Integraal Veiligheidsprogramma; Brief minister
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26604, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

18-06-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

26604 nr. 1

08-06-1999

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Het Integraal Veiligheidsprogramma2. De totstandkoming en verdere uitwerking van het IVP.3. Belangrijke bijdragen tot het vergroten van de veiligheida. Versterken bestuurlijk instrumentariumb) Verruimen mogelijkheden bestuurlijke handhaving voor
gemeenten.c) Inzet van particuliere beveiligingsorganisaties in
het publieke domein.d) Onderbrengen van een deel van toezichthouders bij regiokorpsen.e) Maatschappelijke opvang (24-uurs structuur).f) Aanpak voertuigcriminaliteit en overvalcriminaliteit
en ontwikkeling Keurmerk Veilig Ondernemeng) Uitbreiding van toezichtsfunctiesh) Verkeersveiligheid4. De coördinerende rol van de minister van Binnenlandse
Zaken en KoninkrijksrelatiesOndertekeningLichaamVOORWOORD1. VISIE OP VEILIGHEID 1.1 Het belang van veiligheid1.2 Veiligheid in een kwetsbare samenleving1.3 Een impuls voor veiligheid1.4 Veiligheid is een veelomvattend begrip: een afbakening1.5 De veiligheid in Nederland1.6 De «sleetse» plekken van het publieke
domein1.7 Wisselwerking tussen veiligheid in het publieke en
in het private domein1.8 Veiligheid in het publieke domein1.9 Integraliteit in het veiligheidsbeleid1.10 Participatie in het publieke domein1.11 Van integraal naar participerend veiligheidsbeleid1.12 Verantwoordelijkheid van de overheid1.13 Integraal Veiligheidsprogramma: totstandkoming1.14 Integraal Veiligheidsprogramma: inhoud2. VEILIGHEIDSBELEID: ACHTERGROND EN BELEIDSOMGEVING 2.1 De fundamenten van het veiligheidsbeleid2.2 De veiligheidssituatie2.3 Huidige en toekomstige ontwikkelingen2.4 De beleidsomgeving3. PUBLIEKE EN PRIVATE VEILIGHEIDSZORG 3.1 Veiligheid en politie3.2 Toezichthouders3.3 Balans in de veiligheidszorg3.4 Veiligheid en het bedrijfsleven3.5 Inzet van particuliere beveiligingsorganisaties voor
toezicht in het publieke domein4. DE ROL VAN DE OVERHEID IN HET VEILIGHEIDSBELEID 4.1. Inleiding4.2 Het lokale veiligheidsbeleid4.3 Rol van de provincie4.4 Rol van het rijk4.5 Complementair bestuur4.6 Bestuurlijke handhaving5. THEMA'S IN HET INTEGRAAL VEILIGHEIDSPROGRAMMA5.1 Overlast in publiek domein 5.1.1 Overlast is meer dan drugoverlastRol politie5.1.2 Huidige instrumentarium voor vermindering overlast5.1.3. Optimalisering opvang overlastgevenden5.1.4 Het ontwikkelen van een toereikend aanbod5.1.5 Goede samenhang tussen alle voorzieningen en maatregelen5.1.6 Versterking van de lokale coördinatie5.2 Geweld en horeca 5.2.1 Geweldscriminaliteit5.2.2 Huidige beleid om geweld tegen te gaanInzet van de gemeenteInzet van de horecaInzet van de politieInzet van het openbaar ministerieInzet van onderwijs en jeugd- en jongerenwerk5.2.3 Voortzetting aanpak geweld en horeca5.2.4 Nieuwe maatregelen5.3 Jongeren en veiligheid. 5.3.1 Inventarisatie van het jeugd- en veiligheidsprobleem5.3.2 Aanpak van het jeugd- en veiligheidsprobleem5.3.3 Voortzetting en intensivering van het jeugd- en
veiligheidsbeleid 5.3.3.1. Afstemming bestuurslagen5.3.3.2 Regiefunctie van het lokale bestuur5.3.3.3. Verbetering informatie5.3.3.4 Verjonging, verharding en oververtegenwoordiging
etnische jongerenVerjongingVerhardingOververtegenwoordiging etnische jongeren in de jeugdcriminaliteit5.4 Overvallen en straatroof 5.4.1 Inventarisatie van het criminaliteitsprobleemOvervallenStraatroof5.4.2 Intensivering van de aanpak OvervallenStraatroof5.5 Voertuigcriminaliteit 5.5.1 Inventarisatie van het criminaliteitsprobleem5.5.2 Intensivering van de aanpak5.6 Veilige leefomgeving 5.6.1 Inleiding5.6.2 Veilig Wonen 5.6.2.1. Inventarisatie van het probleem5.6.2.2 Keurmerk Veilig Wonen5.6.2.3 Inventarisatie van knelpunten5.6.3 Fietsdiefstal 5.6.3.1 Inventarisatie van het probleem5.6.3.2 Doelstellingen en maatregelen5.6.4 Veilig Ondernemen 5.6.4.1. Inventarisatie van het probleem5.6.4.2. Keurmerk Veilig Ondernemen5.6.5 Veilige infrastructuur en transport 5.6.5.1 Inventarisatie van het probleem5.6.5.2 Doelstelling en aanpak5.6.6 Aandacht voor veiligheid bij ondergrondse bouwwerken 5.6.6.1 Inventarisatie van het probleem5.6.6.2 Doelstelling en aanpak5.6.7 Veiligheidseffectrapportage 5.6.7.1 Inventarisatie van het probleem5.6.7.2 Doelstelling en aanpak5.6.8 Verkenning naar nut en noodzaak van onafhankelijk
onderzoek naar ongevallen5.7 Verkeersveiligheid: Gedragsbeïnvloeding verkeersveiligheid
ten aanzien van de beginnende (voertuig)bestuurder 5.7.1 Verkeersonveiligheid en beginnende (voertuig)bestuurders5.7.2 Intensivering van de aanpakBIJLAGE I AKTIEPUNTENLIJST
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26604Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 199 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 604Integraal Veiligheidsprogrammanr. 1BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN KONINKRIJKSRELATIESAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 8 juni 1999Overeenkomstig het Regeerakkoord bied ik u hierbij namens het kabinet
het Integraal Veiligheidsprogramma (IVP) aan.In het Regeerakkoord is aangegeven dat de criminaliteit en onveiligheid
verder moeten worden bestreden. Nederland moet in 2002 veiliger zijn, zowel
in de beleving van de burger (subjectieve veiligheid) als in de afname van
de feitelijke onveiligheid.Het kabinet wil via het Integraal Veiligheidsprogramma een extra impuls
geven aan het vergroten van de veiligheid in ons land. Deze impuls richt zich
met name op het voorkómen van onveiligheid in de publieke ruimte. De
overheid kan dat echter niet alleen. Voor het structureel verbeteren van de
veiligheid is het van belang dat naast politie, openbaar ministerie en brandweer
ook andere partijen daaraan een belangrijke bijdrage leveren. Het zijn juist
deze bijdragen van het rijk, de mede-overheden, de maatschappelijke organisaties
en het bedrijfsleven, die centraal staan in het IVP. Het blijkt dat deze partijen,
meer nog dan voorheen, hun verantwoordelijkheid op dit terrein willen nemen.
Het IVP bevestigt en verstevigt deze tendens. 1. Het Integraal VeiligheidsprogrammaHet IVP is een programma waarin het kabinet zijn visie geeft op veiligheid
en waarin het kabinet aangeeft wat het rijk, de mede-overheden, maatschappelijke
organisaties en het bedrijfsleven vooral in onderlinge samenwerking kunnen
bijdragen aan het vergroten van de veiligheid.Op grond van een nadere afbakening van het veelomvattende begrip «veiligheid»
en op grond van de feitelijke veiligheidssituatie kiest het kabinet ervoor
om in het IVP aan enkele concrete veiligheidsvraagstukken extra aandacht te
schenken.Het reeds aan uw Kamer aangeboden Beleidsplan Nederlandse Politie (BNP) –
Tweede Kamer 1998–1999, 26 345, nr. 1 – beschrijft de bijdragen van de politie aan het vergroten van de veiligheid. Het IVP bevat de
bijdragen van andere partners aan het vergroten van de veiligheid. Hiermee
wordt de relatie tussen het Integraal Veiligheidsprogramma en het BNP zichtbaar.Een kenmerk van het IVP is dat het, naast bijdragen van het rijk en de
mede-overheden, gaat om de bijdragen van maatschappelijke organisaties en
van het bedrijfsleven. In het IVP kondigt het kabinet acties en initiatieven
aan en doet het suggesties en voorstellen waar het gaat om de bijdragen van
deze partners in veiligheid. Het is de bedoeling dat deze organisaties zelf
hun bijdragen concretiseren in activiteiten binnen de looptijd van het IVP.
Wel zal de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, vanuit
zijn coördinerende rol voor het integrale veiligheidsbeleid, bevorderen
dat deze concretisering ook daadwerkelijk plaatsvindt.Daar waar de overheid een eigen verantwoordelijkheid heeft voor de veiligheid,
worden in het IVP concrete acties en initiatieven voorgesteld.Het IVP borduurt voort op het integraal veiligheidsbeleid, zoals neergelegd
in de Nota Veiligheidsbeleid 1995 – 1998. 2. De totstandkoming en verdere uitwerking van het IVP.Het IVP is een kabinetsbreed programma dat in samenwerking met mede-overheden,
maatschappelijke organisaties en bedrijfsleven tot stand is gekomen en ook
gezamenlijk zal worden uitgewerkt.Omdat het kabinet de bijdragen van deze private partijen niet kan opleggen
is, ter verkrijging van draagvlak voor het IVP, een interactief beleidsproces
gehanteerd. Deze partijen zijn daarom uitgenodigd kenbaar te maken wat hun
bijdragen kunnen zijn en op welke wijze het rijk (of andere partners) hen
daarbij kan helpen. Zo heeft er op 24 maart 1999 een consultatieve bijeenkomst
plaatsgevonden met vertegenwoordigers van de mede-overheden, politie, openbaar
ministerie en brandweer en van die maatschappelijke partners, die een substantiële
bijdrage kunnen leveren aan het vergroten van de veiligheid: Aedes (koepel
van woningcorporaties), Veilig Verkeer Nederland, Horeca Nederland, ANWB,
het Verbond van Verzekeraars, Algemeen Verbond van Bouwbedrijven (AVBB), GGZ
Nederland, Federatie Opvang, Landelijk Centrum Opbouwwerk en de Vereniging
van Particuliere Beveiligingsorganisaties.Tijdens deze bijeenkomst verklaarden de aanwezigen zich bereid om samen
met anderen bijdragen te leveren aan het vergroten van de veiligheid in ons
land. In het thans voorliggende Integraal Veiligheidsprogramma zijn dan ook
al voorstellen van deze organisaties verwerkt.Aan de betrokken partners is op 24 maart 1999 voorgesteld om komend najaar
een vervolgbijeenkomst te organiseren. Hiermee wordt beoogd om de suggesties
voor bijdragen om te zetten in concrete acties en doelstellingen met aanduiding
van het tijdpad. Zo mogelijk worden deze vastgelegd in een convenant. In de
tussenliggende periode zullen deze suggesties in bilaterale contacten tussen
het rijk en deze partners worden uitgewerkt. In de rapportages over de voortgang
van het IVP aan uw Kamer zullen de resultaten van deze afspraken worden aangegeven.Het IVP genereert op deze manier effectiviteit, doordat betrokkenen kunnen
worden aangesproken op hun bijdrage aan het vergroten van de veiligheid. Het
IVP is tevens een belangrijke impuls voor de coördinatie van het veiligheidsbeleid. 3. Belangrijke bijdragen tot het vergroten van de veiligheidEerder in deze brief is aangegeven dat de bijdragen van andere partijen
dan politie, openbaar ministerie en brandweer centraal staan in het IVP.Onderstaand worden enkele van deze bijdragen nader toegelicht, waarbij
ook wordt ingegaan op die actiepunten van het kabinet die, gelet op de bijzondere
taak van het rijk waar het gaat om de veiligheidszorg, van belang zijn voor
de concretisering van de impuls aan het vergroten van de veiligheid.Bij de invulling van deze actiepunten zijn de wensen meegenomen, zoals
verwoord in de door uw Kamer aangenomen motie-Van Heemst c.s., die tijdens
het Algemeen Overleg op 12 april 1999 met uw vaste commissies voor Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties en voor Justitie over het Beleidsplan Nederlandse
Politie is ingediend (TK 26 345, nr. 3). a. Versterken bestuurlijk instrumentariumIn het IVP doet het kabinet concrete voorstellen om het bestaande bestuurlijke
instrumentarium van gemeenten aan te passen, of nieuwe instrumenten aan te
bieden, met als oogmerk gemeenten beter in staat te stellen een passend antwoord
te geven op de huidige veiligheidsvraagstukken. Zo wordt bezien of de bestaande
bestuurlijke bevoegdheden kunnen worden uitgebreid. Een voorbeeld hiervan
is de mogelijkheid van cameratoezicht in de publieke ruimte als aanvulling
op bestaand toezicht. Het kabinet acht het wenselijk dat aan cameratoezicht
in de openbare ruimte nadere wettelijke regels worden gesteld en zal spoedig
daartoe een voorstel doen. Daarnaast heeft het kabinet reeds de procedure
in gang gezet met betrekking tot de bestuurlijke ophouding bij grootschalige
openbare orde verstoringen. Het kabinet beziet de meerwaarde van een Wet op
de Openbare Orde en Veiligheid, waarin in ieder geval de bestaande openbare-ordebevoegdheden,
die thans in de Gemeentewet zijn opgenomen, worden samengebracht.Tot slot bereidt het kabinet voorstellen voor om de invloed van de gemeenteraad
op het politiebeleid te vergroten door het toekennen van een inbrengrecht
aan de gemeenteraad. b) Verruimen mogelijkheden bestuurlijke handhaving voor
gemeenten.Voor een geloofwaardig lokaal veiligheidsbeleid is effectieve handhaving
noodzakelijk. Van oudsher is de politie de instantie die voor de handhaving
van de openbare orde zorg draagt. In de laatste jaren is de politie echter
steeds minder daadwerkelijk in de gelegenheid de «kleine ergernissen»
in de openbare ruimte – illegaal storten van vuilnis(zakken), hondenpoep,
graffiti, foutparkeren, fietsen op de stoep – te verhelpen of te voorkomen.
De politie moet immers ook andere onveiligheidsproblemen bestrijden. Dit laat
onverlet, zoals dat in het BNP is aangegeven, dat aandacht van de politie
voor normstellend optreden van groot belang is.Waar het gaat om de handhaving van de genoemde «kleine ergernissen»
wordt een handhavingstekort geconstateerd. Het publieke domein dreigt als
gevolg daarvan te verslonzen en onveiligheidsgevoelens nemen daardoor toe.
Het is vooral het lokaal bestuur dat door de burgers wordt aangesproken op
dit verloederde straatbeeld.Het kabinet en de gemeenten zullen voorstellen doen om dit geconstateerde
handhavingstekort verder te verminderen. Verbetering van samenwerking, afstemming
en het delen van expertise tussen strafrechtelijke en bestuurlijke autoriteiten
is één van de manieren om dat te bereiken. Een andere manier
is om de rol van het lokale bestuur bij de bestrijding van de zogenaamde «kleine
ergernissen» verder te versterken. Gemeenten zouden daartoe, overeenkomstig het Bestuursakkoord Nieuwe Stijl
(BANS), een ruimere mogelijkheid moeten krijgen om dergelijke overtredingen,
onder meer op het terrein van verkeer en milieu, bestuur(srechte)lijk aan
te pakken.Omdat een effectief handhavingssluitstuk onontbeerlijk is om uiteindelijk
een geloofwaardig veiligheidsbeleid te kunnen voeren, is het voorstel om,
ter versterking van het lokale veiligheidsbeleid, de mogelijkheden van bestuurlijke
handhaving voor gemeenten te verruimen. Hiertoe zal uiterlijk in het najaar
2000 een kabinetsstandpunt zijn bepaald. Deze voorstellen kunnen worden betrokken
bij de behandeling van de rijksbegroting 2001. De voorstellen worden mede
gebaseerd op de uitkomsten van de werkzaamheden voortvloeiend uit het kabinetsstandpunt
inzake IBO-Verkeer (december 1997), de adviezen van de Commissie Bestuursrechtelijke
en Privaatrechtelijke Handhaving (Handhaving op niveau, 1998) en die van de
Raad Openbaar Bestuur (Op de handhaving beschouwd, 1998). c) Inzet van particuliere beveiligingsorganisaties in
het publieke domein.Het kabinet constateert een grote vraag naar toezicht in het publieke
domein. Het kabinet stelt daarom voor om, naast de bestaande mogelijkheid
om gemeentelijke toezichthouders (stadswachten e.d) aan te stellen, gemeenten
ook de mogelijkheid te geven om particuliere beveiligingsorganisaties in te
huren voor het toezicht in het publieke domein. Dit inhuren dient te geschieden
op contractbasis. Om waarborgen te bieden voor democratische controle op de
inzet, voor proportionaliteit en ten behoeve van duidelijkheid voor het publiek,
acht het kabinet het beslist noodzakelijk dat het inhuren van particuliere
organisaties voor toezicht in de publieke ruimte onder voorwaarden plaatsvindt.In het IVP doet het kabinet voorstellen voor deze voorwaarden. In overleg
met betrokken partijen worden deze nader uitgewerkt en vervolgens in overleg
met de VNG in een modelcontract vormgegeven.In deze voorwaarden zal onder meer worden aangegeven dat het openbaar
bestuur verantwoordelijk is voor de bestuurlijke regievoering en dat de politie
zorg draagt voor de operationele aansturing. d) Onderbrengen van een deel van toezichthouders bij regiokorpsen.Het voorstel is om, als aanpassing op huidig beleid, te bezien of een
deel van de toezichthouders bij de regiokorpsen kan worden ondergebracht.
Het gaat hier om toezichthouders die via de «doorstroombanen»
beschikbaar komen. e) Maatschappelijke opvang (24-uurs structuur).Een andere invulling van publiek-private samenwerking behelst de bijdragen
van andere partijen bij de hulpverlening en opvang van dak- en thuislozen,
waaronder verslaafden met psychische stoornissen.Het kabinet stelt voor om door herschikking en organisatie-aanpassing
te bewerkstelligen dat een 24-uurs structuur voor de maatschappelijke opvang
tot stand komt. f) Aanpak voertuigcriminaliteit en overvalcriminaliteit
en ontwikkeling Keurmerk Veilig OndernemenIn overleg met het Nationaal Platform Criminaliteitsbeheersing (NPC) worden
afspraken gemaakt over een effectievere samenwerking, vooral waar het gaat
om de inbreng van de private partners bij de aanpak van voertuigcriminaliteit
en overvalcriminaliteit. Deze inbreng zal zich vooral richten op het nemen
van preventieve maatregelen, waardoor de kans op slachtofferschap zal verminderen.Op initiatief van het NPC wordt het Keurmerk Veilig Ondernemen ontwikkeld.Het doel van dit keurmerk is om de veiligheid op bedrijventerreinen en
in winkelcentra structureel op een hoger plan te brengen. g) Uitbreiding van toezichtsfunctiesIn het kader van de Wet inschakeling Werkzoekenden heeft het Verbond van
Verzekeraars de bereidheid uitgesproken de mogelijkheden na te gaan om via
de (nieuwe) CAO bij te dragen aan uitbreiding van toezichtsfuncties in het
kader van (buurt)preventie. h) VerkeersveiligheidAls bijdrage aan het vergroten van de veiligheid in het verkeer worden
voorstellen gedaan die vooral zijn gericht op de beginnende bestuurder, zoals
het verlagen van het toegestane alcoholpromillage en het invoeren van een
voorlopig rijbewijs. 4. De coördinerende rol van de minister van Binnenlandse
Zaken en KoninkrijksrelatiesSamenwerking en de blijvende stimulering daarvan zijn sleutelbegrippen
binnen het IVP. De samenwerking heeft betrekking op alle partners in het veiligheidsbeleid.
Zowel op rijksniveau als op provinciaal en gemeentelijk niveau wordt met de
politie, het openbaar ministerie en de brandweer en met maatschappelijke organisaties
en het bedrijfsleven samengewerkt.De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is namens het
Kabinet aangewezen als coördinerend minister voor het integraal veiligheidsbeleid.
Deze functie vervult hij onder meer door voorstellen, die de veiligheid kunnen
vergroten, te agenderen in de Raad voor Justitie, Bestuur en Veiligheid (RJBV).De voortgang van het Integraal Veiligheidsprogramma zal regelmatig worden
geëvalueerd. Uw Kamer zal daarover onder meer worden geïnformeerd
via de Integrale Veiligheidsrapportages die in 2000 en in 2002 zijn voorzien.De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,A. Peper INHOUDSOPGAVE     VOORWOORD7   1.VISIE OP VEILIGHEID71.1Het belang van veiligheid7 1.2De kwetsbare
samenleving7 1.3Een impuls voor veiligheid8 1.4Veiligheid:
een afbakening9 1.5De veiligheid in Nederland9 1.6De
«sleetse» plekken van het publiek domein10 1.7Wisselwerking
tussen veiligheid in het publieke en in het private domein10 1.8Veiligheid
in het publieke domein11 1.9Integraliteit in het veiligheidsbeleid111.10Participatie in het publieke domein12 1.11Van
integraal naar participerend veiligheidsbeleid13 1.12Verantwoordelijkheid
van de overheid14 1.13Integraal veiligheidsprogramma: totstandkoming151.14Integraal veiligheidsprogramma: inhoud15    2.VEILIGHEIDSBELEID:
ACHTERGROND EN BELEIDSOMGEVING152.1De fundamenten
van het veiligheidsbeleid15 2.2De veiligheidssituatie152.3Huidige en toekomstige ontwikkelingen17 2.4De
beleidsomgeving18    3.PUBLIEKE EN PRIVATE VEILIGHEIDSZORG223.1Veiligheid en politie22 3.2Toezichthouders223.3Balans in de veiligheidszorg24 3.4Veiligheid
en het bedrijfsleven24 3.5Inzet van particuliere beveiligingsorganisaties
voor toezicht in het publieke domein26    4.DE
ROL VAN DE OVERHEID IN HET VEILIGHEIDSBELEID274.1Inleiding274.2Het lokale veiligheidsbeleid27 4.3Rol van
de provincie30 4.4Rol van het rijk31 4.5Complementair
bestuur32 4.6Bestuurlijke handhaving33    5.THEMA'S
IN HET INTEGRAAL VEILIGHEIDSPROGRAMMA355.1Overlast
in het publieke domein35 5.1.1Overlast is meer dan drugoverlast355.1.2Huidige instrumentarium voor vermindering overlast365.1.3Optimalisering opvang overlastgevenden37 5.1.4Het
ontwikkelen van een toereikend aanbod38 5.1.5Goede samenhang
tussen alle voorzieningen en maatregelen39 5.1.6Versterking
van de lokale coördinatie39 5.2Geweld en horeca395.2.1Geweldscriminaliteit39 5.2.2Huidige beleid
om geweld tegen te gaan40 5.2.3Voortzetting aanpak geweld
op straat42 5.2.4Nieuwe maatregelen42 5.3Jongeren
en Veiligheid42 5.3.1Inventarisatie van het jeugd- en veiligheidsprobleem425.3.2Aanpak van het jeugd- en veiligheidsprobleem43 5.3.3Voortzetting
en intensivering van het jeugd- en veiligheidsbeleid44 5.3.3.1Afstemming
bestuurslagen44 5.3.3.2Regiefunctie van het lokale bestuur445.3.3.3Verbetering informatie44 5.3.3.4Verjonging,
verharding en oververtegenwoordiging etnische jongeren45 5.4Overvallen
en straatroof48 5.4.1Inventarisatie van het criminaliteitsprobleem485.4.2Intensivering van de aanpak49 5.5Voertuigcriminaliteit515.5.1Inventarisatie van het criminaliteitsprobleem51 5.5.2Intensivering
van de aanpak52 5.6Veilige leefomgeving54 5.6.1Inleiding545.6.2Veilig wonen55 5.6.2.1Inventarisatie van
het probleem55 5.6.2.2Keurmerk Veilig Wonen55 5.6.2.3Inventarisatie
en aanpak van de knelpunten56 5.6.3Fietsdiefstal575.6.3.1Inventarisatie van het probleem57 5.6.3.2Doelstellingen
en maatregelen58 5.6.4Veilig ondernemen59 5.6.4.1Inventarisatie
van het probleem59 5.6.4.2Stimulering Keurmerk Veilig Ondernemen595.6.5Veilige infrastructuur en transport60 5.6.5.1Inventarisatie
van het probleem60 5.6.5.2Doelstelling en aanpak605.6.6Aandacht voor veiligheid bij ondergrondse bouwwerken615.6.6.1Inventarisatie van het probleem61 5.6.6.2Doelstelling
en aanpak61 5.6.7Veiligheidseffectrapportage62 5.6.7.1Inventarisatie
van het probleem62 5.6.7.2Doelstelling en aanpak625.6.8Verkenning naar nut en noodzaak van onafhankelijk onderzoek
naar ongevallen63 5.7Verkeersveiligheid: gedragsbeïnvloeding
verkeersveiligheid ten aanzien van de beginnende (voertuig) bestuurder645.7.1Verkeersonveiligheid en beginnende (voertuig) bestuurders645.7.2Intensivering van de aanpak65    BIJLAGE
I AKTIEPUNTENLIJST67VOORWOORDNederland moet veiliger worden. Het gaat daarbij zowel om een afname van
de feitelijke onveiligheid als om een toename van de veiligheidsbeleving van
de burger. Met het Integraal Veiligheidsprogramma wordt een extra impuls gegeven
aan het vergroten van de veiligheid in ons land.Veiligheid vraagt om consequente handhaving, maar vooral ook, daarnaast
en daaraan voorafgaand, om preventieve maatregelen. Voorkomen blijft beter
dan genezen. De overheid kan dit niet alleen. Voor het structureel verbeteren
van de veiligheid is het van belang dat naast politie, openbaar ministerie
en brandweer ook andere partners daaraan een belangrijke bijdrage leveren.
Een effectieve aanpak veronderstelt een bijdrage van zowel overheid als van
burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Meer nog dan voorheen
blijken allerlei actoren inderdaad hun verantwoordelijkheid op dit terrein
te willen nemen.Het Integraal Veiligheidsprogramma bevestigt en verstevigt deze tendens.
Het geeft aan wat het rijk, medeoverheden, bedrijfsleven en maatschappelijke
organisaties kunnen en ook willen bijdragen aan het vergroten van de veiligheid
in ons land. 1. VISIE OP VEILIGHEID 1.1 Het belang van veiligheidBurgers kennen aan veiligheid een grote waarde toe. Zij noemen «(on)veiligheid»
steevast, wanneer hen in enquêtes wordt gevraagd naar de belangrijkste
zaken in hun leven, of naar problemen in hun omgeving.1 De «alledaagsheid van geweld en onveiligheid» moet dan
ook resoluut worden teruggedrongen. De gebeurtenissen die achter «onveiligheid
en criminaliteit» schuil gaan, kunnen soms diep in ons leven ingrijpen.
Te veel burgers worden geconfronteerd met een huis dat overhoop is gehaald
bij een inbraak, met een fiets of auto die is gestolen of zelfs met de vraag
hoe verder te leven met het verlies van een naaste die door een verkeersongeluk
of geweld is omgekomen. Maar ook diegene die wordt geconfronteerd met verloedering
in de omgeving en overlast op straat zal zich minder veilig voelen. 1.2 Veiligheid in een kwetsbare samenlevingVeiligheid is een basisvoorwaarde voor samenleven. Bescherming van lijf
en goed behoort tot de primaire levensvoorwaarden. Alleen in een veilige samenleving
kan Nederland zich economisch en sociaal-cultureel optimaal ontwikkelen. De
zorg voor veiligheid is dan ook een kerntaak van de overheid.Onze samenleving is een kwetsbare samenleving. Verschillende factoren
hebben ertoe bijgedragen dat onze huidige samenleving soms wordt gekarakteriseerd
als een «risk society».2 Daarbij kan
worden gedacht aan de vele complexe koppelingen op het terrein van informatie-
en communicatietechnologie en de vele complexe koppelingen tussen verschillende –
technische en sociale – systemen. Zeker voor de vitale sectoren –
sectoren die noodzakelijk zijn voor de instandhouding van het maatschappelijk
leven – geldt dat deze de nodige aandacht behoeven. Burgers willen veilig
wonen en zich veilig kunnen verplaatsen, ook in de meer risicovolle, bijvoorbeeld
industriële, gedeelten van Nederland. Burgers verlangen een veilige omgeving,
zowel bij bedrijvenen industrieterreinen, als bij grote infrastructurele werken
als tunnels, luchthavens, hogesnelheidslijnen en dijken, maar
ook bij bijvoorbeeld de drinkwater- en energievoorziening.Onze samenleving is ook om een andere reden een kwetsbare samenleving.
De toenemende vrijheid en mobiliteit maken dat in overgrote meerderheid voor
elkaar onbekende burgers zich in het publieke domein ophouden. Het publieke
domein is onpersoonlijk. De voorspelbaarheid van elkaars gedrag is afgenomen.
Het gevolg is dat de normering van het publieke domein nog meer een zaak van
de overheid is geworden. De overheid heeft in toenemende mate toezicht georganiseerd.
Informele sociale controle (burgers onderling) is meer en meer vervangen door
formele sociale controle (politie). 1.3 Een impuls voor veiligheidDe behoefte aan meer veiligheid is groot. De «roep om meer»
klinkt als het om veiligheid gaat steeds weer: méér politie,
méér toezicht op straat, méér cellen, méér
rechters, méér bevoegdheden voor politie, méér
geld voor rampenbestrijding. Ook deze kabinetsperiode is fors extra geld –
f 750 miljoen – vrijgemaakt voor politie en justitie. In het Beleidsplan
Nederlandse Politie 1999–2002 (BNP) dat het kabinet in december 1998
aan de Tweede Kamer heeft aangeboden, is voor een groot deel aangegeven waaraan
dat geld de komende jaren zal worden besteed.1
Het BNP bevat de visie en ambities van het kabinet met betrekking tot de politie,
afgestemd op de prioriteiten van het openbaar ministerie (OM).Naast de onmiskenbare inbreng van politie en justitie hebben andere beleidssectoren
van de rijksoverheid een bijdrage te leveren aan het verbeteren van de veiligheid.
De rijksoverheid als geheel heeft een belangrijke rol in de zorg voor veiligheid.
Daarnaast leveren ook de mede-overheden een substantiële bijdrage, omdat
veiligheid(sgevoelens) zich in belangrijke mate afspeelt (afspelen) in regionale/lokale
omgevingen. Bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties en (organisaties
van) burgers hebben eveneens een taak. Er is een brede beweging voor veiligheid,
voor versterking van de sociale samenhang (cohesie) en voor investeringen
in de kwaliteit van de samenleving en het samenleven.In het regeerakkoord heeft het kabinet die ambitie verwoord. «Veiligheidsbeleid
heeft relaties met vele andere beleidsterreinen. Zo is een goed sociaal beleid
van invloed op de betrokkenheid van mensen bij hun directe leefomgeving. Sociale
cohesie draagt bij aan een groter gevoel van veiligheid. Ook op andere beleidsterreinen,
zoals huisvestingsbeleid en onderwijs, bestaan belangrijke relaties met veiligheid.
Gezien deze relaties en het feit dat die het beste op lokaal niveau inhoud
kunnen krijgen, zal het integrale veiligheidsbeleid dat in de afgelopen jaren
is ingezet worden voortgezet.»2In het Integraal Veiligheidsprogramma (IVP) doet het kabinet daartoe suggesties
en voorstellen en kondigt het acties en initiatieven aan. Suggesties en voorstellen,
omdat de overheid die samenwerking en de bijdragen van bedrijfsleven en maatschappelijke
organisaties niet kan opleggen. Acties en initiatieven, omdat de overheid
wel een bijzondere verantwoordelijkheid heeft voor de veiligheid, die in het
IVP gestalte krijgt.De samenwerking met bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties is
op veel terreinen al in gang gezet. Ook bij de voorbereiding en totstandkoming
van het IVP is gebleken dat de bereidheid tot samenwerking en tot het leveren
van bijdragen veelbelovend zijn.Het IVP is een programma: het zal de komende jaren moeten worden uitgevoerd
en aangevuld.Het IVP is het complement van het BNP: het BNP bevat de bijdragen die
van de politie en het OM worden verwacht; in het IVP staan de bijdragen die
van andere partners worden verwacht. In de nog te verschijnen Hoofdlijnennotitie
Rampenbestrijding zal het kabinet ingaan op de bijdragen van de rampenbestrijdingsorganisatie. 1.4 Veiligheid is een veelomvattend begrip: een afbakeningVeiligheid is een veelomvattend begrip. Veiligheid wordt in deze nota
opgevat in lijn met de eerdere Integrale Veiligheidsrapportages en de Nota
Veiligheidsbeleid 1995–1998. Veiligheid is te omschrijven als het aanwezig
zijn van een zekere mate van ordening en rust in het publieke domein en van
bescherming van leven, gezondheid en goederen tegen acute of dreigende aantastingen.
Onveiligheid is te omschrijven als alles wat hierop inbreuk maakt. Die inbreuken
op de veiligheid kunnen feitelijke aantastingen van de veiligheidssituatie
betreffen, maar kunnen ook veiligheidsrisico's en gevoelens van onveiligheid
betreffen.1 De samenhang tussen al die facetten
is niet eenvoudig aan te geven. Het integraal veiligheidsbeleid vindt hier
zijn beperkingen.2Een dergelijke – brede – omschrijving van veiligheid geeft
nog niet aan welke veiligheidsthema's in het bijzonder aandacht behoeven.
Die keuze moet worden gebaseerd op een analyse van de feitelijke situatie
met betrekking tot de – objectieve en subjectieve – veiligheid
in Nederland, op een inschatting van toekomstige en huidige ontwikkelingen
die de veiligheid beïnvloeden en op een – uiteindelijk politieke –
keuze van inbreuken op de veiligheid die met voorrang dienen te worden aangepakt.Bovenstaande uitgangspunten werkt het kabinet op de volgende wijze nader
uit. In het IVP dienen in de eerste plaats maatschappelijk urgente (objectieve)
veiligheidsproblemen aan bod te komen. Het moet daarbij in de tweede plaats
gaan om problemen die de veiligheidsbeleving van de burgers sterk beïnvloeden.
Het gaat daarbij ten derde vooral om de bijdragen die andere partners dan
politie, OM en brandweer kunnen leveren. Ten vierde moet het onderwerpen betreffen
waarbij gedragsbeïnvloeding een belangrijke rol speelt. Tot slot kiest
het kabinet ervoor om de nadruk te leggen op (on)veiligheid in het publieke
domein.3Bovenstaande uitwerking van de uitgangspunten brengt het kabinet ertoe
in het IVP de volgende prioriteiten te kiezen: jeugdcriminaliteit, overlast,
geweld en horeca, veilige leefomgeving, overvallen en straatroof, voertuigcriminaliteit
en verkeersveiligheid. 1.5 De veiligheid in NederlandIn de Integrale Veiligheidsrapportage 1998 heeft het kabinet gerapporteerd
over de ontwikkelingen in veiligheid en criminaliteit. De totaal geregistreerde
criminaliteit is in de periode van 1994 tot 1996 gedaald van 1,5 miljoen delicten
tot bijna 1,4 miljoen. Nederland is dus in dat opzicht veiliger geworden.
De veiligheidsbeleving is in die periode evenwel constant gebleven: 71% van
de Nederlanders voelt zich veilig.Over 1997 zijn cijfers beschikbaar over de geregistreerde criminaliteit.
Het aantal woninginbraken daalt nog steeds licht. Het aantal geweldsdelicten
(mishandeling, bedreiging) stijgt echter.4Enkele ontwikkelingen baren vooral zorgen. In de eerste plaats de toename
van geweldsdelicten, niet zozeer alleen vanwege de absolute aantallen, maar
om de invloed die dergelijke delicten hebben op de slachtoffers en hun omgeving.
Een andere ontwikkeling die zorgen baart, is de oververtegenwoordiging van
jongeren uit sommige etnische minderheidsgroepen in de criminaliteitscijfers.
Ook de steeds groter wordende risico's voor ernstige en grootschalige ongelukken
vereisen maatregelen.Bij alle aandacht voor onveiligheid en criminaliteit moet niet uit het
oog worden verloren dat Nederland nog steeds – in vergelijking met vele andere landen – een relatief veilig land is. In Nederland verkeren
verreweg de meeste burgers in de situatie dat zij niet voor hun veiligheid
hoeven te vrezen. Geweldsincidenten zullen echter nooit geheel uit te bannen
zijn. Een zekere mate van onveiligheid is onvermijdelijk in een samenleving
die grote vrijheden aan burgers toekent en die complex en daarmee kwetsbaar
is. Daarnaast is het van belang ons te realiseren dat verbeterde registratie,
de verhoogde gevoeligheid voor geweld en de rol van de media mede bepalend
zijn voor het beeld van onveiligheid. Het kabinet wil er zich voor inspannen
dat er geen beeld wordt opgeroepen dat in Nederland, aan het eind van dit
millennium, criminaliteit en onveiligheid niet kunnen worden beheerst. 1.6 De «sleetse» plekken van het publieke
domeinDat het in Nederland doorgaans veilig is, neemt niet weg dat (op onderdelen)
de veiligheid nog onvoldoende is.Velen constateren een toenemende «nonchalance ten opzichte van het
publieke domein», een «verruwing in de samenleving» of «een
erosie van de samenleving». Anderen spreken over «verslonzing»,
«verloedering», «een cultuur van afzijdigheid», «afnemende
sociale cohesie» of een «te grote tolerantie ten aanzien van onwenselijk
gedrag». Het publieke domein is anoniem geworden; het behoort aan niemand
toe, of enkel aan «de overheid».1De verontrusting is de afgelopen jaren gegroeid. Dit geldt vooral bij
burgers die direct te maken krijgen met vormen van onveiligheid, maar ook
bij diegenen die door informele of indringende publieke berichtgeving verontrust
raken door onveiligheid die anderen, soms geheel willekeurig, treft.Het is niet alleen het (zinloze) geweld, waardoor de veiligheid in het
publieke domein onvoldoende is. Straatroof en de voortdurende overlast van
drugsverslaafden in sommige wijken van de grote steden, maar ook vervuiling
en graffiti, slecht ingerichte of verloederde openbare ruimte en onveilige
infrastructuur maken (delen van) het publieke domein tot een onvoldoende veilige,
herbergzame plaats om te vertoeven. Vooral oudere mensen klagen dat zij 's
avonds niet meer hun deur durven openen, laat staan over straat durven gaan.
De politie wordt daarnaast in toenemende mate geconfronteerd met burgers die
haar gezag niet zonder meer accepteren.Personeel en passagiers in het openbaar vervoer voelen zich op sommige
tijden onveilig. Horeca-ondernemers worden geconfronteerd met agressieve klanten.
De dronken klant die met zachte hand uit het café kon worden verwijderd,
heeft te vaak plaats gemaakt voor de bezoeker die onberekenbaar gewelddadig
kan worden.Van belang hierbij is dat vaak een cumulatie optreedt van bovengenoemde
problemen in bepaalde wijken in – met name – de grote steden. 1.7 Wisselwerking tussen veiligheid in het publieke en
in het private domeinZich veilig weten in de privé-sfeer zonder veiligheid in de publieke
sfeer – en vice versa – is op den duur niet mogelijk. Veiligheid
enkel in de private sfeer, binnen de vier muren van het eigen huis, is slechts
schijnveiligheid. Indien we er niet in slagen het publieke domein (weer) het
domein van het publiek te maken, zal dat leiden tot «safety bubbles»,
tot eilanden van veiligheid, binnen een onveilig, door burgers in toenemende
mate gemeden, publiek domein. Onaanvaardbaar is een situatie waarin burgers
die het zich kunnen veroorloven, zich in ommuurde woonwijken verschansen,
ontoegankelijk voor wie er – naar het oordeel van door de bewoners aangestelde
veiligheidsfunctionarissen – niets te zoeken heeft. Even onwenselijk
is een situatie waarin burgers het publieke domein zoveel mogelijk
mijden; een situatie waarin zij hun vele en veelsoortige betrekkingen met
de – letterlijk – buitenwereld enkel digitaal vorm geven. En voor
zover ze wel in persoon de buitenwereld opzoeken, reizen ze zo snel mogelijk
per auto – hun private domein op wielen – van de ene beveiligde
plaats naar de andere.Dit scenario van veilige private domeinen temidden van een onveilig publiek
domein wijst het kabinet met kracht af. Het publieke domein moet om die reden
het domein van het publiek zijn, het domein van de gezamenlijke burgers. De
straat is van ons allemaal. 1.8 Veiligheid in het publieke domeinVeiligheidsbeleid in het publieke domein is in het verleden te lang gezien
als alléén een zaak van de overheid en dan vooral van politie
en justitie. In het publieke domein behartigde en beschermde de overheid –
politie en justitie – de belangen van de burgers, in een cultuur van
toegeeflijkheid.Midden jaren tachtig is een begin van een omslag in dit denken gekomen.
Die omslag vindt nog steeds plaats en is bezig zich – in fasen –
verder te voltooien.In een eerste fase van die omslag, onder andere gemarkeerd door de rapporten
van de Commissie kleine criminaliteit (commissie Roethof) en het beleidsplan
Samenleving en Criminaliteit, brak het idee door dat ook andere partijen dan
politie en justitie een rol kunnen en moeten spelen in het veiligheidsbeleid.1 In eerste instantie werd in het bijzonder gedacht aan
andere overheids-organisaties dan politie en justitie en werd voornamelijk
gedacht aan preventie van veel voorkomende criminaliteit als deel van het
veiligheidsbeleid, waarop ook andere partijen actief zouden moeten worden.In een volgende fase, onder meer gemarkeerd door de Nota Veiligheidsbeleid
1995–1998 met een pleidooi en concrete aanzet voor een integraal veiligheidsbeleid,
heeft die omslag in het denken over veiligheidsbeleid zich verder doorgezet.2 Het werd steeds duidelijker dat ook organisaties buiten
de overheid een verantwoordelijkheid hebben en derhalve een rol kunnen en
moeten spelen op het terrein van veiligheid. Maatschappelijke organisaties
en burgers zijn sindsdien betrokken bij het veiligheidsbeleid. Ook is het
terrein verbreed waarop maatschappelijke organisaties en burgers op hun verantwoordelijkheid
worden aangesproken. Niet alleen inzake veel voorkomende criminaliteit wordt
aan hen een rol toegekend, die rol strekt zich uit tot grotere delen van het
veiligheidsbeleid, en soms tot grotere delen van de zogenaamde veiligheidsketen.31.9 Integraliteit in het veiligheidsbeleidDe noodzaak van een samenhangende aanpak – burgers en overheid,
maatschappelijke organisaties en overheid – vormt derhalve één
van de kernpunten van het integrale veiligheidsbeleid. Het begrip integraliteit
verwijst naar zowel organisatorische als naar inhoudelijke aspecten van het
veiligheidsbeleid.In zijn inhoudelijke betekenis verwijst integraal veiligheidsbeleid naar
de noodzaak van evenwicht in de veiligheidsketen en het streven naar een optimale
synergie van maatregelen in de sfeer van preventie en repressie. Preventie
en zeker proactie – het aanpakken van diepere oorzaken van onveiligheid –
vragen om ingrepen voordat onveiligheid ontstaat: maatregelen op het gebied
van werkgelegenheid, ruimtelijke ordening en inrichting, onderwijs en scholing,
gezondheids- en verslavingszorg en jeugdzorg. Het betreffen, kortom, maatschappelijke
sectoren en beleids-domeinen die niet behoren tot de primaire competentie
van traditionele handhavingsdiensten als politie en brandweer. Op al die terreinen
zou – idealiter – de veiligheid een structureel aandachtspunt
moeten zijn van de beleidsvorming van andere (semi-)overheidsdiensten.Het zijn niet alleen (semi-)overheidsdiensten die moeten worden aangesproken
op hun (mede)verantwoordelijkheid voor en bijdrage aan de veiligheid. Het
gaat ook om private partijen zoals winkels, bedrijven en de burgers zelf.
Zij alle moeten worden aangesproken op hun coproducentschap voor de veiligheid,
met name in het publieke domein.«Partnerschap in veiligheid» vormt daarom de organisatorische
uitdrukking van het begrip «integraliteit». Partnerschap vraagt
om effectieve en bestendige samenwerking die zowel het karakter kan hebben
van samenwerking tussen (relatief) autonome (semi-)overheidsinstellingen als
van publiek-private samenwerking. Die participatie van andere partijen zal
in dit programma verder worden uitgewerkt. 1.10 Participatie in het publieke domeinHet kabinet stelt zich ten doel in het IVP de aangegeven omslag te voltooien
en te bewerkstelligen dat het niet alleen een omslag in denken over het veiligheidsbeleid,
maar ook een omslag in doen wordt. Een gedeelde verantwoordelijkheid voor
de veiligheid in het publieke domein is een voorwaarde voor het welslagen
van veiligheidsbeleid, met als doel: een veiliger Nederland.Het integraal veiligheidsbeleid moet deze kabinetsperiode verder vorm
krijgen. Het moet overeenkomstig de hier geschetste visie een ontwikkeling
doormaken, waarbij meer nadruk moet liggen op bijdragen van private partijen,
meer nadruk op participatie van verschillende partners, meer nadruk op maatwerk,
meer nadruk op resultaten, meer nadruk op samenhang, meer nadruk op structurele
inbedding van het veiligheidsbeleid en meer nadruk op het aanspreken op elkaars
verantwoordelijkheid.De verantwoordelijkheid voor het publiek domein is niet een exclusieve
verantwoordelijkheid van de overheid. De overheid is middel en instrument
van de staat, maar de overheid vormen wij ook zelf. De overheid kan niet alleen
het gewenste niveau van veiligheid bereiken, noch in het publieke, noch in
het private domein. Zelfs niet indien daar nog ruimhartiger (financiële)
middelen en menskracht voor beschikbaar zouden zijn. Veiligheid is in een
democratie altijd de resultante van de inspanningen van publieke en private
partijen.Het publieke domein behoort toe aan de overheid en burgers gezamenlijk.
Burgers moeten zich bij hun gedrag in het publieke domein laten leiden door
omgangsvormen die ze in het private domein in de regel ook toepassen. De veiligheid
en beschutting die burgers in de privé-sfeer organiseren, moeten zich
uitstrekken tot verantwoordelijk gedrag in de publieke sfeer. Onverschilligheid
en afzijdigheid in het publieke domein leiden uiteindelijk tot – of
dragen in ieder geval in belangrijke mate bij aan – onveiligheid.Naast burgers hebben ook maatschappelijke organisaties een belangrijke
rol. Het publieke domein wordt immers niet alleen bevolkt door overheidsorganisaties
en burgers. Allerlei maatschappelijke organisaties en bedrijven – scholen,
ziekenhuizen, musea, winkels, restaurants, sportverenigingen – maken
deel uit van het publieke domein. Hun rol in het publieke domein strekt verder
dan hun institutionele of functionele rol: het verschaffen van onderwijs,
gezondheid et cetera. Zij zijn gebaat bij een veilig publiek domein.1 Zij kunnen immers beter functioneren, beter hun functionele
rol vervullen in een veilige omgeving. Zij hebben daarom ook een taak bij
het verbeteren van de veiligheid en kunnen dat niet alleen afwentelen op de
overheid. 1.11 Van integraal naar participerend veiligheidsbeleidBovenstaande betekent dat het bij veiligheidsbeleid voor een belangrijk
deel gaat om gedragsbeïnvloeding: burgers en maatschappelijke organisaties
moeten het publieke domein weer gaan zien als iets van henzelf. Deze vanzelfsprekendheid
zullen we dus snel weer eigen moeten maken. Het kabinet zal deze zienswijze
stimuleren. Een dergelijke visie kan niet eenzijdig door het kabinet worden
opgelegd. Andere partijen zullen worden gestimuleerd inspanningen te leveren.
Het kabinet wil het accent meer leggen op een participerend veiligheidsbeleid,
op bijdragen van andere – particuliere – organisaties.Bij het veiligheidsbeleid moeten derhalve – meer nog dan voorheen –
burgers, maatschappelijke organisaties en bedrijfsleven worden betrokken.
Het kabinet zal in het IVP daarom niet alleen aangeven welke activiteiten
het zelf verricht, maar ook aangeven welke bijdragen anderen kunnen –
en moeten – verrichten. Hier dringt zich de vergelijking op met het
poldermodel. Zoals voor de economische en sociale ontwikkeling van Nederland
overheid, werkgevers en werknemers samenwerken, werken overheid, bedrijfsleven
en maatschappelijke organisaties samen aan het verbeteren van de veiligheid
(«poldermodel voor veiligheid»).Het integrale – participerende – veiligheidsbeleid bezien
vanuit bovenstaande optiek vergt – zoals gesteld – een grotere
betrokkenheid van burgers, maatschappelijke organisaties en randvoorwaarden
om dat mogelijk te maken. Het vergt daarnaast – gedeeltelijk –
andere beleidsinstrumenten.Sturing en structurering van interorganisationele samenwerking leren dat
voor samenwerking tussen autonome partners een aantal randvoorwaarden in organisatorische,
procesmatige en beleidsinhoudelijke sfeer onontbeerlijk is:– de partner die daarvoor het meest in aanmerking komt, moet de
regierol vervullen; op het gebied van veiligheid is dat op lokaal niveau veelal
de gemeente;– het belang van een «project champion» die duwt en
trekt en enthousiasmeert;– een win-win situatie, dat wil zeggen dat alle partijen duidelijk
baat hebben bij de samenwerking;– een cultuur van samenwerken op basis van gelijkwaardigheid en
met respect voor ieders autonomie en bijzondere expertise;– een heldere onderbouwing vooraf van te bereiken doelstellingen
en achteraf van gerealiseerde resultaten;– een goede kennis- en informatiepositie, enerzijds met betrekking
tot de precieze aard, omvang en diepere achtergronden van veiligheidsproblemen
en anderzijds met betrekking tot te verwachten of gerealiseerde resultaten
van beleid.Het integrale – participerende – veiligheidsbeleid vraagt
om instrumenten die burgers, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties
prikkelen zich intensiever met het publieke domein in te laten.Het kabinet zal deze organisaties stimuleren hun rol op zich te nemen.
Voor delen van het publieke domein met een verhoogd risico op onveiligheid
en criminaliteit, zoals winkelgebieden, pleinen en de omgeving rond trein-
en busstations kunnen nadere afspraken op lokaal niveau, eventueel vastgelegd
in convenanten, waardevol zijn.Een andere manier waarop een participerend veiligheidsbeleid kan worden
bewerkstelligd, wordt gevormd door een (voortgezette) aanpak op wijkniveau.
Het tegengaan van verloedering van het publieke domein vraagt een kleinschalige,
op de problematiek toegespitste aanpak. Op buurtniveau identificeren
burgers zich met de problemen in hun omgeving. Op buurtniveau kan de anonimiteit,
die vaak fnuikend is voor die betrokkenheid, worden doorbroken.De rol van de gemeente als eerstverantwoordelijke voor (de regie van)
het lokale veiligheidsbeleid kan verder worden uitgebouwd. De gemeente krijgt
meer mogelijkheden om een effectief veiligheidsbeleid te voeren, waar nodig
ondersteund door provincie en rijk, vanzelfsprekend met inachtneming van de
verschillende verantwoordelijkheden van de onderscheiden partners.Ook marktprikkels kunnen een instrument vormen om de betrokkenheid bij –
en daarmee de veiligheid in – het publieke domein te vergroten.Inzicht in de maatschappelijke kosten en opbrengsten van veiligheidsinvesteringen
(«rendement van veiligheid») kan eveneens een bijdrage leveren
aan het draagvlak voor het veiligheidsbeleid. 1.12 Verantwoordelijkheid van de overheidBovenstaande rode draad voor de veiligheidszorg in de komende jaren kan
wellicht de suggestie wekken als zou de overheid in het veiligheidsbeleid
geen belangrijke rol meer spelen. Een dergelijke gedachte is een misvatting.De overheid heeft geen exclusieve verantwoordelijkheid voor de veiligheid,
maar vanzelfsprekend wel een bijzondere.De hierboven uiteengezette visie op veiligheid betekent zeker niet dat
het kabinet de verantwoordelijkheid voor de veiligheid bij de burgers legt,
onder het motto: «de overheid kan het niet, probeert u het zelf maar».
De veiligheid wordt niet aan de burger overgelaten. Het zorgdragen voor veiligheid
blijft één van de belangrijkste, zo niet de belangrijkste taak
van de overheid.De overheid vervult verschillende rollen, ook op het terrein van de veiligheidszorg.
De overheid beschikt als enige – in de vorm van politie – over
het legitiem geweldsmonopolie. De overheid beschikt – in haar publiekrechtelijke
hoedanigheid – over de mogelijkheid dwingend regels op te leggen. In
deze rollen blijft de verantwoordelijkheid volledig bij de overheid. De burgers
kunnen de overheid erop aanspreken dat zij in die rollen alles doet wat in
haar vermogen ligt om de veiligheid te bevorderen. Het kabinet neemt op die
punten zijn verantwoordelijkheid en zal dat op die punten blijven doen. Wat
betreft de politie heeft het kabinet in het BNP aangegeven wat het van de
politie en OM verwacht. Ook zijn in dat plan de voorwaarden aangegeven die
vervuld moeten zijn om politie en OM, onder andere binnen de strafrechtsketen,
hun taak te kunnen laten uitvoeren.De burgers verwachten hier terecht geen terugtredende, maar een optredende
overheid.De overheid vervult in de veiligheidszorg echter ook andere rollen. Veiligheid
komt immers niet tot stand door enkel geweldsmonopolie en publiekrecht. Daarvoor
zijn ook vele andere en andersoortige activiteiten en interventies noodzakelijk.Teneinde de verloedering in het publieke domein tegen te gaan bijvoorbeeld,
is het onder andere noodzakelijk dat de afzijdigheid wordt doorbroken. Het
doorbreken van die afzijdigheid kan de overheid niet opleggen. Daarvoor is
medewerking van vele anderen nodig. De overheid heeft daarin wel een stimulerende
en faciliterende rol.Wil de overheid deze rollen en verantwoordelijkheden op het gebied van
veiligheidszorg gezaghebbend blijven vervullen dan is een geloofwaardige en
betrouwbare overheid een vereiste. Het gaat hierbij om het inhoudelijk overheidsoptreden
dat consequent en effectief moet zijn, maar ook om de integriteit van de overheidsorganisatie
zelf. Preventieve programma's om integriteitsinbreuken bij de overheid tegen
te gaan en het adequaat afhandelen van geconstateerde of gemelde
integriteitsaantastingen leveren hieraan een belangrijke bijdrage. 1.13 Integraal Veiligheidsprogramma: totstandkomingDe inhoud van het IVP is in overleg met velen tot stand gekomen door middel
van een – in het huidige jargon – interactief beleidsproces. Verschillende
departementen, medeoverheden en maatschappelijke organisaties zijn bij de
totstandkoming betrokken. Tijdens een bijeenkomst op 24 maart 1999 is door
het kabinet over de gedeelde aanpak van onveiligheid gediscussieerd met vertegenwoordigers
van het bedrijfsleven en van verschillende organisaties die onontbeerlijk
zijn bij een substantiële verbetering van de veiligheid. In een vervolgbijeenkomst
in het najaar van 1999 zullen nadere afspraken tussen kabinet en deze organisaties
worden geconcretiseerd. 1.14 Integraal Veiligheidsprogramma: inhoudIn hoofdstuk 2 wordt kort geschetst wat de stand van zaken is met betrekking
tot de veiligheid in Nederland en wordt de relatie geschetst van het IVP met
andere beleidsinitiatieven, zoals het Beleidsplan Nederlandse Politie, het
grotestedenbeleid en het integratiebeleid.In hoofdstuk 3 komt de verhouding tussen publieke en private veiligheidszorg
aan bod.Hoofdstuk 4 gaat in op de verschillende rollen van de rijksoverheid en
de medeoverheden.Hoofdstuk 5 behandelt de verschillende veiligheidsthema's. 2. VEILIGHEIDSBELEID: ACHTERGROND EN BELEIDSOMGEVING 2.1 De fundamenten van het veiligheidsbeleidDe keuze van veiligheidsthema's die in het IVP worden behandeld, moet
zijn gebaseerd, zo is eerder gesteld, op een analyse van de feitelijke situatie
met betrekking tot veiligheid, op toekomstige en huidige ontwikkelingen die
de veiligheid beïnvloeden en op een politieke keuze van onderwerpen die
met voorrang moeten worden aangepakt. Die keuze heeft het kabinet in hoofdstuk
1 op grond van zijn visie op veiligheid gemaakt.De stand van zaken met betrekking tot veiligheid en de ontwikkelingen
in de samenleving die tot die keuze hebben geleid, komen in dit hoofdstuk
aan de orde.Tevens wordt in dit hoofdstuk ingegaan op beleidsvelden, die raakvlakken
hebben met het veiligheidsbeleid, zoals het grotestedenbeleid. Het integrale
veiligheidsbeleid staat immers niet op zichzelf. 2.2 De veiligheidssituatieIn de Integrale Veiligheidsrapportage 1998, die in april 1998 aan de Tweede
Kamer is aangeboden, heeft het kabinet een overzicht gegeven van de stand
van zaken van de (ontwikkelingen in) veiligheid in Nederland.1 Daarin is geconcludeerd dat de totale geregistreerde criminaliteit
in 1996 ten opzichte van 1994 is afgenomen, maar dit beeld is afhankelijk
van zowel het soort delict als de gemeentegrootte. De (on)veiligheidsbeleving
is landelijk gezien stabiel gebleven; ongeveer 71% van de bevolking voelt
zich veilig. Ook hier geldt dat er verschillen zijn voor gemeenten van verschillende
grootte.2Een nadere beschouwing van de criminaliteit naar gemeentegrootte geeft
aan dat de vier grote steden in die periode veiliger zijn geworden, zowel
in objectieve als in subjectieve zin. De in 1996 geregistreerde
delicten in de vier grote steden maken nog altijd ongeveer 20% uit van de
totale geregistreerde criminaliteit in ons land. De geweldscriminaliteit is
tussen 1994 en 1996 afgenomen en mede in samenhang daarmee ook de onveiligheidsbeleving.
Het niveau van geweldscriminaliteit ligt overigens zowel absoluut als relatief
(in verhouding tot het aantal inwoners) nog steeds aanzienlijk hoger dan in
middelgrote en kleine gemeenten. De onveiligheidsbeleving daarentegen is gedaald
tot het niveau van de middelgrote steden.Ook in gemeenten van 50 000 tot 100 000 inwoners en in gemeenten
met meer dan 100 000 inwoners (exclusief de vier grote gemeenten) is
het aantal geregistreerde delicten in die periode afgenomen. Een negatieve
uitzondering daarop vormt de geweldscriminaliteit: zowel de geregistreerde
geweldscriminaliteit als het slachtofferschap nemen toe. De onveiligheid in de gemeenten met 20 000 tot 50 000 inwoners
is licht toegenomen. Het aantal diefstallen met geweld bijvoorbeeld is in
die periode in die gemeenten gestegen.Het aandeel minderjarigen in de (gewelds-)criminaliteit is van 1994 tot
1996 fors gestegen (met 50%). Zij maken zich vooral in toenemende mate schuldig
aan diefstal met geweld. Van de jongeren die vaker met de politie in aanraking
komen, is een kleine groep (5%) verantwoordelijk voor een relatief groot aantal
(25%) van de delicten.Het aantal woninginbraken is fors gedaald, het meest in de grote steden.Hoewel de totale criminaliteit is gedaald, is een verharding van de criminaliteit
in het publieke domein duidelijk aantoonbaar. Zo is het aantal bedreigingen
in de periode vanaf 1990 bijna verdrievoudigd, hoewel de sterkste stijging
vanaf 1996 is afgezwakt. Van het aantal diefstallen met geweld vindt
70% plaats op de openbare weg. Van de andere geweldscriminaliteit vindt de
helft plaats in het publieke domein. Tegenover de toename van de onveiligheid
op de openbare weg staat een forse afname van 35% naar 18% van de geweldscriminaliteit
in het private domein.Over 1997 zijn de cijfers beschikbaar ten aanzien van de geregistreerde
criminaliteit.1 Ten opzichte van 1996 –
het laatste jaar waarover in de IVR 1998 werd bericht – blijkt de geregistreerde
criminaliteit in 1997, zowel de totale criminaliteit als de geweldscriminaliteit,
in de vier grote steden weer wat te zijn toegenomen. Het lijkt er op dat een
einde is gekomen aan de dalende trend die vanaf 1994 zichtbaar was.De (verdere) stijging van de geregistreerde geweldscriminaliteit is niet
beperkt gebleven tot de grote steden. Integendeel, de kleinere en middelgrote
gemeenten (50 000–100 000 inwoners) geven met ongeveer 20%
de sterkste toename te zien.Benadrukt moet worden dat het om politiecijfers gaat, waarvan bekend is
dat de uitkomsten deels afhankelijk zijn van de aandacht die de politie geeft
aan (de opsporing en registratie van) bepaalde delicten. Ook is mogelijk dat
de aangiftebereidheid is toegenomen; traditioneel ligt die nogal laag waar
het gaat om slachtofferschap van geweldscriminaliteit.In de IVR 2000 zullen ook de nieuwste cijfers afkomstig van de Politiemonitor
Bevolking 1999 worden gepresenteerd. Voor zover nu bekend is, zetten bovenvermelde
trends zich voort. 2.3 Huidige en toekomstige ontwikkelingenEen adequaat veiligheidsbeleid moet rekening houden met huidige maatschappelijke
ontwikkelingen en anticiperen op voorziene toekomstige trends. Die ontwikkelingen
gelden deels ook als verklaringen voor onveiligheid en criminaliteit. Een
aantal trends, zoals demografische ontwikkelingen, kan met enige betrouwbaarheid
worden voorspeld; andere, zoals economische vooruitzichten, zijn met meer
onzekerheid omgeven.Het is hier niet de juiste plaats om die ontwikkelingen en trends uitgebreid
te analyseren.1 In elk geval kan worden gesteld
dat de volgende ontwikkelingen voor de veiligheid van belang zijn.2Demografische ontwikkelingen zijn van invloed op de veiligheid. De bevolkingsgroei
zal waarschijnlijk licht toenemen, waarbij een verschuiving tussen generaties
zal optreden. Vergrijzing en ontgroening zullen gevolgen hebben voor de objectieve
en subjectieve veiligheid. De samen-stelling van de bevolking verandert. Een
verdere stijging van het aantal etnische minderheden, en daarbinnen van het
aantal jongeren, maakt dat de achtergrond van de burgers steeds heterogener
zal worden. Deze heterogeniteit is niet gelijk over Nederland verspreid, maar
concentreert zich in de grote steden, en daarbinnen weer in bepaalde wijken.3Met een deel van de jongeren – 10% tot 15% – zal het niet
goed gaan. Zij worden geconfronteerd met vele problemen thuis en op school;
voor een deel veroorzaken zij problemen in termen van criminaliteit en overlast.4De samenstelling van de bevolking verandert ook in de zin dat het aantal
eenpersoonshuishoudens zal blijven toenemen. Het primaire sociale verband
van de burgers wordt steeds kleiner.Het integrale veiligheidsbeleid zal derhalve veel aandacht moeten blijven
schenken aan jeugdcriminaliteit en aan preventieve en repressieve maatregelen
om dat tegen te gaan.Economische ontwikkelingen hebben eveneens consequenties voor de veiligheid.
Het is echter omstreden welke gevolgen economische groei of stagnatie hebben
voor de veiligheidssituatie. Jongeren die werkloos zijn of weinig toekomstperspectief
hebben, zullen onvoldoende binding ontwikkelen met de samenleving. Ook de
mate waarin de sociale ongelijkheid af- dan wel toeneemt, zal een rol spelen.
Economische ontwikkelingen zullen de beschikbaarheid van nieuwe goederen en
het gebruik van nieuwe communicatietechnologieën bevorderen en kunnen
leiden tot nieuwe vormen van criminaliteit. Overvallen, straatroof en voertuigcriminaliteit –
vormen van vermogenscriminaliteit in het (semi-)publieke domein – komen
in het IVP dan ook aan bod.Maatschappelijke ontwikkelingen, waaronder culturele ontwikkelingen, zijn
divers en veelvormig; even divers en veelvormig is de invloed op de veiligheid
en criminaliteit. In eerder opgestelde omgevingsscenario's voor het beleidsterrein
openbare orde en veiligheid zijn factoren genoemd die van belang zijn voor
het toekomstige veiligheidsbeleid.5De individualisering is toegenomen. De burger is minder afhankelijk van
en gebonden aan andere individuen. Hij is mobieler en letterlijk en figuurlijk
zijn vaste plaats kwijt. Individuen aanvaarden minder de normen en waarden
van anderen in hun sociale omgeving als vanzelfsprekende leidraad voor het
eigen handelen. Waarden als traditie, duurzaamheid, solidariteit en volgzaamheid
worden in nog steeds toenemende mate vervangen door waarden als zelfstandigheid,
flexibiliteit, zelfontplooiing en emancipatie.6De samenleving wordt meer gefragmenteerd, de sociale cohesie vermindert. Traditionele sociale verbanden als het gezin bieden minder vanzelfsprekend
opvang voor zijn leden als ze zich anders gedragen dan verwacht. Het publieke
domein wordt daarmee ten dele een «openlucht-opvangvoorziening»
voor mensen, die niet kunnen of niet willen worden opgevangen in bestaande,
traditionele voorzieningen en verbanden. Mensen die dakloos zijn, vaak verslaafd
aan alcohol en/of drugs, zorgen voor overlast in het publieke domein. Dergelijke
problemen cumuleren in bepaalde wijken van de grote steden.1 De aanpak van overlast zal dan ook een integraal onderdeel uitmaken
van het IVP.De groei van de geweldscriminaliteit duidt op een verharding van de maatschappij.
Die geweldsuitingen karakteriseert de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling
als «vulkaaneilanden». Hij wil daarmee aangeven dat het geweld
vooral in geografisch en sociaal afgebakende gebieden plaatsvindt, waarbij
de onvoorspelbaarheid en hevigheid kenmerkend zijn.2 In de bestrijding van geweld zal de komende tijd veel worden geïnvesteerd.De multiculturele samenleving verhevigt de fragmentatie.3 In een dergelijke samenleving botst soms (sterk) het normen- en waardenpatroon
van de verschillende etnische groepen. Er is sprake van een oververtegenwoordiging
van jongeren van etnische minderheidsgroeperingen als het gaat om betrokkenheid
bij criminaliteit. Sommigen zoeken naar alternatieven voor de legale, maar
in hun ogen beperkte verdiensten in een baan aan de onderkant van de arbeidsmarkt.
Daarnaast «importeren» sommige nieuwkomers politieke, etnische
en religieuze conflicten die van tijd tot tijd tot uitbarsting komen.Technologische ontwikkelingen maken onze samenleving tot een informatiemaatschappij.
Maatschappelijke communicatieprocessen veranderen ingrijpend. Tijd en ruimte
zijn nauwelijks nog beperkende factoren. De hoeveelheid informatie, de snelheid
van informatieoverdracht, de keuzevrijheid van te gebruiken informatiebronnen:
het zal blijven toenemen. De samenleving wordt in toenemende mate kwetsbaar
voor verstoring in de informatie- en communicatietechnologie.De samenleving is kwetsbaar door haar volstrekte afhankelijkheid van energie
(elektriciteit en brandstoffen), communicatiemiddelen (de transmissie van
geluid, schrift en beeld), transport (lucht, weg, spoor, water, buisleiding)
en de bancaire sector (elektronisch geld). Er zijn slechts beperkte substitutiemogelijkheden
in geval van uitval. De kwetsbaarheid wordt vergroot door de toenemende druk
om productieprocessen te intensiveren en de productie op te voeren. Veel processen,
bijvoorbeeld in de transportsector en in de industriële sector worden
steeds complexer en worden meer en meer interdependent.4 Bij de afwegingen met betrekking tot de keuzes op bovengenoemde terreinen
spelen de negatieve effecten voor de veiligheid vaak een te onbeduidende rol.
Het ramppotentieel van technologieën wordt te zeer veronachtzaamd. Ongevallen
moeten worden beschouwd als normale en niet als exceptionele gebeurtenissen.Het zijn overigens niet alleen technologische processen die de samenleving
kwetsbaar maken; ook natuurrampen en de geografische ligging van Nederland
onder de zeespiegel vormen risico's.De samenleving is derhalve te karakteriseren als een risicosamenleving. 2.4 De beleidsomgevingEr is een nauw verband tussen het IVP en het BNP. In het BNP wordt aangegeven
welke visie en ambities het kabinet heeft met betrekking tot de inzet van
de politie. Het BNP beschrijft gewenste resultaten van de politie gericht
op vergroting van de veiligheid. In het BNP is een aantal beleidsthema's voor
de politie benoemd. Van de politiekorpsen wordt verwacht dat zij aan deze
thema's extra aandacht besteden. Het IVP is aan het BNP complementair doordat
het toevoegt wat andere partners aan verbetering van de veiligheid kunnen
bijdragen. Enkele thema's uit het BNP, zoals jeugdcriminaliteit,
geweld op straat en verkeersveiligheid worden in het IVP verder uitgewerkt
voor wat betreft de bijdragen van andere partners. De inzet van politie en
de inzet van andere partners moeten immers leiden tot meer synergie. Doordat
andere partijen een grotere rol gaan spelen, kan de politie zich ook meer
richten op taken die tot de kern van het politiewerk behoren.Justitie, en meer in het bijzonder het OM, heeft zich de afgelopen jaren
sterk georiënteerd op de lokale veiligheidsproblematiek. In relatie met
het grotestedenbeleid hebben de parketorganisaties zich steeds meer gebiedsgebonden
georganiseerd. Tevens zijn er rond het veiligheidsvraagstuk (bijvoorbeeld
jeugdcriminaliteit en slachtofferhulp) samenwerkingsverbanden ontstaan op
arrondissementaal niveau. Overigens is via de ontwikkeling van de bureaus
jeugdzorg ook de kinderbescherming meer en meer georiënteerd op een regionale
functie.De experimenten met «Justitie in de buurt» – die in
1997 zijn begonnen – vormen een belangrijk kristallisatiepunt van deze
ontwikkeling. Met de Jib-kantoren heeft justitie er een nieuwe, kleinschalige
organisatievorm bij gekregen. Justitie opereert hiermee ook fysiek op een
andere schaal. In die zin is «Justitie in de buurt» te kenschetsen
als een vooruit geschoven post van een zich ontwikkelende justitie-organisatie
die steeds meer op maat actief wil zijn. Jib werkt als een hefboom voor een
meer probleem- en kwaliteitsgerichte benadering.Op basis van de lopende projecten is onlangs aan de Tweede Kamer meegedeeld
dat een structurele voortzetting van dit beleid wordt voorgestaan. Momenteel
zijn op zes lokaties reeds vestigingen van «Justitie in de buurt»
operationeel. Op korte termijn worden nog drie vestigingen geopend (Amsterdam
Zuid-Oost, Amsterdam-West, Rotterdam Feyenoord-Charlois). Met de bureaus beoogt
justitie een directe bijdrage te leveren aan de verbetering van de objectieve
en subjectieve veiligheid in aandachtswijken.Daarbij worden onder andere de volgende uitgangspunten gehanteerd:– het gaat om een integrale voorziening van justitie, waarbij zoveel
mogelijk diensten van justitie betrokken zijn;– het bureau opereert onder regie van een officier van Justitie;– het bureau wordt geopend op projectbasis, met een plan van aanpak,
meetbare doelstellingen, en een evaluatieplan.– projecten «Justitie in de buurt» worden geopend in
buurten, wijken of stadsdelen waar enerzijds sprake is van serieuze veiligheidsproblematiek,
maar anderzijds kan aangesloten op een bestaande institutionele infrastructuur
van politie en gemeentelijke diensten.Het grotestedenbeleid kent eveneens vele raakvlakken met het IVP. Uit
de Integrale Veiligheidsrapportage 1998 blijkt dat de onveiligheid in de grote
steden nog steeds in absolute zin het grootst is, waarbij de onveiligheid
in algemene zin in de G4 afneemt en in de G21 toeneemt. Integraal veiligheidsbeleid
is om die reden bij uitstek – maar niet alléén –
in de grote steden noodzakelijk. Met name de grote steden voeren sinds enkele
jaren een gesystematiseerd veiligheidsbeleid, op dit punt ook gestimuleerd
door het vorige kabinet. De verbetering van de veiligheidssituatie suggereert
dat het beleid terzake vruchten heeft afgeworpen. Omdat verloedering bijdraagt
aan versterking van de onveiligheidsgevoelens wordt met het veiligheidsbeleid
tevens beoogd de leefbaarheid in buurten en wijken te vergroten.Het verbeteren van de leefbaarheid en het versterken van de sociale cohesie
in de steden zijn belangrijke doelstellingen van het grotestedenbeleid. Versterking
van de sociale infrastructuur is naast versterking van de economische
en fysieke infrastructuur één van de pijlers van het grotestedenbeleid.In de met de grote steden afgesloten doorstartconvenanten in het kader
van het grotestedenbeleid wordt aandacht besteed aan jeugd en veiligheid,
geweld, overlast, toezicht en wijkveiligheidsplannen. In de in december 1999
af te sluiten stadsconvenanten zullen hierover prestatie-afspraken worden
opgenomen. Ook in het IVP komen deze thema's aan bod. Veiligheidsbeleid en
grotestedenbeleid ondersteunen en versterken elkaars doelstellingen. Het grotestedenbeleid
en het integrale veiligheidsbeleid kunnen synergetische effecten behalen.Anderzijds is het van belang de verschillende invalshoeken in het oog
te houden. Onveiligheid doet zich niet alléén voor in de grote
steden. In de steden met 20 000 – 50 000 inwoners is er zelfs
een lichte stijging in de onveiligheid. Ook de tragische incidenten van zinloos
geweld laten zien dat het veiligheidsbeleid niet kan worden beperkt tot de
grote steden. In het hele land moet de veiligheid fors verbeteren.Een essentieel onderdeel van het veiligheidsbeleid is de rampenbestrijding.
Hierover is een separate notitie voor de Tweede Kamer in voorbereiding. In
deze nota zal worden beschreven welke stappen nodig zijn om te komen tot verdere
verbetering van de rampenbestrijdingsorganisatie. Beoogd wordt een organisatie
te creëren die dusdanig functioneert, dat zij in staat is als één
samenhangende organisatie optimaal invulling te geven aan het beperken, beheersen
en het voorkomen van risico's die kunnen leiden tot rampen en zware ongevallen.
Een en ander impliceert dat in organisatorisch en operationeel opzicht verder
geïnvesteerd moet worden in de samenwerking tussen de bij de rampenbestrijding
betrokken diensten als de brandweer, de politie en de geneeskundige diensten,
maar ook met de bijstandsverlenende organisaties als het Nederlandse Rode
Kruis, Defensie en de Redding Brigades Nederland. Territoriale afstemming
van de hulpverleningsregio's is een belangrijk uitgangspunt om de samenwerking
verder te verbeteren.Volgens de Startnota Ruimtelijke Ordening is veiligheid voor de vitale
stad onontbeerlijk.1 Zoals deze nota ook vermeldt,
moet daarbij ook aan de inrichting van de openbare ruimte van Nederland worden
gedacht. De inrichting en de bebouwde omgeving alsmede de infrastructuur zijn
mede bepalend voor een veilige leefomgeving en voor het veiligheidsgevoel
van burgers. Naast vitale steden is ook een vitaal platteland van belang.
Daar waar de leefbaarheid van het platteland mede wordt bepaald door veiligheid
zal het kabinet bij de in ontwikkeling zijnde nota Vitaal Platteland, die
in het najaar zal verschijnen, daaraan invulling geven.Eén van de beleidsthema's in het IVP betreft jongeren en veiligheid.
Daarbij is bijzondere aandacht voor etnische minderheden gewenst.De integratie van minderheden is van belang voor het tegengaan van criminaliteit.
De nota Kansen krijgen, kansen pakken kent verschillende actieprogramma's
ter bevordering daarvan, waarbij één programma specifiek is
gericht op jongeren.2 Het gaat daarbij om het
bevorderen van de integratie, het bevorderen van preventie en om individuele
trajectbegeleiding van criminele jongeren.In de nota Criminaliteit in relatie tot etnische minderheden (CRIEM) wordt
langs drie sporen specifiek ingegaan op de aanpak van criminaliteit: voorschoolse
opvang, de school zelf en naschoolse opvang.3
De CRIEM-aanpak maakt gebruik van bestaande, succesvolle initiatieven, maar
is vernieuwend in die zin dat het zich richt op een structurele, sluitende
en vooral integrale aanpak. Hierbij is een nadere uitwerking van de regierol
van cruciaal belang waarin alle betrokken actoren zoals gemeenten, provincie,
jeugdzorg, politie en OM met elkaar samenwerken. In het kader van de uitwerking van de adviezen van de commissie-Van Montfrans
zal in deze kabinetsperiode, náást een evenwichtige preventieve
en repressieve inspanning, vooral ook aandacht worden geschonken aan de toenemende
verjonging, verharding en de blijvende oververtegenwoordiging van jongeren
uit etnische minderheden.Recent heeft het Rijk met IPO en VNG het Bestuursakkoord-nieuwe-stijl
(BANS) afgesloten. De drie partijen willen met behulp van dit akkoord en een
hernieuwd partnerschap een bijdrage leveren aan het oplossen van maatschappelijke
problemen. Het BANS omvat afspraken op drie brede inhoudelijke beleidsthema's:
sociale infrastructuur en veiligheid, ruimtelijk-economische infrastructuur
en kwaliteit openbaar bestuur. Na de ondertekening van het BANS op 4 maart
1999 is gestart met de uitwerking en uitvoering van BANS-afspraken. De voortgang
hiervan wordt bewaakt door het halfjaarlijkse Overhedenoverleg tussen Rijk,
IPO en VNG. In dit overleg kan ook worden gekomen tot nieuwe afspraken. Het
onderwerp «veiligheid» in het BANS omvat een analyse van de belangrijkste
knelpunten op het gebied van onveiligheid, alsmede bestuurlijke afspraken
om deze te bestrijden en te voorkomen. Daarbij komen de thema's versterking
gemeentelijk veiligheidsbeleid, versterking lokale politiezorg, veilige leefomgeving,
brandweer en rampenbestrijding, bestrijding jeugdcriminaliteit, beheersing
overlast, geweld op straat en uitbreiding van toezicht, en verkeers-handhaving
aan bod. In het IVP wordt een aantal afspraken uitgewerkt (onder meer bij
onderdelen veilige leefomgeving en geweld en horeca). Daarnaast kan het Overhedenoverleg
een bijdrage leveren aan de concretisering van de afspraken uit het BANS.
Dit komt overeen met de afspraak in het BANS dat in het Overhedenoverleg wordt
bediscussieerd hoe de drie bestuurslagen de ontwikkeling van het veiligheidsbeleid
kunnen steunen. Actiepunten die de drie bestuurslagen raken, kunnen dus ingebracht
worden in het Overhedenoverleg.Landsgrenzen zijn voor veel veiligheidsvraagstukken steeds minder van
belang, waardoor internationale samenwerking nodig is. In het BNP is aangegeven
op welke wijze en voor welke onderwerpen aan internationale (operationele)
politiesamenwerking invulling wordt gegeven.Ook voor de preventieve en integrale aanpak van veiligheidsvraagstukken
ontstaat steeds meer aandacht in internationaal verband. Binnen de Europese
Unie is er, mede op Nederlands initiatief, binnen de Derde Pijler van het
Verdrag van Maastricht in 1998 een netwerk van «nationale aanspreekpunten
voor preventie» opgericht, met als doel kennis en ervaringen op het
relatief nieuwe terrein van de preventieve en integrale aanpak van veiligheidsproblemen
(«best practices») tussen de EU-lidstaten uit te wisselen.Een dergelijk, maar dan internationaal breder, uitwisselingsprogramma
is er ook via het International Centre for the Prevention of Crime (ICPC)
te Montreal (Canada). Dit centrum, waaraan de ministeries van BZK en Justitie
een financiële bijdrage leveren, heeft als belangrijkste taak het ontsluiten
en aanbieden van «best practices» op het terrein van criminaliteitspreventie.Het Informatiepunt Lokale Veiligheid (ILV) maakt actief gebruik van beide
netwerken.Het WODC verzorgt op verzoek van de Verenigde Naties de International
Victimology Website, een internationaal georiënteerde website op het
gebied van slachtoffers van misdrijven en van machtsmisbruik. Een evaluatie
is voorzien in de zomer van 2000.Binnen de Europese Unie bestaat speciale aandacht voor stedelijk beleid.
Ten behoeve van het grotestedenbeleid komt via de nieuwe Europese Structuurfondsen
(geldend voor de periode 2000 – 2006) f 422 miljoen beschikbaar. De Europese samenwerking op het gebied van de rampenbestrijding is geconcretiseerd
in een actieprogramma voor de periode 1998–1999. Dit actieprogramma
behelst afspraken over wederzijdse hulpverlening bij rampen en biedt een platform
voor het uitwisselen van kennis en ervaringen. Thans ligt er binnen de EU
een voorstel om dit actieprogramma voort te zetten tot en met 2004.Ook bilateraal vindt uitwisseling plaats van ervaringen op verschillende
onderdelen van het veiligheidsbeleid. Zo heeft Nederland met enkele Oost-Europese
landen en met Frankrijk een samenwerkingsverband op het gebied van jeugdcriminaliteit
en met Frankrijk op het gebied van drugsbeleid.Een ander voorbeeld betreft een samenwerkingsverband van de nationale
partners op het terrein van voertuigcriminaliteit om de internationale aanpak
van voertuigcriminaliteit beter vorm te geven. 3. PUBLIEKE EN PRIVATE VEILIGHEIDSZORG 3.1 Veiligheid en politieVeiligheidszorg is bij uitstek een kerntaak van de overheid, waaruit overheid
en dus politie zich niet kunnen – en willen – terugtrekken. Dat
geldt zowel ten aanzien van het publieke domein als ten aanzien van het private
domein.Het basisniveau van veiligheid wordt door de overheid verzorgd en dat
blijft zo. De belangrijkste organisatie waarvan de overheid zich daartoe bedient,
is de politie. Het kabinet zal deze kabinetsperiode het aantal politiefunctionarissen
met 3000 uitbreiden. Daarnaast worden door efficiencymaatregelen 2000 functionarissen
vrijgemaakt voor het primaire proces. De uitbreiding moet ten goede komen
aan de zichtbaarheid van de politie, zowel in stadswijken als op het platteland.
Om het basisniveau van veiligheid te kunnen bewerkstelligen, is een doelmatige
en effectieve politieorganisatie noodzakelijk. In het BNP heeft het kabinet
voorstellen gedaan om dit doel dichterbij te brengen. 3.2 ToezichthoudersNaast de politie vormen de toezichthouders (stadswachten, veiligheidsassistenten)
een belangrijke categorie functionarissen in de veiligheidszorg. Toezicht
blijkt in een behoefte te voorzien, zoals kan worden afgeleid uit de groei
van het aantal toezichthouders.1 Toezicht heeft
de afgelopen jaren zijn waarde bewezen. Dat blijkt uit het feit dat toezicht
een preventieve werking heeft en uit het feit dat de veiligheid wordt vergroot
als toezichthouders worden ingezet.De vragen welk niveau van toezicht lokaal als wenselijk wordt ervaren
en op welke wijze daarin wordt voorzien, zullen in het kader van het lokale
veiligheidsbeleid moeten worden beantwoord. Gemeenten hebben verschillende
mogelijkheden om in de behoefte aan toezicht te voorzien. Het toezicht zal
in de eerste plaats een taak zijn van politiefunctionarissen. Gemeenten kunnen
ook eigen financiële middelen aanwenden voor extra politiecapaciteit.
Hiertoe kunnen afspraken worden gemaakt tussen de gemeenten en de korpsbeheerder.
Wel zullen deze afspraken duidelijk moeten worden vastgelegd. Naast het reguliere
politietoezicht kunnen gemeenten toezichthouders aanstellen.Het kabinet zal de inzet van toezichthouders blijven stimuleren. Daarbij
kan gebruik worden gemaakt van de Regeling in- en doorstroombanen voor langdurig
werklozen (I-/D-regeling). Deze regeling heeft een structureel
karakter. Voor deze kabinetsperiode zijn 20 000 banen beschikbaar, waarmee
het totaal komt op 60 000 in 2002. Het kabinet geeft gemeenten de mogelijkheid
om maximaal 15% van de aan hen toegewezen banen te betalen op een hoger niveau
(doorstroombanen). In de doorstartconvenanten met de G25 is vastgelegd dat
gemeenten zich zullen inspannen om een belangrijk deel van deze banen te creëren
in de sfeer van toezicht. Ook in het bestuursakkoord-nieuwe-stijl is neergelegd
dat rijk en VNG stimuleren dat gemeenten toezichtfuncties tot stand brengen.Het kabinet acht het tevens van belang dat de kwaliteit van toezichthouders
een impuls krijgt. Samen met de VNG en de Stichting Stadswacht Nederland zal
het kabinet in 1999 een kwaliteitsmodel voor toezicht ontwikkelen (certificering),
waaraan adequaat toezicht moet voldoen.De politie heeft de operationele regie over het toezicht in het publieke
domein. Zeker voor de toezichthouders, wier werk in het verlengde ligt van
het toezicht dat door de politie wordt uitgeoefend, is het van belang een
nauwe samenhang te bewerkstelligen. Het kabinet zal bezien of een deel van
de toezichthouders bij de regiokorpsen kan worden ondergebracht.Voor meer toezicht kunnen ook camera's worden benut. Camera's kunnen worden
ingezet met het oog op de handhaving van de openbare orde en ter voorkoming
van criminaliteit en overlast. Voorts kan het beeldmateriaal, indien dit een
strafbaar feit bevat, de politie en justitie ondersteunen bij de opsporing
en vervolging van strafbare feiten. Camera's kunnen ook het veiligheidsgevoel
van burgers vergroten.Het kabinet beschouwt de inzet van camera's in uitgaansgebieden als een
van de instrumenten in de strijd tegen geweld op straat. De voorwaarden waaronder
het gebruik van camera's voor toezicht toelaatbaar is staan vermeld in de
notitie Cameratoezicht.1De voorlichting over deze uitgangspunten, die nog altijd actueel zijn,
wordt geïntensiveerd. Het kabinet zal de ervaringen met cameratoezicht
inventariseren en de succes- en faalfactoren in een handreiking voor gemeenten
en politie inzichtelijk maken. Het kabinet acht het wenselijk dat aan cameratoezicht
in de publieke ruimte een nadere wettelijke regeling wordt verbonden en zal
daartoe spoedig een voorstel doen.Op welke plaatsen en in welke vorm toezicht wordt ingezet, is een lokale
verantwoordelijkheid. Twee gebieden zijn in het bijzonder kwetsbaar. Rond
uitgaansgelegenheden en in het openbaar vervoer is adequaat toezicht van essentieel
belang.In het scala aan maatregelen om geweld op straat tegen te gaan, neemt
toezicht een belangrijke plaats in. In de nota Geweld op straat zijn daartoe
voorstellen gedaan.2 Het kabinet zal in de voortgangsrapportage
Geweld op straat, die binnenkort aan de Tweede Kamer wordt gezonden, uiteenzetten
welke maatregelen zijn genomen en welke verdere stappen noodzakelijk zijn.Het openbaar vervoer als semi-publiek domein heeft eveneens te maken met
toegenomen onveiligheid. Bij sommige burgers bestaat – op sommige momenten
van de dag – de vrees om van trein, bus, tram en metro gebruik te maken.
Het kabinet zal samen met de betrokken provincies, gemeenten en vervoerbedrijven
nagaan welke aanvullende maatregelen kunnen worden genomen om de veiligheid
te vergroten, bijvoorbeeld in de sfeer van toezicht. 3.3 Balans in de veiligheidszorgHet uitgangspunt dat het basisniveau van veiligheid door de overheid wordt
verzorgd, neemt niet weg dat ook van private partijen bijdragen worden verwacht,
ook voor de veiligheid in het publieke domein. De overheid kan veiligheid
niet alleen bewerkstelligen; de overheid moet dat ook niet willen. Veiligheid
is immers het resultaat van een samenleving waarin iedereen de mogelijkheid
heeft zich naar eigen behoeften en vermogen te ontplooien. De cohesie tussen
de burgers onderling moet van dien aard zijn dat daaruit – als het ware
vanzelf – veiligheid resulteert.Het IVP levert hiermee een eerste aanzet voor de discussie over een heroriëntatie
van de taken van de politie, die in het BNP is aangegeven. Die – fundamentele –
discussie is met het IVP vanzelfsprekend niet geëindigd. Het kabinet
zal die discussie met alle betrokkenen de komende jaren blijven voeren.De verhouding tussen publieke en private veiligheidszorg – wat doen
de politie en OM en wat kunnen anderen doen – speelt op tal van terreinen.
Het gaat bijvoorbeeld om de verhouding tussen de politie en particuliere beveiligingsorganisaties
in het kader van toezicht. Het betreft de reikwijdte van de taak van de politie
bij preventie en hulpverlening. Het betreft ook de vraag of private partijen
veiligheidsmaatregelen in het publieke domein mogen of moeten bekostigen.1De verhouding tussen publieke en private veiligheidszorg is ook relevant
voor de vraag naar de mogelijkheden van doorberekening van politiekosten.Het kabinet is voornemens hierover in de loop van 1999 een standpunt in
te nemen, na het advies te hebben ontvangen van de hiertoe ingestelde werkgroep,
onder voorzitterschap van de burgemeester van Enschede.Bij sommige taken van de politie zal van aanvullen of van overnemen door
particuliere organisaties geen sprake kunnen zijn. Dit geldt bijvoorbeeld
voor die taken, waarvoor het noodzakelijk is dat in voorkomende gevallen gebruik
moet worden gemaakt van geweld. Het gebruik van geweld blijft voorbehouden
aan de politie.Sommige taken zullen door andere partijen van de politie kunnen worden
overgenomen. In het BNP heeft het kabinet geconstateerd dat sommige werkzaamheden
die nu door de politie worden gedaan, beter door andere organisaties kunnen
worden verricht, gelet op de specifieke en urgente taken van de politie en
gelet op de specifieke deskundigheid van die organisaties. De politie krijgt
alsdan de mogelijkheid om zich te concentreren op haar kerntaken. Een voorbeeld
is de rol van de politie bij de opvang van dak- en thuislozen. Deze vorm van
hulpverlening behoort niet tot de kerntaken van de politie. Zij moet hulpverleningsinstellingen
aanspreken op hun verantwoordelijkheid. Dat neemt overigens niet weg dat de
politie in noodgevallen altijd een taak zal hebben. De politie is altijd en
voor iedereen bereikbaar.Bij sommige taken zullen private partijen een aanvulling kunnen bieden
op hetgeen de politie doet. Een voorbeeld vormen de werkzaamheden van particuliere
beveiligingsbedrijven op industrie-terreinen. 3.4 Veiligheid en het bedrijfslevenHet integrale – participerende – veiligheidsbeleid vergt een
grotere betrokkenheid van burgers en maatschappelijke organisaties, inclusief
het bedrijfsleven. In 1992 is het Nationaal Platform Criminaliteitsbeheersing
(NPC) op instigatie van het Verbond van Nederlandse Ondernemingen door de
ministers van Justitie en van BZK ingesteld. Het NPC is een samenwerkingsverband
tussen overheid en bedrijfsleven bij het voorkomen en bestrijden van (vormen
van) criminaliteit waarmee met name het bedrijfsleven wordt geconfronteerd.
Voorbeelden hiervan zijn de aanpak van voertuigcriminaliteit, overvalcriminaliteit
en de ontwikkeling van een keurmerk voor de collectieve beveiliging van bedrijventerreinen
en winkelcentra.Het NPC geeft de discussie over de rol van publieke en private partijen
mede vorm, met als doel het zoeken van de juiste balans, het vaststellen van
kaders, criteria, randvoorwaarden en het maken van een aantal landelijke afspraken.
De regionale platforms worden hierbij uitdrukkelijk betrokken.Geleidelijk is een ontwikkeling waar te nemen waarbij het bedrijfsleven
zich meer opstelt als een «maatschappelijk ondernemer», die zich
mede verantwoordelijk voelt voor de publieke veiligheid, daaraan meewerkt
en daar (binnen randvoorwaarden) aan meebetaalt. Het bedrijfsleven voelt zich
mede verantwoordelijk voor de aanpak van probleemwijken. Zo investeren bijvoorbeeld
in sommige steden overheid en bedrijfsleven samen in een veiliger en aantrekkelijker
buurt.Het kabinet zal samen met het NPC bezien welke afspraken kunnen worden
gemaakt op de volgende terreinen:– verhoging van de aangiftebereidheid (meer aangiftes geven beter
inzicht in de aard en omvang van de problematiek en bieden meer aanknopingspunten
voor opsporing en vervolging, maar ook voor de inzet van preventieve instrumenten);– meer mogelijkheden voor informatie-uitwisseling tussen de overheid
en het bedrijfsleven (waaronder de centrale registratie van gestolen identiteitsbewijzen
en de bevraging daarvan door anderen dan de overheid, alsmede terugmelding
over wat er met de door het bedrijfsleven verschafte informatie is gebeurd,
inclusief de mate van openbaarheid van gegevens van bedrijven die slachtoffer
zijn geworden;– het opnemen van specifieke voorwaarden bij verzekeringen (bijvoorbeeld
tegen diefstal van autoradio's);– de bijdrage van het bedrijfsleven op het gebied van ruimtelijke
ordening en/of leefbaarheid; bezien wordt of een adoptiemodel kan worden ontwikkeld
voor de samenwerking tussen gemeente en bedrijfsleven ten behoeve van veilige
en aantrekkelijke wijken);– nadere afspraken tussen politie en bedrijven over alarmopvolging
(indien een bedrijf adequate beveiligingsmaatregelen heeft genomen, staat
de politie bij onraad garant voor een adequate opvolging);– de onderlinge afstemming van activiteiten van politie en de particuliere
beveiligingsorganisaties.De uitkomsten zullen in een bestuurlijke afspraak tussen het kabinet en
bedrijfsleven (naar analogie van het BANS tussen rijksoverheid, provincies
en gemeenten) worden verankerd.In het najaarsoverleg 1998 hebben het kabinet, werkgevers, werknemers,
VNG en de zeven grote steden afspraken gemaakt over de uitvoering van de Wet
inschakeling werkzoekenden (WiW). In dit kader past de bereidheid van het
Verbond van Verzekeraars actief, en in beginsel gebaseerd op afspraken terzake
in de (nieuwe) CAO, in publiek-private samenwerking bij te willen dragen aan
uitbreiding en invulling van toezichtfuncties in de samenleving en aan de
ontwikkeling en implementatie van buurtpreventie in stadswijken en op het
platteland. 3.5 Inzet van particuliere beveiligingsorganisaties voor
toezicht in het publieke domeinDe grote behoefte aan toezicht die hiervoor is geschetst, blijkt ook uit
een andere ontwikkeling. Een aantal gemeenten heeft particuliere beveiligingsbedrijven
ingehuurd voor werkzaamheden die feitelijk zijn te karakteriseren als het
houden van toezicht in het publieke domein. Particuliere beveiligingsbedrijven
surveilleren bijvoorbeeld in het centrum of in de haven om drugoverlast tegen
te gaan. Deze werkwijze sluit niet aan op de in de brief Toezicht van het
vorige kabinet uiteengezette hoofdlijnen van het toezichtbeleid. Eén
van de uitgangspunten daarin is dat de werkzaamheden van particuliere beveiligingsorganisaties
zich in beginsel niet uitstrekken tot het publieke domein.1Het kabinet ziet zich thans voor de vraag gesteld of het mogelijk is –
en zo ja onder welke voorwaarden – dat particuliere beveiligingsorganisaties
toezicht kunnen houden in het publieke domein. Hiervoor is aangegeven dat
het uitgangspunt dat particuliere beveiligingsorganisaties in beginsel geen
werkzaamheden verrichten in het publieke domein in de praktijk niet houdbaar
is gebleken, gelet op de behoefte die gemeenten – veelal op piekmomenten –
hebben aan toezicht en de wijze waarop daaraan in de huidige praktijk invulling
wordt gegeven. Het inzetten van particuliere beveiligingsorganisaties voor
het houden van toezicht in het publieke domein zonder daaraan nadere voorwaarden
te verbinden en zonder aandacht te besteden aan het complementaire karakter
daarvan zou echter onvoldoende waarborgen bieden voor democratische controle
op de inzet, proportionaliteit en duidelijkheid voor het publiek. Het kabinet
is van mening dat het onder nadere voorwaarden mogelijk moet zijn dat gemeenten
(medewerkers van) particuliere beveiligingsorganisaties inzetten voor het
houden van toezicht in het publieke domein. Door het stellen van voorwaarden
kan worden voorkomen dat wildgroei zou ontstaan.Het kabinet is van oordeel dat de behoefte van gemeenten om voor sommige
periodes extra toezicht in te huren reëel is. De praktijk wijst uit dat
gemeenten op sommige piekmomenten behoefte hebben aan meer toezicht dan door
politie en toezichthouders kan worden geboden.Het kabinet maakt het derhalve mogelijk dat ook particuliere beveiligingsbedrijven
in het publieke domein werkzaamheden verrichten. Daarbij gelden de volgende
voorwaarden.– Het gemeentebestuur is politiek verantwoordelijk voor de wijze
waarop de werkzaamheden worden uitgevoerd en moet daarop voldoende invloed
kunnen uitoefenen.– Democratische controle hierop door de gemeenteraad moet zijn gewaarborgd.– Toezicht door een particuliere beveiligingsorganisatie in het
publieke domein dient te zijn ingebed in het lokale veiligheidsbeleid.– Instemming van het lokale driehoeksoverleg is vereist. Gezien
de mogelijke uitstralingseffecten voor (de capaciteit van) politie en justitie
is het noodzakelijk dat brede overeenstemming bestaat over de inzet van particuliere
beveiligingsorganisaties in het publieke domein. Er dienen samenwerkingsafspraken
te worden gemaakt met de politie. De politie behoudt de operationele regie
over het toezicht in het publieke domein.– Herkenbaarheid voor de burger is noodzakelijk. Het is belangrijk
dat de burger de toezichthouder als zodanig herkent en niet als particulier
beveiligingsmedewerker.– Toezichthouders hebben geen opsporingsbevoegdheden, geen geweldsbevoegdheden
en dragen geen bewapening.– Financiering door particulieren is niet toelaatbaar indien het
gezag over de inzet niet bij de gemeente blijft (een directe relatie tussen betaling en inzet van toezichthouders in het publieke domein wordt
afgewezen, evenals een situatie waarbij een bedrijf rechtstreeks door de gemeente
wordt gedwongen een bijdrage te leveren).– De taakuitvoering door toezichthouders mag niet leiden tot (de
schijn van) belangenverstrengeling.Een gemeente kan particuliere beveiligers als onbezoldigd gemeente-ambtenaar
aanstellen voor het houden van toezicht in het publieke domein. De gemeente
heeft dan een gezagsrelatie met de individuele particuliere beveiligers. Een
andere mogelijkheid is dat de gemeente op contractbasis een particuliere beveiligingsorganisatie
inhuurt voor het houden van toezicht in het publieke domein. De gemeente heeft
dan geen gezagsrelatie met elke individuele particuliere beveiliger, maar
wel met de particuliere beveiligingsorganisatie.Het kabinet zal deze voorwaarden de komende maanden nader uitwerken. Daarbij
zal onder meer worden bezien of er landelijke eisen moeten worden gesteld
aan de herkenbaarheid van uniformen van toezichthouders. Samen met de VNG
zal een modelcontract ten behoeve van gemeenten worden opgesteld om daarmee
uniformiteit te waarborgen. 4. DE ROL VAN DE OVERHEID IN HET VEILIGHEIDSBELEID 4.1. InleidingDe aanpak van onveiligheid vraagt om een samenhangende inspanning van
de overheid, maatschappelijke instanties, het bedrijfsleven en de burgers.
De overheid vervult daartoe verschillende rollen en heeft daartoe verschillende
instrumenten. De spilfunctie in het veiligheidsbeleid ligt bij de lokale overheid.
Deze spilfunctie vertaalt zich in de regisserende rol van de gemeente, waarbij
zij in samenwerking met de veiligheidspartners streeft naar een resultaatgericht
veiligheidsbeleid. Vanzelfsprekend laat dit de verantwoordelijkheden van elke
partner onverlet. 4.2 Het lokale veiligheidsbeleidUit een onderzoek van de VNG blijkt dat het begrip «integraal veiligheidsbeleid»
weliswaar algemeen bekend is, maar dat het veiligheidsbeleid in veel gemeenten
nog beperkt blijft tot het uitvoeren van projecten inzake criminaliteitsbestrijding
en vermindering van overlast.1 Ook blijkt dat
ongeveer een derde deel van de gemeenten een nota veiligheidsbeleid heeft,
met de aantekening dat veertig procent van de gemeenten een nota «in
voorbereiding» heeft. Tot slot komt naar voren dat de analyse van de
lokale veiligheidssituatie nog lang niet overal tot wasdom is gekomen. Datzelfde
geldt voor de regierol van de gemeente. Wel blijkt uit het onderzoek dat in
de onderzochte periode de aandacht sterk is toegenomen.Lokaal veiligheidsbeleid vergt medewerking van andere partijen, naast
politie, brandweer en OM. Voorbeelden van deze andere partners zijn scholen,
woningcorporaties, bedrijfsleven, winkels en horeca-ondernemingen.Lokaal veiligheidsbeleid vergt ook maatwerk. Een wijkgerichte aanpak,
waarbij de wijk, buurt of kern en zijn typische veiligheidsproblemen centraal
komt te staan, is het meest effectief. Ook komt steeds nadrukkelijker de noodzaak
naar voren om de inventarisatie en de analyse van de veiligheidssituatie van
de gemeente per wijk, buurt of kern uit te voeren. Daarbij worden dan niet
uitsluitend de bekende instituties als politie, OM en brandweer betrokken,
maar ook de bewoners en gebruikers van de wijk, en de reeds genoemde
maatschappelijke instanties en bedrijfsleven. Deze manier van werken maakt
dat de bewoners en deze instanties zich betrokken (gaan) voelen bij de veiligheidsproblemen
in de directe leefomgeving en van daaruit bereid zijn te participeren in het
meedenken en meewerken aan oplossingen daarvan. Er ontstaat «community
building» en de gemeente kan op deze manier het vertrouwen van wijkbewoners
(her)winnen.1 Dit vereist tussen wijk, buurt
of dorpskern en gemeente een heldere communicatie- en informatielijn.Deze werkwijze kan resulteren in, onder verantwoordelijkheid van de gemeente
op te stellen, (wijk)veiligheidsplannen. Hierin zijn, op basis van een analyse
van de (on)veiligheidssituatie, te realiseren doelen beschreven – bij
voorkeur meetbaar en met aangeven van het tijdstip waarop die doelen gerealiseerd
moeten zijn – en de partners die betrokken zijn bij de aanpak, welke
rol zij daarbij spelen en welke instrumenten zij inzetten, de afstemming tussen
die instrumenten, de financiering en de rol van de gemeente. De wijkveiligheidsplannen
vormen de «onderliggende» plannen van het gemeentelijk veiligheidsbeleid,
dat de gemeenteraad vaststelt. Overigens beperkt het gemeentelijk veiligheidsbeleid
zich niet tot wijkveiligheid, maar omvat het ook veiligheidsproblemen die
gemeentebreed kunnen worden aangepakt. Het is van belang dat gemeenten het veiligheidsbeleid niet geïsoleerd
van dat van de buurgemeenten ontwikkelen. In dit verband kunnen als voorbeeld
het coffeeshopbeleid en het prostitutiebeleid worden genoemd, waar afstemming
wenselijk is, teneinde ongewenste verplaatsingseffecten te voorkomen. Op het
niveau van de politieregio of -district kan dat plaatsvinden.Op lokaal niveau maken de «partners in veiligheid» afspraken
met elkaar en spreken elkaar daarop aan. De gemeente zal het voor een belangrijk
deel moeten hebben van haar regierol. De versterking van de gemeentelijke
regierol is voor het gehele veiligheidsbeleid van belang, bijvoorbeeld om
een sluitende aanpak van jongeren te realiseren. In dat verband dient een
keten van organisaties te worden gevormd om de hulpverlening aan jongeren
in een zo vroeg mogelijk stadium en op een zo effectief mogelijke wijze vorm
te geven.Het is van belang dat de gemeente de regierol op zich neemt, omdat de
gemeente op veel onderdelen van het veiligheidsbeleid al verantwoordelijkheden
heeft en de verschillende beleidskaders op elkaar kan laten aansluiten. De
gemeente is in de persoon van de burgemeester verantwoordelijk voor de openbare
orde en veiligheid. De gemeente vervult dus vaak de spilpositie die nodig
is om de verschillende partners afspraken te laten maken.Die regierol van de gemeente bij de organisatie van het veiligheidsbeleid
behelst onder meer het mobiliseren van de «partners in veiligheid»,
met inachtneming van de verschillende verantwoordelijkheden van die partners,
waaronder de verantwoordelijkheid van het OM voor de strafrechtelijke handhaving
van de rechtsorde.2 Interorganisationele samenwerking
en publiek-private samenwerking kunnen op allerlei niveaus worden georganiseerd,
variërend van horizontale of verticale bestuursarrangementen tot samenwerkingsverbanden
tussen politie, bewoners en ondernemers op wijkof buurtniveau. In alle gevallen
is het van groot belang dat door één van de partijen een stimulerende
en faciliterende rol wordt vervuld. Op het terrein van het veiligheidsbeleid
is de lokale overheid daartoe vaak de meest aangewezen partner.Het creëren van draagvlak is een essentieel onderdeel van de regierol.
De gemeente heeft immers vaak niet de bevoegdheid om afspraken af te dwingen.
Die regierol omvat echter meer dan het verkrijgen van draagvlak. Het gaat
daarbij ook om het stimuleren van andere partners. De gemeente kan een onderwerp
onder de aandacht brengen en op de politieke agenda plaatsen.
De gemeente mobiliseert netwerken en bevordert dat die netwerken adequaat
functioneren. Draagvlak en samenwerkingsarrangementen zijn daarbij van belang.
De regierol omvat tot slot het bepalen van de richting en het aangeven van
de randvoorwaarden waaronder andere partners een bijdrage leveren, een en
ander met inachtneming van ieders verantwoordelijkheid.Omdat het lokale veiligheidsbeleid en het (strafrechtelijk) handhavingsbeleid
veel raakvlakken hebben, is onderlinge afstemming noodzakelijk. Het lokale
veiligheidsbeleid en het (strafrechtelijke) handhavingsbeleid vormen bouwstenen
voor het politiebeleid dat op regionaal niveau wordt vastgesteld. Voor wat
betreft de afstemming tussen het lokale veiligheidsbeleid en het regionale
politiebeleid heeft naast de burgemeester en de (hoofd)officier van justitie
de gemeenteraad een rol. Deze afstemming kan worden verbeterd door de gemeenteraad
te stimuleren de mogelijkheden die hij thans reeds heeft om zijn wensen op
het gebied van openbare orde en veiligheid in de gemeente kenbaar te maken,
beter te benutten. Zo kunnen in het gemeentelijk veiligheidsbeleidsplan de
lokale politieprioriteiten duidelijk worden opgenomen.Daarbij is het van belang dat op regionaal niveau een scherp onderscheid
wordt gemaakt tussen verantwoordelijkheden in die zin dat de gezagsdragers,
verenigd in het regionale college, het regionale politiebeleid vaststellen,
waarbij de hoofdofficier van justitie zorg draagt voor de gezagsmatige vertaling
daarvan naar de strafrechtelijke rechtshandhaving. De korpsbeheerder draagt
zorg voor de beheersmatige vertaling van het regionale politiebeleid. Om gemeenteraden
beter in staat te stellen hun wensen terzake van openbare orde en veiligheid
in de gemeente te articuleren en tijdig in te inbrengen in de regionale beleidscyclus,
overweegt het kabinet de introductie van een wettelijk inbrengrecht. Een wettelijk
inbrengrecht stelt de gemeenteraad beter in staat aan het begin van de regionale
beleids- en beheerscyclus – op basis van een lokaal veiligheidsplan –
zijn prioriteiten terzake van openbare orde en veiligheid in zijn gemeente
kenbaar te maken, waardoor deze bij het opstellen van het beleidsplan voor
het regionale politiekorps kunnen worden betrokken.Een andere manier om de onderlinge samenhang tussen het lokale veiligheidsbeleid,
het regionale politiebeleid en het integrale veiligheidsbeleid op rijksniveau
te versterken is het, in het regeerakkoord genoemde, veiligheidscontract.Het doel van een voorziening als een veiligheidscontract moet zijn:– het formuleren van gezamenlijke resultaten en prestaties;– het bewerkstelligen van wederzijdse binding met betrekking tot
de gemaakte afspraken en de inzet van de afzonderlijke actoren;– het vastleggen van afspraken over de tijdshorizon; zonder dat
er een nieuwe, administratieve last voor betrokkenen wordt gecreëerd. Het kabinet geeft het veiligheidscontract vorm door enerzijds het versterken
van de beleids- en beheerscyclus van de politie en anderzijds door middel
van veiligheidsafspraken in bestuursakkoorden en convenanten met de grote
steden.De landelijke beleidsthema's die – in afstemming met de andere betrokken
ministers – door de ministers van BZK en van Justitie worden vastgesteld,
vormen een aanvulling op de decentraal vastgestelde prioriteiten en moeten
zichtbaar, herkenbaar en vergelijkbaar worden opgenomen in de regionale beleids-
en beheerscyclus. Het regionale beleidsplan beschrijft dan ook in elk geval
de landelijke beleidsthema's, vertaald naar de regionale situatie. De voorstellen
van het kabinet voor landelijke beleidsthema's komen aan de orde in het afstemmingsoverleg
tussen de korpsbeheerders en de hoofdofficieren van justitie en de ministers
van BZK en van Justitie. In dat overleg komen ook de inbreng
van OM en politie aan de orde.In het bestuursakkoord met VNG en IPO en de convenanten met de G25 geven
Rijk en gemeenten aan wat zij over en weer van elkaar verwachten. Ook dit
kan doorwerking hebben naar de politiekorpsen. Het rijk geeft richting zowel
korpsen als gemeenten aan wat het van hen verwacht.Het beleidsplan voor het regionale politiekorps is te zien als een snijpunt
van landelijke, regionale en lokale prioriteiten. Op deze wijze is sprake
van overeengekomen resultaten, wederzijdse binding en een vastgestelde beleidshorizon,
zonder dat een nieuwe bureaucratische structuur in het leven wordt geroepen. 4.3 Rol van de provincieDe provincie heeft een aantal eigen verantwoordelijkheden op het gebied
van openbare orde en veiligheid (zoals bijvoorbeeld rampenbestrijding), waarbinnen
zij actief is en beleid ontwikkelt. Daarnaast kent de provincie een aantal
beleidsvelden die een raakvlak hebben met veiligheid.De meest relevante beleidsvelden in het kader van het IVP zijn jeugdzorg,
verkeersveiligheid, infrastructuur, gezondheidszorg (inclusief drugsbeleid),
ruimtelijke ordening en milieu.De meerwaarde van de provincie hangt voor een deel samen met haar positie
als intermediaire bestuurslaag tussen rijk en gemeenten. De provincie is gelet
op deze positie niet onbekend met een integrale aanpak van problemen. Naast
een horizontale benadering waarbij afstemming tussen de verschillende sectoren
plaatsvindt, is zij ook gewend om via de verticale lijn te werken, waarbij
de drie bestuurslagen gezamenlijk antwoorden formuleren op bestuurlijke en
maatschappelijke vraagstukken. De bovenlokale benadering van de provincie
is bij het oplossen van sommige veiligheidsproblemen onmisbaar en vormt een
goede aanvulling van hetgeen op lokaal niveau gebeurt.Het is de provincie die samen met de gemeenten bovengenoemde beleidsterreinen
nader kan invullen. Samenhang tussen de uitvoering op provinciaal en gemeentelijk
niveau is van belang. De provincie kan vanuit de rol van middenbestuur en
binnen de eigen verantwoordelijkheden met gemeenten en andere veiligheidspartners
ook de integraliteit van het veiligheidsbeleid stimuleren. Hierover zijn ook
in het BANS afspraken gemaakt.Een van deze afspraken is dat de provincie periodiek een provinciaal veiligheidsprogramma
opstelt, waarin ook de samenhang met het veiligheidsbeleid van de inliggende
gemeenten aandacht krijgt. Dat programma kan de basis zijn voor een veiligheidsrapportage
waarin de resultaten van het provinciaal beleid zijn weergegeven.Daarnaast kan de provincie vanuit haar expertise een stimulerende rol
spelen voor de inliggende gemeenten, die een integraal veiligheidsbeleid willen
ontwikkelen en behoefte hebben aan een dergelijke stimulering.Een aantal provincies heeft het onderwerp integrale veiligheid al langer
op de agenda staan en kent ook een werkgroep of stuurgroep die zich hier mee
bezig houdt. Ter bevordering van de rol van de provincie in het integraal
veiligheidsprogramma kunnen provincies er voor zorgen dat wordt voorzien in
een aanspreekpunt voor gemeenten. 4.4 Rol van het rijkDe rijksoverheid kan gebruik maken van bevoegdheden als regelgeving en
aanwending van begrotingsgelden ten aanzien van beoogde centrale, landelijke
beleidsontwikkelingen.Ook op rijksniveau is een ontkokerde visie op veiligheid noodzakelijk.
Immers ook op dit niveau dient er, naar analogie van de situatie op gemeentelijk
en provinciaal niveau, beleidsmatig samenhang te zijn tussen die onderdelen
van het rijksbeleid die van invloed zijn op veiligheid en die betrekking hebben
op wet- en regelgeving waarvan gemeenten en provincies afhankelijk zijn bij
het formuleren en uitvoeren van het eigen veiligheidsbeleid. Hierbij valt
te denken aan beleid op het terrein van de ruimtelijke ordening en infrastructuur,
jeugd en welzijn, verkeer, onderwijs en werkgelegenheid.Ter realisering van samenhang heeft het kabinet aangegeven dat de minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties de coördinerend bewindspersoon
is voor het veiligheidsbeleid.Het rijk faciliteert gemeenten bij het ontwikkelen en uitvoeren van het
lokale veiligheidsbeleid.Zo zal het rijk de mogelijkheden nagaan om bestaand instrumentarium aan
te passen dan wel nieuwe instrumenten aan te bieden met als oogmerk gemeenten
beter in staat te stellen een adequaat antwoord te geven op de huidige veiligheidsvraagstukken.
Financiële middelen voor de gemeenten moeten zoveel mogelijk een samenhangend
en ontkokerd beleid mogelijk maken. Zo zal het kabinet verschillende middelen –
de middelen voor leefbaarheid op grond van het regeerakkoord, de «Van
Montfransmiddelen» op de begroting van BZK en OCW, betrekking hebbend
op de grote steden en de middelen voor «oudkomers» – samenvoegen
tot een fonds leefbaarheid en veiligheid op grond waarvan de grote steden
meer gericht beleid kunnen voeren. Verder wordt bezien of (gedeeltelijk) andere
middelen, zoals de gelden voor voortijdig schoolverlaten in het fonds kunnen
worden ondergebracht.Ook zullen de mogelijkheden worden nagegaan hoe bestaande vormen van bestuurlijke
handhaving kunnen worden verruimd. Ter voorkoming van grootschalige ordeverstoringen
is een voorstel in voorbereiding om groepen ordeverstoorders bestuurlijk te
kunnen ophouden. Hiertoe wordt door het kabinet een voorstel tot wijziging
van de Gemeentewet gedaan.Momenteel wordt onderzocht in hoeverre het wenselijk of noodzakelijk is
om een Wet op de Openbare Orde en Veiligheid vast te stellen, waarin in ieder
geval de bestaande openbare-ordebevoegdheden worden samengevoegd. In het bijzonder
wordt bezien of preventief-bestuurlijke bevoegdheden die nu in de Gemeentewet
zijn opgenomen, beter naar een aparte geïntegreerde wettelijke voorziening
zouden kunnen worden overgeheveld, en tevens of aanvulling met nieuwe bestuurlijke
bevoegdheden opportuun is. Te denken valt bijvoorbeeld aan de hierboven gememoreerde
bestuurlijke ophouding en aan preventieve fouillering en videocameratoezicht.Zoals eerder is aangegeven, bereidt het kabinet voorstellen voor om de
invloed van de gemeenteraad op het politiebeleid te verruimen door het toekennen
van het inbrengrecht aan de gemeenteraad.Afspraken over het faciliteren van gemeenten door het rijk zijn vastgelegd
in het BANS. Het accent ligt daarbij op het vaststellen van gemeentelijke
veiligheidsplannen met bijdragen van andere partners, het stimuleren van de
gemeentelijke regierol, het stimuleren dat gemeenten «veiligheid»
integreren in wijk- en buurtbeheer en het ontwikkelen van instrumenten voor
het meten van de effecten van het veiligheidsbeleid en het toepassen van deze
instrumenten. Veiligheidsbeleid is gebaat bij inzicht in de maatschappelijke kosten
en opbrengsten van maatregelen om de veiligheid te verbeteren. Zo vormen de
maatschappelijke kosten die zijn gemoeid met verkeersonveiligheid jaarlijks
12 miljard gulden. Investeringen in verkeersveiligheid leiden tot forse besparingen.1 Investeringen in veiligheid leveren ook in economische
zin nut op. Het kabinet zal onder meer door het laten verrichten van onderzoek
stimuleren dat meer inzicht wordt verkregen in het economisch en maatschappelijk
rendement van veiligheid, bijvoorbeeld op het terrein van verkeersveiligheid.
Een dergelijke economische visie op veiligheid zal het inzicht in de veiligheidszorg
verdiepen.Ondersteuning door het rijk vindt onder meer plaats door middel van het
beter organiseren en aanbieden van kennis en expertise op het terrein van
de aanpak van veiligheidsvraagstukken, alsmede door gericht evaluatieonderzoek.
Zo zullen praktijkervaringen via het reeds functionerende Informatiepunt Lokale
Veiligheid beschikbaar worden gesteld. Dit jaar nog verschijnt deel 2 van
de Gids voor veiligheid, waarin op specifieke veiligheidsthema's als drugbeleid,
jeugd en veiligheid en veilige leefomgeving vele «best practices»
worden geboden. Het is het vervolg op deel 1 dat 99 vragen over veiligheidsbeleid
behandelt en meer dan 200 praktijkvoorbeelden en praktische tips biedt.2Er zal, als vervolg op de Integrale Veiligheidsrapportage 1998 (IVR98),
in 2000 en in 2002 wederom een IVR verschijnen. Interorganisationele en publiek-private
samenwerking behoeven naast procesmatige sturing en ondersteuning ook inhoudelijke
en programmatische onderbouwing. Dat vraagt een goede kennis- en informatiepositie.In de IVR wordt de veiligheidssituatie in ons land beschreven aan de hand
van gegevens over de geregistreerde criminaliteit, overlast, ongevallen en
branden; over risicovolle bedrijven en transportmodaliteiten waar het om gevaarlijke
stoffen gaat; over rampen en rampenbestrijding en – tot slot –
om de veiligheidsbeleving van burgers. De IVR beoogt derhalve een trendmatig
inzicht te geven in de ontwikkeling van de publieke veiligheid alsmede een
verdiepend inzicht in bijzondere veiligheidsvraagstukken die de aandacht vragen.
De volgende IVR zal mede in het teken staan van probleemverkenning en -analyse,
met name ook met betrekking tot de kwetsbare samenleving en de grenzen en
mogelijkheden van publiek-private samenwerking op het terrein van de veiligheidszorg.
Het gaat daarbij onder andere om het vraagstuk van de kennis- en informatiepositie
die nodig is om tijdig op nieuwe ontwikkelingen te kunnen participeren.Ook technologische vernieuwingen kunnen bijdragen aan een beter veiligheidsbeleid.
Het kabinet heeft het programma Technologie en Samenleving ingesteld om publieke
en private partijen te stimuleren technologie zo in te zetten dat het economisch
en maatschappelijk nut oplevert. Eén deelprogramma is gewijd aan criminaliteitspreventie.
Het kabinet stimuleert op deze wijze de toepassing van technologie om criminaliteit
en onveiligheidsgevoelens tegen te gaan. Het deelprogramma is onder andere
gericht op persoonlijke beveiliging en veilig ontwerpen. 4.5 Complementair bestuurWil er eenduidig en integraal beleid tot stand komen dan zal ook tussen
de bestuurslagen – met hun verschillende bevoegdheden – moeten
worden afgestemd. Het is zaak dat de verschillende rollen die de diverse bestuurslagen
(rijk-provincie-gemeente) vervullen aan elkaar complementair zijn. Het BANS
biedt daartoe het kader.Tussen de drie bestuurslagen moet tevens sprake zijn van een eenduidige communicatie- en informatielijn. Ook over deze interbestuurlijke
afstemming zijn in het BANS afspraken gemaakt.De interbestuurlijke afstemming dient er uiteindelijk toe dat de relatie
tussen de bestuurslagen meerwaarde biedt aan het functioneren van de lokale
overheid, onder meer op het terrein van de veiligheid. 4.6 Bestuurlijke handhavingAls in weerwil van alle op preventie gerichte inspanningen toch inbreuken
worden gemaakt op orde en rust in het publieke domein of indien sprake is
van (dreigende) aantasting van leven, gezondheid en goederen is een passende
handhavingsreactie van de overheid geboden. Wat een passende reactie is hangt
af van een groot aantal factoren. Naar de mening van het kabinet is het noodzakelijk
dat er tegen een inbreuk op de veiligheid wordt opgetreden.Handhaving is het sluitstuk van beleid en wetgeving. De enorme toename
van beleid en (ordenings)wetgeving in de afgelopen decennia heeft geleid tot
een vergrote vraag naar handhaving, zowel naar strafrechtelijke als naar bestuursrechtelijke
handhaving. In sommige gevallen is een keuze mogelijk tussen verschillende
handhavingsstelsels. Er moet dan door de betrokken overheden en instanties
per beleidsterrein een afweging worden gemaakt tussen bestuurlijke en strafrechtelijke
handhaving. Die afweging kan plaatselijk verschillen. Dat heeft geleid tot
een complexe handhavingsstructuur.1 Er is daarbij
een verschuiving opgetreden van strafrechtelijke naar bestuursrechtelijke
handhaving.Ook voor een geloofwaardig (lokaal) veiligheidsbeleid is het noodzakelijk
dat effectief kan worden gehandhaafd. Van oudsher is de politie de instantie
die voor de handhaving van de openbare orde zorgdraagt. De laatste jaren is
de politie echter steeds minder daadwerkelijk in de gelegenheid de «kleine
ergernissen» in de openbare ruimte te verhelpen of te voorkomen. De
politie moet immers ook andere onveiligheidsproblemen bestrijden. Om enigszins
in de schaarste aan handhavingscapaciteit te voorzien wordt gebruik gemaakt
van de aanstelling van buitengewoon opsporingsambtenaren die voor specifieke
delicten proces-verbaal kunnen opmaken. Dit neemt echter niet weg dat in het
BNP is aangegeven dat aandacht van de politie voor normstellend optreden van
groot belang is.Al geruime tijd wordt er met betrekking tot het tegengaan van «kleine
ergernissen» in het publiek domein, zoals het illegaal storten van vuilnis(zakken),
hondenpoep, graffiti, foutparkeren en fietsen op de stoep, een handhavingstekort
geconstateerd. Het publieke domein dreigt daardoor te verslonzen en onveiligheidsgevoelens
nemen daardoor toe, met als gevolg vermindering van de woon- en leefkwaliteit.
Vooral het lokaal bestuur wordt door zijn burgers aangesproken op dit verloederde
straatbeeld.Rijk en gemeenten zijn voornemens het geconstateerde handhavingstekort
op dit punt verder te verminderen.Verbeterde samenwerking van verschillende handhavers in zogenaamde handhavingsteams
is één van de manieren om dat te bereiken. In een aantal gemeenten
vindt steeds intensievere samenwerking plaats tussen politie, buitengewoon
opsporingsambtenaren en het bestuur. Om dergelijke handhavingsarrangementen
te versterken, heeft het kabinet in 1998 de handreiking «Handhaving
in teamverband» uitgebracht.2Het kabinet onderschrijft op dit punt ook het rapport «Handhaven
op niveau» van de Commissie bestuursrechtelijke en privaatrechtelijke
handhaving (commissie-Michiels) waar de commissie de noodzaak tot samenwerking
tussen de verschillende handhavingsautoriteiten bepleit.3 Samenwerking, afstemming en het delen van expertise tussen
strafrechtelijke en bestuurlijke autoriteiten zijn onontbeerlijk om de doeltreffendheid,
doelmatigheid en kwaliteit bij het uitoefenen van toezicht, opsporing en vervolging
te versterken.De rol van het lokale bestuur bij het bestrijden van de zogenoemde «kleine
ergernissen» in wijken verdient naar de visie van het kabinet verdere
versterking. Gemeenten zouden daartoe, overeenkomstig het BANS, een ruimere
mogelijkheid moeten krijgen om dergelijke overtredingen, onder meer op het
terrein van verkeer en milieu bestuur(srechte)- lijk te handhaven.Handhaving van lokaal veiligheidsbeleid, gericht op het bestrijden van
de zogenoemde kleine ergernissen in wijken, is naar de visie van het kabinet
vooral een bestuurlijke taak. Het kabinet deelt hiermee de opvatting van de
Raad voor het Openbaar Bestuur (Rob), dat de primaire verantwoordelijkheid
voor de handhaving bij het bestuur ligt. Van belang is, dat het bestuur, dat
verantwoordelijk is voor de totstandkoming van het lokale veiligheidsbeleid,
ook verantwoordelijkheden en bevoegdheden krijgt voor de handhaving terzake.Het gaat hier niet om zware misdrijven, maar om overtredingen die ertoe
leiden dat het straatbeeld verloedert en die de burgers gevoelens van onveiligheid
bezorgen. De burgers verwachten ook van de gemeente, dat deze daartegen daadwerkelijk
optreedt.Het lokale bestuur bepaalt, aan de hand van de plaatselijke omstandigheden,
welke beleids- en handhavingsinspanning waar, waarvoor en in welke mate nodig
is. Gemeenten gaan er steeds meer toe over hun lokale veiligheidsbeleid vorm
te geven. Daarin kan worden aangegeven op welke wijze bepaalde vormen van
onveiligheid in bepaalde buurten en wijken aanwezig zijn en hoe door middel
van preventie en handhaving daarvoor een oplossing kan worden gegeven. «Kleine
ergernissen» zouden gemeenten naar de mening van het kabinet naar eigen
inzicht moeten kunnen oplossen, bijvoorbeeld door het opleggen aan de overtreder
van een bestuurlijke boete of door een andere vorm van bestuurlijke handhaving.
Naar de visie van het kabinet leent het samenhangende karakter van het lokale
veiligheidsbeleid zich bij uitstek voor een ontkokerde en integrale benadering
van de handhaving. Met de Rob is het kabinet van mening, dat de voordelen
van lokaal maatwerk daarbij zwaarder wegen dan de mogelijke nadelen van plaatselijke
verschillen in de wijze en mate van de handhaving. Zo kan ook per gemeente,
in het kader van het lokale veiligheids- en handhavings-beleid, met de onveiligheidsgevoelens
in bepaalde buurten rekening worden gehouden.Verondersteld mag worden dat, als gevolg van de verwachte effectiviteit
van de (verruiming van de mogelijkheden tot) bestuurlijke handhaving, tevens
een preventieve werking zal uitgaan.Bovenstaande neemt niet weg dat «kleinere overtredingen» van
onder meer de gemeentelijke Algemene Plaatselijke Verordening vragen om blijvende
inzet van de politie. Gemeenten behouden vanzelfsprekend de bevoegdheden en
de mogelijkheden om de politie ook op deze onderwerpen aan te sturen. Het
lokale driehoeksoverleg is daarvoor het geschikte gremium, dat overigens ook
kan worden benut om inhoud te geven aan de ontkokerde benadering die het kabinet
voorstaat bij de handhaving van de lokale veiligheid.Nadrukkelijk moet deze uitbreiding van bestuurlijke handhaving niet geïsoleerd
worden bezien, maar worden ingepast in het bredere integrale veiligheidsbeleid.
Een effectief handhavingssluitstuk is echter onontbeerlijk om uiteindelijk
geloofwaardig veiligheidsbeleid te kunnen voeren.Het (lokale) bestuur moet naar de visie van het kabinet daartoe wel in
staat worden gesteld. Het kabinet staat verruiming van de mogelijkheden van bestuurlijke handhaving voor ter versterking van het lokale veiligheidsbeleid.
Daartoe zal het kabinet uiterlijk in het najaar 2000 een standpunt bepalen
over de mogelijkheden van deze uitbreiding.De voorstellen worden mede gebaseerd op de uitkomsten van de werkzaamheden
voortvloeiend uit het kabinetsstandpunt inzake IBO-verkeer (december 1997),
de adviezen van de Commissie bestuursrechtelijke en privaatrechtelijke handhaving
(Handhaven op niveau, 1998) en die van de Raad voor het Openbaar Bestuur (Op
de handhaving beschouwd, 1998). 5. THEMA'S IN HET INTEGRAAL VEILIGHEIDSPROGRAMMADe onderwerpen in het IVP komen gedeeltelijk overeen met de beleidsthema's
in het BNP. In het BNP worden de landelijke beleidsthema's voor de politie
aangegeven. Het IVP bevat de – preventieve – bijdragen van andere
partijen dan politie en OM aan het verhogen van de veiligheid. 5.1 Overlast in publiek domein 5.1.1 Overlast is meer dan drugoverlastOverlast in het publieke domein doet zich in velerlei vorm voor. Naast
criminele activiteiten (geweld, bedreiging en vermogenscriminaliteit) dragen
ook waarnemingen van verloedering en irritant, hinderlijk onaangepast gedrag
(annexatie van het publieke domein) bij aan gevoelens van onveiligheid in
een wijk of stad. Niet alleen harddrugverslaafden maken zich aan dergelijk
gedrag schuldig. Vaak is er overlap met overlast veroorzaakt door andere personen
uit randgroepen. Er is sprake van zorgmijdende mensen waarbij de verslaving
onderdeel uitmaakt van een bredere overlastveroorzakende levenswijze.1De ervaringen van de lokale «meldpunten overlast» bevestigen
dat er meer overlast is dan de overlast die door harddrugverslaafden wordt
veroorzaakt. Vooral psychiatrische problemen leiden tot veel klachten. Zo
blijkt in Amsterdam 40 % van de oorzaken van meldingen de laatste jaren te
liggen in psychiatrische problemen.Er lijken globaal genomen drie groepen te onderscheiden die bijdragen
aan overlast in het publieke domein: harddrugverslaafden, psychisch gestoorden
en criminelen. Deze groepen overlappen elkaar gedeeltelijk. Deze overlap moet
richtinggevend zijn voor de aanpak van de overlast die zij veroorzaken. Vanzelfsprekend
veroorzaken niet alle personen, al dan niet met een psychisch ziektebeeld,
die rondzwerven in het publieke domein overlast. Rol politieDe politie speelt in de praktijk van alledag een centrale rol als het
gaat om overlastgevend gedrag. Voor de politie, die zelf 24 uur per dag
beschikbaar is, is het een probleem dat het verwijzen van mensen die hulp
nodig hebben niet snel mogelijk is. Er is behoefte aan een «front desk»
van waaruit de verantwoordelijkheid in het kader van de zorgplicht wordt overgenomen.Op dit moment ontbreekt het aan een sluitende 24-uursstructuur voor de
opvang van mensen die overlast veroorzaken en hulp nodig hebben, maar dat
meestal niet zoeken. Het ontbreken van een dergelijke structuur heeft te maken
met een tekort aan capaciteit voor laagdrempelige opvang, maar zeker ook met
de sectorale invalshoek van veel van de betrokken partijen. Ook onbekendheid
bij hulpverleningsinstellingen en politie met de mogelijkheden
van de wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (Wet BOPZ)
speelt een rol. 5.1.2 Huidige instrumentarium voor vermindering overlastHet drugoverlastbeleid heeft de afgelopen jaren vorm gekregen.Het kabinet heeft in de afgelopen kabinetsperiode middelen beschikbaar
gesteld voor innovatieprojecten binnen de gemeentelijke verslavingszorg, de
residentiële verslavingszorgvoorzieningen en de justitiële verslavingszorg.Een duidelijk positief effect op overlast van harddrugverslaafden heeft
een dagopvang, vooral in combinatie met gebruikersruimte. Naarmate de opvang
minder eisen stelt aan harddruggebruikers is de toestroom groter. In de praktijk
is geen sprake van een onbeperkte toegankelijkheid, maar is de toegang gereguleerd
via een pasjessysteem. De bijdrage aan de vermindering van overlast bestaat
uit het feit dat de verslaafden van straat zijn. Daarin kan de politie een
belangrijke rol spelen. Handhaving van de openbare orde en de Opiumwet kunnen
ingezet worden om gebruikers richting de opvang te sturen.Naast de samenwerking met de politie vormt de betrokkenheid van wijkbewoners
een succesfactor. Het is een goede ontwikkeling dat gemeenten op steeds meer
manieren burgers bij de aanpak van overlast betrekken. Tegelijkertijd is duidelijk
geworden dat het overlastgevend gedrag zeer hardnekkig is. De meeste verslaafden
willen geen verdergaande hulp.In de afgelopen kabinetsperiode zijn de mogelijkheden voor de bestuurlijk-juridische
aanpak van drugoverlast verruimd. De burgemeester heeft nu de mogelijkheid
drugpanden en coffeeshops te sluiten, het aantal cellen is sterk toegenomen
en daarnaast wil het kabinet via de maatregel Strafrechtelijke Opvang Verslaafden
(SOV) een voorziening creëren om die groep verslaafde criminelen te bereiken
die veel, maar verhoudingsgewijs kleine, strafbare feiten pleegt. De mogelijkheden
om in de huidige omstandigheden op verslavingszorg aan te dringen zijn gering,
zo blijkt ook uit de ervaringen van vroeghulpinterventieprojecten.Daarnaast is het Steun- en Informatiepunt Drugs en Veiligheid in 1996
ingesteld, dat politie, gemeenten en OM kan adviseren over het te voeren drugbeleid.Binnenkort zal het kabinet de Tweede Kamer uitgebreid informeren over
de evaluatie van het drugoverlastbeleid, alsmede langs welke lijnen het drugoverlastbeleid
op lokaal niveau verder kan worden uitgebouwd.De maatschappelijke opvang vangt kwetsbare mensen op die (tijdelijk) niet
in staat zijn zich op eigen kracht te handhaven in de samenleving (zoals daken
thuislozen en mensen in een acute psychosociale crisis).Er is een breed scala van opvangvoorzieningen, waaronder de sociale pensions
die speciaal zijn opgezet voor mensen met psychische stoornissen. Zij komen
niet alleen in sociale pensions, maar ook in andere voorzieningen van de maatschappelijke
opvang terecht. De subsidieregeling voor begeleiding van GGZ-geïndiceerden
gold eerst alleen voor sociale pensions, maar is enkele jaren geleden uitgebreid
naar alle voorzieningen van de maatschappelijke opvang. Ook is het budget
vorig jaar met f 10 miljoen verhoogd tot nu f 22,4 miljoen.De openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGZ) heeft een grote inbreng
in de organisatie van het vangnet voor dak- en thuislozen, psychisch gestoorden
en verslaafden. In die taak zit een belangrijke organisatorische component
omdat het hier het snijvlak betreft van vele verantwoordelijkheden en taken
van diverse diensten, organisaties en overheden. Overlastbestrijding
vergt een voortdurende afweging van belangen. Het gaat niet alleen om openbare
orde en volksgezondheid, maar ook om persoonlijke rechten en belangen van
individuen. Doorgaans zullen betrokkenen zich aan de zorg willen onttrekken.
Indien aantoonbaar gevaar bestaat voor omgeving en/of betrokkene zijn er wettelijke
instrumenten om in de vorm van een gedwongen opname (wet BOPZ) dwang uit te
oefenen. De betrokkene moet dan wel lijden aan een psychische stoornis waardoor
een gevaarssituatie ontstaat.De OGGZ beweegt zich op dit hele terrein. Over het onderwerp openbare
geestelijke gezondheidszorg heeft het kabinet een beleidsbrief uitgebracht.1 Hierin wordt voorgesteld om de noodzakelijke organisatorische
afspraken, die op lokaal niveau nodig zijn, pragmatisch te benaderen door
ze onder te brengen in een convenant tussen gemeente en betrokken partijen
en instellingen. Bij de gemeente ligt een inspanningsverplichting om zo'n
convenant te sluiten. In een dergelijk convenant komen afspraken tussen lokaal
bestuur en uitvoerende instellingen over een heldere verdeling van verantwoordelijkheden
en taken. Ook over de kwaliteit van de zorg worden in zo'n convenant afspraken
vastgelegd.In deze beleidsbrief is aangekondigd dat dit proces van gemeentelijke
convenanten zal worden bevorderd door op landelijk niveau een convenant te
sluiten tussen de minister van VWS en de koepelorganisaties waarin een aantal
abstracte beleidsdoelen zal worden geformuleerd. Op basis hiervan kunnen gemeenten
tot een eigen inkleuring komen.Bij de eerste evaluatie van de wet BOPZ is gebleken dat gedwongen opnames
op grond van de wet nagenoeg niet voorkomen bij verslavingszorginstellingen.
Hulpverleners uit de verslavingszorg zijn niet goed op de hoogte van het instrumentarium
van de wet.Overigens kunnen lang niet alle situaties waarin een verslaafde overlast
veroorzaakt, worden aangemerkt als een situatie die gevaar oplevert in de
zin van de wet BOPZ; het moet gaan om ernstige vormen van (sociale) overlast.
Gedrag van verslaafden dat slechts lastig is of maatschappelijk ongenoegen
met zich mee brengt, zal niet snel als een gevaarssituatie kunnen worden aangemerkt.
Daarnaast levert niet iedere vorm van verslaving een geestesstoornis in de
zin van de wet BOPZ op. Ook hier geldt de eis dat het moet gaan om ernstige
vormen van verslavingen, die zodanig zijn dat deze hebben geleid tot beschadiging
van de hersenen. Voor Korsakow-patiënten en langdurige verslaafden aan
harddrugs zal in het algemeen wel gesproken kunnen worden van een geestesstoornis.
Dit ligt anders bij mildere vormen van verslaving. 5.1.3. Optimalisering opvang overlastgevendenLangs drie wegen acht het kabinet het mogelijk om samen met andere partners
te werken aan een optimalisering van de opvang van de overlastgevende zorgmijders:– het ontwikkelen van een toereikend en specifiek aanbod van 24-uursopvang;– goede samenhang tussen voorzieningen en wettelijke maatregelen;– versterking van de lokale coördinatie.Een optimalisering van de opvang van overlastgevenden baat niet alleen
de betrokkenen, maar ook de samenleving. Daarnaast kan worden voorkomen dat
een kwetsbare groep mensen (verder) criminaliseert en kan een ontwikkeling
worden gekeerd waarbij steeds meer (psychisch) kwetsbare mensen in de gevangenis
terechtkomen. 5.1.4 Het ontwikkelen van een toereikend aanbodVoorwaarde voor de ontwikkeling van een toereikend aanbod is dat er op
lokaal niveau een goed inzicht bestaat in de populatie van overlastgevenden.
In de meeste gemeenten is dat beeld onvoldoende. Het kabinet zal bevorderen
dat gemeenten en instellingen inventariseren welke omvang de populatie heeft.Er vindt op dit moment een onderzoek plaats naar de factoren die er de
oorzaak van zijn dat mensen dak- en thuisloos worden en verkommeren en verloederen.
Het kabinet zal n.a.v. dit onderzoek bezien welke handvatten er zijn voor
een meer gericht preventie- en interventiebeleid.De maatschappelijke opvang is een vangnet voor kwetsbare mensen die in
de reguliere voorzieningen niet terecht kunnen/willen. Bij het overgrote deel
van deze mensen is sprake van een complexe (psychische) problematiek; uit
onderzoek blijkt dat de problematiek van deze mensen steeds zwaarder wordt.
Het is aannemelijk dat het aantal mensen dat (tevergeefs) een beroep heeft
gedaan op opvang de laatste tijd is toegenomen. Ook in het kader van het grotestedenbeleid
maken de G-25 dit steeds duidelijk. Als mensen niet kunnen worden opgevangen,
betekent dit een potentieel risico voor de samenleving en voor de persoon
zelf. Deze personen blijven op straat, waardoor er een gerede kans is op overlast
en de veiligheid en het welzijn van de persoon zelf in geding kunnen komen.Dit leidt ook tot een onverminderde druk op dure plaatsen binnen justitiële
inrichtingen en op de inzet van politie. In een beperkt aantal gemeenten zullen
om die reden kleinschalige experimenten met laagdrempelige opvang worden gestart.
Doel hiervan is om inzicht te verkrijgen in de maatschappelijke opbrengst
van dergelijke opvang. Een breed samengestelde begeleidingscommissie zal deze
experimenten volgen en evalueren. Tevens zal het kabinet bezien of het mogelijk
is verslaafden met een psychisch ziektebeeld in de SOV op te nemen.Om de groep zorgmijders te bereiken, is het nodig dat vooral de ambulante
GGZ en verslavingszorg meer «outreachend» gaan werken. Hiervoor
is vroegtijdig ingrijpen, goede maatschappelijke opvang en goede hulp/begeleiding
(niet beperkt tot symptoombestrijding) nodig.Aan het College voor Ziekenhuisvoorzieningen is een uitvoeringstoets gevraagd
inzake de totstandkoming van afdelingen voor dubbeldiagnose. Het College adviseert
deze afdelingen in principe onder te brengen bij een algemeen psychiatrisch
ziekenhuis (APZ) (maar bij een verslavingszorgkliniek zou eventueel ook kunnen)
en ten laste te brengen van de planmatige ruimte voor het circuit voor verslaafden.
In alle gevallen is formele samenwerking tussen het betrokken psychiatrisch
ziekenhuis en verslavingszorgkliniek nodig. Dit advies wordt aangehouden als
richtlijn bij de beoordeling van aanvragen voor afdelingen voor deze dubbeldiagnose-groep.Op dit moment wordt onderzoek gedaan naar psychiatrische stoornissen,
waarvoor effectieve behandelingsmethodes voorhanden zijn. Mede op basis van
de resultaten van dit onderzoek heeft het kabinet het voornemen om dwangtoepassing
bij die behandelingsvormen uit te breiden. Daarnaast blijft het belangrijk, gegeven de behoefte daaraan, voorlichtingsbijeenkomsten
te organiseren over de mogelijkheden van de wet BOPZ. Hiervoor heeft de minister
van VWS een meerjarentraject voorgesteld dat is opgenomen in een algemeen
voorlichtingsplan dat tezamen met intermediaire koepelorganisaties zal worden
uitgevoerd. 5.1.5 Goede samenhang tussen alle voorzieningen en maatregelenOp een aantal plaatsen wordt reeds invulling gegeven aan de in het BNP
genoemde afspraken die nodig zijn om te komen tot een goede toedeling van
verantwoordelijkheden tussen politie en justitie en andere partners in de
veiligheidszorg. Deze afspraken moeten op lokaal en op rijksniveau worden
gemaakt. In Amsterdam en Utrecht is bijvoorbeeld op een politiebureau hulpverlening
aanwezig. Daarmee worden de voorwaarden geschapen waarin de politie veel beter
dan nu in staat wordt gesteld om in concrete situaties te kunnen doorverwijzen.Om de overlast te kunnen bestrijden moet er echter een scala van faciliteiten
en programma's beschikbaar zijn. Om succesvol en verantwoord op te kunnen
treden tegen overlast moet de politie kunnen verwijzen naar vroeghulp, drugs-
en reguliere reclassering, verblijfs- en gedoogruimten, opvangvoorzieningen
voor dag en nacht, sociale pensions. Dit vergt afspraken en gecoördineerde
planning. Hulpverlening moet veel meer dan nu het geval is door herschikking
en organisatie-aanpassing 7 dagen in de week 24 uur bereikbaar zijn. De rijdende
psychiater moet snel beschikbaar zijn. De geestelijke gezondheidszorg moet
«outreachend» werken.Het kabinet bevordert dat op lokaal niveau afspraken worden gemaakt tussen
politie en hulpverleningsinstellingen, zodanig dat de laatste 24 uur per dag
voor de politie bereikbaar zijn en de eerste opvang in acute overlastsituaties
kunnen overnemen. 5.1.6 Versterking van de lokale coördinatieEen verkenning van de mogelijkheden om tot een flexibeler inzet van geldstromen
te komen, maakt onderdeel uit van het advies «De verslavingszorg herijkt»
dat in september 1999 zal verschijnen van de Raad voor de Volksgezondheid
en Zorg.Het landelijke convenant OGGZ tussen Rijk, VNG en zorgverzekeraars, waarin
een aantal algemene beleidsdoelen wordt geformuleerd, zal in juli 1999 worden
afgerond.Het kabinet heeft de aanbeveling van Stuurgroep Vermindering Overlast
en de interbestuurlijke Task Force Veiligheid en Verslavingszorg om ook deze
kabinetsperiode een interbestuurlijk overleg te organiseren rondom het thema
(drug)overlast overgenomen.Het is gewenst dat op lokaal niveau de betrokken hulpverleningsinstanties
en de politie tot een goede informatie-uitwisseling kunnen komen om tot een
goed afgestemde aanpak te komen, vooral voor de zorgmijders. Het kabinet zal
bezien of er knelpunten zijn in de privacywetgeving die een dergelijke afstemming
bemoeilijken.De Inspectie Politie en de Inspectie voor de Volksgezondheid verrichten
een onderzoek naar de rol van de politie bij opvang, respectievelijk een onderzoek
naar de 24-uursopvang in de hulpverlening. Mede aan de hand van de resultaten
van dat onderzoek zal het kabinet bezien welke aanvullende maatregelen nodig
zijn om een 24-uursopvang mogelijk te maken. Daarbij zullen ook de taakverdeling
en de afstemming tussen de verschillende organisaties aan de orde komen. 5.2 Geweld en horeca 5.2.1 GeweldscriminaliteitDe laatste tijd wordt de samenleving steeds meer geconfronteerd met verschillende
uitingen van ernstig geweld in het publieke domein, waarbij in
enkele gevallen doden te betreuren waren. De publieke verontwaardiging hierover
is groot. Dat is begrijpelijk en ook een positief teken: de Nederlandse bevolking
is niet van zins dit soort geweld lijdelijk te accepteren en komt in verzet.Dit betekent dat er een sterk draagvlak is voor gerichte acties van onder
andere de overheid, maar ook de burgers en hun organisaties, om er tegen op
te treden.De in de afgelopen tijd geconstateerde daling van het algemene criminaliteitsniveau,
blijkend uit de politiecijfers en uit bevolkingsenquêtes, gaat tegelijkertijd
gepaard met een stijging van de geweldsdelicten, in het bijzonder van geweldsdelicten
gepleegd door minderjarigen. Daarbij is het goed te beseffen, dat het om een
relatief klein aantal jongeren gaat. Verreweg de meeste jongeren gedragen
zich op een aansprekende manier, met een positieve opstelling. Met andere
woorden, het overgrote deel van de jongeren veroorzaakt geen overlast.Er zijn verschillende vormen van crimineel geweld te onderscheiden. Naast
instrumenteel geweld (berovingen, roofovervallen en liquidaties) is er huiselijk
geweld (binnen relaties gepaard gaand met seksueel geweld) en het geweld in
het publieke domein (zinloos geweld). Dit laatste type geweld wordt in hoofdzaak
gepleegd door jongeren, vrijwel altijd van het mannelijk geslacht, tijdens
het uitgaan in de nachtelijke uren. Vaak wordt dit type geweld ook aangeduid
als uitgaansgeweld of ontladingsgeweld.1De meest recente CBS-cijfers laten zien dat het totaal aantal geweldsmisdrijven
per 100 000 inwoners (van 12 tot 80 jaar)in de periode 1994 tot en met
1997 met ruim 12% is toegenomen.2 In gemeenten
met minder dan 100 000 inwoners is de toename het grootst; daar is het
aantal geregistreerde geweldsmisdrijven gestegen met 25%. De vier grote steden
laten daarentegen een daling van 12% zien.Het aantal geregistreerde geweldsmisdrijven door jongens is in de periode
1994 tot en met 1997 met 50% toegenomen. Bij meisjes is een verdubbeling te
constateren.Deze cijfers worden overigens beïnvloed door tal van factoren, zoals
aangiftebereidheid van het publiek, veranderingen in politieprioriteiten,
opsporings- en registratiebeleid.Geweldscriminaliteit heeft een grote invloed op de publieke opinie en
op de veiligheidsgevoelens. Het huidige geweldsniveau en de daaruit voortvloeiende
publieke verontwaardiging en verontrusting zijn reden het geweld met kracht
aan te pakken. 5.2.2 Huidige beleid om geweld tegen te gaanIn de nota Geweld op straat zijn verschillende maatregelen voorgesteld
om geweld tegen te gaan. Het kabinet is gestart met het uitvoering geven aan
deze maatregelen en aan de ideeën, afkomstig uit het Twaalf Stedendebat.
In de voortgangsrapportage «Geweld op straat», die eerdaags aan
de Tweede Kamer zal worden aangeboden, zal het kabinet aangeven welke maatregelen
reeds zijn uitgevoerd en wat de stand van zaken is van de in de nota gedane
voorstellen.In het verlengde van bovengenoemde nota heeft het kabinet eind 1998 een
reeks van andere maatregelen aangekondigd.3 Zo
beziet het kabinet onder meer de mogelijkheid van partiële anonieme aangifte.
Daarnaast zal het kabinet gemeenten stimuleren meer aandacht te geven aan
vrijetijdsbesteding en recreatie, vooral gericht op jongeren.In het BANS zijn afspraken tussen het kabinet en de VNG gemaakt om gemeenten
te ondersteunen bij het ontwikkelen van een beleid gericht tegen het geweld
op straat. Het actieprogramma Geweld op straat van de VNG wordt daarbij betrokken.
Het vergroten van de mogelijkheid van toezicht is daarvan een belangrijk onderdeel.Eveneens is in februari 1999 het Platform tegen Geweld op straat opgericht, dat onder andere zal werken aan het tot stand brengen en
uitdragen van een anti-geweldscode.Eind 1998 is in samenwerking tussen vele betrokkenen – waaronder
departementen, horeca en OM – de Handreiking Veilig Uitgaan gepubliceerd.1In deze handreiking worden maatregelen aangegeven die door gemeente, horeca,
politie en justitie kunnen worden genomen om een bijdrage te leveren aan een
veilige uitgaanssituatie. Op lokaal niveau zouden deze partners gezamenlijk
hun afspraken in een overeenkomst of convenant kunnen vastleggen. Inzet van de gemeenteDe gemeente is eerstverantwoordelijk voor het lokale veiligheidsbeleid.
Uit dien hoofde voert zij de regie bij het tot stand komen van het lokale
geïntegreerde horecabeleid. Afhankelijk van de lokale situatie kan de
gemeente zelf zorgen voor (het faciliteren van) toezicht en maatregelen nemen
ter verbetering van de verlichting, urinoirs en de verkeerscirculatie in het
betreffende uitgaansgebied. Inzet van de horecaDe horeca is primair verantwoordelijk voor de gang van zaken in de horeca
zelf. Afspraken over verantwoord drank verstrekken, adequate toegangscontrole,
het hanteren van huisregels, alertheid op drugs en wapens en over het schoonhouden
van de directe omgeving van horecagelegenheden kunnen daar uit voortvloeien. Inzet van de politieDe verantwoordelijkheid van de politie is gericht op de handhaving van
de openbare orde, de opsporing van strafbare feiten en op het houden van toezicht
in het uitgaansgebied. Trefwoorden hiervoor zijn: kennen en gekend worden,
geüniformeerde surveillance te voet en een duidelijk aanspreekpunt voor
de horeca, afspraken over in te zetten uren politietoezicht en een snelle
afwikkeling van processen-verbaal. Inzet van het openbaar ministerieBij het OM ligt onder meer de taak om een vervolgingsbeleid te voeren
dat de afspraken ondersteunt, die voor het lokale horecabeleid worden gemaakt.
Daarmee worden de geloofwaardigheid en effectiviteit van de maatregelen die
de partners afspreken versterkt. Bijvoorbeeld ten aanzien van het lik-op-stuk-beleid,
het handhaven van de «kleine norm» en een stelselmatige daderaanpak.
Daarnaast kan het OM in dit kader preventieve maatregelen van de betrokken
partners stimuleren en ondersteunen. Inzet van onderwijs en jeugd- en jongerenwerkOnderwijsinstellingen en het jeugd- en jongerenwerk benaderen jongeren,
en zo mogelijk ook hun ouders, over het belang van het naleven van gedragsregels
op school, in de openbare ruimte en in horecagelegenheden. De effecten van
deze benadering zullen groter zijn indien scholen en jeugd- en jongerenwerk
hun werkzaamheden in dit kader op elkaar afstemmen. 5.2.3 Voortzetting aanpak geweld en horecaDe aanleiding voor het zinloze of ontladingsgeweld is vaak overmatig alcoholgebruik.1 De ontremming die alcoholgebruik, al dan niet in combinatie
met verdovende middelen, met zich brengt, vormt vaak de aanleiding voor geweld.
Bij de horeca berust een grote verantwoordelijkheid om het overmatige gebruik
in de horeca tegen te gaan. In het handhavingsplan consumentenleeftijdsgrenzen
wordt de horeca aangesproken op deze verantwoordelijkheid. Een van de elementen
is het op tijd stoppen met schenken van alcohol. De hieraan verbonden doelstelling
luidt dat een adequate naleving en handhaving van de huidige en nog te stellen
consumentenleeftijdsgrenzen worden nagestreefd; in 1998 is door het kabinet
een handhavingsplan consumentenleeftijdsgrenzen aan de Tweede Kamer gezonden.2In de brief aan de Tweede Kamer van eind 1998 heeft het kabinet aangegeven
dat ten behoeve van het verzamelen van informatie op basis waarvan maatregelen
kunnen worden geëntameerd,op landelijk niveau een onderzoek wordt gedaan
naar de motieven van daders en de factoren die een rol spelen bij daders. 5.2.4 Nieuwe maatregelenIn aanvulling op en ter verdere uitwerking van de reeds voorgestelde en
genomen maatregelen acht het kabinet nieuwe impulsen van groot belang. De
aanpak van de geweldsproblematiek in uitgaansgebieden moet leiden tot het
verhogen van de objectieve en de subjectieve veiligheid in die gebieden. De
hieraan verbonden doelstelling luidt dat alle gemeenten met meer dan 25 000
inwoners en met een geconcentreerd uitgaansgebied uiterlijk in 2002 een structurele
aanpak van geweldsproblematiek in het uitgaansgebied hebben ontwikkeld, vastgelegd
in een ondertekend convenant Veilig Uitgaan.Inmiddels heeft het kabinet een voorstel gedaan om de wet Wapens en Munitie
aan te passen in verband met het verhogen van de strafmaat voor het bezit
en de handel in illegale wapens. Eén of twee gemeenten zullen worden
ondersteund om het gebruik van de mogelijkheden van de Wet Wapens en Munitie
te optimaliseren. Daartoe worden binnenkort één of twee pilots
gestart. Indien de pilots uitwijzen dat het huidige instrumentarium, dat politie,
bestuur en OM ten dienste staat, ontoereikend is, dan beziet het kabinet de
noodzaak om de burgemeester de bevoegdheid te geven gebieden aan te wijzen
waar, op bepaalde tijdstippen en onder bepaalde voorwaarden, door de politie
kan worden gefouilleerd op wapenbezit.Het kabinet zal tevens nagaan of een stroomlijning nodig is van regelgeving
op het gebied van alcohol, drugs en prostitutie en bezien of er problemen
zijn met betrekking tot de regelgeving voor openbare inrichtingen.Het kabinet zal initiatieven van de horecabranche ondersteunen om nader
onderzoek te doen naar aard, omvang en spreiding van problemen van autochtone
en etnische jongeren in relatie tot overlast en criminaliteit in en rond horecabedrijven. 5.3 Jongeren en veiligheid. 5.3.1 Inventarisatie van het jeugd- en veiligheidsprobleemJeugdcriminaliteit is een verzamelbegrip waaronder een grote diversiteit
aan strafbare gedragingen wordt samengevat. Deze variëren van incidenteel,
normoverschrijdend opgroeigedrag, dat kan worden gezien als een doorgeschoten
uiting van het normale (gezonde) experimenteergedrag van kinderen, pubers
en adolescenten, tot racistisch geweld en het stelselmatig plegen van delicten
om bijvoorbeeld een dure leefstijl erop na te kunnen houden of deel te kunnen
uitmaken van een subcultuur waarbinnen delinquent gedrag groepsnorm is.Sinds 1980 kan een toename worden waargenomen van het aantal minderjarigen
(12 tot en met 17 jaar) dat jaarlijks op verdenking van een strafbaar feit
in aanraking komt met de politie en justitie. Uitgaande van de totale omvang
van jeugdigen in deze leeftijdsgroep kan worden vastgesteld dat de geregistreerde
jeugdcriminaliteit tussen 1980 en 1996 is toegenomen van 2,8 % naar 4,7 %,
een stijging van ruim 65 %.Waar de jeugdcriminaliteit is toegenomen, vertonen de cijfers over de
omvang van de algemene criminaliteit in Nederland de afgelopen jaren juist
een dalende lijn.Ook in de aard van de geconstateerde jeugdcriminaliteit is sinds 1980
een verschuiving opgetreden. Waar in 1980 nog ruim 70 % van de aangehouden
minderjarigen werd verdacht van een vermogensmisdrijf en 6 % van een geweldsmisdrijf,
bedragen in 1996 deze percentages 57 respectievelijk 15.Binnen de categorie vermogensmisdrijven is vooral de toename (met bijna
50 %) van diefstal met braak door jeugdigen vermeldenswaard terwijl van de
geweldplegers de helft wordt verdacht van mishandeling en een kwart van diefstal
met geweld. Tenslotte kan worden opgemerkt dat het aandeel van meisjes onder
de minderjarige verdachten in de periode 1980 – 1996 is toegenomen van
10 tot 13 %.Een extra punt van zorg is de blijvende oververtegenwoordiging van jongeren
uit etnische minderheidsgroepen in de geregistreerde criminaliteit. De grootste
problematiek ligt bij de jongeren wier herkomst in Marokko of de Nederlandse
Antillen ligt. De relatieve oververtegenwoordiging van etnische jongeren in
de criminaliteitsstatistieken heeft onder meer te maken met het marginaliseringsproces
waarin veel van deze jongeren zich bevinden. Dit proces kan tot uitdrukking
komen in een verhoogde kans op schoolverzuim, schooluitval, problemen in het
gezin, werkloosheid en criminaliteit. Geconcludeerd kan worden dat de criminaliteit
van etnische jongeren zich zonder meer concentreert in de grote steden. Vooral
de positie van de grote vier, waar zeer veel jongeren een etnische achtergrond
hebben, onderscheidt zich van die van de andere steden.Het voorkomen en terugdringen van jeugdcriminaliteit zijn, door de aard
van de gepleegde delicten, voor de alledaagse veiligheidsbeleving van het
allergrootste belang. Daarnaast kan effectief en vroegtijdig ingrijpen voorkomen
dat incidenteel delinquent gedrag zich bestendigt in een criminele carrière. 5.3.2 Aanpak van het jeugd- en veiligheidsprobleemHet jeugd- en veiligheidsbeleid is ontwikkeld op basis van het advies
over de aanpak van de jeugdcriminaliteit van de commissie Van Montfrans: «Met
de neus op de feiten» uit 1994. In de nota Veiligheidsbeleid 1995–1998
is dit advies uitgewerkt tot een plan van aanpak jeugd en veiligheid voor
de kabinetsperiode 1994–1998. Inmiddels heeft evaluatie daarvan plaatsgevonden
in het rapport «Vier jaar Van Montfrans»(1998).De in de afgelopen periode ontwikkelde aanpak wordt gekenmerkt door een
evenwichtige, preventieve en repressieve inspanning door alle betrokkenen
in de jeugd- en veiligheidsketen. Voortzetting van dit beleid is ook in de
komende periode noodzakelijk, met bijzondere aandacht voor de nieuwe zwaartepunten:
verjonging, verharding, en de blijvende oververtegenwoordiging
van jongeren uit etnische minderheden. Het kabinet sluit hiermee aan op de
prioriteitstelling voor jeugd en veiligheid in het regeerakkoord, hetgeen
ook in de convenanten met de grote steden en in het BANS tot uitdrukking komt.
Tevens moet in belangrijke mate aandacht worden besteed aan de specifieke
problematiek van etnische minderheden, naar voren komend in de CRIEM-nota
en de nota Kansen krijgen, kansen pakken. 5.3.3 Voortzetting en intensivering van het jeugd- en
veiligheidsbeleid 5.3.3.1. Afstemming bestuurslagenIn de afgelopen kabinetsperiode is voortvarend gewerkt aan het scheppen
van de juiste randvoorwaarden voor het doelmatig bestrijden van het complexe
probleem van de jeugdcriminaliteit. Als concrete resultaten zijn op tal van
niveaus netwerken en samenwerkingsverbanden in het leven geroepen, is er begrip
gegroeid tussen voorheen gescheiden circuits en is men bereid de eigen inzet
te verruilen voor een betere. Hoewel organisaties op onderdelen hun primaire
proces reeds hebben aangepast, betekent dit nog lang niet dat alle in gang
gezette veranderingen permanent zijn opgenomen in de staande praktijk.Met betrekking tot het proces verdient vooral de verhouding tussen rijk,
provincie en gemeente (complementair bestuur) de aandacht. In het BANS is
een groot aantal afspraken gemaakt die deze samenwerking op het terrein van
het brede jeugdbeleid en veiligheid kunnen verbeteren, waaronder de afspraak
dat het rijk de knelpunten in de ketenbenadering ten aanzien van jeugdcriminaliteit
zal onderzoeken. Belangrijk is dat de provincies bij de ontwikkeling van regiovisies
jeugdzorg ook in toenemende mate verband leggen met vraagstukken van jeugd
en veiligheid.In de doorstartconvenanten met de grote steden is een kader geschapen
voor de uitwerking van de samenwerking in de betreffende gemeenten. De bestaande
interdepartementale commissie Jeugd en veiligheid bevordert de onderlinge
afstemming tussen de betrokken departementen BZK, Justitie, OCW, VWS en SZW
en is in het kader van de uitvoering van het plan van aanpak Van Montfrans
de ambtelijke gesprekspartner voor de lokale besturen ten aanzien van vraagstukken
van jeugd en veiligheid. 5.3.3.2 Regiefunctie van het lokale bestuurEen tweede aandachtspunt richt zich op de positie van de gemeente als
regisseur van het lokale beleid «Jeugd en Veiligheid», temidden
van organisaties die opereren op een afwijkende geografische schaal en bovendien
over eigen verantwoordelijkheden beschikken. Gedacht moet worden aan de jeugdzorg,
de justitiële organisaties en (soms) de regiopolitie. Dit bemoeilijkt
een effectieve afstemming door de gemeente in de praktijk vaak ernstig.1 Ter verbetering van deze situatie zal het functioneren
van de arrondissementsplatforms jeugdcriminaliteit worden gestimuleerd. Daarnaast
is, om hieraan tegemoet te komen, in het BNP alsmede in het BANS en in de
doorstartconvenanten met de grote steden vastgelegd dat, onverlet latend de
eigen verantwoordelijkheid van de partners, niet-vrijblijvende afspraken over
samenwerking zullen worden opgenomen in de beleidskaders van de veldorganisaties
van de betrokken departementen (onder meer het OM, de Raad voor de Kinderbescherming,
de jeugdhulpverlening en de politie). 5.3.3.3. Verbetering informatieDe ervaringen tot nu toe wijzen erop dat over jeugd en veiligheid in de
steden nog altijd te weinig betrouwbare informatie beschikbaar is. Voor zover
er wel gegevens beschikbaar zijn, zijn deze onderling slecht vergelijkbaar
en ontbreekt vaak een systematische analyse die als basis kan dienen voor
het te ontwikkelen beleid. Overigens dient ook op landelijk niveau de informatiepositie
verder te worden verbeterd.De strategie om per gemeente een plan van aanpak te ontwikkelen ter bevordering
van jeugd en veiligheid kan slechts slagen indien de betrokken beleidsmakers
over voldoende gegevens beschikken. De gemeenten zullen daartoe worden gestimuleerd
een actuele diagnose van de lokale situatie op te stellen.Op diverse fronten wordt de verbetering van de informatiepositie van rijk
en steden aangepakt. Het ministerie van BZK en het Parket-Generaal van het
OM laten een systematische bewerking uitvoeren op de Herkenningsdienstgegevens
(HKS). Hiermee zal de ontwikkeling van criminele kaarten op lokaal niveau
mogelijk worden. Hierbij zal ook informatie ten behoeve van de G25 ten aanzien
van de onderscheiden doelgroepen, van «first offenders» tot de
harde kern, beschikbaar komen. Hierbij zullen de definities die tussen het
rijk en de vier grote steden zijn afgesproken, worden gehanteerd. Verder zal
een meerjarig bestand worden opgebouwd zodat de mogelijkheid ontstaat tot
het volgen van trendmatige ontwikkelingen. Justitie heeft een adviserende
rol bij het opbouwen van een landelijk HKS-bestand van daders en aangiftes.
Ook wordt samen met de CRI op basis van dat bestand een landelijke criminaliteitskaart
samengesteld.Binnen justitie is tevens een project gestart gericht op het tijdig en
volledig beschikbaar komen van beleidsgerichte informatie, te beginnen op
basis van de eigen registratiesystemen van de justitieorganisaties. De Kamer
zal medio 1999 nader worden ingelicht over het plan van aanpak van een pilot
gericht op jeugdcriminaliteit, die in dit kader zal worden gestart. Nader
onderzoek naar groeps- en bendevorming is gestart en zal in de loop van 2000
nadere inzichten leveren.Vanwege het feit dat de oorzaken van jeugdig delinquent gedrag zo veelvormig
zijn en de aanpak ervan de hele jeugd- en veiligheidsketen raakt, is overdracht
van informatie tussen verschillende organisaties, die bij jongeren betrokken
zijn, noodzakelijk voor snel, vroegtijdig en consequent optreden. Zowel in
de jeugdketen als in de politie- en justitieketen moet tijdig informatie worden
overgedragen. Ultimo 1999 zal het Cliëntvolgsysteem Jeugdcriminaliteit,
dat in de afgelopen kabinetsperiode door de minister van Justitie is ontwikkeld
en ten dienste staat van politie, Raad voor de Kinderbescherming en OM landelijk
worden geïmplementeerd. 5.3.3.4 Verjonging, verharding en oververtegenwoordiging
etnische jongerenNaast bovengenoemde inspanningen van randvoorwaardelijke aard zal de intensivering
van het jeugd- en veiligheidsbeleid gericht zijn op de verjonging, de verharding,
de harde kern en de oververtegenwoordiging van etnische jongeren. VerjongingHet inzicht dat factoren die kunnen leiden tot later probleemgedrag al
op zeer jonge leeftijd kunnen worden onderkend, heeft tot nadrukkelijker aandacht
voor vroegtijdige onderkenning en mogelijkheden tot opvoedingsondersteuning
geleid. Het kabinet zal in 1999 in een beperkt aantal grote steden een pilot
starten met een Nederlandse versie van het van oorsprong Amerikaanse programma
«Communities that Care». Dit buurtgerichte preventiemodel heeft
tot doel om in risico-buurten een positief opvoedkundig klimaat te creëren.
Opvoedingsondersteuning maakt daar een belangrijk deel van uit. Ook twaalfminners maken zich aan strafbare feiten schuldig. Indien dit
zich voordoet, is het wenselijk een duidelijk signaal aan ouders en kinderen
te geven. Het kabinet heeft in de eerste helft van 1999 een «Haltachtige»
maatregel («Stop-reactie») ingevoerd voor deze groep kinderen,
indien ze zich aan een «Haltwaardig» delict schuldig maken. Het
betreft hier nadrukkelijk geen strafrechtelijke reactie, maar een pedagogische
handreiking aan de ouders. Deelname aan de «Stop-reactie» vindt
dan ook uitsluitend plaats op vrijwillige basis. De uitvoering van de «Stop-reactie»
ligt bij de HALT-bureaus.Spijbelen op jonge leeftijd en schooluitval kunnen het begin zijn van
problematisch gedrag, waaronder ook delictgedrag op latere leeftijd. Dit jaar
brengt het kabinet een actieplan «voortijdig schoolverlaten» uit
met daarin voorstellen om voortijdig schoolverlaten zoveel mogelijk te voorkomen
en om de leerplicht strakker te handhaven, zeker wat betreft het zogeheten
luxeverzuim. Handhaving van de Leerplichtwet is in de komende jaren dan ook
een van de prioriteiten van het OM. In dit verband is inmiddels een taakstraf
voor chronische spijbelaars ontwikkeld. Het ontbreekt op dit moment aan passende
sancties vanuit het OM met betrekking tot de ouders van signaalverzuimers
waartegen proces-verbaal is opgemaakt. Ouders spelen een belangrijke rol in
de scholing van hun kind. Met de onlangs ontwikkelde cursus «Ouders:
Present!» wordt gepoogd de invloed van ouders op het spijbelgedrag van
hun kind te versterken. Deze cursus zal op experimentele basis worden uitgetest
in de praktijk.In de in november 1998 aan de Tweede Kamer aangeboden nota Kansen krijgen,
kansen pakken worden voorstellen gedaan voor het integratiebeleid voor de
komende jaren. Het gaat hierbij om het ondersteunen van leden van etnische
minderheidsgroepen door de benodigde condities te scheppen op die vitale terreinen
waarop zij worden gehinderd in de uitoefening van hun rechten en plichten.
Hiertoe is een aantal actieprogramma's opgezet waarvan, naast bestrijding
van de werkloosheid en het voorkomen en bestrijden van vooroordelen en discriminatie,
het actieprogramma Jeugd in dit kader extra aandacht behoeft.In het actieprogramma Jeugd wordt aangegeven dat om de overgang van de
ene levensfase van kinderen naar de andere te overbruggen een keten consultatiebureaus –
GGD-en – voorschoolse voorzieningen – primair onderwijs –
voortgezet onderwijs – vervolgonderwijs of arbeidsmarkt tot stand gebracht
moet worden, die een doorgaande ontwikkelingslijn garandeert (ketenmanagement).
Daarnaast zijn speerpunten gericht op het interculturaliseren van organisaties,
het betrekken van zelforganisaties, taalprogramma's in de onderbouw, leerlingbegeleiding,
programma's voortijdig schoolverlaten en het vertalen van de programma's «Communities
that care» naar de Nederlandse samenleving. Tevens richt een speerpunt
zich op de structurele ontwikkeling van individuele trajectbegeleiding van
criminele jongeren als uitwerking van de CRIEM-nota.De bovengenoemde actieprogramma's zijn inmiddels ook uitgewerkt in concrete
actiepunten, dat in het uitvoeringsplan op 6 april 1999 aan de Tweede Kamer
is aangeboden.Gezien de essentiële rol die de school speelt in de ontwikkeling
van jeugdigen en daarmee in de preventie van jeugdcriminaliteit zijn de volgende
gedeeltelijk al in gang gezette activiteiten op het terrein van onderwijs
en school van belang, die door het kabinet waar mogelijk worden gestimuleerd.– Netwerk rond de school. Vanuit het ministerie van OCW wordt de
lokale ontwikkeling om te komen tot een integraal «onderwijsjeugdzorgbeleid»
gestimuleerd. Netwerkvorming staat hierbij centraal. Het initiatief
komt van de lokale partners. «De Brede School» is een veel voorkomend
concept. Doel is scholen beter in staat te stellen om hun primaire taak uit
te voeren.– «Kwaliteitswet Onderwijs». Met deze wet wordt beoogd
dat scholen in toenemende mate in overleg treden met ouders/opvoeders over
onder andere het pedagogische klimaat op school. De voorliggende implementatiefase
moet leiden tot een verbeterd klimaat, waarvan veiligheid op school een integraal
deel uit maakt.– «De Veilige School». Doel van deze campagne is tweeledig:
enerzijds het bespreekbaar maken van (on)veiligheid op scholen, anderzijds
het bieden van praktische handreikingen aan scholen om gestructureerd te werken
aan het verbeteren van de veiligheid in en rond de school. De Onderwijstelefoon
(gratis dienstverlening voor leerlingen, leraren en ouders over thema's waaronder
veiligheid, geweld, pesten) is uit de campagne voortgekomen. Uiteindelijk
zal veiligheid een vaste plaats moeten krijgen in het kwaliteitsbeleid van
scholen.– De campagne «De Veilige School» loopt reeds in het
voortgezet onderwijs en gaat in 1999 ook in het primair onderwijs lopen, waarbij
alle basisscholen zullen worden bereikt. In het voorjaar van 2000 zal een
opbrengstenconferentie worden gehouden.– Praktijkgerichte leerwegen. Streven naar een sluitende aanpak
tussen praktijkgerichte opleidingen en de arbeidsmarkt.– Schooladoptie. Het stimuleren van samenwerking tussen scholen
(vooral uit het primair onderwijs) en de politie.– Pesten. De achterliggende jaren zijn er regelmatig initiatieven
ontwikkeld om meer zicht te krijgen op de oorzaken en gevolgen van pestgedrag.
Vroegtijdig zicht op pestgedrag is van belang om afglijden naar crimineel
gedrag te voorkomen. Ouderorganisaties worden hierbij betrokken door middel
van het nationaal pestprotocol (afspreken van schoolregels) en de pesttest
(computerprogramma dat pesten en veiligheid meet).– Leerlingmentorschap. Binnen het kader van de OCW-bijdrage aan
het voorkomen van «Geweld op Straat» worden leerlingen door middel
van leerlingmentorschap getraind in conflictbeheersing. In 1999 zullen de
eerste voorlopige resultaten hiervan bekend worden. Het kabinet zal het netwerk
van leerlingmentorschap stimuleren. VerhardingDe jeugdcriminaliteit wordt harder. In praktijk betekent dit dat het type
delicten waaraan jongeren zich schuldig maken zwaarder wordt, dat het strafblad
van jongeren langer wordt en dat delicten vaker in groepsverband worden gepleegd.
Het kabinet doet in dit verband onderzoek naar de groepsaspecten van jeugdcriminaliteit.
Voor de aanpak van de zogenaamde harde kern onder de jeugdige criminelen wordt
een eigen methodiek ontwikkeld, die uitgaat van een sluitende aanpak: de verschillende
instanties waar een jonge crimineel mee in aanraking komt, maken afspraken
over het «overdragen» van jongeren. Dit jaar zal het kabinet deze
individuele trajectbegeleiding ten aanzien van de harde kern in justitieel
kader structureel vormgeven. Daarnaast zullen in het kader van het GSB, in
de convenanten op maat, per stad afspraken worden gemaakt over de wijze waarop
en de omvang waarin de harde kern zal worden teruggebracht.Voor zover de verharding van de jeugdcriminaliteit zich uit in de groei
van het zinloze straatgeweld wordt de bestrijding vormgegeven door het programma
«Geweld op straat».Het kabinet zet daarnaast onverminderd in op verkorting van de doorlooptijden
en het bevorderen van vroegtijdig, snel en consequent reageren op delictgedrag.
Reacties op delinquentie zullen waar mogelijk via HALT en taakstraffen worden
gegeven, echter waar nodig zal een voldoende aantal plaatsen
in justitiële jeugdinrichtingen worden ingericht. Prognosetechnieken
zijn in ontwikkeling, zodat vraag en aanbod van celcapaciteit en andere vormen
van justitiële afdoening optimaal op elkaar kunnen worden afgestemd. Oververtegenwoordiging etnische jongeren in de jeugdcriminaliteitHoewel registraties over de omvang en aard van de betrokkenheid van etnische
jongeren niet in detail informatie geven, is de oververtegenwoordiging van
etnische jongeren, met name Marokkanen en Antillianen, in de politiecontacten
met jeugdigen duidelijk. Een effectieve bestrijding van de achterstandsproblematiek
en de verhoogde kans op delinquentie van etnische jongeren blijven onverminderd
de aandacht eisen.In de CRIEM-nota wordt een aanpak volgens drie sporen ontwikkeld: de stimulering
van ontwikkeling in de voorschoolse fase, het tegengaan en voorkomen van schooluitval
en individuele trajectbegeleiding van jongeren die met politie in aanraking
(dreigen te) komen. De uitwerking van de CRIEM-nota vindt onder meer plaats
via het uitvoeren van een aantal pilots. Deze dienen als proeftuin om de CRIEM-aanpak
langs de drie beleidssporen uit te testen. Het tot stand brengen van een sluitende
integrale aanpak op lokaal niveau is hierbij van essentieel belang. In een
zevental gemeenten wordt gedurende twee jaar een pilot uitgevoerd: Amsterdam,
Rotterdam, Bergen op Zoom, Utrecht, Epe, Hengelo en Enschede. In die pilots
wordt gebruik gemaakt van en aansluiting gezocht bij staand beleid en andere
lopende initiatieven die gericht zijn op het voorkomen en tegengaan van het
marginaliseren van jongeren. Hierbij gaat het dus niet om volledig nieuw beleid,
maar om het versterken en inzetten van schakels tussen bestaande initiatieven
om zo tot een daadwerkelijke integrale aanpak te komen. Per pilot is in kaart
gebracht welke schakels en elementen missen om de CRIEM-aanpak te realiseren.
Deze zogenoemde pluselementen zijn via de pilot vervolgens gefinancierd. Naast
het bewerkstelligen van een gestructureerde samenwerking tussen alle betrokken
instellen en organisaties, is de betrokkenheid van de doelgroep van cruciaal
belang. In een aantal van deze gemeenten is de pilot specifiek gericht op
de problematiek van een deel van de Marokkaanse jongeren.In relatie met de CRIEM-nota en de nota Kansen krijgen, kansen pakken
zullen in het kader van het GSB in de convenanten op maat, per stad afspraken
worden gemaakt over de wijze waarop en de omvang waarin de oververtegenwoordiging
van jongeren uit etnische minderheden in de jeugdcriminaliteit zal worden
teruggebracht. Het kabinet ontwikkelt de genoemde individuele trajectbegeleiding
van jongeren uit etnische minderheden voorzover ze daadwerkelijk met politie
in aanraking zijn gekomen.Tenslotte zal in de komende periode, in nauwe samenwerking met de betrokken
gemeenten, de inspanning erop gericht zijn om, op basis van de ervaringen
die in de afgelopen jaren met diverse projecten zijn opgedaan, een beperkt
aantal aantoonbaar effectieve methodieken te laten uitkristalliseren. Deze
zogenaamde «best practices» zullen beschikbaar komen voor het
hele land en het daarmee mogelijk maken de aandacht meer te richten op versterking
van het volumebeleid. 5.4 Overvallen en straatroof 5.4.1 Inventarisatie van het criminaliteitsprobleemTot overvallen worden die vormen van geweld gerekend waarbij in een bedrijf,
een geldinstelling, een woning, een voertuig of bij een waardetransport
personen (onder dreiging) met geweld gedwongen worden om enig goed (bijna
altijd is dat geld) af te geven. Jaarlijks worden er in Nederland zo'n 2300
overvallen gepleegd.Er zijn zowel gelegenheidsdaders als professionele daders. De meeste overvallen
vinden de laatste jaren plaats op winkels en horecabedrijven. Ook banken,
postkantoren en benzinestations zijn regelmatig slachtoffer.Wanneer hetzelfde delict plaatsvindt in een andere dan de bij overval
genoemde situaties is er sprake van straatroof. Straatroof is geen delict
dat als zodanig is geformuleerd en kent diverse uitingsvormen. Een gevolg
hiervan is dat de registratie door de politie niet eenduidig plaatsvindt,
waardoor er op dit moment geen duidelijk beeld is van de werkelijke omvang
van straatroof. OvervallenSinds 1993 fungeert de Stichting Projectteam Overvalcriminaliteit voor
het NPC als uitvoerings-organisatie voor de aanpak van overvallen op bedrijven
en geldinstellingen. Eind 1999 moeten de activiteiten van het projectteam
structureel zijn ondergebracht bij de betrokken partners.Knelpunt bij de aanpak van overvallen is het feit dat veel ondernemers
nog steeds de noodzakelijke beveiligingsmaatregelen niet nemen. Dat betekent
dat het plegen van een overval een aantrekkelijk delict blijft, waardoor ook
ondernemers die wel beveiligingsmaatregelen hebben genomen risico blijven
lopen. Een ander knelpunt is de onbekendheid binnen het bedrijfsleven met
de hulp die zij kunnen krijgen van de Buro's Slachtofferhulp en het Schadefonds
Geweldsmisdrijven. Ook is de informatie-uitwisseling en de samenwerking tussen
de betrokken partners nog onvoldoende gewaarborgd. StraatroofIn een aantal politieregio's wordt de aanpak van overvallen gecombineerd
met de aanpak van straatroof. Met name bij de repressieve aanpak van straatroof
worden door deze combinatie voordelen behaald. Het belangrijkste knelpunt
bij straatroof is dat er nog onvoldoende zicht is op de aard en de omvang
van de problematiek. 5.4.2 Intensivering van de aanpak OvervallenEr bestaat op dit moment goed zicht op de omvang en de aard van de overvalproblematiek
en op het scala aan oplossingen. Gezien het feit dat de meeste overvallen
op bedrijven en geldinstellingen plaatsvinden, concentreren de doelstellingen
en de in te zetten middelen zich op deze objecten.Het kabinet wil in samenwerking met betrokken partners een daling van
het aantal overvallen op bedrijven en geldinstellingen met 5% per jaar tot
2002 bereiken.Om dat doel te bereiken, moeten zowel preventieve als repressieve instrumenten
worden ingezet. Ondernemers moeten in algemene zin worden gestimuleerd om
preventieve maatregelen tegen overvallen te nemen.Het NPC ontwikkelt in het kader van het Keurmerk Veilig Ondernemen eisen
ten aanzien van de preventie van overvalcriminaliteit. Ook zal het NPC met
elk van de betrokken koepelorganisaties – bijvoorbeeld met het Hoofdbedrijfsschap
Detailhandel en andere brancheorganisaties – afspraken maken over het
nemen van preventieve maatregelen tegen roofovervallen. In de Raad van Hoofdcommissarissen spreken de politieregio's onderling
af welke rol de politie speelt bij de advisering aan ondernemers. Gezien de
discussies over de beschikbare menskracht bij de politie en de discussies
over publieke en private taken in de veiligheidszorg kan de particuliere beveiligingsbranche
een grotere bijdrage leveren. De eisen van het Keurmerk Veilig Ondernemen
kunnen hierbij als richtsnoer dienen.De Buro's Slachtofferhulp kunnen ook slachtoffers van overvallen uit het
bedrijfsleven terzijde staan. Medewerkers van bedrijven die overvallen zijn,
kunnen in een aantal gevallen een beroep doen op het Schadefonds Geweldsmisdrijven.
Het kabinet zal in samenwerking met koepelorganisaties uit het bedrijfsleven
de toegang tot deze voorzieningen voor ondernemers en hun medewerkers verbeteren.
Daartoe worden de mogelijkheden voor opvang die Slachtofferhulp Nederland
biedt aan het bedrijfsleven geïnventariseerd. Daarbij wordt betrokken
of, en zo ja, welke andere vormen van slachtofferhulp wenselijk zijn wanneer
specifiek rekening wordt gehouden met de doelgroep «bedrijfsleven».Het NPC maakt met koepelorganisaties in het bedrijfsleven afspraken inzake
de informatie-overdracht aan de aangesloten bedrijven over de bestaande mogelijkheden
voor slachtofferhulp en over de mogelijkheden die het Schadefonds Geweldsmisdrijven
en de regelgeving Terwee bieden.Cruciaal voor de opsporing van overvallers is de beschikbaarheid van een
databestand waarin de gegevens van alle overvallen in Nederland worden opgenomen
en geanalyseerd. Overvallen worden in reeksen gepleegd. Het gegevensbestand
is nodig om de reeksen te kunnen analyseren en met behulp daarvan de effectiviteit
van de opsporing te vergroten. De infrastructuur voor het gegevensbestand
is aanwezig bij het KLPD/divisie CRI. Het merendeel van de politieregio's
beschikt over enige vorm van coördinatie bij de opsporing van overvallers.
De beschikbare gegevens moeten in de samenwerking met andere partners ook
gebruikt kunnen worden om binnen de branches het nemen van preventieve maatregelen
te stimuleren.De vorm van de coördinatie kan afhankelijk zijn van de ernst van
de problematiek in de regio. Het coördinatiepunt levert de gegevens van
gepleegde overvallen aan het landelijk databestand.De resultaten van de analyses zijn beschikbaar voor de politie-organisatie
en – voor zover relevant en mogelijk – voor de betrokken koepelorganisaties
uit het bedrijfsleven.Ten behoeve van de coördinatie van de inspanningen van de verschillende
partijen formeert het NPC een Stuurgroep Overvalcriminaliteit die eind 1999
beschikbaar moet zijn en de huidige taken van de Stichting Projectteam Overvalcriminaliteit
op zich neemt. Deze stuurgroep draagt zorg voor de analyses van de problematiek,
het adviseren van de politie bij de opsporing van daders en het stimuleren
van het bedrijfsleven om de preventie van overvallen structureel aan te pakken.
Het NPC ziet toe op de uitvoering van de geformuleerde actiepunten. StraatroofDe situatie bij straatroof verschilt wezenlijk van die bij overvallen.Er bestaat op dit moment nog onvoldoende zicht op de omvang en de aard
van de straatroofproblematiek en op de mogelijke oplossingen. Alvorens doelstellingen
in termen van een daling van de problematiek te kunnen formuleren, moeten
eerst het benodigde inzicht in de problematiek en de mogelijke oplossingen
worden verkregen. Dat inzicht is ook nodig om te kunnen bepalen in welke mate
en op welke wijze andere partners dan politie en OM een rol kunnen spelen
bij de aanpak van de problematiek. Gelet op de ernst van de problematiek
dient dit inzicht op korte termijn aanwezig te zijn.Het kabinet zal bevorderen dat in het jaar 2001 inzicht bestaat in de
aard en omvang van straatroof en de mogelijke preventieve en repressieve oplossingen.Het kabinet draagt in samenwerking met de politie en het OM zorg voor
de analyse van de beschikbare gegevens. Ook doen zij in samenwerking met de
politie en het OM onderzoek naar de mogelijke preventieve en repressieve oplossingen
en doen met de partners in het NPC voorstellen voor de aanpak van straatroof. 5.5 Voertuigcriminaliteit 5.5.1 Inventarisatie van het criminaliteitsprobleemVoertuigcriminaliteit is een begrip dat niet alleen betrekking heeft op
de diefstal van personenauto's, maar ook op de diefstal van bedrijfswagens,
motoren en aanhangvoertuigen. Jaarlijks worden er in Nederland zo'n 30 000
gekentekende voertuigen gestolen, waarvan zo'n 60% (18 000) na kortere
of langere tijd weer wordt teruggevonden, al dan niet in beschadigde staat.
Ongeveer 12 000 voertuigen blijven definitief zoek. Zij worden met een
andere identiteit weer op de Nederlandse weg gebracht, of verdwijnen definitief
naar andere landen. Er zijn zowel gelegenheidsdaders als professionele daders.
Tot de gelegenheidsdaders kunnen de joyriders worden gerekend (de door hen
bereden voertuigen worden meestal teruggevonden). Tot de professionele daders
kunnen niet alleen de handelaren in gestolen auto's worden gerekend, maar
bijvoorbeeld ook de overvallers die de voertuigen gebruiken als vluchtauto.Voor de aanpak van voertuigcriminaliteit is het goed een onderscheid te
maken in de verschillende vormen. Afhankelijk van het motief van de dader
zijn er verschillende vormen van criminaliteit met voertuigen te onderscheiden:– joyriding, gelegenheidsdiefstal, meestal van korte duur, veelal
gepleegd door jongeren om prestige te verwerven of in een vervoersbehoefte
te voorzien;– diefstal van auto als instrument om andere criminele feiten te
kunnen plegen (bijvoorbeeld een overval).– diefstal van auto om beginkapitaal voor andere criminaliteitsvormen
te verwerven;– diefstal van voertuigen op bestelling, of diefstal ten behoeve
van de onderdelen;– verzekeringsoplichting, het doen van valse aangifte met de bedoeling
de verzekeringspremie te innen, of het uitlokken van diefstal met dit doel;– «carjacking», een recente vorm van autodiefstal, waarbij
er een onmiddellijk contact is tussen de dief en het slachtoffer en een dreiging
met geweld; ook «homejacking» (inbraak in woning met als doel
het stelen van autosleutels en -papieren) valt in deze categorie, hoewel de
confrontatie met het slachtoffer hierbij (vrijwel) nooit plaatsvindt;– diefstallen uit voertuigen, zich toegang verschaffen tot het voertuig
met het oogmerk goederen uit het voertuig te ontvreemden;– vandalisme dan wel vernieling waarbij de motivatie kan worden
gezocht in frustratie, verveling of het maken van indruk.Hier wordt aandacht besteed aan gekentekende voertuigen. Aan de niet-gekentekende
voertuigen – fietsen – wordt aandacht besteed in het kader van
de veilige leefomgeving.Diefstal uit auto's en vernieling komen hieronder verder niet aan bod. Individuele burgers ondervinden de nadelige gevolgen van voertuigdiefstal
niet alleen wanneer zij direct slachtoffer zijn, maar ook in de vorm van hogere
verzekeringspremies. De samenleving ondervindt de nadelige gevolgen in de
vorm van opsporings- en vervolgingskosten en onveilig weggedrag.De reden om voertuigcriminaliteit aan te pakken wordt – naast de
ergernis en schade voor het slachtoffer – veelal gevonden in het belang
van de beheersing van de schadelast op macroniveau. Minder aandacht krijgt
het feit dat voertuigdiefstallen vaak het begin zijn van verdere stappen op
het pad van de criminaliteit. Het criminele pad begint veelal met de diefstal
van een (brom)fiets of met joyriding in een personenauto om indruk te maken.
De stap om auto's te gaan stelen voor een criminele organisatie is dan niet
zo groot meer. Voertuigdiefstal tast de onveiligheidsgevoelens van burgers
aan. Voertuigcriminaliteit kan ook zorgen voor een slecht imago van een bepaald
gebied, hetgeen weer economische gevolgschade heeft.Het NPC heeft de aanpak van voertuigcriminaliteit op de agenda geplaatst.
Sinds 1997 fungeert de Stichting Aanpak Voertuigcriminaliteit (AVc) als uitvoeringsorganisatie
voor de aanpak van deze problematiek.Inmiddels is goed zicht verkregen op de omvang en de aard van de problematiek.
Toch is er nog een aantal knelpunten. Zo kan het volume van de technische
preventieve maatregelen en de toepassing van situationele preventieve maatregelen
worden verhoogd. Ook de aanpak van katvangers zal moeten worden geïntensiveerd.De administratieve keten is evenmin op orde. Tussen het afleveren van
een nieuw voertuig bij een dealer en de uiteindelijke sloop van het voertuig
jaren later zijn er nog teveel momenten waarop gestolen voertuigen een nieuwe
identiteit kunnen krijgen. 5.5.2 Intensivering van de aanpakAlleen een aanpak waarbij alle betrokkenen partijen worden ingeschakeld
en waar zowel internationaal, nationaal, regionaal als lokaal acties op worden
ondernomen, zal leiden tot beheersing van deze vorm van criminaliteit.Het kabinet zet in op een daling van het aantal gestolen voertuigen met
10% per jaar tot en met 2002. Een dergelijke doelstelling is ambitieus en
realistisch tegelijk. Realistisch omdat in de tweede helft van 1998 een dergelijke
daling haalbaar bleek te zijn. Ambitieus omdat het niet zeker is of deze daling
op langere termijn kan worden volgehouden. Om de doelstelling te bereiken
moeten zowel preventieve als repressieve instrumenten worden ingezet.Bij de preventieve instrumenten zijn veel technische maatregelen beschikbaar.
Het ontbreekt op dit moment echter nog aan voldoende volume om deze maatregelen
effectief te doen zijn. Slechts 15% van de personenauto's is voorzien van
startonderbrekers; bij slechts 1% van de motoren zijn computerchips ingebouwd
die het terugvinden van gestolen motoren vergemakkelijkt.Die lage percentages hebben tot gevolg dat de opsporing van gestolen voertuigen
efficiënt noch effectief kan geschieden.Verzekeringsmaatschappijen stimuleren voertuigbezitters en -fabrikanten
om technopreventieve maatregelen te nemen, zoals startonderbrekers en het
voertuig-volg-systeem.Politie, OM, gemeenten, verzekeraars en particuliere beveiligingsbranche
overleggen hoe het terugvinden van gestolen voertuigen geïntensiveerd
kan worden. Tot de situationele preventieve instrumenten kunnen onder andere de bewaking
van parkeerterreinen en parkeergarages gerekend worden en de bewaking van
andere «hot spots» voor voertuigdiefstal. Directe actoren daarbij
zijn gemeenten, daarbij gesteund door verzekeraars en de politie.De politie geeft op lokaal c.q. regionaal niveau inzicht in de omvang
van, de plaatsen waar en tijdstippen waarop voertuigdiefstal plaatsvindt.Het kabinet zal gemeenten met parkeerterreinen en/of -garages van enige
omvang stimuleren maatregelen te treffen om de kans op voertuigdiefstallen
op deze locaties te verminderen, zo mogelijk in samenwerking met private partijen.
De basis daarvoor kunnen de cijfers zijn die de politie heeft verzameld. Gemeenten
wordt gestimuleerd in het veiligheidsplan eisen aan deze parkeergelegenheden
te stellen. Voor parkeergarages is al een keurmerk beschikbaar, waarbij ook
aandacht wordt besteed aan brandpreventie.In de veiligheidsplannen wordt zo mogelijk een combinatie aangegeven van
een slachtoffergerichte, dadergerichte en een situationele aanpak.Waar joyriding na sluitingstijd van de horeca een probleem is, gaan de
gemeente en haar partners ten behoeve van het lokale veiligheidsplan na of
de beschikbaarheid van openbaar vervoer na sluitingstijd een deel van de oplossing
van het probleem kan zijn.Verbetering van het terugvinden van gestolen voertuigen is mogelijk door
uit het Vermiste-Autoregister informatie te verstrekken aan parkeerwachten,
toezichthouders en particuliere beveiligers over gestolen voertuigen, naar
analogie van de situatie in Frankrijk waar de parkeerpolitie bij aanvang van
de werkzaamheden voorzien wordt van een up-to-date bestand van gestolen voertuigen.
Het kabinet beziet of hiervoor een mogelijkheid kan worden geschapen.Wat de repressieve instrumenten betreft gaat het om de opsporing en vervolging
van de daders, zowel gelegenheidsdaders als professionals. Zij maken zich
schuldig aan het zogenaamde «omkatten» van een voertuig: het voorzien
van een gestolen voertuig van de identiteit van een ander voertuig, meestal
een sloopauto of een autowrak. Het gestolen voertuig kan met de nieuwe identiteit,
eventueel na keuring door de Rijksdienst voor het Wegverkeer (RDW), weer legaal
verhandeld worden. «Katvangers» zijn – doorgaans gemarginaliseerde –
personen die tegen betaling één of meerdere voertuigen op hun
naam laten zetten. De katvanger is hiermee pseudo-houder van het voertuig
geworden, maar hij heeft niet de feitelijke beschikking over het op zijn naam
staande voertuig. Hij voldoet niet aan de normale verplichtingen, zoals verzekeren
en het betalen van wegenbelasting, parkeerbelasting en boetes. De feitelijke
houder en gebruiker van het voertuig, die zich achter de katvanger verschuilt,
wordt nooit geconfronteerd met deze verplichtingen. De feitelijke houder is
meestal moeilijk of in het geheel niet te achterhalen, zodat het verhalen
en straffen een ondoenlijke zaak is.Directe actoren bij de aanpak van dit probleem zijn politie en OM.Het kabinet beziet hoe de RDW de opsporing en vervolging van daders kan
faciliteren. Ook realiseert het kabinet een «katvangersignalisering»
in het kentekenregister; het draagt zorg voor het oormerken van katvangers
en het opsporen van diegenen die zich achter een katvanger verschuilen.Resultaat moet zijn dat in het jaar 2000 katvangers geen nieuwe voertuigen
op hun naam kunnen zetten; in het jaar 2001 moeten degenen kunnen worden opgespoord
die zich achter een katvanger verschuilen.Om de knelpunten in de administratieve keten aan te pakken is het wenselijk
om de keten van informatievastlegging en de daarbij behorende
regelgeving (deels) opnieuw te ontwerpen om voertuigcriminaliteit te voorkomen.Het kabinet ontwerpt daartoe met de autobranche, de verzekeringsbranche
en de Stichting AVc een keten van aan voertuigen gekoppelde informatie die
de kans op fraude sterk beperkt.Tevens wordt door het kabinet gefaseerd een gezamenlijk systeem van keuring
van schadevoertuigen en van parallelgeïmporteerde voertuigen geïntroduceerd.
Resultaat moet zijn dat voertuigen met een valse identiteit («omgekat»)
als zodanig worden herkend en afgehandeld.Het Programmabureau van de Stichting Aanpak Voertuigcriminaliteit (AVc)
kan een faciliterende rol spelen bij het intensiveren van de aandacht voor
de aanpak van voertuigcriminaliteit. De stichting beschikt over deskundigheid
over zowel de aard van de problematiek als over de mogelijke oplossingen.
De belangrijkste partners werken al twee jaar samen in deze stichting.De verantwoordelijkheid voor het veiligheidsbeleid ligt op lokaal niveau.
De AVc kan gezien haar specifieke kennis op het gebied van voertuigdiefstallen
advies geven bij de totstandkoming van een lokaal veiligheidsplan, waarin
aandacht wordt besteed aan voertuigcriminaliteit. 5.6 Veilige leefomgeving 5.6.1 InleidingHet thema «veilige leefomgeving» verwijst naar de relatie
tussen het ontwerpen, inrichten en beheren van de openbare ruimte aan de ene
kant en veiligheid in al haar facetten aan de andere kant. Er zitten structurele
veiligheidsaspecten aan het inrichten en beheren van objecten of samenhang
van objecten en de openbare ruimte daar omheen. Deze veiligheidsaspecten betreffen
criminaliteit, overlast, verkeersveiligheid, branden, ongevallen en rampen
en hebben betrekking op zowel de objectieve en subjectieve veiligheid als
op sociale en fysieke aspecten van veiligheid.De kwaliteit van de leefomgeving is van invloed op de veiligheidsbeleving
van de gebruikers ervan: bewoners, passanten, bedrijven en instellingen die
in die omgeving werkzaam zijn. Deze veiligheidsbeleving beïnvloedt de
wijze waarop men zich gedraagt in de omgeving en dit gedrag is weer van invloed
op de kwaliteit van de leefomgeving.De hoogte van de onveiligheidsgevoelens hangt samen met de manier waarop
gebruikers problemen in hun woon- en leefomgeving percipiëren. Buurtproblemen
zijn in dit geval dreiging (overlast door jongeren, aanwezigheid van verslaafden),
vermogensdelicten (woninginbraken, (fiets)diefstal, diefstal uit auto's) verkeersproblemen
(agressief verkeersgedrag, aanrijdingen) en verloedering (graffiti, vuil op
straat). Uit de IVR 1998 blijkt dat vermogensdelicten, verkeersoverlast en
verloedering beduidend vaker worden genoemd dan dreiging. Over het algemeen
nemen de buurtproblemen toe met de grootte van de gemeente. Ook laat de IVR
1998 zien dat dreiging, in vergelijking tot de drie andere buurtproblemen,
het sterkst bijdraagt aan onveiligheidsgevoelens. Dat geldt voor alle gemeenten.Door bij de inrichting van de openbare ruimte en bij de ontwikkeling van
bouwkundige voorzieningen al in een vroeg stadium aandacht te besteden aan
de veiligheidsaspecten kan een veilige leefomgeving worden gerealiseerd. Voor
het behouden van een veilige leefomgeving dient bij het beheer van de leefomgeving
en van de bouwkundige voorzieningen ook voortdurend het aspect veiligheid
te worden betrokken.Een veilige leefomgeving kan worden gerealiseerd door samenwerking tussen
alle partijen die betrokken zijn bij het ontwerpen, inrichten en
beheren van de openbare ruimte. De belangrijkste spelers in dit veld zijn
de overheid, woningcorporaties, verzekeraars, stedenbouwkundigen, projectontwikkelaars,
architecten en bouwondernemingen, de particuliere beveiligingsbranche en de
hulpverleningsdiensten die in de publieke ruimte opereren (politie, brandweer,
GGD, Wegenwacht ANWB).Publiek-private samenwerking is daarom geboden. Ook de bewoners en de
gebruikers van de openbare ruimte moeten daarbij worden betrokken. Deze betrokkenheid
kan zorgen voor draagvlak en draagt er aan bij dat afzijdigheid en onverschilligheid
worden doorbroken.Het kabinet zal, in samenwerking met betrokken partners, stimuleren dat
een veilige leefomgeving wordt bevorderd, onder meer door het ontwikkelen
van instrumenten als keurmerken, beveiligingsconcepten en de veiligheidseffectrapportage
en door het stimuleren van het gebruik daarvan door alle betrokken partijen.
Ter uitvoering van het BANS zullen gemeenten en provincies op hun beurt in
het kader van hun veiligheidsbeleid daaraan invulling geven.Het kabinet gaat tevens, in overleg met VNG en IPO, na hoe veiligheidsparagrafen
in bestemmingsplannen nadrukkelijker kunnen worden toegepast om bij te dragen
aan een veiliger openbare ruimte. 5.6.2 Veilig Wonen 5.6.2.1. Inventarisatie van het probleemEén van de belangrijke onderdelen van een veilige leefomgeving
betreft het thema Veilig Wonen. De bewoner heeft een direct belang bij de
beveiliging van zijn woning tegen inbraken en brand.Tot in de eerste helft van de jaren negentig was er sprake van een jaarlijkse
stijging van het aantal woninginbraken. In 1994 registreerde de politie 124 000
gevallen van diefstal uit woningen. In 1995 en 1996 daalde dit tot respectievelijk
118 000 en 104 000.1 Deze daling vertoont
zich ook als de Nederlandse bevolking wordt gevraagd naar veelvoorkomende
buurtproblemen. In 1994 gaf 35% van de bevolking aan dat woninginbraak
vaak voorkomt, in 1997 was dat gedaald tot 29%. Van de vermogensdelicten (als
buurtprobleem) blijft woninginbraak in de ogen van de burgers het meest voorkomende
delict.2Uit de Brandweerstatistiek van het CBS blijkt, dat over de periode 1993–1997
het aantal branden in woningen in absolute zin toeneemt. In 1993 waren er
7 750 branden in woningen, in 1997 is dit aantal gestegen tot 9 028.3 De totale schade in 1997 aan woongebouwen door binnenbranden
bedroeg 187 miljoen gulden.45.6.2.2 Keurmerk Veilig WonenGedurende de vorige kabinetsperiode is op grote schaal geëxperimenteerd
met het Politie Keurmerk Veilig Wonen. Dit keurmerk is gericht op de woning
en de woonomgeving. Naast het daadwerkelijk terugdringen van woninginbraak
en het verbeteren van de brandveiligheid is het doel van het keurmerk het
verhogen van de veiligheid in de woonomgeving en het positief beïnvloeden
van de veiligheidsgevoelens van bewoners. In de uitwerking wordt naast woninginbraak
en brand ook aandacht besteed aan andere vormen van onveiligheid en overlast
zoals geweld, vandalisme, (fiets)diefstal en autocriminaliteit.Het keurmerk is een certificeringsregeling. Het certificaat kan worden
behaald wanneer ten aanzien van de beveiliging van individuele woningen een
aantal bewezen effectieve en structurele maatregelen is getroffen om de veiligheid
van de woning op een structureel hoger plan te brengen. Het keurmerk
beoogt ook een aantal aanvullende voordelen op verzekeringsgebied.In het herziene Bouwbesluit, dat 1 januari 1999 van kracht is geworden,
is een onderdeel van het Politie Keurmerk opgenomen, dat betrekking heeft
op de inbraakwerendheid van gevelopeningen (ramen en deuren). Het Bouwbesluit
kan geen aanwijzingen geven ten aanzien van de omgeving van de woning. Ter
verhoging van de brandveiligheid maakt de rookmelder in de woning deel uit
van het Politie Keurmerk Veilig Wonen; vanaf medio 2000 zal een voorziening
daartoe worden opgenomen in het Bouwbesluit.Daardoor wordt vanaf dat moment de rookmelder voor nieuw te bouwen en
te renoveren woningen verplicht. Hiermee wordt grootschalige introductie van
de rookmelder in woningen gerealiseerd. Het voordeel van de rookmelder is
de snelle ontdekking van brand, waardoor een beperking van het aantal slachtoffers
(door tijdig ontvluchten) en van de schade (door snelle blusactie) mogelijk
is. In overleg met de betrokken partners zal worden bezien welke verdere maatregelen
wenselijk zijn, bijvoorbeeld door het stimuleren van voorlichting over brandveiligheid
in woningen.Na een proefperiode van vier jaar kan worden gesteld dat het inbraakrisico
met behulp van dit keurmerk met ruim negentig procent kan worden teruggebracht.
Voorts blijkt dat het keurmerk met een naamsbekendheid onder de bevolking
van 70%1 een veelbelovende toekomst heeft met
een breed draagvlak in de samenleving. Ook marktpartijen zijn geïnteresseerd
en bereid te investeren in activiteiten die zijn verbonden met het keurmerk.Het kabinet zal publiciteit stimuleren om de voordelen van de toepassing
van het keurmerk in zijn volle breedte onder de aandacht te brengen. Een gerichte
beïnvloeding van de publieke opinie, via onder andere dicht bekeken woon-
en consumentenprogramma's kan een flinke impuls geven aan een verdere acceptatie
en opmars van een integrale toepassing van het keurmerk. 5.6.2.3 Inventarisatie van knelpuntenDe twee belangrijkste partijen bij het Politie Keurmerk Veilig Wonen op
het lokale niveau zijn de politie en de gemeente. De politie vervult een belangrijke
taak, omdat zij initiator is van dit keurmerk en in de praktijk nog in een
groot aantal gevallen een prominente rol heeft als begeleider, adviseur en/of
coördinator bij de invoering van het keurmerk.Binnen de politieorganisatie vindt thans een discussie plaats over de
uiteindelijke rol van de politie bij het keurmerk en daarop aansluitend over
een duidelijke taakverdeling tussen politie en private ondernemingen of gemeentelijke
diensten, die een deel van de adviesrol kunnen overnemen.De gemeente verzorgt de bestuurlijke regie, maar heeft tevens een verantwoordelijkheid
voor aspecten van de leefomgeving, zoals de verzorging van het openbaar groen,
de straatverlichting en dergelijke.Tussen de gemeentelijke overheid en woningbouwcorporaties blijkt dikwijls
onduidelijkheid te bestaan over de verantwoordelijkheid voor de ruimte die
direct grenst aan de woningen (bijvoorbeeld over de verlichting van achterpaden
van de woningen die het bezit zijn van de corporatie).Het kabinet zal via de Stuurgroep Keurmerk Veilig Wonen, waarin o.a. het
rijk, de politie, verzekeraars, consumentenorganisaties, woningcorporaties,
projectontwikkelaars en de VNG participeren, de discussie stimuleren, die
moet leiden tot een duidelijke rolverdeling tussen politie, gemeente en private
partijen waar het gaat om de coördinatie- en adviesfunctie bij de implementatie
van het Politie Keurmerk Veilig Wonen. Tot nu toe is bij de toepassing van het keurmerk voor de bestaande bouw
de belangstelling voor de beveiliging van individuele woningen groot. De aanpak
van de woonomgeving bleef achter en verdient in de toekomst meer aandacht.
Voor de komende jaren wordt verwacht dat vooral de oude stadswijken van de
grotere steden moeten worden gerenoveerd. Het gebruik van het Politie Keurmerk
Veilig Wonen zal hierbij moeten worden gestimuleerd.De woningcorporaties beheren ongeveer 2,5 miljoen woningen. Voor de aanpassingen
van woningen en complexen hanteren corporaties in het algemeen een langetermijnplanning.
Beslissingen op korte termijn over woningen en complexen die volgens planning
nog niet aan renovatie toe zijn, worden door corporaties vaak aan bewoners
zelf overgelaten. Als een corporatie overtuigd is van het nut van een versnelde
aanpassing, wordt vaak wel een forse stap gezet.1
Het Besluit Beheer Sociale Huursector kan hierbij een positieve katalysator
zijn. Hierbij kan worden afgesproken dat bij de geplande renovaties en aanpassingen
de keurmerkeisen standaard worden meegenomen en dat wijken met een hoger risico
voor inbraken, branden en andere vormen van criminaliteit in de planning naar
voren worden gehaald. Als tegenprestatie kan worden afgesproken dat bij renovaties
en aanpassingen de gemeente, ter vergroting van de veiligheid, de noodzakelijke
wijzigingen in de woonomgeving uitvoert.Het kabinet zal in overleg met Aedes (vereniging van woningcorporaties)
en de VNG gemeenten stimuleren om via convenanten tot afspraken te komen met
lokale woningcorporaties over het toepassen van het Politie Keurmerk Veilig
Wonen bij renovaties van woningcomplexen.De veiligheid in de leefomgeving wordt mede bepaald door verkeersproblemen.
Geconstateerd moet worden dat er nog maar sporadisch verbindingen worden gelegd
tussen het toepassen van het Politie Keurmerk Veilig Wonen en het toepassen
van het programma Duurzaam Veilig. Het leggen van deze koppeling zal door
het kabinet in samenwerking met de Stuurgroep Keurmerk Veilig Wonen worden
gestimuleerd. 5.6.3 Fietsdiefstal 5.6.3.1 Inventarisatie van het probleemFietsdiefstal manifesteert zich vooral in de directe leefomgeving van
burgers. Ongeveer de helft van het aantal fietsen wordt gestolen in de directe
omgeving van de woning, de andere helft vooral bij stations, scholen, winkels,
uitgaansgelegenheden en sportterreinen. Fietsdiefstal doet zich vooral voor
in de gemeenten met meer dan 100 000 inwoners en dan vooral in de stadscentra
en in de oude stadsdelen waar stallingsmogelijkheden bij woningen veelal ontbreken.Volgens het CBS is in het aantal gestolen fietsen de afgelopen jaren weinig
veranderd: ruim 600 000 per jaar. De situatie is er dus niet slechter,
maar zeker ook niet beter op geworden.2Fietsdiefstal blijft een omvangrijk probleem met aanwijsbaar negatieve
consequenties voor fietsgebruik en fietsbezit en vormt een aanzienlijke belemmering
voor een verkeers- en vervoerbeleid dat het gebruik van de fiets (als alternatief
voor de auto) wil bevorderen. Als gevolg van het hoge fietsdiefstalrisico,
vooral in de grotere steden, houden veel mensen hun fiets langer in bezit
en schaffen ze minder snel een nieuwe, meer comfortabele fiets aan. Oude en
slecht onderhouden fietsen vormen hierdoor weer een risico voor de verkeersveiligheid. Het kabinet wil de rol van de fiets in het mobiliteitsbeleid versterken.
Daartoe heeft het in het verleden het Masterplan Fiets (1990–1998) uitgebracht.1In 1999 gaat een verbeterprogramma van start dat voorziet in het aanpassen
van alle bewaakte en onbewaakte NS-stallingen in Nederland aan de daarvoor
door het Rijk gestelde voorwaarden. Dit programma loopt tot 2006 en daarbij
is van rijkszijde f 460 miljoen gemoeid.Op bestuurlijk niveau is er weinig aandacht voor fietsdiefstallen, hetgeen
een integrale aanpak in de weg staat. Het gevolg van het ontbreken van een
integrale aanpak is dat fietsdiefstal voor velen, en vooral voor jongeren,
bestaansroutine is geworden. Steeds meer slachtoffers van fietsdiefstal hebben
er dan ook weinig problemen mee om ook zelf een fiets te stelen of een gestolen
fiets te kopen. Het helen van fietsen is dan ook een veelvoorkomend delict.Weinig of geen aandacht voor fietsdiefstal leidt derhalve tot erosie van
normen. Vaak blijkt ook dat een criminele carrière begint met het stelen
van een fiets. Deze vormen van normvervaging kunnen gerekend worden tot de
immateriële schade als gevolg van fietsdiefstal. 5.6.3.2 Doelstellingen en maatregelenHet beleid van het kabinet is gericht op een daling met 5% per jaar tot
2002.Ten behoeve van fietsindentificatie en diefstalregistratie is in een oriënterende
studie, waarin alle betrokken partijen (zoals RAI, verzekeraars, ANWB, ENFB,
BOVAG, de ministeries van V en W, Justitie en BZK) hebben geparticipeerd,
de voorkeur uitgesproken voor een technisch en financieel kansrijke maatregel:
een elektronisch merkteken («tag») die in het fietsframe wordt
aangebracht in combinatie met een fietspas (geen eigendomspas). Door toepassing
van dit middel kunnen de signalering, opsporing en terugbezorging van fietsen
verbeteren, mits wordt voldaan aan de in bovengenoemde studie geformuleerde
criteria zoals:– beschikbaarheid van universele uitleesapparatuur;– aanwezigheid van protocollen en infrastructuur voor registratie
(inclusief mutaties) en voor terugbezorging;– aanwezigheid van protocollen en infrastructuur voor inbouw (nieuwe
en bestaande fietsen);– duidelijkheid in kosten en kostendragers.Op dit moment kan slechts één van deze vier condities worden
ingevuld: de uitleesapparatuur. De techniek is voorhanden, de benodigde infrastructuur
niet. Een integrale aanpak van fietsdiefstal is echter een voorwaarde opdat
een fietsidentificatie en -registratiesysteem een preventieve functie kan
vervullen. Het kabinet onderzoekt met private partners (BOVAG, RAI, verzekeraars,
ANWB, ENFB) in 1999 de haalbaarheid van het aanbrengen van een elektronisch
merkteken op fietsen (door middel van zogenaamde «tags»). Dat
onderzoek bevat ook voorstellen voor de signalering, opsporing en terugbezorging
van de met «tags» gemerkte gestolen fietsen.Het kabinet zal afspraken maken met de betreffende koepelorganisaties,
zoals de BOVAG, het Verbond van Verzekeraars, de RAI, de ANWB, de ENFB, de
NS en de VNG over samenwerking bij de aanpak van fietsdiefstal.Fietsdiefstal zou ook, omdat dit delict vooral in woonwijken plaatsvindt,
deel uit moeten maken van het Keurmerk Veilig Wonen, maar ook van het in ontwikkeling
zijnde Keurmerk Veilig Ondernemen. Hier ligt vooral een taak bij de gemeenten,
de betrokken private partijen en bij de fietsbezitter. Het kabinet zal met
de VNG gemeenten stimuleren meer aandacht te geven aan fietsdiefstal. Preventieve
maatregelen zullen daarvan een belangrijk onderdeel uitmaken. 5.6.4 Veilig Ondernemen 5.6.4.1. Inventarisatie van het probleemNederlandse bedrijven lijden jaarlijks veel schade door criminaliteit,
brand en andere oorzaken van onveiligheid. Uit recent onderzoek is bijvoorbeeld
gebleken dat het Nederlandse Midden- en Kleinbedrijf 700 tot 800 miljoen
gulden per jaar aan schade lijdt als gevolg van criminaliteit.1 Uit de Brandweerstatistiek 1997 blijkt dat er in 1997 in de sectoren
industrie, landbouw en veeteelt ongeveer 1200 branden hebben gewoed met een
totale schade van ruim 530 miljoen gulden.25.6.4.2. Keurmerk Veilig OndernemenOm bovenstaande redenen is het van belang een veilige omgeving voor ondernemers
in Nederland te bevorderen door de ontwikkeling van een instrument, het Keurmerk
Veilig Ondernemen (KVO), waarmee de kwaliteit van die veiligheid herkenbaar
en gewaarborgd wordt en de continuïteit gegarandeerd. Het KVO is een
initiatief van het NPC, dat daarmee wil aansluiten bij de goede resultaten
die in de afgelopen jaren al zijn behaald met de lokale publiek-private samenwerking
op het gebied van de collectieve beveiliging van bedrijven en winkelcentra.
Het KVO richt zich voorlopig op groepen bedrijven en ondernemingen die een
geografische eenheid zijn. Er komt daarom eerst een KVO voor bedrijventerreinen
en winkelcentra.Het KVO wordt een certificeringsregeling. Het KVO-certificaat kan worden
behaald als ondernemers, gemeente, politie en andere relevante partijen gezamenlijk
een aantal bewezen effectieve en structurele maatregelen hebben getroffen
om de veiligheid op bedrijventerreinen of in winkelcentra structureel op een
hoger plan te brengen. In KVO-handboeken dienen de vereisten voor het certificaat
nauwkeurig te worden omschreven.Het KVO is in essentie samen te vatten in een zevental centrale uitgangspunten
en kenmerken:– een eenvoudig te hanteren methodiek;– adequate, simpele maatregelen met een goede kosten-batenverhouding;– veel aandacht voor preventie, onder het motto: «voorkomen
is beter dan genezen»;– integrale aanpak: met het KVO komt de inbreng van gemeente, politie
en brandweer op een hoog en betrouwbaar niveau;– naast verhoging van de (brand)veiligheid en vermindering van criminaliteit
beoogt het KVO een aantal aanvullende voordelen op verzekeringsgebied, fiscaal
gebied en subsidiegebied. Deze voordelen vormen samen een «profitpakket»;– het KVO bevat een adequate aanpak voor de «meeliftersproblematiek»;– het KVO zorgt voor continuïteit van de aanpak: de kwaliteit
van de beveiliging wordt structureel op hoog niveau gehouden.Teneinde het KVO te ontwikkelen, heeft het NPC de stuurgroep Keurmerk
Veilig Ondernemen opgericht. Het KVO wordt ontwikkeld in samenwerking met
de VNG, politie, brandweer, Raad Nederlandse Detailhandel, Hoofdbedrijfschap
Detailhandel, Verbond van Verzekeraars, de Vereniging van particuliere Beveiligingsorganisaties
en de Vereniging van Collectieve Beveiliging Bedrijventerreinen en de ministeries
van Justitie, BZK en Economische Zaken. Rond 2000 zal het KVO in fases op de markt komen. Begin 2000 zal het KVO
voor bedrijventerreinen operationeel zijn. Het KVO voor winkelcentra kan medio
2000 starten. Tot die tijd wordt gewerkt aan een optimale vorm van het KVO.
In een aantal pilots worden de handboeken getest en worden (collectieve) veiligheidsmaatregelen
bekeken op hun haalbaarheid. Verder wordt een zogeheten «profitpakket»
ontwikkeld, waarin de financiële voordelen, bij het afsluiten van verzekeringen,
duidelijk op een rij worden gezet.Het kabinet zal via het NPC de ontwikkeling van het KVO stimuleren.Vooruitlopend op de totstandkoming van het KVO zal het kabinet bij toewijzing
van rijkssubsidies in het kader van StiREA (Stimuleringsregeling Economische
Activiteiten) aandacht schenken aan (techno)preventieve maatregelen. 5.6.5 Veilige infrastructuur en transport 5.6.5.1 Inventarisatie van het probleemEen ander belangrijk onderdeel van een veilige leefomgeving is een veilige
infrastructuur en veilig transport. Door de economische groei en de daarmee
samenhangende toename van verkeer en vervoer, intensivering van het grondgebruik
en ontwikkelingen op het gebied van ondergrondse infrastructuur komen veiligheidsvraagstukken
steeds nadrukkelijker in beeld en dienen afwegingen te worden gemaakt, waarbij
de beoordeling van risico's een belangrijke rol speelt.In sommige gevallen ontstaan door meervoudig ruimtegebruik en intensievere
benutting van infrastructuur extra risico's. In andere gevallen is er een
keuzeprobleem tussen op de ene plaats toegenomen veiligheid ten koste van
op een andere plek afgenomen veiligheid. Het is niet alleen het vervoer zelf,
dat het veiligheidsprobleem veroorzaakt. Het is met name de relatie tussen
het vervoer en de omgeving waarin dit vervoer plaatsvindt en de wisselende
functie van de infrastructuur die maken dat op een hoger abstractieniveau
eisen moeten worden geformuleerd. Heldere criteria voor een aanvaardbaar veiligheidsniveau
zijn slechts in beperkte mate aanwezig en spelen niet of onvoldoende mee. 5.6.5.2 Doelstelling en aanpakHet doel is elementen te formuleren die er uiteindelijk toe leiden dat
een beschrijving kan worden gegeven van een maatschappelijk aanvaardbaar veiligheidsniveau
voor vervoer(infrastructuur), voorzover daarvoor nog geen bestaand beleid
voorhanden is. Invulling van deze elementen dient een beeld te geven welke
veiligheidseisen de overheid stelt aan infrastructurele projecten. Te denken
valt aan de volgende elementen: individuele veiligheid van personen, bescherming
tegen ongevallen met een groot aantal slachtoffers, bescherming van de functie
van de infrastructuur, kosteneffectiviteit, organisatie en verantwoordelijkheid
van veiligheid.Het gaat zowel om projecten die door de overheid zelf worden gerealiseerd
als om projecten die op initiatief van de markt worden ontwikkeld, maar waaraan
de overheid goedkeuring moet verlenen. Het beslissen over veilige infrastructuur
en transport dient hierdoor inzichtelijker te worden.Het kabinet zal daartoe samen met betrokken partners als hulpverleningsdiensten,
VNG, IPO en bouwsector werken aan de formulering van elementen die leiden
tot een maatschappelijk aanvaardbaar veiligheidsniveau voor vervoer(infrastructuur). 5.6.6 Aandacht voor veiligheid bij ondergrondse bouwwerken 5.6.6.1 Inventarisatie van het probleemEen ander onderdeel van een veilige leefomgeving betreft de aandacht voor
veiligheid bij ondergrondse bouwwerken. De afgelopen jaren wordt ondergronds
bouwen steeds meer als een optie gezien voor het ruimtegebrek in randstedelijke
gebieden en ter beperking van milieubelasting (zoals geluid en congestie).
Deze optie maakt het mogelijk om de komende jaren te komen tot bijvoorbeeld
meer ondergrondse winkelcentra en discotheken. Daarnaast zijn grote tunnelprojecten
in ontwikkeling. De ontwikkeling geeft aan dat steeds langere tunnels worden
ontworpen (bijvoorbeeld 6,5 kilometer voor de Westerscheldetunnel), op een
andere wijze worden gebouwd (geboorde tunnels) en voor verschillende doeleinden
worden gebruikt (personen- en goederenvervoer).Met deze nieuwe uitdagingen worden ook nieuwe veiligheidsvraagstukken
geïntroduceerd. Deze vraagstukken hangen samen met het feit dat het gaat
om besloten ruimten die van buiten af moeilijk toegankelijk zijn en doorgaans
enkele tientallen meters onder het maaiveld liggen.De veiligheidsrisico's hebben bijvoorbeeld betrekking op gevaren bij brand
(vluchten naar boven in dezelfde richting als rook en hitte), bij overstromingen
(het water of een andere vloeistof zal altijd moeten worden weggepompt) en
de problemen die hulpverlenende diensten kunnen ondervinden door de geringere
toegankelijkheid en mogelijkheden om op te treden. 5.6.6.2 Doelstelling en aanpakVoor de hierboven gesignaleerde problemen zullen in het ontwerp, de inrichting
en het beheer van het bouwwerk zodanige oplossingen moeten worden gevonden
dat er sprake is van een veilig ondergronds bouwwerk. Daarbij dient overigens
niet alleen te worden gedacht aan de technische veiligheid, maar ook aan de
door gebruikers beleefde (on)veiligheid. Mensen kunnen zich onder de grond
onbehaaglijk en onveilig voelen. Dit kan samenhangen met een gebrek aan oriëntatie
op de bovenliggende omgeving en met het idee niet snel te kunnen vluchten
bij een mogelijke bedreiging.In de huidige regelgeving zijn weinig aanknopingspunten te vinden om gefundeerd
veiligheidseisen te stellen. In 1996 is daarom een samenwerkingsproject gestart
tussen het ministerie van BZK en het Centrum Ondergronds Bouwen (COB) om gezamenlijk
een veiligheidsvisie te ontwikkelen voor het exploiteren van ondergrondse
bouwwerken. Het COB coördineert en initieert onderzoek, regelgeving en
kennisoverdracht op het gebied van ondergronds bouwen. Het COB is een publiek-privaat
samenwerkingsverband tussen overheden, kennis- en wetenschappelijke instituten,
aannemers, ingenieursbureaus, industrie en toeleveranciers. Binnen dit project wordt een integrale benadering van veiligheid voorgestaan.
Dat betekent onder meer dat alle beslissingen over veiligheid, die in de diverse
fasen van het initiatief-, plan-, bouw-, en exploitatieproces worden genomen,
op elkaar zijn afgestemd.Procesmatig gaat het om de wijze waarop de veiligheid van een concreet
object tot stand komt. Dit kan met name gestalte krijgen door in een zo vroeg
mogelijk stadium, met alle relevante betrokkenen, gezamenlijk eisen te formuleren
over het veiligheidsniveau en de wijze waarop dat kan worden gerealiseerd. Binnen het project is allereerst een leidraad bij de besluitvorming ontwikkeld
(met bijbehorende achtergrondstudies), waarin staat welke veiligheidsaspecten
moeten worden meegewogen bij beslissingen over een ondergronds bouwwerk, op
welke wijze, wie daarbij moet worden betrokken en wanneer dat moet gebeuren.
Deze leidraad is inmiddels gereed. Door gebruik te maken van de leidraad kan
worden gewaarborgd dat veiligheid expliciet aan de orde is geweest in de besluitvorming.
Om de daadwerkelijke toepassing van de leidraad te bevorderen worden in 1999
door het COB en het ministerie van BZK allerlei communicatiemiddelen ingezet
en workshops georganiseerd.Naast de leidraad bij de besluitvorming zullen nog specifieke beveiligingsconcepten
voor bepaalde ondergrondse bouwwerken worden ontwikkeld, waarin wordt aangegeven
welke maatregelen en voorzieningen nodig zijn om een ondergronds bouwwerk
voldoende veilig te maken. De specifieke beveiligingsconcepten zijn met name
bedoeld voor ontwerpers, bouwers en vergunningverleners en zullen medio 2000
gereed zijn.De verschillende ervaringen die zijn opgedaan tijdens de ontwikkeling
van de leidraad bij de besluitvorming en de gevoerde veiligheidsdiscussies
zullen worden meegenomen in de nog te ontwikkelen specifieke beveiligingsconcepten
voor bepaalde typen ondergrondse bouwwerken, zoals die voor parkeergarages,
winkelcentra en overkluizingen.Het kabinet zal in samenwerking met het COB de ontwikkeling van deze specifieke
beveiligingsconcepten voor ondergrondse parkeergarages, winkelcentra en overkluizingen
stimuleren. 5.6.7 Veiligheidseffectrapportage 5.6.7.1 Inventarisatie van het probleemIn besluitvormingsprocessen met betrekking tot ruimtelijke en infrastructurele
projecten komt het vaak voor dat er te laat of eenzijdig aandacht wordt besteed
aan veiligheid. Met name bij het ontwerpen van ruimtelijke en infrastructurele
werken valt winst ten aanzien van veiligheid te behalen. Als het object of
het infrastructurele werk eenmaal gereed is, zijn de mogelijkheden om alsnog
veiligheidsmaatregelen aan te brengen beperkt en kostbaar. Om bij gemeenten,
ontwerpers, toekomstige gebruikers, hulpverleningsdiensten en eigenaren veiligheid
al vanaf het begin van het ontwerpproces onder de aandacht te brengen is de
Veiligheidseffectrapportage (VER) ontwikkeld. 5.6.7.2 Doelstelling en aanpakDe VER en het bijbehorende instrumentarium bieden hulpmiddelen om de besluitvorming
rond projecten zo te organiseren dat op de daarvoor geschikte momenten de
juiste veiligheidsvragen worden gesteld en de juiste veiligheidsactiviteiten
worden gestart.Het instrumentarium bestaat uit:– een «quick scan» om globaal de veiligheidsrisico's
en de daarbij betrokken partijen in een zo vroeg mogelijk stadium van een
project in kaart te brengen;– een onderdeel «veiligheidsafspraken» dat aangeeft
hoe betrokken partijen in een zo vroeg mogelijk stadium afspraken kunnen maken
over de aanpak van de veiligheidsrisico's, die dankzij de «quick scan»
aan het licht zijn gekomen.– een onderdeel «veiligheidsactiviteiten», waarin suggesties
worden gegeven met betrekking tot de wijze waarop de veiligheidsafspraken
concreet kunnen worden uitgevoerd. Het instrumentarium is in de huidige vorm nog in ontwikkeling. Het kabinet
test daarom momenteel in samenwerking met de VNG en een aantal provincies
en gemeenten het instrumentarium aan de hand van een aantal projecten (ruimtelijke
ordening en infrastructuur) om de bruikbaarheid te toetsen en eventueel te
verbeteren. Daarbij zal worden bezien of naast toepassing in de ruimtelijke
ordening en infrastructuur, uitbreiding tot andere soorten besluiten wenselijk
is. Tevens wordt onderzocht of er belemmeringen zijn om de VER toe te passen
en of deze door flankerend beleid zijn weg te nemen. 5.6.8 Verkenning naar nut en noodzaak van onafhankelijk
onderzoek naar ongevallenNederland is niet rampvrij te maken; een goede hulpverlening en nazorg
zijn daarom onontbeerlijk. Het kabinet hecht in dit kader grote waarde aan
diepgaand onderzoek naar de oorzaken van zware ongevallen en rampen, om achterliggende
oorzaken van het ongeval te achterhalen opdat herhaling kan worden voorkomen,
en om maatschappelijke verontrusting weg te nemen door het verschaffen van
helderheid voor slachtoffers en/of nabestaanden.Voor het diepgaand onderzoek naar transportongevallen is besloten tot
instelling van de onafhankelijke Raad voor Transportveiligheid. Voor het onderzoeken
van defensieongevallen is er de onafhankelijke Defensieongevallenraad i.o.
Het onafhankelijke onderzoek naar ongevallen die niet vallen onder het werkterrein
van de twee hierboven genoemde raden heeft bijzondere aandacht. Het gaat om
onder andere onderzoek naar natuur- en milieurampen, industriële rampen,
kernongevallen, ernstige verstoringen van de openbare orde en gevaren voor
de volksgezondheid.De Commissie Preventie van Rampen door Gevaarlijke Stoffen, ingesteld
door de ministers van VROM, BZK, VenW en VWS, heeft een aantal knelpunten
gesignaleerd in het huidige onderzoek naar ongevallen en incidenten die buiten
het werkterrein vallen van de Raad voor Transport-veiligheid en de Defensieongevallenraad
i.o. Het betreft onder meer de betrokkenheid van de onderzoekende instellingen
en de sectorale aanpak bij het onderzoek en gebrekkige follow-up van de aanbevelingen.Het College Bevordering Veiligheidseffectstudies, onder voorzitterschap
van mr. Pieter van Vollenhoven, heeft aan de minister van BZK geadviseerd
dat nadere verkenning naar dit onafhankelijk onderzoek gewenst is.Het kabinet stimuleert dat een verkenning wordt uitgevoerd naar nut en
noodzaak van onafhankelijk onderzoek naar ongevallen die buiten het werkterrein
van de Raad voor Transportveiligheid en de Defensie-ongevallenraad in oprichting
vallen.In deze verkenning zal centraal staan of de gesignaleerde knelpunten nader
te onderbouwen zijn en zo ja, of de organisatie van het huidige ongevallenonderzoek
kan worden geoptimaliseerd. Daartoe zullen aanbevelingen worden geformuleerd,
waarbij aandacht wordt besteed aan «onafhankelijkheid» en «integrale
aanpak».Door het bovengenoemd College dat de verkenning begeleidt, zijn in eerste
instantie criteria opgesteld, waaraan onafhankelijk onderzoek moet voldoen.
Het is wenselijk om een breed gedragen overeenstemming te bewerkstelligen
over wat eigenlijk onder onafhankelijk ongevallenonderzoek moet worden verstaan.
Daarom zullen de criteria worden voorgelegd aan een brede doorsnede van maatschappelijke
organisaties.In het belang van diepgaand ongevallenonderzoek in het algemeen acht het
kabinet het wenselijk om de drie genoemde ontwikkelingen op het gebied van
onafhankelijk onderzoek (in de transportsector, bij defensieongevallen en
op het resterende terrein) in onderling verband te plaatsen en
te stroomlijnen. Het gaat dan om het vinden van gezamenlijke uitgangspunten
voor ongevallenonderzoek en het voorkómen van versnippering. 5.7 Verkeersveiligheid: Gedragsbeïnvloeding verkeersveiligheid
ten aanzien van de beginnende (voertuig)bestuurder 5.7.1 Verkeersonveiligheid en beginnende (voertuig)bestuurdersHet bieden van veiligheid aan de burger is een van de kerntaken van de
overheid. Daartoe behoort ook verkeersveiligheid. Het belang ervan komt enerzijds
tot uitdrukking in het aantal doden dat jaarlijks in het verkeer te betreuren
is (circa 1 200) en het aantal ziekenhuisgewonden (circa 20 000).
Daarbij speelt in 24% van de dodelijke ongevallen en in 10% van de ernstig
gewonden in het verkeer het gebruik van alcohol een rol.1Anderzijds bestaat er een belang door de omvang van de maatschappelijke
kosten, die met verkeersonveiligheid gemoeid is, namelijk circa 12 miljard
gulden. Daarvan bedragen de maatschappelijke kosten als gevolg van alcoholmisbruik
naar schatting 2 miljard gulden.2Verkeersveiligheid maakt onverbrekelijk deel uit van veiligheid en overlast
in het publieke domein, bijvoorbeeld wat betreft de toenemende agressie in
het verkeer.Een groep die speciale aandacht vergt, is die van de beginnende bestuurders.Het merendeel van de beginnende bestuurders gedraagt zich goed in het
verkeer, maar deze groep heeft desondanks een grote kans (als veroorzaker
of als slachtoffer) te worden betrokken bij een verkeersongeval. Beginnende
bestuurders vertonen relatief vaak ongewenst gedrag in het verkeer. Hoewel
de getroffen verkeersveiligheidsmaatregelen de laatste jaren tot een daling
van de ongevallen binnen deze doelgroep hebben geleid, vertonen zij nog altijd
een hoge ongevalsbetrokkenheid. De kans op een ernstig verkeersongeval is
het grootst in de leeftijdscategorie van 18 tot en met 24 jaar. Deze groep
heeft ten opzichte van oudere bestuurders vijf keer zoveel kans om betrokken
te raken bij een letselongeval en zelfs acht keer zoveel kans op een eenzijdig
ongeval (zonder andere verkeersdeelnemers). Binnen deze leeftijdscategorie
springen vooral de mannelijke bestuurders er negatief uit.Alcoholgebruik en bewust regelovertredend gedrag zijn niet de grootste
en enige oorzaak voor de ongevalsbetrokkenheid van jongeren. Rij- en drinkgewoontenonderzoek,
waarin bestuurders op hun feitelijk alcoholgebruik worden onderzocht, wijst
uit dat jongeren relatief minder vaak onder invloed aan het verkeer deelnemen
dan de oudere leeftijdsgroep. Dit verhoogd risico is vooral een gevolg van
onervarenheid en leeftijdsgebonden kenmerken. Het hangt samen met algemene
factoren als onervarenheid, ontbrekende routine en leeftijdsgebonden kenmerken.
Voorbeelden van het laatste zijn overschatting van de eigen rijvaardigheid
en onderschatting van de complexiteit van de uitvoering van de verkeerstaak
als ook de risico's die hiermee samenhangen.Onderzoek wijst uit dat beginners die overtredingen begaan, ook vaker
ongevallen veroorzaken dan beginners die zich aan de regels houden. Met name
bewust gemaakte overtredingen wijzen op een onderschatting van de gevaren
in het verkeer en op een overschatting van de eigen kwaliteiten als bestuurder.
Bovendien wijzen zij op een beperkt inzicht in de positie van medeweggebruikers.
Dit betekent dat overtredingen door beginners extra serieus genomen moeten
worden.Onderzoek toont verder de ingrijpende uitwerking van alcoholgebruik op
het verkeersgedrag van jonge, beginnende bestuurders aan. Rijden onder invloed
leidt er toe, dat de toch al verhoogde ongevalskansen bij jongeren nog
sterker toenemen. Ontbrekende rijervaring en routine bij jonge, beginnende
bestuurders leiden er toe dat alcoholgebruik voor deze groep nog negatiever
uitwerkt dan voor oudere, ervaren bestuurders. De combinatie van deze factoren
heeft vaak een fatale afloop, zeker naarmate moeilijker omstandigheden gelden.
Juist jonge bestuurders blijken vaker te rijden in dergelijke omstandigheden,
zoals in (weekend-)nachten en op onbekende wegen. Gezien de recente toename
van het rijden onder invloed, ook onder jonge bestuurders, is hier extra reden
tot zorg.De aanpak van de verkeersveiligheid vindt voor een belangrijk deel plaats
in het kader van het programma «Duurzaam Veilig». Na de ondertekening
van een convenant in december 1997 tussen IPO, VNG, UvW en VenW is het Startprogramma
Duurzaam Veilig van start gegaan. Gedurende de eerste fase van Duurzaam Veilig
wordt vooral ingezet op snel realiseerbare verkeersveiligheids-onderwerpen,
zoals infrastructurele maatregelen (uitbreiding 30 en 60 km-gebieden, rotondes),
nieuwe regelgeving, meer educatie en voorlichting en actieve kennisoverdracht.
Concrete voorbeelden van maatregelen zijn «bromfietsers op de rijbaan»
dat op 1 december 1999 zal worden ingevoerd en «voorrang fietsers van
rechts», dat naar verwachting op 1 januari 2001 wordt ingevoerd.Vele initiatieven vinden verder op decentraal niveau reeds plaats. Zo
wordt in het noorden van het land samen met de horeca een campagne Verantwoord
gastheerschap voorbereid. Veel gemeenten in Nederland zetten discobussen in,
die ook bijdragen aan het handhaven van de openbare orde. In regionale campagnes
van Veilig Verkeer Nederland («Designated driver») wordt erop
gehamerd dat één bestuurder het op zich neemt om nuchter te
blijven en de rest van zijn vrienden naar huis te brengen. 5.7.2 Intensivering van de aanpakIn ons land bestaat draagvlak bij jongeren en ouders voor aanvullende
maatregelen ter vermindering van de verkeersonveiligheid onder beginnende,
jonge bestuurders. Tijdens het vierde Nationaal Jeugddebat op 22 maart 1999
hebben jongeren ook gepleit voor een meer integrale aanpak: niet alleen bijvoorbeeld
een verplicht vak over verkeersveiligheid in het voortgezet onderwijs, maar
ook strengere straffen voor weggebruikers die te veel alcohol ophebben of
zich agressief in het verkeer gedragen.De onderscheiden groepen jongeren vergen een verschillende benadering
bij het verminderen van de verkeersonveiligheid. Tevens is van belang dat
een correctieve aanpak van jongeren die bewust risicogedrag vertonen in het
wegverkeer op meer draagvlak kan rekenen dan een algemene aanpak die tot extra
kosten voor de gehele groep van beginnende bestuurders leidt. Van een curatieve
aanpak, mits deze duidelijk zichtbaar is via met name handhaving, is ook een
preventief effect te verwachten.Maatregelen gericht op bewust regelovertredend/onveilig gedrag kunnen
een deel van het probleem aanpakken, maar deze zullen niet het gehele probleem
oplossen. Vastgesteld is, dat het merendeel van de beginnende (en meestal
jonge) bestuurders bereidwillig is zich aan de regels te houden. Het probleem
is daarmee echter niet de wereld uit, omdat oorzaken als onervarenheid en
leeftijdsgebonden kenmerken blijven bestaan. Gesteld zou kunnen worden, dat
zij onbewust risico's nemen. Deze groep moet bij communicatie over verkeersonveiligheid
positief worden benaderd, omdat zij een positieve attitude heeft ten aanzien
van bijvoorbeeld de verkeersregels. Deze groep kan het best worden benaderd
via een campagne, die in het bijzonder gericht is op jongeren. Om deze grote groep van jongeren, die wel degelijk geïnteresseerd
is in verkeersveilig weggedrag, te bereiken, kan gebruik worden gemaakt van
een «Jongeren Draaggolf Campagne» en hun daadwerkelijke participatie
in het bepalen en implementeren van maatregelen. Het kabinet initieert een
dergelijke draaggolfcampagne om bij jongeren aandacht voor verkeersveilig
gedrag te bevorderen.Uit onderzoek komt naar voren dat verkeerseducatie in het voortgezet onderwijs
een noodzakelijke basis lijkt voor attitudevorming en maatschappelijke bewustwording
over verkeer en verkeersveiligheid.Omdat de indruk bestaat dat op dit moment onvoldoende invulling hieraan
wordt gegeven, wordt wel gesproken over het «gat» tussen verkeerseducatie
in het primair onderwijs en de rijopleiding. Er zou derhalve op het gebied
van verkeerseducatie aan jongeren tussen de 12 en 18 jaar meer verkeerseducatie
moeten worden gegeven dan tot nu toe het geval is. Het kabinet zal de mogelijkheden
hiertoe bezien.Een veel kleinere groep gedraagt zich bewust risicovol. De combinatie
van onervarenheid, leeftijdsgebonden kenmerken met jeugdige overmoed (bewust
risico's nemen) leidt bij deze groep tot ongevalsbetrokkenheid. Deze groep
zal moeten worden benaderd via een preventieve aanpak, die voor een deel bestaat
uit gedragscorrigerende maatregelen. In dit kader stelt het kabinet voor om
een verlaagde alcohollimiet in te voeren voor beginnende bestuurders. Verder
wordt uitwerking gegeven aan een in te voeren voorlopig rijbewijs voor beginnende
bestuurders.Het gehele pakket van preventieve – deels gedragscorrigerende –
maatregelen ter vermindering van de verkeersonveiligheid onder beginnende
bestuurders zal het kabinet verder uitwerken in een binnenkort aan de Tweede
Kamer te zenden brief.De inzet is derhalve enerzijds het ondersteunen van diegenen die zich
aan de regels houden en anderzijds het toepassen van repressieve maatregelen
voor diegenen die bewust algemeen geaccepteerde waarden en normen rond verkeersveilig
gedrag overtreden.Het kabinet beziet tot slot de meerwaarde van het afsluiten van een bestuursakkoord
met betrokken partijen, zoals VNG, IPO, Unie van Waterschappen, ANWB. In dit
akkoord kunnen afspraken worden gemaakt binnen welke kaders ruimte bestaat
voor een decentrale invulling van het verkeersveiligheidsbeleid, over onder
andere de wijze waarop decentrale partijen hun plannen opstellen en terugkoppelen
en op welke resultaten de acties zijn gericht. BIJLAGE I AKTIEPUNTENLIJSTHet tijdpad van de activiteiten, die een belangrijke bijdrage bevatten
van de verschillende maatschappelijke partners, zal nader worden uitgewerkt
in het overleg dat met hen in de herfst van 1999 zal worden gevoerd. BeschrijvingVerantwoordelijke(n)TijdpadPag.Algemeen   1. Coördinatie uitvoering IVP. BZKtot
2002  2. Voorbereiden en voeren «herfstoverleg» met maatschappelijke
partners teneinde hun bijdragen verder te concretiseren.BZK, GSI, Justitie1999133. Voorbereiden van het Overhedenoverleg in het kader van BANSBZK,
GSI, VNG, IPOtot 2002     Publieke en private veiligheidszorg   1. Stimuleren van de inzet van toezichthouders. BZK, GSI, SZW,
Justitie, VNGtot 200220 2. Ontwikkelen van een kwaliteitsmodel
voor toezicht. Stichting Stadswacht NL, VNG, BZK, Justitie1999203. Bezien of een deel van de toezichthouders bij regiokorpsen kan worden
ondergebracht. BZK 20 4. Uitwerken van de voorwaarden
waaronder particuliere beveiligingsorganisaties in het publieke domein kunnen
opereren.BZK, Justitie, VNG, Vereniging van Particuliere Beveiligingsorganisaties1999245. Ontwikkelen voorstellen over de taken van de politie in relatie tot
de bijdragen van andere partners. BZK, Justitie200021 6.
Afspraken maken over een effectievere samenwerking tussen overheid en bedrijfsleven.NPC,
Justitie, BZK 22 7. Standpunt innemen met betrekking tot
doorberekening politiekosten. BZK, Justitie, Financiën1999218. Inventariseren van ervaringen met cameratoezicht en de faal- en slaagfactoren
in een handreiking inzichtelijk maken. Justitie, BZK, VNG1999219. Treffen van een voorziening voor regelgeving m.b.t. cameratoezicht
in de publieke ruimte. BZK, Justitie, VNG200021 10.
Inventarisatie van mogelijk aanvullende maatregelen ter vergroting van de
veiligheid in het openbaar vervoer. VenW, BZK, Openbaar-vervoerbedrijven,
VNG, IPO199921 11. Bijdragen aan de uitbreiding van toezichtsfuncties
ten behoeve van (buurt)preventie. Verbond van Verzekeraars1999–200022    De rol van de overheid in het veiligheidsbeleid   1.
Versterken van de invloed van de gemeenteraad op het politiebeleid door het
toekennen van een wettelijk inbrengrecht.BZK, Justitie1999262. Treffen van een voorziening in de Gemeentewet voor bestuurlijke ophouding
ter voorkoming van grootschalige ordeverstoringen. BZK1999283. Bezien van de wenselijkheid of noodzakelijkheid van een Wet Openbare
Orde en Veiligheid.BZK200028 4. Bezien wordt of preventief-bestuurlijke
bevoegdheden kunnen of dienen te worden aangevuld met nieuwe bestuurlijke
bevoegdheden Justitie, BZKtot 200228 5. Voorstellen
doen over de mogelijkheden tot verruiming van bestuurlijke handhaving. BZK,
GSI, Justitie, VenW, VROM, VWS, Financiën, VNG, IPO200031 6. Samenvoegen van (delen van) verschillende middelen –
in elk geval «leefbaarheid», «Van Mont- frans», «oudkomers» –
tot één fonds leefbaarheid en veiligheid voor de grote steden.BZK, GSI, OCW, Financiën199928 7. Onderzoek naar
het maatschappelijke rendement van investeringen in veiligheid. BZK,
VenW, Financiën200028     Overlast publiek
domein   1. Verkrijgen van inzicht in
de populatie van overlastgevenden. VWS, VNG, Hulpverleningsinstellingentot
200234 2. Onderzoek naar factoren die oorzaak zijn van dak- en
thuisloosheid. VWS200034 3. Experiment met als doel
inzicht te krijgen in de maatschappelijke opbrengsten van laagdrempelige opvang.VWS, Justitie, BZK, GSI 34 4. Versterken «outreachend»
werken om de groep zorgmijders te bereiken. GGZ, Verslavingszorg 345. Ontwikkelen van een toereikend zorgaanbod voor dubbeldiagnose. GGZ,
Verslavingszorg 34 6. Mogelijkheden bezien om verslaafden
met een psychisch ziektebeeld op te nemen in de Strafrechtelijke Opvang Verslaafden
(SOV). Justitie, VWS199934 7. Besluiten over een flexibeler
inzet van geldstromen (n.a.v. het in september 1999 uit te brengen advies «De
verslavingszorg herijkt» door de Raad voor de Volksgezondheid). VWS,
Financiën, BZK, GSI200035 8. Onderzoek naar mogelijke
knelpunten in de informatie-uitwisseling tussen hulpverleningsinstellingen
en politie. VWS, Justitie, BZK, GSI, Hulpverleningsinstellingen2000359. Maken van afspraken op lokaal niveau over de bereikbaarheid van de
hulpverlening om in acute overlastsituaties in opvang te kunnen voorzien.Hulpverleningsinstellingen, VWS, BZK, GSI, VNG 35 10.
Uitvoeren voorlichtingsplan wet BOPZ. Hulpverleningsinstellingen, VWS 3511. Uitbreiding van dwangtoepassing op basis van de uitkomsten van het
onderzoek naar effectieve behandelingsmethoden. VWS 34 12.
Afsluiten convenant OGGZ. VWS, VNG, Zorgverzekeraars en -aanbieders19993513. Voortzetting interbestuurlijk overleg over het (drug)overlastbeleid.BZK, GSI, VWS, Justitie, VNGtot 200235 14. Bezien
welke aanvullende maatregelen nodig zijn om voor dak- en thuislozen een 24-uursopvang
mogelijk te maken.VWS, BZK, GSI, Hulpverleningsinstellingen 35    Geweld en Horeca   1. Stimuleren implementatie
van een geïntegreerd horecabeleid in gemeenten met meer dan 25 000
inwoners. Horeca NL, VNG, Justitie, BZK, GSI, EZtot 2002372. Aanpassen Wet Wapens en Munitie i.v.m. verhogen strafmaat inzake
bezit en handel illegale wapens. Justitie, BZK200037 3.
Ondersteunen van gemeenten om beter gebruik te maken van de bestaande mogelijkheden
van de Wet Wapens en Munitie.Justitie, BZK, VNG200037 4.
Bezien van de noodzaak van stroomlijning van regelgeving inzake alcohol, drugs
en prostitutie en inventarisatie van problemen m.b.t. regelgeving openbare
inrichtingen. BZK, GSI, Justitie, VWS, VNG 38 5.
Onderzoek naar aard, omvang en spreiding van overlast en criminaliteit in
en rond horeca- bedrijven gepleegd door jongeren. Horeca NL, Justitie,
BZK, GSI 38     Jongeren en Veiligheid   1.
Verbeteren van de samenwerking tussen de bestuurslagen op het terrein van
jongeren en veiligheid. Justitie, BZK, GSI, VNG, IPOtot 2002392. Stimuleren dat de uitvoerende organisaties op lokaal niveau niet-vrijblijvende
afspraken maken. Justitie, BZK, GSI, VNG, IPO, Jeugdhulpverlenings-instellingentot
200239 3. Verbeteren van de samenwerking op lokaal niveau tussen
de justitiële partners door stimulering van de arrondissementsplatforms
jeugdcriminaliteit. Justitietot 200239 4. Verbeteren
van de informatie en informatie-uitwisseling, onder andere door systematische
bewerking van gegevens. Justitie, BZK, GSI, VNG 40 5.
Onderzoek naar de knelpunten in de ketenbenadering t.a.v. jeugdcriminaliteitBZK,
GSI, Justitie200140 6. Implementeren van het Cliëntvolgsysteem
Jeugdcriminaliteit.Justitie200040 7. Onderzoek naar
groeps- en bendevorming. Justitie200040 8. Start pilots
met Nederlandse versie van het Amerikaanse programma «Communities that
care» in enkele gemeenten. Justitie, BZK, GSI1999409. Start experiment STOP-reactie voor minderjarigen onder de 12 jaar.Justitie, Halt Nederland199940 10. Uitbrengen actieplan
«voortijdig schoolverlaten». Justitie, OCW, GSI, SZW, LNV,
VWS, VNG199940 11. Invoeren van de campagne «De veilige
school» in het primair onderwijs. OCW, VNG199941 12.
Stimuleren samenwerking tussen politie en scholen, onder meer door schooladoptieplannen.OCW, BZK, GSI, VNG 41 13. Stimuleren van een netwerk
van leerlingmentoren, waardoor meer leerlingen worden getraind in conflictbeheersing.OCW 41 14. Structureel vormgeven van individuele trajectbegeleiding,
met als doel terugdringen recidive van de harde kern van jeugdcriminelen.Justitie, GSI200042 15. Mogelijkheden nagaan van het
verder verkorten van doorlooptijden in de strafrechtsketen bij jeugdzaken.Justitie 4216. Verbeteren van de prognose van de toekomstige behoefte aan verschillende
vormen van justitiële afdoening. Justitie 42 17.
Het uitvoeren van de CRIEM pilots om te bezien of tot een structurele, landelijke
inbedding van de CRIEM-aanpak gekomen kan worden. BZK, GSI20004218. Het realiseren van het uitvoeringsplan van de nota Kansen krijgen,
kansen pakken, waaronder het actieprogramma Jeugd.BZK, GSI, Justitie,
VWS, OCW, SZWtot 200242 19. Vaststellen en verspreiden van
«best practices» op het gebied van preventie en bestrijding van
jeugdcriminaliteit. Justitie, BZK, GSI, VNG 42     Overvallen
en straatroof   1. Afspraken maken over te nemen preventieve maatregelen
tegen roofovervallen. NPC, Koepelorganisaties 43 2.
Afspraken maken inzake de informatie-overdracht aan bedrijven over de bestaande
mogelijkheden voor slachtofferhulp en de regelgeving Terwee.NPC, Koepelorganisaties 443. Mogelijkheden inventariseren voor de opvang door Slachtofferhulp
Nederland aan het bedrijfsleven en bezien of er andere vormen van slachtofferhulp
voor de doelgroep «bedrijfsleven» nodig zijn. Slachtofferhulp
NL, NPC, Justitie 44 4. Ter beschikking stellen van analyses
van overvalcriminaliteit – voor zover relevant en mogelijk – aan
betrokken koepelorganisaties uit het bedrijfsleven. NPC, Justitie 445. Instellen Stuurgroep Overval Criminaliteit. NPC1999446. Zorgdragen voor de analyse van de gegevens over aard en omvang van
straatroof. Justitie, BZK200044 7. Onderzoek naar
mogelijke preventieve en repressieve oplossingen voor straatroof. Justitie,
BZK200044     Voertuigcriminaliteit   1.
Stimuleren tot het nemen van technopreventieve maatregelen bij gekentekende
voertuigen. Verbond van Verzekeraars 46 2. Stimuleren
om in lokale veiligheidsplannen aandacht te schenken aan hoe de kans op voertuigdiefstallen
(waaronder fietsdiefstal) en brandstichting bij risicolokaties (parkeerterreinen,
-garages) kan worden verkleind. NPC, VNG, Justitie, BZK 463. Nagaan van de mogelijkheden of de beschikbaarheid van openbaar vervoer
na sluitingstijd van horecagelegenheden een (deel van de) oplossing kan zijn
van joyriding. BZK, VNG, Horeca NL 46 4. Nagaan op
welke manier het terugvinden van gestolen voertuigen geïntensiveerd kan
worden. NPC/Stichting Aanpak Voertuigcriminaliteit 46 5.
Nagaan van de mogelijkheden om informatie over gestolen voertuigen uit het
Vermiste-Autoregister te verstrekken aan parkeerwachten, toezichthouders en
particuliere beveiligingsorganisaties. NPC, Justitie, BZK 466. Bezien op welke wijze de Rijksdienst Wegverkeer (RDW) de opsporing
en vervolging van verdachten van diefstal van voertuigen kan faciliteren.VenW, Justitie200046 7. Realisatie van een «katvangersignalering»
in het kentekenregister. VenW, Justitie 46 8. Ontwerpen
van een keten van aan voertuigen gekoppelde informatie ter beperking van de
kans op fraude.NPC, VenW 47 9. Invoeren systeem van
keuring van schadevoertuigen en van parallel geïmporteerde voertuigen.VenW 47     Veilige leefomgeving   1.
Structurele inbedding van veiligheid in de leefomgeving door samenwerking
tussen relevante publieke en private partijen. BZK, GSI, VROM, VenW,
VNG, IPOtot 200247 2. Nagaan van het nadrukkelijker toepassen
van veiligheidsparagrafen in bestemmingsplannen om bij te dragen aan een veiliger
openbare ruimte. VNG, IPO, VROM199948 3.
Stimuleren van de discussie die moet leiden tot een duidelijke rolverdeling
tussen politie, gemeente en private partijen, waar het gaat om de coördinatie-
en adviesfunctie bij het toepassen van het Politie Keurmerk Veilig Wonen.Stuurgroep Keurmerk Veilig Wonen 49 4. Afspraken maken
met lokale woningcorporaties inzake toepassen Politie Keurmerk Veilig Wonen
bij renovatie van woningcomplexen. Aedes, VNG, BZK 49 5.
Betrekken van het programma Duurzaam Veilig bij de toepassing van Politie
Keurmerk Veilig Wonen. Stuurgroep Keurmerk Veilig Wonen, VenW 496. Afspraken maken over samenwerking bij aanpak fietsdiefstal, waaronder
invulling geven aan condities voor toepassing van elektronisch merken («tag»)
van fietsen. BOVAG, Verbond van Verzekeraars, RAI, ANWB, ENFB, NS, VenW,
BZK, Justitie 51 7. Meer aandacht voor fietsdiefstal bij
implementatie Keurmerk Veilig Ondernemen en Politie Keurmerk Veilig Wonen.NPC, BZK 51 8. Ontwikkelen van het Keurmerk Veilig
Ondernemen. NPC200052 9. Formuleren van elementen
die moeten leiden tot een maatschappelijk aanvaardbaar veiligheidsniveau voor
vervoer(infrastructuur). VenW, VROM, BZK, VNG, IPO, Bouwsector, Hulpverleningsdiensten 5210. Ontwikkelen van specifieke beveiligingsconcepten voor ondergrondse
bouwwerken. Centrum Ondergronds Bouwen (COB), BZK 53 11.
Toetsen van de bruikbaarheid van het instrumentarium van de Veiligheidseffectrapportage
(VER). BZK, VNG199954 12. In onderling verband plaatsen
en stroomlijnen van onafhankelijk onderzoek naar ongevallen in de transportsector,
defensieongevallen en op het resterende terrein. BZK 55     Verkeersveiligheid   1. Voorbereiden wetsvoorstel invoeren verlaagd alcolholpromillage voor
de beginnende bestuurder. VenW, Justitie, VWS, BZK1999572. Voorbereiden voorstel tot wetswijziging invoeren voorlopig rijbewijs
voor de beginnende bestuurder. VenW, Justitie 57 3.
Initiëren «draaggolfcampagne» gericht op jongeren.VenW1999564. Mogelijkheden bezien om verkeerseducatie voor jongeren tussen 12
en 18 jaar te verruimen. VenW, OCW 57 5. Nut en noodzaak
bezien om via een bestuursakkoord afspraken te maken over de decentrale invulling
van het verkeersveiligheidsbeleid. VenW, BZK, Justitie, VWS, OCW, VNG,
IPO, Unie van Waterschappen, ANWB 57XNoot1Zie bijvoorbeeld: Intomart: De Grondwet en het recht op veiligheid, Hilversum
1998.XNoot2Zie U. Beck: Risikogesellschaft Auf dem Weg in eine andere Moderne, Frankfurt
am Main, 1986; N.J.H. Huls red.: Sturing in de risicomaatschappij, Zwolle
1992.XNoot1Tweede Kamer, 1998–1999, 26 345, nr. 1.XNoot2Tweede Kamer, 1998–1999, 26 024, nr. 10.XNoot1Zie bijvoorbeeld Integrale Veiligheidsrapportage 1993, Den Haag 1993;
zie ook P. van Reenen: Commerciële veiligheidszorg een denkbaar model
in: Werkgroep Kernvraag: Privatisering van de veiligheid, Den Haag 1998.XNoot2Zie J. Horn: Integrale veiligheid is een verkeerd dogma, in Openbaar Bestuur
winter 1998; W.J.M. den Haan, J.J. Woldendorp: Overproductie van beleid Integrale
Veiligheid in Amsterdam en Rotterdam, in: Beleidswetenschap 1998, nr. 2.XNoot3Daarbij dient te worden opgemerkt dat de scheidslijn tussen privaat en
publiek niet heel scherp is en mede afhankelijk van de optiek (bijvoorbeeld
een juridische), waaronder deze tweedeling wordt beschouwd. Het grijze gebied,
waar vaak sprake is van een duidelijke uitstraling naar het publieke domein,
zal in het IVP worden betrokken.XNoot4CBS 1998.XNoot1Het «publieke domein», zoals in deze nota gehanteerd, valt
soms samen met «openbare ruimte», een publiek toegankelijke, fysieke
(begrensde) ruimte. Het doelt echter vaak op meer: op de sociale en culturele
factoren die ingrijpen op de openbare ruimte, bijvoorbeeld op de gevolgen
van veranderingen in de sociale cohesie tussen burgers onderling. Om die reden
wordt in deze nota het bredere begrip «publiek domein» gehanteerd.
Zie bijv. Sociaal en Cultureel Planbureau: De stad op straat, Den Haag 1999.XNoot1Commissie kleine criminaliteit: Eindrapport, Den Haag 1986; Tweede Kamer
1985–1986, 18 995, nr. 2.XNoot2Nota Veiligheidsbeleid 1995–1998, Den Haag 1995.XNoot3De veiligheidsketen bestaat uit de schakels proactie, preventie, preparatie,
repressie en nazorg.XNoot1Zie R. v.d. Wouden: Gestalten van stedelijkheid Een verkenning van veranderingen
in de openbare ruimte, in: SCP 1999, blz. 27 e.v.XNoot1Ministerie van Binnenlandse Zaken: Integrale Veiligheidsrapportage 1998,
Den Haag 1998.XNoot2Vergelijk Instituut voor Sociologisch-Economisch Onderzoek: Jaarboek 1998
Grote-Stedenbeleid, Rotterdam 1999, blz. 107 e.v. waar een differentiatie
is gemaakt van de ontwikkelingen in de 25 steden, waarop het grotestedenbeleid
zich richt.XNoot1CBS 1998.XNoot1Het Sociaal en Cultureel Planbureau heeft in het Sociaal en Cultureel
Rapport 1998 een omvangrijke analyse gepleegd van allerlei ontwikkelingen
in Nederland van de laatste vijfentwintig jaar: Sociaal en Cultureel Rapport
1998 25 jaar sociale verandering, Rijswijk 1998.XNoot2In het BNP zijn factoren geïdentificeerd die van invloed zijn op
de taakuitvoering door de politie. Daar is aandacht besteed aan individualisering,
de dag- en nachteconomie, de veranderende bevolkingssamenstelling, internationalisering,
informatietechnologie en telecommunicatie, media en aan de toename van de
mobiliteit.XNoot3Instituut voor Sociologisch-Economisch Onderzoek 1999.XNoot4Sociaal en Cultureel Planbureau: Sociale en Culturele Verkenningen 1998,
Rijswijk 1998, blz. 111.XNoot5Ministerie van Binnenlandse Zaken: Openbare orde en veiligheid in 2010
Vier omgevingsscenario's, Den Haag 1998.XNoot6H.P.J. Kunneman: Van theemutscultuur naar walkman-ego, Amsterdam/Meppel
1996.XNoot1SCP 1998, blz. 118.XNoot2Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling: Verantwoordelijkheid en perspectief
Geweld in relatie tot normen en waarden, Den Haag 1998, blz. 11.XNoot3SCP 1998, blz. 235 e.v.XNoot4Ch Perrow: Normal accidents Living with high risk technologies, New York
1984.XNoot1Tweede Kamer, 1998–1999, 26 391, nr. 1.XNoot2Tweede Kamer, 1998–1999, 26 333, nr. 2.XNoot3Tweede Kamer, 1997–1998, 25 726, nr. 1.XNoot1Het belang van toezicht is benadrukt in de rapporten van de Commissie
kleine criminaliteit: Eindrapport, Den Haag 1986. Zie verder: Stichting Maatschappij,
Veiligheid en Politie: Toezichthouders in publieke ruimte, september 1998.
Zie IVR 1998 blz. 163 e.v.XNoot1Tweede Kamer 1997–1998, 25 760, nr. 1; ook in de brief van
15 april 1999 van de minister van Justitie aan de TK (kenmerk 751079/99/PJS)
wordt hierop nader ingegaan.XNoot2Tweede Kamer 1997–1998, 25 846, nr.1.XNoot1Zie bijvoorbeeld: A.B. Hoogenboom: Het politiecomplex Over de samenwerking
tussen politie, bijzondere opsporingsdiensten en particuliere recherche, Arnhem
1994; Werkgroep Kernvraag: Privatisering van de veiligheid Hoe aantrekkelijk
is commerciële veiligheidszorg?, Den Haag 1998; S. Rozemond: Privatisering
van de veiligheid Politieke aspecten, Den Haag 1998.XNoot1Tweede Kamer, 1996–1997, 24 225, nr. 9. Hierop is in de bedoelde
brief een uitzondering gemaakt. Particulieren kunnen door de gemeente in specifieke
gevallen worden aangesteld als onbezoldigd gemeenteambtenaar en worden belast
met een publieke taak. Op 1 april 1999 is de Wet particuliere beveiligingsorganisaties
en recherchebureaus in werking getreden, die bepalingen bevat gericht op de
kwaliteitsverbetering van de particuliere beveiligings- en recherchebranche.XNoot1SGBO-rapport «Veiligheidsbeleid in gemeenten», ontwikkelingen
sinds 1993; Den Haag 1998.XNoot1Deze ontwikkeling is in lijn met de bevindingen van de Commissie «Maatschappelijk
Draagvlak Lokale Sociale Infrastructuur»: Een sociaal en ongedeeld Nederland,
Rotterdam 1998 en de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling: Verantwoordelijkheid
en Perspectief Geweld in relatie tot waarden en normen, Den Haag 1998.XNoot2P.L. Hupe en E.H. Klijn: De gemeente als regisseur van het preventief
jeugdbeleid, Rotterdam, 1997.XNoot1Adviesdienst Verkeer en vervoer, CBS: Kerncijfers verkeersonveiligheid
1997, Den Haag 1998.XNoot2Ministerie van Binnenlandse Zaken: Gids voor veiligheid, 99 vragen over
veiligheidsbeleid en hun antwoorden, Den Haag 1998.XNoot1Raad voor het Openbaar Bestuur: Op de handhaving beschouwd, toezien op
een versterkte en uitvoerbare lokale handhavingsstructuur, Den Haag, 1998,
blz. 32.XNoot2Ministerie van BZK: Handhaving in teamverband, Den Haag 1998.XNoot3Commissie bestuursrechtelijke en privaatrechtelijke handhaving: Handhaven
op niveau, Deventer 1998.XNoot1Deze indruk wordt bevestigd door de uitkomsten van de eerste interviews
van het lopende onderzoek «Vermaatschappelijking van de GGZ» van
het Sociaal en Cultureel Planbureau en de lokale ervaringen met overlastbeleid.XNoot1Tweede Kamer 1996–1997, 25 424, nr. 2.XNoot1Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling 1998, blz. 22.XNoot2CBS, maart 1999. Hier zijn de CBS-cijfers vergeleken van 1994 tot 1997;
in hoofdstuk 2 zijn de CBS-cijfers vergeleken van 1996 tot 1997.XNoot3Brief aan de Tweede Kamer: Debattenreeks Geweld op straat; nr. 730 669/98/PJS
EA98/U57 745 van 19 november 1998.XNoot1Ministerie van Justitie: Handreiking Veilig Uitgaan, Den Haag 1998.XNoot1Raad voor de Maatschappelijke Ontwikkeling 1998, blz. 34. e.v.XNoot2Tweede Kamer, 1997–1998, 25 984, nr 1.XNoot1Hupe en Klijn 1997, blz. 11 e.v.XNoot1CBS: Kwartaalbericht Rechtsbescherming en Veiligheid, 1996–3 en
1997–2.XNoot2Politiemonitor Bevolking 1997.XNoot3CBS: Brandweerstatistieken 1993 en 1997.XNoot4CBS: Brandweerstatistiek 1997.XNoot1NIPO-enquête 1998. Naamsbekendheid bij projectontwikkelaars 93%,
bij gemeenten 96%, bij woningcorporaties 100%.XNoot1Op verzoek van de burgemeester van Arnhem, heeft het Gezamenlijk Overleg
Woningcorporaties besloten om alle 29 000 huurwoningen in beheer van
woningbouwverenigingen in Arnhem aan te passen aan de eisen van het Politiekeurmerk
Veilig Wonen.XNoot2Volgens een opgave van de RAI loopt het aantal fietsdiefstallen vanaf 1994
terug. Zo werden volgens de RAI in 1993/94 ca. 1 miljoen fietsen gestolen,
in 1996 waren dat er ongeveer 900 000 en 735 000 in 1998.XNoot1Ministerie van Verkeer en Waterstaat: Eindrapport Masterplan Fiets, Den
Haag 1998.XNoot1Onderzoek Stichting Trendmeter 1998.XNoot2CBS: Brandweerstatistiek 1997.XNoot1Adviesdienst Verkeer en Vervoer, CBS: Kerncijfers verkeersonveiligheid
1997, Den Haag 1998.XNoot2Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid: Financiering
van een duurzaam veilig wegverkeerssysteem Bestaande geldstromen en rendement
van investeringen in verkeersveiligheid, 1996. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26604-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl