Wet belastingen op milieugrondslag; wijz. ivm de invoering van een regulerende energiebelasting; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24250, nr. 6

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

10-10-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24250 nr. 6

02-10-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamINHOUDSOPGAVE 1. Algemeen 1.1. Inleiding1.2. Plaats en functie energiebelasting2. Europese energieheffing3. Uitgangspunten nationale regulerende energiebelasting 3.1. Reikwijdte energiebelasting en afbakening begrip
kleinverbruik3.3.1. Grondslag van de belasting3.3.3. Bijzondere positie glastuinbouw4. Verhouding tot de brandstoffenbelasting Wet belastingen
op milieugrondslag5. Vormgeving van de regulerende energiebelasting 5.1. In de belasting te betrekken energiedragers5.2. Belastingplichtige en belastbaar feit5.3. Uitvoeringstechnische aspecten5.5. Belastingvrije voet5.8. Bijzondere regeling duurzame energie6. Energetische en economische effecten van de belasting 6.1. Effecten van de belasting op het milieu en op de
energiebesparing6.2. Economische effecten6.3. Bedrijfseffectentoets en buitenlandtoets regulerende
energiebelasting7. Opbrengst van de belasting en terugsluizing opbrengst 7.1. Belastingopbrengsten7.2. Terugsluizing van de belastingopbrengstIn de onderstaande tabel zijn de gevraagde gegevens weergegeven. basisaftrek 0 eerste schijf1– 487
 tweede schijf– 650 derde schijf– 780 (in mln, afgerond op 5 mln, op transactiebasis) (in mln, afgerond op 5 mln, op transactiebasis) 8. Personele aspecten, uitvoeringskosten en voorlichting9. Toelichting op de artikelenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24250Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 129 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 250Wijziging van de Wet belastingen op milieugrondslag in verband met de
invoering van een regulerende energiebelastingnr. 6NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 2 oktober 1995 INHOUDSOPGAVE   blz.1.Algemeen21.1.Inleiding 2 1.2.Plaats en
functie energiebelasting 3    2.Europese energieheffing10   3.Uitgangspunten nationale regulerende energiebelasting123.1.Reikwijdte energiebelasting en afbakening begrip kleinverbruik123.3.1.Grondslag van de belasting17 3.3.3.Bijzondere
positie glastuinbouw17    4.Verhouding tot de brandstoffenbelasting
Wet belastingen op milieugrondslag18   5.Vormgeving
van de regulerende energiebelasting185.1.In de belasting
te betrekken energiedragers18 5.2.Belastingplichtige en
belastbaar feit20 5.3.Uitvoeringstechnische aspecten205.5.Belastingvrije voet22 5.8.Bijzondere regeling
duurzame energie23    6.Energetische en economische
effecten van de belasting256.1.Effecten van de belasting
op het milieu en op de energiebesparing25 6.2.Economische
effecten27 6.3.Bedrijfseffectentoets en buitenlandtoets
regulerende energiebelasting29    7.Opbrengst van
de belasting en terugsluizing opbrengst307.1.Belastingopbrengsten307.2.Terugsluizing van de belastingopbrengst31    8.Personele
aspecten, uitvoeringskosten en voorlichting42   9.Toelichting
op de artikelen431. Algemeen 1.1. InleidingAllereerst willen wij opmerken dat wij de verschillende fracties erkentelijk
zijn dat zij willen meewerken aan een spoedige behandeling van het voorliggende
wetsvoorstel inzake een regulerende energiebelasting. Naar ons oordeel behoeft
de snelheid van de behandeling – waar de leden van de CDA-fractie kritische
opmerkingen over maken – niet ten koste te gaan van de grondigheid waarmee
de behandeling plaatsvindt. De vele vragen van de kant van de Kamer geven
daar ook blijk van. In het vervolg van deze nota zullen wij uitgebreid op
de vragen en opmerkingen ingaan. Bij de beantwoording hebben wij zoveel mogelijk
aangesloten bij de indeling van de memorie van toelichting.Het verheugt ons dat de leden van de PvdA-fractie met instemming kennis
hebben genomen van het voorstel. Zij zien de energiebelasting als aanvulling
op het reeds bestaande instrumentarium voor het terugdringen van het energieverbruik
en van de uitstoot van CO2. De leden van de fractie van het CDA
merken op dat zij bij de Algemene politieke beschouwingen invoering van een
energiebelasting reeds hebben afgewezen; zij vragen de regering dan ook het
wetsvoorstel in te trekken. Omdat de kans bestaat, zo merken deze leden op,
dat de regering niet onmiddellijk aan dit verzoek zal voldoen, hechten zij
aan een grondige beantwoording van de door hen gestelde vragen en een heldere
reactie op de door hen gemaakte opmerkingen. Op de bezwaren die deze leden
hebben tegen de uitwerking van het wetsvoorstel, zullen wij in deze nota uiteraard
uitvoerig ingaan.Het spijt ons dat de leden van de VVD-fractie met gemengde gevoelens hebben
kennis genomen van het onderhavige wetsvoorstel. Het verheugt ons echter dat
zij op zichzelf de beoogde doelstelling van het wetsvoorstel – het stimuleren
van een doelmatig energieverbruik en de vermindering van de belasting van
het milieu als gevolg van dit verbruik – onderschrijven. Wij menen dat
er goede gronden zijn om de voorgestelde belasting daadwerkelijk in te voeren.
Wij hopen dat wij met deze nota deze leden daarvan zullen kunnen overtuigen.De leden van de fractie van D66, die met meer dan gewone belangstelling
kennis hebben genomen van het wetsvoorstel, zijn van mening dat de doelstellingen
van het wetsvoorstel goed aansluiten bij de ideeën van D66 over het besparen
op energieverbruik en het verschuiven van belasting van arbeid naar milieubelastende
activiteiten.Ook de leden van de fractie van GroenLinks hebben met belangstelling kennis
genomen van het voorliggende wetsvoorstel. Zij zijn echter van oordeel dat
het voorstel veel te laat komt en er ook minstens een jaar eerder had kunnen
liggen.Van de twijfel van de leden van de RPF-fractie over de wenselijkheid van
de beperking van de energiebelasting tot kleinverbruikers hebben wij kennis
genomen. Wij hopen dat die twijfel door deze nota kan worden weggenomen.De leden van de SGP-fractie, die met belangstelling van het wetsvoorstel
hebben kennis genomen, steunen de maatregelen om te komen tot een reductie
van de emissie van kooldioxyde, waarbij de effectiviteit een belangrijk criterium
voor deze leden is.Wij zijn verheugd dat de leden van de GPV-fractie geneigd zijn ermee in
te stemmen dat een regulerende energiebelasting een rol kan vervullen als
het gaat om het terugdringen van CO2-uitstoot, en dat deze leden
de ontwikkeling van de verschuiving in het belastingstelsel van arbeid naar
milieubelastende activiteiten ondersteunen. De leden van de fractie van de SP hebben met weinig waardering kennis
genomen van het voorliggende wetsvoorstel. Wij hopen dat de bezwaren van deze
leden niet onoverkomelijk zullen blijken te zijn.Het doet ons genoegen dat de leden van de fractie van het CDA met zeer
veel belangstelling kennis hebben genomen van het advies van de Raad van State
en het Nader rapport. Met betrekking tot het verzoek van deze leden om in
de Nota naar aanleiding van het verslag opnieuw te reageren op het advies
van de Raad van State merken wij op dat, waar de opmerkingen van de Raad in
het verslag, al dan niet impliciet, weer aan de orde komen, wij in deze nota
menen te kunnen volstaan met het beantwoorden van de desbetreffende in het
verslag opgenomen vragen. Ook de brieven van diverse organisaties, waarop
deze leden en de leden van enkele andere fracties graag ons commentaar willen
vernemen, zullen waar mogelijk, al dan niet expliciet vermeld, aan de orde
komen bij de beantwoording van de desbetreffende vragen.De leden van de D66-fractie merken op dat het wetsvoorstel een uitvloeisel
is van het Regeerakkoord en dat de wet bovendien moet worden ingevoerd per
1 januari 1996. In dit kader vragen deze leden waarom het niet mogelijk was
het wetsvoorstel enige maanden eerder aan de Kamer voor te leggen.Na het aantreden van dit kabinet is met voortvarendheid gewerkt aan het
opstellen van het onderhavige wetsvoorstel op basis van de medio juli 1994
uitgebrachte interim-rapportage van de interdepartementale werkgroep. Parallel
daaraan is gewerkt aan de wetsvoorstellen waarin de terugsluizing is geregeld.
Gelet op de aard van de materie was intensief overleg nodig, niet alleen tussen
de betrokken departementen maar ook met EnergieNed, Gasunie, SEP en de oliebranche.
Ook de vormgeving van de terugsluizing heeft het nodige overleg gevergd. Het
onderhavige wetsvoorstel is op 30 maart 1995 naar de Raad van State gestuurd.
Op 2 juni 1995 heeft de Raad van State advies uitgebracht, waarna het Nader
rapport op 7 juli 1995 is aangeboden. Op 14 juli 1995 is het wetsvoorstel
ingediend. Gelet op het voorgaande menen wij dat het niet goed mogelijk was
het onderhavige wetsvoorstel enige maanden eerder in te dienen.EnergieNed wijst er in haar brief op dat de invoeringsdatum van 1 januari
1996 voor de energiebedrijven slechts haalbaar is indien de uitvoeringsregels
vóór 1 oktober zijn vastgesteld. In het overleg met EnergieNed,
dat een aantal malen heeft plaatsgevonden, is dezerzijds aangegeven dat als
EnergieNed wacht met het treffen van invoeringsmaatregelen totdat de uitvoeringsregels
zijn vastgesteld, men op 1 januari 1996 niet gereed zal zijn. De uitvoeringsregels
zullen worden opgenomen in het Uitvoeringsbesluit belastingen op milieugrondslag
en de Uitvoeringsregeling belastingen op milieugrondslag. Een eerste opzet
van de uitvoeringsregels is in augustus aan EnergieNed ter beschikking gesteld;
aan deze uitvoeringsregels is ook aandacht besteed tijdens vorengenoemd overleg
met EnergieNed. Begin oktober zullen uitgewerkte concepten van wijzigingsbesluit
en wijzigingsregeling beschikbaar zijn. Formele vaststelling van het wijzigingsbesluit
en de wijzigingsregeling kan uiteraard pas plaatsvinden na aanvaarding van
het wetsvoorstel door de Staten-Generaal. 1.2. Plaats en functie energiebelastingDe leden van een groot aantal fracties vragen om een nadere toelichting
op de effectiviteit van de energiebelasting in termen van de bijdrage aan
energiebesparing en vermindering van CO2-emissies. Daarbij wordt
ook gevraagd naar de verhouding tot andere instrumenten om energiebesparing
te bevorderen. Anders dan de leden van de fracties van de VVD, CDA en D66 beoordelen
wij de effectiviteit van de regulerende energiebelasting niet als gering,
maar als substantieel, en nodig om de energiebesparings- en CO2-reductiedoelstellingen
binnen bereik te houden. In de memorie van toelichting is reeds ingegaan op
hetgeen recente studies aan inzicht bieden in de te verwachten effectiviteit
van een regulerende belasting op het kleinverbruik van energie. Belangrijke
noties die hieruit naar voren komen zijn dat de effectiviteit onder andere
afhankelijk is van een aantal omgevingsfactoren, zoals de basis-energieprijzen
en de beleidscontext. In een studie van het Centraal Planbureau (Werkdocument
64) worden de effecten van een sterk op de voorgestelde regulerende energiebelasting
lijkende heffing geanalyseerd, waarbij met name de gevoeligheid voor de onderliggende
energieprijs is bezien. Uit dit werkdocument blijkt een energiebesparingseffect
bij de doelgroep van 1,5%. In de eind 1994 uitgevoerde analyse van het Rijksinstituut
voor Volksgezondheid en Milieuhygiëne (RIVM) wordt tevens rekening gehouden
met een aantal sinds de CPB-analyse gewijzigde omgevingsfactoren en de op
dat moment bekende vormgeving van de regulerende energiebelasting. Op basis
van de huidige inzichten wordt uitgegaan van een bijdrage aan de CO2-emissiereductie van 1,7 tot 2,7 Mton in het jaar 2000. Voor de doelgroep
van de belasting, de kleinverbruikers, betekent dit een CO2-emissiereductie
met mogelijk 5%. Het RIVM-rapport komt tot een emissiereductie van 7% voor
de doelgroep. Daarbij is echter niet volledig rekening gehouden met alle aan
deze doelgroep toe te rekenen emissies. Gerekend over het totale binnenlands
verbruik zou het effect een CO2-reductie van 1,5% inhouden. Daarbij
is rekening gehouden met de nieuwe situatie die is ontstaan na de bezuinigingen
op het energiebesparingsbudget en met een Global Shift (GS)-scenario met lage
energieprijzen. Met bovenstaand effect van de belasting wordt een belangrijke
bijdrage geleverd aan de CO2-reductiedoelstelling van 3%.Bij een CO2-reductie van 2,7 Mton komt circa 1,7 Mton voor
rekening van besparingen door gedragsverandering bij de kleinverbruikers en
besparingen door de stimulans voor duurzame energie. De overige besparing
komt in de RIVM-analyse uit aanpassing van het overige (vooral investeringsgerelateerde)
instrumentarium. Uitgangspunt is hier dat een hogere energieprijs de effectiviteit
van alle maatregelen vergroot, bijvoorbeeld een toename van het gebruik van
subsidies al dan niet samengaand met een verlaging van de subsidie per investering,
meer effect van voorlichting en advisering over energiebesparing of het in
beeld komen van nieuwe te stimuleren maatregelen. Of de toename van de effectiviteit
evenwel ligt in het aanboren van een additioneel potentieel dan wel het op
peil houden van de effecten van bij voorbeeld de in het Milieuactieplan (hierna:
MAP) voorgenomen maatregelen bij een, zonder de belasting, aanmerkelijk lagere
energieprijs is niet nader bekeken. In het MAP, maar ook in het Nationaal
Milieubeleidsplan 2 (NMP2) en de Vervolgnota Energiebesparing (VNEB) wordt
nog uitgegaan van minimaal reëel constante energieprijzen tussen 1990
en 2000, terwijl de reële prijzen nu circa 30% onder het niveau van 1990
liggen. De gehanteerde marge brengt de onzekerheid tot uitdrukking ten aanzien
van de effecten van de belasting als gevolg van de versterking van het overige
ingezette instrumentarium.Rekening houdend met al deze aspecten mag worden dat met de voorgestelde
regulerende energiebelasting een CO2-emissiereductie van 1,7 tot
2,7 Mton CO2 kan worden bereikt.De leden van de VVD-fractie vragen verder naar de verwachte lange-termijneffecten.
Naast de hierboven beschreven effecten tot het jaar 2000 zal er een doorgaande
stimulans zijn voor technologische ontwikkelingen (produkten, apparaten, en
dergelijke), die op de langere termijn de efficiency van het energieverbruik
vergroten. Ook de invloed van de belasting op het benutten van restwarmte
en kleinschalige warmtekracht zijn voor de korte termijn (2000)
niet gekwantificeerd en zullen vooral op de langere termijn doorwerken.De regulerende energiebelasting is nadrukkelijk bedoeld als een noodzakelijke
aanvulling op en een ondersteuning van het bestaande energiebesparingsinstrumentarium.
In NMP2 en de Vervolgnota Energiebesparing heeft een grondige afweging plaatsgevonden
omtrent de in te zetten instrumentenmix voor de onderscheiden doelgroepen.
Voor de moeilijk bereikbare doelgroepen (consumenten, grote delen van het
midden- en kleinbedrijf, utiliteitsbouw) is geconcludeerd dat de meest wenselijke
versterking van vorenbedoeld instrumentarium bestaat in de invoering van een
regulerende belasting op energie. Een aantal overwegingen heeft daarbij een
rol gespeeld:* een versterking was noodzakelijk om de gestelde doelen met betrekking
tot energiebesparing en CO2-emissiereductie binnen bereik te houden;* een hogere energieprijs bevordert de werking en effectiviteit van de
bestaande instrumenten (onder andere voorlichting, subsidies, het MAP van
de energiebedrijven, regelgeving met betrekking tot energiebesparing). De
effectiviteit van deze instrumenten wordt immers voor een belangrijk deel
bepaald door de eindverbruikersprijs voor energie;* een regulerende belasting is een marktconform instrument, waarbij een
prikkel wordt gegeven tot het zuiniger omgaan met een schaars goed. Het gaat dus niet zozeer om een vergelijking tussen de werking en effectiviteit
van de afzonderlijke instrumenten of om een keuze hiertussen, als wel om het
feit dat de instrumenten elkaar versterken. In dit licht bezien kunnen de
voorstellen van diverse organisaties om de voorlichting, de aanpak door middel
van meerjarenafspraken en het MAP van de energiebedrijven te versterken, positief
worden beoordeeld. Het besef dat zelfs met de invoering van de regulerende
energiebelasting er in reële termen tot 2000 slechts een beperkte stijging
van de eindverbruikersprijs wordt bereikt, moge duidelijk maken dat de regulerende
energiebelasting nodig zal zijn om het benodigde besparingstempo op peil te
houden.Door de leden van de D66- en de CDA-fractie is de vraag gesteld hoe de
effectiviteit van de belasting zich verhoudt tot de te verwachten resultaten
van bij voorbeeld meerjarenafspraken en het MAP van de energiedistributiesector.
Zoals hierboven aangegeven is een vergelijking niet zozeer aan de orde, gegeven
de keuze voor de meest effectieve en uitvoerbare mix van instrumenten toegesneden
op de betreffende doelgroep. Voor de goed bereikbare groepen (bij voorbeeld
raffinaderijen, onderdelen van de industrie en landbouw) is de aanpak in grote
lijnen gericht op het afsluiten van meerjarenafspraken, ondersteund door regelgeving
door middel van voorschriften op grond van de Wet milieubeheer. Voor de kleinverbruikers
wordt gekozen voor een samenspel van verschillende benaderingen, waaronder
het MAP van de energiebedrijven. Voor zover vergelijkingen worden gemaakt
tussen bie voorbeeld de te verwachten effecten van de regulerende energiebelasting
en het MAP dient het volgende te worden bedacht.* het MAP richt zich op alle afnemers van energie, terwijl de regulerende
energiebelasting bedoeld is ter ondersteuning van energiebesparing bij alleen
kleinverbruikers;* de MAP-maatregelen richten zich zowel op de aanbodzijde (waaronder warmtekracht)
als ook op besparingen aan de vraagzijde;* het MAP neemt de effecten voor de doelgroep mee, terwijl voor de energiebelasting
vooral gekeken is naar additionele besparingen ten opzichte van de bestaande
MAP-situatie.Voor de doelgroep huishoudens en de utiliteitsbouw beoogt het MAP een
bijdrage te leveren van 4–6 Mton CO2-emissiereductie, terwijl
vanuit de regulerende energiebelasting een aanvullend effect wordt verwacht
van 1,7 tot 2,7 Mton. Naar aanleiding van de vraag van de leden van de PvdA-fractie naar de
resultaten van de gesprekken die met EnergieNed en MKB-Nederland over het
aanwenden voor een bonus-malus-systeem van de MAP-gelden die het MKB opbrengt,
merken wij het volgende op.Met beide partijen is overleg gevoerd. Dit heeft ertoe geleid dat beide
partijen op dit moment onderling overleg voeren over deze en vergelijkbare
mogelijkheden. Binnen niet al te lange termijn verwacht de derde ondergetekende
een voorstel van die zijde.De leden van de fractie van de PvdA vragen in een actueel schematisch
overzicht aan te geven welke bijdrage per doelgroep wordt gevraagd aan de
energiebesparingsdoelstelling van het NMP2, welke instrumenten per doelgroep
zijn ingezet, alsmede inzicht te bieden in de mate waarin de gestelde doelen
tot op heden zijn gerealiseerd.In het onderstaand schema zijn de doelstellingen en voornaamste instrumenten
vermeld zoals deze zijn geformuleerd in de Vervolgnota Energiebesparing van
december 1993 ten aanzien van de efficiency-verbetering in de periode 1989–2000
in %. SectorDoelstellingInstrumenten*Industrie19MJA, MPI, MAP, PvA LI, MINT, EMA, TIEB,
VAMIL Agrarische sector26MJA, EMA, R&D Utiliteitsbouw23MJA,
EPN, MAP, R&D Woningen23MJA, EPN, MAP, R&D Verkeer
en vervoer10MJA, EU, voorlichting, R&D Elektriciteitscentrales26E-PlanTotaal binnenland17 * afkortingen:MJA MeerjarenafspraakMPI Milieuplan Industrie van de GasunieMAP Milieu ActieplanPvALI Plan van Aanpak Lichte IndustrieMINT Meerjarenprogramma Intersectorale Technologieën voor de IndustrieEMA Subsidieregeling Energiebesparings- en Milieu-adviezenEPN EnergieprestatienormR&D Research and DevelopmentE-plan ElektriciteitsplanEU Aanbevelingen/richtlijnen Europese UnieOver de realisatie van het energiebesparingsbeleid merken wij het volgende
op. De voortgang van de MJA's in de industrie per ultimo 1993 is beschreven
in de brochure «Energie-efficiency MJA's met de industrie». Conclusie
was dat het voorgenomen en afgesproken beleid goed op koers ligt. Bij de gemonitorde
MJA's was in de periode 1989 tot en met 1993 gemiddeld circa 8% efficiencyverbetering
bereikt.Voorts is op basis van de programma-monitoring van de beleidsinstrumenten
in de memorie van toelichting bij de begroting van EZ (Kamerstukken II 1995–1996,
24 400 XIII, nr. 3, toelichting bij wetsartikel 1, hoofdstuk 09.00 energiebeleid)
een beeld gegeven van de realisaties in de periode 1988 tot en met 1994. Met
de tot ultimo 1994 gecommitteerde begrotingsmiddelen is alleen al een besparingstempo
van gemiddeld 1,2% per jaar haalbaar. Dit is exclusief de niet direct meetbare
zogenaamde autonome energiebesparing.Naar aanleiding van de vraag van de leden van de PvdA-fractie hoeveel
de lasten zijn voor de diverse doelgroepen merken wij op dat van het bedrijfsleven
in het kader van de meerjarenafspraken een extra inspanning wordt gevraagd
ten behoeve van energiebesparing. Het beleid is er op gericht om via de MJA's
een efficiency-verbetering in de industrie van 20% in 2000 ten opzichte van
1989 te halen. Dit betekent een verdubbeling van de autonome efficiencyverbetering die
geschat wordt op circa 10% in deze periode. Met de MJA's wordt nu circa 90%
van het industrieel energieverbruik (exclusief feedstocks) gedekt.In onderstaand overzicht wordt een en ander, uitgedrukt in Peta-Joules
(PJ), inzichtelijk gemaakt. Industrieel energiegebruikcirca
775 PJ via MJA's gedektcirca 700 PJ doelstelling 2000circa
140 PJ energiebesparing   waarvan autonoom 70 PJ en
door beleid geïndiceerd 70 PJ investering autonome
besparingcirca 2–2,5 miljard gld investering vanwege beleidcirca
 2,5–3 miljard gldVia de MJA's wordt van de bedrijven een extra inspanning gevraagd die
zonder beleid niet tot stand zou zijn gekomen. Bedrijven doen investeringen
in energiebesparende projecten waardoor andere investeringen gericht op bij
voorbeeld produktontwikkeling niet of pas later tot stand komen. Door de MJA's
wordt versneld in energiebesparingsprojecten geïnvesteerd. Passend binnen
het «no regret»-beleid van de Nederlandse overheid verdienen de
investeringen zichzelf terug.De extra energie-efficiencyverbetering (zie boven) kan alleen worden gerealiseerd
door extra investeringen ter grootte van 2,5–3 miljard gulden.Daarnaast wordt een aantal andere inspanningen van bedrijven gevraagd
die ook beslag leggen op de financiën van bedrijven. Deze extra inspanningen
liggen in de sfeer van doorlichting van het bedrijf op energie-aspecten, het
opzetten van een energiebeheerssysteem, monitoring van het energiegebruik,
onderzoek naar en ontwikkeling van energiebesparingsmogelijkheden en dergelijke.Naar aanleiding van de vragen van de leden van de fractie van de PvdA
met betrekking tot de ondersteuning door regelgeving van het meerjarenbeleid
voor grootverbruikers merken wij allereerst op dat de meerjarenafspraken vrijwillige,
doch geen vrijblijvende, afspraken zijn tussen industriële branches en
de Minister van Economische Zaken. Op grond van de Wet milieubeheer kunnen eisen worden gesteld aan het energieverbruik.
Bij het verlenen van een vergunning wordt in geval van MJA-bedrijven getoetst
of aan de MJA's wordt voldaan. MJA-bedrijven kunnen zo via een meer eenvoudige
route een milieuvergunning op het gebied van energie verkrijgen dan niet-MJA-bedrijven.
Via een jaarlijkse rapportage blijft de vergunningverlener op de hoogte van
de voortgang inzake energiebesparing bij de MJA-bedrijven. De vergunningverlener
wordt ondersteund door een onlangs opgericht bureau (Infomil). Indien een
bedrijf niet aan zijn verplichtingen in de MJA voldoet, kan de vergunningverlener
ingrijpen, zal het desbetreffende bedrijf behandeld worden als een niet-MJA-bedrijf
en zullen in de vergunning eisen aan het energiegebruik worden gesteld. Teneinde
handhaving van de eisen gesteld in de milieuvergunning te waarborgen kunnen
bij niet-nakoming de gebruikelijke sancties in het kader van de milieuvergunning
worden toegepast. Op deze wijze wordt de naleving van de MJA's versterkt.De relatie die hiermee tussen de uitvoering van de milieuvergunningprocedure
op het gebied van energie en de uitvoering van de MJA's is gelegd, wordt versterkt
door de handtekening van de vergunningverleners onder de MJA's. Dit voorjaar
is met het IPO en de VNG afgesproken dat dit in het vervolg zal gebeuren. De leden van de fracties van het CDA en de SGP merken op dat de regering
alleen bij de grootverbruikers over meerjarenafspraken en internationale concurrentie
in relatie tot de reikwijdte van de energiebelasting spreekt. Deze leden vragen
of dit niet ook op gaat voor (delen van) het MKB.In het algemeen kan gesteld worden dat er weinig MKB-bedrijven deel uit
maken van een MJA. Voor de (duizenden) kleine bedrijven is een afzonderlijke
aanpak noodzakelijk. De regulerende energiebelasting is een van de maatregelen
om in deze sectoren het energiegebruik te doen verminderen. Daarnaast vindt
kennisoverdracht plaats (via de Subsidieregeling Energiebesparings- en Milieu-adviezen).
In de fiscale sfeer worden via de VAMIL energiebesparende bedrijfsinvesteringen
bevorderd.De leden van de fractie van de SP vragen waarom de regering het argument
van het bestaan van energiebesparingsprogramma's eenzijdig laat gelden voor
de grootverbruikers om hun geen energiebelasting op te leggen, terwijl er
vergelijkbare energiebesparingsprogramma's zijn bij de kleinverbruikers, die
minstens zo succesvol zijn.In antwoord hierop merken wij op dat de meerjarenafspraken met de grootverbruikers
niet op één lijn zijn te stellen met de afspraken die met EnergieNed
zijn gemaakt ter zake van het MAP. De MJA's betreffen afspraken met eindverbruikers,
en hebben derhalve een direkte relatie met feitelijke inspanningen. Het MAP
richt zich op eindverbruikers, maar die eindverbruikers zelf zijn geen verplichting
met de overheid aangegaan. De regulerende energiebelasting beïnvloedt
de energiebesparing bij de eindverbruikers. Het MAP speelt een belangrijke
rol bij het aanbod van energiebesparingsmogelijkheden.De leden van de CDA-fractie vragen naar de inzet van het instrument «regulerende
energieheffing» op lange termijn, terwijl de leden van de fractie van
D66 vragen of de regering van opvatting is dat de aan de orde zijnde belasting
een begin is, zowel wat betreft de hoogte als wat betreft de tijd. Met andere
woorden, zo vragen laatstgenoemde leden, zal in de toekomst de belasting worden
verhoogd dan wel uitgebreid?In antwoord op deze vragen merken wij het volgende op. Het wetsvoorstel
voorziet in een stapsgewijze verhoging van de tarieven voor aardgas en voor
de in de heffing betrokken minerale oliën. Het tarief voor elektriciteit
wordt van het begin af aan op het structurele niveau vastgesteld. Op 1 januari
1998 zal het structurele tarief voor aardgas en minerale oliën worden
bereikt. Wij achten het prematuur om op dit moment uitspraken te doen over
de situatie na die datum. Een en ander is uiteraard sterk afhankelijk van
de stand van zaken op het Europese vlak met betrekking tot dit soort belastingheffing.
Zodra in EU-verband alsnog een (richtlijn inzake de vormgeving van een) energiebelasting
wordt ingevoerd, zal moeten worden bezien of de Nederlandse energiebelasting
aanpassing behoeft.Wij zijn van mening dat reikwijdte en tarieven in het thans voorliggende
voorstel, binnen het kader van het huidig beleid op het punt van de lastenverlichting
en de inkomensontwikkeling voor bedrijfsleven en huishoudens, op dit moment
op evenwichtige wijze rekening houden met de belangen van de betrokken beleidsterreinen.
Een verbreding of verhoging op dit moment, dit in reactie op de verwijzing
van de fractie van GroenLinks naar het geconstateerde beleidstekort met betrekking
tot de CO2-reductie, zou dit evenwicht verstoren. Dit sluit niet
uit, zoals ook kan worden opgemaakt uit de brief van 15 september jl. van
de minister van VROM over de CO2-problematiek, dat een verbreding
of verhoging bij de formulering van het klimaatbeleid voor de periode na 2000
opnieuw in de beschouwing zal worden betrokken.De visie van de leden van de SP-fractie dat het argument van verschuiving
van belasting op arbeid naar belasting op milieubelastende produkten
wel voor bedrijven zou gelden maar niet voor huishoudens, wordt door ons niet
onderschreven. In het voorstel van Wet tot wijziging van de inkomstenbelasting
en de vennootschapsbelasting in verband met de invoering van een regulerende
energiebelasting, zijn een verlaging van het belastingtarief eerste schijf
en een verhoging van de belastingvrije som opgenomen als terugsluismaatregelen
teneinde te bewerkstelligen dat arbeid minder wordt belast.De leden van de VVD-fractie en van de fractie van GroenLinks vragen of
het kabinet heeft overwogen bedrijven die een energiebesparingsconvenant met
de overheid hebben afgesloten in aanmerking te doen komen voor een lager tarief,
dan wel van de heffing vrij te stellen. De leden van de GPV-fractie vragen
of is overwogen om grootverbruikers in de belasting te betrekken en door middel
van meer specifieke maatregelen, zoals een investeringsaftrek voor energiebesparende
investeringen, compensatie te bieden.Hoewel wij in beginsel sympathiek staan tegenover de door deze leden genoemde
instrumenten die binnen de belasting een plaats zouden moeten krijgen, is
het verre van eenvoudig om binnen de fiscale systematiek vrijstelling of een
verlaagd tarief te verlenen op basis van een afgesloten MJA. Het vinden van
een werkbare regeling zou zeker de nodige tijd vragen, vandaar dat in het
nu voorliggende voorstel gekozen is voor een globalere benadering. Wat betreft
de mogelijkheid van een investeringsaftrek wijzen wij nog op de mogelijkheden
binnen de VAMIL-regeling. Het geheel overziende is naar ons oordeel door de
vormgeving van de energiebelasting en van de terugsluizing op een evenwichtige
wijze rekening gehouden met de reeds ingang gezette energiebesparende inspanningen
van grootverbruikers enerzijds en de internationale concurrentiepositie anderzijds.De leden van de fractie van de SP merken op dat het centrale doel van
de belasting besparing van energie uit fossiele brandstoffen zou moeten zijn.Zoals in de Vervolgnota Energiebesparing is verwoord, is energiebesparing
zowel van betekenis voor het beleid dat gericht is op beperking van de CO2-uitstoot, als voor het beleid dat gericht is op het realiseren van
een betaalbare en betrouwbare energievoorziening. Wij zijn het derhalve eens
met de stelling van deze leden dat het ook los van de CO2-problematiek,
van groot belang is dat de energiebesparing doorgaat.In antwoord op de vraag van de leden van de fractie van de RPF of de tevredenheid
(over de meerjarenafspraken over energiebesparing met goed bereikbare doelgroepen)
ook met cijfers duidelijk kan worden gemaakt, verwijzen wij naar de begin
dit jaar door de minister van Economische Zaken uitgebrachte brochure over
de eerste resultaten van de meerjarenafspraken met de industrie over energie-efficiency.
Daaruit blijkt dat bij twaalf branches van de industrie in de periode 1989–1993
gemiddeld zo'n 8% efficiency-verbetering is geboekt. Afgezet tegen de in deze
MJA's opgenomen doelstelling van 20% in de periode 1989–2000, betekent
dit dat de industrie het goede spoor te pakken heeft in de richting van die
doelstelling.De leden van de fractie van de SP vragen waarom niet in plaats van een
kleinverbruikersheffing een heffing wordt opgelegd bij bedrijven op produktie
met, gezien de stand der techniek, onnodig energieverbruik. Dienaangaande
merken wij het volgende op.Met een groot aantal bedrijfstakken zijn MJA's afgesloten die beogen in
2000 in de industrie een efficiency-verbetering te realiseren van 20% ten
opzichte van 1989. In dat kader is in de verschillende bedrijfstakken geïnventariseerd
welke energiebesparende maatregelen mogelijk zijn. Elk bedrijf
dat toegetreden is tot een MJA heeft een energiebesparingsplan. Het totaal
van de energiebesparingsplannen leidt tot een meerjarenplan dat in veel gevallen
onderdeel is van de MJA. In dit meerjarenplan is op hoofdlijnen aangegeven
welke soort projecten bedrijven zullen uitvoeren om de afgesproken efficiency-doelstelling
te realiseren. Los van het vorenstaande en andere overwegingen ter zijde latend,
geldt dat een belasting als algemeen instrument niet een geëigend middel
is om slechts bij enkele, bovendien moeilijk af te bakenen bedrijven in te
zetten.In de brief van MKB-Nederland, waar de leden van de CDA-fractie naar verwijzen,
wordt opgemerkt dat op het gebied van de MAP-heffing er voor het midden- en
kleinbedrijf sprake is van een onrechtvaardige aanpak. In reactie hierop merken
wij het volgende op.Wij achten het van groot belang dat het MAP zich meer dan tot dusver richt
op het midden- en kleinbedrijf. In het verleden is er dan ook bij MKB Nederland
en EnergieNed op aangedrongen om in onderling overleg te komen tot activiteiten
die het midden- en kleinbedrijf ondersteunen bij energiebesparende maatregelen.Om dit verder te bevorderen – zoals ook is aangekondigd in de brief
van de minister van VROM van 15 september 1995 aangaande het realiseren van
de doelstellingen van het NMP2-Klimaatbeleid – heeft het kabinet besloten
hiervoor met ingang van 1997 f 50 mln beschikbaar te stellen in de vorm
van een fiscale stimulering in samenhang met een herschikking van het MAP
en de premieregeling in het kader van Duurzaam Bouwen.De suggestie van VNO/NCW om via een convenant tussen een bedrijfstak,
Novem, nutsbedrijven en installatiebranches het concept van energiediensten
gestalte te geven spreekt ons zeer aan. Wij zijn evenwel van mening dat het
concept van energiediensten niet gekoppeld moet worden aan MJA's. Het staat
energiedistributiebedrijven, installateurs en ondernemingen vrij om afspraken
ter zake te maken. Het is naar onze mening niet doelmatig om een en ander
in convenanten met de Novem vast te leggen, het gaat hierbij om een groot
aantal branches en ondernemingen.In de door de leden van de CDA-fractie aangehaalde brief van LTO-Nederland
wordt naar voren gebracht dat het onmogelijk is het energieverbruik van individuele
bedrijven in absolute zin te laten dalen als gevolg van maatregelen die gericht
zijn op de verbetering van het dierenwelzijn (stalklimaat), volksgezondheid
en kwaliteit (koeling).In antwoord hierop merken wij op dat genoemde maatregelen geïsoleerd
bezien kunnen leiden tot een hoger energieverbruik. Daar staat tegenover dat
er andere benuttingen van energie zijn die wel qua omvang verlaagd kunnen
worden door de toepassing van efficiëntere apparatuur. Tevens is het
door de overheid gefacilieerde onderzoek er onder meer op gericht om aan die
hogere eisen te kunnen voldoen met het zelfde of een lager energieverbruik. 2. Europese energieheffingWij zijn de leden van de fractie van de PvdA erkentelijk voor de waardering
met betrekking tot de inspanningen die het kabinet heeft gedaan (en nog steeds
doet) om te komen tot een Europese energiebelasting. Wij constateren dat de
besprekingen van de werkgroep van de Raad moeizaam verlopen. Wij schatten
in dat de kans gering is dat wij op korte termijn alsnog tot positieve afspraken
in Europees verband kunnen komen.De leden van de fractie van het CDA vragen naar de stand van zaken bij
het betrekken van andere Noord-Westeuropese landen bij een energieheffing.Bij de voorbereiding van het nu ingediende wetsvoorstel heeft Nederland
besprekingen gevoerd met een aantal landen (Duitsland, Frankrijk, Verenigd
Koninkrijk, België). Gebleken is toen dat ook een heffing met een beperkte
groep landen op afzienbare termijn niet tot de mogelijkheden behoort. Ook
bij recent overleg is niet van een andere opstelling gebleken.De leden van de fractie van de VVD merken op dat de door de Europese Commissie
ingediende ontwerp-richtlijn kiest voor een energiebelasting gebaseerd op
zowel energiewaarde als CO2-uitstoot en dat het onderhavige wetsvoorstel
daarmee in strijd is. Wij menen dat hier sprake is van een misverstand en
wij merken hierover, mede in antwoord op een vraag van de leden van de PvdA,
het volgende op. In paragraaf 3.3.1 van de memorie van toelichting is aangegeven
dat bij het bepalen van de grondslag van de belasting ervoor gekozen is zo
dicht mogelijk aan te sluiten bij het richtlijnvoorstel van de Europese Commissie.
In het richtlijnvoorstel en ook in het onderhavige wetsvoorstel is gekozen
voor een grondslag die voor 50% is gerelateerd aan het koolstofgehalte en
voor 50% aan de energie-inhoud.Op de vraag van de leden van de fractie van de VVD nadere actuele informatie
te geven over de stand van zaken in andere Europese (buur)landen wat de invoering
betreft van een heffing op energie kunnen wij meedelen dat het in de memorie
van toelichting beschreven Deense systeem nu door de Europese Commissie is
goedgekeurd. Er zijn geen andere ontwikkelingen te melden. Naar aanleiding
van de vraag van de leden van de fractie van de RPF op welke wijze het energie-intensieve
bedrijfsleven bij de in de Scandinavische landen toegepaste energieheffingen
wordt ontzien, merken wij op dat dit op verschillende manieren gebeurt. Te
noemen zijn bij voorbeeld het buiten de heffing laten van bepaalde categorieën
brandstoffen voor bepaalde aanwendingen, het toepassen van een verlaagd tarief
voor grootverbruikers en aftrekmogelijkheden voor energiebesparingsinvesteringen.De leden van de VVD-fractie vragen of het kabinet bereid is de onderhavige
voorstellen te wijzigen of in te trekken als invoering in een groter verband
mogelijk is. Aangezien de Nederlandse regulerende energiebelasting vooruit
loopt op Europese regelgeving op dit gebied zal de Nederlandse belasting,
zodra er een (richtlijn inzake een) gemeenschappelijke belasting in Europees
verband is, indien nodig, zodanig worden gewijzigd dat deze in overeenstemming
is met de Europese regeling.Op de vraag van de leden van de fracties van D66 en de SGP naar de inzet
voor een Europese regeling kunnen wij antwoorden dat Nederland zich in de –
moeizaam verlopende – besprekingen over het gewijzigd voorstel voor
een Richtlijn van de Raad tot invoering van een heffing op de uitstoot van
kooldioxide en op energie (COM(95)172def) in Europees verband steeds actief
voorstander heeft betoond van een Europese heffing. Samen met gelijkgezinde
landen is de afgelopen jaren op het Europese vlak dan ook steeds gepoogd een
Europese benadering dichterbij te brengen.In antwoord op de vraag van de leden van de CDA-fractie waarom voor deze
regulerende belasting is gekozen, terwijl men ten aanzien van het nemen van
nationale maatregelen in het buitenland voor een andere opstelling kiest,
wijzen wij op aspecten zoals de kenmerken van de energiehuishouding, de economische
structuur en de wensen en mogelijkheden inzake een terugsluizing van de belastingopbrengst
die Nederland onderscheiden van landen zoals België, Denemarken en Zweden.
Wanneer bij gebrek aan Europese besluitvorming individuele landen overgaan
tot het nemen van maatregelen op nationaal niveau, is het ook te verwachten
dat die landen voor combinaties van belasting en terugsluizing
zullen kiezen die optimaal aansluiten bij hun nationale omstandigheden.De leden van de fractie van de SGP betwijfelen of het inzetten van een
fiscaal instrument op nationaal niveau een zinvolle manier is om het probleem
van de CO2-uitstoot aan te pakken, aangezien het probleem van klimaatverandering
zich op boven-nationale schaal manifesteert. Zij stellen daarbij de vraag
of het niet zinvoller zou zijn de discussie op Europees niveau op dit punt
te intensiveren.Wij delen de mening van de leden van deze fractie dat een belasting op
ten minste Europees niveau de voorkeur verdient, maar constateren tevens dat
een besluit tot invoering van een heffing in Europa binnen afzienbare termijn
niet te verwachten is. In een dergelijke situatie moet worden voorkomen dat
de traagste lid-staat het tempo bepaalt. Verder vinden wij dat maatregelen
in eigen land bevorderend zijn voor de positie die in internationaal verband
kan worden ingenomen.De leden van de SGP-fractie vragen om gegevens over de effecten op de
CO2-uitstoot indien een belasting, zoals voorgesteld in het voorliggende
wetsvoorstel, in Europees verband wordt ingevoerd.Deze gegevens zijn ons niet bekend. De invoering van een heffing op Europees
niveau zou een geheel andere doorwerking op de concurrentiepositie hebben
en zou daardoor een geheel andere vormgeving mogelijk maken, met name ten
aanzien van de reikwijdte en de te belasten energiedragers. De analyses die
ons bekend zijn over het inzetten van het belastinginstrument op Europees
niveau gaan uit van een heffing op zowel klein- als grootverbruik van alle
energiedragers.Wij zijn verheugd dat de leden van de GPV-fractie begrip opbrengen voor
de keuze voor een nationale aanpak bij gebrek aan vooruitgang in Europa. Wij
zijn het met deze leden eens dat een dergelijke maatregel op nationaal niveau
slechts een eerste stap is in het terugdringen van de CO2-uitstoot
op mondiaal niveau. Wij zetten ons daarom in voor een goede voortgang met
betrekking tot internationale afspraken, zoals de versterking van het Klimaatverdrag.
Die versterking moet er, conform de eerste conferentie van de partijen in
1997 komen omdat de huidige verplichtingen niet toereikend zijn voor het uiteindelijke
doel van het verdrag.De leden van de fractie van GroenLinks vragen waarom het kabinet heeft
gekozen voor een heffing met een beperktere reikwijdte dan voorzien in de
ontwerprichtlijn van de Europese Commissie.Zoals in de memorie van toelichting is verwoord, is ervoor gekozen de
energiebelasting te beperken tot het kleinverbruik, niet alleen in verband
met het negatieve effect op de internationale concurrentiepositie van deze
bedrijven maar ook omdat grootverbruikers via meerjarenafspraken worden aangesproken
op hun inspanningen voor energiebesparing.Op de vraag van de leden van de fractie van D66 naar het evaluatierapport
over de accijnstarieven kunnen wij u meedelen dat de Europese Commissie dit
rapport inmiddels heeft afgerond, maar nog niet heeft verzonden. Het rapport
wordt op 4 en 5 oktober 1995 besproken in een ambtelijke werkgroep van de
Raad. 3. Uitgangspunten nationale regulerende energiebelasting 3.1. Reikwijdte energiebelasting en afbakening begrip
kleinverbruikDe leden van de fractie van de PvdA vragen waarom niet voor alle verbruikers
van elektriciteit een plafond van 50 000 kWh wordt gehanteerd.
In het verlengde hiervan plaatsen zij ook vraagtekens bij de keuze van 50 000
kWh als bovengrens voor de belasting op elektriciteit. Voorts vragen deze
leden wat het omslagpunt is als ook bij grootverbruikers de eerste 50 000
kWh of 100 000 kWh belast worden en hoe het kabinet vermijdt dat veel
kleinverbruikers samengaan om de grootverbruikersontheffing in de wacht te
slepen. Tot slot stellen zij in dit kader de vraag of het hanteren van een
doorlaatwaarde van 3x80 Ampère als onderscheidend criterium niet fraudegevoelig
is en of al met al het onderscheid klein-/grootverbruik niet dient te vervallen.De leden van de fractie van GroenLinks merken op dat uit de memorie van
toelichting blijkt dat de regering een voorkeur heeft voor een plafond van
100 000 kWh, maar om redenen van uitwijkgedrag kiest voor 50 000
kWh, hetgeen de reikwijdte van de heffing – en daarmee ook het effect –
beperkt, hetgeen volgens deze leden niet wenselijk is.De voorgenomen wetswijziging strekt er toe om een regulerende energiebelasting
in te voeren voor kleinverbruikers van energie.Binnen de bestaande tariefsystematiek die de energiebedrijven hanteren
voor kleinverbruikers van elektriciteit is er voor gekozen om de bovengrens
op 50 000 kWh te stellen. Hiermee valt circa 95% van het aantal kleinverbruikers
van elektriciteit onder de voorgenomen heffing. Zou er een hogere bovengrens
worden vastgesteld, bij voorbeeld 100 000 kWh, dan kan het voor een beperkt
(de overige 5%) aantal kleinverbruikers uit financiële motieven gunstig
zijn om een grootverbruikerscontract aan te gaan om daarmee de energieheffing
te ontwijken. Dit ontwijkgedrag wordt voorkomen door de bovengrens niet op
100 000 kWh maar op 50 000 kWh vast te stellen.Het wetsvoorstel regelt dat de belasting wordt geheven ter zake van de
levering via een aansluiting aan een verbruiker. Indien geen sprake is van
een levering in vorenbedoelde zin wordt het verbruik aangemerkt als het belastbaar
feit. Samenvoegen tot één grootverbruiksaansluiting heeft dan
ook geen zin. Daar komt nog bij dat men heraansluitingskosten moet betalen
(er moet één centrale vermogensmeetinrichting worden geïnstalleerd)
en men moet het verdelingsvraagstuk oplossen (wie betaalt welk deel van de
elektriciteitsrekening). Daarnaast loopt men het risico dat men per saldo
in de grootverbruikssituatie per kWh meer betaalt dan in de kleinverbruikssituatie.Het hanteren van het doorlaatwaardecriterium is niet fraudegevoelig. De
keuze voor een zwaardere aansluiting is financieel niet aantrekkelijk bij
de gekozen grenzen en de hoogte van het belastingtarief.De leden van de VVD-fractie vragen een nadere toelichting op de voorgestelde
bovengrenzen van het verbruik.De leden van de fractie van D66 vragen of de buffer van 50 000 kWh
voldoende is om «vluchtgedrag» tegen te gaan. Zijn er geen andere
maatregelen noodzakelijk? Bovendien willen zij graag weten of het feit dat
voor grootverbruikers, die dus (naast andere zaken zoals een doorlaatwaarde
van de aansluiting van maximaal 3x80A) meer dan 100 000 kWh afnemen,
in het geheel geen energiebelasting geheven wordt, juist is.Is deze regeling alleen maar op deze manier uitgewerkt, omdat het aansluit
bij de tarievenstructuur van de elektriciteitsbedrijven, of ligt hieraan een
andere filosofie ten grondslag, zo vragen deze leden.In antwoord op een vraag van de leden van de fractie van de PvdA hebben
wij uiteengezet waarom wij de bovengrens van 50 000 kWh een juiste grens
achten. Er zijn naar onze mening geen andere maatregelen noodzakelijk. Het
enige harde, goed controleerbare, criterium voor de indeling klein- of grootverbruiker
van elektriciteit is de doorlaatwaarde van de aansluiting. Verbruikers die
meer dan 100 000 kWh per jaar afnemen maar een doorlaatwaarde hebben
van maximaal 3x80 A, zijn volgens de definitie in het wetsvoorstel
een kleinverbruiker en betalen dus over de eerste 50 000 kWh van hun
jaarverbruik energiebelasting. Anderzijds zullen er ook verbruikers zijn,
die een doorlaatwaarde hebben van meer dan 3x80A maar minder afnemen dan 100 000
kWh. Deze verbruikers zijn ingevolge het wetsvoorstel grootverbruiker en behoeven
dus geen energiebelasting te betalen over hun elektriciteitsverbruik.Bij de afbakening van het begrip kleinverbruik hebben wij – gelet
op de uitvoerbaarheid van de belasting – zoveel mogelijk aansluiting
gezocht bij bestaande tariefsystemen in de energiesector. Voor gas leidt dit
tot een bovengrens van 170 000 m3 als zijnde de door de energiesector
gehanteerde grens van de eerste tariefschijf. Het hanteren van een schijvensysteem
brengt mee dat, zoals gevraagd wordt door de leden van de D66-fractie, voor
elke aardgasverbruiker, dus ook de grootverbruikers, over de eerste 170 000
m3 aardgas de energiebelasting geheven wordt.Teneinde uitwijkgedrag van een kleinverbruikerscontract naar een grootverbruikerscontract
te vermijden, is voor de reikwijdte van het te belasten elektriciteitsverbruik
een marge ingebouwd en is de reikwijdte bepaald op 50 000 kWh.De leden van de PvdA-fractie vragen of bij levering op vele punten (bij
voorbeeld straatlantaarns) aan een collectief (gemeente) de energiebelasting
wordt geheven bij het collectief waardoor het plafond effectief wordt. De
leden van de CDA-fractie maken in dit kader melding van een brief van de Gemeentelijke
Bouwdienst te Enschede met als onderwerp stroomtarieven voor openbare verlichting
voor gemeenten. Voorts vragen de leden van de GPV-fractie in dit verband tevens
aandacht voor de positie van de lagere overheden. In antwoord op de vragen
van deze leden merken wij het volgende op. De exploitant van de openbare verlichting
heeft in de administratie van het energiebedrijf één zogenoemd
verbruiksnummer; hij ontvangt een factuur voor het totaal van het –
forfaitair bepaalde – verbruik voor de openbare verlichting. Voor de
heffing van de energiebelasting ter zake kan worden aangesloten bij deze door
de distributiebedrijven gevolgde praktische werkwijze. Dit betekent dat dit
verbruik belast is tot aan de grens van 50 000 kWh (onder aftrek van
de belastingvrije voet van 800 kWh). Deze praktische handelwijze kan eveneens
worden gevolgd bij telefooncellen, CAI-aansluitingen en dergelijke.De vraag van de leden van de fractie van GroenLinks of het feitelijk zo
is dat de inning van de heffing op elektriciteit eenvoudiger wordt als alle
verbruikers over de eerste 50 000 kWh worden aangeslagen, kunnen wij,
als wij afgaan op hetgeen EnergieNed hierover in het commentaar opmerkt, bevestigend
beantwoorden. Zoals al eerder in deze nota is uiteengezet, strekt het wetsvoorstel
er echter toe om een energiebelasting in te voeren bij de kleinverbruikers
van energie. Daarmee is de reikwijdte van de heffing bepaald. Het wetsvoorstel
sluit hiermee overigens aan bij de tariefssystematiek die EnergieNed voor
elektriciteit hanteert, namelijk een onderscheid tussen groot- en kleinverbruikers.
De inning van de belasting zoals thans voorgesteld, achten wij dan ook goed
uitvoerbaar.De leden van de SGP-fractie merken op dat bij de bepaling van de bovengrens
van de heffing op het elektriciteitsverbruik op 50 000 kWh het risico
bestaat dat ondernemers die qua verbruik tegen deze grens aanzitten, worden
gestimuleerd tot enig meerverbruik om aldus de energieheffing te ontlopen.
De uiteenzetting hierover in de memorie van toelichting heeft de leden van
de SGP-fractie niet geheel kunnen overtuigen. Zij vragen de regering haar
betoog te willen adstrueren met een rekenvoorbeeld.De bovengrens is van toepassing voor kleinverbruikers van elektriciteit.
Van deze bovengrens gaat geen verbruiksstimulerende werking uit, zoals door de vragenstellers wordt verondersteld. De ondernemer, die zijn
verbruik ziet toenemen tot boven deze grens van 50 000 kWh per jaar,
zal te allen tijde over zijn elektriciteitsverbruik tot 50 000 kWh per
jaar, onder vermindering van de heffingsvrije voet, energiebelasting verschuldigd
zijn. Pas wanneer een ondernemer op grond van de wet als grootverbruiker dient
te worden aangemerkt is hij voor het gehele verbruik van elektriciteit vrijgesteld.De leden van de CDA-fractie vragen naar het financiële belang van
het vrijstellen van bepaald energieverbruik.In het wetsvoorstel is sprake van een vrijstelling voor grootverbruikers
van elektriciteit. Daarnaast is er een nultarief voor aardgasgebruik in de
glastuinbouw.Met de vrijstelling van belasting over elektriciteitsverbruik tot 50 000
kWh voor grootverbruikers is een financieel belang van circa 82 miljoen gulden
gemoeid. Toepassing van de belasting op het gehele binnenlandse verbruik zou
een extra belasting betekenen van 1,1 miljard. Met het nultarief voor de glastuinbouw
van aardgas is een belang van circa 130 miljoen gulden gemoeid. Het binnenlandse
verbruik van aardgas bedraagt, exclusief gasinzet in elektriciteitscentrales,
thans ongeveer 36 à 37 miljard kubieke meter. Hiervan valt circa 17
miljard kubieke meter onder de regulerende energiebelasting. De belasting
toepassen op het hele binnenlandse verbruik van aardgas (exclusief centrales)
zou een extra belasting betekenen van 1,7 miljard.De leden van de RPF-fractie vragen naar de verhouding kleinverbruik/grootverbruik
van energie en het CO2-effect van een grootverbruikersbelasting.Op een totaal aantal van circa 6 miljoen aansluitingen, valt circa 99%
van de gebruikers met het gehele verbruik onder de reikwijdte van de energiebelasting,
zijnde een gasverbruik van minder dan 170 000 m3 en een elektriciteitsverbruik
van minder dan 50 000 kWh en een doorlaatwaarde tot en met 3x80A.Van het totale aardgas- en elektriciteitsverbruik wordt respectievelijk
bijna 50% en bijna 40% belast.Het CO2-effect van een grootverbruikersbelasting is in het
kader van dit wetsvoorstel niet bekeken. Ten behoeve van de stuurgroep Wolfson,
heeft het CPB in Werkdocument 43 het CO2-effect van een heffing
op zowel klein- als grootverbruik berekend. Bij een heffing die beperkt blijft
tot Nederland en een tarief van 50% van de energieprijs treedt ruwweg een
verdubbeling op van het energiebesparingseffect bij een overgang van een heffing
beperkt tot kleinverbruikers naar een heffing op het totale verbruik.De leden van de SGP-fractie vragen of het beperken van de belasting tot
een deel van de voor de uitstoot van kooldioxide verantwoordelijken wel verenigbaar
is met het beginsel «de vervuiler betaalt».De beperking van de belasting tot de kleinverbruikers van energie betekent
niet dat daarmee het beginsel «de vervuiler betaalt» beperkt wordt
toegepast. Voor de grootverbruikers van energie geldt dat beginsel ook, alleen
wordt het daar op een andere wijze ingevuld. Grootverbruikers van energie
worden in grote lijnen via MJA's aangesproken op hun verantwoordelijkheid
om te komen tot energiebesparing. Deze afspraken kunnen waar nodig worden
ondersteund door in de milieu-vergunningen op grond van de Wet milieubeheer
energiebesparingsvoorschriften op te nemen. De kosten die met het nemen van
de energiebesparingsmaatregelen zijn gemoeid, zijn voor rekening van de betreffende
grootverbruikers van energie. Het beginsel «de vervuiler betaalt»
is hierop dan ook rechtstreeks van toepassing. Omdat kleinverbruikers van
energie in het algemeen niet op een dergelijke directe wijze zijn te benaderen, vormt de regulerende energiebelasting hier een belangrijke ondersteuning
van het reeds bestaande energiebesparingsinstrumentarium. Het beginsel «de
vervuiler betaalt» krijgt in dit geval op een andere wijze inhoud.De CDA-fractieleden vragen waarom bij de NS elk station wordt gezien als
kleinverbruiker en of de spoortarieven worden verhoogd.Of een NS-station een kleinverbruiker voor elektriciteit in de zin van
de energiebelasting is, hangt af van de vraag of wordt beschikt over een aansluiting
met een maximale doorlaatwaarde van 3x80A. Het is ons niet bekend of voor
de NS per saldo uit de energiebelasting en terugsluizing voor- of nadeel optreedt.De leden van de fractie van het CDA constateren angst voor een verslechterende
internationale concurrentiepositie door verbreding van de energiebelasting
naar grootverbruikers.De regering heeft expliciet gekozen voor het belasten van de kleinverbruikers,
onder andere met het oog op het beperken van de nadelige economische effecten.
Zij heeft dan ook geen voorstellen in deze richting gedaan en acht dit ook
ongewenst zolang de internationale context daartoe geen ruimte biedt.Of de gezinnen de meest milieubelastende groep zijn, de leden van de fractie
van de RPF vragen daarnaar, kan in zijn algemeenheid niet zinvol worden beantwoord.
Dat de energiebelasting met name effect heeft op het energieverbruik van gezinnen
is het gevolg van het feit dat de energiebelasting zich beperkt tot het kleinverbruik.
Zoals hiervoor in deze nota is uiteengezet wil dit overigens niet zeggen dat
de overige groepen geen lasten in het kader van de energiebelasting worden
opgelegd. Gememoreerd zij hetgeen is opgemerkt in paragraaf 1.2 van deze nota.De leden van de VVD- en de SP-fractie vragen of het kabinet heeft overwogen
de heffing alleen betrekking te laten hebben op de huishoudens.Wij hebben gemeend dat het wenselijk is het klein-zakelijk verbruik in
de heffing te betrekken. De groep klein-zakelijke verbruikers wordt, evenals
de huishoudens, beschouwd als een voor het energiebesparingsbeleid moeilijk
bereikbare doelgroep. De regulerende energiebelasting is voor deze doelgroep
noodzakelijk als aanvulling op andere reeds ingezette instrumenten, teneinde
te komen tot de gewenste extra energiebesparing in deze sector. Zoals de leden
van de SP-fractie reeds aangeven zou juist in deze sector veel meer energiebesparing
kunnen worden bereikt.Daarnaast zouden er nogal wat bezwaren zijn verbonden aan het buiten de
heffing laten van het klein-zakelijk verbruik. Daar bij de distributiebedrijven
geen onderscheid kan worden gemaakt tussen zakelijk en niet-zakelijk verbruik
zou dit langs andere weg moeten geschieden, bij voorbeeld door verrekening
van de energiebelasting door zakelijke verbruikers met andere verschuldigde
belastingen zoals BTW of inkomsten- en vennootschapsbelasting. Uit uitvoeringstechnisch
oogpunt zijn er zeer grote bezwaren verbonden aan een dergelijke verrekenmogelijkheid.EnergieNed heeft nog aangevoerd dat het niet in de belasting betrekken
van warmte leidt tot een beïnvloeding van de concurrentieverhouding tussen
warmte en aardgas.Wij merken hierover op dat warmte voor zover deze afkomstig is van een
warmtekrachtinstallatie of een andere energiebesparende warmtebron inderdaad
niet belast is met energiebelasting. Dat feit, zoals alle andere stimulerende
maatregelen gericht op warmtekrachtkoppeling, beïnvloedt de concurrentieverhouding
tussen aardgas en warmte ten gunste van de energiebesparende methode. Dit
ligt in lijn met de doelstelling van de energiebelasting namelijk
energiebesparing en CO2-uitstootvermindering. 3.3.1. Grondslag van de belastingDe leden van de PvdA-fractie vragen wat de consequenties zijn van deze
grondslag voor het diversificatiebeleid in het bijzonder van de elektriciteitsproduktiesector.De regulerende energiebelasting is een zogenoemde outputheffing. Dat wil
zeggen dat het verbruik van elektriciteit belast wordt en niet de brandstofinzet
in centrales. De gekozen grondslag heeft dus geen directe invloed op het gevoerde
diversificatiebeleid. De centrales kunnen via de brandstofinzet en het rendement
wel de hoogte van de belasting op elektriciteit beïnvloeden. 3.3.3. Bijzondere positie glastuinbouwDe leden van de PvdA-fractie vragen of het kabinet de vrijstelling voor
de glastuinbouw heeft voorgelegd aan de Europese Commissie en wat, gelet op
artikel 92 van het EG-Verdrag, haar oordeel is inzake de verenigbaarheid met
de gemeenschappelijke markt. De leden van de D66-fractie merken op dat wij
ervan uitgaan dat het onderhavige wetsvoorstel (aangemeld bij de Europese
Commissie) verenigbaar is met de Europese regelgeving en vragen of hierover
al uitsluitsel is verkregen. Ook de leden van de SGP-fractie informeren hiernaar
en vragen wanneer de aanmelding zal plaatsvinden.Op 4 augustus 1995 zijn de bijzondere regelingen voor op duurzame wijze
geproduceerde elektriciteit en voor de glastuinbouw, zoals opgenomen in onderhavig
wetsvoorstel, door de Nederlandse regering, krachtens de verplichting die
voortvloeit uit artikel 93, derde lid, van het EG-Verdrag, aangemeld bij de
Europese Commissie. Op verzoek van Nederland heeft begin september een overleg
plaatsgevonden met de betrokken Commissie-diensten. In aansluiting daarop
is aan de Commissie nog nadere informatie verstrekt. Wij zijn thans in afwachting
van een reactie van de Commissie.De Commissie is op de hoogte van het streven van de Nederlandse regering
om de regulerende energiebelasting per 1 januari 1996 in te voeren. Wij gaan
ervan uit dat – zoals wij reeds opmerkten in de memorie van toelichting
bij het onderhavige wetsvoorstel – de vorenbedoelde bijzondere regelingen
verenigbaar zijn met de Europese regelgeving.De leden van de PvdA-fractie vragen of de glastuinbouwsector niet gebaat
is bij een belasting op gasverbruik wanneer deze tegelijkertijd gepaard gaat
met een volledige terugsluis.Wij zouden de vraag van deze leden nog in positieve zin kunnen beantwoorden,
indien die mogelijkheid er geweest zou zijn. Zowel op sector- als bedrijfsniveau
is echter sprake van zeer forse tekorten, zodat die mogelijkheden er niet
zijn. Hierbij dient ook bedacht te worden dat een compensatie via de door
de leden van de fractie van de PvdA geopperde VAMIL slechts een gedeeltelijke
compensatie geeft voor die bedrijven die nog milieu-investeringen doen. De
bedrijven die de milieu-investeringen reeds hebben verricht krijgen in dat
geval in het geheel geen compensatie.De leden van de PvdA-fractie geven aan dat een forse energiebesparing
voor de glastuinbouw van strategisch belang is, gezien de concurrentiepositie
in de Europese Unie. De leden van de GroenLinksfractie achten het niet aanvaardbaar
dat de glastuinbouw volledig wordt vrijgesteld van de belasting op aardgas,
gezien de grote energie-intensiteit van deze sector, de forse
besparingen die noodzakelijk zijn en het feit dat de sector haar doelstellingen
niet lijkt te halen.Wij onderschrijven de mening van deze leden dat de glastuinbouw een zeer
krachtige inspanning moet leveren aan de energiebesparing. Voorlopige berekeningen
tonen aan dat de glastuinbouwsector in 1994 een energie-efficiencyverbetering
heeft gerealiseerd van 38% ten opzichte van 1980. Daarmee blijft de tussendoelstelling
voor 1995, een verbetering van 40% binnen bereikt. Het kabinet is van mening
dat de doelstelling in het jaar 2000, te weten: 50% reductie ten opzichte
van het jaar 1980, onverkort moet worden gerealiseerd.Wat de optiek betreft dat gelijksoortige vervuiling op vergelijkbare manier
belast dient te worden, merken wij het volgende op. De glastuinbouw wordt
uitgeoefend in vele, relatief kleinschalige ondernemingen met een zeer hoog
energieverbruik. Het verbruik in de glastuinbouw zou bij een integrale heffing,
in vergelijking met grootschalige ondernemingen, gelet op de reikwijdte van
de heffing onevenredig worden belast. 4. Verhouding tot de brandstoffenbelasting Wet belastingen
op milieugrondslagDe leden van de VVD-fractie vragen een overzicht van de cumulatie van
de diverse heffingen die na invoering van de energiebelasting van toepassing
zijn voor de verschillende categorieën energieverbruikers. In de hierna
opgenomen tabel geven wij de huidige tarieven van de accijns en de brandstoffenbelasting
Wbm en de tarieven van de energiebelasting met ingang van 1 januari 1998.  AccijnsWbm brandstoffen
belastingEnergiebelasting Halfzware olie per 1000 L102,6027,5084,60Huisbrandolie per 1000 L102,6027,7085,30 LPG* 033,08100,90 Aardgas per m3 00,02155 0,0953 Elektriciteit per kWh 0 0 
0,0295* per 1000 kg; gebruik anders dan als motorbrandstof.De leden van de VVD-fractie vragen voorts of het kabinet heeft overwogen
om bij invoering van de energiebelasting gelijktijdig de brandstoffenbelasting
Wbm in te trekken, conform de aanbevelingen van de commissie Wolfson.Wij hebben dat niet overwogen, omdat deze vraag voor ons thans niet aan
de orde is. De voorgestelde belasting heeft immers een ander, beperkter bereik
dan de brandstoffenbelasting uit de Wbm. Overigens menen wij te mogen verwijzen
naar Hoofdstuk 4 van de memorie van toelichting, waarin uitgebreid is ingegaan
op de verhouding tussen de huidige in de Wbm opgenomen brandstoffenbelasting
en de regulerende energiebelasting. 5. Vormgeving van de regulerende energiebelasting 5.1. In de belasting te betrekken energiedragersNaar aanleiding van de vraag van de leden van de CDA-fractie en de D66-fractie
om een reactie op de brief van EnergieNed van 6 september 1995 merken wij
hier het volgende op.In de brief wordt opgemerkt dat aardgas en elektriciteit in de toekomst
een belangrijke bijdrage zullen leveren aan een schoner en stiller verkeer
en vervoer. EnergieNed merkt terecht op dat ingevolge artikel 36d alle motorbrandstoffen met uitzondering van aardgas en elektriciteit zijn
vrijgesteld van de energiebelasting. In paragraaf 5.1 van de memorie van toelichting
hebben wij aangegeven dat voor maatregelen in de verkeers- en vervoerssector
in het NMP-2 een afzonderlijk traject is uitgezet. In dit kader is van belang
dat het accijnsinstrument niet wordt toegepast op aardgas en elektriciteit,
maar wel op gasolie, halfzware olie en LPG. Elektrische auto's worden bovendien
reeds bevoordeeld in het kader van de motorrijtuigenbelasting. In het kader
van de beleidsvoornemens met betrekking tot de stimulering van schone en zuinige
auto's zal een en ander nader worden bezien.De leden van GroenLinks stellen de vraag aan de orde waarom het kabinet
er voor gekozen heeft om motorbrandstoffen niet te belasten met een regulerende
belasting, te meer daar de ontwerprichtlijn van de Europese Commissie dit
wel doet.Motorbrandstoffen zijn niet in de regulerende energiebelasting betrokken
omdat zij reeds met accijns zijn belast. In het NMP-2 is voor de verkeers-
en vervoerssector een afzonderlijk traject voor de brandstofaccijns uitgezet.
De in het NMP-2 voorziene reële verhogingen van de brandstofaccijnzen
zullen worden doorgevoerd indien de ontwikkelingen in de buurlanden daartoe
ruimte bieden.Het niet belasten van brandstoffen die worden gebruikt voor het verkeer
op de weg is voor de leden van de PvdA-fractie aanvaardbaar, gegeven het afzonderlijke
traject dat voor deze doelgroep is uitgezet en zolang dit tot het beoogde
resultaat leidt. Wel maken de leden van de PvdA-fractie zich zorgen over dit
resultaat. De mobiliteit blijft stijgen en van een verschuiving van de weg
naar het spoor en het water is nog geen sprake. Zij vragen of een overzicht
kan worden gegeven van de maatregelen gericht op de verkeers- en vervoersector
met bijbehorende doelstellingen en de voortgang bij de realisatie.Een overzicht van de maatregelen gericht op de verkeers- en vervoersector
met bijbehorende doelstellingen en de voortgang bij de realisatie wordt gegeven
in het Meerjarenprogramma Infrastructuur en Transport 1996 – 2000, blz.
8 t/m 20 (Kamerstukken II 1995/96, nr. 24 403, nr. 2).De leden van de fracties van PvdA en CDA plaatsen vraagtekens bij het
niet belasten van stookolie met de regulerende energiebelasting. Er zou een
mogelijk voordeel ontstaan voor de verbruikers van stookolie, omdat bij het
alternatief, gebruik van aardgas, over de eerste 170 000 m3
belasting zou moeten worden betaald.De regulerende energiebelasting richt zich op het kleinverbruik van energie
en in de memorie van toelichting is reeds aangegeven dat toepassing van stookolie
voor de kleinverbruiker praktisch niet mogelijk is. Voor de grootverbruiker
is stookolie in principe een alternatief. Ook bij grootverbruikers is het
verbruik van stookolie evenwel zeer beperkt van omvang en alleen interessant
voor verbruikers die aanmerkelijk meer dan een energetisch equivalent van
170 000 m3 aardgas verbruiken. Een belangrijke reden daarvoor
is de extra investering die, ten opzichte van aardgasgebruik, noodzakelijk
is om aan de milieu-eisen te voldoen. Het voordeel dat ten opzichte van aardgas
ontstaat door het niet belasten van stookolie is naar ons oordeel dermate
beperkt van omvang dat daarvan geen invloed wordt verwacht op de bestaande
marktverhoudingen.In de door de leden van de CDA-fractie aangehaalde brief van LTO Nederland
wordt terecht opgemerkt dat de energiebelasting ook ziet op de zogenoemde
rode gasolie (in de memorie van toelichting aangeduid als huisbrandolie),
die in de landbouw een zeer belangrijke energiebron is ten behoeve van onder
meer tractoren. LTO is van mening dat de hiervoor in de memorie van toelichting
aangevoerde redenen – uitvoeringstechnische redenen en
het bereiken van energiebesparing ook op dit terrein – de belasting
niet rechtvaardigen.Wij willen nog eens onderstrepen dat het bestaande twee-tarievensysteem
voor de accijns reeds extra maatregelen vergt ter voorkoming van fraude. Het
verder compliceren van dit systeem door het introduceren van een bijzondere
regeling voor land- en tuinbouw achten wij dan ook niet gewenst. Bovendien
mag niet worden vergeten dat de landbouw reeds profiteert van het verlaagde
accijnstarief voor rode gasolie (f 102,60 per 1000 liter in plaats van
het normale tarief van f 635,20). LTO merkt voorts nog op dat het wel
zeer wrang is dat gasolie voor pleziervaartuigen niet extra belast wordt.
Dienaangaande merken wij op dat pleziervaartuigen met ingang van 1 januari
1993 reeds geconfronteerd zijn met een lastenverhoging, aangezien zij met
ingang van die datum niet meer in aanmerking komen voor het verlaagde accijnstarief. 5.2. Belastingplichtige en belastbaar feitDe leden van de VVD-fractie vragen of het kabinet nog eens wil aangeven
waarom niet gekozen is voor een belasting aan het begin van de omzettingsketen
bij de gebruikers van primaire energie, omdat dit ook meer in overeenstemming
is met de uitgangspunten van het diversificatiebeleid en het principe «de
vervuiler betaalt».Dienaangaande merken wij het volgende op. In paragraaf 3.2 van de memorie
van toelichting en hiervoor in deze nota zijn de overwegingen gegeven op grond
waarvan de reikwijdte van de energiebelasting wordt beperkt tot het nader
afgebakende kleinverbruik van energie. Gegeven dit uitgangspunt is het niet
mogelijk de energiebelasting te heffen bij de Gasunie en bij de elektriciteitscentrales.
Deze leveranciers leveren immers – uitgezonderd enkele grootverbruikers
die rechtstreeks door de Gasunie worden beleverd – niet rechtstreeks
aan verbruikers, maar via de energiebedrijven. Deze laatste bedrijven kunnen
dan ook bij het in rekening brengen van de energiebelasting aan hun afnemers
rekening houden met de in het wetsvoorstel opgenomen bovengrenzen en belastingvrije
voeten. Dit impliceert dat zo dicht mogelijk bij de eindverbruiker moet worden
geheven. Naar onze mening staat dit los van het diversificatiebeleid en de
toepassing van het beginsel «de vervuiler betaalt». Op deze beide
aspecten zijn wij overigens hiervoor in deze nota reeds ingegaan. 5.3. Uitvoeringstechnische aspectenEnergieNed merkt in haar brief waarnaar de leden van de fracties van CDA
en D66 verwijzen op dat het begrip aansluiting van het wetsvoorstel niet overeenkomt
met het begrip aansluiting zoals dat in de energiesector wordt gehanteerd.
Zo kan het volgens EnergieNed voorkomen dat verschillende aansluitingen bij
een energiebedrijf volgens de definitie van het wetsvoorstel slechts één
aansluiting vormen.Dienaangaande merken wij het volgende op. Tijdens het regelmatig overleg
met EnergieNed is inmiddels komen vast te staan dat het gestelde probleem
zich slechts in incidentele gevallen voordoet, waarvoor in de praktijk een
passende oplossing zal kunnen worden gevonden.In de brief van EnergieNed wordt voorts opgemerkt dat de regels voor de
uitvoering van de wet zoveel mogelijk bij wet of ten minste bij algemene maatregel
van bestuur geregeld dienen te worden. Wij willen hierbij tevens de opmerking
van de leden van de CDA-fractie betrekken, dat uit de voorgestelde wetsartikelen
de onwil van de regering zou blijken om de Tweede Kamer te betrekken bij het
totstandkomen dan wel veranderen van gestelde voorwaarden en beperkingen op
velerlei terrein. Allereerst merken wij op dat naar onze mening de essentialia, zoals het
belastbaar feit, de basis van het tarief, de vrijstellingen en de kring van belastingplichtigen, in de wet zijn vastgelegd. De vraag die met betrekking
tot de andere aspecten dan de essentialia van voorgenomen regelgeving aan
de orde is, is dan in hoeverre daarbij gebruik zal worden gemaakt van lagere
regelgeving door middel van in de wet op te nemen delegatiebepalingen. Evenals
met betrekking tot bij voorbeeld de accijnswetgeving geldt voor de onderhavige
regelgeving dat deze een aantal regelingen betreft waarvan de toepassing in
de praktijk, overigens vaak ten aanzien van een beperkt aantal belastingplichtigen,
een grote mate van gedetailleerdheid kent. Wij doelen hierbij onder meer op
de uitwerking van de vereisten in verband met de regeling voor blokverwarming,
het nihiltarief voor de tuinbouw en de bijzondere regeling voor duurzame energie.
Het opnemen van deze uitgewerkte vereisten in de wettekst zou niet alleen
sterk afbreuk doen aan de leesbaarheid en helderheid van de wettelijke regeling,
het zou ook de mogelijkheden beperken tot een snelle aanpassing van een en
ander over te gaan als dit noodzakelijk zou blijken; dit zou ook weer gevolgen
hebben voor een flexibele uitvoering. Om die reden wordt – meer algemeen
gesproken – in de onderhavige wetgeving evenals in de accijnswetgeving,
meer dan in de overige fiscale wetgeving, van delegatie gebruik gemaakt. Wij
merken voorts nog op dat over deze lagere regelgeving uiteraard overleg plaatsvindt
met EnergieNed. In dit kader is door Financiën ook een technische voorlichting
verzorgd op een tweetal bijeenkomsten voor alle energiebedrijven, uiteraard
onder het voorbehoud dat het wetsvoorstel de parlementaire procedure nog moet
doorlopen.De leden van de VVD-fractie vragen of het conform de bedoeling van de
wet is dat ondernemingen met meer vestigingen in het land onder de werking
van de wet vallen, terwijl ze – als totale onderneming – een hoeveelheid
energie verbruiken die de in de wet gehanteerde grenzen te boven gaat. De
leden van de fracties van PvdA en CDA vragen naar mogelijke nadelige gevolgen
voor de opbrengst door bundeling van bedrijven. In dit kader stellen de leden
van de D66-fractie twee concrete vragen met betrekking tot de omschrijving
van het begrip aansluiting en het gebruik ervan in de uitwerking van de wet.
Indien in een gemeente een kantorencomplex aanwezig is dat deel uitmaakt van
een groot concern, dat in een ander deel van het land (onder het regime van
een ander distributiebedrijf) zijn domicilie heeft, wordt daar dan rekening
mee gehouden wat kleinverbruik/grootverbruik en belastingvrije voet betreft,
zo vragen deze leden.In artikel 16 van de Wet waardering onroerende zaken is de objectafbakening
van onroerende zaken ten behoeve van de heffing van belastingen neergelegd.
Daarbij wordt uitgegaan van de kleinste zelfstandig bruikbare eenheid, met
dien verstande dat gedeelten die bij dezelfde (rechts)persoon in gebruik zijn
en die, naar de omstandigheden beoordeeld, bij elkaar behoren, als een eenheid
worden beschouwd. Bij deze zogenoemde complexbepaling gaat het om objecten
die bestaan uit twee of meer gebouwde dan wel ongebouwde eigendommen. Dit
is onder meer het geval bij een woning met schuur en tuin, en bij fabriekscomplexen,
die in beginsel bestaan uit een aantal afzonderlijke onroerende zaken, zoals
bij voorbeeld een kantoorgebouw, de produktieruimten, de opslagruimten en
de bijbehorende terreinen. Uit deze voorbeelden, die zijn ontleend aan de
memorie van toelichting bij het wetsvoorstel dat heeft geleid tot de Wet waardering
onroerende zaken (Kamerstukken II 1992/93, 22 885, nr. 3, blz. 43), blijkt
al dat het niet de bedoeling is dat alle vestigingen in Nederland die behoren
tot één concern, voor de toepassing van de energiebelasting
als één aansluiting moeten worden gezien. Hier is immers duidelijk
sprake van meer dan één aansluiting op het Nederlandse distributienet.
Dit betekent dat de bovengrens en de belastingvrije voet per locatie worden
bezien. Een andere benadering zou er toe leiden dat de verschillende distributiebedrijven in Nederland zouden moeten achterhalen of één
bepaalde afnemer op één bepaalde lokatie deel uitmaakt van een
grotere onderneming. Daarnaast zou moeten worden bepaald welke afnemer, die
deel uitmaakt van een grotere onderneming, over welk verbruik energiebelasting
verschuldigd zou zijn, gezien de bovengrenzen voor elektriciteit en aardgas
per aansluiting. Bovdien zouden dan de afzonderlijke afnemers niet elk afzonderlijk
meer de belastingvrije voet toegerekend krijgen. Dit zou de heffing te zeer
compliceren.De leden van de D66-fractie vragen voorts hoe wordt gehandeld indien verschillende
gebouwen deel uitmaken van eenzelfde bedrijfscomplex. Voor zakelijke gebruikers
kan er per locatie sprake zijn van meer dan één leveringspunt
van aardgas en elektriciteit. In dat geval kan op grond van de definitie voor
de toepassing van de wet sprake zijn van één aansluiting. 5.5. Belastingvrije voetDe leden van de fracties van PvdA en D66 vragen of de belastingvrije voet
van 800 m3 voor aardgas tegen de achtergrond van Duurzaam Bouwen
niet te hoog is. De leden van de SP-fractie daarentegen vragen of de belastingvrije
voeten niet te laag zijn, omdat voor veel verbruikers het noodzakelijke verbruik
hoger ligt dan de voet.Het plan van aanpak «Duurzaam Bouwen» voorziet in een aanscherping
van de energiezuinigheidseisen voor nieuwbouwwoningen. Het schema is zodanig
dat nieuwbouwwoningen per 1996 voor ruimteverwarming en warm tapwater gemiddeld
1300 m3 aardgas verbruiken. Het streven is dit per 1998 terug te
brengen tot 1000 à 1100 m3 en per 2000 tot 800 à
900 m3.Voor de belastingvrije voet is aansluiting gezocht bij de stand der techniek
en is gekozen voor een hoogte van 800 m3. Zuinige verbruikers in
een nieuwbouwwoning kunnen goed aan dat verbruik voldoen. Voor de overige
verbruikers in nieuwbouwwoningen zal ook in de toekomst een prikkel tot energiezuinig
gedrag aanwezig zijn. Mocht in de verdere toekomst het energieverbruik van
nieuwbouwwoningen nog verder dalen, dan zal de hoogte van de belastingvrije
voet opnieuw worden bezien.Een hogere belastingvrije voet wordt niet overwogen, om te voorkomen dat
een groter aantal verbruikers met het totale verbruik onder de belastingvrije
voet blijft en de milieu-effectiviteit afneemt.De leden van de SP-fractie stellen verder dat een groot gedeelte van het
noodzakelijke energiegebruik noodzakelijk is voor koken en wassen. Wij merken
naar aanleiding hiervan op dat een gemiddeld huishouden circa 70 m3
aardgas gebruikt voor koken en circa 230 kWh elektriciteit voor wassen.De leden van de SGP-fractie stellen vast dat de hoogte van de belastingvrije
voet gerelateerd is aan een bepaald gemiddelde en vragen naar de relatie tussen
het onvermijdbare gebruik en de voorgestelde belastingvrije voet. Ook vragen
zij of de hoogte van de belastingvrije voet beïnvloed is door het verbruik
in het MKB. Daarbij vragen zij de mening van de regering over het standpunt
dat de belastingvrije voet voor de diverse doelgroepen gerelateerd wordt aan
het onvermijdbare gebruik, en hoe deze differentiatie zal uitwerken op de
hoogte van de dan onderscheiden belastingvrije voeten binnen de categorie
kleinverbruikers.Wij merken naar aanleiding van deze vragen op dat bij het bepalen van
de hoogte van de belastingvrije voet uitsluitend het huishoudelijke energiegebruik
als referentie is genomen. De hoogte van de belastingvrije voet is dus niet
beïnvloed door het verbruik in het MKB.Zoals hiervoor is uiteengezet is de voorgestelde belastingvrije voet een
benadering van het voor huishoudens moeilijk te vermijden energiegebruik.
Bij de bepaling van de hoogte van de belastingvrije voet is voor aardgas aansluiting
gezocht bij het te verwachten gebruik van een gemiddelde nieuwbouwwoning
die volgens de stand der techniek kan worden gebouwd. Voor elektriciteit is –
met het oog op de effectiviteit van de belasting en bij gebrek aan een objectieve
maatstaf als bij gas – gekozen voor een hoogte van de belastingvrije
voet waarbij slechts een gering deel van de aansluitingen met het gehele gebruik
onder de belastingvrije voet valt.Wij kiezen voor één uniforme belastingvrije voet aangezien
het niet mogelijk is om per huishouden, bedrijf of sector het onvermijdbare
gebruik vast te stellen. Een gedifferentieerde belastingvrije voet (bij voorbeeld
naar een gebruikerskenmerk als de gezinssamenstelling) zou daarnaast tot uitvoeringsproblemen
leiden, aangezien deze kenmerken voor iedere aansluiting zouden moeten worden
vastgesteld, bijgehouden en gecontroleerd. Wij achten een naar bedrijfssectoren
gedifferentieerde belastingvrije voet niet uitvoerbaar gezien de – ook
binnen sectoren – grote spreiding in het klein-zakelijk verbruik als
gevolg van de diversiteit in de bedrijfsmatige activiteiten. 5.8. Bijzondere regeling duurzame energieDe leden van de fractie van D66 zouden graag zien dat van de kant van
de regering op de vragen van EnergieNed met betrekking tot duurzame energie
wordt gereageerd, waarbij zij ook vragen of de regeling nog verbeterd zou
kunnen worden.De opmerkingen van EnergieNed met betrekking tot de vrijstelling voor
duurzame energie betreffen een aantal onderwerpen.Allereerst meent EnergieNed dat de toevoeging «zonder enige bijstook»
beter kan vervallen. Naar onze mening dient deze toevoeging evenwel gehandhaafd
te blijven om te waken voor het duurzame karakter van de beoogde stimulering
van biomassa; op deze wijze wordt immers de bijstook van kunststoffen onaantrekkelijk
gemaakt.In de tweede plaats vraagt EnergieNed waarom elektriciteit opgewekt door
middel van grootschalige waterkracht niet wordt vrijgesteld.De overweging daarbij is dat de toepassing van grootschalige waterkracht
veelal een grote verstoring van de natuur betekent. Bevordering van grootschalige
waterkracht ligt daarom niet voor de hand. Deze benadering is overigens in
lijn met de ontwerp-richtlijn voor een Europese energieheffing.Het voorstel van EnergieNed om ook geïmporteerde duurzame energie
vrij te stellen van de energiebelasting moet op een misverstand berusten.
In het wetsvoorstel is immers geen beperking tot in Nederland opgewekte duurzame
energie opgenomen.Vervolgens stelt EnergieNed voor om de verminderde belastingafdracht te
besteden aan duurzame energieopwekking en niet zoals in de wettekst staat
«wordt doorgegeven aan degene die de elektriciteit op duurzame wijze
heeft opgewekt.» Wij geven de voorkeur aan de voorgestelde formulering
omdat daarmee de hoogte van de ontheffing eenvoudig is vast te stellen, terwijl
tevens eenvoudig zeker is gesteld dat het voordeel van ontheffing terechtkomt
bij degene die daadwerkelijk de duurzame energie heeft opgewekt. Het door
EnergieNed voorgestelde systeem zou betekenen dat bij energiedistributiebedrijven
fondsen worden gevormd ten laste waarvan investeringssubsidies worden uitgekeerd.
In dat systeem is evenwel niet verzekerd dat daadwerkelijk duurzame energie
wordt gestimuleerd; bedrijven kunnen er in die systematiek immers voor kiezen
om ter zake geen activiteiten te ontplooien.Overigens is de stelling van EnergieNed dat investeringssubsidies effectiever
zijn dan exploitatievergoedingen discutabel. Uit een evaluatie van het Besluit
subsidies windenergie is gebleken dat investeerders in windturbines de voorkeur
geven aan een verbetering van de terugleveringvergoeding boven een investeringssubsidie.De visie van EnergieNed dat stort- en biogas, voor zover in opgewerkte vorm aan het aardgasnet geleverd, ten onrechte niet onder de bijzondere
regeling voor op duurzame energie zijn opgenomen, delen wij.Bij nota van wijziging zal hierin worden voorzien. Deze wijziging beoogt
het aan het gasnet leveren van tot aardgas opgewerkt storten biogas onder
deze regeling te brengen.De leden van de CDA-fractie hebben behoefte aan een meer gedetailleerd
overzicht van de werkelijke financiële resultaten voor de verschillende
bronnen van duurzame energie door onderhavig wetsvoorstel. De leden van de
VVD-fractie vragen om welk bedrag aan niet af te dragen belastinginkomsten
op langs duurzame weg opgewekte energie het op jaarbasis gaat.Het in de memorie van toelichting genoemde bedrag van f 30 mln (structureel)
per jaar is gebaseerd op de volgende bedragen voor de verschillende duurzame
energiebronnen:* wind f 15 mln* waterkracht f  6 mln* stortgas f  4 mln* biomassa f  5 mln.De leden van de fracties van GroenLinks en D66 vragen of hierbij ook kan
worden ingegaan op de consequenties die de voorgestelde regeling voor duurzame
energie heeft ingeval de duurzaam opgewekte energie als «groene stroom»
wordt geleverd aan de verbruiker. Deze leden merken daarbij op dat de huidige
voorstellen het onmogelijk maken dat het belastingvoordeel in deze situatie
aan de afnemer – die bewust kiest voor milieuvriendelijke elektriciteit
tegen een hogere prijs – wordt doorgegeven. Zij vragen of het kabinet
bereid is om voor deze situatie de mogelijkheid in te bouwen dat het voordeel
aan de afnemer wordt doorgegeven. Hiermee zou een deel van het prijsverschil
tussen duurzame en gewone elektriciteit worden gecompenseerd, hetgeen tot
een uitbreiding van het aantal afnemers van groene stroom kan leiden.Het wetsvoorstel voorziet erin dat de energiebelasting aan alle kleinverbruikers
van elektriciteit wordt opgelegd. Ook kleinverbruikers die bewust hebben gekozen
voor groene stroom, geproduceerd met behulp van duurzame energiebronnen die
in het wetsvoorstel zijn genoemd vallen derhalve onder de belasting. De energiebelasting
op groene stroom moet volgens het wetsvoorstel echter worden doorgegeven aan
de producent van groene stroom. Hierdoor gaat de kostprijs voor groen stroom
omlaag. Met andere woorden, het prijsverschil tussen gewone stroom en groene
stroom neemt af met het bedrag van de energiebelasting, het belastingvoordeel
wordt daarmee indirect aan de kleinverbruiker van groene stroom doorgegeven.
Groene stroom wordt daarmee relatief aantrekkelijker, zoals door de vragenstellers
beoogd. Naar onze mening leidt de opzet van het wetsvoorstel in dezen tot
eenzelfde resultaat als deze leden voorstaan.De leden van de GroenLinks-fractie vragen een nadere toelichting op de
systematiek ten aanzien van duurzame energie. Zij vragen waarom is gekozen
voor de vorm zoals vastgelegd in artikel 36o, welke andere alternatieven zijn
overwogen en of een reactie kan worden gegeven op de kritiek van EnergieNed
op de voorwaarde dat een vermindering van belasting alleen van toepassing
is indien het voordeel wordt doorgegeven aan de opwekker.Voor energie van duurzame energiebronnen is voorzien in een bijzondere
regeling om deze energievormen, die uit milieu-oogpunt gewenst zijn, zoveel
mogelijk te bevorderen. Van belang is ook de beleidsbrief van de derde ondergetekende,
in verband met de bezuinigingen op de begroting 1995. In deze brief is gewezen
op het belang van een regulerende energiebelasting als onderdeel van het compenserende beleid voor de bezuinigingen op het energiebudget teneinde deels compensatie
te bieden voor wegvallende budgetten voor duurzame energiebronnen en daarmee
de toepassing van duurzame energie zoveel mogelijk op peil te houden.De gekozen vormgeving van de bijzondere regeling is naar onze mening de
meest geschikte om de hierboven beschreven doelstellingen te bereiken. De
levering van op duurzame wijze geproduceerde energie is belast, maar de verschuldigde
belasting wordt niet voldaan aan de fiscus, maar komt ten goede aan de producent
van op duurzame wijze geproduceerde energie. Indien zou zijn gekozen voor een vrijstelling van de levering van elektriciteit
die op duurzame wijze is opgewekt, zou het voordeel of ten goede komen aan
de distributiebedrijven (als zij het voordeel voor zichzelf houden) of aan
de verbruiker (als de distributiebedrijven het voordeel doorgeven aan de verbruiker).
In deze variant is het twijfelachtig of de eerdergenoemde doelstellingen van
het op peil houden van de toepassing van duurzame energie en zelfs het bevorderen
ervan kunnen worden bereikt. 6. Energetische en economische effecten van de belasting 6.1. Effecten van de belasting op het milieu en op de
energiebesparingDe leden van de VVD-fractie informeren naar de mogelijkheid dat bedrijven
op grond van het vigerende milieubeleid investeringen moeten doen die het
produktieproces energie-intensiever maken.Het huidige milieubeleid beoogt het terugdringen van velerlei emissies.
In een groot aantal gevallen zal een grotere milieu-efficiëntie samengaan
met een grotere economische efficiëntie. Wanneer bij voorbeeld efficiënter
met grondstoffen wordt omgegaan, zal ook de emissie van vervuilende stoffen
dalen. Anderzijds is het ook mogelijk dat het terugdringen van emissies leidt
tot een hoger energieverbruik. Voor zover dit verbruik onder de energiebelasting
valt, geeft de resulterende prijsverhoging, net als bij elk ander verbruik,
een prikkel tot algemene doelmatigheid.De leden van de fractie van het CDA vragen of het wetsvoorstel regulerende
energiebelasting op het principe van de prijselasticiteit is gebaseerd. Daarbij
vragen zij zich tevens af of er empirische data zijn die die theorie ondersteunen.Wij gaan er in het wetsvoorstel van uit dat een hogere energieprijs gebruikers
stimuleert om zuinig om te gaan met energie. Naar de gevoeligheid van de energievraag
voor de prijs van energie – die kan worden uitgedrukt in de prijselasticiteit –
is empirisch onderzoek gedaan. In de eindrapportage van de Stuurgroep regulerende
energieheffingen (februari 1992) is op de uitkomsten van dit onderzoek ingegaan.
Op basis van historische gegevens wordt door de Stuurgroep geconcludeerd tot
een prijselasticiteit van de vraag naar energie in de orde van grootte van –0,2
tot –0,3. Deze prijselasticiteiten kunnen verschillen per doelgroep
en zijn met onzekerheden omgeven. In het model CENECA, dat door het CPB gebruikt
is voor het berekenen van de effectiviteit van kleinverbruikersheffingen,
varieert de elasticiteit overigens met het energieprijsniveau.De leden van de GPV-fractie vragen of er door het koopkrachtbehoud ten
gevolge van de generieke terugsluizing van de energiebelasting voor de gebruiker
nog wel sprake is van een prikkel tot energiebesparing.Wij menen dat dit het geval is, aangezien de relatieve prijs van energie
door de belasting zal stijgen. Hierdoor wordt energiebesparing voor de verbruiker
financieel aantrekkelijker. Wij delen de mening van de leden van de GPV-fractie
dat bij de voorgestelde generieke compensatie geen relatie wordt
gelegd met het energieverbruik, maar beoordelen dit echter niet als een manco
van de regeling. De combinatie van een belasting gerelateerd aan het energieverbruik
en generieke terugsluizing resulteert er namelijk in dat verbruikers die zuinig
omgaan met energie worden beloond. Verbruikers met een meer dan gemiddeld
energieverbruik gaan er per saldo op achteruit en worden aldus extra geprikkeld
om meer aan energiebesparing te doen. Dit effect is in lijn met de primaire
doelstelling van de regulerende energiebelasting.De leden van de D66-fractie vragen hoe rekening wordt gehouden met bewoners
van oude, niet-geïsoleerde woningen, die in het geheel niet in staat
zijn om energie te besparen. De leden van de SP-fractie stellen dat in dergelijke
woningen vaak lagere inkomensgroepen gehuisvest zijn en dat een aantal energiebesparingsmaatregelen
in woningen, die in de memorie van toelichting zijn genoemd als «eenvoudig
te treffen maatregelen door gedragsverandering of door zeer lage investeringen»,
niet in alle situaties zijn te realiseren. Voor die situaties zou het onvermijdbare
verbruik dan ook relatief groot zijn.Er bestaat inderdaad een zeker verband tussen woningkenmerken en het energieverbruik.
Naast de staat van isolatie spelen daarbij ook de grootte, situering (eensgezinswoning/flat)
en het type verwarming een rol. De belasting is er mede op gericht om bepaalde
woningkenmerken (zoals isolatie) te verbeteren. Problemen ontstaan pas als
de energiekosten (inclusief belasting en na aftrek van de terugsluis) te hoog
zijn in verhouding tot het inkomen en het huishouden onvoldoende mogelijkheden
heeft om het energieverbruik te beperken. Bij de berekening van de inkomenseffecten
per inkomensgroep is al rekening gehouden met het verschil in gemiddeld verbruik
tussen de onderscheiden groepen. Als bepaalde inkomensgroepen gemiddeld in
slechtere huizen wonen dan andere, dan is dit verschil dus al besloten in
het verschil in gemiddeld verbruik tussen de inkomensgroepen.Het overzicht van energiebesparingsmogelijkheden in de memorie van toelichting
betreft slechts een aantal voorbeelden, die in het algemeen nog op redelijk
grote schaal te treffen zijn in woningen. Het overzicht is allerminst volledig.
In een specifiek geval kan een aantal van de genoemde voorbeelden niet relevant
zijn, maar er zijn dan veelal andere eenvoudig te treffen maatregelen of er
is reeds sprake van zeer zuinig energiegebruik.Met betrekking tot woningen zonder centrale verwarming, maar met lokale
kachels, kan opgemerkt worden dat die woningen in het algemeen een lager energieverbruik
hebben. Ook voor die woningen zijn echter een aantal van de genoemde maatregelen
te treffen.Isolatie van huurwoningen is inderdaad de primaire verantwoordelijkheid
van verhuurders. In dat kader is door de overheid een convenant afgesloten
met de sociale woningbouw- en huurderskoepels om het aanbrengen van isolatie
bij renovatie te bevorderen. Daarnaast is er de subsidieregeling van de energiedistributiebedrijven
voor onder andere woningisolatie, die ook open staat voor de verhuurders.
Met het oog op gevallen waar de huurders en verhuurders niet tot overeenstemming
kunnen komen over het aanbrengen van isolatie, is een wijzigingsvoorstel van
artikel 15 van de Woningwet bij de Raad van State aanhangig, waarmee de aanschrijvingsbevoegdheid
van gemeenten wordt uitgebreid. Op deze wijze kan een huurder een verhuurder
in laatste instantie dwingen tot het aanbrengen van isolatie. Er zal daarbij
op worden gelet dat het gaat om voor de huurder rendabele voorzieningen, zodat
huurders geen maatregelen krijgen opgedrongen waarmee zij duurder uit zijn.De leden van de PvdA-fractie vragen welk ondersteunend energiebesparingsbeleid
wordt gevoerd voor bestaande woningen. Voor bestaande woningen zijn met name de ISO-HR-regeling en de inzet van
E-teams van belang. De inzet van E-teams is vooral gericht op die categorie
huishoudens waar het inkomen relatief laag is.Ook vragen deze leden of de inzet van de MAP-middelen kan worden geconcentreerd
op bestaande, oude en grote woningen en of het kabinet bereid is te bevorderen
dat meer E-teams worden ingezet.De inzet van MAP-middelen is een beleidsvrijheid van de afzonderlijke
energiedistributiebedrijven. Huishoudens krijgen binnen het MAP al zeer veel
aandacht. Additioneel beleid gericht op de categorie oudere, grotere of ongunstig
gelegen woningen wordt vooralsnog niet voorzien. Overigens wordt ook in DUBO-kader
een premie op duurzaam bouwen verstrekt die voor een gedeelte betrekking zal
hebben op energiebesparende maatregelen in de bestaande woningvoorraad. De
derde ondergetekende is bereid de grotere inzet van E-teams met EnergieNed
te bespreken.De leden van de fractie van GroenLinks vragen of de regering nog voornemens
is om zodanige wijzigingen in het puntensysteem voor de vaststelling van de
huurprijzen aan te brengen dat hierin de energiekwaliteit van de woning wordt
meegenomen.Momenteel wordt er nagedacht over een gehele herziening van het woningwaarderingsstelsel
(en daarmee het puntenstelsel). Op verzoek van de Tweede Kamer wordt daarbij
ook bezien of er prikkels tot energiebesparing kunnen worden opgenomen. Naar
verwachting zullen de beide Kamers rond de jaarwisseling hierover worden geïnformeerd.De leden van de fractie van GroenLinks vragen naar een geactualiseerde
berekening van de besparings- en economische effecten van een kleinverbruikersheffing
bij toepassing van een scenario met hoge economische groei en lage energieprijzen.De effecten van een regulerende energiebelasting zijn berekend op basis
van twee scenario's: GS met lage energieprijzen en ER met hoge energieprijzen.Dit geeft de bandbreedte aan waarbinnen de te verwachten effecten liggen.
Bij de door de fractie van GroenLinks bedoelde situatie van hoge economische
groei met lage energieprijzen zullen de uitkomsten naar verwachting liggen
binnen de bandbreedtes als aangegeven door CPB en RIVM. 6.2. Economische effectenDe leden van de VVD-fractie vragen of het kabinet opvattingen heeft over
het lange termijn beleid, waar het gaat om de toepassing van het instrument
regulerende heffing en of het kabinet nader kan onderbouwen wat de structurele
werkgelegenheidseffecten van dit voorstel op de lange termijn zijn.In het wetsvoorstel is aangegeven, dat de primaire invalshoek van dit
wetsvoorstel is het invoeren van een (financiële) prikkel tot energiebesparing
en een versterking van het beleid uit de Vervolgnota Energiebesparing en het
NMP2. De regulerende energiebelasting vormt daarbij op voor de wat langere
termijn een belangrijke ondersteuning van de andere instrumenten tot energiebesparing.Voor de beschrijving van de werkgelegenheidseffecten heeft het kabinet
gebruik gemaakt van de exercities van het Centraal Planbureau. Deze exercities
laten bij een verschuiving van de belasting van arbeid naar milieu –
onder de veronderstelling van maatschappelijke overeenstemming – een
gering positief effect op de werkgelegenheid op korte en middellange termijn
zien.De verwachting van het kabinet dat deze energiebelasting niet wordt afgewenteld
op de lonen, de leden van de fracties van VVD en CDA vragen daarnaar,
is onder meer gebaseerd op een oproep van de vakcentrales FNV, het CNV en
anderen1, die in een notitie «Pleidooi
voor een Nederlandse Energieheffing» hebben gepleit om de hogere energiekosten
ten gevolge van een regulerende energieheffing – onder de voorwaarde
van volledige terugsluizing – niet te vertalen in hogere looneisen.
In dat geval wordt er – zoals nu reeds het geval is in het merendeel
van de cao's – in de loononderhandelingen uitgegaan van de afgeleide
prijsindex, waarbij het consumptieprijsindexcijfer wordt geschoond voor consumptie-gebonden
belastingen.Deze leden vragen voorts of het kabinet kan aangeven welke werkgelegenheidseffecten
ontstaan als deze energiebelasting zich toch vertaalt in een loon–prijsspiraal.In de CPB-berekeningen wordt uitgegaan van maatschappelijke overeenstemming
over heffing en terugsluizing. In het onwaarschijnlijke geval dat de werknemers
naast de terugsluizing ook nog (gedeeltelijke) prijscompensatie in de lonen
zouden eisen en daarmee dubbel zouden worden gecompenseerd, ontstaat voor
de werkgelegenheid op middellange termijn een minder gunstig beeld. Bij een
volledige prijscompensatie boven de terugsluizing zou per saldo een negatief
werkgelegenheidseffect kunnen ontstaan van 9 000 tot 12 000 personen
op termijn van zes jaar.Omtrent het werkgelegenheidseffect van de combinatie regulerende energiebelasting/verlaging
OT/Verhoging Zelfstandigenaftrek/Verlaging tariefafstapje VPb zijn de verwachtingen
aan de kant van de werkgevers bepaald niet positief. Hoewel het creëren
van werkgelegenheid niet het eerste doel van het wetsvoorstel is, is het wel
mede een argument pro verschuiving van belasting op arbeid naar één
op energie. De fractie van D66 ziet graag een reactie op de ingezonden brieven
wat betreft dit punt. Ook de leden van de SP-fractie stellen dit punt aan
de orde.Wij delen de mening van de werkgevers dat een substantiële bijdrage
aan de werkgelegenheid van een verschuiving van de belastinggrondslag van
arbeid naar milieu op nationale schaal niet mag worden verwacht. Wel kunnen
bij een geschikte vorm van de terugsluizing er kleine positieve werkgelegenheidseffecten
ontstaan.Overigens delen wij niet de mening van VNO-NCW dat er geen inkomensneutrale
invoering van de heffing (en terugsluis) plaatsvindt en dat daardoor de werkgelegenheidsverwachtingen
naar beneden dienen te worden bijgesteld. Analyse van het onderzoek door het
EIM brengt het kabinet tot de conclusie dat met name de bijdrage van het bedrijfsleven
aan de energieheffing door het EIM fors hoger wordt geschat dan uit de door
het kabinet gepresenteerde gegevens naar voren komt. Een belangrijke verklaring
voor dit verschil is dat het EIM zich heeft gebaseerd op cijfers van het CPB
waarvan later is komen vast te staan dat zij een overschatting van de opbrengst
van de heffing te zien gaven. In het onderzoek van het EIM ziet het kabinet
daarom geen aanleiding om de werkgelegenheidsverwachting naar beneden bij
te stellen.Voorts verzoeken de leden van de CDA-fractie aan te geven hoe de regering
is omgegaan met de negatieve ontwikkelingen van de werkgelegenheid, uitgaande
van de adviezen en conclusies in het rapport Wolfson.De Stuurgroep Wolfson heeft in februari 1992 rapport uitgebracht van onderzoek
naar de effecten van een regulerende energieheffing op energiebesparing en
de economie. In dit rapport wordt een aantal modaliteiten geschetst voor de
invoering van een regulerende energieheffing.In de A-variant (heffing in OESO-gebied) en de B-variant (heffing alleen
in Nederland) worden aanzienlijke negatieve economische effecten berekend2 ten gevolge van bedrijfsverplaatsingen respectievelijk
buiten Nederland en de OESO. In de C-variant wordt een heffing op het kleinverbruik geïntroduceerd.
De berekeningen met de C-variant geven tijdelijk (marginale) positieve werkgelegenheidseffecten
te zien, mede vanwege het naar voren halen van in de tijd geïnduceerde
besparingseffecten. Voorwaarde is wel dat er geen afwenteling plaatsvindt
van de extra prijsstijging in de lonen.Daarnaast is door de stuurgroep Wolfson nog kort ingegaan op een C-accent-variant.
Deze variant is ontwikkeld om nog grotere bescherming te bieden aan de industrie,
door verlaging van de volumina waarover de heffing moet worden betaald. Deze
variant heeft model gestaan voor de kleinverbruikersvariant uit Werkdocument
64 waarin op basis van de nieuwste inzichten met betrekking tot de olieprijzen
een nieuwe doorrekening is gemaakt.Mede door de vormgeving van de heffing (een heffingsvrije voet, stapsgewijze
invoering en de gekozen terugsluizing) en de oproep van de vakcentrales meent
het kabinet het risico van een dubbele compensatie in voldoende mate beperkt
te hebben.De leden van de fractie van de RPF betwijfelen of een grootverbruikersheffing
de concurrentiepositie zou schaden. De energieheffing brengt toch geen lastenverzwaring
voor het bedrijfsleven mee, maar enkel een verschuiving richting milieubelastende
activiteiten, zo vragen deze leden.Het volledig betrekken van de grootverbruikers in de heffing zou tot een
zeer onevenredige belasting voor een aantal energie-intensieve bedrijfstakken
leiden. Deze kunnen namelijk onvoldoende door generieke terugsluismaatregelen
worden gecompenseerd. 6.3. Bedrijfseffectentoets en buitenlandtoets regulerende
energiebelastingMet name ondernemingen uit de categorie middelgrote en kleinere bedrijven
tot 150 werknemers vrezen dat deze voorstellen niet inkomensneutraal zijn.
Dit kan de concurrentiekracht van die bedrijven aantasten. Is op deze voorstellen
de «concurrentietoets» uitgevoerd, zo vragen de leden van de VVD-fractie.Op het wetsvoorstel is een bedrijfseffectentoets uitgevoerd en een zogeheten
buitenlandtoets; verwezen zij naar paragraaf 6.3 van de memorie van toelichting.
De concurrentietoets is overigens niet geschikt voor toepassing op individuele
wetsvoorstellen, maar meet meer het algemene concurrentievermogen van een
land. Dit wordt uiteraard mede bepaald door de hoogte van de energiekosten.Van diverse zijden wordt erop gewezen dat de regulerende energiebelasting
concurrentieverstorend werkt zowel voor wat betreft de internationale verhoudingen
als voor wat betreft de verhouding tussen klein- en grootverbruikers.Bij ontstentenis van een Europese heffing heeft het kabinet teneinde nadelige
concurrentie-effecten van de eenzijdige invoering van een nationale heffing
te voorkomen het heffingsbereik van de belasting beperkt. Zo wordt alleen
de eerste 170 000 m3 aardgas belast (dit geldt dus ook voor
grootverbruikers) en zijn de grootverbruikers van elektriciteit niet belast.
De vrijstelling van het grootverbruik van elektriciteit van de belasting heeft
daarnaast als positief effect dat de nadelige saldo-effecten van belasting
en terugsluis voor het midden- en kleinbedrijf worden beperkt.In zijn algemeenheid kan gesteld worden dat niet alleen in de vormgeving
van de belasting maar eveneens bij de terugsluismaatregelen zoveel mogelijk
rekening is gehouden met de invloed op de concurrentiepositie.De leden van de CDA-fractie uiten hun zorg over contractuele belemmeringen
die zouden bestaan in de contracten van Gasunie met haar afnemers.
De invoering van de regulerende energiebelasting zou hierdoor gevaar lopen.
De leden van de VVD-fractie wijzen in dit verband op het gevaar dat de exportprijs
van het aardgas door de invoering van de regulerende energiebelasting onder
druk zou komen te staan.De contracten en daarmee ook de prijs die de producenten van de Gasunie
voor het gas ontvangen is gebaseerd op de marktwaarde van het gas. Hierin
worden milieu-gerelateerde belastingen niet meegenomen. Het vorenstaande geldt
ook voor de contracten van Gasunie met haar afnemers in het binnenland en
het buitenland. De regulerende energiebelasting staat buiten deze marktwaarde.
De opbrengst van de producenten wordt dus niet door de invoering van de regulerende
energiebelasting beïnvloed. De ontwikkeling van de werkgelegenheid in
de off-shore industrie, waarover NOGEPA haar zorg uitspreekt, wordt derhalve
ook niet beïnvloed door de invoering van de regulerende energiebelasting.Meer in het algemeen delen wij overigens wel de zorgen van NOGEPA. Mede
hierom is met een aantal maatregelen het mijnbouwklimaat onlangs verbeterd.
(Zie Kamerstukken 23 900 XIII, nr. 25). Onze overtuiging is dat er met
dit pakket weer voldoende perspectief voor de gasproducenten en derhalve ook
voor de werkgelegenheid in dezen is geschapen. 7. Opbrengst van de belasting en terugsluizing opbrengst 7.1. BelastingopbrengstenDe leden van de fracties van de PvdA, VVD, GroenLinks en de SP hebben
vragen gesteld over de opbrengst van de regulerende energiebelasting in verband
met de zogenaamde «Meeropbrengstverdeling Gronings aardgas» (MOR).De opbrengst van de regulerende energiebelasting komt geheel ten goede
aan de Staat. Een neveneffect van de regulerende energiebelasting is dat deze
doorwerkt in de berekening van de verdeling van de gasbaten tussen de Staat
en de oliemaatschappijen. Deze berekeningsmethodiek is vastgelegd in de zogenaamde
«Meeropbrengstverdeling Gronings aardgas» (MOR). Het gaat hierbij
om een overeenkomst tussen de Staat, DSM/EBN, Shell, Esso en de Nederlandse
Aardoliemaatschappij (NAM) uit 1972, uitgebreid in 1975, die betrekking heeft
op het Gronings gasveld. Door middel van de MOR krijgt de Staat een hoger
aandeel van de netto-opbrengst van dit aardgas dan van andere gasvelden. De
hoogste schijf uit deze overeenkomst bedraagt 95% voor de Staat. Omdat de
contractspartijen niet de bedoeling hebben gehad dat van deze schijf meer
dan 95% aan de Staat ten goede zou komen, noch uit belasting noch uit winstafdracht,
is er een apart artikel in de MOR opgenomen. Dit betekent dat het nu optredende
effect destijds juist met het oog op dit soort belastingen is voorzien. Dit
in tegenstelling tot hetgeen de GroenLinks-fractie in haar vraag over de MOR
stelt.In de MOR is geregeld dat als er een belasting op gas wordt gelegd, 5%
van die belastingopbrengst, voorzover betrekking hebbend op het Groningse
gas, in mindering wordt gebracht op de afdracht van de desbetreffende maatschappijen
aan de Staat. Dit artikel maakte het destijds mede mogelijk het voor de Staat
gunstige afdrachtpercentage van 95 overeen te komen.Het Groningenveld produceert thans ongeveer 50% van de totale Nederlandse
gasproduktie. Er wordt dus circa 2,5% van de belastingopbrengst op gas verrekend
met de NAM. Dat betekent structureel (vanaf 1998) een vermindering van de
opbrengst niet-belastingmiddelen met ongeveer f 30 miljoen. Dit bedrag
wordt niet in mindering gebracht op de ruimte voor de terugsluizing, maar
komt ten laste van het generale beeld.Aangezien het hier om een privaatrechtelijke overeenkomst gaat zou een wijziging van de MOR instemming behoeven van alle betrokken partijen.
De derde ondergetekende is nog met de betrokkenen in gesprek op dit punt.De leden van de fractie van de PvdA hebben gevraagd naar de effecten en
budgettaire gevolgen van de energiebelasting op lange termijn. Dit mede tegen
de achtergrond van de opmerking van de Raad van State dat de energiebelasting
mogelijk een niet-structureel karakter heeft.Zoals in de memorie van toelichting en in het nader rapport is aangegeven,
is bij de raming van de budgettaire effecten van de maatregel uitgegaan van
verbruikscijfers over 1992. Uitgaande van een geleidelijke stijging van het
energieverbruik ten opzichte van 1992 is derhalve sprake van een voorzichtige
raming. Bij de jaarlijkse raming van de belastingontvangsten zal vanzelfsprekend
op de gebruikelijke wijze rekening worden gehouden met endogene ontwikkelingen.De reden dat gekozen is voor het jaar 1992 als basis voor de berekening
van de opbrengst van de regulerende energiebelasting, de leden van de CDA-fractie
vragen hiernaar, is dat dit het jaar is waarover de meest recente statistische
informatie beschikbaar is.De leden van de CDA-fractie spreken hun verbazing uit over het feit dat
de belastingopbrengsten 200 mln lager uitkomen dan in de doorrekening door
het CPB van het regeerakkoord wordt vastgesteld.In aanvulling op hetgeen over de oorzaken hiervan in de memorie van toelichting
is vermeld kan worden opgemerkt dat de bij het wetsvoorstel berekende opbrengsten
zijn gebaseerd op gegevens van het CBS. Belangrijke aanpassingen ten opzichte
van de CPB-gegevens betroffen een temperatuurcorrectie en de zogenaamde homogeniteitsveronderstelling.
Dit laatste houdt in dat het CPB in sommige sectoren de opbrengst had berekend
door de heffing die zou corresponderen met het gemiddelde verbruik van elektriciteit
te vermenigvuldigen met het aantal bedrijven, daarbij geen rekening houdend
met de spreiding rondom het gemiddelde. Sommige grootverbruikers worden echter
in het geheel niet in de heffing betrokken. Tezamen met andere correcties,
waaronder een lager tarief voor elektriciteit dan ten tijde van de CPB-berekeningen
was verondersteld, leidde dit tot een neerwaartse aanpassing van de opbrengsten
met 200 mln. 7.2. Terugsluizing van de belastingopbrengstWij zijn verheugd dat de leden van de fractie van de PvdA met ons van
mening zijn dat de opbrengst van de regulerende energiebelasting volledig
moet worden teruggesluisd naar burgers en bedrijven, waarbij het accent op
verlaging van de belasting op arbeid en inkomen zou moeten liggen.De leden van de PvdA-fractie wijzen erop dat huishoudens die minder energie
verbruiken dan gemiddeld, er per saldo op vooruit gaan. Zij vragen of het
kabinet dergelijke berekeningen kan overleggen. De leden van de VVD-fractie
vragen of nadere informatie – aan de hand van concrete rekenvoorbeelden –
kan worden verstrekt over de koopkrachteffecten van de verschillende groepen
huishoudens.Wij wijzen deze leden op paragraaf 3 van de memorie van toelichting bij
het wetsvoorstel tot wijziging van de inkomstenbelasting en de vennootschapsbelasting
in verband met de invoering van een regulerende energiebelasting1. Daarin zijn voor een aantal standaardgevallen de inkomenseffecten
bij een laag, gemiddeld en hoog energieverbruik in kaart gebracht. Uit deze
berekeningen blijkt dat bij een minder dan gemiddeld energieverbruik de inkomenseffecten
per saldo positief zijn. Bij een meer dan gemiddeld energieverbruik
treden in het algemeen negatieve effecten op.De leden van de PvdA-fractie wijzen erop dat huishoudens met een meer
dan gemiddeld energieverbruik de koopkrachteffecten kunnen neutraliseren door
een beperkte besparing. Zij vragen het kabinet schematisch aan te geven hoeveel
besparing huishoudens met een meer dan gemiddeld energieverbruik moeten realiseren
om de koopkrachteffecten van de energiebelasting te neutraliseren.Wanneer wordt aangesloten bij de tabel met inkomenseffecten uit de memorie
van toelichting bij het wetsvoorstel tot wijziging van de inkomstenbelasting
en de vennootschapsbelasting in verband met de invoering van een regulerende
energiebelasting, geldt voor huishoudens met een substantieel meer dan gemiddeld
energieverbruik in de structurele situatie het volgende:  soc. min.WMLmodaal2
x modaal initieel geraamd inkomenseffect– 120– 130– 140– 195procentuele afname energieverbruik6%6,4%5,55%6,4%besparing op energierekening (excl. heffing)100110115160besparing op heffing20202535 saldo na
besparing0000In de memorie van toelichting zijn voorbeelden opgenomen van eenvoudig
te treffen maatregelen, waarmee minimaal 200 m3 aardgas en 200
kWh elektriciteit valt te besparen. Dit komt overeen met een besparing op
de energierekening (inclusief heffing) van minimaal 170 gulden. Ingeval van
een meer dan gemiddeld verbruik is de besparing per maatregel zelfs veelal
groter of zijn er meer mogelijkheden.Naar aanleiding van een vraag van de leden van de CDA-fractie merken wij
op dat de regulerende energiebelasting voor het ministerie van Financiën
geen extra kosten met zich mee brengt. De elektriciteitsvoorziening loopt
via een aansluiting met een doorlaatwaarde van meer dan 3x80 A, en valt derhalve
niet onder de belasting. Verder verbruikt het ministerie van Financiën
geen aardgas, aangezien voor verwarmingsdoeleinden gebruik wordt gemaakt van
stadsverwarming.Van de terugsluismaatregelen heeft alleen de verlaging van de overhevelingstoeslag
financiële gevolgen voor het (kern)departement van Financiën. De
genoemde verlaging leidt in de structurele situatie tot een voordeel van circa
f 190 000 per jaar. Hier staat echter naar verwachting een kostenstijging
tegenover, aangezien de gasprijsstijging ook zal doorwerken in de prijs van
restwarmte.De leden van de D66-fractie vragen of het correct is dat een gemiddeld
huishouden f 160 per jaar kwijt zal zijn aan deze belasting, en of dit
inzichtelijker gemaakt zou kunnen worden. Dit laatste vragen zij ook ten aanzien
van de compensatie voor huishoudens in de vorm van verlaging van het tarief
eerste schijf (inclusief compensatie voor de verlaging van de overhevelingstoeslag)
en verhoging van de belastingvrije som.Zoals is vermeld in het Informatieblad betaalt een modale werknemer met
twee kinderen en een gemiddeld energieverbruik in 1998 circa 155 gulden energieheffing.
De terugsluis via het tarief eerste schijf bedraagt 165 gulden; via de belastingvrije
som verhoging wordt 60 gulden teruggesluisd. Het OHT-nadeel bedraagt 55 gulden,
zodat de heffing per saldo ruimschoots wordt gecompenseerd (170 gulden).Op macro-niveau bedraagt de heffing voor gezinnen 1265 mln. De terugsluis
bedraagt 1280 mln. De leden van de SP-fractie informeren naar de achtergrond van de cijfers
uit het Informatieblad van het Ministerie van Financiën.De tabel uit het informatieblad is gebaseerd op het gemiddeld verbruik
per inkomensklasse, zoals dat blijkt uit door het CBS jaarlijks uitgevoerde
budgetonderzoeken. Voor het verkrijgen van een indruk omtrent de spreiding
rond het gemiddelde is van het CBS-budgetbestand van één sprecifiek
jaar een nadere analyse uitgevoerd (1990). Het gemiddelde energieverbruik
door minima blijkt lager dan het landelijke gemiddelde. Bij de vaststelling
van de belastingvrije voet en de terugsluismaatregelen is rekening gehouden
met de cijfers, die in het Informatieblad zijn gepubliceerd. Daarenboven is
het totale budgettaire beslag van de terugsluis gelijk gemaakt aan de te verwachten
opbrengst van de heffing, inclusief de over de heffing betaalde BTW.De leden van de fractie van GroenLinks vragen om een aantal rekenvoorbeelden
van de koopkracht-effecten van de nu voorgestelde energieheffing met en zonder
heffingsvrije voet voor huishoudens met een minimum-inkomen met een relatief
laag, een gemiddeld en een hoog energieverbruik. In de onderstaande tabel zijn de gevraagde gegevens weergegeven. Inkomenseffecten
voor belastingplichtigen met een besteedbaar inkomen vergelijkbaar met dat
van het sociaal minimum (zk), bij alternatieve veronderstellingen omtrent
de hoogte van het gebruik en de hoogte van de heffingsvrije voeten heffingsvrije
voeten conform wetsvoorstel    energieverbruiklaagmiddelhooginkomenseffect 19960,3  0,05– 0,2inkomenseffect 199710,4  0,05– 0,4inkomenseffect structureel0,45  0– 0,55    heffingsvrije voeten 0    inkomenseffect 19960,1– 0,2– 0,45inkomenseffect 199710,05– 0,35– 0,75inkomenseffect structureel0– 0,5– 1,051 CumulatiefBij deze berekeningen zij opgemerkt dat door het op nul stellen van de
heffingsvrije voeten de opbrengst van de heffing toeneemt. Ook de terugsluis
zal hierdoor kunnen toenemen. Afhankelijk van de vormgeving van de extra terugsluis
zullen de negatieve inkomenseffecten per saldo kleiner kunnen worden.De leden van de fractie van GroenLinks vragen om een berekening van de
effecten die in een aantal denkbeeldige situaties voor een eenmansbedrijf
zouden kunnen ontstaan wanneer terugsluizing uitsluitend via lagere lasten
op arbeid plaatsvindt.Bezien is hoe de terugsluis van de gezinnen en de overige belastingplichtigen
gelijk kan worden gehouden wanneer de verhoging van de zelfstandigenaftrek
en de verlaging van het VpB-stapje zouden worden geschrapt. Een mogelijkheid
is om – in de structurele situatie – circa 400 mln uit te trekken
voor een verhoging van de afdrachtskorting lage lonen, in combinatie met een
beperking van de verlaging van het belastingtarief eerste schijf met 0,04%.
Ten opzichte van het voorliggende wetsvoorstel raken zelfstandigen in hun
kwaliteit als ondernemer dan dus het voordeel van de verhoging van de zelfstandigenaftrek
kwijt.De inkomenseffecten zijn afhankelijk van de schijf van de IB waarin de
marginale belastbare som van de betrokken zelfstandigen valt. In de onderstaande
tabel zijn deze inkomenseffecten weergegeven. Inkomenseffecten (gld) voor zelfstandigen van het wegvallen van de verhoging
van de zelfstandigen aftrek: basisaftrek 0 eerste schijf1– 487
 tweede schijf– 650 derde schijf– 780 1 Gerekend is met het tarief eerste schijf 1996 uit de MEV
verminderd met 0,04%.Om een goed inzicht te krijgen in de uitwerking van de in te voeren energiebelasting
vragen de leden van de CDA-fractie om een meer gedetailleerd inzicht in de
gevolgen van de heffing voor de verschillende bedrijven en bedrijfstakken.
Naar aanleiding hiervan hebben wij de effecten uitgesplitst naar sectoren.
De resultaten van deze uitsplitsing zijn opgenomen in het onderstaande overzicht.
Om een indruk te kunnen krijgen van het belang van de heffing voor de betrokken
sectoren zijn de effecten tevens uitgedrukt als percentage van de bruto toegevoegde
waarde per sector.  netto- effect (mln)netto-effect als
% bruto toegev. waarde factor kosten voedings- en genot– 28– 0,2%chemische industrie–  3– 0,0% metaalindustrie– 11– 0,0%overige industrie– 27– 0,1% bouwnijverheid340,1%groothandel330,1% detailhandel– 20– 0,1%horeca– 51– 0,6% auto- en reparatie– 
6– 0,1% vervoer200,1% zak./fin.
dienstverl.750,1% ov. tert. dienstv.– 14– 0,2%landbouw– 21– 0,1% delfstoffenwinning– 
1– 0,0% aardolie-industrie–  0– 0,0%openbare nutsbedrijven 00,0% woningbezit130,0%overheid/kwartair350,0% totaal28 Het was de leden van de CDA-fractie opgevallen dat de optredende verschuiving
tussen bedrijfstakken summier is besproken in de memorie van toelichting.
Zij wijzen er op dat vooral in de kleine en middelgrote ondernemingen zeer
grote verschillen in lastenontwikkeling kunnen ontstaan vanwege de invoering
van de energiebelasting als kleinverbruikersheffing. Naar aanleiding hiervan
merken wij op dat in de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel tot wijziging
van de inkomstenbelasting en de vennootschapsbelasting in verband met de invoering
van een regulerende energiebelasting de gevolgen van de heffing en de terugsluizing
afzonderlijk voor het midden- en kleinbedrijf en voor het grootbedrijf in
kaart zijn gebracht. Daaruit blijkt dat voor het midden- en kleinbedrijf als
geheel het netto effect van de voorgestelde maatregelen licht positief is.De leden van de fracties van CDA en SGP vragen voorts hoe de terugsluizing
gaat plaatsvinden bij instellingen als ziekenhuizen, scholen, kerken, musea,
sporthallen, verenigingen, etcetera, door wie of welke rechtspersonen de energiebelasting
wordt betaald, wie wordt gecompenseerd en wie of welke rechtspersoon
de belasting kunnen doorberekenen in de door hen te ontvangen tarieven en
bijdragen.Dienaangaande merken wij op dat alle verbruikers, dus ook de genoemde
instellingen, in de heffing worden betrokken. Aangezien de genoemde instellingen
in het algemeen niet zijn onderworpen aan de inkomstenbelasting of de vennootschapsbelasting,
zal de terugsluizing met name plaatsvinden via het instrument van de overhevelingstoeslag.
De verlaging van de overhevelingstoeslag met structureel bijna 0,2%-punt leidt
tot een verlaging van de loonkosten. Het saldo van heffing en terugsluizing
is derhalve afhankelijk van het energieverbruik enerzijds en door de instellingen
aan hun werknemers betaalde overhevelingstoeslag anderzijds. Voor zover sprake
is van een positief of negatief saldo zou dit aanleiding kunnen zijn voor
aanpassing van de door de instellingen in rekening te brengen tarieven. Wij delen de opvatting van de CDA-fractie dat het niet goed is om te rekenen
met een gemiddelde nieuwbouwwoning. Bij de becijferingen die zijn opgenomen
in de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel tot wijziging van de inkomstenbelasting
en de vennootschapsbelasting in verband met de invoering van een regulerende
energiebelasting is dat dan ook niet het uitgangspunt geweest. Uitgegaan is
van een gemiddelde van een laag en een hoog verbruik voor standaard inkomensgroepen.
Wat betreft de gevolgen van veranderende omstandigheden (zoals een zeer strenge
winter) merken wij op dat bij de berekening van de opbrengstcijfers is uitgegaan
van een jaar met een gemiddelde temperatuur.De leden van de PvdA-fractie merken op dat het energieverbruik door grote
gezinnen aantoonbaar groter is dan bij kleine gezinnen, en dat dit eenvoudig
en doelmatig kan worden opgevangen door een beperkte verhoging van de kinderbijslag
voor gezinnen met twee of meer kinderen met een vast bedrag per kwartaal.
Zij vragen hoe groot het budgettaire beslag zou zijn bij een toeslag van circa
f 10 per kwartaal per huishouden met twee kinderen.In reactie hierop en op een opmerking op dit punt van de leden van de
fractie van het GPV wijzen wij op het feit dat voor 1996 reeds een extra verhoging
van het basiskinderbijslagbedrag met f 25 per kind wordt voorzien (zie
Sociale Nota 1996 blz. 61). Deze verhoging is er mede op gericht extra compensatie
te bieden voor de negatieve inkomensgevolgen van de kleinverbruikersheffing.Wanneer de kinderbijslag per gezin voor gezinnen met twee en meer kinderen
extra zou worden verhoogd met f 10 per kwartaal per huishouden, dan zou
dit leiden tot een budgettair beslag van naar ruwe schatting 45 mln. Overigens
merken wij op dat de vormgeving van de maatregel in kwestie zou leiden tot
een ingewikkelder AKW en additionele uitvoeringslasten. Bovendien is de Sociale
Verzekeringsbank niet in staat een dergelijke maatregel reeds in 1996 uit
te voeren.De leden van de PvdA-fractie vragen wat de gevolgen voor de koopkracht
en de werkgelegenheid zijn als in plaats van een gedeelte van de terugsluis
door middel van de overhevelingstoeslag gekozen was voor een beperktere additionele
specifieke afdrachtskorting voor werknemers die tussen 115% en 130% van het
wettelijke minimumloon verdienen en/of de invoering van een vaste werknemersaftrek
in de Inkomstenbelasting.Wanneer de verlaging van de overhevelingstoeslaginclusief de bijbehorende
aanpassing van het tarief van de eerste schijfzou worden vervangen door een
verhoging van de specifieke afdrachtskorting (wij nemen aan dat deze leden
op een dergelijke verhoging doelen), dan leidt dit tot een grotere compensatie
voor bedrijven met een relatief groot aantal werknemers met een laag loon
en tot een lagere compensatie voor bedrijven met een relatief groot aantal
werknemers met een hoog loon. De koopkrachteffecten zijn zeer
beperkt (ze liggen voor alle standaardgroepen tussen –0,05% en +0,05%).In de mate waarin de bovengenoemde verhoging van de specifieke afdrachtskorting
deels zou worden vervangen door de introductie van een aftrek voor IB-ondernemers
uit hoofde van het feit dat zij personeel in dienst hebben zal ceteris paribus
een lastenverlichting richting IB-ondernemers ten laste van VpB-ondernemers
optreden.Wat betreft de gevolgen voor de werkgelegenheid kan worden gemeld dat
het CPB nog geen werkgelegenheidseffecten kan geven van de invoering van de
afdrachtskorting. Ook van een verhoging van de afdrachtskorting en de invoering
van een werknemersaftrek voor zelfstandigen zijn geen werkgelegenheidseffecten
beschikbaar.De leden van de PvdA-fractie vragen hoeveel en welke ondernemers relatief
weinig energie gebruiken, en (derhalve) profiteren van de verlaging van de
VpB zonder dat ze nadeel ondervinden van een hogere energiebelasting.Het aantal ondernemers met een zodanig laag energieverbruik, dat ze niet
in de heffing worden betrokken is zeer gering. Over de categorieën ondernemers
voor wie dit geldt en de precieze aantallen is geen nadere informatie beschikbaar.De leden van de VVD-fractie vragen of het kabinet een totale doorberekening
kan geven van de inkomenseffecten voor het MKB inclusief de maatregelen uit
het MKB-pakket.Het MKB-pakket is ontworpen met name met het oog op lastenverlichting
ten gunste van het MKB. Nagenoeg het volledige bedrag van structureel bijna
0,5 mrd wordt aangewend ten behoeve van het MKB. De effecten van de energieheffing
en de terugsluis bedragen voor het MKB per saldo circa 10 mln.De leden van de VVD-fractie merken op dat het koppelen van de terugsluis
aan het fiscaal inkomen voor bedrijven met geen of een laag fiscaal inkomen
betekent dat die bedrijven nauwelijks of niet gecompenseerd worden voor de
energieheffing. Ook de leden van de fracties van D66 en het CDA brengen dit
naar voren.Hiermee kunnen wij het niet geheel eens zijn. Een onderdeel van de terugsluis
is de verlaging van het percentage van de overhevelingstoeslag (OT). Ook bedrijven
met geen of een laag fiscaal inkomen kunnen hiervan profiteren. Daarnaast
leidt de verhoging van de zelfstandigenaftrek in het geval van een verlieslijdende
onderneming tot een vergroting van het fiscaal compensabele verlies, dat via
achterwaartse of voorwaartse verliescompensatie kan worden verrekend.De leden van de GPV-fractie wijzen er terecht op dat budgettaire neutraliteit
nog niet wil zeggen dat in alle gevallen ook koopkrachtbehoud kan worden gegarandeerd.
Wel willen wij hierbij opmerken dat bij de vormgeving van zowel de heffing
als de terugsluis er naar is gestreefd de koopkrachteffecten voor verschillende
gezinshuishoudens zo beperkt mogelijk te houden. Deze leden vragen voorts
voor een tweetal concrete situaties aan te geven wat de financiële consequenties
zijn. Het betreft alleenverdienersgezinnen (met respectievelijk vier en twee
kinderen) met een bruto inkomen van f 55 000 en een gasverbruik
van 2 500 respectievelijk 1 500 m3 per jaar. Gelet op
het feit dat het gasverbruik is aangegeven is het type woning, dat deze leden
eveneens specificeren, voor de berekening van de inkomenseffecten niet van
belang. Wel is het nodig het elektriciteitsverbruik te kennen. Indien het
elektriciteitsverbruik wordt gesteld op 3 500 kWh, respectievelijk 1 650
kWh, dan zijn in deze voorbeelden de koopkrachteffecten van heffing en terugsluis
structureel, dus na 3 jaar, als volgt: 2 500 m3/3 500 kWh –1/4%1 500 m3/1 650 kWh +1/4%De leden van de GPV-fractie vragen of de voorgenomen verhoging van de
zelfstandigenaftrek voor kleine landbouwbedrijven met weinig personeel voldoende
compensatie biedt. In dit verband vragen zij of het negatieve effect van de
energiebelasting voor met name de intensieve veehouderij kan oplopen tot bedragen
rond de f 10 000.In de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel tot wijziging van de
inkomstenbelasting en de vennootschapsbelasting in verband met de invoering
van een regulerende energiebelasting is al aangegeven dat ondanks de fijnmazige
terugsluissystematiek de landbouwsector bij dat wetsvoorstel niet volledig
kan worden gecompenseerd voor zijn aandeel in de opbrengst van de regulerende
energiebelasting. Dit is, zoals deze leden ook aangegeven, een gevolg van
het feit dat deze sector in minder mate voordeel heeft van de verlaging van
de overhevelingstoeslag voor werknemers. Een en ander betekent dat de heffing
en de terugsluis derhalve niet «1 op 1» behoeft te lopen. Het
netto-effect van heffing en compensatie is afhankelijk van individuele omstandigheden
en kan dus van geval tot geval verschillen. Inmiddels is ter compensatie van
de landbouwsector besloten tot een extra beslag op het Vamil-budget voor landbouwspecifieke
energie-investeringen.De leden van de CDA-fractie missen bij de beschouwing over onder andere
de systeemkeuzes van tarieven, drempels en dergelijke informatie over positie
van de grootverbruikers. In dit verband vragen deze leden naar de financiële
uitkomsten van de desbetreffende grootverbruikers en de omvang van de totale
compensatie ten opzichte van de stijgende energielasten. Dienaangaande merken
wij het volgende op.In de memorie van toelichting is op blz. 34 aangegeven wat de opbrengsten
van deze heffing zijn van onder andere het grootbedrijf uitgesplitst naar
soort brandstof. Deze zien er als volgt uit: (in mln, afgerond op 5 mln, op transactiebasis) Gaselectr.HBO/LPGTotaal
incl BTWTot. 1996Tot. 1997 105251515070110De omvang van de compensatie van het grootbedrijf alsmede het saldo van
terugsluizing en heffing is opgenomen in de memorie van toelichting van het
wetsvoorstel tot wijziging van de inkomstenbelasting en de vennootschapsbelasting
in verband met de invoering van een regulerende energiebelasting. Dit overzicht
ziet er als volgt uit: (in mln, afgerond op 5 mln, op transactiebasis) 1996  1997
(cumulatief)structureel Terug- sluizingnetto- effectTerug- 
sluizing netto- effectTerug- sluizingnetto- effect9525120101555Naar aanleiding van een vraag van de leden van de fractie van de VVD wordt
opgemerkt dat ook de BTW die samenhangt met de energieheffing wordt teruggesluisd. De leden van de fractie van D66 vragen hoe de beoogde verlaging van de
OT zich verhoudt tot het reeds bestaande voornemen de OT gefaseerd te verlagen.Het kabinet is van plan de OT op 1 januari 1998 te bruteren in de lonen
en tot die tijd zoveel mogelijk af te bouwen. De in het kader van de terugsluizing
van de energiebelasting in te zetten OT-verlaging past derhalve in het kabinetsbeleid
dat is gericht op afschaffing van de OT. In dit verband kan verder worden
opgemerkt dat bruteren een zeer gecompliceerde operatie is met grote gevolgen
voor lonen, uitkeringen en pensioenen. De met brutering gepaard gaande effecten
verminderen naarmate het OT-percentage lager is en zouden achterwege kunnen
blijven bij een OT gelijk aan nul. Een lagere OT bewerkstelligt dus niet alleen
lastenverlichting voor werkgevers, maar vergemakkelijkt ook de bruteringsoperatie.Naar aanleiding van een verzoek van de leden van de fracties van GroenLinks
en de PvdA om de suggestie in het artikel «Energieheffing kan de land-
en tuinbouw kansen bieden» in NRC Handelsblad van 15 augustus jl. te
betrekken bij de terugsluis van de opbrengsten van een regulerende energiebelasting
voor de glastuinbouw merken wij het volgde op.In het artikel wordt de suggestie gedaan alle energieverbruik te belasten
(dus zonder heffingsvrije voet) en terugsluis via een vast bedrag per produkt
of per eenheid te laten plaatsvinden. Zoals is uiteengezet is deze suggestie
voor de glastuinbouw niet aan de orde. Overigens zou dit een geheel andere
wijze van terugsluis betekenen. De terugsluis via produkteenheden vergt een
geheel nieuw systeem. De introductie van een dergelijk systeem betekent extra
regelgeving, extra administratieve lasten en hoge uitvoeringskosten en extra
werkdruk voor de rechterlijke macht. Mede met het oog op voorkoming van administratieve
lasten en extra regelgeving hebben wij ervoor gekozen om in het kader van
de terugsluis van de opbrengsten van de regulerende energieheffing aan te
sluiten bij een voor de hand liggend – en bestaand – kader, te
weten de belastingheffing. Voorts wordt met de terugsluis via belastingmaatregelen
een zekere balansverkorting bereikt.De leden van de fractie van GroenLinks vragen in verband met de herkenbaarheid
en het behoud van draagvlak of het teruggesluisde bedrag op het loonstrookje
zichtbaar kan worden gemaakt. Deze leden achten dit essentieel voor het creëren
en behouden van maatschappelijke steun voor de (regulerende) energieheffingen,
ook bij toekomstige verhogingen daarvan.De terugsluismaatregelen van de regulerende energiebelasting betreffen
wijzigingen van bedragen en percentages, welke ook door andere beleidsmaatregelen
muteren. Bij de berekening van de loonheffing wordt uitgegaan van de definitieve
voor het heffingsjaar geldende bedragen en percentages. De onderliggende mutaties
van deze bedragen en percentages zijn voor de berekening van de loonheffing
niet van belang. In de loonbelastingtabellen komen de mutaties als zodanig
niet tot uitdrukking. Het isoleren van het effect van de terugsluismaatregelen
van de regulerende energieheffing in de berekening van de loonheffing is dan
ook niet mogelijk.De leden van de fracties van het CDA en GroenLinks vragen aandacht voor
de samenhang tussen de energiebelasting en de terugsluizing van de opbrengst.
Naar de mening van de leden van de fractie van GroenLinks kan een definitief
besluit over invoering van de heffing alleen gelijktijdig met een besluit
over de terugsluizing worden genomen. De leden van de fractie van het CDA
hebben de indruk dat het onderbrengen van heffing en terugsluizing in verschillende
wetsvoorstellen betekent dat het belastingkarakter van de heffing
voorop staat en niet het milieuverbeteringskarakter.Zoals in de memorie van toelichting (blz. 2) is aangegeven, is het primaire
doel van de regulerende energiebelasting het leveren van een bijdrage aan
het terugdringen van de Nederlandse CO2-emissie. De heffing heeft
niet tot doel de belastingopbrengsten of de uitgaven van het Rijk te verhogen,
noch om het financieringstekort te verlagen. Daarom wordt de opbrengst van
de heffing teruggesluisd naar bedrijven en gezinnen. Het kabinet heeft daarbij
steeds voor ogen gehad dat heffing en terugsluizing onlosmakelijk verbonden
zijn. Mede daarom is bij de indiening van het voorliggende wetsvoorstel concreet
aangegeven hoe de terugsluizing van de opbrengst zou plaatsvinden. Dat heffing
en terugsluizing in verschillende wetsvoorstellen worden ondergebracht is
daarop niet van invloed, te meer niet omdat deze wetsvoorstellen onderling
afhankelijk zijn gemaakt.De leden van de fracties van CDA en GroenLinks hebben gevraagd of er voldoende
waarborg is dat de totale opbrengst van de heffing wordt teruggesluisd.De terugsluizing van de heffingsopbrengst is gewaarborgd door wettelijke
verankering van de terugsluismaatregelen. De terugsluizing naar bedrijven
is vastgelegd in een onlangs bij de Tweede Kamer aanhangig gemaakt wetsvoorstel;
de maatregelen die de terugsluizing naar gezinnen regelen zijn opgenomen in
het binnenkort bij de Kamer in te dienen belastingplan voor 1996. De vormgeving
van de verschillende terugsluismaatregelen heeft zodanig plaatsgevonden dat
de daarmee gemoeide bedragen zo goed mogelijk zijn afgestemd op de geraamde
opbrengst van de heffing.De leden van de fractie van GroenLinks vragen een nadere motivering voor
de terugsluis naar bedrijven mede via de vennootschapsbelasting en de zelfstandigenaftrek.
Zij vragen zich af of de terugsluizing niet nog meer gericht zou moeten worden
op verlegging van de lasten van arbeid naar milieu. Verder vragen zij of de
regering de noodzaak erkent van bevoordeling van arbeidsintensieve bedrijvigheid
als gevolg van het verleggen van de lasten op arbeid naar de lasten op milieuvervuiling.
De leden van de fracties van CDA en GPV vragen in dit verband of arbeidsintensieve
bedrijfssectoren ten gevolge van de verlaging van de overhevelingstoeslag
niet overgecompenseerd worden. De leden van de fractie van D66 verwijzen naar
een brief van de LTO Nederland, waarin wordt opgemerkt dat verlaging van de
overhevelingstoeslag geen effecten heeft voor gezinsbedrijven, en dat alleen
de verhoging van de zelfstandigenaftrek voor dit soort bedrijven effect heeft.
Deze leden vragen of de regering van mening is dat deze compensatie desondanks
voldoende is voor dit soort bedrijven.Zoals is aangegeven in de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel
tot wijziging van de inkomstenbelasting en de vennootschapsbelasting in verband
met de invoering van een regulerende energiebelasting waarin de terugsluizing
naar bedrijven wordt geregeld, is bij deze terugsluizing gekozen voor een
combinatie van maatregelen. Daarbij is, conform het kabinetsbeleid, primair
gekozen voor een verlaging van de lasten op arbeid. Hiertoe wordt het instrument
van de overhevelingstoeslag ingezet. Dit biedt echter geen afdoende compensatie
voor delen van het bedrijfsleven. Voor ondernemingen die zijn onderworpen
aan de inkomstenbelasting vindt terugsluizing mede plaats in de vorm van verhoging
van de zelfstandigenaftrek. Voor de kleinere vennootschapsbelastingplichtige
ondernemingen wordt compensatie mede geboden in de vorm van verlaging van
het tariefstapje in de vennootschapsbelasting. De leden van de fracties van GroenLinks, de SP, de RPF en het GPV hebben
gevraagd of voldoende rekening is gehouden met de lastenverhoging die de energiebelasting
met zich brengt voor de lagere inkomensgroepen.In de memorie van toelichting bij het wetsvoorstel tot wijziging van de
inkomstenbelasting en de vennootschapsbelasting in verband met de invoering
van een regulerende energiebelasting is tevens aandacht besteed aan de terugsluizing
naar gezinnen, die in het belastingplan voor 1996 geconcretiseerd zal worden.
Daarbij is speciale aandacht geschonken aan de lagere inkomensgroepen. Het
kabinet onderkent dat lagere inkomensgroepen een relatief groot deel van hun
inkomen aan energiekosten besteden. Door invoering van de heffingsvrije voeten
in de energiebelasting wordt gedeeltelijk voorkomen dat het effect van de
belasting relatief te zwaar op de schouders van de gezinnen met lage inkomens
drukt. Terugsluizing naar gezinnen uitsluitend via de primaire terugsluismaatregel
van verlaging van het tarief van de eerste schijf van de inkomstenbelasting
zou voor de laagste inkomens gemiddeld genomen tot ondercompensatie leiden.
Daarom is ervoor gekozen een deel van de terugsluizing te laten plaatsvinden
door middel van verhoging van de belastingvrije som. Binnen de lagere inkomensgroepen
nemen de ouderen een bijzondere positie in. Mede in antwoord op de vraag van
de leden van de fractie van het CDA naar de financiële situatie waar
ouderen mee te maken krijgen als de regulerende energiebelasting wordt ingevoerd
merken wij op dat ouderen in het laagste inkomenskwartiel volgens gegevens
van het CBS circa 7,5% meer uitgeven aan verwarming en verlichting dan het
gemiddelde voor de totale bevolking in die inkomensklasse. Om de heffing over
dit gemiddelde extra verbruik te compenseren is in aanvulling op de terugsluismaatregelen
voor beneden 65-jarigen als specifieke maatregel een verhoging van de ouderenaftrek
met f 100 in het pakket opgenomen. Deze verhoging vindt niet stapsgewijs
plaats, maar wordt in 1996 volledig gerealiseerd. Uiteraard geldt ook voor
ouderen dat het energieverbruik een spreiding rondom het gemiddelde kent.
In die zin wijken de gevolgen voor ouderen, rekening houdend met de verhoging
van de ouderenaftrek, niet af van die voor beneden 65-jarigen.Het beschreven samenstel van maatregelen heeft tot gevolg dat het generieke
koopkrachtbeeld vrijwel geen wijziging ondergaat door de regulerende energiebelasting.
Overigens zijn de effecten van de regulerende energiebelasting en de terugsluizing
verwerkt in het generieke koopkrachtbeeld in de MEV en de Sociale Nota.De leden van de CDA-fractie menen dat het feit dat de last van de energierekening
niet parallel loopt met de inkomensverhoudingen, leidt tot een oneerlijke
terugsluizing. Mede in reactie op de in dit verband gemaakte opmerking door
de leden van de fractie van de SGP dat een zekere mate van over- of ondercompensatie
onvermijdelijk is en op de vraag van de leden van de fractie van de SP of
de totale opbrengst van de heffing van huishoudens wordt teruggesluisd naar
huishoudens, merken wij het volgende op. Conform het regeerakkoord wordt de
opbrengst van de heffing aangewend ter ondersteuning van werkgelegenheid en
koopkracht. Op grond hiervan is ervoor gekozen de belastingopbrengst van gezinnen
respectievelijk bedrijven naar die groepen zelf terug te sluizen. Om te voorkomen
dat bepaalde groepen gemiddeld overgecompenseerd, dan wel ondergecompenseerd
worden, worden daarbij verschillende maatregelen ingezet. Hoewel zekere herverdelingseffecten
niet zijn uit te sluiten, wordt zo bereikt dat heffing en terugsluizing elkaar
zoveel mogelijk in evenwicht houden. Wij hebben reeds gewezen op paragraaf
3 van de memotie van toelichting bij het wetsvoorstel tot wijziging van de
inkomstenbelasting en de vennootschapsbelasting in verband met
de invoering van een regulerende energiebelasting, waarin financiële
gevolgen van de terugsluis naar gezinnen zijn weergegeven.Overigens wijzen wij er in dit verband op dat de regeling beoogt dat men
in individuele gevallen kan profiteren van de gekozen systematiek. Met name
door aan energiebesparing te doen kan een matiging van de lastenverhoging
worden bereikt, zonder dat de terugsluizing wijziging ondergaat. Per saldo
kan zodoende een voordeel optreden.De leden van de fractie van de PvdA, de VVD en het GPV hebben gevraagd
of de terugsluizing naar energie-intensieve bedrijfssectoren op andere wijze
dan voorgesteld vormgegeven zou kunnen worden om negatieve effecten bij deze
sectoren te voorkomen. Dit mede naar aanleiding van het rapport «Gevolgen
van de regulerende energieheffing rekening houdend met de terugsluizing»
opgesteld door het EIM.Analyse van het onderzoek door het EIM brengt het kabinet tot de conclusie
dat met name de bijdrage van het bedrijfsleven aan de energieheffing door
het EIM fors hoger wordt geschat dan uit de door het kabinet gepresenteerde
gegevens naar voren komt. Een belangrijke verklaring voor dit verschil is
dat het EIM zich heeft gebaseerd op cijfers van het CPB waarvan later is komen
vast te staan dat zij een overschatting van de opbrengst van de heffing te
zien gaven. In het onderzoek van het EIM ziet het kabinet daarom geen aanleiding
om terug te komen van de voorgestelde terugsluismaatregelen voor het bedrijfsleven.De leden van de fractie van GroenLinks vragen een reactie van het kabinet
op het artikel van dhr. Gilijamse in de ESB van 21 juni 1995 waarin hij argumenteert
dat een heffingsvrije voet zowel met het oog op de besparing maar ook wat
betreft een rechtvaardige terugsluizing ongewenst is.Het kabinet deelt niet de mening van de heer Gilijamse dat de heffingsvrije
voet zowel met het oog op de besparing maar ook voor wat betreft een rechtvaardige
terugsluizing ongewenst is. De in het artikel gepresenteerde inkomensberekeningen
zijn op andere veronderstellingen gebaseerd en zijn daardoor zonder betekenis.
De schrijver baseert zich op te hoge opbrengstcijfers, waardoor de koopkrachteffecten
(in de situatie zonder heffingsvrij gebruik) in het door hem voorgestelde
pakket minder gunstig zijn dan hij suggereert. In de memorie van toelichting
is uiteengezet dat de terugsluizing zodanig vorm is gegeven, dat iedere inkomensgroep
zoveel mogelijk wordt gecompenseerd. Indien geen heffingsvrije voet zou worden
gehanteerd, is van een schevere verdeling sprake.Daarnaast wijzen wij erop dat het energieverbruik ook binnen dezelfde
inkomenscategorie een forse spreiding kent. Introductie van een heffingsvrije
voet leidt ertoe dat de spreiding van het saldo van heffing en terugsluis
minder wordt, waardoor het risico van afwenteling in de lonen minder wordt.Ook de vrees dat een heffingsvrije voet tot minder besparing van energie
leidt is ongegrond. In het artikel wordt gesteld, dat 5% van de huishoudens
minder gebruikt dan de heffingsvrije voet. In werkelijkheid is dit 5% van
de aansluitingen (dus bijvoorbeeld ook vakantiehuisjes). Ook zonder heffingsvrije
voet is deze groep weinig gevoelig voor een heffing.De verwachting van de auteur dat op korte termijn het gasverbruik van
nieuwbouwwoningen beneden 800 m3 komt, is ongerechtvaardigd. Het
gasverbruik voor ruimteverwarming en warm tapwater voor de gemiddelde nieuwbouwwoning
per 1996 bedraagt circa 1300 m3, hetgeen ruim boven het heffingsvrije
gebruik ligt. 8. Personele aspecten, uitvoeringskosten en voorlichtingNaar aanleiding van de vraag van de leden van de CDA-fractie inzake het
behouden van de motivatie bij burgers, instellingen en bedrijven door het
indienen van het onderhavige wetsvoorstel, merken wij op dat nadat het wetsvoorstel
is aanvaard door Tweede en Eerste Kamer, gestart zal worden met een voorlichtingscampagne.
Daarin zal de regeling worden uitgelegd en aandacht worden besteed aan het
waarom van de energiebelasting en aan concrete maatregelen waarmee burgers,
instellingen en bedrijven op hun energieverbruik kunnen besparen.De leden van de fracties van het GPV en de PvdA vragen waarom er niet
toe over is gegaan om de energiebelasting verplicht op de energierekening
te vermelden. Voorts vragen de leden van de PvdAfractie naar het vermelden
van de terugsluizing op de energierekening.Met het oog op de herkenbaarheid en het versterken van energiebesparend
gedrag door consumenten adviseren wij de belastingplichtigen om de energiebelasting
afzonderlijk op de rekening te vermelden. De uiteindelijke beslissing over
het al dan niet vermelden op de rekening is, mede naar aanleiding van overleg
met EnergieNed, de Gasunie en de oliebranche overgelaten aan de belastingplichtigen
teneinde de administratieve lasten zo veel mogelijk te beperken.Wij verwachten dat slechts enkele distributiebedrijven de regulerende
energiebelasting niet afzonderlijk op de nota zullen vermelden. Voorts lijkt
de energienota ons niet de meest aangewezen plaats om kleinverbruikers te
wijzen op het feit dat de regulerende energiebelasting wordt teruggesluisd.
Aan dit aspect zal ruimschoots aandacht worden besteed in de algemene voorlichting
rond deze belasting, waarnaar in paragraaf 8 van de memorie van toelichting
wordt verwezen. Er zijn reeds twee informatiebladen voorhanden, één
voor huishoudens en één voor bedrijven. Gewerkt wordt thans
aan een omzetting van deze informatiebladen in brochures voor dezelfde doelgroepen.
Daarnaast ligt het in de bedoeling via de bekende Postbus 51-spots op radio
en televisie aandacht aan deze belasting te besteden.De leden van de PvdA-fractie merken op dat de regering er goed aan zou
doen de bijdrage van de regulerende energiebelasting en de bijbehorende terugsluizing
naar burgers en bedrijven alsmede voorlichting en advies over energiebesparingsmogelijkheden
breed voor het voetlicht te brengen.Wij delen de mening van deze leden. Voor een voldoende maatschappelijk
draagvlak voor deze maatregel is een goede voorlichting onontbeerlijk. Bij
deze voorlichting zullen onder meer de milieu-effectiviteit, mogelijk te treffen
energiebesparingsmaatregelen en het gegeven dat de volledige opbrengst wordt
teruggesluisd centrale elementen vormen.De leden van de fractie van de SP vragen waarvan de uitvoeringskosten
worden betaald.Dienaangaande merken wij op dat de uitvoeringskosten van dit wetsvoorstel
als onderdeel van de uitvoeringskosten van de belastingdienst ten laste van
Begrotingshoofdstuk IX B van het ministerie van Financiën komen.Zowel de leden van de fractie van het CDA als die van de VVD hebben gevraagd
naar de invoeringskosten die deze belasting met zich mee brengt.De belastingplichtigen zullen kosten moeten maken om aan de aangifteplicht
te kunnen voldoen. In het algemeen betreft dit de kosten van aanpassing van
(geautomatiseerde) administraties. Naar wij hebben vernomen zullen de kosten
die de energiedistributiebedrijven moeten maken, gemiddeld f 350 000
per bedrijf bedragen. Een indicatie omtrent de kosten die de houders van accijnsgoederenplaatsen
moeten maken, is niet voorhanden. De verwachting is echter gerechtvaardigd
dat de kosten voor deze groep van belastingplichtigen, gelet op de veel eenvoudiger
heffingssystematiek, lager zullen zijn dan die voor de energiedistributiebedrijven.De invoeringskosten van de belastingdienst zijn geraamd op 1,7 miljoen
gulden. Dit betreft kosten voor de aanpassing van hardware en software en
de voorlichting aan belastingplichtigen.Daarnaast brengt de regulerende energiebelasting structurele kosten tot
een bedrag van circa 3,6 miljoen gulden met zich mee. Dit bedrag is nodig
voor een uitbreiding van het personeelsbestand met 24 formatieplaatsen voor
het verrichten van de noodzakelijke administratieveen controlewerkzaamheden.
Uitgaande van een opbrengst op structureel niveau van 1,9 miljard (exclusief
OB), betekent dit dat de perceptiekosten 0,19% zullen bedragen. Gezien het
feit dat de gemiddelde perceptiekosten van de belastingdienst een omvang hebben
van circa 1,3%, zijn de kosten verhoudingsgewijs laag te noemen.Bij de terugsluizing, dit naar aanleiding van een vraag van de VVD-fractie,
wordt geen rekening gehouden met de, zoals uit het voorgaande moge blijken
overigens geringe, kosten van de belastingdienst. De gehele opbrengst van
de belasting komt derhalve voor terugsluizing in aanmerking. 9. Toelichting op de artikelenDe leden van de fractie van GroenLinks stellen nog een vraag met betrekking
tot de in artikel 36j, tweede lid, opgenomen mogelijkheid om bij algemene
maatregel van bestuur in te grijpen, indien energiebedrijven weigeren om de
belastingvrije voet aan de afzonderlijke afnemers ten goede te laten komen.
Deze leden vragen of dit een doeltreffend middel is indien een energiebedrijf
niet op de door de regering voorgestane wijze handelt. Immers, zo stellen
deze leden, het tot stand brengen van een algemene maatregel van bestuur –
eerst nadat gebleken is dat corrigerend optreden nodig is – vraagt geruime
tijd. Deze leden zijn van oordeel dat het «doorgeven» van de belastingvrije
voet ofwel eenduidig in de wet geregeld moet zijn dan wel in een algemene
maatregel van bestuur vastgelegd op het moment dat de wet van kracht wordt,
zodat er voor de verbruikers duidelijke garanties zijn op dit punt.In de toelichting op artikel 36j hebben wij al aangegeven dat EnergieNed
bereid is de aangesloten energiebedrijven te adviseren de door het kabinet
gewenste benadering te honoreren. Het regelmatig overleg met EnergieNed dat
sindsdien heeft plaatsgevonden geeft geen enkele aanleiding voor de veronderstelling
dat de energiebedrijven dit advies niet zullen volgen. Daarbij speelt overigens
mee dat energiebedrijven nu zullen moeten beslissen over de verwerking van
de belastingvrije voet in hun administratie en automatiseringssysteem. Wij
kunnen ons niet voorstellen dat de bedrijven hierbij kiezen voor een weg,
die tegen de uitdrukkelijke bedoeling van de wetgever ingaat en waarvan bovendien
nu al duidelijk is dat zij daarvan zullen moeten terugkomen. Opname
thans reeds in de algemene maatregel van bestuur of in de wet achten wij dan
ook een te zwaar middel. De Staatssecretaris van Financiën,W. A. F. G. VermeendDe Minister van Volksgezondheid, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,M. de BoerDe Minister van Economische Zaken,G. J. Wijers XNoot1Consumentenbond, FNV, CNV, Raad van Kerken, Stichting Natuur en Milieu,
Vereniging Milieudefensie, Stichting Milieu Educatie, Organisatie voor Duurzame
Energie, Centrum voor Energiebesparing en Schone Technologie en Waddenvereniging,
«Pleidooi voor een Nederlandse Energieheffing», mei 1992.XNoot2In de afzonderlijke varianten wordt een tweetal heffingshoogten berekend,
nl. een prijsverhoging van 50% of 100%. De produktie daalt in 2000 in de A-variant
met –5% en in de B-variant met –10% bij een prijsverdubbeling
onder het European Renaissance scenario.XNoot1Kamerstuk 24 344. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24250-6.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl