht bij educatie is ingesteld om deskundigheid
te behouden en om voor deelnemers een soepele overgang naar het beroepsonderwijs
mogelijk te maken. Uit de evaluatie van de WEB en de WIN in 2001 moet blijken
of het verstandig is de bestedingsverplichting los te laten.254«Op artikel 20.03 staan de middelen voor specifieke
activiteiten. Deze zijn onder meer gericht op vernieuwing.» Welk type
activiteiten valt in dit verband onder vernieuwing?In bijlage 6, de subsidiebijlage, staat welke activiteiten worden bekostigd
met artikel 20.03. Dit zijn onder meer BVE-2000, Kennisuitwisseling beroepsonderwijs/bedrijfsleven
en BVE-net.255Kunt u uitleggen waarom de nieuwe Vreemdelingenwet
leidt tot een tijdelijke verhoging van de inburgeringuitgaven? Door de invoering van de nieuwe Vreemdelingenwet krijgen alle statushouders
van boven de 16 jaar al in het jaar van statusverlening een inburgeringsprogramma.
Onder de Vreemdelingenwet 1994 zouden de vvtv-houders die in 2001 Nederland
binnenkwamen in 2004 worden ingeburgerd. De meerkosten hebben uitsluitend
betrekking op de mogelijkheid om sneller in te burgeren. Er wordt niet meer
ingeburgerd, maar eerder.256Hoe corresponderen de percentages van VAVO, basiseducatie
en NT-2-trajecten met de noodzaak van elk van deze vormen van educatie?De percentages die genoemd worden hebben betrekking op de verdeling van
de deelname aan de educatie in 1998. De gemeenten maken afspraken met de ROC's
over de educatieve activiteiten die prioriteit verdienen en bepalen hiermee
de noodzaak van elk van de vormen van educatie. De deelname aan de onderscheiden
activiteiten geven een beeld van de gevolgen van de gemeentelijke prioriteitstelling.257Moeten de gegevens in tabel 4.2 niet op een andere
wijze getabelleerd worden om het percentage gediplomeerden te verkrijgen?De titels in deze tabel zijn helaas verschoven. De tabel geeft voor 1998
de totale uitstroom weer, het aantal gediplomeerden en het percentage gediplomeerden
ten opzichte van de totale uitstroom.Hierbij de tabel met de correcte titels: 1998totale uitstroomaantal
gediplomeerden% gediplomeerdenMbo/bol100,864,564%Bbo/bbl61,338,062%Dt-mbo/bol-dt7,73,849% Totaal mbo169,8106,363%258Het aantal deelnemers aan niveau 1 en 2 is in de BBL
hoog ten opzichte van de BOL en ook nog sterk gestegen van 1999 naar 2000.
Waarom neemt u aan dat deze stijging structureel is en wat is de verklaring
dat juist bij niveau 1 en 2 de deelname aan de BBL zo hoog is ten opzichte
van deelname aan de BOL?De stijging van de bbl in 2000 ten opzichte van 1999 kan worden verklaard
doordat nieuwe deelnemersgroepen hun weg naar het beroepsonderwijs blijken
te vinden. Daarnaast is er sprake van vermindering van voortijdige uitval
tijdens opleidingen door de verbeterde doorstroom. Deze ontwikkelingen zijn
niet eenmalig.De meeste deelnemers op niveau 1 en 2 volgen een bbl-opleiding. Het gaat
dan vooral om deelnemers die reeds aan het werk zijn en door een bbl-opleiding
te volgen zich om- of bijscholen dan wel alsnog een startkwalificatie proberen
te behalen. De voltijdse bol-deelnemers volgen voor het grootste deel een
opleiding op niveau 3 en 4.259Gemeenten kunnen middelen voor oudkomers inzetten bij
BVE-instellingen. Wat zijn de andere mogelijkheden?Gemeenten hebben bij de uitvoering van inburgeringsprogramma's de regie.
In de voortgangsrapportage inburgering van 14 april 2000 is aangegeven
dat zij de mogelijkheid hebben om particuliere instellingen te laten meedingen
bij de aanbesteding van programma's voor de inburgering van oudkomers. Dit
betreft alleen de middelen voor oudkomers die via het ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties aan de gemeenten ter beschikking worden gesteld,
niet de educatiemiddelen. Deze ruimte draagt bij aan de flexibilisering van
het aanbod bijvoorbeeld doordat aansluiting kan worden gezocht bij de behoeften
in wijken, terwijl de wachtlijsten bij ROC's erdoor kunnen verminderen.260«Het aantal toetsen bepaalt 70% van het inburgeringtraject.»
Kunt u deze zin nader verklaren?Deze prestaties worden gemeten aan de hand van:• Het aantal door de gemeenten afgegeven beschikkingen waaruit blijkt
dat een inburgeringsprogramma zal worden gestart;• Het aantal door de educatieve instellingen afgegeven verklaringen
dat het educatieve deel van het inburgeringsprogramma is afgerond. De toets
is een onderdeel van de afronding van het inburgeringsprogramma.Voor het aandeel beschikkingen wordt 30% van het inburgeringsbudget beschikbaar
gesteld, voor het aandeel verklaringen 70%. De verklaring weegt het zwaarst
omdat hieruit de gerealiseerde resultaten blijken.261In 2001 zal verder uitvoering worden gegeven aan de
invoering van de bachelor-mastersstructuur in het hoger onderwijs. Wordt er
verwacht dat de invoering van de bachelors-mastersstructuur extra kosten met
zich meebrengt? Zo ja, kan bij benadering worden aangegeven hoe hoog deze
kosten zullen zijn?De invoering van de bachelors-mastersstructuur kan extra kosten met zich
meebrengen voor de instellingen, afhankelijk van de mate waarin universiteiten
en hogescholen dit aangrijpen voor vernieuwing van het curriculum. Met name
in het wo biedt een bachelor-master structuur mogelijkheden voor vernieuwing.
Veel universiteiten ontwikkelen plannen voor verbreding van het curriculum
van de bachelorfase, in combinatie met differentiatie en specialisatie in
de masterfase.262De overheid zal in de toekomst sterker op kwaliteit
sturen. Betekent dit ook financieel korten voor instellingen die in kwaliteit
achterblijven?In de notitie Keur aan kwaliteit heb ik voorstellen
gedaan voor accreditatie in het hoger onderwijs. Opleidingen moeten in dit
systeem elke vijf jaar worden geaccrediteerd. Een opleiding die er niet in
slaagt om de accreditatie na vijf jaar te verlengen, kan geen nieuwe studenten
meer inschrijven, althans de instelling ontvangt geen bekostiging voor deze
studenten en afgestudeerden mogen geen wettelijk erkende titel voeren.263De budgetten van HBO zijn tot 2004 met 284 miljoen
verhoogd, maar wanneer de toename ten gevolge van een groter studentenaantal
en prijsstijgingen buiten beschouwing gelaten wordt is er geen sprake van
verhoging van budgetten. Komen bepaalde instellingen gelet op hun financiële
positie daarvoor niet in onoplosbare problemen?Naast de middelen die in de begroting 2001 beschikbaar worden gesteld
uit hoofde van de ontwikkeling van de studentenaantallen, zijn in de begroting
ook extra middelen uitgetrokken in de jaren 2000 en 2001 onder de
noemer impuls beroepsopleidingen (f 22,5 miljoen per jaar). Daarnaast
is vanaf 2000 f 15 miljoen structureel beschikbaar gesteld voor
de professionalisering van de staf in het hbo.Als we de gemiddelde bijdrage per student in het hbo in de begroting 2001
vergelijken met die uit de begroting 2000, ontstaat het volgende beeld:  20002001200220032004Begroting 2000 (constante
prijzen 1999)8 2008 1007 9007 8007 700 Begroting 2001 (constante prijzen 2000)8 6008 7008 4008 5008 200Conclusie is dat de gemiddelde bijdrage per student in de begroting 2001
met circa f 500 is gestegen. Rekening houdend met een prijsstijging over
2000 van 2,5% (circa f 200) is ook in reële termen sprake van een
stijging van de bijdrage per student in het hbo.264Ten aanzien van de uitwerking van de Bologna-verklaring
wordt enkel vermeld dat de eerste cyclus van het bachelor-master model ten
minste drie jaar duurt, en dat in 2001 verder uitvoering zal worden gegeven
aan de invoering in het hoger onderwijs. Vindt die uitvoering plaats conform
de kabinetslijnen zoals die door de minister zijn verwoord bij de opening
van het academisch jaar in Amsterdam en bij het lustrum van de HBO-raad? Waarom
zijn die niet in de begroting opgenomen?De beleidsreactie op het advies van de commissie Rinnooy Kan over invoering
van een bachelor-master structuur in Nederland zal op korte termijn aan de
Tweede kamer worden verzonden.265Heeft de kabinetsnotitie «In goede banen»
nog gevolgen voor het uitgavenkader van het ministerie van OC&W? Zo ja,
kunt u precies aangeven wat de extra uitgaven zullen zijn ten gevolge van
deze notitie en tot welk doel deze uitgaven dienen?In de kabinetsnotitie is als een van de oplossingsrichtingen voor de dreigende
arbeidsmarkttekorten «investeren in scholing» geformuleerd. Een
aantal van de actiepunten die hierbij geformuleerd zijn, heeft geleid tot
de inzet van additionele middelen.Voor het hbo betreft het de scholingsimpuls voor werkenden waarvoor in
de begroting 2001 in totaal f 5 miljoen is uitgetrokken. Daarnaast is
voor experimenten op het gebied van de toepassing van Elders Verworven Competenties
(EVC) in totaal f 1,5 miljoen beschikbaar gesteld.Voor bve gaat het om de uitvoering van het Experiment Individuele Leerrekening
waarvoor in 2001 f 2,4 miljoen beschikbaar is. Voor de inzet van loopbaanadviseurs
bij RMC's om (werkende) voortijdige schoolverlaters naar een startkwalificatie
te begeleiden is zowel in 2001 als in 2002 f 1,2 miljoen beschikbaar
en voor vooronderzoek en businessplan Regionaal Educatieve TV f 500 000
in 2000. Afhankelijk van de uitkomsten van het vooronderzoek en het businessplan
wordt in 2001–2002 een pilot Educatieve TV uitgevoerd. De bijdrage van
bve aan het EVC-kenniscentrum is f 1 in 2001 miljoen. Daarnaast is voor
EVC-pilots in de bve-sector in 2000 f 267 000 beschikbaar gesteld.
Voor de Week van het leren is in 2000 f 700 000 betaald.Voor de financiering van de maatregelen in Maatwerk
2 (onder andere zij-instroom leraren) is in het kader van de kabinetsmiddelen
Impuls Beroepsonderwijs 2 x f 25 miljoen beschikbaar in 2000 en 2001. 266Om de implementatie van de profielen te faciliteren
en te stimuleren wordt in 2000 een budget van 11 miljoen toegevoegd aan de
lumpsum. Ten koste van welke begrotingspost komt deze 11 miljoen?De f 11 miljoen voor de hogescholen om de implementatie van de profielen
te faciliteren en te stimuleren, is beschikbaar gekomen uit de f 100
miljoen die het kabinet voor elk van de jaren 2000 en 2001 extra heeft uitgetrokken
voor een impuls in de beroepsopleidingen (zie ook tabel 5.12 op pagina 32
van de ontwerp-begroting 2001).267Zijn mogelijke knelpunten is het hoger onderwijs ten
aanzien van het afstemmen van de propedeusefase op de voorgaande tweede fase
allemaal bekend en inmiddels opgelost? Zo niet, hoever zijn de hogescholen
met de aanpassing van de propedeuse-programma's?Het is te vroeg om nu te kunnen beweren dat alle mogelijke knelpunten
die de afstemming van de propedeuse op de nieuwe tweede fase betreffen, reeds
bekend zijn. Dit studiejaar is de eerste lichting havisten het hoger beroepsonderwijs
ingestroomd. Onvermijdelijk zal in dit jaar nog een aantal vragen naar voren
komen. Dat neemt niet weg dat door de hogescholen, en ook door de universiteiten,
met voortvarendheid gewerkt wordt om de aansluiting te optimaliseren. Uit
de inzendingen voor de Hoger-Onderwijsprijs 2000, die als thema de aansluiting
voortgezet onderwijs-hoger onderwijs had, is dat opnieuw gebleken. Om de hogescholen
bij de aanpassing van de propedeuse te ondersteunen wordt een budget van f 11
miljoen toegevoegd aan de lump sum. Het Landelijk Informatiecentrum Aansluiting
vo-hbo (LICA) monitort de ontwikkelingen bij de hogescholen die voortvloeien
uit deze financiële impuls.268Is er zicht op de kosten die het invoeren van het accreditatiesysteem
met zich mee zal brengen? Zijn de 4,4 miljoen voor de proefaccreditatie de
enige kosten die zich in 2001 zullen voordoen ten aanzien van het invoeren
van het accreditatiesysteem? (zie ook pagina 200)Het streven is het nieuwe systeem van accreditatie begin 2002 van start
te laten gaan. Om het accreditatieorgaan een vliegen de start te geven zal
ik een groep «kwartiermakers» instellen om het accreditatiesysteem
te gaan voorbereiden. Deze «kwartiermakers» zal tevens gevraagd
worden een begroting te maken van de vaste en variabele kosten.In het jaar 2001 zullen allereerst kosten gemaakt worden voor de werkzaamheden
van de groep «kwartiermakers» die het systeem van accreditatie
en de uitvoeringsorganisatie van het accreditatieorgaan gaan voorbereiden.
Vervolgens zullen kosten gemaakt worden voor de uitvoeringsorganisatie zelf.Het in de ontwerp-begroting opgenomen bedrag van f 4,4 miljoen heeft
niet enkel betrekking op een proefaccreditatie, maar betreft de bijdrage van
OCenW aan de sectorale kwaliteitszorg in het hbo. De sectorale kwaliteitszorg
is het systeem van reguliere visitaties in het hbo. De bijdrage van OCenW
voor de sectorale kwaliteitszorg omvat tevens een bedrag voor de door de HBO-raad
georganiseerde proefaccreditatie in het hbo.269Zal de accreditatie per 1-1-2002 kunnen worden ingevoerd.
Zo nee, waar liggen de grootste knelpunten? Het streven is het nieuwe systeem van accreditatie begin 2002 van start
te laten gaan. Om het accreditatieorgaan een vliegende start te geven zal
ik een groep «kwartiermakers» instellen om het accreditatiesysteem
te gaan voorbereiden. Realisatie van de beoogde invoeringsdatum is afhankelijk
van de voortgang van het wetgevingstraject.270Wordt de accreditering van een opleiding gedaan door
de afzonderlijke accrediteringsraad of door het «koepelorgaan»?
Indien het geschiedt door het «koepelorgaan», op welke wijze wordt
het handhaven van het onderscheid daar dan vormgegeven?In de notitie Keur aan Kwaliteit heb ik aangegeven
dat de accreditatie plaatsvindt door de accreditatieraad, namens het accreditatieorgaan.271Is het waar dat het generiek verdelen van de taakstelling
samenhangende met de ingetrokken maatregel voor niet-EU studenten dus de facto
een bezuiniging is?Met de niet-EU maatregel werd beoogd dat instellingen in het kunstvakonderwijs
de mogelijkheid hadden om de, door het vorige kabinet bepaalde, korting via
een verhoogd instellingscollegegeld te verhalen op niet-EU studenten. Als
gevolg van problemen bij de instellingen in de registratie van de niet-EU
studenten bleek het niet mogelijk de taakstelling op deze wijze over de instellingen
te verdelen. Op indringend verzoek van de HBO-Raad is, zoals aangegeven in
de nota Meer zicht op kwaliteit, besloten de niet
EU-maatregel in te trekken en de taakstelling generiek te verdelen over de
instellingen. Overigens laat dit onverlet dat instellingen nog steeds de mogelijkheid
hebben hun inkomsten te verhogen door het in rekening brengen van een hoger
instellingscollegegeld voor niet-EU studenten.272Hoe verhoudt het hier vermelde bedrag voor het kunstonderwijs
zich tot de 17 miljoen zoals vermeld in uw brief van 25 september jl. inzake
de herstructureringDe hier vermelde bedragen voor het kunstonderwijs betreffen het ongedaan
maken van de resterende taakstelling die structureel f 10 miljoen gulden
betrof en als zodanig in de brief van 25 september is opgenomen in de tabel
waarin het totale financiële beeld is gepresenteerd voor het kunstonderwijs.
Met inacht-neming van enkele andere toevoegingen (extra middelen begroting
2001, herziening hbo-bekostiging) en de generieke verdeling van de taakstelling
niet-EU is sprake van een verhoging van het budget voor het kunstonderwijs
ten opzichte van de begroting 2000 van f 17 miljoen gulden in 2001 en
f 22,5 miljoen vanaf 2002.273Zijn er aan de invoering van het voucherexperiment
nog kosten verbonden? Zo ja, waar zijn die terug te vinden?De kosten van het experiment worden geraamd op ruim f 15 miljoen
voor de jaren 2000 tot en met 2003. Naast het ministerie van OCenW zullen
ook andere partijen deze kosten dragen, te weten: het ministerie van Economische
Zaken, betrokken hogescholen en bedrijven. Definitieve afspraken hierover
zullen aan het einde van het jaar worden gemaakt. De middelen maken deel uit
van het budget overige uitgaven binnen het gelijknamige artikel 21.04 (zie
ook de subsidiebijlage op pagina 368). 274Waarom wordt er geen experiment gestart voor vouchers
in het initieel onderwijs?In januari 2001 starten MKB-Nederland en HBO-raad een voucher-experiment
rond vraaggestuurd duaal onderwijs. Met de voorbereidingen van dit experiment
is reeds eind 2000 een begin gemaakt. Zie ook de antwoorden op vraag 273 en
275.275Wanneer zal het voucherexperiment geëvalueerd
worden en is er zicht op het tijdstip dat bij positieve evaluatie vouchers
algemeen zouden kunnen worden ingevoerd?Het MKB-experiment loopt tot en met het studiejaar 2002–2003. De
evaluatie zal waarschijnlijk in 2003 plaatsvinden. Definitieve afspraken hierover
worden aan het einde van dat jaar gemaakt. Uitspraken over algemene invoering
zijn in dit stadium prematuur. Zie hiervoor ook het antwoord op vraag 27.276Wat zijn de hoofdlijnen van het haalbaar geachte studiepunten-bekostigingsmodel,
bijvoorbeeld voor wat betreft de studiepunteneisen en de basisbekostiging
in relatie tot het beleid gericht op het vergemakkelijken van het vormgeven
van een studie aan verschillende instellingen?In het studiepuntenbekostigingsmodel voor het hbo zal de instelling bekostigd
worden op basis van door de student behaalde studiepunten. Dit nieuwe model
werkt daardoor de ontwikkeling van een toenemende vraag naar flexibiliteit
in het onderwijsaanbod niet langer tegen maar ondersteunt deze juist. Nadat
bestuurlijke overeenstemming is bereikt met de HBO-raad over de uitgangspunten
van dit model informeer ik u in een brief nader over de hoofdlijnen. Ik hoop
het overleg met de HBO-raad over de hoofdlijnen nog dit jaar af te ronden.277Waarom wordt er met geen woord gerept over integraal
personeelsbeleid in het hoger onderwijs, behalve dan de alinea over lectoraten?
Is het niet juist dat – zoals in het voortgezet onderwijs – de
docenten aan het vergrijzen zijn en de regering nu al beleidsmatig moet anticiperen
op de personeelstekorten in het HO en WO door o.a. aantrekkelijker maken van
de sector door een goed personeelsbeleid?Het personeelsbeleid in het hoger onderwijs is een zaak van de instellingen.
Om instellingen zoveel mogelijk in staat te stellen in te spelen op de specifieke
behoeften in de sector, is het arbeidsvoorwaardenoverleg binnen het hoger
onderwijs gedecentraliseerd. In het kader van de decentralisatie is afgesproken
dat de belangenvertegenwoordigers in het hoger onderwijs eenmaal per jaar
specifieke knelpunten onder de aandacht van de minister kunnen brengen. In
dit kader zijn in de begroting 2001 extra middelen uitgetrokken voor de professionalisering
van de staf in het hbo en de aio's in het wo.Over het personeelsbeleid wordt gesproken in zowel de beleidsterrein gewijze
toelichting van het wo, onderdeel «personeelsbeleid» als die van
owb, onderdeel «onderzoek als carrière». In beide teksten
wordt overigens verwezen naar de reactie van de minister op het rapport Talent
voor de toekomst, toekomst voor talent in de Voortgangsrapportage wetenschapsbeleid
die separaat aan de Tweede Kamer is aangeboden. Zie ook antwoord op vraag
76. Tenslotte zijn de ho-werkgevers vertegenwoordigd in de commissie Van Rijn
die door het kabinet is ingesteld om de knelpunten in de personeelsvoorziening
in de collectieve sector in kaart te brengen en, ten behoeve van de besluitvorming
bij Voorjaarsnota 2001, oplossingen hiervoor aan te dragen.278Simultaan meerdere opleidingen volgen wordt niet ontmoedigd
maar de 2de en 3de studies wel. Heeft de regering inzicht in de kwantiteit
van de 2de en 3de studies en verhoudt deze zich met de opgelegde taakstellingen?Zie het antwoord op vraag 98.279Wat zijn de argumenten van de regering om het hoger
onderwijs een korting van 10 miljoen en het wetenschappelijk onderwijs een
korting van 5 miljoen op te leggen voor tweede en derde studies? Waar baseert
de regering de bedragen van 10 en 5 miljoen gulden op, terwijl in de volgende
alinea staat dat nog niet duidelijk is om hoeveel studenten het gaat en onder
welke condities de taakstelling door de instellingen kan worden gerealiseerd?Wat gaat er precies veranderen voor studenten en wat
voor de instellingen? Waarom is deze korting in het belang van «Een
leven lang leren?Zie het antwoord op vraag 98.280Onder de rechtspositionele uitkeringen vallen op de
wachtgelduitkeringen (wachtgeldarrangement). Is er iets bekend over de mate
waarin deze wachtgelders weer in kunnen en zullen stromen in het onderwijs?In het wachtgeldbestand hbo zitten veel wachtgelders die zijn ingestroomd
eind jaren tachtig, begin jaren 90, de zogenoemde sbk-hbo wachtgelders. Deze
personen hebben afspraken over garantieregelingen en een leeftijd die inmiddels
boven de 60 jaar is. Bij deze personen kan dus van terugkeer in het arbeidsproces
nauwelijks sprake zijn. Degenen die na het afsluiten van het wachtgeldarrangement
(1996) zijn of worden ontslagen keren, mede door de intensieve bemoeienis
van de Stichting MobiliteitsFonds hbo, zeer snel terug in het arbeidsproces.
Over het algemeen genomen kan gesteld worden dat het maximale verblijf in
het wachtgeld van deze wachtgelders een half jaar is.281Op welke manier zijn de inverdienmogelijkheden van
instellingen verminderd als gevolg van het gewijzigde studiefinancieringsstelsel,
waardoor 10 miljoen voor 2002 en 2003 vrijgemaakt moet worden voor de instellingen?Het Verblijfsduurakkoord voorzag in de mogelijkheid voor hogescholen om
de financiële taakstelling van 68,5 miljoen, die vanaf 2002 op het
hbo-budget in mindering is gebracht, ten dele terug te verdienen. Dit zou
kunnen worden gerealiseerd doordat individuele hogescholen een besparing op
de studiefinancieringsuitgaven weten te bewerkstelligen via verkorte leertrajecten
in het voltijds onderwijs en door het creëren van duale trajecten.Door een wijziging in de WSF hebben duale studenten dezelfde studiefinancieringsrechten
gekregen als voltijdsstudenten, waardoor de inverdienmogelijkheden voor instellingen
in het hbo zijn afgenomen. 282De extra middelen samenwerking MBO-HBO zijn beëindigd.
Betekent dit dat de samenwerking thans voldoende geoptimaliseerd is?Gedurende een aantal jaren zijn extra middelen beschikbaar gesteld om
de samenwerking mbo-hbo op regionaal niveau te bevorderen. Dat heeft geleid
tot een intensivering van de samenwerking tot een niveau waarop verondersteld
kan worden dat de mbo- en hbo-instellingen in staat en bereid zijn de samenwerking
te continueren en desgewenst uit te bouwen.Voor de ontwikkeling van doorlopende leerlijnen en aansluiting van de
structuren vmbo, mbo en hbo zijn in het secundair beroepsonderwijs voor 2000
en 2001 middelen uitgetrokken in het kader van impuls beroepsonderwijs.283Waarom is er sprake van een daling van het budget omslag
lerarenopleidingen voortgezet onderwijs van 3 miljoen?De daling van f 3 miljoen in het budget voor de omslag van de eerste
en tweede graads lerarenopleidingen voortgezet onderwijs is het gevolg van
een versnelling (in totaal f 13 miljoen) in 1999 in de beschikbaarstelling
van een deel van de middelen voor 2001 tot en met 2004. Voor deze jaren resteert
na deze versnelling nog een bedrag van gemiddeld circa f 6,5 miljoen
per jaar.284Wat is het effect op de inkomsten uit collegegelden
(HBO en WO) op de invoering van de WSF2000?Met de inwerkingtreding van de WSF 2000 is niet meer de studiefinanciering,
maar de leeftijdsgrens van 30 jaar bepalend voor de hoogte van het collegegeld.
Het wettelijk collegegeld geldt dan voor alle voltijdse studenten tot en met
het eind van het studiejaar waarin de student 30 jaar wordt. Omdat het instellingscollegegeld
voor voltijdse studenten (vooral in het wo) vaak hoger is dan het wettelijk
collegegeld, kan deze nieuwe grens gevolgen hebben voor de inkomsten van de
instellingen. Meer studenten dan voorheen gaan het wettelijk collegegeld in
plaats van het instellingscollegegeld betalen. Het precieze aantal is echter
moeilijk te bepalen, en dus ook de financiële gevolgen, ook omdat de
tarieven per instelling verschillen. Daarnaast kan de verlenging van de diplomatermijn
naar 10 jaar leiden tot langere inschrijvingsduur waardoor een aantal studenten
langer zal studeren en dus meer collegegeld betaalt en zal aan studenten van
30 jaar en ouder, die voor de inwerkingtreding van de WSF 2000 het wettelijk
collegegeld betaalden, nu het (hogere) instellingstarief in rekening worden
gebracht.285Hoe wordt berekend hoeveel extra geld er per extra
student naar de HBO-instellingen moet (vaste en variabele kosten)?Bij de bepaling van de extra middelen als gevolg van de hogere studentenaantallen
wordt in het algemeen uitgegaan van de gemiddelde uitgaven per student.286De kengetallen in tabel 4.3. geven de uitgaven per
student in het HBO. Hoe zijn deze kengetallen in vergelijking met andere landen
in de EU?Een internationale vergelijking van de uitgaven per student in het hbo
is moeilijk te maken. Per land verschillen de onderwijssystemen en is er niet altijd sprake van een afzonderlijke hbo-sector. Indien wel sprake
is van een onderscheid tussen universitair en niet-universitair hoger onderwijs
komen de opleidingen in beide sectoren niet altijd precies overeen met de
opleidingen die in Nederland in het wetenschappelijk- en het hoger beroepsonderwijs
worden gegeven. In het indicatorenrapport Education at a Glance (EaaG) is
het Nederlandse hbo, met uitzondering van de kortere hbo-opleidingen, op basis
van de ISCED-indeling, samen met het wetenschappelijk onderwijs ondergebracht
bij het tertiaire type A onderwijs. Daarmee wordt in internationale vergelijkingen
geen onderscheid gemaakt tussen het wetenschappelijk- en het hoger beroepsonderwijs.Zie het antwoord op vraag 318.287De minister schortte een oordeel over het rapport van
de commissie Koopmans op tot de Rekenkamer haar rapportage over de vermogenspositie
van de universiteiten had afgerond. De Rekenkamer heeft het afgelopen voorjaar
haar bevindingen gepubliceerd. Wanneer komt u met uw standpunt over de huisvestingsproblematiek
bij de universiteiten?In mijn brief aan de voorzitter van de vaste commissie voor OCenW uit
de Tweede Kamer der Staten-Generaal van 26 oktober 1999 gaf ik aan dat ik
mij zou beraden op de bevindingen en aanbevelingen van de commissie Koopmans
en tevens het rapport van deze commissie zou betrekken bij de kabinetsreactie
op het rapport van de Algemene Rekenkamer over de vermogensvorming van instellingen
op afstand van het Rijk.Mijn standpunt ten aanzien van dit rapport van de Algemene Rekenkamer
treft u aan in hoofdstuk 8 van het rapport.288Hoe groot is de verruiming van het budgettaire kader
van het WO wanneer gecorrigeerd wordt voor de toename van het aantal studenten
en de loon- en prijsstijgingen?Blijven budgettaire verruimingen vanwege de toename van studenten en de
loon- en prijsstijgingen buiten beschouwing, dan resteren de navolgende intensiveringen.
Daarbij blijven overigens de extra middelen buiten beschouwing die via het
ministerie van Economische Zaken ten goede komen aan universiteiten.  20012002200320042005arbeidsmarktknelpunten
ho/aio's4040404040fixus1423314051 via NWO:     Vernieuwingsimpuls3030303030Versterking fundamenteel onderzoek125252525251 Via nota van wijziging.289De regering heeft vorig jaar aan het University College
in Utrecht 1,8 miljoen beschikbaar gesteld voor 2001 en 2002 omdat dit een
belangrijk initiatief is voor de vernieuwing van het wetenschappelijk onderwijs.
In hoeverre worden gelijksoortige maatregelen genomen voor vergelijkbare initiatieven,
zoals bijvoorbeeld een Liberal Arts College in Maastricht?Gebruikelijk is dat instellingen de kosten voor vernieuwing uit de reguliere
rijksbijdrage financieren. Voor het University College is een uitzondering
gemaakt vanwege het bijzondere innovatieve karakter van de vernieuwing van
het onderwijs en de voortrekkersrol die het University College daardoor
binnen het hoger onderwijs vervuld. Andere instellingen kunnen van de ervaringen
die met het University College worden opgedaan, leren.290Wat wordt precies met 2e en 3e studies bedoeld (betreffende
de taakstelling)? Geldt dit ook voor mensen die zich bij- en/of om laten scholen?Zie het antwoord op vraag 98.291Een aantal instellingen is reeds begonnen met het invoeren
van een bachelor-mastermodel. Brengt dat extra kosten met zich mee? Hoe gaat
u hiermee om?Zie het antwoord op vraag 261.292Acht u het reëel dat het bachelor-master model
wordt geïntroduceerd zonder daarvoor aanvullende middelen beschikbaar
te stellen? Denkt u dat de instellingen voldoende financiële ruimte hebben
om dit arbeidsintensieve project optimaal vorm te geven?Zie het antwoord op vraag 261.293Zullen er aan het instellen van een stelsel van accreditatie
voor het hoger onderwijs, van een accreditatieorgaan en van accreditatieraden
voor het jaar 2001 kosten verbonden zijn? Zo ja, welke?Zie het antwoord op vraag 268.294Welke criteria worden er gehanteerd aan de hand waarvan
de inspectie zowel de kwaliteitszorg als geheel van het accreditatieorgaan
als de accreditatieraden zal beoordelen? Gaat de overheid hierin ook een rol
spelen?De inspectie houdt toezicht op het systeem van kwaliteitszorg in haar
geheel als het functioneren van het accreditatieorgaan. De criteria zullen
betrekking hebben op de doelen die met het nieuwe systeem van accreditatie
worden beoogd: pluriformiteit in de kwaliteitsbeoordeling, internationale
benchmarking met het oog op het handhaven van het gewenste hoge kwaliteitsniveau,
transparantie van de kwaliteit van het onderwijs, een onafhankelijke positionering
van de kwaliteitszorg ten opzichte van zowel de brancheorganisaties als de
overheid, heldere bestuurlijke consequenties.Daarnaast zullen de criteria betrekking hebben op het functioneren van
het accreditatieorgaan. De inspectie zal de naleving van accreditatieprotocollen
en de gehanteerde werkwijze toetsen, daarbij zal de inspectie onder meer toetsen
of dezelfde kwaliteitseisen aan zowel het bekostigd als het aangewezen onderwijs
gesteld worden. In het uiterste geval kan de minister bij tekortkomingen bestuurlijke
maatregelen treffen.295In de nieuwe referentieraming RR 2000 is de raming
van het aantal studenten in 2003/2004 met 8000 opwaarts bijgesteld. Ook in
het MBO en HBO zien we stijgende studentenaantallen. Welke redenen liggen
hier aan ten grondslag (meer studerenden in totaliteit, studeren mensen langer,
zijn er verschuivingen)? Kunt u daar meer inzicht in geven? De verhoging van de raming van het aantal studenten voor de begroting
2001 is grotendeels verklaarbaar vanuit de getelde aantallen studenten in
het studiejaar 1999/2000. In wo, hbo en mbo waren er in 1999/2000 meer studenten
dan verwacht (wo +1 800, hbo +6 900 en mbo +15 800, bestaande
uit +3 600 bol en 12 200 bbl).De stijging bij wo en hbo kwam vooral doordat er meer eerstejaars waren
dan verwacht (wo +1 400, hbo +5 200). Bij hbo betreft dit meer doorstroom
vanuit mbo en meer instromers die het vorige studiejaar geen onderwijs volgden.
Bij wo gaat het vooral om meer doorstroom vanuit hbo. De achterliggende oorzaken
voor de verder toegenomen instroom zijn niet bekend, maar verondersteld mag
worden dat de momenteel zeer goede arbeidsmarkt-perspectieven voor hoger opgeleiden
een belangrijke rol spelen.De stijging bij de bol komt vooral voort uit meer instroom (ca. 3 500),
de herkomst van deze nieuwe extra instroom is niet goed bekend. De oorzaak
van de onverwacht sterke stijging bij bbl komt waarschijnlijk voor een belangrijk
deel voort uit langer studeren.296Waar in de begroting zijn de middelen terug te vinden
die betrekking hebben op «Deltawerkers voor de digitale delta»?«Deltawerkers voor de digitale delta» is tot stand gekomen
in nauwe samenwerking tussen EZ en OCenW. Binnen de reguliere begroting besteedt
OCenW veel aandacht aan het ontwikkelen van ICT-competenties en de integratie
van ICT in het onderwijs. De extra middelen, die in de voorjaarsnota op gezamenlijk
initiatief van OCenW en EZ ter beschikking gesteld zijn aan «Deltawerkers
voor de digitale delta» zijn niet opgenomen in de begroting van OCenW.
In de begroting van EZ staat hiervoor f 40 miljoen bij het beleidsterrein
Algemeen Technologiebeleid (artikel 0212 010, ICT Taskforce). Uit het
budget voor het Nationaal Actieprogramma, dat valt onder het beleidsterrein
Industrie en Diensten, is 10 miljoen gulden beschikbaar (artikel 0202 745,
electronische snelweg). Op de begroting van BZK is 20 miljoen gulden opgenomen
in het kader van het project «Digitale trapveldjes» (artikel 0212,
Grotestedenbeleid).297Op welke gronden is er gekozen voor een toekenning
van gelden door middel van projecten en niet voor een middelenverdeling voor
alle betrokkenen?Selectieve toedeling van deze innovatiemiddelen aan projecten heeft de
voorkeur, omdat dit het meest zichtbaar en concreet bijdraagt aan het realiseren
van innovaties in het veld in het verlengde van de prioriteiten in het HOOP
2000.298Wat wordt er exact verstaan onder vluchtelingstudenten?Met «vluchtelingstudenten» wordt niets anders bedoeld dan
de studenten die een opleiding (mbo, hbo of wo) in Nederland volgen én
binnen de termen van de Vreemdelingenwet vallen, dat wil zeggen een A-status,
een VTV- of een VVTV-status hebben.299De invoering van welk bachelor-master model wordt voorbereid?Juni 1999 hebben de ministers van Onderwijs uit 29 Europese landen, waaronder
Nederland, de Bologna verklaring ondertekend. In deze verklaring geven zij
aan te streven naar een inrichting van het hoger onderwijssysteem
gebaseerd op twee cycli. Deze intentie zal door de afzonderlijke landen de
komende jaren verder vorm worden gegeven.Tegen deze achtergrond wordt een bachelor-master structuur ontwikkeld
in het Nederlandse hoger onderwijs. De commissie Rinnooy Kan heeft hierover
begin juli 2000 een advies uitgebracht. Binnenkort zal ik een beleidsreactie
uitbrengen.300Wat houdt «flexibilisering van collegegeldrestitutie»
in?Met flexibilisering van het collegegeld wordt gedoeld op een decentralisatie
van de voorschriften voor terugbetaling van collegegeld. Instellingen zullen
zoveel mogelijk in de gelegenheid worden gesteld zelf een regeling binnen
de instelling tot stand te brengen waarin is vastgelegd wanneer teruggave
van collegegeld kan worden verkregen. Daarbij zal een evenwicht gevonden moeten
worden tussen waarborging van de (financiële) belangen van studenten
op dit punt en de instellingsautonomie.In de huidige situatie zijn in de wet uitgebreide voorschriften opgenomen
over de terugbetaling van collegegeld. Naast het streven om de autonomie van
de instellingen te vergroten, is er ook een aanleiding gelegen in de nieuwe
studiefinancieringswet. Vanwege het bestaande verband tussen studiefinanciering,
inschrijving en collegegeld dient het meer flexibel kunnen «opnemen»
van studiefinanciering ook gevolgen te hebben voor het huidige regime van
uitschrijving bij een opleiding en restitutie van collegegeld.Volledigheidshalve zij opgemerkt dat de flexibilisering van het collegegeld
geen gevolgen heeft voor de hoogte van het wettelijk collegegeld en de minimale
hoogte van de door de instellingen te bepalen collegegeld.301De taakstelling betreffende tweede en derde studies
is voor het eerst voor het jaar 2002 op de begroting ingeboekt. Houdt dit
in dat de wetgeving hieromtrent ook per 2002 wordt verwacht in te gaan?Zie het antwoord op vraag 98. Indien de nadere inhoudelijke invulling
van de taakstelling leidt tot noodzakelijke aanpassing in de wetgeving zal
ernaar worden gestreefd dit per 2002 te effectueren. In ieder geval dient
het bekostigingsbesluit aangepast te zijn.302Op welke gronden is er gekozen voor het selectief toekennen
van de vernieuwingsgelden?Zie het antwoord op vraag 297.303Op welke gronden is er gekozen voor een integratie
van de component «uitkering na ontslag» met andere componenten?De universiteiten zijn integraal verantwoordelijk voor het totaal van
de personele en materiële exploitatie-uitgaven. Daarbinnen vallen ook
de uitgaven voor wachtgelden, om- en bijscholing van personeel en dergelijke.
Voor het geheel van de uitgaven wordt een lumpsum uitgekeerd waarbinnen de
instelling eigen keuzen maakt om tot een optimale allocatie van middelen te
komen. Vanuit deze verantwoordelijkheid is het volstrekt logisch dat de budgetten
voor wachtgeld integraal onderdeel uitmaken van de lumpsum. 304Hoe wordt in het voorstel tot het mogelijk maken van
een instellingsfusie tussen een universiteit en een of meer hogescholen het
onderscheid tussen beide vormen van hoger onderwijs gehandhaafd, en vanuit
welke raad vindt dan accreditering plaats? Wordt bedoeld dat de één
in de ander opgaat, dus dat er hetzij een universiteit verdwijnt hetzij één
of meerdere hogescholen verdwijnen?Bij een instellingenfusie worden instellingen samengevoegd tot één
nieuwe instelling. Een dergelijke nieuwe instelling zou zowel hoger beroepsonderwijs
als wetenschappelijk onderwijs en onderzoek verzorgen. Deze fusie van instellingen
laat de binariteit van het onderwijs onverlet. Nieuw is dat zowel hbo als
wo wordt verzorgd door één instelling. Er zal geen mengvorm
kunnen optreden. De waarborgen blijven gelegen in met name de registratie
van de opleiding en in de kwaliteitszorg. De accreditering van opleidingen
zal niet anders zijn dan bij afzonderlijke hogescholen en universiteiten.
In de notitie Keur aan Kwaliteit (T.K. 1999–2000, 26 807, nr. 19)
is uiteen gezet dat het voornemen bestaat om in de toekomst één
accreditatie-orgaan op te richten waarbinnen twee afzonderlijke raden werkzaam
zullen zijn: een gericht op het hbo, de andere op het wo. De hbo-opleidingen
van de gefuseerde instelling zullen door dezelfde raad worden geaccrediteerd
als de hbo-opleidingen verzorgd door de hogescholen, de wo-opleidingen door
dezelfde raad als de wo-opleidingen verzorgd door de universiteiten.305Wanneer kan de Kamer het wetsvoorstel over deregulering
en autonomievergroting verwachten?Het wetsvoorstel zal naar verwachting spoedig ter advisering worden voorgelegd
aan de Raad van State, waarna het ter behandeling aan de Kamer zal worden
aangeboden.306Hoe wordt verklaard dat voor tweede en derde studies
in het hoger onderwijs een korting wordt opgelegd, terwijl bij het aantreden
van de minister met de universiteiten is afgesproken dat er niet zou worden
bezuinigd op wetenschappelijk onderwijs? Kunt u aangeven wat de achtergronden
zijn bij «de nadere uitwerking» omtrent de korting?Deze korting behoeft naar mijn mening voor de instellingen niet als een
bezuiniging uit te werken indien de verlaging van de rijksbijdrage wordt gecompenseerd
door een gefaseerde verhoging van de opbrengsten van de collegegelden van
studenten die een tweede of derde studie volgen. Daarbij gaat het niet om
studenten, die simultaan meerdere opleidingen volgen, maar om studenten, die
volgtijdelijk een tweede of derde opleiding in wo of hbo gaan volgen. Daarnaast
is het zo dat aan een tweede of derde studie veelal een kortere studieduur
verbonden is door vrijstellingen vanwege de vooropleiding. In dat geval zijn
de kosten van een tweede of derde diploma ten opzichte van het eerste diploma,
lager.Ik zie deze korting dan ook vooral als een signalering van de grenzen
van de verantwoordelijkheid van de overheid voor de financiering van het onderwijs.Instellingen kunnen meer inkomsten genereren door hogere tarieven te hanteren
voor studerenden ouder dan 30 jaar, deeltijdstudenten en extraneï.De achtergronden bij de nadere uitwerking van deze maatregel zijn onder
meer de volgende. De ontwikkeling naar een samenleving waarin «een leven
lang leren» zich steeds meer voor doet, leidt er toe dat het volg tijdelijk volgen van opleidingen in wo of in hbo zal toenemen. De
verantwoordelijkheid van de overheid voor de financiering van het onderwijs
gaat naar mijn mening niet zover, dat de overheid verplicht is publieke middelen
ter beschikking te stellen in die gevallen waarin volwassenen of hun werkgever
zelf in staat zijn om de kosten van het stapelen van meerdere opleidingen
in wo of in hbo te financieren.307Is het businessplan van de Open Universiteit reeds
ingediend? Zo ja, welke gevolgen heeft dit voor het financiële perspectief
van de Open Universiteit?Zoals aangegeven in mijn brief van 14 juli jl. is in mijn opstelling met
betrekking tot het financieel perspectief voor de Open Universiteit geen verandering
gekomen.De Open Universiteit maakt deel uit van het consortium digitale universiteit
in oprichting. Aan het businessplan voor dit consortium wordt thans gewerkt.
De verwachting is dat voor 19 oktober een concept gereed is. Afhankelijk van
de totstandkoming en inhoud van dit businessplan zal een nadere beslissing
met betrekking tot de inzet van stimuleringsmiddelen worden genomen.308Voert de minister de motie betreffende de OUNL niet
uit gelet op het feit dat nog geen nadere beslissingen zijn genomen over de
inzet van stimuleringsmiddelen?Zie het antwoord op vraag 307.309Hoeveel studenten worden er momenteel via decentrale
selectie toegelaten tot opleidingen met numerus fixus? En hoeveel zullen er
maximaal toegelaten kunnen worden via decentrale selectie?Uit gegevens van de Informatie Beheer Groep blijkt dat er in totaal voor
het studiejaar 2000/2001 in het wetenschappelijk onderwijs en het hoger beroepsonderwijs
771 gegadigden decentraal zijn toegelaten.Een instellingsbestuur kan een door hem te bepalen percentage van de opleidingsplaatsen
toewijzen aan door hemzelf geselecteerde gegadigden die naar zijn oordeel
beschikken over bijzondere kwalificaties. Dat percentage is aan een maximum
gebonden doordat in elk geval tenminste de helft van het aantal opleidingsplaatsen
dient te worden toegewezen via de lotingsprocedure. Voorts dient op dat percentage
in mindering te worden gebracht het aantal gegadigden dat rechtstreeks wordt
geplaatst vanwege het behalen van een gemiddeld eindexamencijfer van acht
of hoger.310Op basis van welke criteria zal decentrale selectie
worden geëvalueerd en wanneer is er sprake van een succes?De begeleidingscommissie decentrale toelating zal mij in november rapporteren
over het verloop van het experiment met decentrale toelating tot nu toe en
de criteria die bij de evaluatie van het experiment een rol gaan spelen.Na kennisname van dat rapport zal ik de Kamer daarover in december informeren.311Op welke wijze zal de vernieuwing van de ULO's en de
nieuwe bekostigingssystematiek worden geëvalueerd? Een eerste evaluatie van de uitvoering van de vernieuwing van de ulo's
zal plaatsvinden in 2002, zoals overeengekomen in het ulo-convenant van 1
mei 1998. De eindevaluatie zal plaatsvinden in 2005. IJkpunten zijn de ontwikkeling
van het aantal universitair opgeleide leraren en de mate waarin de opleidingen
zijn vernieuwd.De nieuwe bekostigingssystematiek die met ingang van 1 januari 2001 in
werking treedt is na overleg met de universiteiten tot stand gekomen. Indien
uit signalen van de universiteiten zou blijken dat er problemen zijn met de
invoering, zal worden bezien of aanpassing noodzakelijk is. 312Hoe verloopt het experiment met decentrale toelatingsvormen
tot nu toe?Zie het antwoord op vraag 310.313Wanneer is de reactie van de minister op het rapport
«Talent voor de toekomst, toekomst voor talent» beschikbaar?Mijn reactie op het rapport Talent voor de Toekomst, toekomst voor talent
heb ik opgenomen in hoofdstuk 4 van de Voortgangsrapportage op het Wetenschapsbudget
2000. Bij brief van 20 september 2000 (Tweede Kamer, vergaderjaar 200–2001,
26 658, nr. 14) heb ik u de Voortgangsrapportage doen toekomen. Over
de Voortgangsrapportage zal op 1 november 2000 overleg worden gevoerd met
de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen.314Waarom wordt er gesproken over jonge onderzoekers?
Komt het huidige wetenschappelijk personeel hiervoor ook in aanmerking?De term «jonge onderzoekers» is ontleend aan de motie van
het lid Van der Hoeven c.s. zoals ingediend bij de Notabehandeling van het
Wetenschapsbudget (Tweede Kamer, vergaderjaar 1999–2000, 26 658,
nr. 7).In de motie wordt geconstateerd dat het personeelsbestand in de wetenschap
vergrijst en dat het carrièreperspectief voor startende onderzoekers
weinig aanlokkelijk is. De motie vraagt om een gericht plan dat de knelpunten
in het wetenschapspersoneelsbeleid inventariseert en dat oplossingen geeft
waarbij speciaal aandacht aan de positie van vrouwen en jonge onderzoekers
wordt besteed.Aan deze motie is uitvoering geven met het toezenden aan de kamer van
het rapport Talent voor de toekomst, toekomst voor talent. In dat rapport zijn handvatten opgenomen gericht op het verbeteren
van de carrièreperspectieven voor jonge onderzoekers en de positie
van vrouwen. Het gaat hierbij met name om het huidig personeel. De instellingen
kunnen met deze handvatten verder vormgeven aan hun personeelsbeleid.Mijn reactie op het rapport is opgenomen in hoofdstuk 4 van de Voortgangsrapportage
op het Wetenschapsbudget 2000. De Voortgangsrapportage is u bij brief van
20 september 2000 toegezonden (Tweede Kamer, vergaderjaar 200–2001,
26 658, nr. 14).315Welke gerichte maatregelen zijn er genomen om de arbeidsmarktpositie
van jonge onderzoekers te verbeteren? Is er onderzoek gedaan naar de verwachte
effecten van deze maatregelen?Het verbeteren van de arbeidsmarktpositie van jonge onderzoekers is de
verantwoordelijkheid van de instellingen. Ten einde het voeren van een goed personeelsbeleid in financiële zin te ondersteunen, heb
ik de volgende maatregelen genomen:• Voor het verbeteren van de salarissen en de carrièreperspectieven
van promovendi is f 40 miljoen structureel beschikbaar gesteld. Met deze
middelen zijn in de nieuwe cao 2000–2002 voor universiteiten afspraken
gemaakt om de salarissen van de assistenten-in-opleiding (aio's) fors te verhogen.
Het effect op het individuele inkomen van de aio op 1 juni 2000 zal minimaal
2,8% bedragen. Naast deze cao-afspraken worden separate afspraken gemaakt
met de universiteiten om het loopbaanperspectief te verbeteren. Hierbij kan
worden gedacht aan dakpanconstructies, wervingsactiviteiten en onderzoeksfaciliteiten
voor jonge onderzoekers. De plannen en de realisaties van de «aiomaatregelen»
zullen in samenwerking met de VSNU worden gemonitord.• Voor de vernieuwingsimpuls, die er op is gericht om de noodzakelijk
geachte doorstroom van jong talent te versterken en aan jonge talentvolle
onderzoekers ruimte voor ontplooiing en een carrièreperspectief te
bieden, wordt in de komende tien jaar in totaal circa f 150 miljoen op
jaarbasis beschikbaar gesteld waarvan f 57 miljoen door de overheid.• Voor de verbetering van de doorstroom van het aantal vrouwen in
UHD-functies is het Aspasia-programma ingericht. Voor dit programma is, voor
een periode van vijf jaar, een bedrag van f 10 miljoen gereserveerd waarvan
f 1,8 miljoen door de overheid.Er is geen concreet onderzoek naar de verwachte effecten gedaan. De noodzaak
van de maatregelen blijkt wel uit diverse onderzoeken ( onder andere het rapport Talent voor de toekomst, toekomst voor talent, het AWT-advies Halfslachtige wetenschap).316«De sterke afname van de omvang van artikel 22.06
na 2000 wordt met name veroorzaakt door de afloop van het Studeerbaarheidsfonds
in 1999 en het einde van de stimuleringsregeling voor aankomende hoogleraren».Zou voortzetting van deze regeling in een of andere
vorm niet raadzaam zijn? Kunt u een overzicht geven van de specifieke regelingen
die er zijn om het aanstellen van (vrouwelijke) hoogleraren te bevorderen,
doelgroepenbeleid te voeren dan wel op andere wijze arbeidsmarktknelpunten
in het wetenschappelijk onderwijs aan te pakken?Het studeerbaarheidsfonds was opgezet als een eenmalige stimulering van
de studeerbaarheid van opleidingen.Specifieke regelingen die direct financieel door mij worden ondersteund
zijn:• De verbetering van de salarissen en carrièreperspectieven
voor promovendi (ondersteuning met f 40 miljoen structureel).• De Vernieuwingsimpuls, gericht op het bieden van ruimte voor ontplooiing
en carrièreperspectief aan jonge onderzoekers (f 57 miljoen van
de kant van de overheid voor de komende tien jaar)• Het Aspasiaprogramma, gericht op de vergroting van de doorstroom
van vrouwelijk UD-ers naar UHD-posities (in totaal f 1,8 miljoen van
de kant van de overheid).Verder ondernemen de diverse instellingen, vanuit hun verantwoordelijkheid
voor het personeelsbeleid, zelf talrijke initiatieven. Een opsomming daarvan
treft u aan in het rapportTalent voor de toekomst, toekomst
voor talent dat u bij brief van 14 juni 2000 is toegezonden.317Hoe wordt berekend hoeveel extra geld er per extra
student naar de universiteiten moet (vaste en variabele kosten)? Voor de berekening van de noodzakelijke omvang van extra middelen bij
gestegen studentenaantallen wordt als basis het doelmatigheidskengetal «onderwijsuitgaven
per student» gehanteerd, zoals opgenomen in de ten tijde van deze berekening
meest recente begroting. Feitelijk gaat het daarbij om de gemiddelde kosten
per student, zonder het genoemde onderscheid tussen vaste en variabele kosten.
Op het aldus bepaalde bedrag wordt een factor voor deeltijdstudenten in mindering
gebracht.318Hoe zijn de onderwijsuitgaven per student in Nederland
in vergelijking met andere EU landen, tabel 5.3.?Voor het jaar 1995 zijn voor een aantal EU landen de onderwijsuitgaven
per student in beeld gebracht.Uitgaven per student x f 1000 Spanje7,97 Groot Brittannië8,87 Nederland10,63 Duitsland11,31Frankrijk9,39Onderwijsuitgaven per student vergeleken met een aantal
EU-landen, in NLG, 1995De bedragen zijn exclusief onderzoek.De gegevens zijn ontleend aan het rapport Separating
teaching and research expenditure, een uitgave van Center for Higher
Education Policy Studies (CHEPS) van 21 december 1999, in opdracht van OCenW.De berekeningswijze in dit rapport verschilt wel van de berekeningen in
tabel 5.3.Gegevens van de overige EU landen ontbreken nog. In de OESO-indicatoren
worden de uitgaven per student inclusief onderzoek gegeven. Wel zal de OESO
in haar publicatie Education at a Glance in de
toekomst ook onderwijskosten exclusief onderzoek vermelden.319Er zijn de laatste jaren, naast het genoemde studiehuis,
ook andere projecten geweest om een goede doorstroom te bevorderen. Worden
deze projecten nog steeds ondersteund door het ministerie, kunt u dit nader
toelichten? En zijn deze projecten geëvalueerd?In de periode 1999–2001 is f 2,4 miljoen gulden per jaar beschikbaar
ter stimulering van activiteiten van universiteiten die zijn gericht op het
bevorderen van de aansluiting tussen vwo en wo. De eerste projecten zijn verleden
jaar gestart. De animo is groot. Evaluatie van deze projecten heeft nog niet
plaatsgevonden. De inspectie is gevraagd de ontwikkelingen in de aansluiting
tussen vo en ho de komende jaren nauwlettend te monitoren. 320De tekorten op de arbeidsmarkt lijken vooral te gaan
optreden in de natuurwetenschappelijke en technische sectoren. Waarop is deze
uitspraak gebaseerd? Heeft het extra jaar geleid tot een bevordering van de
instroom?Het woord «vooral» in deze zin wekt de verkeerde indruk als
zouden de tekorten in de andere sectoren minder groot zijn. Uit de prognoses
van het ROA blijkt dat de knelpunten op de arbeidsmarkt op wo-niveau groot
zullen zijn voor de sectoren natuur, techniek, medisch, letteren en theologie
en sociaal-cultureel, en zelfs zéér groot voor de sector economie.De invoering van de 5jaar maatregel heeft mogelijk in de sector techniek
het bedoelde effect bewerkstelligd. Want na de invoering vlakte de daling
af en bereikte de instroom een dieptepunt in 1996/97. Sindsdien stijgt het
aantal eerstjaars weer gestaag. Voor de bètastudies lijkt de invoering
van de maatregel niet onverdeeld positief uit te pakken. Een aantal studies
blijft gelijk of stijgt licht en informatica zet zelfs de sterke stijging
voort. Maar scheikunde daalt wederom, net als Farmacie en Fysische geografie.
Een zeer grote daling is opgetreden bij biologie: ruim 500 eerstejaars in
1999/00 tegenover ruim 800 het jaar ervoor. Deze ontwikkelingen zullen ook
voor het nieuwe studiejaar door het ministerie worden gevolgd.321De instroom betavakken/techniek blijft nog steeds achter.
Wat zal de invloed van de 2de fase profielkeuze voor Natuur en Gezondheid
en Natuur en Techniek hierop zijn? Is er kans dat daardoor de situatie verbetert
of zal hij zelfs verslechteren?De instroom van de eerste generatie vwo-leerlingen met een 2de fase profiel
in het wo vindt pas plaats in 2001–2002. Dit jaar stroomt wel de eerste
generatie havo-leerlingen met 2de fase profiel het hbo in. Gegevens over inschrijvingen
kunnen door de hogescholen op zijn vroegst half december worden geleverd.In de brief aan de Eerste Kamer van 21 mei 1999 over de profiel kwestie
van afgelopen voorjaar is aangegeven dat een robuust beeld in profielkeuzegedrag
en in later studiekeuzegedrag in de lijn der verwachting ligt. Uit de monitoring
van de profielkeuzes blijkt dat de leerlingen op het vwo voor de helft een
maatschappijprofiel kiezen en voor de helft een natuurprofiel. Ook de keuzepercentages
voor de afzonderlijke profielen zijn redelijk evenwichtig verdeeld: circa
20% kiest voor cultuur en maatschappij, circa 30% voor economie en maatschappij,
circa 30% voor natuur en gezondheid en 20% voor natuur en techniek. Een vergelijking
van de nieuwe situatie met die in de voorgaande periode waarin vrije vakkenkeuze
bestond, valt dus niet ongunstig uit.322Wat is het percentage VWO-gediplomeerden dat na het
behalen van een HBO-diploma alsnog een WO-opleiding gaat volgen?Deze vraag is niet op basis van het OCenW-registratiesysteem te beantwoorden.
Van studenten die met een hbo-diploma het wo binnen komen wordt niet geregistreerd
wat hun middelbaar school diploma is. Hoewel voor de instroom dit percentage
dus niet bekend is, kan wel iets worden gezegd over de afgestudeerden naar
aanleiding van het recente onderzoek van Stichting Economisch Onderzoek (SEO)
van de Universiteit van Amsterdam in opdracht van het weekblad Elsevier. Hieruit
valt op te maken dat 4% van de afgestudeerden
in 1997/98 van VWO via HBO naar WO is gekomen. Dit is gebaseerd
op een steekproef van 9 300 studenten met een respons van 39%.323Wat wordt er bedoeld met de zin «Wie eenmaal
de juiste vooropleiding heeft voltooid, ondervindt over het algemeen geen
specifieke hindernissen om te gaan studeren»? Mocht het betekenen dat
scholieren die gaan studeren ook hun studie met succes afronden dan rijst
de vraag hoe dit te bezien valt in het licht van de resultaten met betrekking
tot de rendementen.Met deze zin wordt bedoeld dat de geringe deelname van minderheden aan
het wo niet wordt veroorzaakt door uitval van minderheden aan de poort van
het wo, maar door de geringe deelname van minderheden aan het vwo. Dus bij
de wo-instroom vindt geen selectie plaats naar etniciteit of anderszins (Onderwijsverslag
1999 van de Inspectie). Voorts blijkt uit de reeks onderzoeken door het SCO-Kohnstamm
instituut en SEO dat er wat betreft etniciteit geen verschil is tussen de
groep studenten die de studie staakt na één jaar en de groep
die de studie voortzet.324Mogelijke hindernissen voor gehandicapte studenten
in het wetenschappelijk onderwijs worden onderzocht. Is dit onderzoek beperkt
tot het wetenschappelijk onderwijs of wordt dit breder getrokken over het
onderwijsveld? En wordt hierbij tevens aandacht geschonken aan hindernissen
voor gehandicapte studenten in het kader van de studiefinanciering?Het onderzoek strekt zich uit over de velden van het wetenschappelijk
onderwijs en het hoger beroepsonderwijs. Hierbij wordt tevens aandacht geschonken
aan hindernissen van studenten in verband met studiefinanciering.325Hoe kunnen de verschillen tussen de studies worden
verklaard? Zijn bij de cijfers alle universiteiten meegenomen (ook bijvoorbeeld
de open universiteit)? Wat zijn de belangrijkste redenen om de studie niet
af te ronden en hoe kan het rendement worden verhoogd? Wat zijn de resultaten
wanneer alleen wordt gekeken naar de groep studenten dat een propedeuse heeft
gehaald?De rendementcijfers hebben betrekking op de alle universiteiten, inclusief
Wageningen, maar niet op de Open Universiteit.Verklarende redenen waarom studies verschillen in rendement zijn er legio.
De twee voornaamste zijn:• Studenten verschillen reeds in hun achtergrondkenmerken (o.a. eindexamencijfers
van de student, leeftijd, opleidingsniveau van de ouders, motivatie enz.).• In een recent tijdsbestedingsonderzoek door Risbo onder studenten
van UvA, TUD, UM en EUR concluderen de onderzoekers dat studies in de gezondheidssector
weliswaar intensief zijn, maar dat de extra uren inzet ten opzichte van andere
sectoren zich uitbetalen in een grotere studievoortgang. Studies in de sector
techniek blijken onevenredig zwaar in vergelijking tot andere studies; de
studenten besteden relatief meer tijd aan hun studie, blijken ook de «betere»
studenten gegeven hun relatief hoge vwo-eindexamencijfer en behalen desondanks
minder studiepunten.Uit recent onderzoek van SEO/SCO-Kohnstamm Instituut (Deel 6, Determinanten
van de deelname, 2000) blijkt dat het grootste deel van de studie-uitval uitstel
blijkt te zijn. Uit de analyses van de cohorten 95/96 en 97/98 kan
men concluderen dat er een daling is in het percentage studenten dat na het
eerste jaar het onderwijs verlaat. Voor de meesten van hen geldt dat men slechts
tijdelijk is gestopt met studeren in het hoger onderwijs. De onderzoeksresultaten
geven het volgende beeld van redenen:• Studenten die uitvallen zijn bijna allemaal van plan weer terug
te keren naar een vorm van hoger onderwijs.• Men heeft grote voorkeur om terugkeer te combineren met werk (duale
trajecten).• Uitvallers komen goed aan het werk.• Het zijn de relatief zwakkere studenten die uitvallen (slechtere
schoolprestaties, zittenblijvers, lagere opleiding ouders).Rendementsverhoging is een blijvend aandachtspunt en maakt onderdeel uit
visitaties en kwaliteitszorg in het wetenschappelijk onderwijs. Elementen
die bij rendementsverhoging een rol spelen zijn:• Studeerbaarheid van studieprogramma's.• Tijdsbesteding van studenten aan studie.• Gelegenheid bieden voor duale trajecten.Het gemiddelde post-propdeuserendement over de cohorten 88/89, 89/90 en
90/91 na 8 jaar per hoopgebied ziet er als volgt uit (in de rechterkolom de
cijfers uit de totale gemiddelde rendementscijfers zoals in de begroting gepresenteerd): landbouw:80%(79%)natuur:70%(68%) techniek:75%(60%)gezondheid:82%(80%) economie:70%(60%)recht:70%(54%) gedrag &
maatschappij:69%(60%) taal & cultuur:59%(52%) totaal:70%(61%)Bron: Kengetallen Universitair Onderwijs 1999 (KUO) van de VSNU (KUO-2000
is nog niet beschikbaar)Conclusie: voor de sectoren landbouw, natuur en gezondheid zijn de verschillen
tussen post-propedeuserendement en totaalrendement gering; in de andere hoopgebieden
zijn ze groter.326Waarop is de stelling gebaseerd dat het Nederlandse
onderzoek internationaal hoog gewaardeerd wordt? Wordt er naast de kwantiteit
ook andere criteria als kwaliteit (wetenschappelijk gerenommeerde tijdschriften)
en citation index als maatstaven gebruikt? Wordt hierbij nog een onderscheid
gemaakt tussen fundamenteel onderzoek en toegepast onderzoek? Mocht de kwantiteit
het belangrijkste criterium zijn hoe wordt er dan rekening gehouden met deeltijdwetenschappers?Uit diverse publicaties van de afgelopen jaren kan de conclusie worden
getrokken dat het Nederlandse onderzoek internationaal hoog gewaardeerd wordt:
het Europese indicatorenrapport uit 1997 en de indicatorenrapporten van het
Nederlands Observatorium van Wetenschap en Technologie – NOWT (1998;
2000, nog te verschijnen). De conclusie is vooral gebaseerd op citatiescores
van Nederlandse publicaties in internationale wetenschappelijke tijdschriften.
Maar ook de resultaten van de universitaire onderzoeksvisitaties door internationaal
samengestelde commissies laten zien dat het Nederlandse onderzoek van een
internationaal hoogstaand niveau is. Een andere, meer indirecte, maatstaf
voor de internationale waardering is de toenemende mate waarin
Nederlandse onderzoekers samenwerken met buitenlandse onderzoekers en gezamenlijk
publiceren.Onderscheid tussen typen onderzoek (fundamenteel, toegepast) wordt niet
gemaakt, omdat dat geen kenmerk is van de gegevens in de citatie-indexen.
Wel vinden vooral resultaten van fundamenteel wetenschappelijk onderzoek hun
weg naar de wetenschappelijke tijdschriften, en in mindere mate resultaten
van toegepast onderzoek, omdat deze ook andere vormen aannemen (zoals ontwerpen,
prototypen).Het is onmogelijk in de analyses rekening te houden met het al dan niet
in deeltijd werken. Overigens wordt dit kenmerk pas relevant bij analyses
op micro-niveau en beoordeling van personen.327Is het waar dat er ook door HBO-instellingen onderzoek
wordt uitgevoerd? Zo ja, hoeveel wordt er door het ministerie van OC&W
uitgegeven aan onderzoek uitgevoerd door HBO-instellingen?Het ministerie van OcenW stelt geen onderzoeksgelden voor het hbo beschikbaar.
Niettemin wordt er door hogescholen toepassingsgericht onderzoek uitgevoerd,
maar daarbij gaat het om contractactiviteiten.328Hoe moet de zin «Onderzoekers moeten zich bezighouden
met datgene waar zij goed in zijn: onderzoek doen» worden geïnterpreteerd
als in de huidige praktijk onderwijs geven de hoofdtaak is van onderzoekers?De zin «Onderzoekers moeten zich bezighouden met datgene waar zij
goed in zijn: onderzoek doen» bedoelt te zeggen, dat onderzoekers voldoende
ruimte moeten krijgen om onderzoek te doen en zoveel mogelijk gevrijwaard
moeten blijven van administratieve werkzaamheden. De stellige indruk bestaat
immers dat de stapeling van beleid voor financiering, kwaliteitszorg en verantwoording
van onderzoek geleid heeft tot een overgrote beheerslast bij onderzoekers.
De zin heeft dus géén betrekking op de onderwijstaken die veel
universitaire wetenschappers inderdaad in meerdere of mindere mate te vervullen
hebben en die een natuurlijk complement van hun onderzoekswerkzaamheden zijn.329Wanneer zal aanpassing van de huidige wetgeving aan
de orde zijn, zodat er een systematiek kan ontstaan van vierjarige strategische
plannen ten behoeve van 3 grote instellingen op het terrein van het onderzoek
en wetenschapsbeleid?Aanpassing van de huidige wetgeving wordt momenteel op mijn ministerie
voorbereid. Het is de bedoeling, dat de gewijzigde wetgeving nog in deze kabinetsperiode
van kracht wordt. In het voorjaar van 2001 zal een daartoe strekkend voorstel
aan de Raad van State worden aangeboden.330Op welke manier wil de minister de rol van de vrouw
in de wetenschap stimuleren zolang het deeltijdwerken (zie voorbeeld de rendementen)
zeer schadelijk blijkt te zijn voor een wetenschappelijke carrière?Het is waar dat momenteel een aantal arrangementen (bijvoorbeeld aantal
te produceren publicaties in een onderzoekschool) nog weinig rekening houdt
met werken in deeltijd. Wel zal dit naar verwachting veranderen naarmate er
meer jonge onderzoekers – mannen zowel als vrouwen – in deeltijd
willen werken. Er ontstaat dan een grotere gewenning en regels zullen worden
aangepast. Aandacht voor de loopbaan van vrouwelijke onderzoekers vereist overigens
niet alleen regeling van deeltijdarbeid. Ook onderzoeksters die fulltime werken
hebben moeite met doorstroming naar hogere rangen. Alertheid op heel veel
aspecten ( beoordeling en selectie, coaching en mentoring, transparant personeelsbeleid)
is nodig. Universiteiten moeten hier «know how» op ontwikkelen.331Hoe wordt er naast de 40 miljoen voor jonge onderzoekers
anderszins financieel geanticipeerd op een personeelsbeleidplan voor wetenschappelijk
medewerkers?Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik u naar hoofdstuk 4 van de Voortgangsrapportage
op het Wetenschapsbudget 2000 die ik u bij brief van 20 september 2000 (Tweede
Kamer, vergaderjaar 200–2001, 26 658, nr. 14) heb doen toekomen.U kunt daar lezen dat de financiering voor de Vernieuwingsimpuls wordt
verhoogd naar in totaal circa f 150 miljoen voor de komende tien jaar,
waarbij de overheid f 57 miljoen bijdraagt. Verder is aangegeven dat
het Aspasia-programma met in totaal f 1,8 miljoen wordt ondersteund.332Wanneer zullen de onderhandelingen omtrent ICES III
plaatsvinden?Begin volgend jaar zal het kabinet in de Impulsbrief aangeven op welke
wijze de besluitvorming over kennisthema's in het kader van ICES III wordt
voorbereid.333Wanneer wordt verwacht dat de Kamer zal worden geïnformeerd
over de streefwaarden met betrekking tot de aanpak van de Vernieuwingsimpuls?Ik zal de betrokken organisaties, te weten NWO, KNAW en VSNU, verzoeken
mij een voorstel te doen voor de invulling van de Vernieuwingsimpuls in het
licht van het huidige, ruimere, financiele perspectief en rekening houdend
met de uitkomst van de selectieprocedure van de eerste ronde (eind oktober
vindt afronding plaats). Nadat ik mijn standpunt over dat voorstel heb bepaald
en daarover overleg met de betrokken organisaties heb gevoerd, zal ik de Kamer
informeren over de genoemde streefwaarden. Ik verwacht dat dit mogelijk is
voor 1 maart 2001.334Het wetenschapsbudget onderscheidt enerzijds wetenschappelijke,
en anderzijds, maatschappelijke verkenningen. Bij welke verkenning legt u
de prioriteit? Kan onderzoek zonder maatschappelijke relevantie op korte termijn
hoge prioriteit verkrijgen?• Er is geen prioritair onderscheid tussen wetenschappelijke en maatschappelijke
verkenningen. Wetenschappelijke verkenningen richten zich op de intrinsieke
ontwikkelingen in een wetenschapsgebied. De vraagstelling van de verkenning
zal volledig door de wetenschap zelf worden ingegeven. Maatschappelijke verkenningen
hebben als uitgangspunt een maatschappelijk vraagstuk en bekijken van daaruit
welke vragen en welke uitdagingen op het wetenschappelijk onderzoek afkomen.
Beide soorten verkenningen moeten de koersbepaling van het wetenschappelijk
onderzoek beïnvloeden. Zij leiden dus samen bij de onderzoeksorganisaties
(universiteiten, onderzoeksinstellingen et cetera) tot prioriteitstelling
of tot het maken van strategische keuzen in de Nederlandse wetenschapsbeoefening. • Over de organisatie en rol van de verkenningen zal ik het Parlement
in 2001 een nota doen toekomen.335Op welke wijze zijn de uitkomsten van de uitgebreide
commissievergadering over de ethische aspecten van wetenschappelijk onderzoek
(21 319) verwerkt in de Integrale Beleidsnota Biotechnologie?In de uitgebreide commissievergadering van 4 november 1991 werd vastgesteld
dat de regering aandacht zou moeten besteden aan ethische aspecten van wetenschappelijk
onderzoek op het gebied van de biotechnologie. Het debat hierover wordt in
ons land al geruime tijd gevoerd en verschuift de afgelopen jaren naar specifieke
toepassingen zoals xenotransplantatie en kloneren. Voor het voeren van een
maatschappelijk debat in het algemeen is van belang dat 1) de maatschappelijke
consequenties van toepassingen van wetenschap en techniek worden verkend en
dat 2) burgers goed worden geïnformeerd. Voor het eerste doel is er het
Rathenau Instituut. Voor het tweede doel zijn de kennisinstellingen zelf verantwoordelijk
en heeft de stichting WeTeN als landelijk expertisecentrum een coördinerende
rol. In 2001 zal het maatschappelijk debat over biotechnologie en voedsel
van start gaan, onder regie van de Commissie Biotechnologie en voedsel.Wat betreft de wet- en regelgeving zijn onder andere het Besluit GGO en
het Besluit biotechnologie bij dieren van belang. De wet- en regelgeving zal
worden geëvalueerd op transparantie en toepasbaarheid, onder andere door
KNAW en NIABA.Ethische aspecten worden ook betrokken bij de toekomstverkenningen en
advisering aan de overheid die regelmatig door organisaties als de KNAW, Rathenau
Instituut, AWT, sectorraden en de gezondheidsraad worden uitgevoerd. In het
kader van de ontwikkelingen rond het thema genomics heeft het kabinet onlangs
besloten tot instelling van de Tijdelijke Adviescommissie Kennisinfrastructuur
Genomics, die ook maatschappelijke en ethische aspecten van het genomicsonderzoek
in haar advies zal betrekken.336Wat wordt er gedaan om het aandeel van vrouwen in wetenschappelijke
functies toe te laten nemen ten opzichte van het aandeel van mannen?Momenteel loopt het programma Aspasia. Dit is in het Wetenschapsbudget
2000 aangekondigd. In dit programma wordt samengewerkt met (penvoerder) NWO
en de VNSU. Het programma beoogt de bevordering van vrouwelijke universitair
docenten naar een functie van universitair hoofddocent.Aan dit programma wordt door de minister van OCenW meebetaald. Het is
een goede ontwikkeling dat steeds meer organisaties hun verantwoordelijkheid
nemen en eigen programma's starten, zoals het programma Meervoud bij NWO,
en het Stimuleringsprogramma van FOM. Ook verschillende universiteiten hebben
eigen emancipatiebeleidsplannen voor de stimulering van vrouwelijke wetenschappers.
In het LOEKWO (landelijk overleg emancipatie en kwaliteit in het wetenschappelijk
onderwijs) wordt kennis en ervaring op het gebied van emancipatie- en personeelsbeleid
uitgewisseld en gedeeld. De vergroting van het aantal vrouwen is immers niet
alleen een kwestie van extra middelen voor aanstelling; het behouden van vrouwelijke
wetenschappers en het voorkomen van ontijdige uitstroom vragen maatregelen
op het terrein van de organisatie van de wetenschap, van de cultuur van het
werk, van arbeidsvoorwaarden, en van personeelsbeleid. Zoals ook reeds werd
aangegeven in het Plan van aanpak voor het wetenschapspersoneelsbeleid Talent voor de toekomst, toekomst voor talent
(juni 2000) is dit vooral een taak van universiteiten en onderzoekinstellingen
zelf.337De kwaliteit van Bèta disciplines in het Nederlandse
onderzoeksland is relatief hoog. Hebben deze disciplines in kwantiteit ook
reeds te lijden onder de verminderde belangstelling voor de B-vakken?De hoge kwaliteit van het onderzoek in de Nederlandse bèta-disciplines
in internationaal perspectief is nog steeds een feit. De instroom van studenten
heeft een fluctuerende lijn sedert een tiental jaren (zie ook rapport van
KNAWcie. terzake, uit 1997). Geaggregeerd komt het neer op een stijging tot
'92/'93, waarna een daling tot '96 en daarna weer een stijgende lijn, met
een daling in 1999. Of dat laatste trend of incident is, valt nu nog niet
te zeggen. Tussen de vakken zijn er verschillen.De oprichting van AXIS ter bevordering van het onderwijs in de bèta-vakken
in Nederland is onder meer een vervolg op het KNAW rapport, waaruit bleek
dat de problematiek niet alleen binnen het wetenschappelijk onderwijs aangepakt
moest worden, maar binnen de gehele onderwijskolom. AXIS is nog te kort bezig
met haar activiteiten om meetbare resultaten in de WO/HBO-beta-instroom te
kunnen meten. Zie ook het antwoord op vraag 320.338Wat is de reden van het in 2000 verhogen en in 2001
en 2002 verlagen van de uitgaven aan de OV-studentenkaart met in totaal 162
miljoen?Zie het antwoord op vraag 91.339Hoe hoog was de reservering die oorspronkelijk in de
begroting was opgenomen om onzekerheden in de studiefinancieringsbegroting
te dekken? Hoe groot is het verschil tussen deze reservering en de middelen
die met de uitvoering van de genoemde amendementen zijn gemoeid? Wat is het
doel van de overige middelen?In de begroting 2000 was vanaf het jaar 2003 een reservering opgenomen
van structureel f 50 miljoen. De uitvoering van de amendementen kost
structureel ook circa f 50 miljoen. Van de oorspronkelijke reservering
zijn dus geen middelen meer over.340Wat is nu het restant van de reservering voor dekking
van onzekerheden in de studiefinancieringsbegroting, en is dat nog van een
voldoende omvang?Van de oorspronkelijke reservering voor dekking van onzekerheden in de
studiefinancieringsbegroting zijn geen middelen meer over (zie ook het antwoord
op vraag 339).341Kunt u de afname van het aantal basisbeurzen in het
HBO uitleggen?De daling in het aantal hbo-studenten met recht op een basisbeurs tussen
de jaren 2000 en 2002 is vooral het gevolg van de zogenoemde c+1-maatregel.Deze maatregel houdt het volgende in. Sinds september 1996 hebben studenten
in het hoger onderwijs gedurende hun normatieve cursusduur recht op een basisbeurs.
Studenten die al vóór september 1996 studiefinanciering ontvingen
in het hoger onderwijs, hebben een jaar langer recht op een
basisbeurs, dus gedurende de normatieve cursusduur plus een jaar. Voor deze
laatste groep bestaat een overgangsrecht.Bij de raming van het aantal basisbeurzen in het hbo wordt uitgegaan van
de aantallen in het hbo en van de mate waarin studenten recht hebben op een
basisbeurs. Voor dit laatste kenmerk wordt uitgegaan van het laatst gerealiseerde
jaar (1999). Juist in 1999 waren er veel vijfdejaars hbo-studenten die vanwege
genoemd overgangsrecht aanspraak op een basisbeurs konden maken.In 2000 was het beroep dat in het hbo op het overgangsrecht gedaan kon
worden aanzienlijk kleiner en vanaf 2002 speelt het in het hbo nauwelijks
nog een rol.Dit betekent dat in de raming van het aantal ingeschreven studenten vanaf 2000
een negatieve correctie moet worden aangebracht vanwege het overgangsrecht.
De mate waarin gecorrigeerd moet worden loopt vanaf 2000 sterk op tot
ruim 18 000 studenten in 2002.Hoewel het totaal aantal ingeschrevenen in het hbo stijgt in de periode
1999–2005 is vanwege het overgangsrecht een daling waarneembaar tussen
2000 en 2002. Vanaf 2002 volgt het aantal basisbeurzen in het hbo de
ontwikkeling van het aantal ingeschrevenen in het hbo.342In de relevante uitgaven reisvoorziening WSF, tabel
3.1., is te zien dat de leningen OVSK in prestatiebeurs een duidelijk maximum
bereiken in 2003. Het is begrijpelijk dat deze leningen deels worden omgezet
in giften bij afstuderen, maar er komen toch steeds weer nieuwe studenten
met nieuwe leningen bij. Waarom is er zo'n sterke afname van de leningen in
2005?Het onder de prestatie-systematiek brengen van de OV-studentenkaart brengt
een besparing met zich mee op de relevante uitgaven. Deze besparing is in
tabel 3.1 gepresenteerd als de reeks «OVSK in prestatiebeurs».De reeks «OVSK in prestatiebeurs» is samengesteld uit twee
onderliggende reeksen:• Een reeks die de besparing op de relevante uitgaven weergeeft omdat
de OVSK als lening wordt verstrekt in plaats van als gift;• En een reeks die de omzettingen van lening in gift weergeeft.Effecten op relevante uitgaven bij OVSK in prestatiebeurs
(x f 1 mln)  1999200020012002200320042005OV-lening in plaats van OV-gift0,0– 83,8– 286,7385,0– 467,4– 522,3– 555,2Omzettingen0,00,00,0125,2122,7238,1402,8OVSK in prestatiebeurs0,0– 83,8– 286,7– 259,8344,7– 284,3– 152,5De OV-studentenkaart valt vanaf studiejaar 2000/2001 voor studenten in
het hoger onderwijs onder de prestatiebeurs vanaf cohort 1999/2000. Ik licht
bovenstaande reeksen toe:• Vanwege de cohortsgewijze invoering loopt de eerste reeks op tot
een stabiel niveau vanaf 2005 van circa f 560 miljoen.• De wijze waarop de lening uit hoofde van de OVSK wordt omgezet
in gift is dezelfde als bij de prestatiebeurs. Dit betekent dat de lening
over het eerste jaar wordt omgezet in januari van het tweede studiejaar (indien
voldoende studiepunten zijn behaald) en dat aan het einde van de studie gemeten
wordt of het diploma binnen de daartoe bepaalde termijn is behaald. De eerste
omzettingen na afloop van het eerste studiejaar lopen vanaf 2002 (cohort
2000/2001). Vanaf 2004 komen de eerste diploma-omzettingen in beeld (cohort
1999/2000). De diploma-omzettingen van een cohort zijn meer
gespreid in de tijd. Het stabiele niveau van de omzettingen valt daarom buiten
de periode die in deze begroting wordt gepresenteerd.Uit bovenstaande tabel blijkt dat door de toenemende omzettingen de opbrengsten
vanaf 2005 aflopen.343Waarom wordt er een versnelde betaling uitgevoerd van
162 miljoen in 2000 aan de OV-bedrijven?Zie het antwoord op vraag 91.344Wat is het aandeel van het onderbrengen van de OV-studentenkaart
in de prestatiebeurs in de sterke daling van de uitgaven in het hoger onderwijs?
Waar wordt dat verder door veroorzaakt?Vanaf studiejaar 2000/2001 valt de OV-studentenkaart voor studenten in
het hoger onderwijs onder de prestatiebeurs vanaf het cohort 1999/2000.Wanneer (zoals in tabel 3.2, pagina 132) de relevante uitgaven voor de
reisvoorziening worden verdeeld naar onderwijssoort valt in deze reeksen de
besparing voor het wo en het hbo op. Deze besparing is in zijn geheel toe
te schrijven aan het onder de prestatie-systematiek brengen van de OV-studentenkaart.
Dit brengt immers een incidentele besparing met zich mee op de relevante uitgaven
die het grootst is in de periode 2001 tot en met 2004.345Klopt het dat de verhoging van de tegemoetkoming in
de schoolkosten vanaf het jaar 1999/2000 met f 100,– alleen voor
inkomens tot f 52 023,– geldt? Klopt het ook dat ouders van
leerlingen in de tweede fase met inkomens tot f 52 023,– vanaf 2001/2002
f 150,– extra ontvangen (in totaal vanaf 1999 dus f 250,–)?In de schooljaren 1999/2000 en 2000/2001 geldt de normverhoging van f 100
inderdaad alleen voor de inkomens tot het grensinkomen. Wel is vooruitlopend
op de invoering van de glijdende schaal (zie hieronder) het bereik van de
tegemoetkoming in het lesgeld uitgebreid door een verhoging van de inkomensgrens.
Zie het antwoord op vraag 347.Overigens wordt het grensinkomen jaarlijks aangepast door middel van indexering.
In 1999/2000 is het grensinkomen f 52 023 en in schooljaar 2000/2001
is het f 53 324.In het schooljaar 2001/2002 bij invoering van de WTS tweede fase zullen
ook gezinnen met een inkomen hoger dan het grensinkomen baat hebben bij de
verhoging van het normbedrag met f 100. Dit komt omdat de normverhoging
ook doorwerkt in de glijdende schaal.In 2001/2001 zal het normbedrag van de tegemoetkoming schoolkosten extra
worden verhoogd met f 150 voor leerlingen in de tweede fase havo/vwo.
Deze verhoging is extra bovenop de genoemde verhoging van f 100 voor
alle onderwijssoorten. Het normbedrag voor de leerlingen in de tweede fase
wordt dus in totaal verhoogd met f 250. Ook hierbij geldt dat deze extra
normverhoging doorwerkt in de glijdende schaal voor de inkomens hoger dan
het grensinkomen.346Het aantal 18+ studenten in het VO neemt af; tabel
4.1. De vraag is waar we deze studenten terugvinden in de studiefinanciering.
Of gaan deze studenten het arbeidsproces in? Uit tabel 4.6, pagina 136 van de ontwerp-begroting, blijkt dat het aantal
vo18+ studerenden afneemt van 38 895 studenten in 1999 naar 31 302
studenten in 2001. Vanaf 2002 stijgt het aantal weer licht.Deze ontwikkeling van het aantal vo18+ studerenden is het gevolg van demografische
ontwikkelingen. Uit de Referentieraming 2000, waarop de raming van het aantal
vo18+ studerenden is gebaseerd, blijkt dat het totale aantal scholieren in
de leeftijdsgroep ouder dan 18 afneemt af tot 2002, waarna in de volgende
jaren weer een stijging te zien is.347Waarom werd in het wetsvoorstel gesproken over inkomens
tot f 52 023,– terwijl hier de inkomensgrens op f 53 324,–
wordt gesteld, en waarom werd over een verhoging van de inkomensgrens voor
vergoeding van het lesgeld naar ca. f 56 000,– gesproken terwijl
de tabel nu aangeeft dat de inkomensgrens f 57 301,– is?Het grensinkomen voor de tegemoetkoming in de WTS wordt jaarlijks geïndexeerd
aan de hand van de loonontwikkeling. In het schooljaar 1999/2000 is het grensinkomen
f 52 023 en in schooljaar 2000/2001 is het f 53 324.Vooruitlopend op de invoering van de glijdende schaal is voor de schooljaren
1999/2000 en 2000/2001 het bereik van de tegemoetkoming in het lesgeld uitgebreid
door een verhoging van de inkomensgrens. Voor 1999/2000 is de inkomensgrens
voor een lesgeldvergoeding verhoogd van f 52 023 naar f 55 938
(circa f 56 000).Aangezien voor het schooljaar 2000/2001 het grensinkomen in de WTS werd
verhoogd van f 52 023 naar f 53 324 is ook de tussentijdse
inkomensgrens voor de tegemoetkoming van het lesgeld in 2000/2001 verhoogd
van f 55 938 naar f 57 301.348Waarom nemen de kortlopende vorderingen ineens sterk
af tussen 2002 en 2003?Bij de ontvangsten op de kortlopende vorderingen is rekening gehouden
met tegenvallende opbrengsten in latere jaren. De ontvangsten op kortlopende
vorderingen bestaan uit ontvangsten op Achterstallig Lager Recht (ALR) en
lesgeldvoorschotten. Het ALR is ten onrecht uitbetaalde studiefinanciering
in voorgaande jaren (bijvoorbeeld studenten die ten onrechte een uitwonendenbeurs
hebben gekregen), welke teruggevorderd wordt bij studenten. De ontvangsten
op lesgeldvoorschotten ontstaan door verrekeningen van de verstrekte lesgeldvoorschotten
aan BOL deelnemers. De ontvangsten op ALR zijn afhankelijk van de opbrengsten
uit de controles. Dit leidt tot een grillig verloop van de ontvangsten op
de kortlopende vorderingen, waarmee rekening is gehouden in de raming.349Wat is de achterliggende reden voor het feit dat er
minder gebruik wordt gemaakt van het gespreid betalen van het lesgeld in het
jaar 1998/1999?In het schooljaar 1999/2000 heeft 32 % van het aantal lesgeldplichtigen
compensatie ontvangen voor het lesgeld in de WTS en WSF. Dit percentage is
gelijk aan het schooljaar 1998/1999. De overige lesgeldplichtigen komen in
aanmerking voor de mogelijkheid tot gespreid betalen.Hiervan heeft in het schooljaar 1999/2000 56 % gebruik gemaakt. Dit is
17% hoger dan het voorgaande schooljaar 1998/1999 In 1998/1999 werd er nog
niet zoveel gebruik gemaakt van de mogelijkheid van gespreid betalen, omdat
dit het invoeringsjaar van gespreid betalen was. Er was dus nog sprake van
een zekere onbekendheid met de mogelijkheid van gespreid betalen. 350Het percentage mensen dat gebruik maakt van gespreide
betaling van lesgeld is sterk gestegen in 1999/2000. Is verdere spreiding
van betaling gewenst?De mogelijkheid van gespreide betaling is ingevoerd in het schooljaar
1998/1999.Het huidige betalingsgedrag van de lesgeldtermijnen geeft aan dat de gespreide
betalingssystematiek een succes is. Het percentage mensen dat gebruik maakt
van de gespreide betaling is 56%. Dit nadert het bij invoering veronderstelde
percentage van 60%. De 60% was gebaseerd op ervaringsgegevens met de gespreide
betaling van het collegegeld in het hoger onderwijs.Er zijn geen aanwijzingen dat er behoefte is aan verdere aanpassing van
het aantal termijnen. Daarnaast levert verdere spreiding van het aantal betalingtermijnen
zowel uitvoeringstechnisch als begrotingstechnisch extra kosten op. Ik zie
daarom geen reden het aantal betalingstermijnen te verhogen.351Kunt u in een meerjarig overzicht aangeven welk bedrag
per leerling een school de afgelopen jaren heeft gekregen en nog krijgt voor
ICT?In de halfjaarlijkse voortgangsrapportages van de Nota Onderwijs on Line
worden deze gegevens stelselmatig geactualiseerd. Hierop vooruitlopend is
het meerjaren overzicht reeds op de website www.ictonderwijs.nl (beleid/financiën) geplaatst.352Op blz.151 van de Begroting wordt gesproken over «concernonderdelen».
Wat wordt onder dit uit de bedrijfseconomie afkomstige begrip verstaan in
relatie tot het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen dat evident
tot de publieke sector behoort?Met dit begrip wordt kernachtig aangegeven dat de organisatie van het
ministerie naast het bestuursdepartement ook bestaat uit andere organisatieonderdelen.
Organisatieonderdelen die meer of minder op afstand geplaatst zijn van het
bestuursdepartement. Ter informatie is in de bijlage bij dit antwoord het
organogram van het ministerie opgenomen.Onomstreden blijft dat het ministerie onderdeel is van de publieke sector.
Maar ook een ministerie dat waar mogelijk en relevant bedrijfsmatig werkt.353Waarom nemen de bedragen ten behoeve van de Inspectie
van het Onderwijs met ingang van het jaar 2003 af?Voor de implementatie van de nota Variëteit en Waarborg zijn aan
de Inspectie van het Onderwijs vanaf het jaar 2000 tot en met 2005 gelden
ter beschikking gesteld. De implementatie omvat een aantal elementen. Het
merendeel hiervan wordt in het jaar 2002 afgerond.Tevens zijn ten behoeve van de samenwerkingsafspraak tussen de Inspectie
van het Onderwijs en de Directie ICT, vanaf het jaar 2000 en aflopend in het
jaar 2002, incidenteel gelden ter beschikking gesteld.354Zijn de 10 miljoen die in 2000 extra aan de IBG uitgegeven
worden onderdeel van de in het algemeen overleg van april jongstleden genoemde
extra uitgaven aan de IBG, of zijn deze recentelijk toegevoegd?De bekostiging van de IB-Groep over het jaar 2000 en eerdere jaren is
uit drie delen samengesteld, namelijk de reguliere exploitatie, de uitvoeringstoetsen
en de projectmatige automatiseringskosten.In mijn brief van 10 maart 2000 aan de Voorzitter van de Tweede Kamer
der Staten Generaal (kamerstuk 24 724 nr. 39) heb ik vermeld dat de IB-Groep op de reguliere exploitatie in 2000 een structureel tekort
raamt van f 17 miljoen.Het bedrag van f 10 miljoen waaraan de vraag refereert, zal voor
een deel dit tekort dekken. Voor het resterende tekort zal in goed overleg
een oplossing gevonden moeten worden.355Komt de toekenning van 10 miljoen aan de IB-groep,
bestemd voor hogere exploitatiekosten, bovenop de in maart aan de Kamer meegedeelde
extra uitgaven voor de IB-groep? Zo ja, hoe zijn deze hogere exploitatiekosten
ontstaan?Nee, zie ook het antwoord op vraag 354.356Waar zijn de kosten voor het landelijk steunpunt Molukkers
ondergebracht? Overweegt u dit steunpunt te verzelfstandigen? Zo ja, hoe zal
dat traject verlopen, zo nee, waarom niet? Waarom is de subsidie voor dit
steunpunt niet aan de inflatie geïndexeerd?De kosten voor het Landelijk Steunpunt Edukatie Molukkers (LSEM) zijn
ondergebracht in artikel 18.05.03.01. Het gaat om 1 229 000 per
jaar.De verzelfstandiging van het LSEM is nu niet aan de orde. Het LSEM is
een steunpunt met een functie voor de Molukkers én andere (autochtone
en allochtone) groepen in Nederland. Het is derhalve zinvol om als rijksoverheid
een subsidierelatie met deze organisatie in stand te houden.Over de subsidieregeling is geen indexering van toepassing. Er is rekening
gehouden met personeelsverloop binnen de organisatie dat tot lagere personele
kosten zal leiden.357Wat wordt onder 3.2: «Diverse budgetten»
verstaan?Deze mutatie betreft de geleverde dekking voor de mutatie management en
bestuur (zie 3.6). De bedoelde dekking wordt geleverd uit diverse budgetten.
Op artikel 18.01 (personele uitgaven primair onderwijs) gaat het om de opslag
van het Participatiefonds, herbesteding opbrengst 1.25, herbesteding opbrengst
T&B en een kasschuif binnen het budget bestuurlijke krachtenbundeling.De totale dekking binnen artikel 18.01 bedraagt f 9,5 miljoen in
2001, f 25,2 miljoen in 2002 en 2003 en f 25,5 miljoen in 2004 en
verdere jaren.Het restant van de dekking komt uit artikel 18.02 (materiële uitgaven
primair onderwijs). De dekking van f 3,0 miljoen in 2001, f 4,8
miljoen in 2002 en 2003 en f 4,5 miljoen in 2004 en verdere jaren, komt
uit het materiële deel van de herbesteding opbrengst T&B.358Kunt u toelichten hoe de daling van de GPL in het primair
onderwijs is ontstaan? Is de opbrengst hiervan elders op de onderwijsbegroting
ingezet? Zo ja, waar, zo nee, is het teruggevloeid naar de algemene middelen?
Welke werkgeverslasten zijn gewijzigd? Wat is het Pais-effect?Zie voor de eerste twee vragen de antwoorden op de vragen 120 en 122.De reeks is mede betrokken bij de besluitvormingen over de autonome ontwikkelingen
voor de OCenW-begroting voor 2001 en volgende jaren.Voor wat betreft de werkgeverslasten gaat het om de premieheffing WAO
over wachtgelduitkeringen die ten gunste komen van werkgevers.Het Pais-effect houdt het kaseffect in dat ontstaat doordat werkgeverspremies
een maand later worden afgedragen dan de andere componenten van het bruto-salaris. 359Hoe valt de mutatie in het leerling-volume te rijmen
met de prognose dat het aantal leerlingen in het primair onderwijs tot en
met 2004 alleen maar stijgt?In de begroting 2001 wordt inderdaad rekening gehouden met een meerjarig
stijgend aantal leerlingen, en met meerjarig stijgende personele kosten. De
thans opgenomen stijging voor het jaar 2001 (en voor het jaar 2002) is echter
minder groot dan de stijging die in de begroting 2000 was opgenomen. Het verschil
tussen die twee ramingen is in de bedoelde mutatie verwerkt.360In 2001 zal 25 mln. Additioneel voor het achterstandenbeleid
beschikbaar worden gesteld en in de daarop volgende jaren 75 mln. Waarom wordt
gekozen voor een «sprong» van 50 mln. en wordt het budget niet
geleidelijker opgevoerd? Zal een dergelijke plotselinge toename van additionele
middelen niet tot problemen leiden?Zie het antwoord op vraag 115.361Is het waar dat het amendement dat 75 miljoen toevoegt
aan de begroting voor de decentrale schoolbudgetten in 2000 niet per 2000
uitgegeven zullen worden maar later pas? Wat is hiervan de reden?Er is voor gekozen om de f 75 miljoen van het amendement te verdelen
over 2000 (f 13 miljoen), 2001 (f 56 miljoen) en 2002 (f 6
miljoen). Daardoor is het mogelijk om de decentrale schoolbudgetten voor het
primair onderwijs al met ingang van 1 augustus 2000 op het structurele niveau
van f 111,6 miljoen te brengen. Een directe inzet van de f 75 miljoen
in 2000 zou betekenen dat het budget in 2000 hoger zou zijn dan in latere
jaren, wat tot ongewenste schommelingen in de omvang van de formatie zou leiden.362Hoe kunnen de grote verschillen in de «Beleidsmatige
mutaties» op pagina 168 worden gemotiveerd?Bij artikel 18.02 (materiële uitgaven primair onderwijs), beleidsmatige
mutaties is een groot verschil in de gemuteerde bedragen te zien tussen met
name het jaar 2000 en de daarop volgende jaren. Dit verschil wordt verklaard
door een mutatie in het jaar 2000 van f 112 miljoen ten behoeve van de
subsidieregeling modernisering onderwijsleermethoden primair onderwijs. Het
doel van deze regeling is het verlenen van een subsidie in het jaar 2000 als
eenmalige bijdrage in een modernisering van de leermethoden in het primair
onderwijs en de instellingen die vallen onder de Wet op de expertisecentra.
Deze subsidie wordt als bestemmingsbedrag aan de scholen verleend.363Hoe zal de 10 miljoen bestemd voor nascholing in het
primair onderwijs (en de 5 miljoen bestemd voor nascholing in het voortgezet
onderwijs) concreet worden ingezet?Het bedrag van f 10 miljoen uit amendement 18 van de 1e suppletore
wet 2000, bestemd voor nascholing in het primair onderwijs, zal als volgt
worden ingezet:• Een bedrag van f 5,0 miljoen wordt rechtstreeks uitbetaald
aan scholen met veel allochtone leerlingen. Daarbij wordt uitgegaan van het verdeelmechanisme dat is gebruikt voor de regeling vergoeding voor
schoolspecifieke knelpunten in de personeelsvoorziening. Het bedrag wordt
beschikbaar gesteld om via op onderwijsachterstanden gerichte scholing van
het personeel, de arbeidsomstandigheden en de kwaliteit te verbeteren. De
desbetreffende regeling zal binnenkort in Uitleg-OCenW worden gepubliceerd.• Een bedrag van f 5,0 miljoen wordt toegekend aan de vier grote
gemeenten voor de schoolspecifieke aanpak in het kader van het onderwijskansenplan.Het bedrag van f 5,0 miljoen uit amendement 18 dat ter beschikking
is gesteld voor de nascholing/deskundigheidsbevordering in het voortgezet
onderwijs, wordt samen met het bedrag van f 10 miljoen uit amendement
19 van de 1e suppletore wet 2000 per regeling «Aanvullende vergoeding
scholing leraren leerwegondersteunend onderwijs 2000» aan de scholen
in het voortgezet onderwijs ter beschikking gesteld. Deze regeling zal binnenkort
in Uitleg-OCenW worden gepubliceerd.364Hoe kunnen de schommelingen in het verplichtingenbedrag
ten aanzien van diverse projecten, zoals geweld op straat, VVE, rekenen en
wiskunde en Nederlands, worden verklaard? Hoe is het genoemde bedrag van 3,7
mln. over de diverse projecten verdeeld?De schommelingen in de verplichtingenstand zijn het gevolg van het verplichten
van projecten in 2000 met kaseffect in 2001 en volgende, die niet waren voorzien.Het bedrag van f 3,7 miljoen is als volgt over de projecten verdeeld:Geweld op straat f 100 000Voor- en vroegschoolse educatie f 1 000 000Tussendoelen rekenen/wiskunde/Nederlands f 530 000LOWAC-secretariaat f 117 000Opfriscursus herintreders f 1 983 000365Kan de schommeling in de verplichtingenstand ten aanzien
van de invoering van de Nederlandse gebarentaal worden verklaard?In het bestedingsplan was voorzien dat nog in 2001 f 0,8 mln. voor
het jaar 2002 verplicht zou worden. Dit zou ten behoeve van een vervolg op
de activiteiten zijn welke nu worden uitgevoerd in het kader van het op 26
juni 1998 tussen het dovenveld en de staatssecretaris afgesloten convenant
ten behoeve van de standaardisatie van de Nederlandse Gebarentaal en de invoering
van de Nederlandse Gebarentaal. Omdat de Stuurgroep, die krachtens het convenant
de activiteiten uitvoert, buiten haar schuld te kampen heeft gehad met enige
aanloopproblemen is haar toegestaan de activiteiten op een later tijdstip
af te ronden. Het wordt dan eind 2001 in plaats van per 1 augustus 2001. Dit
betekent dat de besluitvorming over vervolgactiviteiten verschoven is naar
eind 2001/begin 2002, waardoor de voorziene verplichtingen voor 2001 pas in
2002 kunnen worden aangegaan.366Met betrekking tot de wijziging SLOA-activiteiten.
Om welke wijzigingen gaat het hier?Het betreft hier een technische overboeking van artikel 19.05 naar artikel
19.03. Met deze overboeking wordt het mogelijk gemaakt dat het humanistisch
vormingsonderwijs onder het subsidieregime van de Wet subsidiëring landelijke
onderwijsondersteunende activiteiten (WSLOA) wordt gebracht. 367Waarom werd structureel 3,5 miljoen overgeboekt voor
het CITO in verband met reguliere examens HAVO/VWO (profiel tweede fase)?
Gaat zo'n overboeking ook volgen voor de VMBO-examens?Er wordt voor de vmbo-examens reeds nu voorzien in een incidentele middelentoewijzing
voor de vmbo-examens. Er wordt nog bezien of een structurele aanvullende subsidiëring
voor het vmbo vanaf 2002 noodzakelijk is tegen de achtergrond van de
reeds gerealiseerde overboeking van f 3,5 miljoen.368Hebben de lagere aantallen deelnemers in het beroepsonderwijs,
die eind 1999 bleken bij de accountantscontrole, implicaties voor de verwachtingen
voor de komende jaren?Nee. De deelnemersverwachtingen voor de komende jaren zijn gebaseerd op
de uitkomsten van de jaarlijkse tellingen op 1 oktober. Mocht ook dit jaar
blijken dat de aantallen na accountantscontrole fors lager zijn dan de 1 oktober
telling dan zal worden bezien op welke wijze dit moet doorwerken in de ramingsgegevens
voor de nieuwe begroting.369Uit het FES-fonds wordt 142 mln. beschikbaar gesteld
voor periode 1999–2002 voor de uitbouw van Gigaport. Hoeveel van deze
middelen gaan naar het hoger onderwijs (hbo, universiteiten) en naar onderzoek/wetenschapsbeleid?Een uitsplitsing als boven gevraagd is niet te geven. De FES-middelen
voor GigaPort komen -met uitzondering van de managementkosten van circa f 5
miljoen- allemaal ten goede aan de kennisinfrastructuur in brede zin: hoger
onderwijs en wetenschappelijk onderzoek.Ook het bedrijfsleven wordt in staat
gesteld van de GigaPort infrastructuur te profiteren voor het (voor eigen
rekening) uitvoeren van pilots en tests.Een deel van de FES-middelen (f 24,5 miljoen) wordt ingezet voor
kennisontwikkeling en ontwikkeling van netwerktoepassingen van het Telematica
Instituut. De rest van de middelen (f 112,5 miljoen) gaat naar de infrastructuur:
de realisering van een volgende generatie breedband-SURFnet, de opwaardering
van de nationale connectiviteit van dat net en de ontwikkeling van nieuwe
(vaste en draadloze) toegangsmogelijkheden. Ook het bedrijfsleven investeert
in de infrastructuur. Die investeringen komen ook ten goede aan het hoger
onderwijs en onderzoek.Met GigaPort beschikt Nederland straks over het meest geavanceerde netwerk
voor hoger onderwijs en onderzoek van Europa.370Hoeveel wordt er (totaal en per betreffende commissie)
uitgegeven aan de financiering van door de minister ingestelde commissies?Op basis van de verwachte realisaties in 2000 wordt voor het begrotingsjaar
2001 voor de Adviescommissie Onderwijsaanbod (ACO) een bedrag aan uitgaven
geraamd van f 0,2 miljoen. Voor de Begeleidingscommissie Decentrale Toelating
worden de kosten geraamd op f 0,2 miljoen. De kosten van laatstgenoemde
commissie worden gedeeld tussen de beleidsterreinen hoger beroepsonderwijs
en wetenschappelijk onderwijs.371«Niet wordt beoogd om het simultaan volgen van
onderwijs aan meerdere opleidingen te ontmoedigen» Zie het antwoord op vraag 98.Hoe wil de minister dat voorkomen als de bekostiging wordt stopgezet?
En wil de minister hiermee de doorstroom van het HBO naar WO wel ontmoedigen?372Waarom wordt er op beleidsterrein 22 een korting van
50% van de reeks middelen die ten gevolge van de fusie tussen het AZU en het
WKZ van bekostigingsverantwoordelijkheid gewisseld zijn toegepast?Door de fusie van AZU met WKZ wordt een budgettaire reeks van f 4,0
miljoen in 2000, f 8,0 miljoen in 2001 en f 11,0 miljoen structureel
vanaf 2002 niet langer vanuit de OCenW-begroting gedekt, maar vanuit
de VWS-begroting.De helft van de genoemde bedragen komt ten laste van beleidsterrein 22
en de andere helft ten laste van het totaalbeeld van het ministerie van OCenW.De ruimte, die hierdoor ontstaat op beleidsterrein 22, is toegevoegd aan
de middelen voor de uitbreiding van de capaciteit voor eerstejaars studenten
geneeskunde, tandheelkunde en diergeneeskunde. Dit verklaart de relatie tussen
de technische mutaties op beide onderwerpen in de tabel op bladzijde 208 van
de begroting van OCenW.373Wat houdt precies het «stimuleren van ontwikkelingen
in het verlengde van het HOOP» in?Deze stimulering krijgt vorm middels financiële ondersteuning van
innovatieve projecten in het veld, die bijdragen aan het realiseren van de
doelstellingen in het HOOP 2000. De toedeling van middelen vindt selectief
plaats. De precieze uitwerking van dit stimuleringsarrangement voor de jaren
2001–2004 dient nog plaats te vinden.374Waarom wordt er voor de bekostiging van universiteiten
(3.5) rekening gehouden met de in 3.2 vermeldde reeks?Zie het antwoord op vraag 372.375Er wordt gesteld dat de taken van het UAF gewijzigd
zullen worden. Zal deze wijziging in taken budgettair «neutraal»
(het budget neemt met f 3000,– gulden toe in 2001) kunnen worden
uitgevoerd? Welke wijziging van taken wordt hier beoogd en is de minister
van mening dat zonder extra uitgaven deze taken tot voldoening zullen kunnen
worden uitgevoerd?Door de wijziging van de Wet studiefinanciering (WSF 2000) is de leeftijdsgrens
voor studiefinanciering opgetrokken, in de zin dat diegenen die vóór
hun 30e (was 27e) levensjaar met een studie zijn begonnen
voor SF in aanmerking komen. De als gevolg daarvan binnen het budget voor
de SUS-regeling vrijvallende middelen, blijven conform de toezegging aan de
Tweede Kamer beschikbaar voor de Stichting voor Vluchteling Studenten UAF.
Het UAF heeft dus financieel gezien meer ruimte voor de uitvoering van projecten
die een versnelde in-, dooren uitstroom van vluchteling studenten bevorderen.
Het gaat hier om een bedragen oplopend van f 0,6 miljoen in het jaar
2000 tot ruim f 3,5 miljoen in 2004. 376Welke innovatieve activiteiten heeft het University
College tot nu toe uitgevoerd en wat wordt er gepland uit te voeren met de
subsidie van 2001? Heeft het University College in het verleden ook subsidie
ontvangen uit het innovatiebudget?Het University College heeft een innovatieve variant binnen het initieel
onderwijs ontwikkeld die in 1998 van start is gegaan. Kenmerkend voor de variant
is de internationale oriëntatie, het residentiële karakter, het
Engelstalige onderwijs, het tutorsysteem en de specifieke onderwijsprogrammering
(onder meer interdisciplinaire «majors»). De subsidie is bedoeld
om de innovatieve variant van initieel onderwijs in 2001 verder te ontwikkelen.
Het University College heeft voordien geen subsidie ontvangen uit het innovatiebudget.377De werving van jonge hoogleraren, de zogenaamde Van
der Leeuw hoogleraren, loopt nog, maar de financiering stopt na 2000. Wat
is hiervan het effect?De financiering stopt in die zin dat er geen extra middelen meer beschikbaar
komen. Met de thans beschikbare middelen kunnen nog gedurende een paar jaar
jonge hoogleraren worden geworven.Het programma heeft altijd een tijdelijk karakter gehad (4 jaar) en is
enkel bedoeld om de allerhoogste nood in specifieke wetenschapsgebieden op
te vangen.378Hoe staat het met het onderzoek naar de mogelijkheden
voor doordecentralisatie van de arbeidsvoorwaarden in het voortgezet onderwijs?Ook voor wat betreft het voortgezet onderwijs is het streven gericht op
doordecentralisatie van de arbeidsvoorwaardenvorming. Vooralsnog ga ik er
daarbij vanuit dat een zorgvuldige voorbereiding van decentralisatie in het
voortgezet onderwijs een aantal jaren zal vergen. Binnenkort zal ik met werkgevers-
en werknemersorganisaties het gesprek aangaan over het tijdpad waarbinnen
en de condities waaronder doordecentralisatie gerealiseerd kan worden.379Kunt u aanduiden wat precies wordt bedoeld met de twee
onderdelen waaraan de intertemporele compensatie op begrotingsartikel 23 bij
de nieuwe mutaties besteed wordt?Voor het Srebrenica-onderzoek, dat wordt uitgevoerd door het Nederlands
Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD), was in totaal een bedrag van f 5
miljoen gereserveerd in 1999. Voor f 2,7 miljoen zullen de uitgaven in
2000 en 2001 plaatsvinden.• Op verzoek van de Rijksgebouwendienst is een kasverschuiving van
f 1,4 miljoen van 1999 naar 2000 aangebracht in het kader van de uitgaven
voor de huisvesting van de Koninklijke Bibliotheek.380Wat houden de «kleine mutaties» in op het
gebied van studiefinanciering, ter grootte van per saldo 22 miljoen?De hier genoemde mutatie heeft betrekking op het totaal van wijzigingen
op de verschillende onderdelen van de studiefinancieringbegroting die niet
aan één van de andere genoemde onderdelen is toe te rekenen.
Dit betreft met name de tegenboeking van de verschillen die ontstaan doordat de andere autonome en technische mutaties bij verwerking
in de begrotingsmodellen tot enigszins gewijzigde uitkomsten leiden. Daarnaast
zijn hieronder begrepen de mutaties op het onderdeel«overige toekenningen
op grond van de WSF», en op het onderdeel«bijstelling» waarop
de uitgaven met een louter begrotingstechnisch aspect worden geboekt.381Kunt u aangeven hoe het normbedrag voor de tegemoetkoming
in de studiekosten voor leerlingen in de Tweede Fase is samengesteld? Welk
percentage is bestemd voor schoolboeken? Zijn de normbedragen (nog steeds)
in overeenstemming met de verhoogde schoolkosten?De samenstelling van het normbedrag voor de tegemoetkoming in de studiekosten
is onbepaald. Er wordt binnen het normbedrag geen onderscheid gemaakt naar
verschillende schoolkosten, zoals vrijwillige ouderbijdrage, schoolboeken,
materiaalkosten, etc.Uit het onderzoek van het Nibud uit 1999 blijkt dat de gemiddelde kosten
in de tweede fase van het havo en het vwo gemiddeld f 200 tot f 400
hoger zijn dan de gemiddelde kosten in het hele voortgezet onderwijs.Als compensatie voor de gestegen kosten van boeken en leermiddelen in
de tweede fase van het voortgezet onderwijs is in het wetsvoorstel Wet tegemoetkoming
onderwijsbijdrage en schoolkosten voorgesteld de tegemoetkoming voor alle
WTS-gerechtigde (ouders van) leerlingen in de tweede fase van het voortgezet
onderwijs te verhogen met f 150. Bij laatstgenoemd voorstel is opgemerkt
dat invoering ervan op zijn vroegst mogelijk is per schooljaar 2001–2002;
de IB-Groep is voor die datum niet in staat het onderscheid tussen leerlingen
in de bovenbouw en leerlingen in de onderbouw in te passen in de geautomatiseerde
systemen.Om toch eerder tegemoet te kunnen komen aan de gestegen kosten in de tweede
fase van het voortgezet onderwijs zijn de normbedragen tegemoetkoming studiekosten
tussentijds algeheel verhoogd met f 100 voor zowel het voortgezet onderwijs
als de beroepsopleidende leerweg. Dit geldt voor de schooljaren 1999/2000
en 2000/2001 en natuurlijk ook vanaf 2001/2002.Het normbedrag voor de leerlingen in de tweede fase van het voortgezet
onderwijs wordt dus in totaal verhoogd met f 250. Daarmee komt het normbedrag
op f 1 234 (dit bedrag is nog niet geïndexeerd voor schooljaar
2001/2002). Overigens heb ik het Nibud gevraagd een vervolgonderzoek te doen
om op de hoogte te blijven van de actuele schoolkosten.382Ligt de invoering van de OOW voor onderwijspersoneel
per 1-1-2001 op schema? Is het USZO voldoende voorbereid op deze wijziging
en in het veld voldoende geïnstrueerd en voorbereid op deze wijziging?Er zijn op dit moment geen aanwijzingen dat de invoering van de OOW door
USZO achterloopt op het schema voor de invoering per 1-1-2001. Sinds de beslissing
begin dit jaar om WW en ZW gefaseerd in te voeren, is er geen sprake geweest
van serieus oponthoud.Eind dit jaar wordt de definitieve beslissing tot invoering per 1-1-2001
genomen door de minister van BZK in overleg met zijn collega van SZW aan de
hand van een externe audit die het Landelijk instituut sociale verzekeringen
(Lisv) op dit moment laat verrichten bij USZO.USZO houdt in de maanden oktober en november voor salarisadministraties
en werkgevers voorlichtingsbijeenkomsten over de gevolgen van de invoering
van WW en ZW. Gedurende dit jaar is door onder andere USZO, het departement
en het Participatiefonds geregeld aandacht besteed aan de invoering
via brochures, nieuwsbrieven en de bekende periodieken.383Kunt u aangeven hoe de 100 miljoen voor inventaris
en interne verbouwingen verdeeld wordt over de scholen? Wat zijn de criteria?
Worden daar al eerder aangeven knelpunten als groeischolen, gehandicapte leerlingen,
justitiescholen, de aanwezigheid van asielzoekerscentra en andere specifieke
situaties in meegenomen of is hier sprake van generiek beleid?Van deze f 100 miljoen wordt f 53 miljoen in het primair onderwijs
en f 47 miljoen in het voortgezet onderwijs (inclusief svo/lom en svo/mlk)
ingezet.In het primair onderwijs is gekozen voor een generieke verdeling van de
middelen. Deze heeft de vorm van een bedrag per groep. Het geld wordt niet
ingezet voor knelpunten op genoemde specifieke gebieden.In het voortgezet onderwijs wordt f 27 miljoen van de f 47 miljoen
eveneens generiek toegekend aan de scholen door een bedrag per leerling toe
te kennen. De overige f 20 miljoen is toegevoegd aan de impulsmiddelen
vmbo.384Wat is de precieze achtergrond voor de kasschuiven
van respectievelijk Metamorfoze en het Beeldinstituut?• Het programma voor conservering van bibliotheekcollecties Metamorfoze,
dat wordt uitgevoerd door de Koninklijke Bibliotheek, kampte met een vertraagde
start, die nog werd gecompliceerd door technische aanloopproblemen. Een aantal projecten dat in 1999 is begonnen heeft daardoor een langere
looptijd dan het begrotingsjaar. In 2000 zullen deze projecten versneld worden
ingehaald door extra inspanningen van de KB. Voor 2000 zullen daarnaast eveneens
projectvoorstellen worden ingediend voor de volledige reguliere f 2,5
miljoen. Het doorlopen van de projecten van 1999 betekent dat het budget voor
2000 niet toereikend zal zijn, terwijl in 1999 een eenmalige onderbesteding
zou ontstaan. Op grond hiervan zijn de bedragen, die in 2000 en 2001 tot betalingen
leiden doorgeschoven van 1999 (– f 1 miljoen) naar 2000 (f 0,9
miljoen) en 2001 (f 0,1 miljoen).• Omdat de plannen voor de oprichting van het Internationaal Centrum
voor Beeldcultuur, Las Palmas, door onvoorziene omstandigheden in 1999 niet
tot uitvoering konden komen, zijn de daarvoor geraamde gelden via een kasschuif
overgeheveld naar het jaar 2000.385Is te verwachten dat de verhoging van het budget voor
vervangingsinvesteringen voor de instandhouding van de huisvesting van musea
(t.w. tot 5 mln.) de komende jaren voldoende zal zijn? Zo ja, kan hierop een
nadere toelichting worden gegeven?Er is in kaart gebracht wat de omvang van deze technische vervangingsinvesteringen
naar verwachting zou zijn. Op basis van deze gegevens en de kennis van de
Rijksgebouwendienst worden nu jaarlijks investeringsplanningen opgesteld en
wordt bezien bij de begroting van 2002 of, en zo ja, hoeveel extra middelen
benodigd zijn.386Het bedrag aan verplichtingen Monumentenzorg was in
1999 ruim 2x zo groot als voor 2001. Hoe is dit te verklaren met het uitgangspunt
aandacht voor monumenten? De verplichtingenstand Monumentenzorg 2001, zoals opgenomen in de Begroting
2001 is onjuist vermeld. De juiste stand is f 211,1 miljoen, en is opgebouwd
uit f 125 miljoen (toekenning aan budgethouders voor 2007) en de extra
ICES-middelen voor 2001 en 2002 die zullen worden toegekend.387Op welke wijze is geregeld dat de middelen voor de
lokale en regionale omroepen waarvoor aan gemeenten en provincies compensatie
is verleend, ook ná 2001 zullen worden gecontinueerd?Voor zover deze vraag betrekking heeft op de compensatie uit algemene
middelen voor gemeenten en provincies voor het verdwijnen van de mogelijkheid
om opslagen te heffen op de landelijke omroepbijdrage: de met IPO en VNG overeengekomen
structurele toevoeging aan het Provinciefonds ( 114 mln) respectievelijk het
Gemeentefonds ( 10 mln) heeft met ingang van 1–1-2000 plaatsgevonden.
Aangezien het hier een structurele toevoeging betreft, zal die ook ná
2001 worden gecontinueerd.De door de Kamer gewenste extra compensatie (amendementen Bakker c.s.
27 122 nr. 5 en 27 121 nr. 7 op de eerste suppletoire begrotingen
van het gemeente- en provinciefonds) van 14,4 mln (PF) en 4 mln (GF) is uitsluitend
voor het jaar 2000 aan de algemene uitkeringen van het provincie- en gemeentefonds
toegevoegd.Voor zover deze vraag betrekking heeft op de middelen die vanuit de mediabegroting
beschikbaar worden gesteld ten behoeve van regionale omroep: ik heb de Kamer
toegezegd dat ik voor het eind van dit jaar met een voorstel zal komen omtrent
de financiering van regionale omroep ná het jaar 2001. Tot die tijd
blijven de terzake geldende regelingen intact.388Waarom is de nota naar aanleiding van het verslag over
de wijziging van de Wet op het voortgezet onderwijs enz. (27 014) niet
conform de planning ingediend bij de Tweede Kamer?In paragraaf 1.3.2 van de memorie van toelichting bij het WVO-wetsvoorstel
is aangegeven dat er door de ministeries van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
en Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen een rapport zal worden opgesteld inzake
het leerlingenvervoer. Aangrijpingspunt voor de opstelling van een rapport
was de afbakening tussen de gemeentelijke leerlingenvervoerregeling op grond
van de Wet op het primair onderwijs en de Wet op het voortgezet onderwijs
en de leerlingenvervoerregeling op grond van de Wet reïntegratie arbeidsgehandicapten.
De opstelling van dat rapport bleek niet alleen meer tijd te vergen dan zich
aanvankelijk liet aanzien, maar beide ministeries zijn bij de opzet van het
rapport ook tot het inzicht gekomen dat het gewenst is de verantwoordelijkheid
voor al het leerlingenvervoer gestroomlijnd voor het primair en voortgezet
onderwijs onder te brengen bij de gemeenten. Dat vergt een ander wetsvoorstel
dan eerder bij de Tweede Kamer is ingediend. Deze gang van zaken heeft er
toe geleid dat de voorbereiding van de nota naar aanleiding van het verslag
meer tijd heeft gevergd. Het voornemen is de nota nu spoedig aan de Tweede
Kamer aan te bieden. In de nota wordt aangegeven dat de bepalingen over leerlingenvervoer
uit het voorliggende wetsvoorstel worden geschrapt en dat er later een nieuw
wetsvoorstel zal worden ingediend. Daarmee is de noodzaak van een rapport
komen te vervallen.389Als stand van zaken met betrekking tot de motie-Van
der Vlies over een minimum aan aanbod van gewenste opleidingen in Nederland
(26 807, nr. 13) wordt met verwijzing naar een kort citaat geconcludeerd
dat deze motie is afgewikkeld. Er resteren echter nog een aantal
vragen. Is er over dit onderwerp contact geweest met de instellingen? Is in
samenspraak met de instellingen een verantwoord minimum aan het aanbieden
van opleidingen vastgesteld en zo ja, wat is dat minimum? In hoeverre kan
samenwerking met West-Europese universiteiten het aanbieden van opleidingen
in Nederland waarborgen?Op de vragen als gesteld in de motie-Van der Vlies (26 807 nr. 13)
ben ik reeds ingegaan tijdens de behandeling van het HOOP 2000. In dat kader
heb ik gewezen op de werkwijze zoals die onder andere in het kader van het
letterenconvenant bij de universiteiten wordt gehanteerd. Tevens heb ik toen
gewezen op de mogelijkheid van internationale samenwerking en taakverdeling.
Naar mijn oordeel biedt een benadering zoals die bij het letterenconvenant
wordt gehanteerd in voorkomend geval voldoende garantie voor zogenoemde unica.
Daarom meen ik dat uitvoering wordt gegeven aan de motie-Van der Vlies. Het
dient geen nuttig doel om op voorhand bepaalde opleidingen een «beschermde»
status te geven.390Wat is de stand van zaken met betrekking tot de motie-Van
der Vlies over knelpunten als gevolg van de decentralisatie van de onderwijshuisvesting
(27 127, nr. 85)? Is de regering van mening dat de bedoelde knelpunten
op korte termijn om een oplossing vragen? Is de regering bereid om daar substantieel
aan bij te dragen? Op welke manier wil zij dat bewerkstelligen?In de brief aan de Kamer van 22 mei 2000, is het tijdpad geschetst om
de knelpunten in de onderwijshuisvesting op te lossen. In deze brief is de
taakverdeling tussen de ministeries van OCW en BZK aangegeven.Met de brief van 3 oktober, kenmerk PO/A/00/37 827, is de Kamer geïnformeerd
over de oplossing voor de Justitiële Jeugdinrichtingen.Op heel korte termijn zal de Kamer worden geïnformeerd over de oplossing
voor de asielzoekers in het voortgezet onderwijs.De overige knelpunten worden aangepakt via het door het Ministerie van
BZK opgestelde traject. De gemeenten zijn door het ministerie van BZK in de
gelegenheid gesteld eventuele problemen aan te melden die aandacht verdienen.Veel gemeenten hebben op deze oproep gereageerd. De brieven van de gemeenten
worden op dit moment geanalyseerd. Er wordt bezien voor welke van de bekende
en de nu gevonden problemen oplossingen kunnen worden gevonden.Over de mogelijke oplossingen wordt een advies gevraagd aan de Raad voor
de financiële verhoudingen. Volgens verwachting kunnen op basis van het
advies van de Raad de voornemens in het voorjaar van 2001 met de Kamer worden
besproken.391Hoe krijgt de toezegging van de staatssecretaris gestalte
waarin hij aangegeven heeft na te zullen denken over de nazorgmogelijkheden
voor instellingen die een negatieve beschikking in het kader van de cultuurnota
zullen ontvangen? Welke middelen zijn hiervoor beschikbaar en worden deze
exogeen gefinancierd?Instellingen die een negatieve beschikking hebben ontvangen, zullen in
het kader van de nazorg worden gewezen op andere mogelijkheden van financiering
voor culturele activiteiten (b.v. de fondsen voor cultuur, HGIS-budget). Uiteraard
dienen de instellingen aan de subsidiecriteria van deze instanties te voldoen. 392Wat is het resultaat geweest van het overleg met de
VNG inzake de stimulansen van gemeenten tot investeren in monumentenzorg,
en inzake de voorfinanciering door eigenaren?Tijdens dit overleg is afgesproken dat het ministerie zal aangeven welke
problemen zij voorziet bij het toestaan van voorfinanciering en dat de VNG
op basis hiervan met een voorstel voor een oplossing zal komen. De VNG is
voornemens dit te doen in het kader van een onderzoek ten behoeve van een
fundamentele discussie over de monumentenzorg dat zij recent is gestart en
in december 2000 zal afronden.393Wat is de stand van zaken omtrent de subsidieverzoeken
voor lokale migrantenomroepen in de G4-steden? Worden hier ook financiële
middelen voor gereserveerd?De OLON heeft in 2000 namens de vier grootstedelijke publieke zendgemachtigden
subsidie aangevraagd voor vier pilotprojecten ter ondersteuning van kwaliteitsverbetering
van de radioprogrammering voor en door migranten. Bij de beoordeling van de
aanvragen gold als uitgangspunt dat subsidie van het ministerie van OCenW
aanvullend zou moeten werken ten opzichte van gemeentelijk beleid, dat de
projecten overdraagbaar moesten zijn naar andere gemeenten, en dat zij een
tijdelijk karakter moesten hebben (geen financiering van vaste organisatiekosten).
Drie van de vier projecten zijn op deze gronden afgewezen.Gehonoreerd is een project van SALTO, waarbij een databestand van audiofragmenten
op internet wordt opgezet door en voor lokale allochtone radioredacties in
Amsterdam, Rotterdam en Den Haag. De bedoeling is om zo programma- en informatie-uitwisseling
te stimuleren en daarmee de programma's aantrekkelijker te maken. Ook leren
de deelnemende redacties hoe ze internet kunnen gebruiken als hulpmiddel bij
radioproduktie.Bedoeld radioproject is gesubsidieerd uit het budget subsidies mediabeleid.
Het voornemen is in 2001 binnen dit budget een bedrag van f 1 miljoen
te reserveren voor diverse projecten op het gebied van media en migranten.394«De nieuwe instroom (vanaf 1 juli 1996)
in het wachtgeld wordt rechtstreeks verrekend met de rijksbijdrage aan de
hogescholen».Uit de tabel is niet op te maken of het aantal wachtgelders
van na 1996 afneemt, stabiel blijft of toeneemt? Kan een overzicht worden
gegeven van afname/groei van de wachtgelders sinds 1996 in het HO en WO?De ontwikkeling van het totaal aan wachtgelders in het hbo in de periode
1996–1999 ziet er als volgt uit (aantal uitkeringen in fte's):  1996199719981999fte (x 1000)2,92,32,01,6Zoals reeds gemeld in het antwoord op vraag 280 is de verblijfsduur van
wachtgelders ingestroomd na 1996 maximaal een half jaar.De ontwikkeling van het totaal aan wachtgelders in het wo in de periode
1996–1999 ziet er als volgt uit (aantal uitkeringen in fte's):  1996199719981999fte (x 1000)3,93,32,82,5395Is de minister bereid om in de volgende begroting een
meer uitgebreid en gespecificeerd register van trefwoorden op te nemen?Ja, hierin kan worden voorzien. XNoot1Samenstelling: Leden: Van der Vlies (SGP), Schutte (GPV), Van de Camp
(CDA), Van der Hoeven (CDA), voorzitter, De Vries (VVD), Rabbae (GroenLinks),
Lambrechts (D66), Dittrich (D66), Cornielje (VVD), Dijksma (PvdA), Cherribi
(VVD), Rehwinkel (PvdA), ondervoorzitter, Passtoors (VVD), Wijn (CDA), Ross-van
Dorp (CDA), Orgü (VVD), Nicolaï (VVD), Kortram (PvdA), Halsema (GroenLinks),
Eurlings (CDA), Belinfante (PvdA), Van Bommel (SP), Barth (PvdA), Hamer (PvdA)
en vacature PvdA.Plv. leden: Schimmel (D66), Stellingwerf (RPF), Mosterd (CDA), Atsma (CDA),
Van Baalen (VVD), Harrewijn (GroenLinks), Bakker (D66), Ravestein (D66), E.
Meijer (VVD), Valk (PvdA), Udo (VVD), Van der Hoek (PvdA), Blok (VVD), Verhagen
(CDA), Schreijer-Pierik (CDA), Rijpstra (VVD), Voûte-Droste (VVD), Middel
(PvdA), Vendrik (GroenLinks), Visser-van Doorn (CDA), Gortzak (PvdA), Poppe
(SP), Arib (PvdA), Spoelman (PvdA) en De Cloe (PvdA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27400-VIII-10.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl