Wapenexportbeleid; Lijst van Vragen en Antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-02 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 22054, nr. 146

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

18-05-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

22054 nr. 146

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 22054Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 74 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
22 054Wapenexportbeleidnr. 146LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 13 mei 2009De vaste commissie voor Economische Zaken1
heeft een aantal vragen voorgelegd aan de staatssecretaris van Economische
Zaken over de brief van 1 december 2008 inzake de rapportage over het
wapenexportbeleid in de eerste helft van 2008 (Kamerstuk 22 054, nr. 142).De staatssecretaris van Economische Zaken heeft, mede namens de minister
van Buitenlandse Zaken en de minister voor Ontwikkelingssamenwerking, deze
vragen beantwoord bij brief van 12 mei 2009. Vragen en antwoorden zijn
hierna afgedrukt.De voorzitter van de commissie,TimmerDe griffier van de commissie,Franke1Hoe verklaart u de groei van het aantal exportvergunningen
dat Nederland verstrekt voor wapens en militair materieel?Structureel is er geen sprake van een significante groei in het aantal
exportvergunningen dat Nederland verstrekt voor wapens en militair materieel.
Als naar alle vergunningen gekeken wordt, dus inclusief verlengingen, vervangingen,
tijdelijke uitvoer, doorvoer e.d., beweegt het aantal zich rond de 1400. Beperkt
de telling zich tot de afgifte van oorspronkelijke vergunningen voor definitieve
uitvoer, dan beweegt het aantal vergunningen zich door de jaren heen rond
de 920, waarbij bijvoorbeeld in 2003 meer dan 1000 vergunningen werden afgegeven
en in 2005 minder dan 880. De waarde van de afgegeven vergunningen vertoont
grotere schommelingen en is ook meer significant voor het actuele beeld van
de Nederlandse uitvoer van militaire goederen op dat moment. Belangrijke segmenten
van die uitvoer, zoals de leverantie van componenten aan Amerikaanse en Duitse
systeembouwers en de wereldwijde leverantie van maritieme radarapparatuur,
zorgen voor een redelijk stabiele basis en incidentele verkopen, zoals de
afstoting van overtollig Defensiematerieel en – meer recent –
de verkoop van nieuwbouw marineschepen, leiden in sommige jaren tot uitschieters
in de totale waarde, die gemiddeld genomen zo rond de € 800 miljoen
ligt. Het kan zelfs voorkomen dat 2 vergunningen een derde van de waarde van
die – gemiddeld genomen – 920 vergunningen vertegenwoordigen.2Vindt u het acceptabel dat pensioenfondsen beleggen/investeren
in de wapenindustrie, terwijl de deelnemers van pensioenfondsen nauwelijks
zeggenschap hebben over wat er met hun geld gebeurt? Bent u voornemens tegen
deze investeringen maatregelen te nemen? Zo ja, welke maatregelen? Zo nee,
waarom niet?Pensioenfondsen hebben als eerste verantwoordelijkheid om het beheerde
vermogen zo te beleggen dat voldaan kan worden aan pensioenverplichtingen.
Indien de deelnemers daar belang aan hechten, kunnen daar secundair uiteraard
vanuit ethische overwegingen of een bijzonder maatschappelijk belang voorwaarden
aan gesteld worden, maar dat is de keuze van de desbetreffende pensioenfondsen
en de vertegenwoordigers van de deelnemers in die fondsen die toezicht houden
of het beleid kunnen bepalen en geen zaak waarin de overheid intervenieert.
Overheidsmaatregelen komen slechts aan de orde als via pensioenfondsen middelen
ter beschikking zouden worden gesteld aan verboden activiteiten. De productie
van militaire goederen is een doorgaans wel door de overheid gecontroleerde,
maar geen verboden activiteit.3Vindt er controle plaats op de levering van onderdelen
voor wapens, aangezien voor deze onderdelen immers minder exportcriteria van
toepassing zijn, terwijl met deze onderdelen wapens worden gebouwd? Zo nee,
waarom niet? Zo ja, op welke wijze?Ja, indien zulke onderdelen zelf ook als strategische goederen zijn aangemerkt,
staan deze ook onder exportcontrole. Daarbij is het onderscheid tussen de
militaire lijst en de lijst voor goederen voor tweeërlei gebruik, de
dual-use goederen, wel van belang. Voor onderdelen die onder de militaire
lijst vallen gelden de toetsingscriteria van het wapenexportbeleid onverkort.
Voor goederen die onder de dual-use lijst vallen is dat afhankelijk van de
vraag of er sprake is van militair of civiel eindgebruik. Op bestemmingen
waarvoor onder het wapenexportbeleid zorgen kunnen bestaan over de leverantie
van militaire goederen, wordt in geval van leverantie van dual-use
goederen voor militair eindgebruik, ook getoetst aan de criteria van het wapenexportbeleid
en is er dus zeker geen sprake van «minder exportcriteria». Voor
leverantie van dual-use goederen voor civiel gebruik zijn deze toetsingscriteria
niet bedoeld, noch relevant.4Voor wapenexport tussen EU-lidstaten wordt automatisch
een vergunning verleend, echter landen als Spanje en Frankrijk geven makkelijker
exportvergunningen af naar landen buiten de EU. Vindt hier controle op plaats?
Zo nee, waarom niet? Zo ja, op welke wijze? Staat u toe dat deze lidstaten
wapens naar landen exporteren waarvoor Nederland nooit een vergunning zou
afgeven?Nee, voor de overdracht van militaire goederen tussen EU-lidstaten wordt
niet automatisch een vergunning verleend. Voor een dergelijke overdracht wordt
eerst nagegaan of de betreffende lidstaat de eindbestemming is van zulke goederen
of wordt in het geval van leverantie van componenten die verwerkt worden in
een in zo’n andere lidstaat geproduceerd systeem, nagegaan of de uit
Nederland afkomstige onderdelen bij eventuele verkoop aan derde landen van
de systemen waarin zij geïntegreerd zullen worden onder de exportcontrole
van die andere lidstaat zullen staan. Als dat het geval is, aanvaardt Nederland
de toetsing van een uitvoer vanuit die andere lidstaat. Omdat Nederland zo’n
uitvoer in dat geval niet zelf toetst, kan geen uitspraak gedaan worden over
de vraag of Nederland wel of niet een vergunning zou hebben afgegeven. Ook
kan niet gezegd worden dat Nederland op bepaalde bestemmingen «nooit»
een vergunning zou hebben afgegeven. Voor bestemmingen waarop een alomvattend
wapenembargo van toepassing is, ligt dat wel voor de hand, maar dan nog kunnen
er uitzonderingen gemaakt worden voor bijvoorbeeld VN-missies.5Niet alle EU-lidstaten kennen een meldplicht van doorvoergoederen,
bijvoorbeeld België, waardoor wapentransacties die niet aan de criteria
van wapenvergunning voldoen toch worden uitgevoerd, met als gevolgd dat EU-lidstaten
in feite medeverantwoordelijk zijn voor deze export. Gaat u hier op Europees
niveau maatregelen tegen ondernemen? Zo ja, welke maatregelen? Zo nee, waarom
niet?Het is aan individuele lidstaten om te bepalen in welke mate een medeverantwoordelijkheid
gevoeld wordt voor het gebruik van hun grondgebied voor de logistieke afwerking
van wapentransacties. Nederland heeft er voor gekozen om zulke transacties
zelf te kunnen beoordelen als er niet van uitgegaan kan worden dat het land
van herkomst zelf al een gedegen toetsing heeft verricht of als niet op voorhand
vast staat dat in het land van bestemming zo’n toetsing plaats zal vinden
bij (weder)uitvoer. Als daar wel van uitgegaan kan worden, dan respecteert
Nederland de toetsing van de collega’s in die andere landen. Hoewel
betoogd kan worden dat er meer landen zijn die beschikken over een gedegen
exportcontrolesysteem, hanteert Nederland als stelregel dat de toetsing van
EU- en NAVO-partners alsook die van Australië, Nieuw-Zeeland, Japan en
Zwitserland niet overgedaan hoeft te worden.6Nederland accepteert doorvoer als een reeds gecontroleerde
transactie en toetst niet zelf aan de acht criteria van het Nederlandse wapenexportbeleid
dat in houdt dat Nederland export toestaat naar landen waar Nederland nooit
een vergunning voor zou afgeven. Is dit niet strijdig met het Nederlandse
wapenexportbeleid? Zo ja, welke maatregelen gaat u nemen? Zo nee, kunt u dit
toelichten? Bij de exportcontrole op leveranties van militaire goederen vindt een
toetsing plaats aan de hand van criteria waarover in internationaal overleg
wordt gesproken. Dit leidt tot vaststelling van gemeenschappelijke toetsingscriteria,
zoals binnen de EU gebeurt, of tot overeenstemming over «Best Practices»
of «Elements for Objective Analysis», zoals binnen de multilaterale
exportcontrole regimes zoals het Wassenaar Arrangement gebeurt. Naarmate andere
landen zich committeren aan zulke criteria, kan Nederland zich meer of minder
verlaten op de exportcontrole die al door landen van herkomst is verricht
op hun uitvoertransacties. Nederland heeft die lat gelegd bij de EU- en NAVO-partners,
alsook bij Australië, Nieuw-Zeeland, Japan en Zwitserland, die allen
over een gedegen exportcontrolesysteem beschikken. Als daar bij uitvoer al
een toetsing heeft plaatsgevonden, hoeft Nederland die toetsing niet nog eens
over te doen als om logistieke redenen het vervoersmiddel Nederlands grondgebied
aandoet.Alleen in gevallen waarbij een inbreuk op een internationaal overeengekomen
allesomvattend wapenembargo wordt geconstateerd of de voorwaarden van een
door een dergelijke bondgenoot afgegeven uitvoervergunning niet worden nagekomen,
zal Nederland de logistieke afwikkeling van zo’n zending verstoren.
Gaat het om zendingen vanuit landen waar niet op voorhand vertrouwd kan worden
op een gedegen exportcontrole, in casu vooralsnog om landen buiten de kring
van EU/NAVO+, dan claimt Nederland ook het recht om een toetsing te verrichten
op de doorvoer. Zoals in het antwoord op vraag 4 reeds is aangegeven, kan
niet gesteld worden dat Nederland voor bepaalde bestemmingen «nooit»
een vergunning zou afgeven. Als er geen internationaal afgesproken embargo
van toepassing is, wordt een beoogde transactie getoetst aan de criteria voor
het wapenexportbeleid met inachtneming van de aard van de goederen en de aard
van de transactie en is niet op voorhand de uitkomst van die toetsing voor
specifieke landen van bestemming vast te stellen.7In hoeverre is er een verband tussen verkopen van tweedehands
materieel en het betaalbaar houden van onze krijgsmacht?In het coalitieakkoord van 7 februari 2007 is de financierbaarheid
van de krijgmacht afgedekt. Hierin zijn onder andere de geraamde opbrengsten
uit verkopen van overtollig materieel meegenomen.8Bent u bereid om op Europees niveau afspraken te maken
om de wapenhandel beter te reguleren, aangezien nu veel EU-afspraken niet
gelden voor de wapenhandel?Op basis van artikel 296 van het EG-verdrag hebben EU-lidstaten de bevoegdheid
om de overige verdragsbepalingen terzijde te schuiven als het defensiemateriaal
betreft dat van belang is voor de nationale veiligheid. De Europese Commissie
meent dat lidstaten te snel grijpen naar deze uitzonderingsgrond en Nederland
is het er mee eens dat met enige terughoudendheid een beroep op dit artikel
gedaan zou moeten worden. Niettemin meent ook Nederland dat als de nationale
veiligheid werkelijk in het geding is de regels van de interne markt niet
van toepassing kunnen zijn. In het geval van de uitvoer van militaire goederen
is inmiddels overeenstemming bereikt over een juridisch kader voor het hanteren
van gemeenschappelijke toetsingscriteria en daarmee is vooruitgang geboekt
op weg naar verdere harmonisatie van het wapenexportbeleid. De regering steunt
zulke initiatieven, maar wil ook zorgvuldig kijken naar de bereidheid
van andere, met name grotere, lidstaten om een dergelijke harmonisatie te
steunen, alvorens zich aan voorstellen daartoe te committeren.9Wilt u ervoor zorg dragen dat aan het vereiste van
de eindgebruikerverklaring daadwerkelijk wordt voldaan, zodat voorkomen wordt
dat Nederlandse onderdelen uiteindelijk terecht komen bij landen waarvoor
Nederland nooit een vergunning zou afgeven? Zo ja, welke maatregelen gaat
u nemen? Zo nee, waarom niet?Het besluit om een uitvoervergunning te verlenen vergt een toetsing en
indien Nederland er vanuit kan gaan dat een eventuele wederuitvoer van verwerkte
componenten vanuit een land met een volwaardig exportcontrole, zoals geldt
voor EU/NAVO+ bondgenoten, onder lokale exportcontrole zal staan, dan aanvaardt
Nederland de autonome exportcontrole door zulke bondgenoten op de aldaar vervaardigde
systemen. Ook als daarin onderdelen van Nederlandse herkomst zijn verwerkt.Is wel bij uitvoer van zulke onderdelen al bekend dat deze verwerkt zullen
worden in systemen die voor een specifiek derde land bestemd zijn, dan zal
de uitvoer van die onderdelen door Nederland getoetst worden als ware het
een directe leverantie aan dat derde land. Op dat moment bestaat er immers
nog de mogelijkheid om een besluit te nemen over de Nederlandse uitvoer. Is
bij uitvoer vanuit Nederland niet bekend of de onderdelen bestemd zijn voor
het land waarnaar de uitvoer plaatsvindt of verwerkt zullen worden in systemen
die aan een specifiek derde land verkocht zullen worden, dan zou een «re-export
clause» (wederuitvoerbeding) neerkomen op het claimen van een vetorecht
op de uitvoer van de desbetreffende bondgenoot. Die claim wil Nederland niet
leggen en zou bovendien de mogelijkheid tot toeleverantie door de Nederlandse
industrie ernstig in gevaar brengen.10Wat is uw inzet bij de onderhandelingen over een richtlijn
voor de handel in wapens binnen de EU?De overdracht van militaire goederen binnen de EU is geen punt van zorg
voor de regering, zolang er voldoende waarborgen zijn dat die militaire goederen
werkelijk aan de strijdkrachten van onze EU-partners geleverd worden of verwerkt
worden in systemen die in andere EU-lidstaten geproduceerd worden en waarvan
de eventuele uitvoer onder lokale exportcontrole staat. De inzet van Nederland
ten aanzien van het ontwerp van de Europese Commissie voor een «Richtlijn
betreffende de vereenvoudiging van de voorwaarden voor de overdracht van defensiegerelateerde
producten binnen de Gemeenschap» was er dan ook vooral op gericht om
de in de titel van het ontwerp opgenomen vereenvoudiging van het onderlinge
verkeer in zulke goederen te bewerkstelligen.Hoewel inmiddels overeenstemming over de ontwerprichtlijn met het Europees
Parlement is bereikt en Nederland de aanvaarding van deze richtlijn niet zal
tegenhouden, blijft de regering kritisch ten aanzien van de nationale uitwerking
van deze richtlijn door de lidstaten. Die terughoudendheid wordt vooral ingegeven
door de mogelijkheid voor individuele lidstaten om de reikwijdte en de voorwaarden
voor de voorgestelde algemene vergunningen naar eigen inzicht in te vullen,
waardoor het risico ontstaat dat er straks 108 (27x4) verschillende nationale
algemene vergunningen zullen ontstaan voor transacties die binnen de Europese
Unie zullen plaatsvinden. Voor directe leveranties aan de strijdkrachten van andere EU-lidstaten
of voor retour-na-reparatiezendingen die op zulke directe leveranties kunnen
volgen, zijn de gevolgen nog wel te overzien, maar indien deze nationale algemene
vergunningen in meerderheid de voorwaarde zullen bevatten dat bij eventuele
wederuitvoer van in systemen geïntegreerde componenten toestemming van
de lidstaat van herkomst noodzakelijk is, zal in plaats van een «vereenvoudiging»
voor het betrokken Nederlandse bedrijfsleven in feite een complicatie van
het interne markt verkeer plaatsvinden. De Nederlandse regering had liever
een Europese harmonisatie gezien in de zin van een of meer communautaire algemene
vergunningen met gemeenschappelijk overeengekomen voorwaarden, maar accepteert
de richtlijn in het perspectief van wat de Europese Commissie wel «een
eerste stap» heeft genoemd.11Waarom heeft u vergunningen met een waarde van € 315,43
verleend aan Indonesië?Deze vergunningaanvragen ter waarde van iets meer dan € 315
miljoen hadden betrekking op twee korvetten voor de Indonesische marine en
op aanvullende radar- en verdedigingsystemen voor twee al eerder geleverde
korvetten. De aanvragen zijn getoetst aan de criteria van de EU Gedragscode
inzake wapenexport, inmiddels neergelegd in het Gemeenschappelijk Standpunt
(2008/944/GBVB) van 8 december 2008, hetgeen tot een positieve uitkomst
leidde. Bovendien is de regering van oordeel dat Indonesië met zulke
korvetten de door de internationale gemeenschap gewenste actieve rol kan spelen
bij de bestrijding van piraterij in de regio en in de straat van Malakka in
het bijzonder. Over de toetsing van een eerdere aanvraag voor de uitvoer van
korvetten voor de Indonesische marine en de andere overwegingen die daarbij
een rol hebben gespeeld, heeft de Kamer in oktober 2006 een uitvoerige brief
ontvangen (Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 26 049 en 22 054,
nr. 54), die vervolgens onderwerp was van een algemeen overleg met de vaste
commissie voor Buitenlandse Zaken en de vaste commissie voor Economische Zaken
(Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007, 22 054, nr. 114).12 en 13Behoren Israël, Libanon, India en Pakistan tot
een spanningsgebied?Is het waar dat Israël, India en Pakistan recent
betrokken zijn geweest bij spanningen?Over de factoren die een rol spelen bij de vraag of een land tot een spanningsgebied
behoort en de wijze waarop dit onder het vierde criterium doorwerkt in de
beoordeling van aanvragen voor vergunningen voor de uitvoer van militaire
goederen naar zulke bestemmingen heeft de Kamer op 18 mei 2000 een nadere
toelichting ontvangen (Tweede Kamer, vergaderjaar 1999–2000, 22 054,
nr. 49).14In hoeverre heeft het derde criterium (spanningsgebied)
een rol gespeeld in de afweging om wapenleveranties goed te keuren?Het derde criterium speelt bij elke aanvraag een belangrijke rol. In alle
gevallen zal vastgesteld moeten worden dat er geen duidelijk risico bestaat
dat het ontvangende land de bewuste militaire goederen bij interne gewapende
conflicten of spanningen zal gebruiken.Bij bijvoorbeeld India en Pakistan wordt als onderdeel van criterium 3
(interne gewapende conflicten) en 4 (stabiliteit in de regio) altijd bekeken
of het materieel niet actief ingezet kan worden in het Kashmir conflict. De vigerende beleidslijn inzake India en Pakistan is eind 2004 uiteengezet
in een brief aan de Kamer (Tweede Kamer, vergaderjaar 2004–2005, 22 054,
nr. 85) en werd in 2007 herbevestigd (Tweede Kamer, vergaderjaar 2006–2007,
22 054, nr. 117, vraag 9).15Bent u bereid om met spoed de tabellen op uw website
te updaten waar het gaat om de maandoverzichten van afgegeven wapenexportvergunningen?
Zo nee, waarom niet?De website is op 17 december 2008 geactualiseerd tot en met juni
2008. De maandoverzichten over de tweede helft van 2008 zullen naar verwachting
in mei 2009 geplaatst worden.16Kunt u een overzicht geven van de transporten die via
Nederlands luchtruim en via de havens richting Israël zijn vervoerd de
afgelopen maanden?Nee, niet van alle transporten ongeacht het type goederen maar wel van
de ontvangen doorvoermeldingen en afgegeven doorvoervergunningen voor militaire
goederen met bestemming Israël. In antwoord op vragen van de leden Peters
(GroenLinks) en Van Bommel (SP) werd een overzicht verstrekt (Tweede Kamer,
Vergaderjaar 2008–2009, Aanhangsel van de Handelingen, nr. 1707). De
laatste melding of vergunning in dat overzicht stamt uit november 2008. Sindsdien
zijn er geen meldingen ontvangen en is er in februari één vergunning
afgegeven voor een doorvoerzending van Rwanda naar Israël. Het betrof
een wapenvizier dat het Rwandese ministerie van Defensie terugzond naar de
Israëlische fabrikant ter reparatie. Het uitblijven van meldingen van
doorvoer naar Israël is waarschijnlijk niet los te zien van het besluit
van El Al om de vrachtvluchten via Europa van Nederland naar België te
verplaatsen.17Wanneer zal het overzicht van het tweede halfjaar van
2008 gereed zijn?Zie het antwoord op vraag 15.18Bent u bereid, aangezien de maandoverzichten op uw
website nog niet up to date zijn, aan te geven welke goederen er geleverd
zijn aan landen als India, Indonesië, Israël, Jemen, Jordanië,
Libanon, Macedonië, Pakistan, Katar, Saoedi-Arabië, Taiwan en Thailand?Die gegevens zijn te raadplegen in de maandoverzichten op de website www.exportcontrole.ez.nl
die tot en met juni 2008 zijn bijgewerkt. Zoals in het antwoord op vraag 15
aangegeven, wordt verwacht dat de maandoverzichten over de tweede helft van
2008 in mei 2009 gepubliceerd zullen worden. Niettemin zijn voor een groot
aantal bestemmingen de leveranties ook hier nog eens beschreven in het antwoord
op vraag 67.19Welke «denials» zijn er in het eerste halfjaar
van 2008 geweest vanuit Nederland en vanuit andere EU-lidstaten?Antwoord Informatie over door Nederland afgewezen vergunningaanvragen
(«denials») voor de uitvoer van militaire goederen wordt opgenomen
in het Jaarrapport over het Nederlandse wapenexportbeleid over het betreffende
jaar. Het meest recente jaarrapport, dat over 2007, is in augustus 2008 verschenen.
Voor zover bekend is Nederland vooralsnog de enige EU-lidstaat
die zulke informatie na verloop van tijd via de jaarrapporten openbaar maakt.
De andere lidstaten notificeren hun denials wel in het kader van het Gemeenschappelijk
Standpunt inzake wapenexport (de voormalige EU-Gedragscode), maar zij doen
dit op basis van vertrouwelijkheid, zodat het de Nederlandse regering niet
vrijstaat om daar inhoudelijke mededelingen over te doen.20Zijn er ad hoc vergunningen opgelegd in 2008 en zo
ja voor welke transporten?Nee, het kwam niet tot daadwerkelijke oplegging van beschikkingen waarmee
op ad hoc basis een vergunningplicht voor bepaalde doorvoertransacties van
kracht werd. In de praktijk werd door opdrachtgevers, expediteurs en vervoerders
veelal een vooraankondiging van een beoogde doorvoer gedaan met daaraan verbonden
de vraag wat de Nederlandse exportcontrole autoriteiten bij realisatie van
die beoogde doorvoer zouden besluiten. In een viertal gevallen, waarbij tweemaal
voor dezelfde beoogde doorvoer, hebben de exportcontrole autoriteiten aangegeven
dat in zo’n geval de ad hoc vergunningplicht zou worden ingeroepen.
In al deze gevallen is vervolgens gekozen voor annulering van de doorvoer
via Nederlandse havens of luchthavens. Het ging daarbij om (2x) een voorgenomen
doorvoer van 10 granaatwerpers vanuit Singapore naar Georgië, om een
voorgenomen doorvoer van 13 helikopterdelen van Rusland naar Colombia en om
een voorgenomen doorvoer van 850 000 stuks patronen kaliber 7,62x51mm
vanuit Bosnië-Herzegovina naar de Filippijnen.21Kunt u de leveranties aan overige NAVO-landen specificeren?
Wat is er geleverd aan welk land en voor welke bedragen?Ja. Het betrof twee zendingen ter waarde van € 2 104 675,–
respectievelijk € 4 932 890,– van delen van antitankraketten
die na verwerking door de Israëlische fabrikant naar de eindbestemmingen
Tsjechië, Letland en Spanje gingen en drie zendingen via een derde land
met de eindbestemming Nederland. Meer in het bijzonder ging het daarbij om
een vergunning ter waarde van € 10 780,– voor een deel
van optische kijker aan Nederland via Zweden, een vergunning ter waarde van € 963 900,–
voor koelaggregaten aan Nederland via Duitsland en een vergunning ter waarde
van € 60 000 000,– voor patrouilleboten te leveren
aan Nederland via Roemenië. Vanwege de omvang van met name die laatstgenoemde
vergunning en het feit dat deze uitvoer met de eindbestemming Nederland onder
de post «overige NAVO-landen» werd geboekt, is informatie over
deze transactie opgenomen in noot 4 en ook in noot 2 bij de tabellen van de
cijfermatige rapportage over de eerste helft van 2008.22Wat is momenteel het beleid ten opzichte van leveranties
aan Israël? Is er een beleid ten aanzien van leveranties aan de luchtmacht
en zo ja, wat is dit? Idem met betrekking tot de landmacht?Het beleid ten opzichte van leveranties aan Israël is en blijft,
gelet op de omstandigheden, zeer restrictief. Iedere aanvraag wordt per geval
zeer kritisch bezien, in het bijzonder op de gevolgen voor de regionale situatie
en de mensenrechtensituatie. Vanzelfsprekend speelt ook de eindgebruiker daarbij
een rol.Voor luchtmacht en landmacht worden momenteel in de praktijk alleen retour-na-reparatie
vergunningen verleend, aangezien dit materieel al eigendom is
van Israël. Verder worden onderdelen voor de Israëlische defensie-industrie
alleen goedgekeurd als de eindgebruiker het Nederlandse ministerie van Defensie
of dat van een van de bondgenoten is. Dat laat onverlet dat het in theorie
nog altijd mogelijk is dat vergunningen worden afgegeven voor de uitvoer van
materieel waarmee Israël zich kan verdedigen tegen aanvallen van buitenaf.
Dergelijke aanvragen hebben zich de afgelopen periode echter niet aangediend.23Waarom worden er militaire goederen aan Pakistan en
India geleverd, wetende dat het een spanningsgebied is?Zie het antwoord op de vragen 12 t/m 14.24Waarheen zijn de in tabel 1 genoemde goederen exact
uitgevoerd?De in tabel 1 vermelde goederen zijn of worden uitgevoerd naar de in tabel
2 vermelde landen van bestemming. De in tabel 2 per land van bestemming opgenomen
specificatie verwijst terug naar de goederencategorieën van tabel 1.
De koppeling tussen goederen en het land van bestemming is per afgegeven vergunning
te vinden in de maandoverzichten die op de website www.exportcontrole.ez.nl
worden gepubliceerd.25Wat wordt er verstaan onder de in tabel 2 genoemde «overige
militaire goederen»?In de hoofdcategorie «overige militaire goederen» is de waarde
van de afgegeven vergunningen opgenomen voor de uitvoer van goederen die wel
op de militaire lijst staan, maar die niet ondergebracht kunnen worden in
een van de subcategorieën van de hoofdcategorie «wapens en munitie».
Zo vallen onderdelen voor een F-16 gevechtsvliegtuig in de subcategorie A10
en onderdelen voor een C-130 militair transportvliegtuig in de subcategorie
B10.26Kunt u billijken dat er militaire goederen zijn uitgevoerd,
dan wel geleverd, aan landen die er niet of nauwelijks democratische waarden
op nahouden en de geleverde goederen tegen de eigen bevolking zouden kunnen
inzetten?Volgens het VN Handvest heeft elke VN-lidstaat een legitiem recht op zelfverdediging.De toets aan het tweede criterium (mensenrechten en internationaal humanitair
recht), waaronder ook naar eventuele interne repressie gekeken wordt, maakt
een vast deel uit van de exportcontrole. Indien er gevaar bestaat dat de uit
te voeren militaire goederen gebruikt zullen worden ter repressie van de eigen
bevolking, zal de betreffende vergunningaanvraag worden afgewezen. Indien
er geen relatie bestaat tussen de uit te voeren goederen en de specifieke
zorgen die kunnen bestaan over de eerbiediging van de mensenrechten in een
land van bestemming, dan zal het tweede criterium op zichzelf geen afwijzingsgrond
opleveren.27Wat is de stand van zaken in de Raad voor het Concurrentievermogen
als het gaat over het vergaand harmoniseren van het wapenexportbeleid binnen de EU? Wat was de Nederlandse inbreng? Waar liggen nog wrijvingen
tussen lidstaten?De ontwerprichtlijn die naar verwachting binnenkort door de Raad voor
het Concurrentievermogen zal worden aanvaard, heeft geen betrekking op het
harmoniseren van het wapenexportbeleid binnen de Europese Unie, maar beperkt
zich tot enkele maatregelen die geïmplementeerd dienen te worden voor
overdrachten van militaire goederen binnen de Europese Unie. Zie daarover
het antwoord op vraag 10. Waar het gaat om de inspanningen tot verdere harmonisatie
van het wapenexportbeleid, is met name de totstandkoming van het Gemeenschappelijk
Standpunt (2008/944/GBVB) inzake wapenexport van 8 december 2008 van
belang, waardoor de voormalige EU Gedragscode voor wapenexport een steviger
juridische status heeft gekregen.28Wanneer informeert u de Kamer, zoals door u toegezegd
tijdens het VAO van 14 februari 2008, over de consequenties van de voorstellen
over de richtlijn van het Europees parlement en de Raad betreffende de vereenvoudiging
van de voorwaarden voor de overdracht van defensiegerelateerde producten binnen
de Gemeenschap, nu de Europese Commissie en het Europees parlement op 16 december
2008 overeenstemming hebben bereikt over de tekst van deze richtlijn1 ?De exacte consequenties van deze ontwerprichtlijn zijn nog niet te overzien.
Zoals in het antwoord op vraag 10 uiteengezet, bestaat aan Nederlandse zijde
enige twijfel over de vraag of de nationale uitwerking van de richtlijn in
de verschillende lidstaten wel echt tot «vereenvoudiging» van
het intraverkeer in militaire goederen zal leiden. Zodra er zicht is op de
wijze waarop de lidstaten deze richtlijn gaan implementeren, zal er een brief
aan de Kamer worden opgesteld over de effecten voor het Nederlandse bedrijfsleven.
Zoals ook in het VAO van 14 februari 2008 aangegeven, verwacht de regering
niet dat zich wezenlijke veranderingen zullen voordoen in de huidige Nederlandse
praktijk met betrekking tot de overdracht van militaire goederen naar andere
lidstaten, zij het dat een aantal Nederlandse bedrijven zich zal moeten laten
certificeren om als ontvanger van componenten uit andere lidstaten gebruik
te kunnen maken van de algemene vergunningen van die andere lidstaten. Nederland
is voornemens om de voorwaarden van de alhier te introduceren algemene vergunningen
te laten aansluiten op de huidige praktijk voor de overdracht van militaire
goederen naar andere lidstaten en voor de exportcontrole op die overdracht
vanuit Nederland zal de richtlijn daardoor weinig consequenties hebben.29Kunt u aangeven welke consequenties het in december
jl. tot stand gekomen gemeenschappelijk standpunt rondom wapenexporten, de
zogenaamde Council Common Position defining common rules governing the control
of exports of military technology and equipment voor Nederland heeft? Dient
de Nederlandse wetgeving voor de implementatie daarvan aangepast te worden?Zoals uiteengezet in de brief van de minister van Buitenlandse Zaken en
de staatssecretaris van Economische Zaken van 11 februari (Kamerstuk
22 054, nr. 144), houdt het Gemeenschappelijk Standpunt nr. 2008/944/GBVB
van 8 december 2008 in dat de acht criteria van de Gedragscode voor het
wapenexport beleid voor alle EU Lidstaten juridisch bindend zijn geworden
onder het internationale recht. De Nederlandse wetgeving voldoet reeds aan
de vereisten en behoeft niet aangepast te worden. 30Kent u helderheid verschaffen over de gemelde verkoop
door Chili van voormalige Nederlandse Leopard 1V tanks aan Colombia?1Navraag bij de Chileense autoriteiten heeft uitgewezen dat verkoop van
voormalige Nederlandse Leopard 1V tanks noch aan Colombia noch aan Ecuador
heeft plaatsgevonden. Overigens dient voor doorverkoop de toestemming van
de Staat der Nederlanden te worden gevraagd.31Kent u het bericht dat de Indonesische werf PT Pal
KAL 40-type patrouilleschepen bouwt naar een ontwerp dat op de Sigma klasse
lijkt?2 )? Kunt u nagaan of in Indonesië
op basis van Nederlands design bedoelde schepen voor de Indonesische marine
worden gebouwd? Indien het geval is, is daarvoor een exportvergunning verleend?Ja, zij het dat in het bericht niet verwezen wordt naar de werf PT PAL,
maar naar de werven Farsharkan en Batan Expresindo Shipyard (PT BES). Van
de besproken patrouillevaartuigen lijkt alleen de KRI Krait (schip nr. 827)
uiterlijk enigszins op het SIGMA concept van Damen Schelde Naval Shipbuilding,
vooral vanwege sierlijke lijn die van hoog op de boeg naar laag op de steven
loopt. Het is heel wel mogelijk dat juist die lijn is afgekeken van de aan
Indonesië geleverde SIGMA-korvetten. Het design voor de korvetten, die
overigens meer dan twee keer zo groot zijn als dit lokaal gebouwde patrouillevaartuig,
is niet geleverd aan Indonesië. Mocht dat op enig moment aan de orde
komen, dan is daar ook een uitvoervergunning voor nodig.32Is de vergunning van 6 maart 2008 voor vuurleidingssystemen
voor Indonesië ter waarde van ruim € 37 miljoen bestemd voor
de Sigma klasse korvetten? Zo nee, waarvoor wel3
?Ja.33Voor welk Turks krijgsmachtdeel zijn de rondzoekradarsystemen
ter waarde van € 16 miljoen, vergunning afgegeven op 25 januari
2008, en de delen van een radarvuurleidingsysteem ter waarde van € 1,4
miljoen, bestemd4 ?In beide gevallen heeft de vergunning betrekking op leveranties aan de
Turkse marine.34Waarom komt de vergunning ter waarde van ruim € 15
miljoen voor infrarood nachtkijkers voor Oekraïne, vergunning afgegeven
op 20 juni 2008, niet voor in het overzicht voor het eerste halfjaar
van 2008?De vergunning van 20 juni 2008 op bestemming Oekraïne had geen
betrekking op een uitvoer vanuit Nederland, maar op de financiële betrokkenheid
van een Nederlands bedrijf bij een uitvoer vanuit Duitsland. Het was dus geen
uitvoervergunning maar een vergunning financieel verkeer strategische goederen.
De infrarood nachtkijkers maakten onderdeel uit van een contract tussen de
Europese Commissie en het Nederlandse bedrijf om de Oekraïense grensbewakingseenheden
beter te equiperen.35Kunt u nader specificeren op welke «diverse landen»
de vergunningen van respectievelijk 7 en 23 mei 2008 voor «delen
voor militaire vliegtuigen en helikopters» en «delen
van helikopters» ter waarde van € 5 respectievelijk € 2,7
miljoen betrekking hebben1 ? Klopt het dat onder
dergelijke noemer alleen NAVO- en EU landen als bestemming gelden?Ja. De vergunning van 7 mei had betrekking op de landen Frankrijk,
Duitsland, Italië, het VK en Spanje en de vergunning van 23 mei
had betrekking op de landen Frankrijk en Duitsland. Omdat bij deze vergunningen
niet op voorhand te bepalen was welk deel van de waarde aan welk land toe
te schrijven zou zijn, is bij de rapportage de totale waarde gelijkelijk over
de genoemde bestemmingslanden verdeeld. Normaliter beperkt deze noemer zich
tot NAVO- en EU-landen, maar theoretisch zou het ook Australië, Nieuw-Zeeland,
Japan of Zwitserland kunnen betreffen.36Hoe controleert Nederland of de vanuit ons land geëxporteerde
onderdelen van Spike antitankraketten, die in Israël geassembleerd worden,
vervolgens ook daadwerkelijk bij Europese eindgebruikers terechtkomen, zie
bijvoorbeeld de twee vergunningen van 31 januari 20082 ? Wordt daarvan in Nederland een administratie bijgehouden?Exportcontrole richt zich vooral op de ex ante vraag waar militaire goederen
na uitvoer terecht zullen komen en of die eindbestemming en het beoogde eindgebruik
zich laten verstaan met de criteria van het wapenexportbeleid zoals op Europees
niveau vervat in het Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB, de voormalige
Europese Gedragcode voor wapenexport. Dat betekent dat voorafgaande aan de
uitvoer vanuit Nederland afdoende waarborgen worden verlangd over het eindgebruik
en dat onderbouwende documenten en verklaringen overgelegd moeten worden.
In het geval van leveranties aan een verwerkende industrie in Israël
betekent dat een verklaring van de verwerkende industrie dat bepaalde in te
voeren goederen bestemd zijn voor de productie van systemen voor een of meer
specifieke klanten, gekoppeld aan verklaringen van die ene of meerdere specifieke
klanten (lees in het voorbeeld: strijdkrachten van derde landen) dat zij een
overeenkomstige hoeveelheid systemen bij de Israëlische producent besteld
hebben.Uitgesloten is ex post controle niet, maar wordt in de exportcontrole
toch vooral ingezet bij leveranties van potentieel gevoelige dual-use apparatuur
ten behoeve van productieprocessen. Ook in zulke gevallen ligt het accent
op de controle voorafgaande aan de uitvoer, maar wordt soms ook na leverantie
wel gecontroleerd of de apparatuur werkelijk wordt gebruikt voor het ex ante
verklaarde doel. Meestal gebeurt dat met inschakeling van de (Nederlandse)
leverancier die onderhoud verricht aan de geleverde apparatuur en veel gegevens
over het gebruik kan «aflezen» aan die apparatuur, maar soms wordt
door de exportcontrole autoriteiten een beroep gedaan op medewerkers van de
Nederlandse ambassade ter plaatse of in heel uitzonderlijke gevallen op de
handhavings- of inlichtingendiensten.37Kunt u uiteen zetten waarom een vergunning verleend
is voor de export van F-16 MLU modificatiekits naar Pakistan, vergunning afgegeven
op 23 mei 2008, ter waarde van bijna € 4 miljoen, in het bijzonder
met het oog op de verhoudingen tussen India en Pakistan en de militaire operaties
in het grensgebied met Afghanistan1? Gaat het hierbij om nieuwe
apparatuur of afgestoten Defensiematerieel?Deze transactie had betrekking op de «Trial, Verification and Installation»
fase van het F-16 MLU Peace Drive II programma ten bate van Pakistan. De vier
nieuwe MLU kits waren bestemd voor testvliegtuigen die in de VS werden of
worden omgebouwd. Het MLU programma vervangt een groot deel van
de verouderde bekabeling. Onderzoek heeft uitgewezen dat het type kabel dat
in de F-16 is verwerkt (Kapton) gevoelig is voor veroudering, hetgeen na verloop
van tijd tot serieuze mankementen en zelfs tot uitval van de F-16 kan leiden.Ten aanzien van criterium 4 (regionale stabiliteit) geldt, dat F-16’s
uiteraard relevant zijn voor het conflict rondom Kashmir. De relatie tussen
Pakistan en India was echter sinds 2002 gestaag verbeterd, waardoor er in
mei 2008 geen aanwijzingen waren dat de twee landen weer zouden terugvallen
in vijandelijkheden.38Zijn de nachtkijkers voor Jordanië, vergunning
afgegeven op 17 april 2008, ter waarde van € 2,7 miljoen, bestemd
voor de Special Forces of voor een ander krijgsdeel1 ? Kunt u nader specificeren op wat voor «productietechnologie»
de vergunning voor Frankrijk afgegeven op 14 mei 2008 betrekking heeft?
Kunt u nader specificeren voor wat voor «technologie vallende onder
ML22» voor het Verenigd Koninkrijk op 14 mei 2008 een vergunning
is gegeven2 ?De nachtkijkers waren bestemd voor het Jordan Special Operations Command.
De vergunning op Frankrijk heeft betrekking op het tekeningenpakket, de fabricagevoorschriften
en technische specificaties van printplaten, die een Nederlandse fabrikant
van radarapparatuur laat produceren door een Franse toeleverancier. De vergunning
op het Verenigd Koninkrijk heeft betrekking op tastbare en niet tastbare technologie
zoals memory sticks, e-mails, faxen, technische specificaties, laptops en
presentaties in het kader van de modernisering van een tweetal C-130 transportvliegtuigen
die uiteindelijk bestemd zijn voor de Koninklijke Luchtmacht.39Kunt u de context geven van de vergunning voor de export
van «technologie voor productie van nachtzichtvizieren» met bestemming
Egypte, afgegeven op 13 februari 20083 ?
Is die vergunning onderdeel van een bredere Nederlands-Egyptische militaire
samenwerking op het gebied van nachtzicht technologie?Ja. Het betreft hier een vergunning voor de uitvoer van de technologie
om de behuizingen te produceren van de bewuste nachtzichtvizieren. Dit in
het kader van de outsourcing van de minder ingewikkelde onderdelen van het
betreffende systeem. Alle behuizingen zullen weer naar de producent van de
vizieren in Nederland verscheept worden, waar na assemblage met de overige
onderdelen van deze systemen, de vizieren voor de Nederlandse markt bestemd
zijn of met een Nederlandse vergunning uitgevoerd zullen worden naar hun uiteindelijke
bestemming in het buitenland. Aan deze outsourcing ligt geen structurele Nederlands-Egyptische
militaire samenwerking ten grondslag. 40Bent u bekend met wapenexporten van EU-lidstaten naar
de Democratische Republiek Kongo, Colombia, Guatemala, Israël, Soedan
en Pakistan? Zouden deze leveranties ook door Nederland van een vergunning
voorzien zijn? Zo nee, spreekt u EU-lidstaten bilateraal aan op deze wapenexporten?In de EU-jaarrapporten worden veel gegevens over de wapenexporten van
de Lidstaten opgenomen. Dat maakt het mogelijk om bijvoorbeeld te zien welke
Lidstaat welke categorie militaire goederen aan welk derde land geleverd heeft
of althans daarvoor een uitvoervergunning heeft afgegeven. Bovendien wordt
aangegeven wat aan landen geleverd is waarop een wapenembargo
van toepassing is en wordt aangegeven wat in het kader van VN-programma’s
of andere internationale missies is geleverd. Door deze gegevens met elkaar
te vergelijken, ontstaat een goed beeld van het type leveranties waarvoor
een EU Lidstaat toestemming heeft verleend en is de afweging die daartoe geleid
heeft vaak te volgen. Omdat evenwel niet alle transacties tot op het kleinste
detail beschreven zijn, kan niet worden vastgesteld dat Nederland in alle
gevallen tot eenzelfde afweging gekomen zou zijn.In de EU-werkgroep voor wapenexport (COARM) wordt echter ook regelmatig
onderling informatie uitgewisseld over het beleid op bestemmingen waarvoor
het niet vanzelfsprekend is dat voor de uitvoer van militaire goederen vergunningen
worden afgegeven. Bovendien draagt het consultatiemechanisme, dat met de notificatie
van afgewezen vergunningen is verbonden, bij aan de harmonisatie van het exportbeleid
binnen de EU. Al met al is de publieke en onderlinge inzichtelijkheid van
de besluitvorming van de EU Lidstaten de laatste jaren wezenlijk toegenomen.41Is het u bekend dat het VN-panel dat toezicht houdt
op het wapenembargo voor Darfur, bewijzen heeft van wapens uit Tsjaad, waaronder
kleine en lichte wapens uit Israël, partnerland Egypte, Frankrijk en
Zwitserland? Wat is er exact geleverd? Wat is daarover uw oordeel? Heeft u
deze landen aangesproken over deze bevindingen?1Het is de regering niet bekend welke wapens vanuit Tsjaad in Darfur zijn
geleverd, noch de omstandigheden waaronder dit zou hebben plaatsgevonden.
De VN spreekt landen, waarvan zij vermoedt dat zij het wapenembargo op Darfur
hebben overtreden, hierop rechtstreeks aan. Vanzelfsprekend zijn wij van mening
dat VN-wapenembargo’s moeten worden nageleefd door alle VN-lidstaten.42Kunt u aangeven hoe het staat met het sluiten van een
wapenhandelsverdrag (ATT) waarin, in het verlengde van een gemeenschappelijk
standpunt (Common Position), de huidige multi-interpretabele EU-gedragscode
wapenexport tot een juridisch bindend instrument wordt gemaakt?Tijdens de 63e AVVN is een resolutie met betrekking tot een Wapenhandelsverdrag
(ATT) aangenomen, waarin het rapport van de Groep van Gouvernementele Experts
(GGE), die was ingesteld naar aanleiding van een eerdere resolutie tijdens
de 61e AVVN, wordt verwelkomd en een zogeheten Open Ended Working Group (OEWG)
wordt ingesteld. Deze werkgroep, waaraan alle VN-lidstaten kunnen deelnemen,
zal die elementen uit het rapport van de GGE waarover consensus zou kunnen
worden bereikt verder in beschouwing moeten nemen. Het gaat daarbij onder
andere over de reikwijdte en criteria van een mogelijk Wapenhandelsverdrag.
Van 2–6 maart jl. heeft de eerste bijeenkomst van de werkgroep
plaatsgevonden. Een eerste rapport over de werkzaamheden van de werkgroep
zal aan de 64e AVVN in 2009 worden aangeboden.Met het besluit in december 2008 om de EU Gedragscode voor het wapenexportbeleid
om te zetten in een Gemeenschappelijk Standpunt (Common Position), is deze
reeds juridisch bindend geworden voor alle EU-lidstaten.43Bent u bereid om de gestelde criteria voor het wapenexportbeleid
strikter toe te passen, aangezien gebleken is dat er nogal wat rek zit in
de uitleg van de criteria van de EU-gedragscode wapenexport,
waardoor geregeld Europese lidstaten en ook maatschappelijke organisaties,
met de overheid, verschillen van mening over de toepassing ervan?Nederland hanteert een restrictief exportcontrolebeleid, waarbij de acht
criteria van het EU Gemeenschappelijk Standpunt 2008/944/GBVB leidend zijn.
Die toetsing is altijd doorslaggevend, maar zoals in dat zelfde GS vastgelegd,
is een beoordeling van de aard van de goederen en het type transactie daar
ook onderdeel van. Bovendien is de overheid onder de Algemene wet bestuursrecht
te allen tijde gehouden om de belangen van vergunningaanvragers op een serieuze
wijze te betrekken in de afweging omtrent hun aanvragen. Daarover bestaat
met andere Lidstaten geen verschil van mening, omdat zij met vergelijkbare
factoren rekening dienen te houden.Er vindt regelmatig overleg plaats met maatschappelijke organisaties,
maar uiteindelijk kan het verschil in verantwoordelijkheid ook tot een verschil
van inzicht leiden.44Kunt u specificeren of de acht gestelde criteria van
de EU-gedragscode wapenexport correct worden nageleefd met het oog op het
mogelijk schenden van mensenrechten naar een te exporteren land of regime,
en landen die vermoedelijk in conflict zullen raken met elkaar, zelfs als
de inzet niet overduidelijk is? Bent u bereid om de criteria toe te passen
meer gebonden aan de situatie in het land van bestemming in het algemeen,
dan wel aan een veel engere interpretatie waarbij voornamelijk naar de relatie
met het te leveren wapensysteem wordt gekeken?Per geval worden alle acht criteria van het EU Gemeenschappelijk Standpunt
getoetst naar de aard van de goederen, het eindgebruik hiervan en de eindgebruiker.
Hierbij speelt de situatie in het land van bestemming en de relatie met de
te leveren militaire goederen op dat moment dus een grote rol. Indien er een
conflictsituatie in de regio dreigt te ontstaan, wordt dat ook in de beoordeling
meegenomen. Het in het algemeen uitsluiten van leveranties vanwege de situatie
in een land van bestemming, geldt als een wapenembargo en de Nederlandse Sanctiewet
vereist dat daaraan een internationale afspraak ten grondslag ligt.45Is het u bekend dat Amnesty International stelt dat
door NAVO-bondgenoten, waaronder deelnemers van het Wassenaar Arrangement,
excessieve hoeveelheden kleine en lichte wapens en munitie worden geleverd
aan lokale veiligheidstroepen in Afghanistan? Is het juist dat de Verenigde
Staten en het Verenigd Koninkrijk de Afghaanse Nationale Politie bevoorraad
hebben, terwijl er grote zorgen zijn over de omgang met deze wapens door dit
veiligheidsapparaat? Heeft u deelnemers aan het Wassenaar Arrangement hierop
aangesproken?1Ja, Amnesty International’s Public Briefing van 3 april 2008
is ons bekend. Of de daarin gepresenteerde cijfers correct zijn, kan de Nederlandse
regering niet beoordelen, maar duidelijk is wel dat er heel veel vuurwapens
in Afghanistan in omloop zijn. Particulier wapenbezit is er eerder norm dan
uitzondering. Niettemin is het voor de Nederlandse regering ook duidelijk
dat het land uiteindelijk op eigen benen zal moeten staan en dus over een
adequaat nationaal veiligheidsapparaat zal moeten kunnen beschikken. De situatie
in Afghanistan is niet van dien aard dat dit veiligheidsapparaat zonder wapens
zal kunnen opereren. De beoordeling van de vraag of het nuttig
en verantwoord is om zulke wapens vanuit de VS of het VK te leveren, is een
zaak voor de exportcontrole autoriteiten van de VS of het VK.Het Wassenaar Arrangement is een forum waarin de exportcontrole autoriteiten
van de 40 deelnemende landen analyses over regionale situaties uitwisselen,
waarin bij consensus «best practices» worden opgesteld over exportcontrole
gerelateerde procedures en waarin zij elkaar weliswaar ook wel informeren
over de afwegingen die aan bepaalde afwijzingen en soms ook wel toewijzingen
van uitvoervergunningen ten grondslag liggen in de hoop en verwachting dat
het delen van zulke informatie tot beter geïnformeerde besluitvorming
in de deelnemende landen leidt, maar het is geen forum waar men elkaar de
maat neemt.46Bent u bekend met het rapport van de inspecteur-generaal
van het Amerikaanse ministerie van defensie over kleine en lichte wapens geleverd
aan het Afghaanse Nationale Leger?1Bent u bekend met het rapport van de Amerikaanse Rekenkamer
over kleine en lichte wapens bestemd voor de uitrusting van Irakese veiligheidstroepen?2 Is het u bekend dat het rapport aantoont dat een enorme
hoeveelheid wapens was zoekgeraakt? Heeft u de Verenigde Staten om opheldering
gevraagd hierover? Spreekt u de Verenigde Staten binnen het Wassenaar Arrangement
of in NAVO-verband hierover aan?Ja, ik heb het rapport over Small Arms Ammunition Fund Management in Support
of the Global War on Terror geraadpleegd maar daar geen gegevens in aangetroffen
over leveranties aan het Afghaanse Nationale Leger. Het rapport dat ik gezien
heb, betreft een boekhoudkundige controle van de aanschaf van kleine wapens
en munitie uit door het Amerikaanse congres beschikbaar gestelde bijzondere
fondsen ten behoeve van operaties van de Amerikaanse strijdkrachten in het
kader van de terrorismebestrijding. De conclusie van dit rapport was dat het
geld uit deze fondsen inderdaad was ingezet voor de aanschaf van de beoogde
wapens en munitie.Het rapport van het U.S. Government Accountability Office, waarin een
discrepantie wordt vermeld in de aflevering en registratie van wapenoverdrachten
aan de Irakese veiligheidstroepen, is mij ook bekend. Als belangrijkste reden
voor die discrepantie wordt in dat rapport gegeven dat tussen juni 2004 en
december 2005 geen centrale boekhouding werd bijgehouden van de overdracht
van vuurwapens. De conclusie was niet dat de wapens zijn «zoekgeraakt»
of in handen zijn gekomen van andere entiteiten dan de Irakese veiligheidstroepen,
maar wel dat er in die tijd van alles mis was met de administratie van die
overdrachten.Verwezen zij ook naar recente antwoorden van de minister van Defensie
(kenmerk HDAB2 009 005 074) op vragen van de leden Poppe en
Van Bommel (beiden SP) over zoekgeraakte wapens in Afghanistan. (Ingezonden
17 maart 2009). In deze vragen wordt verwezen naar een vergelijkbaar
rapport van het U.S. Government Accountability Office naar de aflevering en
registratie van wapenoverdrachten aan de Afghaanse veiligheidstroepen (http://www.gao.gov/products/GAO-09-267).
Ook in dat rapport «Afghanistan Security, Lack of Systematic Tracking
Raises Significant Accountability Concerns about Weapons Provided to Afghan
National Security Forces» worden ten aanzien van die overdrachten ernstige
tekortkomingen in de administratie geconstateerd.Uit de reactie van het Amerikaanse ministerie van Defensie die in bijlage
IV van het rapport is opgenomen, blijkt dat het ministerie de overdracht van wapens aan de Afghaanse veiligheidstroepen aan dezelfde «best
practices of section 1228 (b) of the National Defense Authorization Act»
uit 2008 wil onderwerpen als de daarmee aangescherpte overdracht aan de Irakese
veiligheidstroepen. De Nederlandse regering beschouwt het als positief dat
het Amerikaanse ministerie van Defensie de accountability van wapens in Afghanistan en Irak heeft aangescherpt.47Bent u bekend met een militair samenwerkingsovereenkomst
tussen Soedan en Turkije? Bent u bekend met wapenexport van Turkije naar Soedan?
Spreekt u Turkije hierover als deelnemend land in het Wassenaar Arrangement
en als NAVO-bondgenoot?Ja, ik heb berichten gezien over een mogelijk Memorandum of Understanding
over militaire samenwerking tussen Turkije en Soedan, maar ben niet op de
hoogte van de status of reikwijdte. Nee, ik ben niet bekend met Turkse wapenexport
naar Soedan en een dergelijke export komt ook niet voor in de meest recente
Turkse opgaven voor het VN wapenregister (http://disarmament.un.org/UN_REGISTER.NSF).
Niettemin meent Nederland dat Turkije met zo’n MoU een verkeerd signaal
afgeeft en als de gelegenheid zich voordoet, zal Nederland Turkije er bijvoorbeeld
op wijzen dat althans in de Europese Unie een alomvattend wapenembargo op
Soedan van kracht is.48Is het u bekend dat het Wassenaar Arrangement regelmatige
onderlinge rapportages aanbiedt inzake de uitvoer naar derde landen van deelnemende
landen terwijl, een groot aantal landen waarvan bekend is dat wapenexport
uit die landen terechtkomt in conflictgebieden of landen waar een groot risico
bestaat op ernstige schendingen van mensenrechten, niet zijn betrokken bij
het Wassenaar Arrangement? Hoe spreekt u landen die niet betrokken zijn bij
het Wassenaar Arrangement aan op onverantwoorde wapenexporten?Door de onderlinge uitwisseling van informatie tussen de deelnemers aan
het Wassenaar Arrangement (WA) voeden de exportcontrole autoriteiten van die
landen elkaar met analyses en appreciaties van de risico’s die verbonden
zijn met leveranties aan bepaalde regio’s. Om te bewerkstelligen dat
althans een deel van die informatie ook gedeeld wordt met andere wapenproducerende
maar niet aan het WA deelnemende landen, volgt na de plenaire vergadering
in december een briefing door de Voorzitter van die vergadering ten behoeve
van een aantal landen, waarvan de deelnemers in dat jaar denken dat dit nuttig
is. Landen zoals China, Israël, Brazilië, Kazachstan en Wit-Rusland
worden op die wijze regelmatig geïnformeerd over de inzichten en overeengekomen «best
practices» op het terrein van exportcontrole die binnen het WA tot stand
komen.49Bent u bekend met wapenexporten aan Soedan van partnerlanden
als Egypte, Ethiopië, Pakistan, Senegal en Indonesië? Heeft u deze
landen in bilateraal verband aangesproken hierover?Zoals uiteengezet in het antwoord op vraag 11 inzake Veiligheid en ontwikkeling
in fragiele staten (Kamerstuk 31 787, nr. 2, d.d. 18 februari 2009),
is Nederland niet op de hoogte van specifieke wapenexporten van partnerlanden
naar Soedan. Ook in het VN Wapenregister, waarin internationale transacties
van conventionele wapens zijn opgenomen, zijn hierover geen gegevens aanwezig.
Dit register, dat op initiatief van o.a. Nederland is ontstaan, is afhankelijk
van de gegevens die worden aangedragen door de leden van de VN. Daarom is
het niet volledig. Momenteel worden er procedures ontwikkeld
die het toeleveren van informatie over wapenimporten en -exporten moeten gaan
vereenvoudigen. Nederland stelt het register jaarlijks middels een resolutie
in de AVVN aan de orde. Overigens zijn wapenleveranties aan de regering van
Soedan toegestaan en vormen zij geen schending van het VN-wapenembargo, zolang
de wapens niet worden ingezet in Darfur.De regering is bereid in bilaterale contacten alle politiek relevante
onderwerpen, daaronder begrepen het wapenexportbeleid, aan de orde te stellen.50Wanneer gaat Nederland, nu in december jl. het internationaal
verdrag ondertekend is dat de productie, het bezit en het gebruik van clustermunitie
verbiedt, dit verdrag ratificeren? Bent u bereid hiervoor Nederlandse wetgeving
voor te bereiden? Zo nee, waarom niet? Welke rol heeft het parlement met betrekking
tot wijze waarop het verdrag in de Nederlandse wetgeving wordt geïmplementeerd?De ratificatie van het Verdrag inzake Clustermunitie, zoals getekend in
Oslo op 3 december 2008 is reeds in gang gezet. De Goedkeuringswet en
bijbehorende Memorie van Toelichting zullen binnen afzienbare tijd voor advies
aan de Raad van State worden voorgelegd.51Is u bekend dat zeven EU-lidstaten, waaronder Finland,
Roemenië, Polen, Slowakije, Griekenland en Cyprus het verdrag niet hebben
ondertekend? Wat heeft u gedaan richting deze lidstaten? Is u bekend dat Tsjechië
niet aanwezig was tijdens de ondertekening in Oslo, maar wel heeft aangegeven
het verdrag te zullen ondertekenen? Heeft Tsjechië inmiddels het verdrag
ondertekend? Wat doet Nederland specifiek in bilateraal of EU-verband om deze
landen ertoe te bewegen om het verdrag alsnog te ondertekenen en te ratificeren?Volgens de informatie waarover de Nederlandse regering op dit moment beschikt,
hebben acht EU-lidstaten het Verdrag nog niet ondertekend: Cyprus, Estland,
Finland, Letland, Roemenie, Griekenland, Polen en Slowakije. Over de redenen
van Finland om niet te tekenen is, in antwoord op Kamervragen van 11 november
2008 van het lid Boekestijn nader ingegaan (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009,
Aanhangsel 1853). Tsjechië heeft het Verdrag inzake Clustermunitie wel
getekend.In EU- en VN-verband wordt maandelijks over clustermunitie gesproken,
aangezien de onderhandelingen over een nieuw Protocol over clustermunitie
onder de «Convention on Conventional Weapons» nog lopen. Van 14–17 april
vond de voorlopig laatste bijeenkomst plaats van de Groep van Experts. Deze
zullen een aanbeveling doen over een mogelijk nieuw Protocol over clustermunitie.Hoewel de Nederlandse regering streeft naar universaliteit van het Verdrag
inzake Clustermunitie, blijkt uit de standpunten die bovengenoemde landen
innemen in de onderhandelingen in CCW context, dat het niet realistisch is
te verwachten dat zij het Verdrag inzake Clustermunitie op korte termijn zullen
ondertekenen. De Nederlandse regering zet zich in om met deze en andere landen
zoals de VS, Rusland, China en India overeenstemming te bereiken over een
sterke verbodsbepaling in een nieuw Protocol onder de CCW. 52Wat gaat u doen om het investeren via banken en andere
financiële instituties in bedrijven die clustermunitie produceren tegen
te gaan?Nederland heeft zich aangesloten bij de Conventie over clustermunitie
en zich dus gecommitteerd om geen clustermunitie te gebruiken, noch deze binnen
de Nederlandse jurisdictie te ontwikkelen of te produceren indien het clustermunitie
betreft die niet op grond van artikel 2, tweede lid, van deze conventie is
uitgezonderd, zoals clustermunitie waarbij de submunitie zichzelf vernietigt
of zichzelf anderszins uitschakelt als deze niet bij inslag tot ontploffing
komt. Investeren, al dan niet via banken en andere financiële instituties,
in aldus verboden clustermunitie komt binnen de Nederlandse jurisdictie, of
de jurisdictie van andere landen die zich bij deze Conventie hebben aangesloten
dus niet aan de orde.Voor het tegengaan van investeringen, al dan niet via banken of andere
financiële instituties, in clustermunitie producerende bedrijven in landen
die zich niet aangesloten hebben bij de Conventie, heeft de regering geen
wettelijke basis. Zoals de minister van Financiën eerder heeft aangegeven
in antwoord op Kamervragen van de leden Van Velzen en Irrgang (beiden SP)
over investeringen van banken in verboden wapens (Tweede Kamer, vergaderjaar
2008–2009, Aanhangsel van de Handelingen, nr. 1795) verplicht de Conventie
inzake clustermunitie Nederlandse private partijen niet tot een verbod op
zulke investeringen. Het kabinet hecht er echter aan private partijen de gelegenheid
te geven hun verantwoordelijkheid te nemen, zodat de financiering van de productie
van bij de conventie verboden clustermunitie niet langer voorkomt. Transparantie
over het beleggingsbeleid is hiertoe van groot belang.53Is het u bekend dat partnerlanden van Nederland zoals
Bangladesh, Ethiopië, Jemen, Mongolië, Kosovo, Egypte, Georgië,
Suriname, Vietnam en Zuid-Afrika het verdrag ook niet hebben getekend? Wat
doet Nederland specifiek in bilateraal verband om deze landen ertoe te bewegen
om het verdrag alsnog te ondertekenen en te ratificeren?De regering acht het van groot belang dat zo veel mogelijk landen het
verdrag ondertekenen. De regering betreurt het dat een groot aantal landen
ervoor gekozen heeft dit niet te doen. Nederland zet zich daarom op alle niveaus
in om zoveel mogelijk landen, inclusief de EU-lidstaten, de NAVO-bondgenoten
en bilaterale partners, over te halen het verdrag inzake clustermunitie alsnog
te tekenen. Zo zijn Rusland en Georgië aangesproken op het gebruik van
clustermunitie in het recente conflict in augustus 2008. Ook Suriname is recentelijk
benaderd met de vraag of het bereid is het verdrag te ondertekenen.54Is u bekend dat Soedan en Pakistan, landen in het profiel «veiligheid
en ontwikkeling» het verdrag niet ondertekend hebben? Is u bekend dat
ook een aantal landen dat nauw betrokken is bij landen in het profiel «veiligheid
en ontwikkeling», zoals de Verenigde Staten in Afghanistan en Israël
in de Palestijnse gebieden, het verdrag niet ondertekend hebben? Hoe voorkomt
Nederland, dan wel in bilateraal, Europees of internationaal verband, dat
deze landen clustermunitie in de toekomst gebruiken?Zie het antwoord op vraag 53.55Bent u bereid bij de nieuwe Amerikaanse regering te
polsen of zij voorstander van de totstandkoming van een wapenhandelsverdrag
is? Heeft u de vorige regering, dan wel bilateraal binnen het
Wassenaar Arrangement, in EU-verband of NAVO-verband hierop aangesproken?
Wat is het standpunt van de huidige regering in de Verenigde Staten inzake
de totstandkoming van een wapenhandelsverdrag?Zowel in Europees verband als bilateraal vindt regelmatig en op allerhande
niveaus overleg plaats met de Verenigde Staten over non-proliferatie en wapenbeheersing.
Daarbij wordt ook het Wapenhandelsverdrag aan de orde gesteld. Ook onder de
vorige Amerikaanse regering is hierover gesproken. De huidige Amerikaanse
regering is bezig met een brede «policy review» van het buitenlands
beleid, ook ten aanzien van non-proliferatie en wapenbeheersing. Het standpunt
van de huidige regering inzake de totstandkoming van een Wapenhandelsverdrag
is daarom op dit moment nog niet duidelijk.56Is u bekend dat China en de Russische Federatie zich
tot nu toe hebben onthouden van stemmen binnen de Verenigde Naties inzake
de totstandkoming van een wapenhandelsverdrag? Heeft u binnen het Wassenaar
Arrangement de Russische Federatie aangesproken hierover? Heeft u in bilaterale
betrekkingen met de Russische Federatie gesproken over wapenexport? Zo neen,
waarom niet? Zo ja, wat is het standpunt van de Russische Federatie inzake
de totstandkoming van een wapenhandelsverdrag? Heeft u in bilaterale betrekkingen
met China gesproken over wapenexport? Zo neen, waarom niet? Zo ja, wat is
het Chinese standpunt inzake de totstandkoming van een wapenhandelsverdrag?Ja, het is de regering bekend dat genoemde landen zich tot nu toe hebben
onthouden van stemming binnen de Verenigde Naties over de totstandkoming van
een wapenhandelsverdrag. Nederland opereert zoveel mogelijk in EU-verband
om de totstandkoming van een wapenhandelsverdrag te bevorderen. In EU-verband
is meerdere malen over het wapenhandelsverdrag gesproken met de Russische
Federatie, China, Egypte, Israël en Pakistan. Gezien de vroege fase waarin
het proces voor de mogelijke totstandkoming van een Wapenhandelsverdrag zich
bevindt, zijn genoemde landen nog bezig met hun standpuntbepaling. Een exacte
weergave van het «standpunt» van genoemde landen is op dit moment
dan ook niet mogelijk.57Is u bekend dat partnerlanden Egypte en Jemen zich
tot nu toe ook onthouden hebben van stemmen binnen de Verenigde Naties inzake
de totstandkoming van een wapenhandelsverdrag? Heeft u deze landen aangesproken
hierover? Wat is het standpunt van deze landen? Heeft u ook landen die nauwe
betrokkenheid hebben bij landen in het profiel «veiligheid en ontwikkeling»
zoals Israël in de Palestijnse gebieden en Pakistan, aangesproken over
hun standpunt inzake de totstandkoming van een wapenhandelsverdrag?Zie het antwoord op vraag 56.58Aan welke landen zijn met een Nederlandse vergunning
chemicaliën geleverd? Welke van deze landen is niet lid van de Organisation
for the Prohibition of Chemical Waepons (OPCW) of heeft het Verdrag niet geratificeerd?
Waarom levert Nederland als gastheer van het OPCW nog steeds chemicaliën
aan landen die niet deelnemen?In de maandoverzichten bij de tab dual use goederen op de website www.exportcontrole.ez.nl
zijn gegevens over alle afgegeven vergunningen opgenomen voor
de uitvoer van als strategische goederen bestempelde chemicaliën. Zoals
uit die overzichten blijkt had slechtséén zending als eindbestemming
een land dat het Verdrag chemische wapens niet heeft ondertekend of ertoe
is toegetreden, namelijk Syrië. Het betreft de uitvoer van triethanolamine,
een lijst 3-stof. Als het om lijst 3-stoffen gaat, is het onder de bepalingen
van het Verdrag chemische wapens onder voorwaarden, waaronder de aanwezigheid
van een verklaring omtrent het exacte eindgebruik, toegestaan om deze te leveren
aan een niet bij het verdrag aangesloten land. Aanvragen voor uitvoer van
lijst 2-stoffen naar landen die geen partij zijn bij het Verdrag worden op
basis van het verbod op overdracht naar niet-partijen vanzelfsprekend niet
gehonoreerd.59Zijn er in 2008 vergunningen voor financieel verkeer
voor militaire goederen afgegeven en zo ja aan welke landen en voor welke
goederen?Ja. Het betrof in de eerste helft van 2008 vergunning 27 766 579
naar Turkije voor radar- en communicatieapparatuur gerelateerde goederen voor
het Integrated Maritime Surveillance System (IMSS) van de Turkse marine, vergunning
27766560 naar Turkije voor delen ten behoeve van hetzelfde IMSS en vergunning
27756719 naar Oekraïne voor infrarood nachtkijkers (zie ook antwoord
34). Nadien zijn nog vergunningen financieel verkeer afgegeven voor een deel
van de motor van een F-16 naar Indonesië en wederom voor delen ten behoeve
van het eerder genoemde IMSS van de Turkse marine.60Welke vergunningaanvragen zijn afgewezen op basis van
criterium acht?Criterium 8 is geen zogenaamd verbodscriterium, zoals de criteria 1 t/m
4. Het komt dan ook hoogst zelden voor dat een aanvraag op criterium 8 wordt
afgewezen. Er is de afgelopen jaren slechts één vergunningaanvraag
afgewezen mede op basis van criterium 8. Dit betrof een aanvraag voor radarvuurleidingsystemen
naar Georgië. Zoals gemeld in het antwoord op vraag 20 inzake het wapenexportbeleid
2007 (Kamerstuk 22 054, nr. 143, d.d. 1 december 2008), was de overweging
voor wat betreft de afwijzing op criterium 8 hierbij, dat de voorgenomen transactie
niet aansloot bij de economische capaciteit van het land.61Bent u bereid bij het vergunningenoverzicht voortaan
de eindgebruiker te melden?Om redenen die meer uitvoerig zijn toegelicht in het antwoord op een eerdere
vraag (Tweede Kamer, Vergaderjaar 2006–2007, 22 054, nr. 117, vraag
24), geef ik er de voorkeur aan om dat in geval van militaire goederen niet
te doen. Bij vergunningen voor de uitvoer van militaire goederen is het uitgangspunt
dat die goederen bestemd zijn voor de strijdkrachten van het land van eindbestemming.
Als er aanleiding is om aan te geven dat niet de strijdkrachten maar er een
andere eindgebruiker aan de orde is, zal dit veelal in de ruimte die beschikbaar
is voor de goederenomschrijving worden vermeld. Voorts worden bijzondere eindgebruikers
ook wel vermeld bij de statistieken van het jaarrapport door middel van noten
bij de tabellen. Dit is bijvoorbeeld gebeurd in het jaarrapport over 2006,
waar expliciet werd vermeld dat de vergunningen op Oeganda en Soedan betrekking
hadden op de levering van veerponten, opgebouwd uit voor militair gebruik
ontworpen pontons, aan de UNHCR, de vluchtelingenorganisatie van de VN.62Bent u bereid voortaan een overzicht van catch-all
beschikkingen die zijn opgelegd voor de uitvoer van niet-strategische goederen
bij het halfjaarlijks en jaarlijks overzicht aan te leveren?Nee, dat zou onlogisch zijn in een rapportage over het wapenexportbeleid.
De halfjaarlijkse cijfermatige rapportage en de jaarrapporten zijn immers
gewijd aan de uitvoer van militaire goederen, de afgifte van vergunning daarvoor
en de daaraan voorafgaande toetsing aan de criteria van het Gemeenschappelijk
Standpunt 2008/944/GBVB, voordien de EU Gedragscode inzake wapenexport. De
zogenaamde catch-all beschikkingen zijn gegrond op een vangnetbepaling uit
de Europese Dual-Use Verordening, Vo. (EG) nr. 1334/2000, en hangen in die
zin samen met het non-proliferatiebeleid. Dat laat onverlet dat de regering
wel bereid is om de Kamer al dan niet vertrouwelijk over de opgelegde catch-all
beschikkingen te informeren en zulks ook al meermalen gedaan heeft. In het
openbaar is dat laatstelijk gebeurd in het Kamerstuk van Vergaderjaar 2008–2009,
22 054, nr. 143, antwoord 2, en voordien al eens als bijlage bij de beantwoording
van vragen van het toenmalige lid Karimi, Tweede Kamer, vergaderjaar 2003–2004,
Aanhangsel van de Handelingen, nr. 1464.63Kunt u aangeven wat de stand van zaken is bij het OM,
waar u recent aan de Kamer in antwoorden op vragen van het lid Van Velzen1. Over meldde dat het OM reeds doende is het FFCD te
bezien op aanknopingspunten voor strafrechtelijk onderzoek ten aanzien van
andere personen en bedrijven dan de heer Van A, KBS en Melchemie?De minister van Justitie heeft mij het volgende laten weten. Het OM heeft
de bestudering van het FFCD-rapport afgerond. Het OM heeft geconstateerd dat
de in het rapport aangetroffen leveringen van Nederlandse bedrijven (of bedrijven
met een mogelijk Nederlandse link) goederen betreffen die voor meerdere doeleinden –
waaronder de productie van gifgas – gebruikt kunnen worden. Gezien de
hoge eisen die worden gesteld aan de bewijslast – af te leiden uit met
name de strafzaak tegen Van A – met betrekking tot causaliteit, kennis
en opzet komt het OM tot de conclusie dat geen realistisch uitzicht bestaat
op een effectief strafrechtelijk onderzoek dat kan leiden tot een vervolgbare
zaak met een redelijke kans op een veroordeling.Voor strafbare medeplichtigheid is vereist dat de goederen moeten zijn
gebruikt voor de productie van gifgas dat vervolgens daadwerkelijk is ingezet
in de strijd. Deze gegevens zijn niet af te leiden uit het FFCD-rapport. Gezien
het tijdsverloop (ruim 20 jaar) en het feit dat niet te verwachten valt dat
van de Irakese autoriteiten nadere informatie verkregen zal (kunnen) worden,
bestaan apert onvoldoende onderzoeksmogelijkheden om voldoende bewijs te kunnen
leveren dat de geleverde stoffen daadwerkelijk zijn gebruikt voor de productie
van gifgas, dat het aldus geproduceerde gifgas ook daadwerkelijk is ingezet,
waar en wanneer dit is ingezet en met welke gevolgen.64Wordt de Kamer nog steeds telkens geïnformeerd
over het afstoten van militair materieel? Zo nee, waarom niet?De Kamer wordt op grond van de motie Van den Doel c.s. d.d. 17 december
1996 (Tweede Kamer, vergaderjaar 1996–1997, 22 054, nr. 24) over
de verkoop van overtollige wapensystemen geïnformeerd. 65Kunt u specificeren wat voor wapens, wat voor munitie
en wat voor goederen geleverd zijn aan de volgende landen: Brunei, Egypte,
Israël, India, Indonesië, Jemen, Jordanië, Libanon, Maleisië,
Pakistan, Katar, Saoedi-Arabië, Singapore en Turkije?De maandoverzichten die op de website www.exportcontrole.ez.nl zijn gepubliceerd
geven per afgegeven vergunning voor de uitvoer van militaire goederen ondermeer
het land van bestemming en een beschrijving van de betrokken goederen. Wanneer
het munitie betreft, wordt in beginsel ook vermeld van welk kaliber die munitie
is. Met gebruikmaking van die openbare informatie heeft Campagne tegen Wapenhandel
bijvoorbeeld in december 2008 een «Analyse Nederlandse wapenexportvergunningen
2007» opgesteld, waarin ook per land van bestemming een opsomming van
de goederen wordt gemaakt. Aangenomen mag worden dat Campagne tegen Wapenhandel
dit na het verschijnen van het jaarrapport over 2008 weer zal doen. Niettemin
zijn in het antwoord op vraag 67 ook nog eens de leveranties op genoemde landen
opgesomd waarvoor in de eerste helft van 2008 een uitvoervergunning werd afgegeven.66Kunt u van de volgende landen aangeven welke mensenrechtenschendingen
recent zijn vermoed of vastgesteld: Brunei, Egypte, India, Indonesië,
Israel, Jemen, Jordanië, Libanon, Maleisië, Pakistan, Katar, Saoedi-Arabië,
Singapore en Turkije?In het Mensenrechtenrapport 2008 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009,
31 263, nr. 27) wordt vanaf pagina 84 tot en met pagina 120 de actuele
mensenrechtensituatie in regio’s en een groot aantal afzonderlijke landen
beschreven. Brunei, Maleisië en Singapore zijn daarin niet apart opgenomen.
Ten aanzien van Brunei bestaan er niettemin wel enige zorgen over de vrijheid
van religie, van vereniging en van meningsuiting en vormen de gelijke behandeling
van vrouwen en de arbeidsrechten van buitenlandse werknemers een aandachtspunt.
Ten aanzien van Maleisië kan gesteld worden dat er zorg bestaat over
met name het arrestatiebeleid van de politie en het eigendomsrecht van de
inheemse volken, maar wordt niet gesproken van ernstige schendingen. Ook is
er geen relatie tussen de zorgpunten en de Maleisische strijdkrachten. Waar
het Singapore betreft, zijn geen mensenrechtenschendingen bekend, maar is
de doodstraf niet afgeschaft.67Kunt u bij elk van de genoemde landen onderbouwen dat
de geleverde wapens, munitie of goederen op geen enkele wijze bijdragen aan
mensenrechtenschendingen?In de eerste helft van 2008 zijn uitvoervergunningen voor de volgende
transacties verstrekt:Brunei: Het ging om radarvuurleidingsystemen
voor de marine, die naar hun aard niet in verband gebracht worden met interne
repressie of schending van mensenrechten.Egypte: Het betrof delen van radarvuurleidingsystemen
voor de marine, die niet in verband gebracht wordt met schending van mensenrechten,
en betrof in een ander geval productietechnologie voor delen van een vervolgens
weer in Nederland te integreren nachtzichtvizier.India: Het betrof delen van rondzoekradarsystemen
voor de marine, die niet in verband gebracht wordt met schending van mensenrechten,
delen van vliegtuigmotoren en enkele optische componenten voor laser range
finders. De aard van de goederen gaf geen aanleiding te veronderstellen dat sprake was van een risico dat de goederen zouden worden ingezet
voor schending van mensenrechten of binnenlandse onderdrukking.Indonesië: Het ging om een tweetal korvetten
en radarapparatuur voor de marine, die niet in verband gebracht wordt met
schending van mensenrechten.Israël: Het ging om kabels voor een onderwater sonarsysteem voor
de marine, die niet in verband gebracht wordt met schending van mensenrechten.Jemen: Het betrof onderdelen ter reparatie
van reeds aanwezige militaire voertuigen voor de landmacht.Jordanië: Het betrof nachtzichtkijkers
met bijbehorende «helm mounts» ten behoeve van Jordaanse troepen
in Afghanistan. De aard van de goederen gaf geen aanleiding te veronderstellen
dat sprake was van een risico dat de goederen zouden worden ingezet voor schending
van mensenrechten.Libanon: Het ging om een schenking van militaire
vrachtwagens ter versterking van de logistieke capaciteit van het Libanese
leger, als steun aan de regering voor het creëren van een stabiel en
veilig Libanon. Het wapenembargo van de VN en van de EU gold niet voor levering
van materieel of diensten die geautoriseerd waren door de Libanese regering
of UNIFIL.Maleisië: Het betrof delen van maritieme
radar- en C3-systemen voor de marine en nachtzichtkijkers. De strijdkrachten
worden niet in verband gebracht met mensenrechtenschendingen.Pakistan: Het ging om modificatie kits voor
F-16’s van de luchtmacht, waarover in het antwoord op vraag 37 meer
vermeld is. De aard van de goederen, in relatie tot de eindgebruiker, gaf
geen aanleiding te veronderstellen dat sprake was van een risico dat de goederen
zouden worden ingezet voor schending van mensenrechten.Qatar: Het ging om delen van radar- en luchtafweersystemen.
De aard van de goederen gaf geen aanleiding te veronderstellen dat sprake
was van een risico dat de goederen zouden worden ingezet voor schending van
mensenrechten.Saoedi-Arabië: Het betrof communicatiehelmsets
voor gebruik in militaire voertuigen, waarvoor geen aanleiding bestond om
te veronderstellen dat deze zouden worden ingezet voor het type schending
van mensenrechten waarover zorgen bestaan ten aanzien van dat land. Abusievelijk
is in de rapportage over de eerste helft van 2008 een doorvoermelding als
uitvoervergunning opgenomen. Dit betrof een zending van vizierkijkers ter
waarde € 150 000,– waarvoor de Amerikaanse exportcontrole
autoriteiten een vergunning af hadden gegeven voor gebruik bij jacht en sport.
In het jaarrapport 2008 zal de waarde bij Saoedi-Arabië en het effect
daarvan op de totalen gecorrigeerd worden.Singapore: Het ging om delen en software modules
voor radarapparatuur van de marine, die niet in verband gebracht wordt met
schending van mensenrechten, en om een explosieve stof voor civiel gebruik.Turkije: Het betrof overwegend delen van radar-
en C3-systemen voor de marine, die niet in verband gebracht wordt met schending
van mensenrechten, enkele onderdelen voor reparatie van reeds aanwezig materieel
van landmacht en luchtmacht en één pistool (voor privégebruik).XNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Schreijer-Pierik (CDA), Vendrik (GL), Ten
Hoopen (CDA), Spies (CDA), Van der Ham (D66), Van Velzen (SP), Aptroot (VVD),
Smeets (PvdA), Samsom (PvdA), Timmer (PvdA), voorzitter, Irrgang (SP), Jansen
(SP), Biskop (CDA), Ortega-Martijn (CU), Blanksma-van den Heuvel (CDA), Van
der Burg (VVD), Graus (PVV), Zijlstra (VVD), Besselink (PvdA), Gesthuizen
(SP), Ouwehand (PvdD), Vos (PvdA), De Rouwe (CDA) en Elias (VVD).Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Van Dijk (CDA), Sap (GL), Van Vroonhoven-Kok
(CDA), Aasted Madsen-van Stiphout (CDA), Koşer Kaya (D66), Ulenbelt
(SP), Blok (VVD), Boelhouwer (PvdA), Kalma (PvdA), Kraneveldt-van der Veen
(PvdA), Karabulut (SP), Luijben (SP), De Nerée tot Babberich (CDA),
Wiegman-van Meppelen Scheppink (CU), Atsma (CDA), Dezentjé Hamming-Bluemink
(VVD), Madlener (PVV), Nicolaï (VVD), Van Dam (PvdA), Gerkens (SP), Thieme
(PvdD), Heerts (PvdA), Uitslag (CDA) en Weekers (VVD).XNoot1(http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?pubRef=-//EP//TEXT+TA+P6-TA-2008-0603+0+DOC+XML+V0//EN〈uage=EN#BKMD-29)XNoot1(El Comercio/DPA, 23 december 2008 – http://elcomercio.com/solo_texto_search.asp?id_noticia=158056&
anio=2008&mes=12&dia=23), dan wel Ecuador («Ecuador agrees to
buy ex-Chilean Leopard 1V tanks», Jane’s Defence Weekly, 14 januari
2009).XNoot2«Indonesian Navy expands its fleet of patrol craft», Jane’s
Defence Weekly, 14 januari 2009.XNoot3http://www.ez.nl/Onderwerpen/Internationaal_ondernemen/Exportcontrole_strategische_goederen/Militaire_goederen/Maandrapportages_militaire_goederen_2008/Maandrapportage_militaire_goederen_maart_
2008XNoot4http://www.ez.nl/Onderwerpen/Internationaal_ondernemen/Exportcontrole_strategische_goederen/Militaire_goederen/Maandrapportages_militaire_goederen_2008/Maandrapportage_militaire_goederen_januari_2008XNoot1http://www.ez.nl/Onderwerpen/Internationaal_ondernemen/Exportcontrole_strategische_goederen/Militaire_goederen/Maandrapportages_militaire_goederen_2008/Maandrapportage_militaire_goederen_mei_
2008XNoot2http://www.ez.nl/Onderwerpen/Internationaal_ondernemen/Exportcontrole_strategische_goederen/Militaire_goederen/Maandrapportages_militaire_goederen_2008/Maandrapportage_militaire_goederen_januari_
2008XNoot1http://www.ez.nl/Onderwerpen/Internationaal_ondernemen/Exportcontrole_strategische_goederen/Militaire_goederen/Maandrapportages_militaire_goederen_2008/Maandrapportage_militaire_goederen_april
_2008XNoot2http://www.ez.nl/Onderwerpen/Internationaal_ondernemen/Exportcontrole_strategische_goederen/Militaire_goederen/Maandrapportages_militaire_goederen_2008/Maandrapportage_militaire_goederen_mei_
2008XNoot3http://www.ez.nl/Onderwerpen/Internationaal_ondernemen/Exportcontrole_strategische_goederen/Militaire_goederen/Maandrapportages_militaire_goederen_2008/Maandrapportage_militaire_goederen_februari
_2008XNoot1Blood at the Crossroads: Making the case for a global Arms Trade Treaty,
Amnesty, 2008.XNoot1AI Public Briefing – AI Index: ASA 11/004/2008 3 April 2008; Afghanistan:
arms proliferation fuels further abuse.XNoot1Small Arms Ammunition Fund Management in Support of the Global War on
Terror, Report No. D-2009-006, The Department of Defense Office of the Deputy
Inspector General for Auditing, 20 oktober 2008.XNoot2(2: «GAO Reports 190,000 U.S. Arms Unaccounted for in Iraq»,
Subcommittee on National Security and Foreign Affairs, 6 september 2007,
http://www.gao.gov/docsearch/abstract.php?rptno=GAO-07-711)XNoot1Aanhangsel van de Handelingen 2008–2009 (1284). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-22054-146.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl