Vaststelling begroting van het Ministerie van VROM (XI) voor het jaar 2004; Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29200-XI, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

29-09-2003

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29200-XI nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInhoudsopgaveA. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSWETSVOORSTELWetsartikel 1 (begrotingsstaat ministerie)Wetsartikel 2 (begrotingsstaat baten-lastendienst)OndertekeningLichaamB. BEGROTINGSTOELICHTING1. LEESWIJZER2.1 De beleidsagenda2.2 De (beleids)artikelen3. De bedrijfsvoeringparagraaf4. De agentschapbegrotingDe bijlagen2. HET BELEID2.1. Hoofdlijnen van het beleid2.2. Beleidsprioriteiten1. RUIMTELIJK INVESTEREN EN RUIMTE GEVEN AAN ONTWIKKELINGENBeleidsprioriteit 1:Prestaties in 2004:Relevante artikelen in de VROM-begroting:Beleidsprioriteit 2:Prestaties in 2004:Relevante artikelen in de VROM-begroting:2. STREVEN NAAR EEN ECO-EFFICIËNTE ECONOMIEBeleidsprioriteit 1:Prestaties in 2004:Relevante artikelen in de VROM-begroting:Beleidsprioriteit 2:Prestaties in 2004:Relevante artikelen in de VROM-begroting:Beleidsprioriteit 3:Prestaties in 2004:Relevante artikelen in de VROM-begroting:3. VITALISEREN VAN STEDENBeleidsprioriteit 1:Prestaties in 2004:Relevante artikelen in de VROM-begroting:4. ORGANISEREN VAN BETERE NALEVING EN MINDER REGELSBeleidsprioriteit 1:Prestaties in 2004:Relevante artikelen in de VROM-begroting:Beleidsprioriteit 2:Doel: Betere naleving door meer handhavingrendementRelevante artikelen in de VROM-begroting:5. EU-VOORZITTERSCHAPRelevante artikelen in VROM-begroting:Toelichting:ad 3. Bevordering eigen woningbezitDe financiële consequenties (uitgaven) van de beleidsthema's
onderverdeeld naar beleidsprioriteitenToelichting:Toelichting:Toelichting:Toelichting:Toelichting:2.2. De BeleidsartikelenArtikel 01. Strategische beleidsontwikkeling en monitoring1.1. Algemene beleidsdoelstelling1.2. Operationele doelstellingen1.2.1. Strategische beleidsontwikkeling1.2.1.1. Strategische ontwikkeling en instrumentenStrategische visie met betrekking tot wonenStrategische visie met betrekking tot ruimteStrategische visie met betrekking tot milieuDuurzame ontwikkelingInternationale samenwerking op het gebied van milieu en
duurzame ontwikkeling1.2.1.2. WetgevingHerijking en kwaliteit van de VROM-regelgevingWoonwet en de melding bij de EU van bestaande regelgevingHerziening van de Wet op de Ruimtelijke OrdeningRijksprojectenprocedureNota Grondbeleid, Wet voorkeursrecht gemeenten (Wvg) en
GrondexploitatiewetWet milieubeheer1.2.2. Monitoring en kennisontwikkeling1.2.2.1. Instrumenten monitoring en onderzoekMonitoring Nationaal Ruimtelijk beleidRuimtelijk PlanbureauOnderzoek WonenRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)1.2.2.2. Adviesorganen en kennisontwikkelingVROM-raadRaad voor Ruimtelijk, Milieu en Natuuronderzoek (RMNO)Raad voor de WaddenKenniscentrum Aanbesteden bouwStuurgroep Experimentenbeleid Volkshuisvesting (SEV)NethurInternationale volkshuisvestingsinstellingen en woonprojecten1.3. Budgettaire gevolgen van beleid1.4. BudgetflexibiliteitToelichting:Artikel 02. Betaalbaarheid van het wonen2.1. Algemene beleidsdoelstelling2.2. Operationele doelstellingen2.2.1. Voorzien in betaalbare en kwalitatief goede huurwoningen2.2.1.1. Beheersen huurontwikkeling2.2.1.2. Bewaking prijs/kwaliteitsverhoudingHuurgeschillenbeslechting2.2.1.3. Betaalbaarheid voor de doelgroep garanderenBeperking armoedevalUitvoering Huursubsidie en Regeling Bijdrage Huurlasten
(Vangnetregeling)T-biljettenactieVoorlopige bijdragevaststelling2.2.1.4. Bevorderen betaalbaar aanbod huurwoningen (zie
ook artikel 4)Onrechtmatige bewoningTijdelijke huur door studenten2.2.2. Bevorderen woonkeuze kopen2.2.2.1. Het vergemakkelijken van verantwoorde financiering2.2.2.2. Het beperken van Vermogensrisico's2.2.2.3. Beperken onderhoudsrisico's2.2.3. Versterking van de positie van de burger bij huur
en koop2.2.3.1. Huurwetgeving2.2.3.2. Ondersteunen belangenverenigingen ook ten behoeve
van stimuleren aanbod van scholingLandelijk Contact Vrouwenadviescommissies (LC VAC's)2.2.3.3. Uitwerking MDW project Positie van de koper op
de nieuwbouwmarkt2.2.3.4. Stimulering van het aanbod waaronder verkoop
huurwoningen al dan niet met korting2.3 Planning beleidsevaluaties2.4. Budgettaire gevolgen van beleidToelichting:2.5. BudgetflexibiliteitToelichting:Doelmatigheidskengetallen huursubsidieToelichting:2.6. VBTB-paragraafBevorderen woonkeuze kopenArtikel 03. Duurzame woningen en gebouwen3.1. Algemene beleidsdoelstelling3.2. Operationele doelstellingen3.2.1. Garanderen van een minimale kwaliteit van woningen
en overige gebouwen(Bouw)vergunningproces: WoningwetVerbetering handhaving door gemeentenPraktijkproef gebouwdossierKwaliteitseisen gebouwen: BouwbesluitNormering/certificeringEuropa3.2.2. Verbeteren van de kwaliteit woningen en overige
gebouwen en stimuleren van innovatieReductie CO2-emissies Gebouwde Omgeving (Energie)Gebouwen en milieuGezondheid in gebouwenBrandveiligheid gebouwen3.2.3. Bevorderen van de invloed van de burger bij de
totstandkoming van woningen3.2.4. Coördinatie bouwbeleidNazorg parlementaire enquête bouwnijverheidStimuleren leerlingbouwplaatsenBouwprognosesEG Beraad voor de BouwVrouwen in de bouw3.3. Beleidsevaluaties3.4. Budgettaire gevolgen van beleidToelichting:3.5. BudgetflexibiliteitToelichting:3.6. VBTB-paragraafStreefwaardenArtikel 04. Fysieke Stedelijke Vernieuwing4.1. Algemene beleidsdoelstelling4.2. Operationele doelstellingen4.2.1. Nieuwbouw van woningen ten behoeve van de uitbreiding
van de voorraad (in en aan de stad)1) Vinex-convenanten/BLS (1995 tot en met 2004)2) Verstedelijkingsafspraken / BLS (2000 tot en met 2009)3) GrondbeleidGrondexploitatiewetConcurrentiebevorderingStedelijke herverkavelingWet voorkeursrecht gemeentenOnteigeningswet4) Versnelling woningbouwproductie5) Maatwerkafspraken6) Onderzoek en experimenten7) Voorlichting en kennisoverdracht4.2.2. Herstructurering/transformatie van bestaande woonwijken1) ISV1 (2000 tot en met 2004) en ISV2 (2005 tot en met
2009)2) Corporaties3) Herstructurering (versnelde aanpak 56 wijken)4) IPSV5) Onderzoek en experimenten6) Voorlichting en kennisoverdracht4.3. Streefwaarden nieuwbouw voor uitbreiding en herstructurering/transformatie4.3.1. Streefwaarden/maatschappelijke effecten4.3.2. Streefwaarden prestaties Woningbouwproductie4.3.3. Veronderstellingen effectbereiking, doelmatigheid
en raming4.4. Evaluatieprogramma4.4.1. Nieuwbouw woningen ten behoeve van de uitbreiding
van de voorraad in en aan de stad4.4.2. Herstructurering/transformatie van bestaande woonwijken4.5. Budgettaire gevolgen van beleidToelichting:4.6. BudgetflexibiliteitToelichting:4.7. VBTB-paragraafArtikel 05. Sociale kwaliteit van het wonen en de woonomgeving5.1. Algemene beleidsdoelstelling5.2. De sociale kant van het wonen5.2.1. Voldoende geschikt aanbod5.2.2. Voldoende keuzevrijheid voor de burgerWet Gelijke Behandeling op grond van Handicap en Chronische
ZiekteWonen en zorg5.3. Leefkwaliteit van wijken1) Praktijkvoorbeelden en ervaringen verzamelen.2) Signaleren van knelpunten.3) Inbedding in ISV2.4) Inbedding in 56 wijken aanpak5) Tegengaan segregatiebevorderende aspecten van woonruimteverdeling5.4. Budgettaire gevolgen van beleidToelichting:5.5. BudgetflexibiliteitToelichting:5.6. Planning beleidsevaluaties5.7. VBTB-paragraafArtikel 06. Versterken ruimtelijke kwaliteit stedelijke
gebieden6.1. Algemene beleidsdoelstelling6.2 Operationele doelstellingen6.2.1. Verbeteren stedelijke inrichtingBevorderen samenwerking stedelijke netwerken6.2.1.1. DeltametropoolDoelgroepBeleidsinstrumentenVerantwoordelijkheid ministerPrestatiegegevens6.2.1.2. Overige Nationale stedelijke netwerkenDoelgroepBeleidsinstrumentenVerantwoordelijkheid ministerPrestatiegegevens6.2.1.3. Budget Investeringen Ruimtelijke Kwaliteit (BIRK)DoelgroepBeleidsinstrumentenVerantwoordelijkheid ministerPrestatiegegevensVergroten binnenstedelijke kwaliteit6.2.1.4. Project toekomst AlmereDoelgroepBeleidsinstrumentenVerantwoordelijkheid ministerPrestatiegegevens6.2.1.5. Knelpunten infra gerelateerde investeringsprojecten
met betrekking tot externe veiligheid (KIEV)DoelgroepBeleidsinstrumentenVerantwoordelijkheid ministerPrestatiegegevens6.2.1.6. RijksgebouwenDoelgroepBeleidsinstrumentenVerantwoordelijkheid ministerPrestatiegegevensCentrumvorming binnen stedelijke netwerken6.2.1.7. Nieuwe SleutelprojectenDoel en doelgroepBeleidsinstrumentenVerantwoordelijkheid ministerPrestatiegegevens6.2.2. Versterken cultuurhistorische identiteit6.2.2.1. Programma BelvedereDoelgroepBeleidsinstrumentenVerantwoordelijkheid ministerPrestatiegegevens6.2.2.2. Monumenten in rijksbezitDoelgroepVerantwoordelijkheid ministerBeleidsinstrumenten en prestatiegegevens6.2.3. Stimuleren architectonische kwaliteitDoelgroepBeleidsinstrumentenVerantwoordelijkheid ministerPrestatiegegevens6.3. Evaluaties6.4. Budgettaire gevolgen van beleidToelichting:6.5. BudgetflexibiliteitToelichting: 6.6. VBTB-paragraafArtikel 07. Verbeteren integrale milieukwaliteit op lokaal
niveau7.1. Algemene beleidsdoelstelling7.2. Operationele doelstellingen7.2.1. Lokale milieukwaliteit en gebiedsgericht beleid7.2.1.1. Doelstelling en doelgroep7.2.1.2. BeleidsinstrumentenMilieukwaliteit in de Leefomgeving (MILO)Wet luchtkwaliteitWet Stad en MilieuMeerjaren Ontwikkelings Programma's (MOP's)7.2.1.3. Verantwoordelijkheid van de minister7.2.2. Uitvoering bodemsanering7.2.2.1. Omschrijving doel en doelgroep7.2.2.2. BeleidsinstrumentenWet bodembeschermingWet Stedelijke Vernieuwing7.2.2.3. Verantwoordelijkheid minister7.2.2.4. Prestatiegegevens7.2.3. Geluid7.2.3.1. Doelstelling en doelgroep7.2.3.2. Beleidsinstrumenten(A) Regelgeving(B) Subsidies(C) OnderzoekInnovatieprogramma GeluidOnderzoek geluid7.2.3.3. Verantwoordelijkheid minister7.2.4. Waarborgen externe veiligheid7.2.4.1. Doelstelling en doelgroepVerantwoordelijkheid van de minister1) het uitwerken en implementeren van het kabinetsstandpunt
ten aanzien van het beoordelingskader voor groepsrisico's:Doel:Prestaties 2004:2) het versterken van de relatie met de burger en bedrijfsleven
en het verwerken van opvattingen van deze doelgroepen in het beleid en de
producten van het beleid:Doel:Prestaties 2004:3) het ontwikkelen en uitvoeren van een implementatie
plan LPG en Ammoniak op basis van de uitkomsten «integrale ketenstudies
LPG, chloor en ammoniak:Doel:Prestaties 2004:4) het ontwikkelen van een integrale, toekomstvaste strategie
voor de aanpak van externe veiligheidsknelpunten bij goederenemplacementen,
en het daadwerkelijk oplossen van deze knelpunten bij maatschappelijk prioritaire
locaties:Doel:Prestaties 2004:5) het implementeren van het actieprogramma ter verbetering
van de kwaliteit en professionaliteit van uitvoeringsorganisaties:Doel:Prestaties 2004:Overige prestaties 2004 met betrekking tot externe veiligheid:7.3. Evaluaties7.4. Budgettaire gevolgen van beleid7.5. BudgetflexibiliteitToelichting:7.6. VBTB-paragraafUitvoering bodemsaneringGeluidExterne veiligheidArtikel 08. Versterken ruimtelijke kwaliteit landelijke
gebieden8.1. Algemene beleidsdoelstelling8.2. Operationele doelstelling8.2.1. Bescherming en ontwikkeling van het landelijk gebied8.2.1.1. Nationale landschappenDoelgroepBeleidsinstrumentenVerantwoordelijkheid ministerPrestatiegegevens8.2.1.2. Bufferzone beleid en beleid voor regionale parkenBeleidsinstrumentenVerantwoordelijkheid ministerPrestatiegegevens8.2.1.3. Reconstructie van de zandgebiedenDoelgroepBeleidsinstrumentenVerantwoordelijkheid ministerPrestatiegegevens8.2.1.4. GlastuinbouwDoelgroepBeleidsinstrumentenVerantwoordelijkheid ministerPrestatiegegevens8.2.1.5. Beleid vrijkomende gebouwen met Ruimte voor Ruimte
regelingDoelgroepBeleidsinstrumentenVerantwoordelijkheid ministerPrestatiegegevens8.2.1.6. PKB Rivierengebied/Maas/NoodoverloopgebiedenDoelgroepBeleidsinstrumentenVerantwoordelijkheid ministerPrestatiegegevens8.2.1.7. Schadeclaims Ruimte voor RivierDoelgroepBeleidsinstrumentenVerantwoordelijkheid ministerPrestatiegegevens8.3. Evaluaties8.4. Budgettaire gevolgen van beleidToelichting:8.5. BudgetflexibiliteitToelichting:8.6. VBTB-paragraafArtikel 09. Versterken ruimtelijke kwaliteit in Europees
verband9.1. Algemene beleidsdoelstelling9.2. InterregPrestatiegegevens9.3. Operationele doelstellingen9.3.1. Internationale afstemming ruimtelijke inrichting
(van binnen naar buiten)9.3.1.1. Behoud van grensoverschrijdende open ruimtenDoelgroepBeleidsinstrumentenVerantwoordelijkheid ministerPrestatiegegevens9.3.1.2. Opstellen van transnationale stroomgebiedbeheersplannen.DoelgroepBeleidsinstrumentenVerantwoordelijkheid ministerPrestatiegegevens9.3.1.3. Opstellen transnationale visie ten behoeve van
effectief ruimtegebruik van de NoordzeeDoelgroepVerantwoordelijkheid ministerBeleidsinstrumentenPrestatiegegevens9.3.1.4. Duurzame ontwikkeling van de WaddenzeeDoelgroepVerantwoordelijkheid MinisterBeleidsinstrumentenPrestatiegegevens9.3.1.5. Stimuleringsprogramma inzake doelmatig gebruik
van ruimteDoelDoelgroepBeleidsinstrumentenPrestatiegegevens9.3.1.6. Beleidsondersteunende activiteitenINTERREG & INTERACTDoelgroepVerantwoordelijkheid ministerPrestatiegegevensESPONDoelgroepPrestatiegegevens9.3.2. Efficiënte en concurrerende ruimtelijke inpassing
mainportsDoelgroepBeleidsinstrumentenVerantwoordelijkheid ministerPrestatiegegevens9.3.3. Beïnvloeden impact europees beleid op nationale
ruimtelijke kwaliteit (van buiten naar binnen)DoelgroepBeleidsinstrumentenVerantwoordelijkheid ministerPrestatiegegevens9.3. Evaluaties9.4. Budgettaire gevolgen van beleid9.5. BudgetflexibiliteitToelichting:9.6. VBTB-paragraafArtikel 10. Verbeteren nationale milieukwaliteit10.1. Algemene beleidsdoelstelling10.2. Operationele doelstellingen10.2.1. Vitaal platteland: gebiedsgerichte milieukwaliteit
(voorheen: duurzaam landelijk gebied).10.2.1.1. Doelstelling en doelgroepStreefwaarden10.2.1.2. Beleidsinstrumenten10.2.1.3. Verantwoordelijkheid minister10.2.2. Vitaal platteland: Duurzame landbouw10.2.2.1. Doelstelling en doelgroepMineralenbeleidBeleidsinstrumentenAmmoniakbeleidBeleidsinstrumentenAgrarisch stankbeleidBeleidsinstrumentenBestrijdingsmiddelenbeleidBeleidsinstrumenten10.2.2.2. Verantwoordelijkheid van de ministerOverige beleidsinstrumenten10.2.3. Optimale waterketen10.2.3.1. Doelstelling en doelgroepStreefwaarden drinkwatervoorzieningStreefwaarden riolering en afvalwaterzuivering10.2.3.2. Beleidsinstrumenten10.2.3.3. Verantwoordelijkheid van de minister10.2.4. Duurzaam bodembeheer10.2.4.1. Doelstelling en doelgroepStreefwaarden10.2.4.2. BeleidsinstrumentenNieuw beleidskader bodemRegelgevingKennisontwikkeling en overdrachtKwaliteitsborging10.2.4.3. Verantwoordelijkheid minister10.3. EvaluatiesVitaal platteland: gebiedsgerichte milieukwaliteitVitaal platteland: duurzame landbouwOptimale waterketenDuurzaam bodembeheer10.4. Budgettaire gevolgen van beleid10.5. BudgetflexibiliteitToelichting:10.6. VBTB-paragraafVitaal platteland: gebiedsgerichte milieukwaliteitVitaal Platteland: duurzame landbouwDuurzaam bodembeheerArtikel 11. Tegengaan klimaatverandering en emissies11.1. Algemene beleidsdoelstelling11.2. Operationele beleidsdoelstellingen11.2.1. Internationale samenwerking milieu11.2.2. Vermindering uitstoot broeikasgassen11.2.2.1. Doelstelling en doelgroep11.2.2.2. Verantwoordelijkheid van de minister11.2.2.3. Nationaal klimaatbeleidAd 1: Realisering van het Kyoto-doel (2008–2012)Prestaties ten behoeve van de coördinatie van het
klimaatbeleidPrestaties ten behoeve van de uitvoering van het Reductieplan
Overige Broeikasgassen (ROB)Prestaties ten behoeve van het Clean Development Mechanism
(CDM)Ad 2: Transitie naar een duurzame energiehuishouding11.2.2.4. Internationaal klimaatbeleidIn dit kader zullen in 2004 de volgende prestaties geleverd
worden:11.2.3. Vermindering verzuring en grootschalige luchtverontreiniging11.2.3.1. Doelstelling en doelgroep11.2.3.2. Verantwoordelijkheid van de minister11.2.4. Vermindering algemene uitstoot industrieA. Stofgericht emissiebeleidNOx-reductiemaatregelenSO2-reductiemaatregelenVOS-reductiemaatregelenNH3-reductiemaatregelenB. DoelgroepenbeleidDoelgroepenbeleid/milieuverslagleggingStimuleren duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen11.2.5. Vermindering uitstoot verkeer en binnenvaart11.2.5.1. Doelstelling en doelgroepTariefdifferentiatie benzine en diesel naar zwavelgehalte11.2.5.2. Verantwoordelijkheid van de minister11.2.6. Vermindering milieudruk productenDuurzaam geproduceerd houtProductgerichte milieuzorg (PMZ)MaterialenbeleidInkoopfunctie overheidStichting Milieukeur en Stichting Milieu Centraal11.2.7. Vergroten draagvlak milieubeleid11.2.7.1. Doelstelling en doelgroepStimuleringsprogramma Burger en MilieuSubsidieregeling maatschappelijke organisaties en milieu
(SMOM-regeling)Stroomlijnen milieu effect beoordelingsinstrumentenExperimenten met duurzame ontwikkelingsbeoordelingFinanciële InstrumentenProgramma Milieu & Technologie (ProMT)Groen beleggenWillekeurige afschrijving milieu-investeringen (VAMIL)
en Milieu-investeringsaftrek (MIA)11.3. Evaluaties11.4. Budgettaire gevolgen van beleid11.5. BudgetflexibiliteitToelichting:11.6. VBTB-paragraafArtikel 12. Beheersen milieurisico's van stoffen, afvalstoffen
en straling12.1. Algemene beleidsdoelstelling12.2. Operationele doelstellingen12.2.1. Beheersen milieurisico's van stoffenAsbestverwijderingsbesluitActieprogramma Gezondheid en MilieuVerantwoordelijkheid van de Minister in relatie tot de
doelstelling12.2.2. Beheersen milieurisico's van afvalstoffenDoelstelling en doelgroepBeleidsprestaties 2004a. Versterken preventie en nuttige toepassingb. Verminderen verwijderingc. Regelgeving afvalbeleidd. Realiseren gelijk speelveld in Europae. Transitie afvalbeheerVerantwoordelijkheid van de Minister in relatie tot de
doelstelling12.2.3. Beheersen milieurisico's van stralingDoelstellingen en doelgroepVerantwoordelijkheid Minister in relatie tot de doelstelling12.2.4. Beheersen milieurisico's genetisch gemodificeerde
organismen (ggo's)Doelstelling en doelgroepUitvoering Besluit ggoBeleidsontwikkeling ggo'sVoortzetting uitvoering beleidsvoornemens INBBiosafety Protocol en verdere uitwerking openstaande punten
tijdens MOP-1Biotechnologie en duurzaamheidVerantwoordelijkheid van de Minister12.3. Budgettaire gevolgen van beleid12.4. BudgetflexibiliteitToelichting:12.5. VBTB-paragraafAlgemeenBeheersen milieurisico's van stoffenArtikel 13. Handhaving13.1. Algemene beleidsdoelstelling13.2. Operationele doelstellingen13.2.1. Strategie (artikel 1)13.2.1.1. Opsporing en fraudebestrijding13.2.1.2. Crisisbeheersing13.2.1.3. Internationaal13.2.2. Naleving wet- en regelgeving en beleid betaalbaarheid
en vrije woonkeuze (artikel 2)Doel en doelgroepenPrestaties13.2.3. Naleving wet- en regelgeving en beleid goede woningvoorraad
en duurzaam bouwen (artikel 3).Doel en doelgroepenPrestaties13.2.4. Fysieke stedelijke vernieuwing (artikel 4)Doel en doelgroepenPrestaties13.2.5. Naleving wet- en regelgeving en beleid versterken
ruimtelijke kwaliteit stedelijke en landelijke gebieden (artikel 6 en 8)Doel en doelgroepenPrestaties13.2.6. Naleving wet- en regelgeving en beleid verbeteren
milieukwaliteit op nationaal niveau en integratie op lokaal niveau (artikel
7 en 10).Doel en doelgroepPrestaties13.2.7. Naleving wet- en regelgeving en beleid tegengaan
klimaatverandering en emissies (artikel 11)Doel en doelgroepPrestaties13.2.8. Naleving wet- en regelgeving en beleid beheersing
milieurisico's straling, afval en stoffen (artikel 12)Doel en doelgroepPrestaties13.3. Evaluaties13.4. Budgettaire gevolgen van beleid13.5. BudgetflexibiliteitToelichting:13.6. VBTB-paragraafArtikel 14. Huisvesting Koninklijk Huis, Hoge Colleges
van Staat en ministerie van Algemene Zaken14.1. Algemene beleidsdoelstelling14.2. Operationele doelstellingen14.2.1. Het leveren van adequate huisvesting14.2.2. Het leveren van toegevoegde waarde14.2.3 Uitbreiding huur-verhuurmodel14.3. Budgettaire gevolgen14.4. BudgetflexibiliteitToelichting:14.5. VBTB-paragraaf2.3. De niet-beleidsartikelenArtikel 15. Algemeen15.1. Algemeen15.2. Apparaat15.2.1. Departementsleiding, control en staf15.2.2. Expertdirecties15.2.2.1. Juridisch instrumentarium15.2.2.1.1. WetgevingWetgeving met dictum 1, 2 en 3 van de Raad van StateImplementatie van EG-richtlijnen15.2.2.1.2. Europese meldingenprocedures15.2.2.1.3. Overeenkomsten en convenanten15.2.2.1.4. Procedures15.2.2.2. Communicatie en VoorlichtingBeleidsinhoudelijke communicatiethema'sOverige ontwikkelingenEuropees voorzitterschap NederlandRapport commissie WallageDirect Marketing15.2.3. Gemeenschappelijke voorzieningen15.2.3.1. ICTICT en bedrijfsvoeringSturing en organisatie15.2.3.2. Facilitaire Dienst (Huisvestingsuitgaven)Energiebesparing binnen VROM (Verbeterd Energie Prestatieprogramma)15.2.3.3. Dienst Documentaire Informatievoorziening (DDI)15.2.3.4. P-WinkelProductontwikkeling15.3. Programma15.3.1. Stichting Advisering Bestuursrechtspraak15.3.2. Vastgoed- en planinformatie15.3.2.1. Coördinatie Geo-informatie15.3.2.2. RAVI15.3.2.3. Digitaal Uitwisselbare Ruimtelijke PlannenDoelgroepBeleidsinstrumentenVerantwoordelijkheid ministerPrestatiegegevens15.3.2.4. Puberr15.4. Budgettaire gevolgen van beleid15.5. BudgetflexibiliteitToelichting:Artikel 16. Nominaal en onvoorzien16.1. Algemene beleidsdoelstellingLoonbijstellingPrijsbijstellingOnvoorzienNog nader te verdelen16.2. Budgettaire gevolgen3. DE BEDRIJFSVOERING3.1. ZEUS4. DE TOELICHTING BIJ DE AGENTSCHAPSBEGROTINGLeeswijzer.4.1. InleidingWaar staat de Rijksgebouwendienst voor?De agentschapsstatusFiguur 1: de 3 niveaus4.2. Specifieke onderwerpen met politieke relevantieDe evaluatie stelselherzieningParlementaire enquête bouwnijverheid4.3. Algemene doelstellingen4.3.1. Adequate huisvestingGrafiek 01 Klanttevredenheid4.3.2. Baten en lasten in evenwicht4.3.3. Toegevoegde waarde4.4. Producten4.4.1. Huisvesting4.4.1.1. Ontwikkeling van de vastgoedportefeuille4.4.1.2. De kostprijs van huisvesting4.4.1.3. Toevoeging orderportefeuille4.4.1.4. Leegstand4.4.1.5. Spreiding gebruikscontracten over verschillende
looptijdenFiguur 2: aantal aflopende contracten per jaar4.4.1.6. Rentepercentage investeringen4.4.1.7. Planmatig onderhoud4.4.1.8. Dagelijks onderhoud4.4.1.9. Asbest4.4.1.10. Brandveiligheid.4.4.1.11. Legionella4.4.2. Services4.4.3. Adviezen4.4.4. Beleid4.5. Apparaat4.6. VBTB-paragraafHet niveau van het stelselHet niveau van de productenHet niveau van de apparaatskosten4.7. Bedrijfsvoeringsparagraaf4.8. Baten en lasten4.8.1. Inleiding:4.8.2. Toelichting saldo baten en lasten 2004 en volgende
jaren:4.8.2.1. Begroting baten en lasten 2004 en meerjarenraming4.8.2.2. Toelichting bij opbouw BatenOpbrengst departementenHuisvesting: GebruiksvergoedingenHuisvesting: kleine projecten ministeriesHuisvesting: EgalisatieServicesAdviezenOpbrengst moederdepartementOpbrengst derdenRentebaten4.8.2.3. Toelichting bij opbouw LastenHuisvesting: ApparaatskostenHuisvesting: Huren vanuit de marktHuisvesting: RentelastenHuisvesting: AfschrijvingenHuisvesting: Dagelijks beheerHuisvesting: Mutaties voorzieningenHuisvesting: Belastingen en heffingenHuisvesting: Investeringen buiten gebruiksvergoedingenServicesAdviezenBeleid4.8.3. Begroting van kapitaaluitgaven en -ontvangsten4.8.4. Kasstroomoverzicht 2004 en meerjarenramingToelichting op het kasstroomoverzicht:5. Bijlage 1. De verdiepingsbijlageArtikel 01. Strategische beleidsontwikkeling en monitoringToelichting:Artikel 02. Betaalbaarheid van het wonenToelichting:Artikel 03. Duurzame woningen en gebouwenToelichting:Artikel 04. Fysieke Stedelijke VernieuwingToelichting:Artikel 05. Sociale kwaliteit van het wonen en de woonomgeving Artikel 06. Versterken ruimtelijke kwaliteit stedelijke
gebiedenToelichting:Algemeen:ad c.Artikel 07. Verbeteren integrale milieukwaliteit op lokaal
niveauToelichting:Toelichting:Artikel 08. Versterken ruimtelijke kwaliteit landelijke
gebiedenToelichting:Algemeen:ad c.ad d.Artikel 09 Versterken ruimtelijke kwaliteit in Europees
verbandToelichting:Algemeen:ad b.ad c.Artikel 10. Verbeteren nationale milieukwaliteitToelichting:Artikel 11. Tegengaan klimaatverandering en emissiesToelichting:Toelichting:Artikel 12. Beheersen milieurisico's van stoffen, afvalstoffen
en stralingArtikel 13. HandhavingToelichting:Artikel 14. Huisvesting Koninklijk Huis, Hoge Colleges
van Staat en Ministerie van Algemene ZakenToelichting:Artikel 15. AlgemeenToelichting:Toelichting:Artikel 16. Nominaal en onvoorzienToelichtingen:6. De bijlage 2. inzake Moties en ToezeggingenHet overzicht van de door de Staten-Generaal aanvaarde
moties en door Bewindslieden gedane toezeggingen (1 juni 2002–1 juni
2003)OVERZICHT MOTIES EN TOEZEGGINGEN WONENOVERZICHT MOTIES EN TOEZEGGINGEN RUIMTELIJKE ORDENINGOVERZICHT MOTIES EN TOEZEGGINGEN MILIEUBEHEER OVERZICHT MOTIES EN TOEZEGGINGEN RIJKSHUISVESTING OVERZICHT MOTIES EN TOEZEGGINGEN INSPECTORAAT-GENERAAL7. De bijlage 3. inzake «ZBO's en RWT's» 8. De bijlage 4. inzake «Overzichtsconstructie Milieu»Toelichting:9. De bijlage 5. inzake het overzicht voortgang klimaatbeleid
2003Overzicht Voortgang Klimaatbeleid 20021. InleidingSectorindelingLeeswijzer2. Broeikasgasemissies in Nederland2.1 Beleidsinzet per sector (CO2)2.1.1 IndustrieInleidingBeleidsinzet:Binnen de sector geleverde prestaties2.1.2 LandbouwInleidingBeleidsinzetBinnen de sector geleverde prestaties2.1.3 VerkeerInleidingBeleidsinzetBinnen de sector geleverde prestaties2.1.4 Gebouwde omgevingInleidingBeleidsinzetBinnen de sector geleverde prestaties2.2 Overige broeikasgasemissiesInleidingBeleidsinzetBeleidsprestaties van het ROB3. VerantwoordingBijlage – Overzicht van financiële stimulering
en beschikbare klimaatmiddelenToelichting op tabel B.210. Lijst van AfkortingenBIJLAGE 7: TREFWOORDENREGISTER 
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29200-XIToon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 1,1 Mb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 200 XIVaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (XI) voor het jaar 2004nr. 2MEMORIE VAN TOELICHTINGInhoudsopgave blz.A.Artikelsgewijze toelichting bij
het begrotingswetsvoorstel2B.Begrotingstoelichting31.Leeswijzer32.Het beleid52.1Hoofdlijnen van het beleid52.2.De Beleidsartikelen21 Artikel 01. Strategische beleidsontwikkeling
en monitoring21 Artikel 02. Betaalbaarheid van het
wonen41 Artikel 03. Duurzame woningen en gebouwen57 Artikel 04. Fysieke Stedelijke Vernieuwing73 Artikel 05. Sociale kwaliteit van
het wonen en de woonomgeving88 Artikel 06. Versterken ruimtelijke
kwaliteit stedelijke gebieden98 Artikel 07. Verbeteren integrale milieukwaliteit
op lokaal niveau114 Artikel 08. Versterken ruimtelijke
kwaliteit landelijke gebieden130 Artikel 09. Versterken ruimtelijke
kwaliteit in Europees verband141 Artikel 10. Verbeteren nationale milieukwaliteit154 Artikel 11. Tegengaan klimaatverandering
en emissies169 Artikel 12. Beheersen milieurisico's
van stoffen, afvalstoffen en straling197 Artikel 13. Handhaving213 Artikel 14. Huisvesting Koninklijk
Huis, Hoge Colleges van Staat en Ministerie van Algemene Zaken2342.3.De niet-beleidsartikelen237 Artikel 15. Algemeen237 Artikel 16. Nominaal en onvoorzien2483.De bedrijfsvoering2494.De toelichting bij de agentschapsbegroting2505.Bijlage 1. De verdiepingsbijlage278 Artikel 01. Strategische beleidsontwikkeling
en monitoring278 Artikel 02. Betaalbaarheid van het
wonen280 Artikel 03. Duurzame woningen en gebouwen282 Artikel 04. Fysieke Stedelijke Vernieuwing284 Artikel 05. Sociale kwaliteit van
het wonen en de woonomgeving286 Artikel 06. Versterken ruimtelijke
kwaliteit stedelijke gebieden287 Artikel 07. Verbeteren integrale milieukwaliteit
op lokaal niveau289 Artikel 08. Versterken ruimtelijke
kwaliteit landelijke gebieden291 Artikel 09. Versterken ruimtelijke
kwaliteit in Europees verband293 Artikel 10. Verbeteren nationale milieukwaliteit295 Artikel 11. Tegengaan klimaatverandering
en emissies297 Artikel 12. Beheersen milieurisico's
van stoffen, afvalstoffen en straling299 Artikel 13. Handhaving301 Artikel 14. Huisvesting Koninklijk
Huis, Hoge Colleges van Staat en Ministerie van Algemene Zaken302 Artikel 15. Algemeen303 Artikel 16. Nominaal en onvoorzien3066.De bijlage 2. inzake Moties en Toezeggingen3117.De bijlage 3. inzake ZBO's en RWT's3858.De bijlage 4. inzake Overzichtsconstructie
Milieu3879.De bijlage 5. inzake het overzicht
voortgang klimaatbeleid 200346010.6. Lijst van Afkortingen47611.7. Trefwoordenregister479A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET BEGROTINGSWETSVOORSTELWetsartikel 1 (begrotingsstaat ministerie)De begrotingsstaten die onderdeel uitmaken van de Rijksbegroting, worden
op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk afzonderlijk
bij de wet vastgesteld. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om de begrotingsstaat
van het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
(XI), voor het jaar 2004 vast te stellen.Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de Rijksbegroting
voor het jaar 2004. Een toelichting bij de Rijksbegroting als geheel is opgenomen
in de Miljoenennota 2004Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen
en de ontvangsten voor het jaar 2004 vastgesteld. De in de begroting opgenomen
begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting
toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).Wetsartikel 2 (begrotingsstaat baten-lastendienst)Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de baten en lasten en de
kapitaaluitgaven en -ontvangsten van het agentschap «Rijksgebouwendienst»
voor het jaar 2004 vastgesteld. De in die begrotingen opgenomen begrotingsartikelen
worden toegelicht in onderdeel B (Begrotingstoelichting) van deze memorie
van toelichting en wel de paragraaf inzake het agentschap.Het advies van de Raad van State wordt niet openbaar gemaakt op grond
van het bepaalde in artikel 25a, derde lid, onder b, van de Wet op de Raad
van State.De Minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,S. M. DekkerB. BEGROTINGSTOELICHTING1. LEESWIJZERDe memorie van toelichting is opgebouwd uit de volgende onderdelen en
terug te vinden in de hoofdstukken:2.1 Beleidsagenda2.2 Beleidsartikelen2.3 De niet-beleidsartikelen3. Bedrijfsvoeringsparagraaf4. De agentschapsbegroting5. De bijlage 1. Verdiepingsbijlage6. De bijlage 2. Moties en Toezeggingen7. De bijlage 3. ZBO en RWT's8. De bijlage 4. Overzichtsconstructie Milieu9. De bijlage 5. Voortgang klimaatbeleid 200310. 6. Lijst van Afkortingen11. 7. Trefwoordenregister2.1 De beleidsagendaAls vertrekpunt van de beleidsagenda dient het Hoofdlijnenakkoord. De
beleidsagenda is hiermee ingedeeld naar 4 thema's:• Ruimtelijk investeren en ruimte geven aan ontwikkelingen (meer
verantwoordelijkheid bij burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties);• Streven naar een eco-efficiënte economie (inzet op innovatie
en internalisering van milieukosten);• Vitaliseren van steden (gerichte prikkels voor investeringen door
marktpartijen);• Organiseren van betere naleving en minder regels (vergroting zelfoplossend
vermogen van de samenleving).Binnen deze thema's zijn een overzichtelijk aantal beleidsprioriteiten
gesteld. Per prioriteit wordt in het kort ingegaan op het doel, de te leveren
prestaties in 2004 en de relevante beleidsartikelen waar nader op dit beleid
wordt ingegaan.De beleidsagenda wordt afgesloten met twee overzichtstabellen en de hierbij
behorende toelichting. De eerste tabel geeft een aansluiting tussen de vorige
begroting 2003 en de nu voorliggende ontwerpbegroting 2004 met in budgettaire
zin de meest relevante beleidsmatige budgettaire wijzigingen. De tweede tabel
geeft een overzicht van de financiële consequenties per thema en vervolgens
naar prioriteit. Daar VROM geen administratie voert op dit niveau maar naar
beleidsartikelen en instrumenten, is dit overzicht tot stand gekomen via extracomptabele
administraties.2.2 De (beleids)artikelenDe begroting van het ministerie van VROM is opgedeeld in 16 artikelen,
waarvan veertien artikelen gerekend kunnen worden tot beleidsartikelen. Tot
de niet beleidsartikelen behoren de artikelen 15: Algemeen en artikel 16 :
Nominaal en onvoorzien. Op deze artikelen worden de bedragen gepresenteerd
die niet aan afzonderlijke beleidsdoelstellingen worden toegerekend.De (beleids)artikelen geven conform de VBTB structuur antwoord op de WWW
vragen: Wat willen we bereiken?, Wat gaan we daarvoor doen?, Wat mag dat kosten?De beleidsartikelen beginnen met een inleiding en bevatten in abstracte
termen de doelen van het beleidsterrein. De inleiding wordt afgesloten met
een opsomming van de operationele doelstellingen van het artikel. In het onderdeel
operationele doelstellingen wordt inzicht verschaft in het beleid (Wat willen
we bereiken) inclusief de meerjarige, door het departement, beïnvloedbare
streefwaarden en de te leveren prestaties (Wat gaan we daarvoor doen) voor
het komende jaar. Voor zover het beleid nog niet gepresenteerd kan worden
in meetbare termen, wordt in de VBTB-paragraaf hier nader op ingegaan. De
evaluaties van het beleid die uitgevoerd zullen worden in 2004 zijn terug
te vinden in de paragrafen over de operationele doelen van beleid. Het antwoord
op de derde vraag, Wat mag het kosten, is terug te vinden in de tabel Budgettaire
gevolgen van beleid. In hoofdlijnen kent de tabel de volgende indeling: het
totaal van de verplichtingen en de uitgaven waarbij deze uitgaven vervolgens
zijn onderverdeeld naar programma en apparaatskosten. De programma-uitgaven
zijn uitgesplitst naar operationeel doel en instrumenten. Onder het programma
«onverdeeld» vallen de uitgaven die niet direct zijn toe te rekenen
aan operationele doelen. De apparaatuitgaven worden, met uitzondering van
de individuele huursubsidie op beleidsartikel 2, niet toegedeeld aan de operationele
doelen.Tenslotte, wordt ieder beleidsartikel afgesloten met een tabel Budgetflexibiliteit.
Deze flexibiliteit geeft het door de Kamer gewenste inzicht over het op korte
en lange termijn nog te beïnvloeden deel van de (meerjarige) uitgavenramingen.3. De bedrijfsvoeringparagraafIn deze paragraaf worden de bedrijfsvoeringprioriteiten beschreven.4. De agentschapbegrotingIn de agentschapbegroting vindt bespreking plaats van de Rijksgebouwendienst
aan de hand van de doelstellingen van deze dienst namelijk: het adequaat huisvesten
van de rijksdienst, het in evenwicht houden van de baten en lasten en het
realiseren van toegevoegde waarde.De bijlagenAls bijlagen zijn opgenomen:1. Verdiepingsbijlage: in deze bijlage zijn per artikel in tabellen de
mutaties vermeld die zijn aangebracht bij de voorbereiding van de begroting
2004. Waar nodig worden de mutaties onder de tabellen toegelicht.2. Moties en toezeggingen3. Bijlage ZBO en RWT's4. Overzichtsconstructie Milieu5. Bijlage Voortgang klimaatbeleid 20036. Lijst van Afkortingen7. Trefwoordenregister2. HET BELEID2.1. Hoofdlijnen van het beleidHet Kabinet wil meer dan ons land zo goed mogelijk door economisch slechtere
tijden loodsen. Het wil het probleemoplossend vermogen van de samenleving
verhogen. Burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties moeten hun creativiteit
en daadkracht optimaal kunnen benutten. Het Hoofdlijnenakkoord van het Kabinet
«Meedoen, Meer werk, Minder regels» van 16 mei 2003 is richtinggevend
voor VROM. Het ministerie wil samen met anderen zorgen voor een duurzame kwaliteit
van onze leefomgeving. Met sterke steden die een gevarieerd woningaanbod van
voldoende kwaliteit hebben voor alle inkomens. Met een vitaal platteland dat
niet op slot gaat. Duurzame ontwikkeling door ontkoppeling van economische
groei en de toename van de milieudruk. Dit is niet beperkt tot de grenzen
van Nederland of de Europese Unie. Op de top van Johannesburg (WSSD) is een
ambitieus programma overeengekomen. Nederland heeft dit vertaald in het actieprogramma
Duurzame Ontwikkeling, dat bestaat uit een nationaal en een internationaal
deel. Deze acties laten zich voor het eigen beleidsterrein goed onderbrengen
in de VROM-prioriteiten.VROM heeft de ambitie om in die richting als veranderkracht te fungeren.
Deze ambitie krijgt gestalte in een meer thematische aanpak die de beleidspijlers
bij VROM overstijgt en zich uitstrekt tot samenwerking met andere ministeries.
Gezond en veilig wonen zijn immers geen zaak voor VROM alleen, duurzaam ondernemen
is ook een thema van Economische Zaken en Volksgezondheid en Landbouw werken
ook aan duurzaam consumeren. Beheersing van mobiliteit en ruimte voor water
zijn thema's waar ook het ministerie van Verkeer & Waterstaat aan werkt.
Het thema «kwaliteit van de stad» heeft raakvlakken met Binnenlandse
Zaken, Justitie, Welzijn en Cultuur. En voor de invulling van het internationaal
natuur en milieubeleid is samenwerking met Ontwikkelingssamenwerking en LNV
van belang, onder meer voor het efficiënt inzetten van de HGIS gelden
voor dit beleidsterrein. Een ondernemend departement moet actief zulke verbanden
leggen.VROM zal waken voor de neiging om ieder probleem te lijf te gaan met nieuwe
regels en wetten of de behoefte om telkens belangengroepen tegemoet te komen
met uitzonderingsbepalingen en ingewikkelde amendementen. Het accent in de
komende jaren ligt vooral op de uitvoering van beleid en naleving van wet-
en regelgeving, maar ook op de sanering van regelgeving en de vermindering/vereenvoudiging
van procedures.VROM zal wegen vinden om het probleemoplossend vermogen van de samenleving
zélf te vergroten. Dat is de uitdaging voor VROM. Ruimte voor innovatie,
bevordering van investeringen voor sterke steden en een vitaal platteland,
het zelf investeren door de Rijksgebouwendienst in passende huisvesting en
het behoud van cultureel erfgoed, maar ook selectief zijn in de aanpak van
vraagstukken, opdat VROM kan waarmaken waar het ministerie voor staat.De economische situatie is verre van rooskleurig, waardoor ook VROM fors
moet bezuinigen. Dat dwingt het ministerie tot scherpe keuzes bij de inzet
van zijn middelen. De bezuinigingen bieden tegelijkertijd de kans om processen
op een andere manier in te richten, waarbij de verantwoordelijkheden
voor de te bereiken resultaten – en de daarmee samenhangende verwachtingen
van burgers, bedrijven en maatschappelijke instellingen – helder worden
afgebakend.VROM stelt vier beleidsprioriteiten.1. ruimtelijk investeren en ruimte geven aan ontwikkelingen (meer verantwoordelijkheid
bij burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties).2. streven naar een eco-efficiënte economie (inzet op innovatie en
internalisering van milieukosten).3. vitaliseren van steden (gerichte prikkels voor investeringen door marktpartijen).4. organiseren van betere naleving en minder regels (vergroting zelfoplossend
vermogen van de samenleving).Het is daarbij de inzet van het Kabinet om samenhangende afwegingen te
maken vanuit de huidige subsidie-instrumenten voor stad en land vanuit de
overtuiging dat zo een integrale afweging kan worden gemaakt op basis van
de doelstellingen van VROM en de andere departementen die gericht zijn op
de fysieke ruimte. Een kader daartoe wordt uitgewerkt in de Nota Ruimte.De subsidietaakstelling (exclusief huursubsidietaakstelling) uit het Hoofdlijnenakkoord
voor VROM bedraagt uiteindelijk € 150 mln structureel. De onderstaande
tabel geeft inzicht in de budgetten die in 2004 op de VROM-begroting staan
voor met name de VROM-beleidsprioriteiten «ruimtelijk investeren en
ruimte geven aan ontwikkelingen» en «vitaliseren van steden». Budget (bedragen in € 1 mln)20042005200620072008ISV626442372375375IPSV4685705952BIRK*4441474747NSP*9725484848Geluid/Bodem/Gebiedsgerichtbeleid168208211217217* Dit overzicht is extracomptabel aangezien de budgetten van BIRK en NSP
zijn ondergebracht in het FES-fonds en worden begroot en verantwoord op de
begroting van het ministerie van Economische Zaken.2.2. BeleidsprioriteitenIn deze paragraaf worden de belangrijkste prioriteiten van VROM voor de
komende jaren kort beschreven. De prioriteiten zijn onderverdeeld in de reeds
in § 2.1 genoemde thema's. Ter verdere toelichting geldt dat het
drie inhoudelijke thema's zijn en het vierde thema meer ingaat op de «hoe-vraag».
Tot slot zal in deze paragraaf ook worden stilgestaan bij het EU-voorzitterschap,
dat weliswaar veel tijd en energie zal opeisen in het komend jaar, maar dat
eerder instrumenteel is voor de daarvoor genoemde beleidsprioriteiten.1. RUIMTELIJK INVESTEREN EN RUIMTE GEVEN AAN ONTWIKKELINGENHet Kabinet heeft de ambitie om de ruimtelijke ontwikkeling en inrichting
van de leefomgeving in Nederland effectiever vorm te geven. Het eindresultaat
moet meer bepaald worden door de burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties
en andere overheden zelf, dan van bovenaf opgelegd door het Rijk. De Minister
van VROM heeft de coördinerende verantwoordelijkheid voor de ruimtelijke
ordening en zal het proces vanuit die rol initiëren en bewaken.Beleidsprioriteit 1:Doel: Realisatie van een integrale, rijksbrede visie
op de ruimtelijke inrichting van NederlandBurgers, bedrijven, maatschappelijke instellingen en andere overheden
kunnen hun verantwoordelijkheid pas goed nemen, als daar een eenduidig beleidskader
voor bestaat. Daartoe is een integrale rijksbrede visie op de ruimtelijke
inrichting van Nederland – de Ruimtelijke Hoofdstructuur – noodzakelijk,
waarin wordt aangegeven welke algemene ruimtelijke ontwikkelingen van nationaal
belang worden geacht. Het Kabinet zal het nationale ruimtelijke beleid vormgeven
in één geïntegreerde Nota Ruimte. Zo'n rijksbrede Nota
Ruimte, die selectief (op hoofdlijnen) en geïntegreerd is, sluit aan
bij de algemene Kabinetsdoelen minder beleid, meer samenhang, minder regels
en een slagvaardige uitvoering. Dit beleid biedt het kader voor accommodatie
van de verschillende ruimtevragende functies (bedrijventerreinen en kantoren,
natuur en landbouw, water, hoofdinfrastructuur en wonen).Prestaties in 2004:• Vaststelling van het Kabinetsstandpunt met betrekking tot een geïntegreerde
Nota Ruimte. In deze nota zal het Rijk aangeven op welke wijze, wanneer en
waar ruimte zal worden gegeven voor wonen, werken, bereikbaarheid, landbouw,
natuur en water waarbij tegelijkertijd de ruimtelijke kwaliteit wordt behouden
dan wel vergroot. Het Rijk zal zich daarbij vooral richten op de hoofdlijnen
van het ruimtelijk beleid en het scheppen van de condities waaronder andere
overheden, burgers en investeerders hun eigen verantwoordelijkheid kunnen
invullen. Behalve door mínder beleid zal dit onder andere zijn beslag
moeten krijgen in een meer op ontwikkeling dan op toelating gericht ruimtelijk
beleid. Specifieke aandacht zal geschonken moeten worden aan de wijze van
verstedelijking, de Deltametropool, de versterking van de economie door ruimtelijke
economische ingrepen, het bouwen in landelijk gebied, de relatie tussen verstedelijking
en verkeersinfrastructuur, de knelpunten in de relatie tussen ruimtelijke
ordening en externe veiligheid, de nationale landschappen en het uitvoeringsgereed
maken van de Nieuwe Sleutelprojecten.• De uitvoering van de nota wordt ter hand genomen. Kernbegrippen
bij de uitvoering van het beleid zijn selectiviteit, kracht en gebiedsgerichtheid.
Datgene waarvoor het Rijk zelf verantwoordelijk is, komt tot uitdrukking in
een aantal nationale of rijksprojecten en programma's, die passen bij de nationale
Ruimtelijke Hoofdstructuur en in een beperkt aantal generieke kaders. De rijksinzet
zal zich richten op versterking van de nationale ruimtelijke hoofdstructuur
en het oplossen van knelpunten (bijvoorbeeld rond externe veiligheid).Relevante artikelen in de VROM-begroting:De artikelen 1, 4, 6, 8 en 9.Beleidsprioriteit 2:Doel: Het implementeren van ontwikkelingsplanologie
als aanpak in de ruimtelijke ordeningHet rijk wil private partijen en maatschappelijke organisaties ruimere
mogelijkheden bieden een actieve inbreng te leveren in de ruimtelijke ordening.
Daardoor zal het ruimtelijk beleid beter voldoen aan maatschappelijke wensen
en sneller tot uitvoering kunnen komen. Het accent in het rijksbeleid zal
meer liggen op wat kan en minder op wat moet. Uitgangspunt van ontwikkelingsplanologie
is een gebiedsgerichte aanpak, die andere overheden in staat stelt oplossingen
op maat te ontwikkelen. Het rijk zal de regeldruk verlichten, op voorwaarde
dat ruimtelijke plannen daadwerkelijk leiden tot een verbetering van de ruimtelijke
kwaliteit. Omdat bij een gebiedsgerichte aanpak niet alleen de regels van
het ruimtelijk beleid in het geding zijn, maar ook de regels van het milieubeleid,
zal aansluiting worden gezocht bij projecten op de terreinen van externe veiligheid
en Stad en Milieu.Ontwikkelingsplanologie heeft de volgende kenmerken:• Een gebiedsgerichte aanpak, waarbij het vooral gaat om de kwaliteit
van het geheel en minder om de verschillende doelstellingen afzonderlijk;• Samenwerking tussen overheden, bedrijfsleven en maatschappelijke
organisaties bij de ontwikkeling én uitvoering van ruimtelijke plannen;• Uitvoering van een projectenenvelop, waarbij verevening plaatsvindt
tussen winst- en verliesgevende planonderdelen.Prestaties in 2004:• Opbouw van kennis en kunde bij partijen die nog weinig ervaring
hebben met ontwikkelingsplanologie, bijvoorbeeld provincies, waterschappen
en gemeenten in het landelijk gebied, onder andere door verspreiding van kennis
van goede praktijken;• Samen met de meest betrokken departementen uitvoeren van een actieprogramma
gericht op het verbeteren van de voorwaarden voor ontwikkelingsplanologie
en het opruimen van belemmeringen, zowel institutioneel (bijvoorbeeld herijking
regelgeving, fundamentele herziening WRO, verevening) als in de bestuurspraktijk
(bijvoorbeeld heldere prioriteitstelling, bundeling van geldstromen, meer
resultaatsverplichtingen, één loket voor regionale gebiedsontwikkeling);• Opname in de Nota Ruimte van de mogelijkheid om indien nodig onder
voorwaarden af te wijken van beleidsregels uit de planologische kernbeslissing
nationaal ruimtelijk beleid.Relevante artikelen in de VROM-begroting:Artikel 1.2. STREVEN NAAR EEN ECO-EFFICIËNTE ECONOMIEHet Kabinet wil de komende jaren fors inzetten op een verbetering van
de eco-efficiëntie van de economie. Deze eco-efficiëntie staat voor
de verhouding tussen wat productie oplevert en wat het milieu daarvoor moet
betalen. Een verbetering van de eco-efficiëntie draagt bij aan de door
het Kabinet gewenste handhaving van de ontkoppeling van economische groei
en de toename van de milieuvervuiling. Een verbetering van eco-efficiëntie
van de economie wil het Kabinet bereiken door de externe kosten te internaliseren,
waarbij vergroening van het belastingstelsel een belangrijk punt van aandacht
is. Tevens richt het ministerie zich op het bevorderen van duurzaam produceren
en consumeren. Een afname van de milieuvervuiling terwijl de economie
blijft groeien (absolute ontkoppeling) vereist meer fundamentele veranderingen,
ook wel transities genoemd. Om die te bereiken, stimuleert VROM systeeminnovaties
met de transitieaanpak, een procesbegeleiding van langdurige maatschappelijke
veranderingen. Het thema-streven naar een eco-efficiënte economie –
fungeert daarmee tegelijkertijd als duurzaamheidparagraaf van het Ministerie
van VROM.Beleidsprioriteit 1:Doel: SysteeminnovatiesMet het NMP4 zijn vier transities (mobiliteit, landbouw, energiehuishouding
en biodiversiteit) in gang gezet. Deze langdurige maatschappelijke veranderingsprocessen
richten zich op een aantal hardnekkige milieuproblemen, waaronder klimaatverandering
en afnemende biodiversiteit. De aard van de problemen vereist een andere werkwijze
van de overheid. Ten eerste zijn deze problemen grensoverschrijdend van aard,
zij vragen dus om een internationale (EU) aanpak. Ten tweede moeten we problemen
en oplossingen leren zien in een breder verband. Het gaat om veranderingen
op meerdere terreinen (sociaal, economisch, cultureel, institutioneel, technologisch)
die op elkaar inwerken en elkaar versterken. Om duurzame ontwikkeling te realiseren
is daarom samenwerking nodig van alle betrokken maatschappelijke partijen
(burgers, bedrijfsleven, overheid en kenniswereld). Alleen zo kunnen deze
veranderingsprocessen leiden tot systeeminnovatie op verschillende niveaus
in de samenleving.Prestaties in 2004:Daartoe worden het komende jaar de volgende prestaties geleverd:• Acht instrumenten en zes illustratieprogramma's uit het Actieprogramma
Duurzame Ontwikkeling die onder de eerste verantwoordelijkheid van VROM vallen –
waaronder het transitieproject duurzame chemie – zijn uitgevoerd;• Drie instrumenten en één agendaonderwerp die onder
de eerste verantwoordelijkheid van VROM vallen zijn opgestart;• Een openbaar maatschappelijk debat over de voortgang van duurzame
ontwikkeling is georganiseerd;• Samen met maatschappelijke actoren is vastgesteld welke initiatieven
op korte dan wel langere termijn wenselijk zijn ten behoeve van duurzame ontwikkeling
(een lijstje wordt opgenomen in de voortgangsrapportage);• Een inventarisatie van belemmeringen en stimulansen voor transities
in bestaand beleid en instrumentarium heeft plaatsgevonden;• Vier bijeenkomsten om leerervaringen uit te wisselen («best
practises») zijn georganiseerd.Relevante artikelen in de VROM-begroting:Artikel 1.Beleidsprioriteit 2:Doel: Internaliseren externe kostenHet Kabinet wil de ontkoppeling van economische groei en milieudruk die
de afgelopen jaren tot stand is gebracht, vasthouden. Marktconforme instrumenten,
zoals heffingen, belastingen en verhandelbare emissies, moeten er voor zorgen
dat de kosten voor milieu en natuur zwaarder meewegen bij maatschappelijke
afwegingen.Prestaties in 2004:Hiervoor worden het komende jaar de volgende prestaties geleverd:• Vergroening van het belastingstelsel: interdepartementale voorbereiding
van de verhoging van de Regulerende energiebelasting met structureel € 450
mln per 1-1-2005. De extra opbrengsten zullen naar burger en bedrijfsleven
worden teruggesluisd d.m.v. de verlaging van één of meer andere
belastingen. Het Kabinet streeft zowel bij de wijze van verhoging als bij
de invulling van het terugsluizen, naar een zo hoog mogelijke milieueffectiviteit.
Daarnaast zal het beleid van het Kabinet ook gericht zijn op vergroting van
de milieueffectiviteit van andere, voor het milieu relevante belastingen;• Invoering van de EU-richtlijn Emissiehandel in Broeikasgassen.
In 2004 wordt hiervoor de noodzakelijke regelgeving tot stand gebracht, zowel
op wettelijk niveau (Wet milieubeheer) als op het niveau van de uitvoeringsregelgeving
(AMvB CO2 -emissiehandel). Met de wijziging van de Wet milieubeheer
zal tevens de Nederlandse Emissieautoriteit zijn opgericht. Verder moet per
1 april 2004 het nationale toedelingsplan bij de Europese Commissie zijn
ingediend. Het ministerie van EZ heeft hierbij het voortouw;• Het gezamenlijk met het Ministerie van V&W en in overleg met
de transportsector starten met het onderzoek naar de mogelijkheid van beprijzing
van de transportsector, onder andere op basis van de maatschappelijke kosten;• Initiëren gezamenlijk onderzoek met IPO en VNG naar vergroening
van het belastingstelsel op decentraal niveau. Dit levert eind 2004 een overzicht
op van lokale vergroeningsmogelijkheden;• Het ontwikkelen van methodieken voor de sociale en economische
pijler om subsidies te toetsen op hun duurzaamheid, analoog aan de milieuaanpak.
In 2004 zal ten minste één van beide methoden worden afgerond.Relevante artikelen in de VROM-begroting:De artikelen 1, 7 en 11.Beleidsprioriteit 3:Doel: Verhogen van de vrijwillige inspanningen van
burgers en bedrijven om duurzaam te produceren en consumerenHet Kabinet kan de milieudoelstellingen voor duurzame ontwikkeling niet
alleen realiseren. Ook burgers en bedrijven hebben een verantwoordelijkheid
om bij te dragen aan het oplossen van milieuproblemen die samenhangen met
productie en consumptie. Het Kabinet vindt dat de overheid met haar eigen
bedrijfsvoering het goede voorbeeld dient te geven. Voorts zal de overheid
inspirerende doelen aan het bedrijfsleven aanreiken. Die moeten het management
stimuleren om milieu samen met de andere duurzaamheidaspecten (people, planet,
profit) te integreren in de ondernemersstrategie, productieprocessen en producten.
Het Kabinet zal daarnaast bevorderen dat bedrijven duidelijker zijn over hun
maatschappelijke prestaties. Voor de beoogde verduurzaming en transparantie
speelt de dialoog tussen het bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties
en andere «stakeholders» een belangrijke rol. Het Kabinet legt
de nadruk dus op inspanningen van actoren aan de aanbodzijde, die daarbij
mogen rekenen op ondersteuning van de overheid. Wat betreft de vraagzijde
stelt VROM zeker dat consumenten gemakkelijk kunnen beschikken over informatie.Prestaties in 2004:Hiervoor worden het komende jaar de volgende prestaties geleverd:• Het actieprogramma «Vergroten Transparantie 2003–2004»
zal worden uitgevoerd. Het gaat hierbij om stimulerende en faciliterende activiteiten,
gericht op het vergroten van transparantie bij duurzaam ondernemen en productinformatie.• VROM zal door herpositionering van de Stichting Milieukeur een
organisatorische basis ontwikkelen om het bedrijfsleven vanaf 2005 criteria
voor succes aan te reiken voor vrijwillige inspanningen op het gebied van
duurzaam ondernemen.• Deze herpositionering zal plaats vinden binnen een groter geheel.
Samen met het ministerie van EZ zal VROM een opzet maken voor stroomlijning
van de geldstromen voor communicatie met diverse doelgroepen op het gebied
van energie en milieu. Oogmerk is verhoging van de effectiviteit én
van de efficiency.• In het kader van het doelgroepenbeleid industrie zullen met vier
sectoren (zuivel, basismetaal, chemie en papier & karton) afspraken gemaakt
worden over zogeheten verbrede convenanten, met initiatieven voor duurzaam
ondernemen.• Medio 2004 ontvangt de Tweede Kamer een notitie waarin de ministeries
aangeven wat zij willen bereiken op het gebied van duurzaam inkopen en aanbesteden
en hoe zij denken dat te realiseren.Relevante artikelen in de VROM-begroting:De artikelen 11 en 12.3. VITALISEREN VAN STEDENVoor de vitaliteit van onze steden is het van cruciaal belang dat verloedering
en onveiligheid in aandachtswijken worden aangepakt en dat wordt voorkomen
dat andere wijken in de gevarenzone komen. Tegelijkertijd moet de stad voor
mensen met midden- en hogere inkomens weer aantrekkelijk worden. Dat vereist
omvangrijke investeringen in de herstructurering van bestaande wijken en in
de nieuwbouw. Om te kunnen voorzien in de kwantitatieve en kwalitatieve woningbehoefte
moet de productie van nieuwe woningen structureel omhoog, vooral in en rond
de grote steden. Bij de herstructurering van wijken gaat het om een samenhangende
aanpak, waarbij zowel de woning als de openbare ruimte aan bod komen, en waarbij
naast de fysieke ook sociale, economische en veiligheidsaspecten aandacht
krijgen.Nieuwbouwproductie, herstructurering en betaalbaarheid van het wonen zijn
primair zaken waar lokale partijen verantwoordelijk voor zijn. De Minister
van VROM kan alleen – als systeemverantwoordelijke – in randvoorwaardelijke
zin het functioneren van de woningmarkt ondersteunen. Daarom gaat VROM na
of partijen wel voldoende worden geprikkeld om te investeren in de woningmarkt
op een dusdanige wijze dat burgers kunnen beschikken over goede en betaalbare
woningen in een aantrekkelijke woonomgeving. Voor de financiering van de herstructurering
en de nieuwbouwproductie wordt een belangrijke bijdrage van de corporaties
verwacht. Om de betaalbaarheid voor de lagere inkomens te waarborgen wordt
de financiële ruimte gezocht in een combinatie van het huurbeleid en
huursubsidie.Beleidsprioriteit 1:Doel: Doorbraak in stagnatie woningbouwproductie en
herstructureringHet Kabinet streeft naar:• Een kleinere discrepantie tussen vraag en aanbod op de woningmarkt
in de grootste steden en meer tevredenheid van bewoners over hun woning en
woonomgeving;• Het vasthouden van de midden- en hoge inkomens in de steden (G30
nu: 50%) en het tegengaan van segregatie;• Een hogere kwaliteit van woningen en openbare ruimte, vooral in
de probleemwijken.Prestaties in 2004:• maken van harde en concrete verstedelijkingsafsprakenIn vervolg op de eerder gemaakte intentieafspraken over de totale verstedelijkingsopgave
voor de periode 2000–2010, zal het Kabinet definitieve afspraken maken
met grote gemeenten, provincies en stedelijke regio's. Daarbij gaat het om
de woningbouwproductie tot 2010, de aansluiting op het openbaar vervoer, de
bodemsaneringproblematiek en de sociale infrastructuur.• versnellen woningbouwproductieVerder wil het Kabinet de woningbouwproductie versnellen door ingewikkelde
regelgeving te vereenvoudigen en procedures te stroomlijnen. Aanjaagteams
vanuit VROM op locatie zullen – met hun extra ervaring en deskundigheden –
het besluitvormingsproces helpen bespoedigen. Ook het grondbeleid moet een
bijdrage leveren met de toepassing van het voorkeursrecht, de vereenvoudiging
en versnelling van onteigeningsprocedures en het versterken van de regiefunctie
van gemeenten bij nieuwbouwlocaties.• vaststelling beleidskader ISV-2Het nieuwe beleidskader voor de investeringen in stedelijke vernieuwing
(ISV2) wordt binnenkort bekendgemaakt (artikel 4.2 Herstructurering). Aan
de hand hiervan kunnen gemeenten hun meerjarenontwikkelingsprogramma's (MOP's),
waarin een beperkt aantal prestatie-afspraken centraal staat, opstellen. In
2004 worden de MOP's van de 30 grootste gemeenten (G30) beoordeeld, mede in
relatie tot de verstedelijkingsafspraken. Vervolgens kunnen eind 2004 met
deze gemeenten convenanten worden gesloten. Deze maken onderdeel uit van het
grote stedenbeleid (GSB3).• versnelde aanpak herstructurering in 56 wijkenIn overleg met de 30 grootste gemeenten (G30) zijn 56 probleemwijken geselecteerd
waarvan de herstructurering met voorrang wordt aangepakt. In 2004 zullen voor
al deze wijken afspraken tussen gemeenten, woningcorporaties en marktpartijen
worden gemaakt, die leiden tot een versnelde aanpak van deze wijken. In een
substantieel aantal van deze wijken zal in 2004 reeds een aanvang worden gemaakt
met de uitvoering. Het Rijk onderzoekt welke specifieke faciliteiten die versnelling
op gang kunnen helpen. De afspraken tussen de lokale partijen over deze wijken
worden in 2004 opgenomen in de MOP's. Het Innovatieprogramma Stedelijke Vernieuwing
(IPSV) wordt in 2004 evenals in 2003 – ingezet voor de integrale aanpak
van deze wijken.• cruciale rol voor corporatiesVoor de financiering van de herstructurering en de nieuwbouwproductie
wordt een belangrijke bijdrage van de woningcorporaties verwacht. Deze opgaven
vormen immers kerntaken van de corporaties. Zij worden dan ook geprikkeld
om planvorming en uitvoering van de herstructurering van de 56 probleemwijken
actief ter hand nemen. Het Kabinet wijst de corporaties op hun verantwoordelijkheid
om – in onderlinge solidariteit – de vermogens van
rijke corporaties met een geringe opgave in te zetten voor grote opgaven van
arme corporaties. De mogelijkheden worden onderzocht om in de systematiek
van de huursubsidie en het huurbeleid ruimte te vinden om enerzijds de bezuinigingen
op de huursubsidie en andere subsidies op het terrein van VROM te realiseren
en tegelijkertijd de betaalbaarheid van het wonen voor lagere inkomens te
waarborgen en de herstructurerings- en nieuwbouwopgave te realiseren (zie
artikel 2).• belang van gecombineerde sociaal-fysieke aanpakBij een gecombineerde sociaal-fysieke aanpak (zie artikel 5) worden ook
gezondheidsaspecten en de sociale infrastructuur meegenomen. Daarvoor wisselen
de betrokken ministeries praktijkkennis uit en ze lossen gezamenlijk knelpunten
bij de toepassing van hun instrumenten op. Zo zal worden onderzocht of woningtoewijzingregels
segregatie onbedoeld kunnen versterken. Bekeken wordt of het mogelijk is om
de bevordering van integratie als criterium te hanteren bij het toewijzen
van woningen aan nieuwkomers. Eén van de aspecten bij het beoordelen
van de MOP's zal de betrokkenheid van de bewoners bij de herstructurering
van hun wijk zijn.• milieubeleid biedt ruimteIn 2004 zal een generieke regeling Stad & Milieu in werking treden,
waarmee alle gemeenten de mogelijkheid krijgen om ten behoeve van intensief
ruimtegebruik en een optimale leefomgevingkwaliteit af te wijken van wet-
en regelgeving.Relevante artikelen in de VROM-begroting:Artikelen 2, 4, 5, 6 en 7.4. ORGANISEREN VAN BETERE NALEVING EN MINDER REGELSHet Ministerie van VROM wil de eigen verantwoordelijkheid van burgers,
bedrijven en andere overheden vergroten. Daarnaast zal het ministerie voor
betere handhaving zorgen. In de komende vier jaar zal het wet- en regelgeving
versoberen, stroomlijnen en waar nodig verbeteren. Het doel is te komen tot
minder regels, die beter te handhaven zijn. Burgers, bedrijven en maatschappelijke
organisaties die zich vervolgens niet aan de regels houden, zullen een niet-gedogende
overheid op hun weg vinden.Beleidsprioriteit 1:Doel: Kwaliteit van de regelgevingVROM begon onder het vorige Kabinet met een grondige doorlichting van
haar wet- en regelgeving (herijking). Deze herijking moet leiden tot minder
en overzichtelijker regelgeving die consistent is, minder procedures kent
en meer ruimte laat voor eigen initiatieven van burgers, bedrijven, andere
overheden en maatschappelijke instellingen.Alle wetten, AMvB's en ministeriële regelingen waarvoor VROM het
eerstverantwoordelijke departement is, worden onder de loep genomen. In het
najaar van 2003 zal de Minister van VROM in een brief aan de Tweede Kamer
haar voorstellen voor schrappen, samenvoegen of aanpassen van regelingen bekend
maken. Tevens zal dan een prioriteitenprogramma voor de wetgevingsactiviteiten
die uit de herijking voortvloeien, worden opgesteld en aan de Tweede Kamer
aangeboden. Dat programma zal inzicht bieden in de winst op het gebied van
vermindering van regeldruk die uit de wijziging voortvloeit en met het te
verwachten beslag op de capaciteit.Vooruitlopend hierop is het Kabinet voornemens de Wet op de Ruimtelijke
Ordening (Wro) te herzien. Met de tot standkoming van een nieuwe Wro dient
het Kabinet een drietal doelen:• Meer daadkracht van de overheid door
een vereenvoudiging en versnelling van procedures (onder andere door verkorting
van de periode start bestemmingsplaninwerkingtreding van maximaal 62 naar
maximaal 26 weken), bundeling van besluiten, scherper onderscheid in de verantwoordelijkheden
van de overheden, meer bevoegdheden voor rijk en provincies om effectief te
sturen en om belangrijke zaken aan te pakken/te realiseren en in te kunnen
grijpen als een gemeente haar taken niet goed uitvoert;• Meer inzicht van de burger in het handelen
van de overheid door middel van aangepaste bestemmingsplannen (overal, actueel,
helder, digitaal opvraagbaar);• Meer vertrouwen van de burger in de overheid, door betere toezicht- en handhavingmogelijkheden en bij overtredingen
de mogelijkheid om ook strafrechtelijk te sanctioneren.Tevens zal vooruitlopend op besluitvorming over de integrale herijking
van VROM-regelgeving de huidige bouwparagraaf in de Woningwet worden herzien
en vervangen door een Bouwwet (zie artikel 3). Hierdoor moeten de vergunningprocedures
rondom het bouwen beter op elkaar worden afgestemd en vereenvoudigd. Ook worden
procedurele en gebruiksvoorschriften uit de gemeentelijke bouwverordeningen
landelijk geüniformeerd. De aanbevelingen die volgen uit de Herijking
VROM-regelgeving worden eveneens meegenomen. Dit alles moet leiden tot een
vermindering van de administratieve lasten bij de vergunningprocedures.Prestaties in 2004:• Werkzaamheden verrichten ten behoeve van de vaststelling van de
Wro door de Eerste en Tweede Kamer, zodat de Wro eind 2004/begin 2005 in het
Staatsblad kan worden gepubliceerd en het geleiden van de invoering van de
Wro.• Het derde pakket van de herijking van de bouwregelgeving zal leiden
tot herziening van de huidige bouwparagraaf in de Woningwet. Er wordt naar
gestreefd dit voorstel eind 2004 aan de Raad van State aan te bieden.• Wetgevingsactiviteiten in het kader van de herijking worden uitgevoerd
volgens het schema van het prioriteitenprogramma voor het jaar 2004.• Procedures en criteria vaststellen die ervoor moeten zorgen dat
ook voorstellen voor nieuwe regelgeving worden getoetst aan de bovenstaande
uitgangspunten.• Een strategie bepalen, die is gericht op het verbeteren van de
kwaliteit van de Europese regelgeving en van de Nederlandse inbreng daarbij.• De VROM-Inspectie controleert bestaande en nieuwe wetten en regels
op handhaafbaarheid, uitvoerbaarheid en fraudebestendigheid (HUF-toets) en
zal in dat kader het komend jaar 10 ex-ante HUF-toetsen uitvoeren. Deze toets
helpt om de regelgeving zo duidelijk mogelijk te krijgen, zowel voor VROM
als voor anderen. Daarnaast bevat elke inspectierapportage van uitgevoerd
toezicht standaard aanbevelingen voor een betere kwaliteit van regelgeving
en/of de naleving daarvan.Relevante artikelen in de VROM-begroting:• Artikel 1, 2, 3, 13.Beleidsprioriteit 2:Doel: Bevordering naleving van VROM-regelgevingIn de afgelopen tijd vonden diverse incidenten plaats doordat VROM-regelgeving
niet werd nageleefd. Daardoor leeft het idee dat de overheid te weinig aandacht
heeft voor naleving van (wettelijke) normen. Ook het komend jaar zal weer
prioriteit worden gegeven aan de naleving van VROM-regelgeving. Dat betekent
ook dat daar waar men wet- en regelgeving wel kan, maar niet wil naleven,
men eerder en indringender geconfronteerd zal worden met handhaving.Doel: Betere naleving door meer handhavingrendementDe VROM-nalevingstrategie maakt het keuzeproces transparant en rationeel.
Ze maakt zichtbaar welke inhoudelijke prioriteiten het zwaarst wegen voor
het ministerie en waarom. Het instrument is een groeimodel en zal dit jaar
worden getoetst. Die prioriteiten worden bepaald door de inschatting van de
risico's als niet wordt opgetreden en door de grootte van het naleeftekort.
Een tweede onderdeel van de VROM-nalevingstrategie is het «van buiten
naar binnen» werken. Niet de wettelijke taak maar de mogelijke gevoelens
van (on)veiligheid van de burger staan hierbij centraal. Een deel van de inspectiecapaciteit
is gereserveerd voor de aanpak en oplossing van dergelijke actuele maatschappelijke
problemen op het vakgebied van VROM.Prestaties in 2004:De VROM-Inspectie geeft in 2004 aan de volgende thema's prioriteit:• Veiligheid (grote bedrijfsrisico's,
defensie-inrichtingen, vuurwerk, het voorkomen van en het voorbereiden op
crises);• Gezondheidsrisico's (straling, asbest,
legionella, PCB's en bestrijdingsmiddelen);• Duurzaamheid van klimaat en afval (ozonlaagaantastende
stoffen, zwavelgehalte in brandstoffen van zeeschepen, internationale afvaltransporten
en het landelijk afvalbeheersplan);• Verbetering van de kwaliteit van de leefomgeving (bouwregelgeving, woonruimteverdeling, ruimtelijke inrichting);• Bij het toezicht op de andere overheden
werkt de VROM-inspectie zo integraal mogelijk (milieu, ruimte, bouwen en wonen).
De inspectie richt zich op kwaliteitsverbetering van toezicht en handhaving
door andere overheden, het bestrijden van gedoogculturen en het tegengaan
van versnippering van verantwoordelijkheden door samenwerking tussen overheden
te stimuleren.Relevante artikelen in de VROM-begroting:Artikel 13.5. EU-VOORZITTERSCHAPIn de tweede helft van 2004 bekleedt Nederland het voorzitterschap van
de Europese Unie. De contouren van de Nederlandse prioriteiten, zoals deze
worden ingebracht in het operationele Iers-Nederlandse jaarprogramma en het
strategische meerjarenprogramma 2004–2006, zijn opgenomen in de Staat
van de Europese Unie 2004 (hoofdstuk 2). In aanvulling daarop zijn in deze
MvT accenten te vinden die dit departement betreffen.Nederland zal in het najaar van 2004 als eerste land voorzitter van de
uitgebreide EU zijn. Het komende jaar zal veel tijd en inzet gemoeid zijn
met de voorbereidingen daarvoor. Tijdens het Nederlandse voorzitterschap worden
naast de formele milieuraden een informele milieuraad en twee
ministeriële bijeenkomsten georganiseerd. De twee ministeriële bijeenkomsten
betreffen respectievelijk wonen (thema: duurzame hoogbouwrenovatie en herstructurering
in de woningbouw) en ruimte (thema: Europese ruimte). In artikel 1 zal nader
worden ingegaan op de activiteiten die in het kader van het EU-voorzitterschap
worden ontplooid.Relevante artikelen in VROM-begroting:Artikel 1.Belangrijkste beleidsmatige
uitgavenmutaties ten opzichte van de ontwerpbegroting 2003 (Bedragen in € 1000)  200320042005200620072008art.nrStand Ontwerpbegroting 2003 (incl NvW)3 430 6873 483 5963 408 9533 423 1613 418 316           Mutaties 1e suppletore
begroting:       1.Huursubsidie165 000163 800204 700250 100302 000 22.Afkoop NWI's71 859– 132– 108– 77  23.Bevorderen eigen woningbezit– 15 800– 26 200– 38 000– 51 300– 65 200 24.Investeringen Stedelijke
vernieuwing– 98 30572 08077 0283 3321 920 45.Subsidies Bodemsanering– 32 602– 45 515– 10 112– 8 863– 9 157 7Overige mutaties in de 1e
suppletore begroting109 46062 75411 41448 36023 998 diverse         Nieuwe
mutaties:       6.Hoofdlijnenakkoord:
Efficiency en volumetaakstelling – 2 188– 4 376– 6 564– 10 940 diverse7.Hoofdlijnenakkoord:
Subsidietaakstelling – 80 000– 150 000– 150 000– 150 000 diverse8.Hoofdlijnenakkoord:
Taakstelling externen – 15 298– 20 717– 20 717– 20 717 diverse9.Hoofdlijnenakkoord:
Doorwerking WW-maatregelen  – 25– 50– 100 diverse10.Hoofdlijnenakkoord:
Huursubsidie  – 110 000– 190 000– 210 000 211.Ombuiging Huursubsidie – 26 000– 40 200   212.Ramingsbijstelling
Clean Development Mechanism– 48 000– 36 000– 60 000– 68 000– 61 000 1113.Terugboeking NIRIS-gelden
naar Aanvullende post  – 10 000– 19 000– 5 000 1114.Augustusbrief: Huursubsidie – 55 000    215.Augustusbrief: Subsidietaakstelling   – 250 000– 250 000 1616.Augustusbrief: EPR – 40 000– 40 000– 40 000– 40 000 3Overige mutaties– 21 26142 42253 6298 67911 737  Stand
ontwerpbegroting 20043 561 0383 498 3193 272 1862 929 0612 935 8572 968 462 Toelichting:Het Kabinet wil de eigen verantwoordelijkheid van burgers, bedrijven en
maatschappelijke organisaties vergroten en partijen structureel stimuleren
om te komen tot innovatie en investeringen. Hiermee wordt beoogd dat de overheid
ook op de lange termijn samen met bovengenoemde partijen de kwaliteit van
de fysieke leefomgeving duurzaam in stand kan houden en verbeteren.Het Kabinet wil in het bijzonder de werking van de woningmarkt en de doorstroming
daarin verbeteren door vergroting van de ruimte voor verhuurders – waaronder
woningcorporaties – om binnen grenzen meer marktconforme huurprijzen
toe te passen. Door deze verruiming van het huurbeleid worden zij in staat
gesteld meer te investeren in woningbouw en herstructurering, waartegenover
het Kabinet van hen vraagt om de betaalbaarheid van het wonen voor kwetsbare
groepen te waarborgen en de positieve effecten van deze maatregelen hiertoe
te benutten. De verwachting is dat hiermee substantieel op het huursubsidiebudget
zal worden bespaard. Het Kabinet acht tegelijkertijd de voortgang
in de stedelijke vernieuwing van groot belang. Daarom is het ISV-budget –
ondanks de onontkoombaarheid van ombuigingen op dit vlak – door bovengenoemde
verruiming in het huurbeleid zoveel mogelijk ontzien, om gemeenten en woningcorporaties
te blijven stimuleren om te investeren in de noodzakelijke herstructurering
van stedelijke gebieden.Met inachtneming van het vorenstaande en gelet op het feit dat nog enige
tijd nodig is om de voorstellen concreet uit te werken, zijn in de begroting
de bovengenoemde en overige ombuigingen als volgt verwerkt.In deze tabel zijn de belangrijkste mutaties opgenomen ten opzichte van
de Begroting 2003. De eerste reeksen (1 t/m 5) hebben betrekking op de mutaties
zoals die in de 1e suppletore begroting zijn opgenomen. Gemakshalve zijn de
toelichtende teksten hieronder opgenomen.ad 1. HuursubsidieDoor tegenvallende economische ontwikkelingen (zoals een oplopende werkloosheid)
dient de huursubsidieraming te worden verhoogd. VROM wordt geconfronteerd
met zowel een hoger aantal gebruikers als een gemiddeld hogere uitkering per
subsidiegerechtigde.ad 2. Afkoop subsidies NWI'sDe latere afronding van de afkoop van subsidies van twee niet winstbeogende
instellingen (NWI's) leidt tot voor 2003 niet voorziene uitgaven. Dit betreft
ruim € 57 mln aan afkoopsommen en saneringsbijdragen en bijna € 15
mln aan per saldo te betalen rentevergoedingen.ad 3. Bevordering eigen woningbezitHet verminderde beroep op de regeling Bevordering eigen woningbezit vindt
ondermeer zijn oorzaak in tegenvallende economische ontwikkelingen.ad 4. Investeringen stedelijke vernieuwingMet twee verlagingen van het kasbudget van respectievelijk € 66,2
en € 60 mln wordt een bijdrage geleverd aan de dekking van de uitvoeringsproblematiek
2003 binnen zowel de begroting van VROM als de totale Rijksbegroting. Per
saldo valt de verlaging lager uit door vooral een toevoeging van budget voor
bodemsanering aan het ISV.ad 5. Subsidies bodemsaneringDeze wijziging is het pendant van de verhoging die hierboven is genoemd
onder ad 4. In 2002 is al budget (verplichtingen en uitgaven) overgeheveld
naar artikel 4 opdat ruim € 60 mln aanvullend kon worden toegezegd
aan 7 gemeenten en 3 provincies in het kader van ISV (TK, 2002–2003,
28 706 nr. 2, p. 14). Het uitgavenbudget wordt in drie jaren
(2002: € 15,3 mln, 2003: € 22,8 mln en 2004: € 22,8
mln) overgeheveld naar artikel 4. De overige ruim € 9 mln waarmee
het instrument Subsidies Bodemsanering wordt verlaagd (het effect op de uitgaven
bodemsanering in 2003 door vrijval van verplichtingenruimte), wordt ingezet
ter dekking van uitvoeringsproblematiek elders op de VROM begroting.ad 6 t/m 9 Hoofdlijnenakkoord: diverse taakstellingenDe belangrijkste nieuwe mutaties hebben met name betrekking op de taakstellingen
die voortvloeien uit het nieuwe hoofdlijnenakkoord van het Kabinet Balkenende
II. Bij artikel 16 zijn overzichten opgenomen die ingaan op de verdeling van
de taakstelling over de beleidsartikelen.ad 10. Hoofdlijnenakkoord: HuursubsidieDe mutatie is onderdeel van de invulling van het Hoofdlijnenakkoord waarin
versobering van de Huursubsidie wordt aangekondigd. Deze zal gericht zijn
op een generieke verhoging van de eigen bijdrage.ad 11. Ombuiging HuursubsidieDe ombuiging is het gevolg van de overschrijding op de huursubsidie-uitgaven
in 2002, die voor een deel binnen de VROM-begroting gecompenseerd moeten worden.
De invulling daarvan hangt samen met die van ad 10.ad 12. Ramingsbijstelling Clean Development MechanismMede in relatie tot het Hoofdlijnenakkoord wordt de ramingbijstelling
ingezet ter dekking van het financieringstekort.ad 13. Terugboeking NIRIS-gelden naar de Aanvullende postWegens het wegvallen van een eerder gehonoreerd project binnen het programma
NIRIS wordt het bijbehorende budget teruggeboekt naar de aanvullende post
voor klimaat-en CO2-beleid.ad 14–16. Augustusbrief extra taakstellingenAls gevolg van de tegenvallende economie en het oplopende financieringstekort
is VROM extra aangeslagen met een taakstelling van 95 mln in 2004 en
vanaf 2006 structureel 290 mln.De dekking hiervoor wordt gevonden door de Energie Premieregeling in te
perken waardoor vanaf 2004 structureel 40 mln dekking wordt gevonden.
Verder gaat, in het verlengde van de taakstelling uit het Hoofdlijnakkoord,
de taakstelling huursubsidie een jaar eerder in. Met deze vervroeging is 55 mln
gemoeid.De resterende taakstelling vanaf 2006 van 250 mln wordt vooralsnog gestald
op artikel 16 Nominaal en onvoorzien.De financiële consequenties (uitgaven) van de beleidsthema's
onderverdeeld naar beleidsprioriteitenIn het algemeen geldt dat in de VROM-boekhouding geen administratie op
het niveau van beleidsprioriteiten (dan wel beleidsthema's) wordt bijgehouden.
De in de onderliggende tabel opgenomen begrote cijfers zijn afkomstig uit
extra comptabele begrotingsadministraties.Zoals blijkt is het om administratieve redenen niet altijd mogelijk in
de begrotingsbedragen de apparaatsuitgaven op te nemen dan wel uit te splitsen.Thema 1: Ruimtelijk investeren
en ruimte geven aan ontwikkelingenBeleidsprioriteitStand
ontwerpbegroting 2004 (in €1 000)Relevante
artikelen1. Realisatie van een integrale, rijksbrede visie op de ruimtelijke
inrichting van Nederland€ 2501,4,6,8
en 92. Het implementeren van ontwikkelingsplanologie als
aanpak in de ruimtelijke ordening€ 2101Totaal thema 1€ 460 Toelichting:ad. 2.Voor de herijking van de WRO is een bedrag van € 210 000
begroot.Thema 2: Streven naar een
eco-efficiënte economieBeleidsprioriteitStand
ontwerpbegroting 2004 (in €1 000)Relevante
artikelen1. Systeeminnovaties€ 77012. Internaliseren externe kosten€ 3221,7 en 113. Verhogen van de vrijwillige inspanningen van burgers
en bedrijven om duurzaam te produceren en consumeren€ 9 50011 en 12Totaal thema 2€ 10 592 Toelichting:ad. 1.Het bedrag is opgebouwd uit € 420 000 apparaatskosten en € 350 000
onderzoeksgelden.ad. 2.Het volledige bedrag bestaat uit apparaatskosten. De programmakosten drukken
op de begroting van V&W.ad. 3.Dit bedrag is opgebouwd uit € 3 500 000 op artikel
11 en € 6 000 000 op artikel 12. Het totale begrotingsbedrag
bestaat uit programmagelden.Thema 3: Vitaliseren van stedenBeleidsprioriteitStand
ontwerpbegroting 2004 (in €1 000)Relevante
artikelen1. Doorbraak in stagnatie woningbouwproductie en herstructurering€ 694 6212,4,5,6 en 7Totaal thema 3€ 694 621 Toelichting:ad. 1Het opgenomen bedrag betreft het gereserveerde bedrag voor programma-
(met uitzondering van de bedragen gereserveerd op artikel 1), apparaat- en
onderzoeksuitgaven. De gereserveerde programma-uitgaven bedragen circa 99%.Thema 4: Organiseren van betere
naleving en minder regelsBeleidsprioriteitStand
ontwerpbegroting 2004 (in €1 000)Relevante
artikelen1. Kwaliteit van de regelgeving€ 2 3201,2 en 32. Bevordering naleving van VROM-regelgeving, meer
handhavingrendement€ 64 85913Totaal thema 4€ 67 179 Toelichting:ad. 1Het begrote bedrag vormt onderdeel van artikel 13. In dit bedrag is € 51 928
opgenomen voor apparaat.  Stand ontwerpbegroting
2004 (in €1 000)Relevante
artikelenEU- voorzitterschap€ 3 000DiversTotaal€ 3 000 Toelichting:Betreft de begrote uitgaven van de diverse dienstonderdelen.2.2. De BeleidsartikelenArtikel 01. Strategische beleidsontwikkeling en monitoring1.1. Algemene beleidsdoelstellingDe algemene beleidsdoelstelling luidt: VROM dient vanuit de zorg voor
de duurzame kwaliteit van de leefomgeving te kunnen beschikken over strategische
visies, over kennis met betrekking tot de kwaliteit van de leefomgeving en
met betrekking tot ontwikkelingen in de leefomgevingkwaliteit (monitoring).Niet alle strategische beleidsontwikkeling en monitoring wordt in dit
artikel in beeld gebracht. Wat direct toe te schrijven is aan het specifieke
werkingsgebied van de beleidsartikelen, is dáár te vinden. Per
operationeel doel wordt de indeling naar wonen, ruimte en milieu gehanteerd.
Dat geldt ook voor aspecten van rijkshuisvesting die met die beleidsterreinen
vervlochten zijn. De aansluiting met de artikelen is in hoofdlijnen als volgt:• Wonen:beleidsartikelen 2 t/m 5• Ruimte:beleidsartikelen 6, 8 en 9• Milieu:beleidsartikelen 7, 10 t/m 12Met andere woorden, daar waar de strategische visies aan de orde komen
in artikel 1, daar komt de beleidsuitvoering aan de orde in de artikelen 2
t/m 12.1.2. Operationele doelstellingen1.2.1. Strategische beleidsontwikkelingOperationele doelstelling: VROM dient te allen tijde te beschikken over
een actuele meerjarenvisie met betrekking tot wonen, ruimte en milieu. Die
visies bepalen vervolgens het beleid, de wetgeving en uitvoering van het departement.1.2.1.1. Strategische ontwikkeling en instrumentenDe huidige instrumenten daartoe zijn de strategische nota's Nota Mensen,
Wensen, Wonen (MWW), de 5e Nota RO, het NMP4 en de Architectuurnota, de kaderwetgeving
en instrumentontwikkeling op deze gebieden. Hiertoe zijn de voornaamste prestaties
van VROM voor 2004 de rol van corporaties (uitwerking MWW), Nota Ruimte, uitvoering
van het Nationaal Milieubeleidsplan (uitwerking NMP) en duurzame ontwikkeling
en de uitvoering van de Architectuurnota.Strategische visie met betrekking tot wonenWoningcorporaties vervullen een cruciale rol in het realiseren van de
rijksdoelstellingen ten aanzien van onder andere de stedelijke vernieuwing,
een toegankelijke en duurzame woningvoorraad en blijvende betaalbaarheid van
het wonen. Het Rijk verwacht van de woningcorporaties dat zij de hen ter beschikking
staande financiële middelen daarvoor inzetten. Daar waar individuele
knelpunten in de financiering van de maatschappelijke prestaties optreden,
rust er een verantwoordelijkheid op collega-corporaties en de
sector als geheel. Het Rijk heeft tot taak hiervoor de randvoorwaarden te
scheppen en, waar nodig, regelend op te treden.Een wijziging van het Besluit Beheer Sociale Huursector (BBSH) is benodigd
met het oog op de invoering per 1 januari 2004 van de Vennootschapsbelasting
voor woningcorporaties, zodat een voldoende duidelijke scheiding tussen sociale
en commerciële activiteiten mogelijk is. In 2003 en 2004 wordt de verhouding
van de Woningwet en het BBSH tot de EU-regelgeving over het mededingingsbeleid
nader bepaald, via de notificatieprocedure. De genoemde aanpassing van het
BBSH kan ook uit dat oogpunt wenselijk zijn.Daarnaast is een aantal overige voornemens tot wijziging van het BBSH
aan de Tweede Kamer gemeld bij brief van 16 december 2002.Deze aangekondigde wijzigingen in het BBSH zullen in het licht van het
Hoofdlijnenakkoord nader worden bezien voordat deze in procedure worden gebracht.
De Tweede Kamer zal hierover in het najaar van 2003 worden geïnformeerd.De corporatiesector heeft een grote verantwoordelijkheid bij de herstructureringsopgave.
Wanneer de direct betrokken corporaties zelf niet over voldoende investeringsvolume
kunnen beschikken is het noodzakelijk dat de corporatiesector als geheel deze
verantwoordelijkheid op zich neemt. Het Rijk zal, indien onverhoopt nodig,
via daartoe geëigende stappen deze verantwoordelijkheid tot uitvoering
laten komen.Gezien de invoering van de Overdrachtsbelasting voor woningcorporaties
per 1 januari 2003 zal de toezegging gestand worden gedaan de effecten
hiervan in 2004 te monitoren. De effecten van de invoering van de Vennootschapsbelasting
zullen pas na 2004 inzichtelijk kunnen worden gemaakt.Strategische visie met betrekking tot ruimteHet Kabinet zal op grond van het Hoofdlijnenakkoord het nationaal ruimtelijk
beleid vormgeven. Dit nieuwe beleid zal ter behandeling door het Kabinet worden
aangeboden aan de Tweede Kamer. Hiermee komt een einde aan de lopende PKB-procedure
(Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening / Nota Ruimte) dan wel wordt deze afgesloten.
De aandacht kan daarna uitgaan naar uitvoering van het beleid, doorwerking,
toetsing en handhaving. Het nationaal ruimtelijk beleid vormt het integratiekader
op het gebied van de ruimtelijke inrichting. De Minister van VROM, die voor
dit beleid eerstverantwoordelijke is, brengt hiermee haar coördinerende
taak tot uitdrukking. Het nationaal ruimtelijk beleid geeft in hoofdlijnen
richting aan de ruimtelijke ontwikkeling van Nederland. Het rijksbeleid vindt
uitwerking en doorwerking in de provinciale streekplannen en de gemeentelijke
structuur – en bestemmingsplannen, alsmede in gezamenlijke beleidsagenda's
met de omringende regio's in de buurlanden.Het ruimtelijk rijksbeleid zorgt ervoor dat de verschillende ruimtevragende
functies in Nederland op elkaar worden afgestemd en zoveel mogelijk kunnen
worden geaccommodeerd en dat gelijktijdig de ruimtelijke kwaliteit wordt vergroot.
Het Kabinet zal dat meer concreet in de nota uitwerken. Zo wordt niet alleen
voor de mede-overheden, maar ook voor burgers, marktpartijen en maatschappelijke
organisaties helder wat het Kabinet voor ogen heeft en waaraan ruimtelijke
plannen en initiatieven zullen worden getoetst. Het Kabinet hecht belang aan
ontwikkelingsplanologie en wil bij het opstellen van het rijksbeleid hiervoor
ruimte scheppen, met name op het regionale schaalniveau. Uiteindelijk
hebben immers bij de uitvoering andere partijen dan het rijk een grote rol
en moeten rijkskaders ruimtelijke ontwikkelingen niet onnodig belemmeren.
Om ontwikkelingsplanologie te stimuleren werkt VROM aan de opbouw aan kennis
en kunde bij partijen die nog weinig ervaring hebben met ontwikkelingsplanologie,
bijvoorbeeld provincies, waterschappen en gemeenten in het landelijk gebied,
onder andere door verspreiding van kennis en goede praktijken. Daarnaast wil
VROM samen met de meest betrokken departementen tot een actieprogramma komen
om belemmeringen te opruimen (zowel institutioneel als in de bestuurspraktijk)
die een goede ontwikkelingsplanologie in de weg staan. Ter bevordering van
de specifieke ontwikkelprojecten wil VROM door middel van experimenten onder
voorwaarden afwijking mogelijk maken van beleidsregels uit de PKB Nationaal
Ruimtelijk Beleid. De VROM-inzet voor ontwikkelingsplanologie heeft betrekking
op stedelijke en landelijke gebieden.De nationale ruimtelijke hoofdstructuur (RHS) is een basis voor prioriteitstelling
in de rijksinvesteringen en biedt inzicht in de visie van het Rijk op de belangrijkste
ruimtelijke kansen en bedreigingen. Datgene waarvoor het rijk zelf verantwoordelijk
is, komt tot uitdrukking in een aantal rijksprojecten en rijksprogramma's
die een versterking zijn voor de RHS en in een beperkt aantal generieke kaders.
VROM werkt aan een ruimtelijke investeringsstrategie waarmee het rijk wil
komen tot een gecoördineerde en optimale inzet van rijksmiddelen ten
behoeve van de RHS.De rijksagenda dient een gecoördineerde inzet van rijksinvesteringsstromen,
gericht op een aantal prioriteiten van het nationaal ruimtelijk beleid. Ook
in breder verband zullen overigens de geldstromen voor het stedelijk en het
landelijk gebied (en voor de verkeers- en vervoersinfrastructuur) goed worden
afgestemd.Na afsluiting van de PKB-procedure kan de aandacht gericht uitgaan naar
de uitvoering en doorwerking van het VROM-beleid. Hiertoe is een gebiedsgerichte
werkwijze geïntroduceerd die de realisatie van het beleid van de verschillende
rijksnota's (NMP 4, MWW) door gerichte coördinatie integraal bevordert.
Enerzijds worden de beleidsdiensten van VROM toegankelijker gemaakt voor overheden
en instanties uit de regio. VROM is immers voor een groot deel van de uitvoering
van het beleid van hen afhankelijk. Anderzijds wordt de uitvoering versterkt
door gebundelde inzet van mensen en middelen, waarbij op hoofdzaken wordt
geconcentreerd. Het programma Gebiedsgericht Werken is met name toegespitst
op de VROM-brede thema's en hoe VROM hierbij met één gezicht
kan opereren, ook indien er spanning is tussen verschillende beleidsdoelstellingen.
De terugkoppeling uit de uitvoeringspraktijk is door deze werkwijze beter
georganiseerd. De uitvoering van het beleid wordt vervolgens gevolgd met een
monitoringprogramma en een meerjarig evaluatief onderzoeksprogramma gericht
op de geformuleerde doelstellingen.Strategische visie met betrekking tot milieuSinds 2001 geeft het Kabinet uitvoering aan het lange termijn milieubeleid
zoals beschreven in NMP4. Het Kabinet Balkenende I heeft in 2002 de notitie
«Vaste waarden, nieuwe vormen: milieubeleid 2002–2006» uitgebracht
(TK, 2002–2003, 28 663, nr. 1), waarin de ambities uit NMP4 zijn
afgestemd op het gebrek aan financiële middelen dat inmiddels was ontstaan.Voor de uitvoering van het NMP4 in het begrotingsjaar 2004 zijn, conform
de visie van dit Kabinet, 4 prioriteiten aangegeven: 1) transities, 2) financiële aspecten van milieubeleid, 3) stad en platteland,
en 4) gezondheid en milieu. De twee laatste prioriteiten worden toegelicht
bij respectievelijk artikel 7 (Verbeteren integrale milieukwaliteit op lokaal
niveau), artikel 10 (Verbeteren nationale milieukwaliteit) en artikel 12 (Beheersen
milieurisico's van stoffen, afvalstoffen en straling). Hieronder worden de
voorgenomen activiteiten toegelicht die bijdragen aan de prioriteiten 1) transities
en 2) financiële aspecten van milieubeleid.1. TransitiesTransitiemanagement is in het NMP4 gekozen als werkwijze om hardnekkige
milieuproblemen aan te pakken, omdat het bestaande milieubeleid niet tot oplossing
van die problemen zou leiden. De overheid neemt in de eerste fase van het
transitieproces het initiatief door maatschappelijke samenwerkingsverbanden
te initiëren en te stimuleren en hierbinnen gezamenlijk te zoeken naar
de mogelijkheden om op lange termijn over te gaan naar een duurzaam systeem.
Daarvoor moeten economische, sociale en ecologische veranderingen in samenhang
worden bekeken.Er wordt gewerkt aan vier concrete transities die in het NMP4 zijn benoemd.
De transities naar:• een duurzame energiehuishouding (EZ);• een duurzame mobiliteit (V&W);• een duurzame landbouw (LNV);• een duurzaam gebruik van biodiversiteit en natuurlijke
hulpbronnen (OS).De Minister van VROM heeft een coördinerende rol, en rapporteert
aan de Tweede Kamer over de voortgang, bewaakt de samenhang en ontwikkelt
activiteiten ter ondersteuning van alle transities (kennisontwikkeling, ervaring
uitwisselen, monitoring, communicatie en participatie van maatschappelijke
partijen). Hiervoor heeft VROM een steunpunt transities ingericht. Ook zet
VROM ter ondersteuning waar nodig inhoudelijke transitieprojecten op zoals
voor het domein «Duurzame Chemie» (samen met EZ).Daarnaast vormen transities onderdeel van het Stimuleringsprogramma Burger
en Milieubeleid (zie artikel 11). Ter ondersteuning van de transitieprocessen
worden in 2004 de belemmeringen en stimulansen geïnventariseerd voor
transities in bestaand beleid en instrumentarium (zie kwaliteit regelgeving
en verstevigen duurzaamheidscomponent in innovatie- en technologiestimuleringsinstrumentarium
(artikel 11)).De prestatiegegevens worden beschikbaar gesteld in de jaarlijkse voortgangsrapportage
gericht op de 4 transities en kort beschreven in het jaarverslag.De Minister van VROM is eveneens verantwoordelijk voor het beschikbaar
stellen van voldoende menskracht en middelen voor de opstelling van VROM als
een betrouwbare partner in de transitieprocessen.2. Financiële aspecten van milieubeleidOm de lange termijn ambities te realiseren, die in het NMP4 zijn geformuleerd
voor hardnekkige milieuproblemen, zullen door de samenleving aanzienlijke
kosten moeten worden gemaakt. In de Notitie Vaste waarden, nieuwe vormen:
milieubeleid 2002–2006 is aangegeven welke gevolgen de beperking in
de beschikbare overheidsmiddelen zal hebben voor de ambities en instrumenten
van het milieubeleid. De volgende activiteiten worden uitgevoerd:1. Voortzetting van onderzoek naar mogelijkheden om het instrument «beprijzen»
(internalisering van externe kosten) verder invulling te geven naast reeds
lopende inspanningen op het gebied van de handel in emissierechten voor NOx en CO2, de activiteiten in het kader van de transitie
duurzame mobiliteit, verhoging van de REB en het afschaffen of aanpassen van
niet-duurzame subsidies,2. Verhoging van effectiviteit en efficiency van bestaande begrotingsmiddelen
door bundeling van beschikbare budgetten (ISV en ILG) en herprioritering van
middelen; in dit verband zullen ook de mogelijkheden van fondsvorming worden
onderzocht;3. Zoeken naar alternatieve financiering door, indien mogelijk, het introduceren
van nieuwe bestemmingsheffingen, door het ontwikkelen van financiële
opties die geen beroep doen op de algemene middelen en door het beter benutten
van Europese geldstromen;4. Door er voor te zorgen dat milieu en duurzaamheid een grotere rol gaan
spelen in de besluitvormingscriteria voor de besteding van andere, relevante
geldstromen.Concretisering van deze activiteiten en daarbij behorende prestaties komen
aan de orde in de achtereenvolgende milieuartikelen.Duurzame ontwikkelingOp de top in Johannesburg in 2002 (Tien jaar na Rio) hebben landen afspraken
gemaakt over het bevorderen van duurzame ontwikkeling. Het Rijk heeft haar
voornemens voor de uitvoering van deze afspraken uitgewerkt in het Actieprogramma
Duurzame Ontwikkeling onder de titel «Duurzame Daadkracht». Dit
bestaat uit een nationaal en internationaal deel. Het internationale deel
van Duurzame Daadkracht (eind 2002 naar de Tweede Kamer gestuurd) bevat acties
tot verduurzaming van het internationale beleid gericht op internationale
fora waar Nederland in participeert (EU, ECE, OESO, VN). De internationale
milieuonderdelen die voortvloeien uit Duurzame Daadkracht staan in de volgende
alinea «internationale samenwerking op het gebied van milieu en duurzame
ontwikkeling» beschreven.Het nationale deel van het Actieprogramma Duurzame Ontwikkeling (in 2003
opgesteld en aan de Eerste en Tweede Kamer aangeboden) concentreert zich op
activiteiten binnen Nederland. Het richt zich vooral, maar niet alleen, op
de inzet van de rijksoverheid. Het Actieprogramma bevat projecten die concrete
resultaten binnen vier jaar opleveren, en instrumenten die duurzame ontwikkeling
bevorderen. Een aantal van deze projecten is ook onderdeel van bovengenoemde
transities. Een van de instrumenten is de eerste duurzaamheidsverkenning (in
2003 aan de Tweede Kamer aangeboden) die de basis levert voor een set te ontwikkelen
indicatoren. Verder geeft het Actieprogramma aan welke onderwerpen de komende
jaren uitgewerkt gaan worden.Internationale samenwerking op het gebied van milieu en
duurzame ontwikkelingHet regeerakkoord is duidelijk over de internationale inzet op milieugebied:
«behoud en versterking van natuur en milieu vergen een activerend beleid
in nationaal, Europees en internationaal verband». Nederland voert daarom
een actieve milieudiplomatie die dient bij te dragen aan het realiseren van
nationale beleidsdoelen en het wereldwijd bevorderen van duurzame ontwikkeling
en externe integratie, alsmede het versterken van het EU-milieubeleid, zowel
binnen de Europese Unie als Pan Europees binnen het raamwerk van de VN-ECE.De belangrijkste beleidsprestaties voor 2004 op het gebied van het mondiale
milieubeleid vloeien voort uit de uitkomsten van de World Summit on Sustainable
Development (WSSD) in Johannesburg (2002). Deze beleidsprestaties zijn:1. Het meewerken aan het opstellen door de UNEP van een mondialestrategie
tegen de verspreiding van gevaarlijke chemicaliën. Hiernaast zet VROM
zich in om ervoor te zorgen dat er, conform besluit van UNEP, in 2005 een
wereldwijd saneringsprogramma voor kwik en lood gereed is;2. Het meewerken aan het opstellen door de UNEP van een VN-tienjarenprogramma
Duurzame Productie- en Consumptiepatronen;3. Het vertalen van de aanbevelingen van de Wereld Water Fora in sterk
verbeterde drinkwatervoorziening;4. Het voorbereiden van en actief deelnemen aan de 12e bijeenkomst van
de Commission on Sustainable Development (CSD) van de VN, waarbij de onderwerpen
water, sanitatie en menselijke nederzettingen centraal staan;5. • Het verder integreren van het thema duurzame ontwikkeling in de
lopende WTO-onderhandelings-ronde, zoals tijdens de WSSD is overeengekomen.
VROM zet zich in om deze ronde te laten resulteren in wederzijdse versterking
van milieudoelen en handel, en richt zich daartoe op:• erkenning binnen de WTO van de noodzaak van en het recht op het
treffen van handelsmaatregelen binnen multilaterale milieuverdragen;• een permanente waarnemers-status binnen de WTO voor secretariaten
van multilaterale milieuverdragen, uiterlijk in 2004;• erkenning voor en stimulering van ecolabeling; stimulering van
de handel in milieugoederen en -diensten door het versneld afbouwen van handelsbarrières
op dit terrein;• erkenning van non-trade concerns (onder andere milieueffecten,
plattelandsontwikkeling, voedselveiligheid) binnen het af te sluiten landbouwakkoord.Verder zal VROM de Europese Commissie aan haar toezegging houden alle
handelsakkoorden aan een Sustainability Impact Assessment (duurzaamheidstoets)
te onderwerpen, en stimuleren dat deze duurzaamheidstoetsen breder worden
toegepast.6. Het afschaffen van onduurzame subsidies. VROM zal inventariseren om
welke subsidies het gaat en voorstellen doen voor aanpassing of afschaffing
van deze subsidies. VROM zal dit in relevante fora, zoals EU, OESO en WTO
inbrengen. Hierbij sluit de noodzakelijke verduurzaming van internationale
geldstromen aan. VROM zet zich in voor het verduurzamen van internationale
geldstromen, waaronder fondsen van de EU, financiering door internationale
banken en private investeringen.Binnen Europa spitst de inzet van VROM in 2004 zich, naast het Nederlands
voorzitterschap van de Raad van de EU in de tweede helft van 2004, toe op
de volgende beleidsprestatie:De Pan-europese samenwerking richt zich, primair in VNECE-verband, op
de versterking van het milieubeleid in de landen van Zuidoost Europa, Oost-Europa,
de Kaukasus en Centraal Azië. Tijdens de vijfde Pan-europese ministeriële
milieuconferentie gehouden in Kiev, mei 2003, is een nieuw werkprogramma aangekondigd
met de toegang tot veilig drinkwater als hoge prioriteit. VROM draagt aan
het werkprogramma bij door het financieel ondersteunen van concrete projecten
en levert daarmee een bijdrage aan de regionale uitwerking van de uitkomsten
van Johannesburg 2002 (WSSD).Tijdens het Nederlandse voorzitterschap worden naast de formele milieuraden
een informele milieuraad en twee ministeriële bijeenkomsten voor
respectievelijk wonen (thema: duurzame hoogbouwrenovatie en herstructurering
in de woningbouw) en ruimte (thema: Europese ruimte) georganiseerd.De problemen rond verloedering en onveiligheid van wijken zoals we die
in Nederland kennen, doen zich in diverse Europese landen vaak nog sterker
voor. Vooral in de toetredingslanden liggen grote opgaven op het gebied van
hoogbouwrenovatie en herstructurering. Als die niet tijdig en adequaat aangepakt
worden, ontstaat er een ernstige bedreiging voor de leefbaarheid in de desbetreffende
steden. Er zal een document worden opgesteld dat een beschrijving en analyse
bevat van hoogbouw- en herstructureringsproblematiek in Europa.De informele EU ministersbijeenkomst Ruimte, eind november 2004, heeft
als op doel een eerste politieke stap te zetten in een proces om te komen
tot een concreet en operationeel ruimtelijk referentiekader voor beleid en
investeringen in de EU. Het ESPON programma, dat de Europese ruimtelijke hoofdstructuur
analyseert vanuit de doelstellingen van het Europees Ruimtelijk Ontwikkelingsperspectief
(EROP), biedt daartoe de input (indicatoren, scenario's, typologieën,
etc.). Tijdens het Nederlands EU-voorzitterschap zal tevens extra aandacht
geschonken worden aan het internaliseren van milieu actiepunten in de Lissabon
strategie door het actief te agenderen voor één of meer bijeenkomsten.
Innovatie en technologische vernieuwing spelen hierin een belangrijke rol.
Daarnaast zal het beleid voor chemische stoffen een belangrijk thema zijn.
Immers, verwacht wordt dat de Europese Commissie eind 2003 met regelgeving
komt. In bilaterale overleggen met Italië, Ierland, Luxemburg en het
Verenigd Koninkrijk zal worden besproken in hoeverre het dossier van de chemische
stoffen binnen de komende vijf voorzitterschappen succesvol afgerond kan worden.
Het Kabinet wil dit dossier in de Milieuraad behandelen. Naast de drie ministeriële
bijeenkomsten heeft VROM zes milieu onderwerpen aangewezen waarvoor waarschijnlijk
voor of tijdens het voorzitterschap (informele) activiteiten worden georganiseerd.
Het doel van de activiteiten is om een brede invulling te geven aan het Nederlandse
voorzitterschap om de internationale VROM-strategie in te vullen of vorm te
geven. Deze onderwerpen betreffen: de Strategie Omgaan Met Stoffen (SOMS),
Duurzaam Produceren en Consumeren (DuProCo), de Bodemstrategie, het Post-Kyoto-protocol
over klimaat, Development First en Exploring New Approaches (ENAP).Tevens zal tijdens het voorzitterschap de plenaire IMPEL-bijeenkomst (Implementation
Enforcement Environmental Law) georganiseerd worden. Daarnaast zal een ESPON
seminar plaatsvinden. Onderwerp is de beleidsmatige vertaling van 17 interim-
of eindrapporten betreffende de Europese ruimtelijke hoofdstructuur ontwikkelingen
en de impact van EU sectorbeleid: concrete indicatoren en beleidsvoorstellen
voor ruimtelijk ontwikkelingsbeleid op EU niveau. Er vindt ook een strategische
workshop plaats met hogere ruimtelijke ordeningsambtenaren uit de accessielanden
over het ruimtelijk beleid in Nederland en de relatie met het EU beleid in
2004.Tabel 1.1. Instrumenten strategische
beleidsontwikkelingInstrumentPrestatie Corporaties•Stelsel van regelgeving sluit
aan bij EU-regelgeving en het verkrijgen van het akkoord EU \ •Publicatie wijzigingen BBSH en BCFV
in Staatsblad per 010 404 en inwerkingtreding •De matching (en CSS). Inzetbaar maken van
het heffingsinstrumentarium in 2004 •Monitoren van de gevolgen van de vennootschaps-
en overdrachtsbelasting voor woningcorporaties; onderzoek in 2004 •Het volgen/monitoren van effecten van wijzigingen
in regelgeving; onderzoek in 2e helft 2004 via het reguliere reguliere toezichtsverslagNationaal ruimtelijk beleid•Nota nieuw nationaal
ruimtelijk beleid •Voortgangsrapportage Transities in najaar
2004 naar Tweede KamerNMP, nota Vaste Waarden, Nieuwe Vormen•Nul-meting en set monitoringsindicatoren transities t.b.v. monitoring voortgang
transitiesInternationale samenwerking milieu•Uitvoering van internationaal deel van het Actieprogramma Duurzame Ontwikkeling •Verduurzamen internationale geldstromen •VROM heeft zes onderwerpen aangewezen waarvoor
vóórof tijdens het EU voorzitterschap (informele) activiteiten
worden georganiseerd: Strategie omgaan met stoffen (SOMS), Duurzaam Produceren
en Consumeren (DuProCo), Bodemstrategie, Post-Kyoto protocol over klimaat,
Development First en Exploring New Approaches (ENAP) •Tijdens de vijfde Pan-Europese ministeriële
milieuconferentie gehouden in Kiev, mei 2003, is afgesproken dat er een nieuw
werkprogramma wordt opgesteld. VROM draagt aan het realiseren van het werkprogramma
bij door het financieel ondersteunen van concrete projectenDuurzame ontwikkeling•Voortgangsrapportage
over de uitvoering van Het Actieprogramma Duurzame Ontwikkeling; •Evalueren van de eerste Duurzaamheidsverkenning, •Opstellen van een set indicatoren om de voortgang
van duurzame ontwikkeling te kunnen meten, •Uitvoeren van een proefexperiment duurzame
ontwikkeling bij Almere, •Opnemen van duurzaamheidcriteria bij de bestemmingen
van overheidsmiddelen, onder andere bij innovatiestimulering en bij het FES
fonds (zie ook activiteiten rond financiële aspecten van het milieubeleid).1.2.1.2. WetgevingHerijking en kwaliteit van de VROM-regelgevingIn het najaar van 2002 is aan de Tweede Kamer aangekondigd dat de VROM-regelgeving
zal worden onderworpen aan een herijking. De uitgangspunten die hierbij worden
gehanteerd zijn opgenomen in de brief aan de Tweede Kamer van 23 oktober
2002 (kamerstuk II 28 600 XI, nr. 10). Samengevat luiden ze:• Onnodige regels en bureaucratie moeten worden vermeden. De nadruk
moet verschuiven van plannen, nota's en procedures naar resultaatgerichte,
concrete uitvoering;• Er moet zo veel mogelijk worden aangesloten bij de door de burger
ervaren maatschappelijke problemen. De burger moet het doel van de regels
kunnen begrijpen;• De regelgeving moet overzichtelijk en consistent zijn, minder procedures
bevatten en meer ruimte laten voor eigen initiatieven. De administratieve
lasten voor het bedrijfsleven moeten substantieel worden verminderd;• De rijksregels moeten de provincies en gemeenten niet onnodig belemmeren;• De regels moeten goed uitvoerbaar, goed handhaafbaar en fraudebestendig
zijn;• Bestaande en toekomstige Europese regelgeving moet worden vereenvoudigd en gestroomlijnd. Verbetering van de kwaliteit van Europese
wet- en regelgeving moet al in de voorbereidingsfase een uitdrukkelijk aandachtspunt
zijn.De resultaten van de herijkingsoperatie en de naar aanleiding daarvan
getrokken beleidsconclusies worden in een brief aan de Tweede Kamer voorgelegd.
In de brief wordt aangegeven op welke wijze de VROM-regelgeving de komende
jaren zal worden herzien. In een bijlage bij de brief wordt per regeling (wet,
amvb of ministeriële regeling) vermeld of deze zal worden ingetrokken,
samengevoegd of gewijzigd, dan wel ongewijzigd zal blijven.De komende jaren zullen als uitvloeisel van de herijking in het teken
staan van het aanpassen en vernieuwen van de VROM-regelgeving. In de genoemde
rapportage over de resultaten van de herijkingsoperatie is vermeld dat in
het najaar van 2003 een prioriteitenprogramma met betrekking tot de wetgevingsactiviteiten
die uit de herijking voortvloeien, zal worden opgesteld en aan de Tweede Kamer
zal worden aangeboden. In dat programma zal rekening worden gehouden met de
winst op het gebied van vermindering van regeldruk die uit de wijziging voortvloeit
en met het te verwachten beslag op de capaciteit.In het kader van de herijkingsoperatie is niet alleen de bestaande regelgeving
doorgelicht, maar is ook ingegaan op de waarborgen die nodig zijn voor de
kwaliteit van toekomstige regelgeving. Er worden procedures en criteria ontwikkeld
die ervoor moeten zorgen dat regelgevingsvoorstellen worden getoetst aan de
hierboven beschreven uitgangspunten.Woonwet en de melding bij de EU van bestaande regelgevingIn de nota Mensen, Wensen, Wonen (kamerstukken II 2000/01, 27 559)
is als doelstelling neergelegd de zeggenschap van burgers over de woning en
de woonomgeving te versterken en de verdeling van taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden
tussen partijen op het beleidsterrein wonen, opnieuw te bepalen en vast te
leggen. Inmiddels is dit verwerkt in de ontwerp Woonwet, die thans in procedure
is. Naar aanleiding van het Strategisch Akkoord (dat heeft geleid tot het
VROM brede project herijking van wet- en regelgeving) en een discussie met
de Europese commissie over de positie van de corporaties zal worden bezien
of en in hoeverre de procedure van de Woonwet zal worden gecontinueerd.Momenteel ligt de bestaande wet- en regelgeving voor woningcorporaties
ter beoordeling bij de Europese Commissie inzake de vraag of deze regelgeving
past binnen de EU-kaders voor geoorloofde staatssteun. De EU-reactie, naar
verwachting in de tweede helft van 2003, alsmede de afschaffing van de vrijstelling
van vennootschapsbelasting zal in 2004 leiden tot aanpassingen in de regelgeving
(BBSH) om een duidelijke scheiding te garanderen tussen commerciële en
sociale activiteiten van woningcorporaties.Herziening van de Wet op de Ruimtelijke OrdeningDe Minister van VROM is belast met de voorbereiding van de herziening
van de Wet op de Ruimtelijke Ordening (WRO). De herziening beoogt meer besluitvaardigheid,
doelmatigheid en helderheid bij overheidsbesluiten t.a.v. ruimtelijke ordening,
mede met het oog op een duurzame leefomgeving. Het resultaat is een aan de
Tweede Kamer ter behandeling aan te bieden wetsvoorstel van een nieuwe Wet
ruimtelijke ordening (Wro) met een memorie van toelichting. De nieuwe Wro
bevat effectieve besluitmogelijkheden, snelle en eenvoudige procedures (onder
andere door verkorting van de periode start bestemmingsplaninwerkingtreding
van maximaal 62 weken naar maximaal 26 weken) en is leesbaar, toegankelijk
en samenhangend.Naar verwachting zal de Tweede Kamer in het eerste kwartaal van 2004 het
wetsontwerp in behandeling nemen en de besluitvorming in de loop van 2004
afronden. Het gaat dan niet alleen om de Wro, maar ook om het nieuwe Besluit
ruimtelijke ordening (Bro) en de Invoeringswetgeving. Na afronding van de
besluitvorming over het nieuwe Bro en de Invoeringswet kan de nieuwe Wro in
werking treden. Dat zou in het genoemde tijdschema eind 2005, begin 2006 kunnen
gebeuren.Naast deze primair op regelgeving gerichte werkzaamheden is de Minister
van VROM verantwoordelijk voor een soepele invoering van de nieuwe Wro. Daarom
is ook voorzien in ruime aandacht voor communicatieve activiteiten, niet alleen
tijdens het totstandkomingsproces maar ook bij de invoering. In 2004 zal daar
reeds een start mee worden gemaakt, om al te langdurige overgangstermijnen
en daarmee gepaard gaande bestuurlijke en juridische onzekerheden te voorkomen.RijksprojectenprocedureVoor de besluitvorming over grote projecten van nationaal belang kan het
Kabinet binnenkort gebruik maken van de rijksprojectenprocedure. Deze procedure,
die onderdeel wordt van de Wet op de Ruimtelijke Ordening, maakt het mogelijk
dat het Kabinet de regie van de besluitvorming over een belangrijk investeringsproject
van nationaal belang van begin tot eind in eigen hand houdt.Het Kabinet wijst een projectminister aan die verantwoordelijk is voor
de procedure voor besluitvorming over nut, noodzaak en de locatie van het
te realiseren project en vervolgens de verlening van alle benodigde vergunningen
coördineert. De procedure voorziet in een goede en tegelijkertijd efficiënte
inspraak en rechtsbescherming voor de burgers.De plenaire behandeling van het wetsvoorstel voor de rijksprojectenprocedure
in de Eerste Kamer zal voor het zomerreces kunnen worden afgerond. De rijksprojectenprocedure
zal naar verwachting medio 2004 worden ingevoerd.Nota Grondbeleid, Wet voorkeursrecht gemeenten (Wvg) en
GrondexploitatiewetDe implementatie van het programma van de Nota Grondbeleid zal in 2004
verder ter hand worden genomen. Daarbij gaat het om introductie van de exploitatievergunning
in de Grondexploitatiewet, welke wet onderdeel zal gaan uitmaken van de nieuwe
Wet op de ruimtelijke ordening, Herijking van Wet voorkeursrecht gemeenten
en vereenvoudiging van de onteigeningswet. Daarnaast zal beleidsbepaling plaatsvinden
omtrent concurrentiebevordering op ontwikkelingslocaties, de invoering van
de stedelijke herverkaveling, het oprichten van een kenniscentrum Grondbeleid
en het vergroten van transparantie bij gemeentelijke grondbedrijven.Voor de uitvoering van het ruimtelijk en woonbeleid is een adequaat instrumentarium
voor het grondbeleid essentieel. Voor een verbetering van de werkbaarheid
van de Wvg is gestart met een integrale herziening in verband met stroomlijning
van procedures, aanpassing aan de Algemene wet bestuursrecht en de wet dualisering
en harmonisatie met de integrale herziening van de Wet op de Ruimtelijke Ordening.
Tevens wordt bezien of en in hoeverre in een beperkt voorkeursrecht voor provincies
en Rijk zal worden voorzien. In de Nota Grondbeleid is tevens de introductie
aangekondigd van een vergunningenstelsel voor grondexploitatie
en de introductie van een kostenlijst voor grondexploitatie. Het vergunningenstelsel
wordt ondergebracht in de Wro. Dit wetsvoorstel zal in 2004 bij de Tweede
Kamer aanhangig worden gemaakt.Wet milieubeheerOver de toekomst van de Wet milieubeheer is in 2001 de discussienota «Met
recht verantwoordelijk!» uitgebracht. De reeds in gang gezette herijking
van de VROM-regelgeving heeft ook gevolgen voor de uitvoering van de discussienota:
de inhoud van de nota is betrokken bij de uitwerking van herijkingsvoorstellen.
Mede daardoor is er niet langer sprake van een afzonderlijk uitvoeringsprogramma
voor de discussienota.In 2003/2004 worden niettemin de volgende wetsvoorstellen tot wijziging
van de Wet milieubeheer bij de Tweede Kamer ingediend:– het wetsvoorstel Handhavingsstructuur,– het wetsvoorstel Emissiehandel Wm,– het wetsvoorstel tot implementatie van de Richtlijn strategische
milieubeoordeling,– het wetsvoorstel Beginselen van milieurecht, waarin tevens een
aantal belemmeringen wordt opgeheven voor het verlenen van vergunningen op
hoofdzaken en vergunningen op maat, en waarin bovendien op een aantal punten
nadere invulling wordt gegeven aan de implementatie van de IPPC-richtlijn.
Het wetsvoorstel Zelfregulering binnen kaders, waarvan in de voorgaande begroting
nog sprake was, wordt geïncorporeerd in het genoemde wetsvoorstel Beginselen
en wordt dus niet als afzonderlijk stuk in procedure gebracht.Tabel 1.2 VROM prestaties
in 2004 wetgevingInstrumentPrestatieHerijking en kwaliteit VROM-regelgevingToezenden aan de Tweede Kamer van een prioriteitenprogramma
met betrekking tot de wetgevingsactiviteiten die uit de herijking voortvloeienBespreking
van de brief over de herijking en van het prioriteitenprogramma met de Tweede
KamerRol van corporatiesVerkrijgen van een EU-akkoord over bestaande regelgeving voor woningcorporatiesPublicatie
in Staatsblad per 1-1-2004 en inwerkingtreding van de wijzigingen BBSH en
BCFVHerziening WROBehandeling wetsontwerp WRO in TK en afronden besluitvorming in 2004Nota GrondbeleidGrondexploitatievergunning: herziening WRO, afdeling 6.4, grondexploitatieWet milieubeheerWetsvoorstel HandhavingsstructuurWetsvoorstel Emissiehandel WmWetsvoorstel
tot implementatie van de Richtlijn strategische milieubeoordelingWetvoorstel
Beginselen van milieurecht1.2.2. Monitoring en kennisontwikkelingVROM moet te allen tijde kunnen beschikken over een adequate kennis- en
adviesinfrastructuur en over voldoende kennis met betrekking tot strategische
ontwikkelingen en met betrekking tot de feitelijke ontwikkeling van de leefomgevingkwaliteit
(=monitoring).1.2.2.1. Instrumenten monitoring en onderzoekBeleid is gebaseerd op feitelijke kennis, kennis van maatschappelijke
en bestuurlijke verhoudingen, kennis van belangen en belanghebbenden en inzicht
in de praktijk van beleidsprocessen. Sluitstuk, maar ook weer start van
de beleidscyclus vormt de verantwoording die de Minister van VROM aflegt over
de effectiviteit en de efficiëntie van het gevoerde beleid.Deze ambitie wordt mede geschraagd door het uitvoeren en laten uitvoeren
van beleidsvoorbereidende analyses en evaluatieonderzoek (ex ante, ex durante
en ex post), het (laten) opzetten van monitoringsystemen, het doen van adviesaanvragen
en het stimuleren van kennisontwikkeling bij externe partijen. Monitoring
is in feite een specifieke vorm van onderzoek.Directies binnen VROM formuleren en programmeren het onderzoek en besteden
het onderzoek aan, dat noodzakelijk is voor het ontwikkelen, uitwerken, implementeren,
evalueren en bijstellen van het beleid («knowledge based» beleid
waar nodig). Op meerdere plaatsen in de organisatie komt zodoende onderzoek
vraaggestuurd vanuit het beleid tot stand en niet vanuit het aanbod van de
onderzoeksinstellingen.In artikel 1 zijn onderzoeken opgenomen gekoppeld aan de planbureaus,
onderzoeken die een bredere reikwijdte hebben dan een afzonderlijk artikel
en in het verlengde liggen van de strategische beleidsontwikkeling. Kennis,
onderzoek en monitoring zijn geen doel op zich maar middelen, middelen ten
dienste van het beleid. Het beleid komt verder aan de orde in de volgende
artikelen. Ook een deel van de onderzoeksmiddelen wordt aangestuurd binnen
de hierna volgende artikelen, als het onderzoek specifiek ten dienste staat
van het desbetreffende artikel.Monitoring Nationaal Ruimtelijk beleidEr wordt een meerjarig evaluatieprogramma ontwikkeld gericht op de doelstellingen
van het nationaal ruimtelijk beleid. Aan dit programma is een monitoringssysteem
gekoppeld waarmee zicht wordt gehouden op de voortgang van doelbereiking en
beleidsuitvoering door middel van effect-, prestatie- en procesindicatoren.
De ambitie is om bij de uitvoering van dit programma de partners in de beleidsvoorbereiding
en -uitvoering nauw te betrekken, in de vorm van evaluatie- en monitoringsarrangementen.Ruimtelijk PlanbureauHet Ruimtelijk Planbureau (RPB) heeft tot missie: «Het verdiepen
van het publieke debat over de ruimtelijke ontwikkeling middels onderzoek
en ontwerp». Die verdieping wordt aangebracht door het signaleren van
nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen en door het bieden van een nieuwe kijk op
bestaande ontwikkelingen. De publicaties van het Ruimtelijk Planbureau voldoen
aan wetenschappelijke standaarden. Kernwaarden zijn: onafhankelijkheid, betrouwbaarheid
en vernieuwing. Het Ruimtelijk Planbureau heeft een brede communicatiestrategie
om aan haar missie te kunnen voldoen.Jaarlijks beoordeelt het begeleidingscollege de publicaties van het Ruimtelijk
Planbureau op de genoemde normen; nagestreefd wordt dat het oordeel «goed»
is. Elke 5 jaar zal een evaluatie van het kwalitatief functioneren van het
RPB door een visitatiecommissie plaatsvinden.Het Ruimtelijk Planbureau is opgericht per 1 januari 2002 en groeit in
de loop van de jaren naar een vaste formatie van 68 fte. In de startjaren
wordt veel tijd en budget besteed aan de opbouw van het instituut, de werving
van onderzoekers en het ontwikkelen van de onderzoeksprojecten.In 2004 zal worden gepubliceerd over een tiental onderzoeken. Daarnaast
werkt het Ruimtelijk Planbureau samen met andere planbureaus en kennisinstituten.
In tabel 1.3 zijn de prestaties van het RPB in 2004 opgenomen.Onderzoek WonenIn 2003 is gestart met het actualiseren van de verkenningen over de woningmarktontwikkelingen,
die de basis vormden voor de nota Mensen Wensen Wonen. Belangrijke nieuwe
informatiebron hierbij is het Woningbehoefte-onderzoek (WBO) 2002. Volgens
planning zullen, als resultaat van fase 1 van dit project, de woningbehoefteramingen
eind 2003/begin 2004 gereed komen. In fase 2 zullen vervolgens in de loop
van 2004 verkenningen voor specifieke beleidsthema's nader worden uitgewerkt.
In de loop van 2003/2004 zal een aantal deelstudies uitbesteed worden met
als thema's ondermeer: vraag en aanbod op de woningmarkt, de betaalbaarheid
van het wonen, veiligheid- en leefbaarheidsvraagstukken, mobiliteit, wonen
en zorg en verhuisgedrag van huishoudens. Voorts zal, onder meer op basis
van het Woningbehoefte Onderzoek 2002, een studie worden verricht naar de
relatie tussen ruimtelijke concentratie/segregatie van etnische groeperingen
en de mate van hun integratie in de Nederlandse samenleving.In 2003 verrichte Kwalitatieve Woningregistratie-analyses (w.o. invloed
leefstijl op woonwensen) en een KWR-studie (relatie tussen energiegedrag en
-verbruik) leiden in 2004 tot respectievelijk aanpassing in het basisonderzoek
en aanpassingen in het energiebesparingsmodel. Met dit model worden de effecten
van energiebesparende maatregelen in de voorraad op de reductie van CO2-emissie geraamd. In juni 2004 komt het rapport «Bewoners Nieuwe
Woningen 2002» uit. In deze rapportage wordt aandacht besteed aan actuele
thema's zoals de stagnatie in de woningbouwproductie, de toegankelijkheid
(betaalbaarheid) voor specifieke groepen zoals starters, de differentiatie
in aanbod, zeggenschap (waaronder particulier opdrachtgeverschap) en geschillen,
energiebesparende maatregelen en duurzaam bouwen, wonen-zorg en wooncarrières.Eind augustus 2004 komt het jaarboek «Monitor Nieuwe Woningen 2003»
uit. In dit jaarboek worden de ontwikkelingen in de voortgang van de woningbouw
geschetst op basis van een aantal deelonderzoeken die in het kader van de
Monitor Nieuwe Woningen zijn uitgevoerd. De Monitor Nieuwe Woningen is een
samenwerkingsverband tussen het Ministerie van VROM, de NEPROM, Aedes en het
AVBB.Begin 2004 is de eerste versie van het Gedragsmodel Herstructurering gereed.
Dit model biedt inzicht in het gedrag (incl. handelingsperspectieven en rollen)
en de invloed van de bij het bouwproces betrokken actoren binnen de herstructureringsopgave.
De doelstelling is om met dit model knelpunten en sturingsmogelijkheden in
een zo vroeg mogelijk stadium te signaleren teneinde een betere voortgang
van het bouwproces binnen de stedelijke herstructurering te bewerkstelligen.Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)Onderdeel van het RIVM is het milieu- en natuurplanbureau. Het milieu-
en natuurplanbureau brengt jaarlijks in mei de Milieubalans en de Natuurbalans
uit. Daarin wordt de ontwikkeling van de kwaliteit van het milieu beschreven
die het resultaat is van de uitvoering van beleidsmaatregelen. De Minister
van VROM kan aanwijzingen geven omtrent onderwerpen en veronderstelde ontwikkelingen,
die in ieder geval in de Milieubalans moeten worden opgenomen. De minister
kan verder geen aanwijzingen geven met betrekking tot de inhoud van rapporten
en omtrent de wetenschappelijke methoden. Het milieuplanbureau laat voor de Milieubalans veel monitoringsonderzoek uitvoeren. Door de producten
van het milieuplanbureau beschikken de regering en de Staten Generaal over
periodieke onafhankelijke wetenschappelijke informatie over (mogelijke toekomstige
ontwikkelingen van) de milieukwaliteit en de effecten van gevoerd beleid en
van beleidsvoornemens door monitoring, modelberekeningen, scenario's en prognoses.
Nagegaan wordt of de huidige positionering van het milieu- en natuurplanbureau
binnen het onderzoeksinstituut RIVM en vallend onder de Minister van VWS aanpassing
behoeft.Verder ondersteunt het RIVM de ontwikkeling, uitwerking, implementatie,
evaluatie en handhaving van het milieubeleid en het beleid voor de externe
veiligheid, onder andere bij opsporing, handhaving en toezicht en bij calamiteiten.
Ook voert het RIVM regelgeving uit, waaronder door het Stoffen Expertise Centrum
op het gebied van de Wet Milieugevaarlijke Stoffen de beoordeling van nieuwe
stoffen. Het RIVM doet voorstellen voor gezondheidskundige en ecologisch onderbouwde
normen en het doet eenmalig onderzoek ter verkenning, voorbereiding en invulling
van (milieu-)beleid. Dit onderzoek wordt aangestuurd door de directies van
VROM met inachtneming van de professionele autonomie van het RIVM bij het
wetenschappelijk functioneren. Afgeronde onderzoeksresultaten worden gepubliceerd.
Periodiek wordt de bruikbaarheid van het werk van het RIVM voor het beleid
nagegaan door een extern bureau een audit te laten uitvoeren aan de hand van
de rapporten uit een kalenderjaar. Daaruit voortkomende suggesties worden
ingevoerd. Overigens blijkt meer dan 95% van de rapporten op meerdere manieren
gebruikt te worden in het beleid.Tabel 1.3 VROM prestaties
in 2004 Monitoring en onderzoekOnderwerp PrestatieWonen•woningbehoeftenramingen en deelstudies
(respectievelijk prestaties fase 1 en 2 van project actualisering woningmarktontwikkelingen) •rapport
«Bewoners nieuwe woningen 2002», jaarboek «Monitor Nieuwe
Woningen» en gedragsmodel HerstructureringRuimteAudit uitvoering nota Ruimte RIVMHet
milieuplanbureau in staat stellen producten te maken, waaronder de Milieubalans
en daartoe het planbureau de eventueel noodzakelijke aanwijzingen geven.  Het RIVM
op output sturen conform de wederzijds ondertekende afspraken met als resultaat:  •ondersteuning van beleid en uitvoering regelgeving,
waaronder gezondheidskundige en ecologisch onderbouwde normering alsmede eenmalig
onderzoek ter verkenning, voorbereiding en invulling van (milieu-)beleid •monitoring voor de Milieubalans en om te
voldoen aan wettelijke en internationale verplichtingen •ondersteuning van de VROM-inspectie onder
andere bij opsporing, handhaving en toezicht •ondersteuning van VROM-inspectie en beleid
bij calamiteiten •ondersteuning van het beleid met betrekking
tot externe veiligheid Uitvoering van wettelijke taken op het gebied van de Wet Milieugevaarlijke
Stoffen door het Stoffen Expertise Centrum zoals de beoordeling van nieuwe
stoffen, risicobeoordeling bestaande stoffen en vergunningaanvragen genetisch
gemodificeerde organismen Ruimelijk Planbureau•Afronding van 12 projecten
d.m.v. boeken en andere media •Zesmaal verschijning van het periodiek «Ruimte
in debat» •Vaste bijdrage aan S&RO •Deelname aan congressen en conferenties;
10 papers •30 presentaties en lezingen •20 interviews •aandacht in landelijke pers en vakbladen •ruimtemonitor1.2.2.2. Adviesorganen en kennisontwikkelingVROM-raadDe VROM-raad streeft naar sectoroverstijgende, niet verkokerende adviezen.
Hierbij wordt de nadruk gelegd op gedegen schriftelijke adviezen over strategische
keuzen voor de middellange termijn aan het begin van de beleidscyclus. Daarnaast
kan de VROM-raad ook adviezen uitbrengen over (ontwerpen van) concrete beleidsnota's.Omdat de VROM-raad in beginsel op verzoek van de bewindslieden van VROM
of de Tweede Kamer adviseert, is het werkprogramma voor 2004 mede hiervan
afhankelijk.De VROM-raad zal zijn advisering in 2004 richten op de volgende beleidsterreinen:• Op ruimtelijk terrein: de toekomst van de landbouw en het landelijk
gebied, omdat op dit punt de Vijfde Nota nog weinig is uitgewerkt. Daarnaast
zal een advies over stedelijke netwerken in internationaal verband worden
uitgebracht;• Op het terrein van het wonen: de toekomst van het woonbeleid in
een situatie waarin het accent is verschoven van huren naar kopen;• Op milieuterrein: de toekomst van de energiehuishouding omdat dit één van de transitiethema's uit het NMP-4 is. Daarnaast
zal een advies over Global Commons worden uitgebracht.Daarnaast zal de VROM-raad een tentoonstelling organiseren over wonen
in het landelijk gebied en zal een essaybundel worden uitgebracht met als
thema verwonderingsvragen op het terrein van VROM-beleid.Raad voor Ruimtelijk, Milieu en Natuuronderzoek (RMNO)De Raad voor Ruimtelijk, Milieu- en Natuuronderzoek is een sectorraad
die de Regering adviseert over het te voeren onderzoeksbeleid op het gebied
van ruimte, milieu en natuur. Het doel van de Raad is het ontwikkelen van
een visie op onderzoeksbeleid, kennis en kennisinfrastructuur in verband met
ruimte, milieu en natuurvraagstukken op de (middel)lange termijn. Om bovenstaande
doelstelling te kunnen realiseren voert de Raad onder andere de volgende taken
uit:1. het desgevraagd of uit eigen beweging doen van voorstellen aan de aangewezen
ministers over de uitvoering van beleid betreffende vraagstukken in verband
met ruimte-, milieu- en natuur;2. het, waar nodig, bevorderen van overleg tussen alle betrokkenen bij
onderzoek en ontwikkeling op het aandachtsgebied;3. het signaleren van nieuwe thema's en overlappingen met betrekking tot
onderzoek op het aandachtsgebied;4. het desgevraagd of uit eigen beweging evalueren van uitgevoerde programma's
van strategisch onderzoek.De raad heeft zes hoofdactiviteiten:1. Visieontwikkeling: hoe dient kennis voor het toekomstige beleid inzake
de ruimtelijke ordening, het milieubeheer en de natuur beschikbaar te komen;2. Signaleren: verkennen van de toekomstige maatschappelijke en wetenschappelijke
ontwikkelingen en tijdig signaleren van lacunes en overlappingen bij kennisontwikkeling
of knelpunten in de kennisinfrastructuur;3. Agenda-setting en -beïnvloeding: initiatieven nemen om nieuwe
invalshoeken en opvattingen met betrekking tot kennisontwikkeling en kennisuitwisseling
onder de aandacht te brengen en daarmee richting te geven aan de programmering
van onderzoek;4. Advisering: gevraagd en ongevraagd aan de Ministers van VROM, LNV,
V&W, EZ en OC&W en andere organisaties over beleidsontwikkeling, -uitvoering,
kennisontwikking en -benutting, dit alles met kennis als centraal aandachtsveld;5. Innovatie: stimuleren en activeren van innovatieprocessen, waaronder
systeeminnovatie;6. Verbinding: als intermediair optreden tussen alle actoren en belanghebbende
binnen het aandachtsgebied, in het bijzonder om de relatie tussen kennisontwikkeling
en beleidsontwikkeling te verbeteren.Raad voor de WaddenOp basis van de nieuwe Wet op de Raad voor de Wadden is vanaf 1 januari
2002 de Raad voor de Wadden ingesteld, conform de Kaderwet adviescolleges.
Tot en met 2002 werden de werkzaamheden verricht door de Waddenadviesraad.
Vanaf 2003 is de Raad voor de Wadden geïnstalleerd die de werkzaamheden
heeft overgenomen.De Raad voor de Wadden zal vanuit een grote gebiedsgebonden betrokkenheid –
gevraagd en ongevraagd – adviseren over een breed scalavan
beleidsterreinen, omdat de Raad geacht wordt te adviseren over (alle) beleid
dat doorwerkt in de Waddenzee. De Raad brengt adviezen uit aan zowel de rijksoverheid
als ook aan regionale en lokale overheden.De Raad adviseert over onderwerpen op strategisch niveau, waarbij specifiek
de volgende onderwerpen worden genoemd:– nieuw beleid met betrekking tot visserij, recreatie en gaswinning;– verbetering van de bestuurlijke organisatie voor het waddengebied;– duurzaam sociaal-economisch ontwikkelingsperspectief en versterking
van de internationale samenwerking.Kenniscentrum Aanbesteden bouwIn lijn met de adviezen van de Parlementaire Enquête Commissie Bouwnijverheid
heeft het Kabinet besloten een kenniscentrum Aanbesteden Bouw (KCAB) op te
richten. Het kenniscentrum zal een instrument vormen voor rijksbrede professionalisering
van de opdrachtgevende functie in de bouw. Kennis en ervaring worden gedeeld
en gezamenlijk wordt onderzoek gedaan gericht op versterking van het opdrachtgeverschap
en vergroting van het keuzepakket van aanbestedings- en contractvormen. Zodra
de KCAB operationeel is zullen ook medeoverheden er gebruik van kunnen maken.
Kleine aanbestedende diensten zullen zo profiteren van de knowhow van grotere
aanbestedende diensten. De financiering zal worden geregeld door de betrokken
departementen via suppletore wetgeving.Stuurgroep Experimentenbeleid Volkshuisvesting (SEV)Op nieuwe ontwikkelingen inzake bouwen en wonen moet permanent worden
ingespeeld. Voor het ministerie is de SEV een belangrijke partner om door
middel van experimenten theoretische vernieuwingen te toetsen op hun praktische
toepasbaarheid. De SEV werkt met een voortschrijdend meerjarenplan, dat jaarlijks
wordt geactualiseerd. Uiterlijk in juni 2004 legt de SEV verantwoording af
over de geleverde prestaties over 2003.Naar verwachting komen in 2004 enkele belangrijke projecten tot een afronding,
zoals het Innovatieprogramma Wonen en Zorg en het Stimuleringsprogramma Wijkgebonden
Leefbaarheidbudgetten. Daarnaast wordt in 2004 aandacht besteed aan nieuwe
modellen voor woonruimteverdeling, aan veiligheid, integratie en segregatie
en zullen handvatten worden geboden om de bestrijding van onrechtmatige bewoning
ter hand te nemen. Experimenten met betrekking tot stedelijke vernieuwing
blijven hoog op de agenda staan. In dat kader wordt onder meer een monitor
ontwikkeld om de effectiviteit en de meerwaarde van «Foyers de jeunesse»
in beeld te brengen. Voor dubo-woningen wordt een aantal concrete verkoopen
marketingstrategieën ontwikkeld met als doel duurzaam bouwen beter te
vermarkten. Voor de ontwikkeling van de bouwregelgeving zal een praktijkproef
gebouwdossier worden gestart. Het project Proeftuin Particulier Opdrachtgeverschap
begint zijn vruchten af te werpen en loopt in 2004 door. Verder zal het programma
Ruimzicht worden ontwikkeld, dat over het wonen buiten de steden gaat.NethurOm de relatie wetenschappelijk onderzoek en beleid te versterken is VROM
in 1996 met NETHUR, een samenwerkingsverband van 6 universiteiten, een partnershipprogramma
begonnen. Inmiddels zijn in het kader van dit programma 21 publicaties verschenen
en is een tiental in voorbereiding. Deze laatste onderzoeken hebben betrekking
op de maakbaarheid en flexibiliteit van het wonen, de betaalbaarheid en toegankelijkheid
van de woningmarkt, de vergrijzing en de zeggenschap en besluitvorming over
de woonomgeving.Internationale volkshuisvestingsinstellingen en woonprojectenIn de tweede helft van het jaar zal de Minister van VROM de Europese ministersconferentie
over duurzame hoogbouwrenovatie en herstructurering in de woningbouw voorzitten.
Bedoeling van deze conferentie is om tot een actieplan op dit gebied te komen
dat met name gericht is op de 12 EU-toetredingslanden.VROM zet haar inhoudelijke ondersteuning aan UN-Habitat, de Nederlandse
Stichting Habitat Platform en de UN Economic Commission for Europe/Committee
on Human Settlements voort ter uitvoering van de mondiale Habitat Agenda waartoe
ook Nederland zich heeft verplicht.De samenwerking met het collega-ministerie in Zuid-Afrika zal onder het
in 2003 met VROM hernieuwde Memorandum of Understanding worden voortgezet.
Daarmee wordt bijgedragen aan de opzet van een sociale woningbouwsector in
dat land, met name door middel van technische assistentie, advisering en training.Tabel 1.4 VROM prestaties
in 2004 Adviesorganen en kennisontwikkelingOnderwerpPrestatieVROM-raadOndersteuning VROM-raad ter uitvoering van het werkprogramma 2004.RMNOParticiperen
in de RMNO, in stuurgroepen en activiteiten van de RMNO en het werkprogramma
2004 van de RMNO kritisch beoordelen.SEVVerantwoording
prestaties 2003 door middel van een prestatieverslag in juni 2004.Goedkeuring
werkplan 2005 in december 2004.Nethur5
publicaties.Internationale VolkshuisvestingsinstellingenOpstellen actieplan duurzame hoogbouwrenovatie
en herstructurering in de woningbouw, EU-ministerconferentie.Voorzetting uitvoering
«Memorandum of Understanding» met Zuid-Afrika met betrekking tot
sociale woningbouw.Voortzetting uitvoering UN-HABITAT-agenda.1.3. Budgettaire gevolgen van beleidTabel 1.5 Bedragen in € 1000 2002200320042005200620072008Verplichtingen:74 88864 35575 27276 20770 52667 18773 657Uitgaven:78 64577 44174 83874 78376 16173 08771 657Programma65 89160 05058 43458 79860 62257 25755 857 Strategische beleidsontwikkeling6 8203 8371 7661 1562874040 Beleidsnota's en wetten ruimte2 330535460250604040 Nationaal initiatief voor duurzame ontwikkeling4 4903 3021 306906227           Monitoring en kennisontwikkeling57 93055 14055 73056 97859 67156 55355 153 Kennisontwikkeling en onderzoek wonen12 21611 9499 15110 57514 59211 90010 500 Kennisontwikkeling en onderzoek ruimte1 398750933933733733733Ruimtelijk Planbureau5 1572 4173 2233 2393 2393 2393 239Bijdrage RIVM39 15940 02442 42342 23141 10740 68140 681         Overig programma1 1411 073938664664664664 Subsidies vakorganisaties1 031868733459459459459 Communicatie-instrumenten110205205205205205205Apparaat12 75417 39116 40415 98515 53915 83015 800 Adviesraden VROM3 8433 9883 6813 6953 5823 5453 545 Kenniscentrum Aanbesteden Bouw        Ruimtelijke Planbureau03 9833 6643 6323 6324 0694 069 Apparaat8 9119 4209 0598 6588 3258 2168 186Ontvangsten:4 4891 7960    1.4. BudgetflexibiliteitTabel 1.6 Bedragen in € 1000  2004 2005 2006 2007 20081. Totaal geraamde kasuitgaven74 838 74 783 76 161 73 087 71 657 2. Waarvan apparaatsuitgaven16 404 15 985 15 539 15 830 15 800 3. Dus programma-uitgaven58 434 58 798 60 622 57 257 55 857 Waarvan op 1 januari 2004:          4. Juridisch verplicht71%41 20912%6 9165%2 9500%00%05. Complementair noodzakelijk0%00%00%00%00%06. Bestuurlijk gebonden (maar niet juridisch)5%3 19342%24 55542%25 37645%25 53946%25 5397. Beleidsmatig gereserveerd (op grond van een wettelijke regeling
of beleidsprogramma)0%019%11 40618%11 02119%10 86719%10 8678. Beleidsmatig nog niet ingevuld24%14 03227%15 92135%21 27536%20 85135%19 4519. Totaal (=3)100%58 434100%58 798100%60 622100%57 257100%55 857Toelichting:Het juridisch verplichte deel bestaat hoofdzakelijk uit de uitgaven ten
behoeve van het RIVM. De verplichting jegens het RIVM wordt jaarlijks aangegaan
voorafgaand aan het begrotingsjaar. Indien het RIVM met ingang van 2005 een
agentschap wordt, is het budget voor het milieuplanbureau-deel (circa 67%)
bestuurlijk gebonden en valt het budget voor de specifieke onderzoek-opdrachten
(circa 33%) in de categorie beleidsmatig gereserveerd.De bestuurlijk gebonden uitgaven betreffen in hoofdzaak toezeggingen aan
en overeenkomsten met volkshuisvestingsinstellingen.Artikel 02. Betaalbaarheid van het wonen2.1. Algemene beleidsdoelstellingVROM bevordert binnen maatschappelijke randvoorwaarden een vrije betaalbare
woonkeuze voor alle burgers in zowel de huur- als de koopsector. Voor mensen
die op grond van hun inkomen onvoldoende in staat zijn om zelf in hun vrije
woonkeuze te voorzien, draagt de overheid zorg voor een betaalbare woning
die voorziet in hun maatschappelijk gerechtvaardigde vraag. Hierbij ligt de
nadruk op: ondersteuning van gewenste maatschappelijke ontwikkelingen in de
woonwensen van de burger, het bevorderen van betaalbare woonkeuze in huur
& koop en bescherming van kwetsbare groepen in de samenleving. Afgeleid
hiervan worden drie operationele doelstellingen onderscheiden:• Voorzien in betaalbare kwalitatief goede huurwoningen (betaalbare
woonkeuze huren);• Bevorderen woonkeuze kopen;• Versterking van de positie van de burger bij huur en koop.2.2. Operationele doelstellingen2.2.1. Voorzien in betaalbare en kwalitatief goede huurwoningenDe meeste mensen zijn goed in staat zelf voor huisvesting zorg te dragen;
een deel heeft daartoe minder goede mogelijkheden. Als een evenwichtige verhouding
tussen huurders en verhuurders niet vanzelfsprekend tot stand komt, kan de
overheid onder voorwaarden nadere regels hanteren (consumentenbescherming
en versterking zeggenschap). Ook worden er door de overheid mogelijkheden
gecreëerd om kwalitatief goede en betaalbare huurwoningen voor kwetsbare
groepen toegankelijk te maken door:• Beheersen huurontwikkeling (huurprijsbeleid);• Bewaking prijs/kwaliteitsverhouding (huurwetgeving en huurgeschillenbeslechting);• Betaalbaarheid voor de doelgroep garanderen (huursubsidiewet);• Bevorderen van de beschikbaarheid van woningen voor de doelgroep
(huisvestingswet/toewijzing en tegengaan onrechtmatige bewoning).2.2.1.1. Beheersen huurontwikkelingHuurder en verhuurder kunnen in principe vrijelijk een huurprijs overeenkomen,
maar waar de uitgangspositie van de huurder bij de onderhandelingen zwakker
is dan die van de verhuurder stelt het Rijk randvoorwaarden, waaronder die
van de maximale huurstijging. De maximering van de huurprijsstijging behoedt
de zittende huurder voor te grote huursprongen, als gevolg waarvan problemen
met de betaalbaarheid zouden kunnen ontstaan. Het wettelijk instrument hiervoor
is de huurprijsregelgeving. De voorwaarden voor huurprijsstijging worden ieder
jaar, voor de begrotingsbehandeling, in de huurbrief vastgelegd.Voor 2004 wordt het huurprijsbeleid, zoals dat voor de interim-periode
(1 juli 2002 tot en met 1 juli 2005) is vormgegeven, gecontinueerd.
Dit gaat uit van een gemiddeld inflatievolgend (vijfjaarlijks gemiddelde)
huurbeleid.2.2.1.2. Bewaking prijs/kwaliteitsverhoudingHet woningwaarderingsstelsel biedt al meer dan twintig jaar een maatstaf
voor de maximale huurprijs voor een woning in relatie tot de kwaliteit. De
bewaking van de prijs/kwaliteitsverhouding is een van de peilers van de huurbescherming
die moet worden behouden. Wel kan dit instrument worden verbeterd door het
te vereenvoudigen en aan te passen aan de actuele consumentenvoorkeuren. Dit
wordt op dit moment onderzocht. Het streven is erop gericht om een gemoderniseerd
stelsel in werking te laten treden op 1 juli 2005.HuurgeschillenbeslechtingDe overheid voorziet in de mogelijkheid om een geschil tussen huurder
en verhuurder voor te leggen aan een onafhankelijke instantie, de huurcommissies.
Deze beslechten geschillen over huurprijzen, servicekosten en de onderhoudstoestand
van woningen.Daarnaast voeren de huurcommissies een toets uit op de redelijkheid van
de huurprijs in het kader van de Huursubsidiewet. Deze toets wordt uitgevoerd
bij een eerste aanvraag van individuele huursubsidie, en als er gehuurd wordt
van een particuliere verhuurder, of als sprake is van een huur van onzelfstandige
woonruimte in een begeleid wonen-complex.Op dit moment zijn er 59 huurcommissies, elk een eigen ZBO. Het secretariaat
van de huurcommissies is onderdeel van de VROM-organisatie. Reeds eerder is
met de Tweede Kamer gesproken over de toekomst van de huurgeschillenbeslechting.
Het voornemen bestaat de verantwoordelijkheid ten aanzien van de huurgeschillenbeslechting
buiten de rijksoverheid te organiseren. De bestuurlijke en juridische consequenties
worden momenteel onderzocht. Op afzienbare termijn zal aan de Tweede Kamer
een brief worden gestuurd over de toekomst van de huurgeschillen.Met de inwerkingtreding van de tweede tranche van de Integrale Herziening
van Huurregelgeving (IHH-2) wordt er een nieuwe procedure geïntroduceerd
waarin de redelijkheid van het voorschotbedrag voor servicekosten kan worden
getoetst. IHH2 treed in werking per 1 augustus 2003.In 2003 en begin 2004 worden de werkachterstanden, die waren ontstaan
ten gevolge van de reorganisatie in 2001, weggewerkt. Tegelijkertijd is in
2003 de nadruk gelegd op een versnelling van de afhandeling van nieuwe geschillen.
Voor 2004 wordt beoogd nieuwe geschillen binnen de wettelijke termijn af te
handelen.Daarbij wordt uitgegaan van de volgende gegevens:  voorraad
op 1 januari 2004, af te handelen in 2004 [A]geprognosticeerde instroom in 2004 [B]in 2004 af te handelen van de instroom gedurende 2004 (restant zal in 2005
verwerkt worden) [C]voorraad op 1 januari
2004 alsmede gedeelte van de instroom 2004 = totale productie in 2004 [A+C]geschillen over huurverhoging6 000 (waarvan 3 000
oude zaken buiten de termijn)5 0002 5008 500Toetsing huurprijs in het kader van Huursubsidiewet2 00035 00033 00035 000geschillen over servicekosten1 8002 000500
aanvragen voor toetsing voorschotbedrag1 000300 toetsingen van voorschotbedrag2 800300 toetsingen van voorschotbedragOverige geschillen7 00012 0006 50013 500Alle zaken die op 1 januari 2004 in behandeling zijn, zullen in 2004 worden
afgehandeld. Deels betreft het geschillen waarvan de behandeltermijn is overschreden.
Daarnaast zal de meerderheid van de zaken die in de loop van 2004 worden ontvangen
ook in 2004 worden afgedaan. Zaken die in de laatste maanden van 2004 worden
ontvangen zullen in meerderheid begin 2005 worden afgedaan, maar binnen de
wettelijk termijn.De 6 000 huurverhoginggeschillen die begin 2004 in voorraad zijn,
bestaan voor de helft uit zaken waarvan de behandeltermijn is overschreden.
De andere helft bestaat uit zaken die in het najaar van 2003 worden ontvangen
naar aanleiding van de huurverhoging per 1 juli. Conform gedane toezeggingen
aan de Tweede Kamer zullen deze zaken binnen de wettelijke termijn worden
afgehandeld.De doorlooptijd zal worden gemeten exclusief de tijd die benodigd is voor
het opvragen en betalen van het voorschot op de leges, hetgeen in overeenstemming
is met de regeling opgenomen in IHH-2.Naast snelle afhandeling van geschillen is het van belang dat huurders
en verhuurders weten welke rechtsmogelijkheden zij hebben. Daarom zal er gewerkt
worden aan het vergroten van de effectiviteit van de voorlichting aan huurders
en verhuurders. Tevens zal de inmiddels gerealiseerde telefonische bereikbaarheid
in 2004 worden gehandhaafd.2.2.1.3. Betaalbaarheid voor de doelgroep garanderenBeheersing van huurprijsontwikkelingen is niet voor iedereen voldoende
om in betaalbare huisvesting te voorzien. Om de betaalbaarheid voor de doelgroep
te garanderen is er het instrument van de huursubsidiewet. Deze wet heeft
als voornaamste doel om mensen met lagere inkomens te voorzien van betaalbare
huisvesting. De huursubsidie is een inkomensafhankelijke regeling, waarbij
de uitkeringen voor de burger onbelast zijn. De uitvoering van de huursubsidiewet
is een rijksverantwoordelijkheid.In het Hoofdlijnenakkoord wordt een versobering van de Huursubsidie aangekondigd.
Deze zal gericht zijn op een generieke verhoging van de eigen bijdrage; hiermee
wordt tevens de armoedeval verminderd. De wijziging zal met ingang van 2004
zijn beslag hebben en is in de begrotingsopstelling verwerkt.De betaalbaarheid van het wonen staat zowel op macro- als op microniveau
onder druk. Macro, omdat enerzijds invulling gegeven moet worden aan de strategische
opgaven rond de nieuwbouw en herstructurering om daarmee aan de vraag te voldoen
en anderzijds omdat door een structureel groter beroep op de huursubsidie
het budgettaire beslag toeneemt. Micro, omdat huishoudens met huursubsidie
hun woonlasten zien toenemen als gevolg van de versobering. De financiële
ruimte wordt gezocht in een combinatie van het huurbeleid en huursubsidie.Voor de beoordeling van het effect van huursubsidie op de betaalbaarheid
van het huren wordt gekeken naar de indicatoren «ninki» en de
netto huurquote. De ninki is een index die de ontwikkeling aangeeft van het
netto-inkomen na aftrek van de huurlasten. De netto huurquote geeft aan welk
deel van het netto-inkomen aan huurlasten wordt besteed.Door het huurbeleid en de huursubsidie worden de ninki en de netto huurquote
beïnvloed. Maar ook factoren zoals economische ontwikkeling, werkloosheid,
de hoogte van de uitkeringen, fiscale maatregelingen, etc. zijn van invloed
op de ontwikkeling van de indicatoren.Het meten van de betaalbaarheid van het huren met behulp van de ninki
heeft voordelen: de ninki geeft meer direct het effect op de betaalbaarheid
van het huren weer, omdat het de hoeveelheid euro's na aftrek van de huurlasten
in de portemonnee meet.De gemiddelde ninki voor alle huishoudens bedraagt 113,6. Dit is een gemiddelde
procentuele verbetering van 3,3% ten opzichte van 2000/2001 (Zie tabel 2.1).
Dit betekent dat de ontwikkeling van de netto huurlasten in 2001/2002 ruimte
laat voor een nominale netto-inkomenverbetering na woonlasten van 3,3%, oftewel
het gemiddelde bedrag, waarover een huishouden met huursubsidie beschikt na
verrekening van de huur en de huursubsidie, is met 3,3% gestegen.Tabel 2.1 Ontwikkeling van
de ninki voor huursubsidieontvangers (1997/1998=100)1 1998/19991999/20002000/20012001/2002Alleenstaande 65-102,1105,4109,1112,8Meerpersoons 65-102,2106,2109,6113,2Alleenstaande 65+102,2108,4111,6114,7Meerpersoons 65+102,6107,9111,3114,5Totaal102,1106,6110,0113,61 Bij het bepalen van de ninki, netto huurquote en huursubsidiedruk
wordt gebruik gemaakt van het netto-inkomen in t-1.Behalve voor de meerpersoonshuishoudens 65+ zijn de netto huurquotes nagenoeg
gelijk gebleven. De oorzaak van de daling van de netto huurquote van meerpersoons
65+ is verlaging van het rekeninkomen1.De stijging van de netto-huurquote bij de meerpersoonshuishoudens is mede
toe te schrijven aan het afschaffen van de koopkrachttoeslag in de huursubsidie.Tabel 2.2 Ontwikkeling van
de netto huurquote voor huursubsidieontvangers 1998/19991999/20002000/20012001/2002Alleenstaande 65-25,8%25,9%25,6%25,7%Meerpersoons 65-18,3%18,4%18,2%18,3%Alleenstaande 65+23,6%23,1%22,9%22,9%Meerpersoons 65+19,6%19,3%19,1%18,7%Totaal21,9%21,8%21,6%21,6%Beperking armoedevalHuursubsidieontvangers die te maken krijgen met een inkomensvooruitgang,
bijvoorbeeld als gevolg van toetreding tot de arbeidsmarkt, kunnen (een deel
van de) huursubsidie verliezen. Dit heeft tot gevolg dat zij per saldo een
geringer financieel voordeel hebben van de inkomensvooruitgang als gevolg
van toetreding of verbetering van de inkomenspositie op de arbeidsmarkt. De
huursubsidiedruk geeft aan welk deel van de verbetering van het netto-inkomen
men verliest aan vermindering van huursubsidie. Hierbij dient te worden opgemerkt
dat 40% van de huursubsidiepopulatie bestaat uit huishoudens ouder dan 65
jaar. Voor hen is de armoedevalproblematiek niet relevant.Tabel 2.3 Ontwikkeling van
de huursubsidiedruk 2000/20012001/20022002/20032003/2004Alleenstaande van bijstand naar 100% WML1)54,1%52,1%41,1%42.8%Alleenstaande van bijstand naar 130% WML1)56,6%58,3%51,6%50.7%Meerpersoons van bijstand naar 100% WML2)0,0%0,0%0,0%0,0%Meerpersoons van bijstand naar 130% WML1)47,7%43,9%31,3%30.0%1 Wettelijk minimumloon (WML)2 De huursubsidiedruk bij deze huishoudens is 0%, omdat het
bedrag dat zij aan huursubsidie ontvangen bij bijstand en wettelijk minimumloon
nagenoeg gelijk is.In bovenstaande tabel is de huursubsidiedruk voor vier cases opgenomen.
Met behulp van de cases kan de doorwerking van wijzigingen in regelgeving,
waaronder ook fiscale regelgeving, worden geschetst.In de tabel is aangegeven welk percentage van de netto -inkomensverbetering
men verliest aan vermindering van huursubsidie.Alleen huursubsidieontvangers met een netto-inkomen op bijstandsniveau
die een verbetering van het inkomen op 100% van het wettelijk minimumloon
realiseren, zullen te maken krijgen met een toenemende huursubsidiedruk. De
toenemende huursubsidiedruk is niet zozeer het resultaat van verandering van
beleid. De stijging wordt veroorzaakt doordat het wettelijk minimumloon hoger
is dan het referentie-rekeninkomen, dat gebruikt wordt bij de systematiek
van de vaststelling van de zogenaamde «normhuurtabellen». De methode
die wordt gebruikt om deze tabellen te maken leidt er toe dat voor rekeninkomens
hoger dan het referentie-inkomen een relatief hogere eigen bijdrage (normhuur)
wordt gevraagd. Dit heeft tot gevolg dat de huursubsidiedruk voor deze rekeninkomens
stijgt. De stijging wordt veroorzaakt doordat de stijging
van het wettelijk minimumloon hoger is dan de
stijging van het referentieinkomen.Uitvoering Huursubsidie en Regeling Bijdrage Huurlasten
(Vangnetregeling)Tabel 2.4 Uitvoering van de
huursubsidieHuursubsidie2001/20022002/20032003/20042004/2005Aantal beschikkingen1 039 3031 106 3671 115 0001 120 0001Aantal positieve beschikkingen980 000986 000991 000985 0001Gemiddelde toekenning op jaarbasis (x € 1,–)1 5131 5661 6261 6111Programmakosten (x € 1 000)1 4831 5441 6121 58711 Nadere invulling en fasering van de generieke verhoging van
de eigen bijdrage kan zowel effect hebben op de gemiddelde toekenning als
op de volumeontwikkeling.Regeling Bijdrage Huurlasten (Vangnet)Aantal beschikte aanvragen39 96543 37543 75043 750Aantal positieve beschikkingen31 89834 70034 95034 950Gemiddelde toekenning op jaarbasis (x € 1,–)984904939973Programmakosten (x € 1 mln.)31,431,432,834,0Met ingang van het subsidiejaar 2004/2005 zal invulling worden gegeven
aan de taakstelling zoals aangekondigd in het Hoofdlijnenakkoord. De nadere
invulling en fasering van de voorgenomen generieke verhoging van de eigen
bijdrage kan zowel effect hebben op de gemiddelde toekenning als op de volumeontwikkeling.Met ingang van 1 juli 2002, het begin van het subsidiejaar 2002/2003,
is de modernisering van de uitvoering van de huursubsidie (het EOS-programma)
volledig ingevoerd. Het onvoorzien aantal eerste aanvragen leidde tot achterstanden
in de behandeling en betaling en een stroom van schriftelijke en telefonische
reacties. Een groot aantal maatregelen is genomen om de bedrijfsvoering van
de huursubsidie verder te verbeteren.Een goede uitvoering van de Huursubsidiewet vereist dat het contact tussen
klant en uitvoeringsorganisatie een centrale plaats inneemt in het uitvoeringsbeleid.
Het jaar 2004 zal in het teken staan van het verbeteren van de klantgerichtheid.Belangrijk bij de verbetering van de klantgerichtheid zijn de Huursubsidie
Informatie Punten (HIP's). Bij Huursubsidie Informatie Punten kunnen klanten
worden geïnformeerd over hun ingediende aanvraag. Zo kan de klant te
weten komen of zijn aanvraag in behandeling is genomen en in welk stadium
van behandeling de aanvraag op dat moment is. Hiervoor zal het aantal Huursubsidie
Informatie Punten bij verhuurders en gemeenten worden uitgebreid tot 600,
hetgeen een verdubbeling is van het streefaantal voor 2003.Een ander belangrijk onderdeel van de verbetering van de klantgerichtheid
betreft de directe telefonische beantwoording van vragen van klanten. De capaciteit
van de telefonische beantwoording wordt uitgebreid, waardoor de telefonische
bereikbaarheid verbetert. Gestreefd wordt naar een verbetering van de telefonische
bereikbaarheid van 5% in 2004 (het streefpercentage voor 2003
is 80%). Dit betekent dat over een heel jaar gemeten 85% van de burgers die
belt, daadwerkelijk een medewerker te spreken krijgt.T-biljettenactieIn de tweede helft van 2002 heeft de Belastingdienst 65-plussers geïnformeerd
over de mogelijkheid om middels een T-biljet buitengewone uitgaven voor ziekte
af te trekken. De campagne van de Belastingdienst was gericht op kalenderjaar
2001. Een lagere vaststelling van het (reken) inkomen heeft gevolgen voor
de hoogte van de huursubsidiebijdrage van huursubsidietijdvak 2002/2003, maar
ook in volgende, omdat verwacht wordt dat ook in komende jaren meer gebruik
zal worden gemaakt van deze aftrekmogelijkheid.In de toelichting bij het T-biljet worden huishoudens gewezen op de mogelijkheid
ook een T-biljet voor de kalenderjaren 1999 en 2000 aan te vragen. Hierdoor
moet ook rekening worden gehouden met een herziening van het (reken)inkomen,
dat bepalend is voor de hoogte van de huursubsidiebijdragen in de huursubsidietijdvakken
2000/2001 en 2001/2002.Er is rekening gehouden met extra uitgaven in 2003 van € 40
mln en in latere jaren van € 10 mln.Voorlopige bijdragevaststellingOm te voorkomen dat huishoudens financiële problemen ondervinden
van het uitblijven van huursubsidie, zal aan een beperkte groep huishoudens
een voorlopige bijdrage worden verstrekt. Voor een deel van deze groep zal
achteraf blijken, dat geen recht bestond op huursubsidie of dat de toegekende
huursubsidie lager is dan de voorlopige bijdrage. Hiervoor zal een terugvordering
worden ingesteld of het zal worden verrekend met toekomstige uitbetaling van
huursubsidie.2.2.1.4. Bevorderen betaalbaar aanbod huurwoningen (zie
ook artikel 4)Sociale verhuurders hebben de taak om huishoudens met lage inkomens te
huisvesten (zie 1.2.1.1). Aanvullend op de zorg voor de omvang van het aandeel
betaalbare woningen in de woningvoorraad is het van belang ervoor te zorgen
dat de doelgroep wordt gehuisvest in deze woningen.De Huisvestingswet biedt gemeenten instrumenten voor regulering van de
woningvoorraad en de verdeling van woningen. Deze maken het gemeenten mogelijk
daar waar dit wenselijk is in te grijpen in woonruimteverdeling of woningvoorraad.
In hoeverre gemeenten hier gebruik van maken zal de evaluatie van de huisvestingswet
uitwijzen. In 2003 zal dit verslag, met daaraan gekoppeld een beleidsbrief
(met consequenties voor huidige regelgeving en de wijziging van de Huisvestingswet),
aan de Tweede Kamer worden gezonden. In deze brief zijn ook consequenties
opgenomen met betrekking tot de in het Hoofdlijnenakkoord afgesproken mogelijkheid
voor gemeenten in landelijke gebieden om te mogen bouwen voor de eigen bevolkingsaanwas.In 2004 zullen de aanbevelingen uit het verslag en de beleidsbrief verder
geïmplementeerd worden. Zie ook artikel 5 voor het van segregatiebevorderende
aspecten van woonruimteverdeling.Onrechtmatige bewoningOm het aandeel betaalbare woningen in de woningvoorraad te waarborgen
dient onrechtmatige bewoning te worden tegengegaan. De verantwoordelijkheid
voor opsporing en beëindiging van onrechtmatige bewoning ligt bij gemeenten
en verhuurders.In 2004 zal een vervolg gegeven worden aan de acties met betrekking tot
de bestrijding van onrechtmatige bewoning, zoals die in 2003, onder meer naar
aanleiding van de monitor onrechtmatige bewoning die door de VROM-Inspectie
is uitgevoerd, zijn ingezet. Doel is te bereiken dat gemeenten en verhuurders
de verschillende vormen van onrechtmatige bewoning actief aanpakken. VROM
(i.c. de Inspectie) zal de gemeenten en verhuurders blijven aanspreken om
beleid te ontwikkelen en uit te voeren om onrechtmatige bewoning te bestrijden.
Uitgangspunt blijft dat gemeenten en verhuurders op lokaal niveau bepalen
welke aanpak gegeven de lokale woningmarkt de meest geëigende is. Daarnaast
zal VROM een rol kunnen spelen in de kennisuitwisseling.Tijdelijke huur door studentenDaarnaast zijn op het vlak van het huurrecht inmiddels wetsvoorstellen
uitgewerkt om te komen tot tijdelijke huur voor studenten (zie daartoe ook
artikel 4). Voor specifieke complexen wordt de huurperiode gekoppeld aan de
duur van de studie. De parlementaire behandeling van deze voorstellen zal
in 2004 zijn beslag krijgen.2.2.2. Bevorderen woonkeuze kopenGegeven de wens van vele burgers de overstap naar een koopwoning te maken
spant de regering zich in om enerzijds het aanbod, via verkoop huurwoningen,
te stimuleren en het bereik te vergroten en anderzijds de risico's voor de
burger van het eigen woningbezit te verminderen.Het mitigeren van de risico's van eigen woningbezit voor de burger ligt
vooral in het beheersen van de woonlasten. Hier staat het beleid in het teken
van:• Het faciliteren van verantwoorde financiering;• Het beperken van Vermogensrisico's ;• Het beperken van Onderhoudsrisico's.Om dit te realiseren staan de volgende instrumenten ter beschikking:• Nationale Hypotheek garantie;• De Wet bevordering eigenwoningbezit;• Appartementsrecht.2.2.2.1. Het vergemakkelijken van verantwoorde financieringBurgers beoordelen zelf welke financieringslasten zij kunnen dragen. Om
hen een maatstaf aan te reiken ten behoeve van een evenwichtige verhouding
van die lasten in vergelijking met hun inkomen is er de Nationale Hypotheek
Garantie. De NHG hanteert voor dit laatste een bepaalde maatstaf en past dit
aan naar gelang de economische ontwikkelingen; tevens is het met de Nationale
Hypotheek Garantie mogelijk om zonder eigen middelen tot 125% van de koopsom
van het huis te financieren. Door de borging van het financieringsrisico zijn
financiers eerder bereid tot het verstrekken van een lening, is een korting
op de rente mogelijk en is er een beperking van het vermogensrisico.De Wet bevordering eigenwoningbezit dient ertoe de keuzemogelijkheden
tusen huren en kopen onder voorwaarden te vergroten. Dat wil niet zeggen dat
dat gepaard moet gaan met onverantwoord hoge financieringslasten. Zoals boven
aangegeven biedt de NHG en goede maatstaf, maar betaalbaarheid
hangt tevens af van de prijsontwikkeling op de koopwoningenmarkt. Deze is
de afgelopen jaren onvoorzien hoog geweest.Per 1 januari 2004 of zo spoedig mogelijk daarna wordt artikel 22 van
de Wet bevordering eigenwoningbezit afgeschaft, waardoor aankoop van een huurwoning
onder voorwaarden van korting en deling van de waardeontwikkeling mogelijk
wordt; hiermee wordt de financiële bereikbaarheid van een koopwoning
ook groter. In 2004 wordt de Wet bevordering eigenwoningbezit geëvalueerd.2.2.2.2. Het beperken van Vermogensrisico'sEen van de overwegingen bij de keuze tussen huur en koop is de flexibiliteit
om indien genoodzaakt te kunnen verhuizen zonder failliet te gaan. In die
afweging speelt ook het vermogensrisico dan wel een mogelijke prijsdaling
ten opzichte van de aankoopprijs van de woning. De Nationale Hypotheek Garantie
(NHG) draagt bij aan de bevordering van het eigen woningbezit door het borgen
van leningen. De NHG wordt door het Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW) verstrekt.
Het Rijk en gemeenten vervullen daarbij een achtervangfunctie en heeft een
rol bij het gebruik en bereik van de NHG. Jaarlijks verstrekt het WEW circa
60 000 garanties.2.2.2.3. Beperken onderhoudsrisico'sVanuit de wens tot beheersing van de woonlasten en het beperken van de
financiële risico's van appartementsrechteigenaren bij (achterstallig)
onderhoud wordt het functioneren van Verenigingen van Eigenaren (VvE's) gemonitord.
Deze organisatievorm is gedifferentieerd en complex. Het aanspreken van partijen
op hun eigen verantwoordelijkheid is uitgangspunt van de initiatieven in de
appartementensector. Over de stand van zaken vindt regulier overleg plaats
met de stichting VvE Belang, die inmiddels de grootste belangenvereniging
op het gebied van VvE's en appartementen is.Afhankelijk van uitkomsten van de in 2003 ontwikkelde monitor zal in 2004
nader beleid geformuleerd worden. De uitkomsten van een aantal pilots die
in samenwerking met de Stichting Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse
gemeenten zijn uitgevoerd in 2002 en 2003 zullen hierbij worden betrokken.2.2.3. Versterking van de positie van de burger bij huur
en koopVoor individuele kopers en huurders is het soms moeilijk om als een volwaardige
onderhandelingspartner te functioneren in de interactie met corporatie, marktpartijen,
en overheden over plannen en beslissingen over de woning of de woonomgeving.
Het rijk biedt hen ondersteuning in de vorm van wet- en regelgeving, maar
ook in de bevordering van scholing op deze terreinen. De belangrijkste acties
vinden plaats in het kader van:• huurwetgeving;• ondersteunen belangenverenigingen;• uitwerking MDW project Positie van de koper op de nieuwbouwmarkt;• Stimulering van het aanbod waaronder verkoop huurwoningen al dan
niet met korting.2.2.3.1. HuurwetgevingDe huurwetgeving legt de rechten en verplichtingen van huurders en verhuurders
vast. In de tweede helft van 2003 is een omvangrijke wijziging van de huurwetgeving
afgerond. Voor de huurder zijn daarmee de mogelijkheden voor het aanbrengen
van veranderingen in de woning verruimd.In 2004 zal de systematiek van de leges voor geschillen bij de huurcommissie
worden aangepast. Tweezijdige leges wordt vervangen door eenzijdige leges.
Waar mogelijk zullen ook procedures worden gestroomlijnd. Daarmee kan een
vereenvoudiging van de procedures bij de huurcommissie worden bereikt.2.2.3.2. Ondersteunen belangenverenigingen ook ten behoeve
van stimuleren aanbod van scholingVoor de huurders is de Woonbond de belangrijkste landelijke belangenvereniging.
De Woonbond wordt betrokken bij de voorbereiding van belangrijke beleidsvoorstellen
en regelgeving. De Woonbond houdt zich voornamelijk bezig met de het verbeteren/waarborgen
van de positie van huurders (zowel individueel als collectief) door vergroten
van de kennis en een uitgebreid cursusprogramma, geven van algemene voorlichting,
het verlenen van juridisch advies aan haar leden, en het overleg op (boven)stedelijk
niveau. Om de professionele rol van de Woonbond te waarborgen is een substantiële
rijksbijdrage (vooralsnog) noodzakelijk.De subsidiering bestaat uit jaarlijkse exploitatie- en project bijdragen,
thans tot en met 2006, van in totaal € 987 880,–. In
een werkplan worden jaarlijks de afspraken over de te leveren producten, waaronder
cursussen, vastgelegd. De exploitatie bijdrage wordt jaarlijks afgebouwd zodat
een oplopend deel naar de project bijdrage gaat.Voor (potentiële) eigenaar bewoners biedt de Vereniging Eigen Huis
cursussen aan. Het streven is het vergroten van – met name financiële –
en (in mindere mate) bouwkundige kennis bij (aspirant) kopers van woningen,
waardoor een beslissing om wel of geen woning te kopen weloverwogen kan plaatsvinden.
Dit levert mede een bijdrage aan het verminderen van financiële problemen
van eigenaar-bewoners. Ook Verenigingen van Eigenaren kunnen bijvoorbeeld
beter gaan functioneren. Die kennisoverdracht vindt plaats – gespreid
over het land en over het jaar – tijdens cursusmiddagen/avonden en omvat
uiteenlopende onderwerpen met betrekking tot eigen woningbezit.In de totale cursuskosten van de VEH geeft VROM (sinds 1986) een bijdrage
(de laatste jaren ruim € 42 000,– per kalenderjaar).Landelijk Contact Vrouwenadviescommissies (LC VAC's)De Stichting Landelijk Contact van de VAC's (LC VAC) is het kennis- en
servicecentrum voor lokaal opererende VAC's (oorspronkelijk: vrouwenadviescommissies,
tegenwoordig meer woonadviescommissies of WAC) die op vrijwillige basis de
belangen van de (anonieme) woonconsument behartigen door te ijveren voor verbetering
van de integrale woonkwaliteit. Voor deze lokale VAC's is het van belang dat
alle relevante kennis gebundeld is in een landelijk centrum dat zorgt voor
scholing, voorlichting en ondersteuning en het actueel houden en verspreiden
van de gezamenlijke kennis. Dit gebeurt via cursussen, studiedagen, workshops
enz.Het LC VAC ontvangt van VROM vanaf 2004 een exploitatiebijdrage die in
drie jaar wordt afgebouwd (t/m 2007). Vanaf 2005 kunnen de exploitatiebijdragen aangevuld worden met projectbijdragen onder voorwaarde van
professionalisering van de organisatie en verdere verbreding van VAC's naar
WAC's. De totale bijdrage zal jaarlijks maximaal € 300 000,–
bedragen.2.2.3.3. Uitwerking MDW project Positie van de koper op
de nieuwbouwmarktOp de deelmarkt voor nieuwbouwwoningen blijkt de positie van de consument-koper
ten opzichte van de aanbiedende partijen relatief zwak te zijn. De centrale
vraag in dit MDW (Marktwerking, Deregulering en Wetgevingskwaliteit) project
is hoe de preferenties van de koper op de markt voor nieuwbouwwoningen beter
ondersteund kan worden.In 2003 zal de regering met een standpunt ten aanzien van de uitkomsten
van dit project komen. Afhankelijk van het Kabinetsstandpunt zal in 2004 gewerkt
worden aan de uitvoering van de aanbevelingen van de MDW werkgroep.2.2.3.4. Stimulering van het aanbod waaronder verkoop
huurwoningen al dan niet met kortingVan toegelaten instellingen wordt verwacht dat zij een actief verkoopbeleid
voeren. Hiertoe zal artikel 15 van het Besluit Beheer Sociale Huursector (BBSH)
worden aangepast in die zin dat corporaties moeten aangeven welk deel van
de woningvoorraad moet worden behouden voor de kernvoorraad huurwoningen,
welk deel kan worden verkocht tegen marktwaarde en welk deel kan worden verkocht
met korting en de daaraan gekoppelde voorwaarden. Dit actieve verkoopbeleid
betekent invulling van het zevende prestatieveld van het BBSH. Inwerkingtreding
is gepland in de loop van 2004.Tegelijk met deze wijziging van het BBSH worden de kortingsregels uit
MG2001–26 opgenomen. Deze wijziging van het BBSH draagt bij aan het
vergroten van het bereik door een verkoop tegen 70% van de marktwaarde mogelijk
te maken aan zittende huurders en tegen 80% aan niet-zittende huurders. Simultaan
met deze aanpassing van het BBSH wordt een wetswijziging voorbereid van de
wet BEW. Concreet betekent deze wijziging het wegnemen van de belemmeringen
voor het verkrijgen van koopsubsidie indien sprake is van verkoop onder voorwaarden
(zie ook paragraaf 2.2.2.1 en artikel 4). Tot die tijd worden nog ontheffingsverzoeken
bij VROM ingediend.Tabel 2.5 Maatschappelijke
effecten, Prestaties 2004 en streefwaarden/indicatorenMaatschappelijk effectPrestatieIndicator e/o
Streefwaarde 2004>Voorzien in betaalbare en kwalitatief goede huurwoningen Aanvaardbare huurstijgingStaffel/HuurbriefInflatievolgende
huurprijsstijgingBewaken prijs/kwaliteitsverhoudingmodernisering woning waarderingsstelselWetsvoorstelBeleidsbrief In de loop van 2004   Huurgeschillenbeslechtinggeschillen over huurverhoging behandelen8 500 toetsingen
van de huurprijs in het kader van de Huursubsidiewet uitvoeren35 000 geschillen
over servicekosten behandelen2 800
+ 300 toetsingen van het voorschotbedrag overige
geschillen behandelen13 500 snelle afhandeling
van nieuwe geschillen over huurverhoging en andere huurgeschillenreguliere zaken afhandelen binnen wettelijke
termijn snelle afhandeling
van nieuwe servicekostengeschillenreguliere zaken afhandelen binnen 12 maanden vergroten
bekendheid huurcommissie en haar taken onder huurders en verhuurdersstreefwaarde wordt in de loop van 2003 vastgesteld
op basis van nulmeting   Betaalbare huurlasten doelgroephuursubsidieNINKINetto
huurquoteAantal ontvangers 995 000 vangnetaantal verwachte gebruikers vangnet
34 950 aantal hip's600 verbeteren
tel. bereikbaarheid85%   Beperking armoedevalverminderen marginale drukHuursubsidiedruk   Bevorderen betaalbaar aanbod huurwoningenHuisvestingswet    Tegengaan onrechtmatige bewoningvoortzetten acties 2003 Verruiming aanbod studentenwoningen:Wetsvoorstel tijdelijke huurcontractenParlementaire behandeling in 2004    Bevorderen woonkeuze kopen Beperken financiële risico'sBorging leningRentekortingBeperken vermogensrisico'sBorging lening60 000
garantiesBeperken onderhoudsrisico'smonitoring appartementensectorKennisoverdracht VvE en VvE beheerder pilot Stimuleringsfonds
Volkshuisvesting  Evaluatie
pilotDecember 2004 Brief TKDecember 2004    Versterking van de positie van de burger bij huur en koop Huurwetgeving  Aanpassing leges systematiek huurcommissie:Aanpassing uitvoeringswet huurprijzen woonruimteParlementaire behandeling in 2004   Ondersteunen belangenverenigingen  Bevorderen kennisoverdrachtBijdragen Woonbond, VEH en VAC's  Werkplan
met afsprakenVoorjaar 2004Mondig maken burgerBijdragen Woonbond, VEH en LC VAC's Werkplan met afspraken Voorjaar 2004   Uitwerking MDW projectVersterken positie van de koper op de nieuwbouwmarktUitwerking kabinetsstandpuntIn 2004   Bevorderen aanbod koopwoningen Verkoop van huurwoningenVergroten van keuzevrijheid Tegemoetkomen aan de
wens van de burgerWijziging Wet BEWWijziging
BBSH In de loop van 20042.3 Planning beleidsevaluatiesTabel 2.6Voorgenomen evaluatieonderzoekJaarBereikbaarheid en betaalbaarheid kwalitatief
goede huurwoningen2003/2004Evaluatie huisvestingswet (beleidsconclusies) Bevorderen woonkeuze kopen evaluatie BEW Bereikbaarheid en betaalbaarheid kwalitatief
goede huurwoningen2005 t/m 2008Modernisering WWS/referentiestelsel (bij wetsvoorstel zal evaluatiebepaling
worden gevoegd) Hip's en EOS, klantvriendelijkheid uitvoering huursubsidie In 2004 zal de evaluatieplanning nogmaals bezien worden op hiaten. Momenteel
zijn wel alle beleidsvelden onder artikel 2 in de planning opgenomen. De reeds
geplande en in gang gezette evaluaties in combinatie met de beschikbare streefwaarden
en effectindicatoren dekken echter nog niet alle voorgeschreven aspecten van
evaluatieonderzoeken af. De oorzaak hiervan is enerzijds dat nog niet alle
operationele doelstellingen volledig zijn voorzien van streefwaarden en (tussen)
doelen en anderzijds dat een aantal beleidsinstrumenten nog ontwikkeld moet
worden, inclusief de bijbehorende evaluatiebepalingen. Op basis van deze herijking
zal in de begroting 2005 een aangepaste planning van beleidsevaluaties worden
opgenomen.2.4. Budgettaire gevolgen van beleidTabel 2.7 Bedragen in €
1000 2002200320042005200620072008Verplichtingen:2 467 3841 867 8021 719 6611 708 6631 736 9801 800 6001 876 669Uitgaven:1 935 5871 882 3791 724 7211 700 2291 714 0061 768 3521 846 414Programma:1 876 9171 826 8431 688 3821 666 0841 680 4101 735 1191 813 342 Betaalbare woonkeuze huren:1 821 8401 777 6881 650 4121 637 6181 657 8901 716 4521 792 745 Huursubsidie1 708 3421 658 1191 602 1011 588 5581 607 6281 665 4001 742 400 Bijdrage huurlasten39 37239 97941 44142 70344 03645 20044 600 Kostenvergoeding verhuurders5 548       Bijdragen nieuwbouw huurwoningen7 8297 3326 8706 3576 2265 8525 745 Afkoop subsidies NWI's60 29572 031      Compensatie huurders Enschede454227             Betaalbare woonkeuze kopen:51 94843 89234 49124 86918 92315 07017 000 Bevordering eigen woningbezit4711 1422 1013 0604 1235 1706 300 Bijdragen woningen marktsector en premiekoop51 24742 50032 30021 80014 8009 90010 700 Gewenningssubsidieregeling eigen woningbezit230250909           Versterking positie burger bij huur en koop:1 4441 4801 4801 5081 5081 5081 508 Subsidie woonconsumentenorganisaties1 4441 4801 4801 5081 5081 5081 508        Overig programma:1 6853 7831 9992 0892 0892 0892 089 Afkoop subsidies woonwagens01 877      Woonwagens3160      Kennisoverdracht, experimenten e.a.75454545454545 Onderzoek DGW459737737737737737737 Communicatie-instrumenten835500500500500500500 Nader aan te wijzen0624717807807807807Apparaat:58 67055 53636 33934 14533 59633 23333 072 Apparaat:        Juridische instrumenten309325327327327327327 Uitvoering huursubsidie37 60838 47820 83320 32819 98219 76219 652 Uitvoering eigen woning-regelingen2 0101 2121 1981 1691 1481 1351 129 Apparaat DGW18 74315 52113 98112 32112 1391200911 964Ontvangsten:42 34276 05553 13137 14029 54124 53523 636Toelichting:Bij zowel de verplichtingen als de uitgavenbudgetten betreft ruim 90%
van de budgetten de huursubsidie en aanverwante instrumenten, zoals de Vangnetregeling
(Bijdrage huurlasten) en Bevordering eigen woningbezit (BEW). Deze budgetten
vertonen een stijgende trend vanaf 2004 onder invloed van sociaal economische
factoren, die hogere aantallen aanvragers en een hogere gemiddelde subsidiebijdragen
tot gevolg hebben. De budgetten van de BEW zijn weliswaar opnieuw aangepast
als gevolg van realisatiegegevens 2002, maar nemen toch nog jaarlijks toe
als gevolg van de «stapeling» van jaargangen aan jaarlijkse bijdragen.In 2004 wordt nog circa 2,2% van het uitgavenbudget aan oude regelingen
(instrumenten) uitgegeven. Een majeure post in 2004 hierbij is de bijdrage
aan woningen marktsector en premiekoop.De budgetten van de instrumenten «Bijdragen nieuwbouw huurwoningen»
en «Bijdragen woningen marktsector en premiekoop» betreffen uitfinanciering
van openstaande verplichtingen en dragen niet bij tot het realiseren van de
doelstellingen.Door efficiënter te werken zullen de apparaatskosten na 2004 verder
afnemen ten opzichte van de begroting 2003 en enigszins stabiliseren tot een
niveau van circa € 33 mln per jaar.2.5. BudgetflexibiliteitTabel 2.8 Bedragen in €
1000  2004 2005 2006 2007 20081. Totaal geraamde kasuitgaven1 724 721 1 700 229 1 714 006 1 768 352 1 846 414 2. Waarvan apparaatsuitgaven36 339 34 145 33 596 33 233 33 072 3. Dus programma-uitgaven1 688 382 1 666 084 1 680 410 1 735 119 1 813 342 Waarvan op 1 januari 2004:          4. Juridisch verplicht53%892 3422%28 8071%21 0261%15 7521%16 4455. Complementair noodzakelijk0%00%00%00%00%06. Bestuurlijk gebonden (maar niet juridisch)0%00%1 5080%1 5080%1 5080%1 5087. Beleidsmatig gereserveerd (op grond van een wettelijke regeling
of beleidsprogramma)47%796 04098%1 635 76999%1 657 87699%1 717 85999%1 795 3898. Beleidsmatig nog niet ingevuld0%00%00%00%00%09. Totaal (= gelijk aan 3.)100%1 688 382100%1 666 084100%1 680 410100%1 735 119100%1 813 342Toelichting:De budgetflexibiliteit van artikel 2 is marginaal. Voor de programma uitgaven
zijn uitsluitend de instrumenten met kleine budgetten zoals onderzoek, communicatie,
etcetera waar enige flexibiliteit mogelijk zou zijn.Voor de grote (huursubsidie)budgetten geldt met name dat diegenen die
aan bepaalde voorwaarden voldoen recht hebben op een subsidie en derhalve
opgenomen zijn onder beleidsmatig gereserveerd.Doelmatigheidskengetallen huursubsidieTabel 2.9 Aantallen en kosten
beschikte aanvragen Realisatie 200220032004Kosten (in € 1 mln)   Apparaatskosten VROM39,639,722,0Kosten vergoeding verhuurders5,5n.v.tn.v.t.Declaratiekosten Gemeenten Vangnetregeling*6,18,08,0Totaal kosten51,247,730,0    Aantal beschikte aanvragen   aantal beschikkingen Huursubsidie1 331 4281 110 7001 117 500 aantal beschikkingen Vangnet34 35643 56043 750 aantal beschikkingen GEWn.v.t.   aantal beschikkingen BEW2027501 260    Totaal aantal aanvragen1 365 9861 155 0101 162 510Kosten per aanvraag (in € 1)38,041,325,8* In tegenstelling tot het gestelde in het jaarverslag 2002 dient dit
bedrag gecorrigeerd te worden tot € 8,6 mln.Toelichting:De uitvoeringskosten 2004 nemen ten opzichte van 2002/2003 substantieel
af, onder andere als gevolg van de taakstelling, het efficiënter uitvoeren
van de huursubsidie en het afschaffen van de kostenvergoeding verhuurders.Weliswaar zullen de aantallen beschikkingen als gevolg van verslechterde
economische factoren toenemen, maar zullen de totale kosten per aanvraag afnemen.2.6. VBTB-paragraafBevorderen woonkeuze kopenIn de begroting 2003 is toegezegd dat de aantallen woningen verkocht met
korting in de begroting van 2004 zouden worden opgenomen. Vanwege het feit
dat er voor verkoop van woningen met korting geen meldingsplicht bij VROM
meer bestaat, is het onmogelijk deze aantallen te geven. Het inzicht dat er
is beperkt zich tot de verzoeken om af te wijken van de regels. Bij deze verzoeken
gaat het om incidenten, waarbij niet gemeten wordt in hoeverre daadwerkelijk
gebruik gemaakt wordt van de toestemming.Artikel 03. Duurzame woningen en gebouwen3.1. Algemene beleidsdoelstellingBij de totstandkoming en verbetering van woningen en overige gebouwen
wordt gestreefd naar duurzame kwaliteit. Hierbij ligt de nadruk op de veiligheid,
gezondheid, bruikbaarheid, energiebesparing en milieubelasting van de woning
of het gebouw afgestemd op de maatschappelijke behoefte. Binnen deze hoofddoelstelling
worden vier operationele doelstellingen onderscheiden:• garanderen van de minimale kwaliteit van woningen en gebouwen;• verbeteren van de kwaliteit van woningen en gebouwen en het stimuleren
van innovatie;• bevorderen van de invloed van de burger op de kwaliteit bij totstandkoming
van woningen en gebouwen;• coördinatie bouwbeleid.3.2. Operationele doelstellingen3.2.1. Garanderen van een minimale kwaliteit van woningen
en overige gebouwenDe basis voor de bouwregelgeving is vastgelegd in de Woningwet. Het bouwvergunningproces
en handhaving zijn de belangrijkste onderdelen van deze wet. De minimale kwaliteit
voor woningen en ander gebouwen is vastgelegd in het bouwbesluit. Dit geldt
voor zowel bestaande bouw als nieuwbouw. Door het stellen van duidelijke kaders
waaraan een bouwvergunning moet voldoen en het formuleren van concrete eisen
voor de bouwwerken wordt de toepassing en handhaving van de regelgeving makkelijker
en beter.De herijking van de bouwregelgeving in drie pakketten zoals aangegeven
in de beleidsbrief over de toekomst van de bouwregelgeving (Agenda Bouwregelgeving
2002–2006, TK, 2001–2002, 28 325, nr.1) heeft als doel een
betere bescherming van de burger in de praktijk, betere aansluiting op de
maatschappelijke behoeften en wensen en een betere uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid
ervan. Partijen worden nadrukkelijker aangesproken op de uitoefening van hun
taken en verantwoordelijkheden op het gebied van de bouwregelgeving. Hiermee
wordt ook nadere invulling gegeven aan de onderwerpen beperking bureaucratie,
vermindering regeldruk en verbetering handhaving zoals genoemd in het Hoofdlijnenakkoord
van het Kabinet Balkenende II.De Minister van VROM is verantwoordelijk voor het opstellen en beheren
van de bouwregelgeving. Hierbij hoort eveneens heldere uitleg en communicatie
rondom deze regelgeving. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor het uitvoeren
en handhaven van de bouwregelgeving. Maar uiteindelijk blijft de eigenaar
van een gebouw zelf verantwoordelijk voor de kwaliteit van het bouwwerk.(Bouw)vergunningproces: WoningwetNadat het eerste pakket van de herijking (wijziging in bouwvergunningprocedure
Woningwet en aanscherpen wettelijk kader welstand in Woningwet) per 1-1-2003
in werking is getreden, is begonnen met het tweede pakket. Dit pakket beoogt
een verbetering van de handhaving van de bouwregelgeving (toepassing bestuursdwang,
aanschrijvingen, sanctie-instrumentarium, strafbaarstelling). Voor de gemeenten
houdt dit concreet in dat zij de verplichting krijgen om een handhavingbeleidsplan
op te stellen voor de bouwregelgeving en hierover periodiek moeten rapporteren
aan de gemeenteraad. Deze wetswijziging is voorzien op 1 juli 2004. Hiertoe
wordt de wijziging naar verwachting in het najaar 2003 bij de Tweede Kamer
ingediend en is het streven er op gericht in de eerste helft 2004 deze te
publiceren in het Staatsblad. Over dit tweede pakket wetswijziging zal worden
gecommuniceerd middels (geactualiseerde) publicaties over de Woningwet en
de VROM-website.Het derde pakket van de herijking van de bouwregelgeving zal leiden tot
herziening van de huidige bouwparagraaf in de Woningwet. Vergunningprocedures
rondom het bouwen moeten beter op elkaar worden afgestemd en vereenvoudigd.
Ook worden procedurele en gebruiksvoorschriften uit de gemeentelijke bouwverordeningen
landelijk geuniformeerd. De aanbevelingen die volgen uit het project herijking
VROM-regelgeving worden eveneens meegenomen. Dit alles moet leiden tot vermindering
van de administratieve lasten bij de vergunningprocedures. De mogelijkheid
voor aanpassingen van de bestaande toezichtstructuur op de bouwregelgeving
via bijvoorbeeld geaccrediteerde certificering wordt hierbij bekeken.De datum van inwerkingtreding hiervan is in beginsel voorzien op 1 januari
2006. Ter voorbereiding op deze derde fase wijzigingen zal naar verwachting
eind 2004 het wetsvoorstel en bijbehorende AMvB voor de gebruiksvoorschriften
worden ingediend bij de Raad van State.Verbetering handhaving door gemeentenGemeenten hebben een duidelijke taak bij de uitvoering van de bouwregelgeving.
Meer transparant, pro-actief en servicegericht werken van gemeenten kan de
effectiviteit van de bouwregelgeving vergroten. VROM kent drie sporen waarlangs
gemeenten gestimuleerd worden de naleving van de regelgeving te bevorderen
teneinde een verbetering van de bouwkwaliteit te realiseren.– Zorgdragen voor goede wet- en regelgeving (zie herijking bouwregelgeving),– Tweedelijnstoezicht (VROM-inspectie),– Faciliterende rol van VROM om eerste lijnstaken te bevorderen.In het plan van aanpak Servicegericht Werken als uitvloeisel van het Marktwerking,
deregulering en wetgevingskwaliteit (MDW)-project Servicegerichte Overheid,
wordt het derde spoor nader ingevuld. VROM stelt hierbij (financiële)
middelen (2004: € 1,4 mln uit Onderzoek DGW) beschikbaar om de kwaliteit
van de bouwvergunningverlening en de handhaving ervan te stimuleren en te
ondersteunen. Via het uitvoeren van pilots bij gemeenten op het gebied van
handhavingsbeleid, samenwerking, servicegericht bouw- en woningtoezicht en
het invullen van een digitale vindplaats worden praktijkvoorbeelden ontwikkeld
voor en door gemeenten. Deze pilots worden in 2003 en 2004 uitgevoerd. Vervolgens
wordt over de resultaten hiervan door VROM gecommuniceerd naar Tweede Kamer
en gemeenten.Praktijkproef gebouwdossierNadat het Overlegplatform Bouwregelgeving (OPB, waarvan VROM het secretariaat
voert) de uitwerking van zijn visie op de toekomst van de bouwregelgeving
aan de voormalige Staatssecretaris van VROM had overhandigd, is aan de Kamer
toegezegd dat er een praktijkproef met het gebouwdossier zal worden uitgevoerd
om dit meer te concretiseren. Vanaf 2003 wordt het gebouwdossier in de praktijk
worden uitgeprobeerd. Het gebouwdossier heeft als doel het inzicht bieden
in de minimale kwaliteit van een bestaand gebouw middels een actuele en betrouwbare
beschrijving van de belangrijkste gegevens en de kwaliteit van het gebouw.
Medio 2004 zal besluitvorming plaatsvinden of en hoe het gebouwdossier in
de Bouwwet zal worden opgenomen.Kwaliteitseisen gebouwen: BouwbesluitHet Bouwbesluit zal, net als de Woningwet, naar verwachting op 1 juli
2004 en 1 januari 2006 worden gewijzigd. In 2004 betreft dit het actualiseren
en verbeteren van bouwtechnische eisen in het Bouwbesluit 2003. In 2004 betreft
dit onder andere het vereenvoudigen en waar mogelijk schrappen van eisen voor
specifieke gebouwen (scholen, woonwagens). Aanscherping van de EnergiePrestatieCoëfficiënt
(EPC) is niet voorzien in de wijziging omdat dit op dit moment niet kosteneffectief
mogelijk is. De publicatie van de wijzigingen in het Bouwbesluit is voorzien
in de eerste helft 2004. De wijziging in 2006 gaat vooral om het overhevelen
van bouwtechnische voorschriften uit andere regelingen naar het Bouwbesluit
en mogelijk het schrappen van een aantal bruikbaarheidsvoorschriften. Eind
2004 zal dit pakket van wijzigingen gereed zijn voor juridische en technische
advisering, toets administratieve lasten (Actal) en notificatie in Brussel.Normering/certificeringVROM verkent momenteel de mogelijkheden om de kwaliteit van bouwaanvragen
te verbeteren door toepassing van certificering. Een zogenaamde Beoordelingsrichtlijn
(BRL) is hiertoe ontwikkeld. Een bijkomend voordeel is dat bestuurlijke en
administratieve lasten worden teruggedrongen voor zowel de aanvrager van een
bouwplan als de toetsende gemeente. Vanaf 2003 wordt in een praktijkproef
met deze BRL geëxperimenteerd. Vervolgens zal in 2004 besluitvorming
plaats kunnen vinden over het daadwerkelijk aanpassen van de bouwvergunningprocedure,
die er toe leidt dat – op vrijwillige basis – gecertificeerde
bureau's bouwplannen kunnen dienen, die dan niet meer door de gemeente aan
de technische bouwvoorschriften behoeven te worden getoetst.EuropaIn het kader van de op 4 januari 2003 gepubliceerde Europese Richtlijn
«Energieprestaties in gebouwen», worden energieprestatie-certificaten
voor de gebouwde omgeving verplicht. Tot 2006 zullen de noodzakelijke voorbereidingen
worden getroffen om tijdig te kunnen voldoen aan deze richtlijn die op dat
moment geïmplementeerd dient te zijn.In 2004 zal gewerkt worden aan de aanpassing van wet- en regelgeving waarin
de richtlijn wordt ondergebracht, het opzetten en testen van een monitoringssysteem,
alsmede het aanwijzen/kiezen van een kwaliteitsborgingsysteem voor certificeerders
en inspecteurs.In het kader van de EU marktharmonisatie voor de bouw worden steeds meer
Europese normen geïmplementeerd in de Nederlandse bouwregelgeving. Dit
is onder meer het geval met de Europese normalisatie voor de onderwerpen constructieve
veiligheid (Eurocodes), brandveiligheid, en energie, waarbij een goede aanpassing
aan het huidige nationale niveau (veiligheid en economie) een grote rol speelt.
De komende jaren zullen vele bouwproducten met Conformité Européenne
(CE)-markering op de markt verschijnen. Een gevolg daarvan is toenemende aandacht
voor het markttoezicht op de CE markering (market surveillance) door de VROM-inspectie.Tabel 3.1. Maatschappelijke
effecten en streefwaardenMaatschappelijke effectenStreefwaarde effectGaranderen van een minimale kwaliteit van woningen
en overige gebouwen Verbeterde en vereenvoudigde bouwvergunningprocedure
voor de burgerVermindering van de
administratieve lasten bij vergunningprocedures (zie VBTB-paragraaf)  Minimum kwaliteit van woningenZie VBTB-paragraafTabel 3.2. Prestaties 2004Operationeel doel: Garanderen van de minimale kwaliteit van woningen
en overige gebouwen.Publicatie wijziging van de Woningwet per 1 juli 2004Indiening wetsvoorstel aan RvS mbt wijziging van de Woningwet
per 1 januari 2006Indiening voorstel AMVB aan RvS mbt landelijke uniformering gebruiksvoorschriften
2006Uitvoering pilots Servicegerichte WerkenUitvoeren Praktijkproef gebouwdossierVoorlichting bouwregelgevingPublicatie wijziging van het Bouwbesluit per 1 juli 2004Indiening voorstel AMVB aan RvS mbt wijziging van het Bouwbesluit
per 1 januari 2006Uitvoering Praktijkproef Certificering Preventieve toets BouwbesluitvoorschriftenUitvoering PvA (deel 2004) implementatie EU-richtlijn energieprestatie
van gebouwenUitvoering PvA (deel 2004) implementatie EU-normen en Eurocodes3.2.2. Verbeteren van de kwaliteit woningen en overige
gebouwen en stimuleren van innovatieVROM stelt zich tot doel bij te dragen aan het verbeteren van de kwaliteit
van woningen en overige gebouwen boven het minimum niveau zoals dat is vastgelegd
in het bouwbesluit en het stimuleren van innovatie die bijdraagt aan verbeteringen
van gebouwen of het bouwproces. De beleidsinzet voor 2004 concentreert zich
op de peilers energiebesparing, milieueffecten van materialen, binnenklimaat
en brandveiligheidReductie CO2-emissies Gebouwde Omgeving (Energie)De taakstelling voor de gebouwde omgeving voor de eerste budgetperiode
(2008–2012) van het Kyoto-protocol is een reductie van 3 Mton per jaar,
ten opzichte van de verwachte autonome reductie. Zoals in het Hoofdlijnenakkoord
van het Kabinet Balkenende II is aangegeven, blijft het behalen van de doelstelling
plaatsvinden op de meest kostenefficiënte wijze. Er is sprake van een
verdeling van de doelstelling over woningbouw (2 Mton) en utiliteitsbouw (1
Mton). De focus is gericht op met name de bestaande gebouwenvoorraad; zowel
kwantitatief (er is meer bestaande bouw dan nieuwbouw) als kwalitatief (oudere
gebouwen zijn over het algemeen minder energiezuinig dan nieuwe) is in dit
segment de grootste winst te halen. In 2002 is de uitvoering van het klimaatbeleid
geëvalueerd. In de Evaluatienota Klimaatbeleid was aangegeven dat het
doel was om medio 2003 te komen tot sectorale streefwaarden voor de CO2-emissie in de periode 2008–2012, waarbij de gebouwde omgeving
als aparte sector wordt aangemerkt (zie artikel 11). De Minister van VROM
is verantwoordelijk voor het behalen van de doelstellingen in
deze sector. Eventuele consequenties voor de beleidsinzet zullen in 2004 worden
geïmplementeerd. In de Evaluatienota Klimaatbeleid is ook aangekondigd
dat jaarlijks één van de sectoren zal worden doorgelicht middels
een ex-post evaluatieonderzoek. In 2003 gebeurt dat voor de Gebouwde Omgeving.
Het rapport zal begin 2004 worden opgeleverd.Het Energieprestatieadvies (EPA) is sinds januari 2000 beschikbaar gesteld.
Het EPA is een stimuleringsinstrument dat erop gericht is consumenten aan
te zetten tot het doen van investeringen in energiebesparende maatregelen
aan woningen. Tot 2004 was het mogelijk om op basis van de EPR een premie
te ontvangen voor concrete maatregelen zoals isolatie, HR++-glas,
zonneboilers en dergelijke, zodat geadviseerde maatregelen ook daadwerklijk
worden toegepast. Ook financiële ondersteuning van de uitvoering van
een EPA viel onder EPR.Ter invulling van de subsidietaakstelling in het Hoofdlijnenakkoord van
het Kabinet Balkenende II zal het PER-budget worden teruggebracht tot structureel € 14
mln inclusief uitvoeringskosten. Dit heeft tot gevolg dat concrete energiebesparende
en duurzame energiemaatregelen niet meer gesubsidieerd kunnen worden. De gevolgen
hiervan voor de EPR zullen in kaart worden gebracht vóór de
Kamerbehandeling van deze VROM-begroting. Voorlopige berekeningen van het
EnergieCentrum Nederland (ECN) laten zien dat hierdoor 0,5 Mton CO2-reductie
minder zal worden gerealiseerd in 2010.In 2003 wordt een methodiek ontwikkeld waarmee vanaf 2004 EPA voor de
Utiliteitsbouw in de markt wordt gezet. De methodiek dient de beide doelen
van enerzijds het halen van de Kyoto CO2-reductiedoelstelling voor
de Utiliteitsbouw en anderzijds het voldoen aan de eisen uit de Europese richtlijn
«Energieprestatie van gebouwen». Tevens zullen de marketing- en
communicatieactiviteiten rondom EPA-U worden afgerond. Doel is om in 2004
50% van de doelgroepen in de utiliteitsbouw bekend te laten zijn met EPA-U.
Er wordt gestreefd naar het uitbrengen van 200 a 300 EPA-U's in 2004.Begin 2002 is de Tender Energiebesparing bij Lagere Inkomensgroepen (huishoudens
met een besteedbaar inkomen lager dan € 12 660) in werking
getreden. In 2004 wordt geëvalueerd in hoeverre de eerste twee tenders
succesvol zijn. Op basis van de resultaten van deze evaluatie zal bekeken
worden of in 2004 nog een derde tender zal worden uitgeschreven of dat de
beschikbare middelen op een andere wijze worden ingezet om energiebesparing
bij huishoudens met lagere inkomens te stimuleren. Dit zal moeten leiden tot
publicatie van de eventuele tender op 1-1-2005.In de Uitvoeringsnota Klimaatbeleid is het Programma Innovatieve Technieken
Rijkshuisvesting (PIT) opgenomen. Geëxperimenteerd zal worden met nieuwe
technieken die CO2 reduceren en naar verwachting binnen circa vijf
jaar op de markt gebracht zouden kunnen worden. Het programma loopt tot en
met 2007. Beoogd wordt totaal zo'n 10 à 15 projecten uit te voeren
waarin technieken worden toegepast. Kritische succesfactoren zijn de mate
waarin rijksdiensten willen mee werken aan experimenten en de bereidheid om
tenminste 50% van de kosten te dragen. Thans zijn zeven haalbaarheidsstudies
in gang gezet en loopt één project.Naast de subsidieinstrumenten EPR en EPA wordt middels het «Kompas
voor energiebewust wonen» een groot aantal activiteiten uitgevoerd door
(EZ-agentschap) Novem richting relevante doelgroepen zoals gemeenten, woningbouwcorporaties,
eigenaarbewoners, projectontwikkelaars, gebouwbeheerders en institutionele
beleggers. Met het programma wordt beoogd om via genoemde doelgroepen het
halen van de Kyotodoelstelling te bevorderen. Activiteiten richten zich vooral
op kennisoverdracht, procesondersteuning, instrumentontwikkeling en experimenten.
Budget voor het Kompas 2004 is afkomstig uit het programma Energiebudgetten
en bedraagt ongeveer € 9 mln. Resterend budget binnen het Programma
Energiebudgetten is beschikbaar voor de declaraties van de programma's van
voorgaande jaren en een deel (€ 1,2 mln) voor de ondersteuning van
het netwerk van de Regionale Dubo Consulenten in het kader van het in 2002
met gemeenten en provincies afgesloten Klimaatconvenant.Gebouwen en milieuHet doel van verantwoord materiaalgebruik in de bouw is een vermindering
van de negatieve milieueffecten van het bouwen en beheren van gebouwen en
overige bouwwerken te bewerkstelligen. Om die doelen meetbaar te maken is
kwantificering van de milieueffecten van gebouwen en materialen noodzakelijk.
Het gaat hierbij om milieueffecten van bouwwerken en bouwmaterialen die ontstaan
bij productie, transport, bouw, instandhouding (gebruik) en beheer, sloop,
afvalverwerking en hergebruik van afval naar bouwstof. Aan de hand van technische
specificaties van gebouwen en materialen kunnen opdrachtgevers en bouwpartijen
voor de bouw controleerbare kwaliteitsniveaus afspreken. Die afspraken kunnen
worden gemaakt in termen van budgetten, milieuprofielen, hoeveelheden milieueffect
en dergelijke.Op basis van bestaande rekeninstrumenten en hun achterliggende rekenmethodieken
heeft NNI in opdracht van VROM de ontwikkeling van een te normaliseren bepalingsmethode
voor het kwantificeren van milieu-effecten van gebouwen ter hand genomen.
De bouwpraktijk onderschrijft de benadering, maar vindt vooralsnog de uitgewerkte
concept-bepalingsmethode te diepgravend voor een toepassing in de regelgeving.
Met het doel te komen toe een verankering van verantwoord materiaalgebruik
in de bouw zal in overleg met het Overlegplatform Bouwregelgeving (OPB) in
2004, in de praktijk een uitwerking plaatsvinden naar eisen daaromtrent op
landelijk niveau, waarbij toepasbaarheid en handhaafbaarheid in beschouwing
wordt genomen.De Rijksgebouwendienst, die als taak heeft duurzame rijkshuisvesting te
realiseren, heeft de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in de ontwikkeling
van instrumenten die de milieubelasting van gebouwen berekenen zoals bovenstaande
rekenmethodieken. Haar opgave voor 2004 is het om samen met marktpartijen
(in de Stichting Sureac) en in relatie met de tot nu toe ontwikkelde systematiek
bij NEN, de ontwikkelde instrumenten goed en snel toegankelijk te maken. Het
resultaat daarvan zal als testversie eind 2004 gereed zijn. Vanaf dat moment
zullen met dit instrument concrete proefberekeningen bij projecten voor woningbouw
en/of utiliteitsgebouwen plaatsvinden. In de uitvoering zal afstemming plaatsvinden
tussen deze proefberekeningen en de bovengenoemde praktijkuitwerking van verantwoord
materiaalgebruik.Daarnaast vinden activiteiten plaats om op gebouwniveau kwaliteitseisen
op het vlak van duurzaamheid direct te kunnen koppelen aan huisvestingskosten.
Daarbij gaat het niet alleen om investeringskosten, maar ook om de kosten
van exploitatie.Ook zal VROM in 2004 samen met TNO en de TU Delft werken aan het ontwikkelen
van een beslissingsmodel waarin aspecten van duurzaamheid worden gekoppeld
aan besluitvormings-processen op het gebied van ruimtelijke inrichting en
bouw.Het subsidie- en voorbeeldprogramma Industrieel, Flexibel en Demontabel
(IFD-)bouwen van VROM en EZ heeft tot doel opdrachtgevers te stimuleren juist
voor deze bouwwijze te kiezen. Bouwopdrachtgevers alsook gemeenten kunnen,
desgewenst in samenwerking met andere bouwpartners, concrete bouwprojectvoorstellen
voordragen voor subsidie dan wel de IFD-voorbeeldstatus. IFD-bouwen biedt
innovatieve mogelijkheden om relatief gemakkelijk veranderbare en levensloopbestendige
en dus ook duurzame woningen en utiliteitsgebouwen te realiseren in zowel
nieuwbouw- als renovatieprojecten. Naast keuzevrijheid voor de consument,
aanboddifferentiatie en toekomstwaarde zijn materiaalefficiency, herbruikbaarheid
en kostenefficiency thema's bij IFD-bouwen. In 2003 is de vierde tender gepubliceerd
waarmee een bedrag van € 2,55 mln gemoeid is. Voor deze tender worden
sturende thema's benoemd. Verdeling van de beschikbare budgetten vindt plaats
op basis van hoogte en hoeveelheid aanvragen. Naast uitvoering van de tender
in 2004 zal steeds meer de nadruk op kennisoverdracht uit de voorbeeldprojecten
komen te liggen.Gezondheid in gebouwenDe overheid heeft tot taak een minimale kwaliteit van de gezondheidskwaliteitsaspecten
van een gebouw te waarborgen. Knelpunt bij het handhaven en verbeteren van
de kwaliteit van het binnenmilieu is het ontbreken van voldoende inzicht in
het niveau van de gezondheidskwaliteit van de bestaande woningvoorraad. Een
van de acties in het kader van het actieprogramma Gezondheid en Milieu is
bedoeld om dat inzicht te verbeteren De eerste resultaten van de hiervoor
noodzakelijke inventarisatie zullen eind 2004 bekend worden.In het kader van «gezondheid in gebouwen» moeten bewoners/gebruikers
ook hun eigen verantwoordelijkheid kunnen nemen. Daartoe dienen zij wel zicht
te hebben op de gezondheidskwaliteit van het gebouw. In het actieprogramma
Gezondheid en Milieu is als actie opgenomen het ontwikkelen van een opnamemethodiek
aan de hand waarvan de technische kwaliteit van woningen kan worden beoordeeld
en vastgelegd. Met de opnamemethodiek moet, onderscheiden naar nieuw te bouwen
woningen en bestaande woningen, binnen enkele uren een kwaliteitsbeschrijving
gemaakt kunnen worden.Hiermee krijgt de professional en consument een instrument in handen als
informatiebron bij overwegingen van bijvoorbeeld koop, huur en verbetering.
VROM stelt zich tot doel het instrument medio 2005 aan te bieden. De inzet
en toepassing van de opnamemethodiek voor kwaliteitsbeschrijving van de woning
in het maatschappelijk verkeer wordt wel gestimuleerd.Met het oog op het verlagen van het gezondheidsrisico van met name zuigelingen,
worden door het uitvoeren van de stimuleringsregeling «Saneren loden
drinkwaterleidingen» zo veel mogelijk bestaande loden drinkwaterleidingen
in woningen buiten werking gesteld en vervangen door eigentijds leidingmateriaal.
Het saneringsbeleid is gericht op de vóór 2005 te behalen doelstelling,
te weten de sanering van 100% in de sociale woningvoorraad en
80% in de particuliere woningvoorraad. Omdat in de praktijk de saneringskosten
per woning hoger uitkomen dan begroot, zal naar verwachting het budget voor
de stimuleringsmaatregel zijn uitgeput voordat de doelstelling is bereikt.
Besloten is om het budget deels op te hogen. De stimuleringsmaatregel wordt
wel voortgezet tot het budget is uitgeput. Naar verwachting zullen zo'n 4000
subsidieaanvragen minder gehonoreerd kunnen worden dan was voorzien bij aanvang
van de regeling. Dit leidt tot een neerwaartse bijstelling van de streefwaarde
met maximaal 15 % voor de particuliere woningvoorraad. In 2005 zal worden
geëvalueerd in hoeverre de beoogde doelstelling van de regeling is gehaald.Brandveiligheid gebouwenDoel van het beleid ten aanzien van brandveiligheid in gebouwen, is het
in stand houden en zo mogelijk verbeteren van die brandveiligheid, ten einde
het aantal slachtoffers door branddoorslag en brandoverslag te verminderen.
De verantwoordelijkheid van de Minister in deze is er zorg voor te dragen
dat regelgeving hiervoor aansluit bij de (ontwikkelingen van de) gebouwde
omgeving. Uit onderzoeken naar hoogbouw hoger dan 70 meter en grote brandcompartimenten,
volgt dat de regelgeving vanuit VROM op dit moment voldoende is. Wel wordt
middels richtlijnen bijgedragen aan verduidelijking.Uit het onderzoek naar kamerverhuur, naar aanleiding van kamervragen volgend
op een brand in een studentenhuis in Kerkrade, volgt dezelfde conclusie. Wel
wordt gezocht naar maatregelen die bewoners van studentenhuizen zelf moeten/kunnen
nemen. In 2004 zal VROM zich vooral richten op het stimuleren en voorlichten
van gemeenten, maar ook van gebruikers/burgers, middels handreikingen, toelichtingen
en voorlichting.Uit onderzoek naar de veiligheid van gas- en elektra-installaties, naar
aanleiding van signalen dat deze veiligheid niet in orde zou zijn, komt naar
voren dat installaties op dit moment veilig zijn. In 2004 zal VROM zorgdragen
voor het geven van voorlichting omtrent het juiste gebruik van de installaties,
monitoring van het veiligheidsniveau en het stimuleren van de handhaving hiervan,
ten einde de veiligheid op het gewenste niveau te houden.Tabel 3.3. Maatschappelijke
effecten en streefwaardenMaatschappelijke effectenStreefwaarde effectEnergiebesparing gebouwde omgeving Beperking CO2-emissie in de gebouwde omgevingEmissieplafond sector gebouwde omgeving
per 2010 (zie VBTB-paragraaf)  Verhoging gezondheidsniveau van het binnenmilieu
van woningen en gebouwen Vermindering/verlagen gezondheidsrisico door sanering
van loden drinkwaterleidingenIn 2005 100%
woningen met loden leidingen gesaneerd in sociale woningvoorraad. In 2005
65% woningen met loden leidingen gesaneerd in de particuliere woningvoorraad*  Verhoging brandveiligheid van gebouwen Verbetering brandveiligheidsniveau gebouwenAantal van 38 doden/799 gewonden bij branden
in woningen neemt niet toe**. Voor overige
gebouwen zie VBTB-paragraaf! ** = excl.
Brandweerpersoneel en mbt referentiejaar 2000 (CBS).* Als gevolg van het deels ophogen van het subsidiebudget kunnen naar
verwachting zo'n 4000 aanvragen voor subsidie niet gehonoreerd worden. Mede
afhankelijk van de autonome afname van de woningvoorraad in de particuliere
sector, leidt dit tot een neerwaartse bijstelling van de oorspronkelijke doelstelling
van 80% met maximaal 15%.Tabel 3.4. Prestaties 2004Operationeel doel:. Verbeteren van de kwaliteit woningen en gebouwen
en stimuleren van innovatieUitvoering EnergiePremieRegeling (EPR) 2004Evaluatie 1ste/2de tender en Uitschrijven
3de tender Tenderregeling Energiebesparing huishoudens met een
laag inkomen (TELI) per 1-1-2005Uitvoering Programma Innovatieve Technieken (PIT)Uitvoering Kompas voor energiebewust wonen 2003/2004Proefnemingen milieubudgetten (materiaaltoepassingen)Vierde tranche Industrieel, Flexibel en Demontabel bouwen (IFD)Ontwikkeling opnamemethodiek voor consument kwaliteitsbeschrijving
woningUitvoering onderzoek naar de kwaliteit mbt gezondheid in de bestaande
voorraadAfgeven saneringsbeschikkingen loden leidingenOpstellen handreikingen brandveiligheid hoogbouw > 70 meter, grote
brandcompartimenten, kamerverhuur bestaande voorraadVoorlichting riscico's gas- en electravoorzieningen3.2.3. Bevorderen van de invloed van de burger bij de
totstandkoming van woningenDe toekomstige kwaliteit van woonwijken en gebouwen is gebaat bij een
grotere diversiteit en eigenheid. Door het opdrachtgeverschap van bewoners
te bevorderen streeft VROM naar duurzame kwaliteit. Daarnaast wordt door zeggenschap
in brede zin de betrokkenheid van burgers bij de bouw gestimuleerd. Hetzelfde
geldt voor een effectieve arbitrage van geschillen. In 2002 is een akkoord
bereikt tussen de consumenten- en producentenorganisaties in de nieuwbouwmarkt
over de uitgangspunten van het ene loket voor geschilbeslechting nieuwbouwwoningen.
In 2004 zal dit loket gerealiseerd moeten worden. VROM zal dit actief volgen
om de komst van het loket te garanderen.Op het beleidsveld particulier opdrachtgeverschap is in 2002 een aanpak
gestart over vier sporen: bestuurlijke afspraken, kennisoverdracht, stimuleringsprojecten
en wetgeving.De komende verstedelijkingsafspraken betreffen onder andere de aandelen
particulier opdrachtgeverschap in de woningproductie per regio. Deze afspraken
beslaan de periode 2005 tot en met 2010. Via de landelijke monitor Eigenbouw
zal de productie van woningen op «eigen» (of collectieve) kavels
jaarlijks worden vergeleken met de Verstedelijkingsafspraken. In 2004 dient
de monitor Eigenbouw volledig operationeel en beschikbaar te zijn.In de tweede helft van 2003 is het Informatiecentrum voor Eigenbouw van
start gegaan. De uitvoering van de beoogde kennisoverdracht aan particulieren
en gemeenten is geheel in handen van een viertal instellingen: Architectuur
Lokaal, Bouwcentrum Expo, SEV en Vereniging Eigen Huis. VROM draagt het grootste
deel van de uitvoeringskosten van de betreffende voorlichtingsactiviteiten
welke uit het instrument «Volkhuisvestingsinstellingen,
Experimenten en Kennisoverdracht» zullen worden betaald. De VROM-bijdrage
loopt tot 1 januari 2006.Grondprijsbeleid kan burgers belemmeren of stimuleren om over te gaan
tot eigenbouw. De bevoegdheden voor het vaststellen van grondprijzen liggen
bij de grondeigenaren. Bij kavelbouw zijn dat meestal de gemeenten. In 2003
is door VROM met een aantal betrokken partijen het Convenant Kavelbouw voorbereid,
waarmee een grondprijsstelling wordt nagestreefd die zowel de omvang als de
kwaliteit stimuleert van het particulier opdrachtgeverschap en de cascobouw
op bouwlocaties. Ondertekening zal in 2004 plaats moeten vinden. De resultaten
van dit convenant zullen gemonitord worden.In 2004 zal een wetsvoorstel worden ingediend met betrekking tot een vergunningstelsel
en een kostenlijst voor de grondexploitatie. Deze «Grondexploitatiewet»
zal deel uitmaken van de Wet op de Ruimtelijke Ordening (zie artikel 4). Gemeenten
kunnen dan binnen een grondexploitatieplan aangeven welke gronden gereserveerd
dienen te worden voor uitgifte van kavels aan particulieren een ander gedeelte
kan worden gereserveerd voor sociale woningbouw.Tabel 3.5 Maatschappelijke
effecten en streefwaardenMaatschappelijke effectenStreefwaarde
effectParticulier opdrachtgeverschap Burgers
hebben meer invloed op bouwproces Realisatie van een derde deel van de landelijke productie in de periode 2005
tot en met 2010 via particulier opdrachtgeverschap.Tabel 3.6. Prestaties 2004Operationeel doel: Bevorderen van de invloed van de burger bij
de totstandkoming van woningenOperationaliseren (landelijke) Monitor EigenbouwFacilitatie Infocentrum Eigen Bouw Opstellen convenant Kavelbouw
(tussen overheid en marktpartijen)In wetsvoorstel met betrekking tot de grondexploitatie verruimen
mogelijkheden voor reservering kavels voor particulier opdrachtgeverschap3.2.4. Coördinatie bouwbeleidVROM was tot de parlementaire enquête bouwnijverheid het algemene
aanspreekpunt voor de bouwsector op kabinetsniveau en gaf in die hoedanigheid
een aanzet tot:• het verminderen van knelpunten in de relatie tussen de bouwsector
en de overheid;• het benutten van kansen door de betrokken partijen door ICT in
de bouw en innovatief aanbesteden.Enkele (vaste) activiteiten die samenhingen met deze functie en met de
nazorg rondom de enquête bouwnijverheid worden in het eerste halfjaar
van 2004 nog afgewikkeld. Daarna moet conform de kabinetsreactie op het eindrapport
van de enquêtecommissie – het ministerie van EZ op diverse terreinen
als aanspreekpunt voor de bouwsector op kabinetsniveau gezien
worden. Daarna zal – conform de kabinetsreactie op het eindrapport van
de enquêtecommissie – het ministerie van EZ op diverse terreinen
als aanspreekpunt voor de bouwsector op Kabinetsniveau worden zoals dat ook
geldt voor andere sectoren in het bedrijfsleven. Voor vragen over bouwregelgeving
blijft het ministerie van VROM aanspreekpunt.VROM blijft wel het aanbestedingsbeleid van de bouwdepartementen coördineren
om zodoende de gewenste scherpe scheiding tussen de verschillende rollen van
de overheid te accentueren. VROM is dan verantwoordelijk voor de inkopersrol
van de rijksoverheid en EZ voor mededinging en algemeen sectorbeleid.Nazorg parlementaire enquête bouwnijverheidHet ministerie van VROM heeft de interdepartementale coördinatie
verzorgd gedurende, maar ook na de afronding van de parlementaire enquête
bouwnijverheid. De Tweede Kamer heeft in enkele moties aangedrongen op periodieke
terugkoppeling van de uitvoering van de aanbevelingen en het Kabinet heeft
dit overgenomen. Verder zal een aantal acties en moties op het gebied van
aanbesteden door VROM worden uitgevoerd.De kabinetsreactie op de enquête draagt een tweeledige boodschap
uit:• Het Kabinet heeft de conclusie getrokken dat er niet alleen sprake
is van misstanden binnen de sector van de bouwnijverheid, maar dat er ook
in het verkeer tussen de overheid en de bouwnijverheid de nodige fouten –
met name het niet strikt scheiden van rollen – zijn gemaakt die vragen
om krachtige en snelle veranderingen, ook binnen de overheid;• Tevens realiseert het Kabinet zich dat de overheid en de bouwnijverheid
ook in de toekomst «in een gezonde relatie verder moeten». De
overheid is gebaat bij een gezonde, innovatieve bouwnijverheid. Van beide
kanten zullen inspanningen nodig zijn om in een normale marktsituatie en met
normale onderlinge verhoudingen verder te gaan.In de reactie op het eindrapport wordt daarom aangegeven op welke wijze
het Kabinet in de komende periode invulling denkt te geven aan zijn verantwoordelijkheden
op de verschillende terreinen die in het eindrapport aan bod zijn gekomen.
Met de aangekondigde maatregelen kan een stevig fundament worden gelegd om
de door de Enquêtecommissie geconstateerde gebreken in de bouwnijverheid
in de toekomst het hoofd te kunnen bieden. Uiteraard zal de sector ook een
zelfreinigend vermogen moeten tonen.Stimuleren leerlingbouwplaatsenHet evaluatieonderzoek naar het effect van de subsidie voor het creëren
van leerlingbouwplaatsen heeft in 2003 tot de notie geleid dat het afschaffen
van de VROM-subsidie het totstandkomen van de leerlingbouwplaatsen zal bemoeilijken.
Volledige afschaffing zou zelfs tot halvering van het aantal leerlingbouwplaatsen
leiden. Ook heeft de subsidie positieve effecten op de snelheid en de doorstroming
van de opleiding en op de binding aan de bedrijfstak. Derhalve zal de subsidie
de komende jaren gehandhaafd blijven.Tabel 3.7 Gerealiseerde en
geraamde leerlingbouwplaatsweken Realisatie200020012002Raming200320042005200620072008Aantal leerling-bouwplaatsweken19 02618 51518 77422 00022 00022 00022 00022 00022 000Aantal leerlingen2 7182 6453 00013 0003 0003 0003 0003 0003 000Subsidie per leerling-bouwplaatsweek€ 46€ 47€ 411€ 40€ 40€ 40€ 40€  40€ 401 Realisatiecijfers nog niet beschikbaar (eind 2003/begin 2004)BouwprognosesJaarlijks worden de Eerste en de Tweede Kamer met de «Bouwprognoses»
door VROM geïnformeerd over de consequenties van het kabinetsbeleid voor
de productie en de werkgelegenheid in de bouw. De publicatie is tevens een
service van VROM als Coördinerend Bouwdepartement aan diverse partijen
in de bouwsector voor het opstellen van hun marktplanning voor de middellange
termijn. In het rapport worden de bouwproductie-effecten beschreven van de
financiële meerjarenramingen 2004–2009 van de bouwdepartementen.
In artikel 4 wordt inhoudelijk ingegaan op de bouwprognoses in het kader van
de woningbouwproductie. Voor wat betreft de algemeen economische prognoses
wordt aangesloten bij de prognoses van de Macro-Economische Verkenning 2005
van het Centraal Planbureau (CPB).EG Beraad voor de BouwIn het kader van het voorzitterschap van Nederland van de EU in 2004 zal
het EG Beraad voor de Bouw betrokken worden bij de voorbereiding zowel in
organisatorische zin als inhoudelijk. Onder verantwoordelijkheid van de Minister
van VROM worden onderdelen van het Europees bouw-gerelateerd beleid geselecteerd
en voorbereid. Eventueel wordt het internationaal netwerk van het Beraad benut
ter voorbereiding van besluitvorming in Brussel.Vrouwen in de bouwDe arbeidsdeelname van vrouwen in de bouw wordt al enkele jaren vanuit
VROM gestimuleerd door het verstrekken van een subsidiebedrag van circa € 60 000
per jaar aan het Servicepunt Vrouwen in de Bouw. Hiermee geeft de minister
uitvoering aan het kabinetsbeleid voor het bevorderen van deelname van vrouwen
aan het arbeidsproces, in het bijzonder voor de bouw. Het betreft zowel uitvoerende,
technische en administratieve (UTA) als managementfuncties. De effectiviteit
van deze financiële bijdrage is in september 2003 geëvalueerd.Tabel 3.8 Deelname van vrouwen
in de bouw2000200120022003
(raming)2004 (raming)18 82817 78419 21320 00020 000Tabel 3.9 Maatschappelijke
effecten en streefwaardenMaatschappelijke effectenStreefwaarde effectCoördinatie bouwbeleid Voldoende vakgeschoolde instroom in de bouw3 000 leerlingen voor leerling-bouwplaatsen
in 2004Instroom en behoud van vakgeschoolde vrouwen in de
bouw20 000 vrouwen zijn in de
bouwsector werkzaamTabel 3.10 Prestaties 2004Operationeel doel: Coördinatie bouwbeleidNazorg parlementaire enquête BouwnijverheidUitvoering stimuleringsovereenkomst leerling-bouwplaatsen in de
rijkshuisvesting.Nota Bouwprognoses november 2004. Acties n.a.v. evaluatie «vrouwen
in de bouw»Voorzitterschap EG-beraad Bouw3.3. BeleidsevaluatiesTabel 3.11Voorgenomen evaluatieonderzoekJaarGaranderen minimale kwaliteit2004– voorlichting woningwet en bouwbesluit – onderzoek naar de administratieve lasten bij vergunningaanvragen
(Actalonderzoek) – monitoringsonderzoek bouwbesluit (jaarlijks) Verbeteren kwaliteit2004– evaluatie CO2 Uitvoering Klimaatbeleid Gebouwde Omgeving – evaluatie TELI regeling – nulmeting minimale kwaliteit gebouwen in relatie tot brandnormen Bevorderen invloed burger op kwaliteitCoördinatie
bouwbeleid2004– evaluatie effectiviteit financiële bijdrage leerlingbouwplaatsen – evaluatie aanbestedingsreglement (UAR) – evaluatie «vrouwen in de bouw» Garanderen minimale kwaliteit2005 t/m 2008– evaluatie woningwet Verbeteren kwaliteit2005 t/m 2008– evalutatie PIT – evaluatie IFD – evaluatie regeling sanering loden drinkwaterleidingen Bevorderen invloed burger op kwaliteit2005 t/m 2008– evaluatie particulier opdrachtgeverschap – 0-meting en evaluatie geschillenbeslechting 3.4. Budgettaire gevolgen van beleidTabel 3.12 Bedragen in € 1000 2002200320042005200620072008Verplichtingen:42 34992 51540 90544 50836 11532 64428 059Uitgaven:209 562250 265208 270194 840185 111179 680174 414Programma:206 116245 407201 579186 713177 081171 684166 430 Garanderen minimale kwaliteit van woningen en gebouwen:20848      Toegankelijkheid Rijkshuisvesting20848              Verbeteren kwaliteit woningen en gebouwen en stimuleren innovatie:23 03588 64047 33933 58525 42820 36019 679 Duurzaam bouwen406       Regeling sanering loden leidingen9791 6621 6081 082    Energiebesparing Rijkshuisvesting2 0474 5111 6971 494500   Duurzaam bouwen Rijkshuisvesting350431386     Regeling Energiebesparing huishoudens met lagere inkomens1 3221 8151 8152 496681681  Programma energiebudgetten16 95325 81818 64017 66214 38710 47910 479 Energiepremieregeling (EPR)051 81821 5589 2009 2009 2009 200 Innovatief bouwen9782 5851 6351 65166000         Coördinatie bouwbeleid:2 3662 3281 8681 8001 7551 7261 711 Coördinatie bouwbeleid2 3662 3281 8681 8001 7551 7261 711         Overig programma:180 507154 391152 372151 328149 898149 598145 040 Budget BWS 199521 233       Budget BWS 1992–1994154 582148 278146 325146 356146 356146 356141 798 Volkshuisvestingsinstellingen, experimenten en kennisoverdracht2 5531 6881 5281 353923923923 Onderzoek RGD190271227227227227227 Onderzoek DGW1 7203 9044 0423 1422 1421 8421 842 Communicatie-instrumenten229250250250250250250 Nader aan te wijzen0000000Apparaat:3 4464 8586 6918 1278 0307 9967 984 Apparaat:        Juridische instrumenten309323324324324324324 Apparaat DGW3 1374 5356 3677 8037 7067 6727 660Ontvangsten:47300    Toelichting:Het grootste deel van de uitgaven op het artikel vindt zijn wettelijke
basis in het Besluit woninggebonden subsidies (BWS 1992–1994) met als
doelstelling «stimulering van een gedifferentieerd woningaanbod en het
bevorderen van nieuwbouw en ingrijpende verbetering». De doelgroep betreft
budgetbeherende bestuursorganen, sociale en particuliere verhuurders.Financieel gezien is er sprake van stortingen van middelen in de BWS-budgetten
van de budgethouders en genormeerde bijdragen in de exploitatie, inkomensafhankelijke
bijdrage en bijdrage ineens.De totale looptijd is afhankelijk van het gehanteerde rentepercentage.
Conform de regeling wordt na 5 jaar bij de sociale huursector en na 10 jaar
bij de sociale koopsector de rente herzien. Deze renteconversie kan tot
gevolg hebben dat de looptijd korter of langer is wanneer het dan gehanteerde
rentepercentage afwijkt van dat waarmee thans in de begroting wordt gerekend.3.5. BudgetflexibiliteitTabel 3.13 Bedragen in € 1000 2004 2005 2006 2007 2008 1. Totaal geraamde kasuitgaven208 270 194 840 185 111 179 680 174 414 2. Waarvan apparaatsuitgaven6 691 8 127 8 030 7 996 7 984 3. Dus programma-uitgaven201 579 186 713 177 081 171 684 166 430 Waarvan op 1 januari 2004:          4. Juridisch verplicht90%180 82783%155 90385%150 00287%149 12089%147 9595. Complementair noodzakelijk0%00%00%00%00%06. Bestuurlijk gebonden (maar niet juridisch)1%1 5933%4 9501%1 5900%8170%1367. Beleidsmatig gereserveerd (op grond van een wettelijke regeling
of beleidsprogramma)10%19 15914%25 86014%25 48913%21 74711%18 3358. Beleidsmatig nog niet ingevuld0%00%00%00%00%09. Totaal (= gelijk aan 3.)100%201 579100%186 713100%177 081100%171 684100%166 430Toelichting:Als gevolg van de uitfinanciering van op basis van het BWS 1992–1994
in het verleden aangegane verplichtingen is de budgetflexibiliteit binnen
artikel 3 beperkt.De beleidsmatig gereserveerde gelden betreffen met name de Energiepremieregeling
en het Programma Energiebudgetten.3.6. VBTB-paragraafStreefwaarden• In 2003 was sprake van ontwikkeling van een drietal indicatoren
met betrekking tot het bouwvergunningproces. Voortschrijdend inzicht leert
dat dit weinig zinvol is. Alledrie de indicatoren moesten uiteindelijk bijdragen
aan inzicht in administratieve lasten. Naar aanleiding van het onderzoek naar
de administratieve lasten in het bouwvergunningproces (Actal) zal gewerkt
worden aan één indicator en streefwaarde hiervoor. Het streven
is er op gericht deze in de begroting 2005 beschikbaar te hebben.• Het is ook in 2003 niet gelukt een indicator te formuleren voor
minimale kwaliteit van woningen en overige gebouwen voor zowel nieuwbouw als
bestaande bouw. De kosten voor de tot nu toe geformuleerde indicatoren bleken
de beschikbare budgetten ruim te overschrijden. Ook de technische meetbaarheid
is niet zonder problemen. In 2004 zal wederom verder gewerkt worden aan een
kosteneffectieve indicator voor minimale kwaliteit van woningen en eventueel
ook voor overige gebouwen.• In 2003 werkt een interdepartementale werkgroep met ondersteuning
van ECN en RIVM aan de ontwikkeling van streefwaarden (emissieplafonds) per
sector waaronder de gebouwde omgeving. De algemene emissiereductie-doelstelling
voor de gebouwde omgeving van 3Mton komt daarmee te vervallen.
De streefwaarden waren nog niet beschikbaar zijn bij aanbieding van de begroting
aan de Tweede Kamer• Ontwikkeling van een indicator en streefwaarde voor gezondheid
in gebouwen.• Het Nibra heeft wel cijfers beschikbaar over totalen van slachtoffers
als gevolg van brand. Differentiatie naar brand in woningen is ook beschikbaar.
In 2004 zal overlegd worden of cijfers voor de utiliteitsbouw separaat bijgehouden
kunnen komen.Artikel 04. Fysieke Stedelijke Vernieuwing4.1. Algemene beleidsdoelstellingIn dit beleidsartikel komt het VROM-beleid aan de orde dat zich richt
op een kwantitatief én kwalitatief evenwicht tussen vraag en aanbod
op de woningmarkt en de fysieke vernieuwing van de steden. Het betreft hier
het beleid met betrekking tot de nieuwbouwproductie en het beleid met betrekking
tot de herstructurering van de bestaande woningvoorraad. Beiden zijn onlosmakelijk
met elkaar verbonden. Het streven is: toename van de tevredenheid van de bewoners
met hun woning en woonomgeving; afname van het verschil tussen vraag en aanbod
op de woningmarkt in de grotere steden; vasthouden midden en hoge inkomens
in de steden (G30); niet verder toenemen van segregatie; de toename van de
kwaliteit van woningen en openbare ruimte, met name in de aandachtswijken
en in de wijken die in de problemen dreigen te komen.Om te kunnen voorzien in de kwantitatieve en kwalitatieve woningbehoefte
moet de productie van nieuwe woningen structureel omhoog, vooral in en rond
de grote steden. De uitbreiding van de woningvoorraad vindt voor het grootste
deel plaats op uitleglocaties en functieveranderingslocaties (zoals oude bedrijfsterreinen).
De verruiming van het woningaanbod in de stedelijke regio's is – naast
het voorzien in de woningbehoefte ook noodzakelijk om ruimte te scheppen voor
een impuls in de stedelijke vernieuwing (de zogenaamde schuifruimte).Fysieke vernieuwing van steden is nodig ten einde de stad – ook
op lange termijn – een (in alle opzichten) aantrekkelijk vestigingsklimaat
te kunnen laten zijn voor bewoners uit alle inkomensgroepen en voor bedrijven.
Onvrijwillige segregatie in wijken met een eenzijdig samengestelde bevolking
van veelal allochtonen en lage inkomensgroepen moet worden tegengegaan, onder
meer door een gevarieerder woningaanbod. Tevens moet de achteruitgang van
wijken door het verdwijnen van de sociale infrastructuur (artsen, winkels,
scholen), toename van criminaliteit, lagere arbeidsparticipatie en gebrekkig
gemeentelijk toezicht op de leefomgeving, de kwaliteit en illegale bewoning
van woningen, worden gekeerd. Daarnaast dienen de midden- en hogere inkomens
weer aan de stad gebonden te worden. Daartoe is – na de stadsvernieuwing,
die vooral op fysieke achterstanden in de vooroorlogse wijken was gericht –
een aanpak nodig van in beginsel alle wijken die zonder nadere inspanning
niet voldoen aan de (toekomstige) kwaliteitsvraag. Er is vooral vraag naar
ruim opgezette groene woonwijken en naar wijken met een centrumstedelijke
opzet.De aanpak van de stedelijke vernieuwing moet integraal zijn, dat wil zeggen
dat de aanpak zich moet richten op het type problemen dat zich voordoet (sociaal,
economisch, fysiek). De fysieke ingrepen dienen de verbeteringen in de sociale
structuur en het economische klimaat te ondersteunen. De woningcorporaties
die in het kader van de stedelijke vernieuwing een grote taak hebben dienen
deze voortvarend op te pakken.In dit artikel komen de fysieke aspecten van het Grotestedenbeleid (GSB)
aan de orde. De sociale aspecten van het wonen worden in artikel 5 nader beschouwd.
In de begrotingen van de overige GSB-departementen zijn de andere onderdelen
van het GSB-beleid (economie, sociaal en veiligheid) opgenomen.4.2. Operationele doelstellingenEr worden twee operationele doelstellingen onderscheiden:1. nieuwbouw woningen ten behoeve van de uitbreiding van de voorraad in
en aan de stad;2. herstructurering/transformatie van bestaande woonwijken.Andere overheden, corporaties en marktpartijen zijn verantwoordelijk voor
de daadwerkelijke uitvoering van de stedelijke vernieuwing. De minister is
er voor verantwoordelijk, dat:• het beleid met betrekking tot de fysieke stedelijke vernieuwing
wordt uitgedragen;• de met betrekking tot de fysieke stedelijke vernieuwing gemaakte,
en nog te maken, bestuurlijke afspraken worden nagekomen;• de Tweede Kamer over de voortgang van de afspraken en de uitvoering
wordt geïnformeerd;• en dat, wanneer daar aanleiding toe is, tot aanvullende maatregelen
wordt overgegaan om de beleidsdoelstellingen dichterbij te brengen.4.2.1. Nieuwbouw van woningen ten behoeve van de uitbreiding
van de voorraad (in en aan de stad)In elke regio wordt een kwantitatief en kwalitatief evenwicht tussen vraag
en aanbod op de woningmarkt beoogd. Kwaliteit betreft zowel de woning als
de woonomgeving. Met betrekking tot de woning heeft zich de afgelopen jaren
een grote vraag naar meer kwaliteit gemanifesteerd die zich onder meer uit
in vraag naar meer hoek-, 2 onder 1 kap-, en vrijstaande woningen, particulier
opdrachtgeverschap, meer woon- en kaveloppervlakte, een grotere inhoud van
de woning en een hoger aandeel middeldure en dure woningen in bestaand stedelijk
gebied. Daarnaast bleek er een grote vraag naar koopwoningen.Bevordering van eigen woningbezit heeft ook nadrukkelijk aandacht. Zo
zijn in de in 2002 afgesloten intentieafspraken over de verstedelijking tot
en met 2009- op het onderdeel «wonen» naast afspraken over de
woningbouwopgave, ook afspraken gemaakt over vergroting van het eigen woningbezit
(65% in 2010). Verhoging van het aandeel eigen woningbezit is mogelijk door
nieuwbouw en door verkoop van huurwoningen.De hierboven aangegeven kwalitatieve vraag zal op basis van het in het
najaar van 2003 beschikbaar komende nieuwe WBO worden geactualiseerd. Dan
is ook duidelijk in hoeverre de veranderde economische omstandigheden effect
hebben op deze kwaliteitsvraag (incl. de vraag naar koopwoningen).Ten aanzien van de kwantiteit is het streven erop gericht in de periode
2000 tot en met 2009 de woningvoorraad met in totaal circa 650 000 woningen
uit te breiden, waarvan 480 000 binnen de stadsgewesten.Voor de ontwikkeling van nieuwe woningbouwlocaties in en aan de stad is
als instrument het Besluit Locatiegebonden Subsidies (BLS) beschikbaar.De nieuwbouwproductie blijft een belangrijk punt van zorg. Bij een te
lage nieuwbouwproductie ten behoeve van de uitbreiding van de voorraad kan
onvoldoende worden voorzien in de kwantitatieve en kwalitatieve woningbehoefte
en wordt onvoldoende ruimte gecreëerd voor de stedelijke vernieuwing
(herstructurering en transformatie van de bestaande voorraad). Een voortvarende
uitvoering van het actieprogramma, zoals voorgesteld door de
Taskforce Woningbouwproductie en onderschreven door verschillende partijen
in het woningbouwproces, blijft daarmee onverkort van belang.Door VROM zullen in 2004 de volgende activiteiten worden ondernomen en
prestaties worden geleverd (zie ook tabel 4.1).1) Vinex-convenanten/BLS (1995 tot en met 2004)In 1994 zijn met de kaderwetgebieden en provincies convenanten afgesloten
over de in de periode 1995 tot en met 2004 in stadsgewestelijk verband te
realiseren verstedelijkingsopgave. De Tweede Kamer wordt op de gebruikelijke
wijze over de voortgang geïnformeerd. In 2005 zal de eindverantwoording
plaatsvinden; bij brief zullen de partners hierover nader worden geïnformeerd.Onderdeel van deze Vinex-convenanten is de woningbouwopgave ten behoeve
van de uitbreiding van de voorraad. In verband met voorkomende excessieve
grondkosten zijn hiervoor door het Rijk bijdragen op grond van het Besluit
locatiegebonden subsidies (BLS) beschikbaar gesteld.2) Verstedelijkingsafspraken / BLS (2000 tot en met 2009)Met gemeenten, provincies en kaderwetgebieden zullen definitieve afspraken
worden gemaakt over de verstedelijking binnen de stadsgewesten in de periode
tot en met 2009. Onderdelen van deze afspraken zijn de woningbouwopgave en
de daarvoor beschikbaar te stellen bijdragen op grond van het BLS.De Verstedelijkingsafspraken vormen tevens een kader voor afspraken tussen
gemeenten en woningcorporaties. Om te kunnen voorzien in de eigen woningbehoefte
(ook voor de lagere inkomens) dienen, naast nieuwbouw, voldoende huurwoningen
te worden verkocht (zie ook artikel 2).3) GrondbeleidVoor de uitvoering van het ruimtelijk beleid is een adequaat instrumentarium
voor het grondbeleid essentieel. In de Nota Grondbeleid zijn daartoe diverse
acties aangekondigd (zie ook artikel 1). De belangrijkste zijn:GrondexploitatiewetHet betreft de introductie van een vergunningenstelsel en van een kostenlijst
voor grondexploitatie. In 2003 wordt een proeve van deze regelgeving gepubliceerd
en in discussie gebracht. Dit moet in 2004 leiden tot een definitief wetsvoorstel
dat bij de Tweede Kamer aanhangig kan worden gemaakt. De Grondexploitatiewet
zal onderdeel gaan uitmaken van de nieuwe Wet Ruimtelijke Ordening.ConcurrentiebevorderingIn de Nota Grondbeleid is verbetering van de kwaliteit, zeggenschap van
en keuzevrijheid voor burgers een belangrijke rode draad. Daarom is de regering
voorstander van het verbeteren van de marktwerking op ontwikkelingslocaties.
Concurrentiebevordering is een van de middelen hiertoe. Om inzicht te verkrijgen
in de mogelijkheden om concurrentie te bevorderen is onderzoek verricht. Tijdens
de Kamerbehandeling van de Nota Grondbeleid (mei 2001) is de vraag aan de
orde geweest of concurrentiebevordering beperkt zou moeten blijven tot via
de Wvg (Wet voorkeursrecht gemeenten) verworven grond of dat dit altijd zou
moeten gelden wanneer een gemeente actief grondbeleid voert.In 2003 is door diverse bureaus nader onderzoek verricht op basis waarvan
beleidsstandpunten zijn ingenomen. Deze beleidsstandpunten zullen in 2004
worden uitgewerkt.Stedelijke herverkavelingAls faciliterend grondbeleidsinstrument wordt de invoering van stedelijke
herverkaveling overwogen. Hiermede kan particulier initiatief om te komen
tot stedelijke herstructurering op kleinere of grotere schaal bij versnipperd
eigendom en gebruik worden gestimuleerd, onder meer door juridische en technische
ondersteuning, financiële bijdragen en fiscale faciliteiten. Een van
de oorzaken waardoor de voortgang van de stedelijke vernieuwing grote vertraging
oploopt is immers versnipperd eigendom.Wet voorkeursrecht gemeentenEen wijziging van de Wet voorkeursrecht gemeenten (Wvg), waarmee wordt
beoogd ontduiking van het gemeentelijk voorkeursrecht tegen te gaan, is op
1 september 2002 in werking getreden. Een wijziging van de Wvg met als
doel dat alle gemeenten deze wet kunnen toepassen, zit inmiddels in het traject
van parlementaire behandeling. Hiermee zijn de meest urgente acties voor wat
betreft het gemeentelijk voorkeursrecht uit de Nota Grondbeleid in een vergevorderd
stadium gekomen.Voor een verbetering van de werkbaarheid van de Wvg staan nog de volgende
acties open: stroomlijning van procedures (Herijking VROM-regelgeving), aanpassing
van de Wvg aan de Algemene wet bestuursrecht en harmonisatie met de voorgenomen
fundamentele herziening van de Wet Ruimtelijke Ordening. Tevens moet in dat
kader worden bezien of, en zo ja hoe, er een beperkt voorkeursrecht voor provincies
en Rijk moet komen.OnteigeningswetDoor het Rijk wordt gewerkt aan het vereenvoudigen en versnellen van de
procedures voor onteigening, teneinde belemmeringen voor de woningproductie
weg te nemen.4) Versnelling woningbouwproductieDe woningbouwproductie is de laatste jaren aanzienlijk ingezakt. Om de
woningbouwproductie de komende jaren wezenlijk te kunnen verhogen zijn maatregelen
nodig (zie ook 4.3).Zo zal er aandacht zijn voor:1. VROM aanjaagteams op lokatie: zij zorgen voor inbreng van extra ervaring
en deskundigheden en voor bespoediging van het besluitvormingsproces;2. monitoren van en interveniëren in regelgevingsknelpunten; bekende
knelpunten zijn natuurbescherming (Vogel- en Habitat Richtlijn, Flora en Faunawet),
aanwijzing monumenten, implementatie verdrag van Malta (archeologie), luchtkwaliteit
(NOx, fijnstof), geluid (dove gevels);3. stroomlijnen/vereenvoudigen bouwgerelateerde weten regelgeving, uitwerken
en implementeren van de uitkomsten van de actie «Brede Herijking VROM
Regelgeving»;4. monitoren van en interveniëren in internationale wet- en regelgeving;
het voorkomen van belemmeringen in het bouwproces.5) MaatwerkafsprakenOp grond van het artikel «planologische en woningbouwknelpunten»
kunnen maatwerkafspraken met bouwgemeenten binnen de stadsgewesten worden
gemaakt om specifieke problemen bij de ontwikkeling van woningbouwlocaties
te ondervangen.6) Onderzoek en experimentenTe maken kosten voor onderzoek, behoefteraming en/of monitoring in het
kader van verstedelijkingsafspraken en BLS komen ten laste van het zogenaamde
«onverdeeld programma». Voor kosten gemoeid met de inzet van de
Taskforce Woningbouwproductie ter vergroting vanhet aantal te realiseren woningen
staat een apart budget ter beschikking, onderverdeeld naar onderzoek, VEK
en personeel en materieel.7) Voorlichting en kennisoverdrachtVoor voorlichting over en kennisoverdracht in het kader van Grondbeleid
kan qua kosten een beroep worden gedaan op het budget ten behoeve van het
zogenaamde «onverdeeld programma».Tabel 4.1 Prestaties 2004Operationeel doel: nieuwbouw van woningenVerstedelijkingsafspraken/BLS (2000 tot en
met 2009)• Uitwerken Besluit Locatiegebonden Subsidies (BLS) i.v.m.
in de periode 2005 tot en met 2009 beschikbaar te stellen bijdragen in excessieve
grondkosten bij de ontwikkeling van woningbouwlocaties.• Zorg dragen voor afspraken tussen gemeenten en woningcorporaties
over aantal te verkopen huurwoningen in de periode tot en met 2009 (zie ook
artikel 2).Grondbeleid• Voorbereiden invoering van de grondexploitatiewet (per
2005).• Voorbereiden invoering wettelijke regelingen (per 2005)
ter vergroting van concurrentie op en tussen woningbouwlocaties.• Invoering instrument voor stedelijke herverkaveling (per
2005).Versnelling woningbouwproductie• VROM- aanjaagteams op locatie; actie gericht op het aandragen
van oplossingen om knelpunten weg te werken en de woningbouwproductie op gang
te brengen dan wel te versnellen (inbreng ervaring en deskundigheid en bespoediging
besluitvormingsproces).Maatwerkafspraken• Maatwerkafspraken maken als er op woningbouwlokaties binnen
de stadsgewesten specifieke knelpunten zijn.4.2.2. Herstructurering/transformatie van bestaande woonwijkenIn het verlengde van de stadsvernieuwing is de herstructurering van met
name de naoorlogse wijken in de grote steden al een paar jaar bezig. Als instrument
is sinds 2000 het Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing (ISV) beschikbaar.
In 2004 zullen de steden het eerste tijdsvak van ISV afronden en de meerjarenontwikkelingsprogramma's
opstellen voor het tweede tijdsvak (2005 tot en met 2009). In de praktijk
blijkt dat de daadwerkelijke integrale aanpak van buurten en wijken nog maar
langzaam op gang komt. Het betreft complexe samenwerkingsverbanden en complexe
opgaven. Het gaat naast de woning en de directe woonomgeving ook om milieu,
groen, voorzieningen, bedrijvigheid en infrastructuur.De fysieke ingrepen zijn effectief als ze worden getroffen in combinatie
met sociale en economische maatregelen. De afstemming met de andere GSB-pijlers
is dan ook essentieel. De sociaalfysieke relatie zal in de herstructurering
een stevigere rol moeten krijgen (zie ook artikel 5.).Om versnelling in de uitvoering te bewerkstelligen, is in 2003 een actieprogramma
herstructurering opgesteld. Als uitwerking daarvan zijn afspraken gemaakt
met de G30-gemeenten over de selectie van 56 prioriteitswijken en een versnelling
van de aanpak van deze wijken. In deze wijken zijn de woningen
voornamelijk in bezit van corporaties. Voor deze wijken onderzoekt het Rijk
of specifieke faciliteiten kunnen worden geboden die kunnen bijdragen aan
de beoogde versnelling. De afspraken tussen de lokale partijen onderling over
de 56 wijken worden opgenomen in de meerjarenontwikkelingsprogramma's (MOP's).Voor de kwalitatieve impuls in de woningvoorraad zijn ook onttrekkingen
nodig. Het streven is er op gericht om vóór 2010 circa 280 000
woningen (betreft geheel Nederland) aan de woningvoorraad te onttrekken, waarvan
225 000 binnen de stadsgewesten, en daarvoor op de kwalitatieve vraag
toegesneden vervangende nieuwbouw te realiseren.In 2004 zullen door VROM de volgende activiteiten worden ondernomen en
prestaties worden geleverd (zie ook tabel 4.2).Voor de herstructurering is het belangrijkste instrument ISV (inclusief
IPSV), waarbij eind 2004 de overgang plaats vindt van ISV1 naar ISV2. Daarnaast
wordt uitvoering geven aan het actieprogramma herstructurering (inclusief
de aanpak de 56 wijken).1) ISV1 (2000 tot en met 2004) en ISV2 (2005 tot en met
2009)Om de steden vitaler te maken door de aanpak van woningen, omgeving, groen,
voorzieningen en dergelijke is in 2000 het investeringsbudget op het gebied
van stedelijke vernieuwing in werking getreden. Dit budget kan worden besteed
binnen de kaders van de stedelijke vernieuwing, zoals voor het proces en de
(her)inrichting van de openbare ruimte. Gemeenten hebben in 2000 daarvoor
meerjarenontwikkelingsprogramma's opgesteld met prestaties voor de stedelijke
vernieuwing. Voor de financiering van de opgave moeten de gemeenten ook andere
investeerders zien aan te trekken. Na goedkeuring van het programma hebben
ze een budget voor 5 jaren verkregen. De ontwikkelingen in de 30 grote gemeenten
worden gevolgd met gebruikmaking van de monitor ISV1. In 2004 wordt de Tweede
Kamer geïnformeerd over de resultaten van de monitor ISV1 uit 2003; dit
betreft zowel de inhoudelijke als de procesmatige ontwikkelingen. In 2004
zal de monitor uitgevoerd worden.De eindverantwoording en afrekening vindt aan het eind van het tijdvak
(2004/2005) plaats. Het beoordelingskader voor de verantwoording is in 2004
gereed.In het kader van de voorbereiding van ISV2 worden in 2003 de verdeelsleutel
en het beleidskader bekend gemaakt door middel van een brief aan de Tweede
Kamer. Aan de hand hiervan kunnen gemeenten hun meerjarenontwikkelingsprogramma's
opstellen. In 2004 worden de meerjaren ontwikkelingsprogramma's van de 30
grote gemeenten beoordeeld, mede in relatie tot de Verstedelijkingsafspraken.
Vervolgens kunnen dan met deze gemeenten eind 2004 convenanten ISV2/GSB3 worden
gesloten. Bij de beslissing over toekenning van het ISV-2 budget wordt rekening
gehouden met de behaalde resultaten van ISV-1.Dit artikel betreft alleen het aspect wonen uit ISV. Het ISV, dat ook
milieu, groen en dergelijke bevat, is breder dan artikel 4.2) CorporatiesDe corporaties dragen in grote mate bij aan het realiseren van de opgave
in de stedelijke vernieuwing. Zij vormen op dit beleidsartikel een belangrijke,
zo niet de belangrijkste, partner voor gemeenten. Corporaties zullen zich
primair moeten richten op (aanpassingen – ook met name voor ouderen
en mensen met beperkingen- van) de woningvoorraad en de directe woonomgeving.
Planvorming en uitvoering moeten zij actief ter hand nemen. Uitgangspunt
hierbij vormen de prestatieafspraken die op lokaal niveau door gemeenten en
de corporaties worden gesloten. VROM zal dit proces van dichtbij volgen en
waar nodig bijsturen. Hierbij zal in 2004 de inzet van het afsprakenkader
kostenverdeling herstructurering gemonitord worden. Dit betreft een instrument
ter versnelling van lokale onderhandelingen in de herstructurering. Te betalen
dubbele overdrachtsbelasting door wijkontwikkelingsmaatschappijen is met ingang
van 1 januari 2003 geschrapt.Voor de opgave in de stedelijke vernieuwing zijn omvangrijke investeringen
noodzakelijk. Voor een belangrijk deel worden deze gedragen door de woningcorporaties.
Wanneer de direct betrokken corporaties zelf niet over voldoende investeringsvolume
kunnen beschikken, is het noodzakelijk dat de corporatiesector als geheel
deze verantwoordelijkheid op zich neemt. Het Rijk zal, indien onverhoopt nodig,
via daartoe geëigende stappen, deze verantwoordelijkheid tot uitvoering
laten komen.3) Herstructurering (versnelde aanpak 56 wijken)Het lage uitvoeringstempo van de herstructurering heeft verschillende
oorzaken zoals belemmeringen in de samenwerking tussen gemeenten, corporaties
en ontwikkelaars, een tekort aan middelen, kennis en kunde bij lokale partijen
en stroperige procedures. Ook de huidige gespannen woningmarkt werkt hierbij
belemmerend.Een voortvarende uitvoering van het in 2003 opgestelde actieprogramma
herstructurering is van belang om belemmeringen zoveel mogelijk weg te nemen
en daarmee het tempo van de stedelijke vernieuwing op te voeren. Het actieprogramma
omvat de prioritaire aanpak van 56 prioriteitswijken in de G30 gemeenten,
gekoppeld aan onderzoek naar faciliteiten waarmee versnelling kan worden bereikt.
Ook kennis- en leeractiviteiten maken deel uit van dit programma, waarin verder
onder andere is opgenomen:– de afspraken tussen gemeenten en corporaties worden in prestatiecontracten
vastgelegd en opgenomen in de meerjarenontwikkelingsprogramma's;– met de inzet van impulsteams wordt lokale partijen kennisexpertise
geboden om processen vlot te trekken;– eventuele tekorten bij corporaties in de 56 wijken moeten door
de sector als geheel worden opgelost.4) IPSVOnderdeel van het ISV is het Innovatieprogramma Stedelijke Vernieuwing
(IPSV). De regeling heeft als doel om een versnelling en kwaliteitssprong
in de stedelijke vernieuwing te realiseren. Het IPSV wordt in 2004, evenals
in 2003, met name ingezet voor de aanpak van de problematiek in de 56 wijken.
Daartoe worden jaarlijks subsidies verstrekt voor voorbeeldwaardige projecten
en ideeën/plannen. De subsidie kan betrekking hebben op proces- en uitvoeringskosten.
Ook maakt een kennis- en leertraject deel uit van het IPSV, waarbij de vergaring,
verspreiding en ontwikkeling van kennis en leerervaringen centraal staan.
De te organiseren activiteiten komen samen in de jaarlijkse kennisagenda.5) Onderzoek en experimentenTe maken kosten voor onderzoek, behoefteraming en/of monitoring in het
kader van herstructurering en ISV komen ten laste van het zogenaamde «onverdeeld
programma».6) Voorlichting en kennisoverdracht• Voorlichting ISV2 aan partners (gemeenten, provincies);• Voorlichting eindverantwoording ISV1 aan partners (gemeenten, provincies);• Kennisoverdracht over best practices IPSV, resultaten 56 wijken
(voorbeeldwerking) en over afzonderlijke faciliteiten wijkaanpak (in samenwerking
met kenniscentrum KEI).De hiermee voor VROM/DGW gemoeide kosten komen ten laste van het zogenaamde
«onverdeeld programma».Tabel 4.2 Prestaties 2004Operationeel doel: Herstructurering/transformatie van bestaande
woonwijkenISV1 (2000 tot en met 2004) en ISV2 (2005 tot
en met 2009)• Aanbieden aangepaste Wet SV (wijziging data en enkele inhoudelijke
wijzigingen) en bijbehorende AmvB's (zoals beleidskader, verdeelsleutel) aan
Tweede Kamer.Corporaties• Totstandkoming matching gelden van corporaties.Actieprogramma herstructurering• Aanpak 56 wijken + faciliteiten:– onderzoek naar, en indien mogelijk, operationaliseren
faciliteiten.– ondersteuning totstandkoming prestatiecontracten gemeenten/corporaties.– afspraken met G30 gemeenten over aanpak en inzet van faciliteiten.• Uitvoering kennis- en leeractiviteiten (i.s.m. kenniscentrum
KEI).IPSV• Nieuwe ronde voorbeeldwaardige uitvoeringsprojecten gericht
op met name de prioriteitswijken in de G30, alsmede ideeën en plannen.• Kennisagenda 2004 in samenwerking met beleidsdepartementen
en het veld.• Uitvoering van kennis en leeractiviteiten waaronder het
praktijkboek IPSV 2003.4.3. Streefwaarden nieuwbouw voor uitbreiding en herstructurering/transformatieIn de met gemeenten, provincies en kaderwetgebieden te sluiten Verstedelijkingsafspraken
tot en met 2009 is de woningbouwopgave voor de periode 2000 tot en met 2009
op het niveau van de afzonderlijke stadsgewesten en de G30 gemeenten opgenomen.
Het betreft hier prestatieafspraken met betrekking tot zowel de nieuwbouw
als de herstructurering/transformatie van de woningvoorraad. Het verstedelijkingsbeleid
is met name op deze in de stadsgewesten te realiseren opgaven gericht.Voor overig Nederland (het gebied buiten de stadsgewesten) zijn met betrekking
tot de verstedelijking geen prestatieafspraken gemaakt tussen het Rijk en
provincies en gemeenten. Ook in deze gebieden zal echter in bepaalde mate
sprake zijn van woningbouwontwikkelingen, zowel ten behoeve van de uitbreiding
als de herstructurering/transformatie van de woningvoorraad.De Verstedelijkingsafspraken 2000 tot en met 2009 kennen een overlap met
de in het kader van de Vinex (1995 tot en met 2004) en ISV1 (2000 tot en met
2004) gemaakte afspraken. In de Verstedelijkingsafspraken is rekening gehouden
met deze opgaven. Deze overlap is onvermijdelijk omdat de Verstedelijkingsafspraken –
in verband met het tijdig door het Rijk geven van meerjarige zekerheid aan
de partners – voorafgaand aan de eindverantwoording van zowel Vinex
als ISV1 zijn overeengekomen. Die eindverantwoordingen vinden in 2005 plaats.
In 2010 vindt de eindverantwoording plaats van de in de Verstedelijkingsafspraken
voor de gehele periode 2000 tot en met 2009 gemaakte prestatieafspraken.De Verstedelijkingsafspraken tot 2010 vormen een kader voor de meerjarenontwikkelings-programma's
ISV2 (2005 tot en met 2009) die in 2004 door de G30 en de door de provincie
aangewezen programmagemeenten worden opgesteld en ingeleverd.4.3.1. Streefwaarden/maatschappelijke effectenVan twee parameters is bij de Begroting 2003 vastgesteld dat deze een
indicatie geven voor het succes van de stedelijke vernieuwing (nulmeting),
te weten:1. het verschil tussen vraag en aanbod op de woningmarkt in de G30 (totaal)
en2. de tevredenheid ten aanzien van verschillende (kwaliteits)factoren
in de woonomgeving.Deze parameters, en de daarbij in de Begroting 2003 genoemde streefwaarden,
blijven gehandhaafd. Bij beiden is het streven vooruitgang te boeken in iedere
G30 gemeente; dit geldt ook voor de niet-rechtstreekse programmagemeenten
(te onderscheiden van de G30). Met het Interprovinciaal Overleg (IPO) is afgesproken,
dat er geaggregeerd naar provinciaal niveau hierover zal worden gerapporteerd.Aan de hiervoor vermelde parameters 1. en 2. zijn toegevoegd:3. percentage midden en hoge inkomens in de bevolking in Nederland en
de G30 (G4 en G26). Doel is, dat genoemde percentages (tabel 4.3) toenemen
en op zijn minst op dit niveau blijven;4. segregatie-index. Dit kengetal geeft aan welk deel (%) van de bevolking
van een stad zou moeten verhuizen teneinde een gelijkmatige spreiding van
niet-westerse allochtonen over de stad te bewerkstelligen (zie ook artikel
5).In 2005 wordt over de ontwikkeling van de stedelijke vernieuwing, mede
aan de hand van genoemde parameters, gerapporteerd.Tabel 4.3. Een viertal parameters
voor het succes van stedelijke vernieuwingVerschil vraag en aanbod op de woningmarkt in de
G30 (totaal)Meetwaarde G30 (1998)Vraagdruk centrum stedelijk3,24Vraagdruk groenstedelijk0,78Vraagdruk buitencentrum1,81Vraagdruk totaal1,08Toelichting: vraagdruk is gedefinieerd als de urgente vraag gedeeld door
het vrijkomend aanbod door doorstroming, verminderd met sloop en vermeerderd
met nieuwbouw. Een hogere waarde impliceert een grotere spanning op de woningmarkt.Bron: WBO 1998 + Woonmilieudatabase Tevredenheid woonomgeving en met kwaliteitsaspecten ervan in de
G30, in %Meetwaarde G30 (1998)Tevredenheid woonomgeving Percentage in de bevolking dat tevreden is met de directe woonomgeving80  Aanwezigheid groen- en speelvoorzieningen Percentage in de bevolking dat van mening is dat er voldoende
groenvoorzieningen zijn in de buurt78Percentage in de bevolking dat van mening is dat er voldoende
speelvoorzieningen zijn in de buurt63  Overlast stank, geluid, stof en vuil Percentage in de bevolking dat aangeeft matig tot veel overlast
te hebben37Bron: WBO 1998 Percentage midden en hoge inkomens in de bevolking in Nederland,
de G4, G26 en G30 (1998)Meetwaarde (2000)Nederland60G447G2647G3047Toelichting: een expliciet doel van de stedelijke vernieuwing is het vergroten
van de aantrekkelijkheid van het stedelijk gebied voor midden en hogere inkomensgroepen.
Om te kunnen volgen in hoeverre deze doelstelling wordt bereikt, wordt het
aandeel midden en hogere inkomensgroepen in de stedelijke gebieden en in Nederland
als totaal gevolgd. De verhouding tussen deze aandelen dient in de steden
veel sterker toe te groeien naar de landelijke cijfers. Een toename betekent
dat de aantrekkingskracht van steden voor deze inkomenscategorie groter wordt. Segregatie-index in de G4Meetwaarde (2002)Amsterdam35,2Rotterdam39,1Den Haag46,1Utrecht37,2G439,7Toelichting: Is de indexwaarde gelijk aan nul, dan is sprake van een volledige
spreiding. Bij een indexwaarde gelijk aan 100 zou iedereen moeten verhuizen
om een gelijkmatige spreiding te bereiken.Bron: VOIS,CBS4.3.2. Streefwaarden prestaties Tabel 4.4 Streefwaarden ISV1 (2000 tot en met 2004)ISV1 opgaven gehaald in 2005, op gebied van wonen.Toelichting: Uitgangspunt is 100% van de in de MOP's overeengekomen prestaties
gehaald. De MOP's zijn qua doelstelling heel verschillend. Met de gemeenten
worden de MOP's verantwoordingsgereed gemaakt.Tabel 4.5 Streefwaarden ISV2 (2005 tot en met 2009)ISV2 opgaven gehaald in 2010, op gebied van wonenTabel 4.6 Streefwaarden VINEX
(1995 tot en met 2004)In de Vinex-convenanten in stadsgewestelijk verband
overeengekomen woningbouwopgave met de kaderwetgebieden en de provincies ten
behoeve van de uitbreiding van de voorraadStreefwaarden
stadsgewestenStreefwaarden overig NederlandKaderwetgebieden295 000 Provincies162 000178 000Totaal457 000178 000Toelichting: de kaderwetgebieden zijn: ROA, SRR, BRU, Haaglanden, SRE,
KAN en Twente.WoningbouwproductieIn 2002 bedroeg de woningbouwproductie in Nederland als geheel 67 000
gerealiseerde woningen. Het betreft hier woningbouw ten behoeve van de uitbreiding
van de voorraad, alsmede woningbouw ter vervanging van aan de voorraad onttrokken
woningen. Dit aantal ligt ver onder de rijksambities (circa 90 000 woningen
per jaar). Voorkomen moet worden dat de woningbouwproductie verder inzakt.
In de VROM bouwprognoses waarin verschillende varianten met betrekking tot
de economische ontwikkeling zijn aangehouden (laag, midden en hoog) en waarin
rekening is gehouden met een zeker effect van de maatregelen in het kader
van de Taskforce Woningbouwproductie – wordt uitgegaan van een gemiddelde
woningbouwproduktie van 70 000 woningen per jaar in de periode 2002 t/m
2007 (binnen een bandbreedte van 66 000–74 000 woningen).4.3.3. Veronderstellingen effectbereiking, doelmatigheid
en ramingDe mate waarin de streefcijfers kunnen worden nagekomen is afhankelijk
van:• de niet door het Rijk te beïnvloeden factoren, zoals economische
omstandigheden. Deze zijn sterk bepalend voor de mogelijkheden die de consument
heeft om invulling te geven aan z'n woonambities en daarmee de vraag op de
woningmarkt;• de planologische ruimte die voor het wonen beschikbaar is. Tijdige
beschikbaarheid van voldoende locatiecapaciteit voor wonen in nieuwe en te
herziene streekplannen tot 2015 is noodzakelijk om te kunnen voorzien in de
kwantitatieve en kwalitatieve woningvraag;• resultaten van ISV1-opgaven door G30;• de mate waarin prestatiecontracten tussen gemeenten en corporaties
met betrekking tot de 56 wijken tot stand komen.4.4. Evaluatieprogramma4.4.1. Nieuwbouw woningen ten behoeve van de uitbreiding
van de voorraad in en aan de stadEr zal geen specifieke evaluatie in 2004 over het BLS plaatsvinden.In 2004 zal (zie ook paragraaf 4.2.1.) wel de voorbereiding van de eindverantwoording
Vinex (1995 tot en met 2004), die in 2005 op het onderdeel BLS plaatsvindt,
worden afgerond. De uitkomsten van die voorbereiding kunnen worden betrokken
bij het voor de komende uitvoeringsperiode op te stellen Besluit Locatiegebonden
Subsidies.4.4.2. Herstructurering/transformatie van bestaande woonwijkenEr zal geen evaluatie in 2004 over het ISV plaatsvinden. De afgelopen
jaren zijn er al evaluaties geweest in het kader van de voorbereiding van
ISV2/GSB3, zoals het advies van de Expertgroep zelfanalyse rijk onder leiding
van de heer Brinkman over het GSB en adviezen van vier adviesraden over de
toekomst van het GSB. Verder is begin 2003 een evaluatie van IPSV uitgevoerd.
Hieruit blijkt onder meer, dat IPSV in het algemeen wordt gezien als een goed
instrument om processen binnen de stedelijke vernieuwing te verbeteren en/of
te versnellen. De Tweede Kamer is over de bevindingen geïnformeerd. Ook
is in 2003 een onderzoek uitgevoerd naar verbetering van de ISV-monitor. Afhankelijk
van het beleidskader ISV2 zal de monitor in 2005 worden aangepast. Voordat
ISV-2 budget definitief wordt verplicht zal er een oordeel over de behaalde
resultaten van ISV-1 moeten zijn. De toekenningen van het ISV-2 budget zullen
geschieden onder voorbehoud van nadere aanpassingen, mocht de afrekening van
ISV-1 daar aanleiding toegeven.In 2007 zal een uitgebreide evaluatie over de het stelsel GSB, en daarmee
het ISV, plaatsvinden (Tussenstand GSB «Steden op stoom», 2002).Tabel 4.7 EvaluatiesVoorgenomen evaluatieonderzoekJaarHerstructurering/transformatie van bestaande
woonwijken in kader ISV2 mogelijk evaluatie van de ISV-monitor2004Herstructurering/transformatie van bestaande
woonwijken evaluatie over het stelsel GSB, inclusief ISV (planning in 2007)2005 t/m 20084.5. Budgettaire gevolgen van beleidTabel 4.8 Bedragen in € 1000 2002200320042005200620072008Verplichtingen:151 04459 985122 602367 788372 972396 609399 960Uitgaven:187 616457 883679 268497 980407 476404 421403 136Programma:184 574450 086672 820494 717404 273401 260399 998 Herstructurering en nieuwbouw:182 104447 920670 656493 067403 229400 216398 954 Planologische en woningbouwknelpunten VINEX3 630 227     Stimulering herstructurering woningvoorraad16 431       Stedelijke vernieuwing Lelystad3 1763 1763 1763 1763 1763 1763 176 Grondzakeninstrumentarium4 883 500     Investeringen stedelijke vernieuwing123 507399 869625 888437 042367 113370 180369 168 Innovatiebudget stedelijke vernieuwing30 47744 87540 86552 84932 94026 86026 610         Overig programma:2 4702 1662 1641 6501 0441 0441 044 Volkshuisvestingsinstellingen, experimenten en kennisoverdracht1 9601 112850336250250250 Onderzoek DGW4699291 1891 189669669669 Communicatie-instrumenten41125125125125125125Apparaatsuitgaven:3 0427 7976 4483 2633 2033 1613 138 Apparaat:        Juridische instrumenten204216216216216216216 Apparaat DGW2 8387 5816 2323 0472 9872 9452 922Ontvangsten:2 4701 3391 5622 671000Toelichting:De taakstelling op de VROM-subsidies uit het Hoofdlijnenakkoord zijn onder
andere terecht gekomen bij de middelen voor ISV/IPSV. Voor de volgende ISV-periode
(2005 tot en met 2009) is de facto nog sprake van één onverdeeld
budget dat hier wordt genoemd bij de middelen voor ISV en IPSV. Dit najaar
zal – in samenhang met het Grote Stedenbeleid – worden bekend
gemaakt welk deel van dit budget generiek verdeeld wordt over de gemeenten
en provincies en welk deel gereserveerd blijft voor specifieke subsidies.4.6. BudgetflexibiliteitTabel 4.9 Bedragen in € 1000 2004 2005 2006 2007 2008 1. Totaal geraamde kasuitgaven679 268 497 980 407 476 404 421 403 136 2. Waarvan apparaatsuitgaven6 448 3 263 3 203 3 161 3 138 3. Dus programma-uitgaven672 820 494 717 404 273 401 260 399 998 Waarvan op 1 januari 2004:          4. Juridisch verplicht100%670 17221%102 1803%12 4831%5 0961%3 9375. Complementair noodzakelijk0%00%00%00%00%06. Bestuurlijk gebonden (maar niet juridisch)0%2 64879%392 53797%391 79099%396 16499%396 0617. Beleidsmatig gereserveerd (op grond van een wettelijke regeling
of beleidsprogramma)0%00%00%00%00%08. Beleidsmatig nog niet ingevuld0%00%00%00%00%09. Totaal (= gelijk aan 3.)100%672 820100%494 717100%404 273100%401 260100%399 998Toelichting:Het grootste gedeelte van het uitgavenbudget is in 2004 niet flexibel.
Dit wordt veroozaakt doordat eind 1999 met de 30 grote steden en met de provincies
convenanten voor de periode 2000 tot en met 2004 zijn afgesloten voor het
Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing. Uitfinanciering hiervan vindt voor
een beperkt gedeelte begin 2005 plaats. De budgetten voor Stedelijke vernieuwing
zijn voor de periode 2005 tot en met 2008 als bestuurlijk gebonden opgenomen
in verband met de afspraken voor de ISV 2 periode. Naar verwachting zal dit
in 2004 worden omgezet in juridische verplichtingen.In de eerste suppletore begrotingswet 2004 zal het wijzigingsvoorstel
voor de aanpassing van de verplichtingenraming worden opgenomen. Met ingang
van 2005 zijn de budgetten voor onderzoek, volkshuisvestingsinstellingen,
experimenten en kennisoverdracht en communicatie voor 50 % als flexibel aangemerkt,
voor 2006 en latere jaren voor 100% als flexibel aangemerkt.4.7. VBTB-paragraaf• In 2004 zal de evaluatieplanning nogmaals bezien worden op hiaten.
Momenteel zijn wel alle beleidsvelden onder artikel 4 in de planning opgenomen.
De reeds geplande en in gang gezette evaluaties in combinatie met de beschikbare
streefwaarden en effectindicatoren dekken echter nog niet alle voorgeschreven
aspecten van evaluatieonderzoeken af. De oorzaak hiervan is enerzijds dat
nog niet alle operationele doelstellingen volledig zijn voorzien van streefwaarden
en (tussen)doelen en anderzijds dat een aantal beleidsinstrumenten nog ontwikkeld
moeten worden, inclusief de bijbehorende evaluatiebepalingen. Op basis van
deze herijking zal in de begroting 2005 een aangepaste planning van beleidsevaluaties
worden opgenomen.• Er moet nog een aanvang worden gemaakt om te komen tot een monitor
ter verkrijging van cijfers omtrent aantallen nieuw gebouwde woningen ten
behoeve van enerzijds vervanging en anderzijds uitbreiding.Dit geldt ook ten aanzien van een indicator waarmee een kwaliteitsaspect
als het «aandeel middeldure en dure woningen in bestaand stedelijk gebied»
kan worden gevolgd.Artikel 05. Sociale kwaliteit van het wonen en de woonomgeving5.1. Algemene beleidsdoelstellingBinnen dit artikel vallen twee maatschappelijk relevante thema's:1. de gevolgen van de vergrijzing voor het wonen en de toenemende wens
van mensen met beperkingen om zo lang mogelijk zelfstandig te wonen;2. toenemende gevoelens van onveiligheid in steden en wijken en hiermee
samenhangende ongewenste segregatie.De samenleving vergrijst nog steeds. Het hoogtepunt van de vergrijzing
zal pas over enkele tientallen jaren bereikt worden. Ouderen willen steeds
langer zelfstandig blijven wonen. Ook mensen met lichamelijk, verstandelijke
of psychische beperkingen willen steeds meer zelfstandig wonen.Extra aandacht is hierbij nodig voor die mensen die hierin niet op eigen
kracht kunnen voorzien en voor de gevolgen van extramuralisering en vermaatschappelijking
van de zorg.Daar komt bij dat de burger steeds mondiger wordt en steeds vaker zelf
verantwoordelijk wil zijn voor de wijze waarop zij of hij woont en zorg en
welzijn ontvangt.Dat vraagt om een toenemende hoeveelheid en variatie van woonzorgarrangementen.
De eerste verantwoordelijkheid hiervoor ligt bij de burger zelf, maar ook
bij woningcorporaties (voor het aanbod van huisvesting) en zorginstellingen
(voor het aanbod van zorg).Het ministerie van VROM wil bijdragen aan een situatie op het gebied van wonen, zorg en welzijn, waar voor mensen in alle levensfasen
voldoende geschikt en betaalbaar aanbod is en de keuze van de burger centraal
staat.Zonder aandacht voor de sociale infrastructuur
en inbreng van burgers in het signaleren en oplossen van de problemen in de
wijk is de fysieke aanpak van wijken weinig effectief en duurzaam. Toenemende
gevoelens van onveiligheid, zorg over toenemende verpaupering in steden, samengaand
met ongewenste vormen van segregatie van kansarme niet-westerse allochtonen
in zogenoemde concentratiewijken, vragen om meer samenhang tussen de fysieke,
sociale en economische aanpak. Om ervoor te zorgen dat de fysieke aanpak succesvol
is op de lange termijn, zal vanuit VROM meer aandacht besteed moeten worden
aan de relaties tussen met name de sociale en fysieke ingrepen en faciliteiten.
Dit betekent, dat vanuit VROM inspanningen gestimuleerd moeten worden, die
zich bevinden op het raakvlak van sociaal-economisch en fysiek beleid. Het
tegengaan van onvrijwillige segregatie hangt hiermee sterk samen. Veelal vallen
de wijken in de G-30 gemeenten waar het GSB/ISV-beleid op van toepassing is
met deze wijken samen.Bovenstaande laat zich vangen onder de abstract geformuleerde doelstelling: het verbeteren van de sociale kwaliteit van het wonen en van de
woonomgeving. Daaronder wordt verstaan: «de mate waarin het
wonen en de woonomgeving bijdragen aan de maatschappelijke participatie en
integratie van burgers». Bij «wonen» is het doel vergroting
van de zelfredzaamheid, keuzemogelijkheden en vraagsturing van burgers die
daar op eigen kracht niet (voldoende) in kunnen voorzien. Bij «woonomgeving»
gaat het om de mate waarin men zich veilig en tevreden voelt in de woonomgeving.
Zoals gezegd spelen integratie en segregatie hierbij een rol.Zoals uit het voorgaande blijkt, dient deze doelstelling in twee operationele
doelen te worden uitgewerkt:1) Het tot stand komen van een situatie op het terrein van wonen, zorg
en welzijn waar voldoende geschikt en betaalbaar aanbod is en waarbij de keuze
van de burger centraal staat;2) Het bevorderen van de leefkwaliteit van wijken.De beleidsvoornemens van VROM met betrekking tot deze doelen worden onderstaand
nader toegelicht.5.2. De sociale kant van het wonenZoals gezegd, de operationele doelstelling op het terrein van wonen, zorg
en welzijn is: het tot stand komen van een situatie waar voldoende geschikt
en betaalbaar aanbod is en waarbij de keuze van de burger centraal staat.
In onderstaande paragrafen wordt dit verder ingevuld.5.2.1. Voldoende geschikt aanbodDe toegankelijkheid van woningen is een belangrijk aspect van het beleid
in het kader van wonen en zorg voor mensen met fysieke beperkingen, waaronder
ouderen. Toegankelijkheid heeft betrekking op zowel de externe toegankelijkheid
als op de interne toegankelijkheid. De externe toegankelijkheid houdt in dat
de woning en/of het woongebouw zonder traplopen te bereiken is, de interne
toegankelijkheid betekent dat de belangrijkste vertrekken op één
woonlaag zijn gelegen en dus zonder niveauverschillen te bereiken zijn. Volledig
toegankelijke woningen zijn zowel intern als extern toegankelijk.De behoefte aan geschikte woningen neemt in de komende decennia sterk
toe vanwege demografische ontwikkelingen maar ook is dit een gevolg van de
ingezette verhuizing van bewoners van instellingen naar woningen in de wijk
(de extramuralisering). De extra behoefte aan geschikte huisvesting in 2015
bedraagt circa 440 000 woningen1.Gezien de behoefte dienen er stimulerende maatregelen te komen om het
aandeel toegankelijke woningen te verhogen, woningen die geschikt zijn voor
mensen die daar op grond van een beperking behoefte aan hebben. Het gaat hierbij
om nieuwbouw, woningverbetering en woningtoewijzing. De initiatiefnemers
van nieuwbouw kunnen worden gestimuleerd meer volledig toegankelijke woningen
te bouwen. Het aantal toegankelijke woningen in de bestaande voorraad kan
worden verhoogd door met name de corporaties te stimuleren die woningen, die
eenvoudig zijn te verbeteren op het gebied van toegankelijkheid, ook daadwerkelijk
te laten verbeteren.Als laatste punt: de gemeenten zullen worden gestimuleerd de vrijkomende
toegankelijke woningen bij voorrang toe te wijzen aan die mensen die daar
behoefte aan hebben.Uiteindelijk gaat het er om dat er een evenwicht tussen vraag en aanbod
op dit deel van de woningmarkt ontstaat. Zoals gezegd kunnen nieuwbouw, woningverbetering
en woningtoewijzing bijdragen aan het bereiken van dit doel. Welke manier
uiteindelijk het meest gewicht in de schaal legt is minder van belang. Wel
van belang is dat al deze drie manieren ingezet moeten worden.Richtgetallen voor deze manieren zijn:• Toename van toegankelijke woningen in de nieuwbouw (tot 40% van
de jaarlijkse productie);• Verbeteren van minimaal 20 000 woningen per jaar voor mensen
met lichte beperkingen (zodat deze woningen toegankelijk worden);• Effectiever toewijzen van volledig toegankelijke woningen.Het spreekt voor zich dat doelen van deze aard niet in één
of twee begrotingsjaren te realiseren zijn. Immers de bouwprogramma's voor
de komende jaren staan vast. Om veranderingen te kunnen zien is een tijdshorizon
van vier jaar realistisch te rekenen vanaf 2003. Elke vier jaar zal in het
WBO de voortgang gemeten worden.Het Rijk bouwt geen woningen, noch zijn middelen beschikbaar om de bouw
van woningen direct te sturen. Derhalve zijn de beschikbare instrumenten:
convenanten, stimuleringssubsidies en communicatie.Om de gestelde doelen te bereiken zijn de volgende acties voorzien:• De 20 regio's (provincies en gemeenten) houden aan de definitieve
verstedelijkingsafspraken voor wat betreft woningen, gericht op behoefte aan
combinatie wonen en zorg in termen van nieuwbouw, verbouw en toewijzing;• Opnemen van een aandachtsveld wonen en zorg in ISV2 toegespitst
op de kwantitatieve opgave;• Subsidiëring van het Innovatieprogramma Wonen en Zorg (IWZ),
dat onder meer een domoticaprogramma voert;• Gerichte strategische inzet van communicatie ten behoeve van de
inspanningen van de lokale overheid en lokale partijen voor de opgave als
hierboven genoemd.Er zal gemonitord worden hoe het met de productie van volledig toegankelijke
woningen, woonzorgcomplexen, zorgvriendelijke wijken en andere woonzorgvoorzieningen
gaat (KWR en WBO, rapportages gaan naar de Tweede Kamer). Ook zullen expliciet
de prestatievoornemens van corporaties terzake worden bezien (in de jaarlijkse
Toezichtsbrief wordt de Kamer terzake geïnformeerd).De hieraan verbonden kosten zijn:Reguliere kosten voor personeel, voorlichting, experimenten en communicatie.Subsidie voor IWZ: € 100 000.Kosten voor de inzet van communicatie: € 300 000.5.2.2. Voldoende keuzevrijheid voor de burgerWet Gelijke Behandeling op grond van Handicap en Chronische
ZiekteHet beleid op het gebied van het wonen voor mensen met een handicap is
thans voornamelijk vormgegeven via het toegankelijk en aanpasbaar bouwen in
het Bouwbesluit, het 6e prestatieveld «wonen en zorg»
in het Besluit beheer sociale huursector en de Wet voorzieningen gehandicapten.De individuele rechtsbescherming tegen ongerechtvaardigd onderscheid is
slechts beperkt ontwikkeld. Mensen met een handicap kunnen thans alleen een
beroep doen op de non-discriminatiebepalingen neergelegd in internationale
verdragen en in artikel 1 van de Grondwet. De daartoe noodzakelijke gang naar
de rechter vormt voor de burger een belangrijke (financiële) drempel
en de precieze uitkomst is vooraf ongewis. De rechter zal in
deze zaken namelijk de van toepassing zijnde norm moeten geven, omdat een
in een wet uitgewerkte, meer concrete norm ontbreekt.Het Ministerie van VROM wil de individuele rechtsbescherming tegen ongerechtvaardigd
onderscheid op het gebied van wonen voor mensen met een handicap verbeteren.
Enerzijds door meer zekerheid te bieden, anderzijds door de drempel voor de
burger te verlagen.De Wet Gelijke Behandeling op grond van Handicap of Chronische Ziekte
(WGBH/CZ) is een uitwerking en nadere concretisering en normering van de meer
in algemene termen geformuleerde non-discriminatiebepalingen neergelegd in
internationale verdragen en in artikel 1 van de Grondwet. Daarmee biedt een
WGBH/CZ de burger meer zekerheid. Bovendien is het voor de burger een aanmerkelijk
laagdrempeliger middel (men kan naar de commissie Gelijke Behandeling stappen)
dan de gang naar de rechtbank. De WGBH/CZ wordt gezien als aanbouwwet, waarbij
één voor één onderwerpen/levenssferen ondergebracht
worden in een Wet gelijke behandeling. De aangenomen motie Passtoors en Smits
(TK 2000–2001, 24 170, nr. 68) dringt aan op spoedige uitbreiding
van de huidige WGBH/CZ met betrekking tot arbeid, beroepsonderwijs en vervoer,
met ondermeer publieke ruimten en wonen.Om de gestelde doelen te bereiken zal VROM een uitbreiding van de WGBH/CZ
voor het wonen voorbereiden waarin het verbod op ongerechtvaardigd onderscheid
in gedrag is uitgewerkt en genormeerd. Een voorbeeld van zulk ongerechtvaardigd
onderscheid in gedrag is het weigeren van een woning aan gehandicapten op
grond van hun handicap of hen om die reden (en ten nadele van hen) anders
behandelen. Het omgekeerde, het weigeren om in procedures/regels rekening
te houden met de behoeften van gehandicapten (dus juist het weigeren anders
te behandelen), kan ook een vorm van ongerechtvaardigd onderscheid zijn. Aan
deze activiteiten zijn geen programmakosten verbonden.Wonen en zorgVROM beoogt dat de invloed van bewoners op het aanbod op het terrein van
wonen en zorg wordt vergroot. Van 2000 tot en met 2003 was de Tijdelijke woonzorgstimuleringsregeling
hiervoor een instrument. Deze regeling had immers tot doel de variatie op
het terrein van woonzorgarrangementen te vergroten. Tevens was vraagsturing
een expliciete subsidievoorwaarde.Het jaar 2003 was het laatste jaar waarin de Tijdelijke woonzorgstimuleringsregeling
vigerend was. In 2004 zal de Kamer een evaluatie van deze regeling aangeboden
worden.Tot slot zal het Ministerie van VROM voor het laatste jaar het van het
Innovatieprogramma Wonen en Zorg (een samenwerkingsverband van SEV en NIZW)
ondersteunen waar in vraagsturing een expliciet thema is.De evaluatie van de Tijdelijke woonzorgstimuleringsregeling kost € 75 000.De subsidie voor IWZ (zie ook 5.2.1.) bedraagt € 100 000.Tabel 5.1 Maatschappelijke
effecten en streefwaardenMaatschappelijke effectenStreefwaarden(Beter) evenwicht vraag en aanbod wat betreft geschikte
woningen voor mensen met beperkingenVanaf 2008 een afname van het tekort van 10% p.j. t.o.v. het jaar ervoorMeer rechtszekerheid voor mensen met beperkingenTotstandkoming aanpassing Wet Gelijke
BehandelingTabel 5.2 Prestaties, programmaverplichtingen,
streefwaardenPrestaties 2004Indicator/Streefwaarden1. ontwikkelen aandachtsveld in ISV2Realisatie aandachtsveld in ISV22. subsidiëring IWZUitvoering werkplan3. gerichte strategische inzet van communicatie t.b.v.
de kwantitatieve opgaveRealisatie
van een communicatie plan binnen beschikbaar budget4. wetsvoorstel Wgbg/cz inzake wonenAanbieden voorstel aan TK5. evaluatie Tijdelijke woonzorgstimuleringsregelingDient midden 2004 aan de Tweede Kamer
te worden gezonden5.3. Leefkwaliteit van wijkenVROM is één van de spelers op het terrein van het Grotestedenbeleid
en is verantwoordelijk voor de fysieke pijler. De fysieke ingrepen dienen
de verbeteringen in de sociale structuur en het economische klimaat te ondersteunen.
Maar ook omgekeerd: om van fysieke herstructurering een succes te maken zijn
investeringen in sociale kwaliteit, veiligheid en wijkeconomie vaak een voorwaarde.
De afstemming met de andere GSB-pijlers is dan ook essentieel. De sociaalfysieke
relatie zal in de herstructurering een stevigere rol moeten krijgen.Om versnelling in de uitvoering te bewerkstelligen, is in 2003 een actieprogramma
herstructurering opgesteld. Als uitwerking daarvan zijn afspraken gemaakt
met de gemeenten van de G30 over de selectie van circa 56 prioriteitswijken.
De fysieke investeringen in deze wijken zullen ook met sociale investeringen
moeten samenvallen. Bewoners en potentiële investeerders willen immers
al op korte termijn resultaat zien in termen van «schone, hele en veilige
wijken». VROM zal bij deze plannen dus niet alleen kijken naar het fysieke
resultaat, maar ook naar de sociale aspecten. Voor deze wijken zullen specifieke
faciliteiten geboden gaan worden. De afspraken tussen de lokale partijen onderling
over de 56 wijken worden opgenomen in de meerjaren ontwikkelingsprogramma's.Voor de langere termijn kan een slag worden gemaakt met de verdere intensivering
van relatie tussen sociale en fysieke ingrepen – zowel op rijksniveau
als op lokaal (wijk)niveau tussen de fysieke en sociale pijler van het GSB,
niet alleen voor de 56 wijken maar voor alle ISV-gemeenten. Met het hanteren
van een gecombineerde sociaal-fysieke aanpak is reeds in 2003 een kleine start
gemaakt, middels 6 voorbeeldwijken en een kennisontwikkelingsprogramma met
het ministerie van VWS. Tevens zal VROM in 2004 een onderzoek afronden naar
de invloed van sommige gehanteerde woonruimteverdelingssystemen op de ruimtelijke
vestigingspatronen van kansarme allochtone groepen. Afhankelijk
van de resultaten van dit onderzoek kunnen voorstellen worden geformuleerd
die tot een wijziging van de Huisvestingswet zouden kunnen leiden.Het ministerie van VROM wil de leefkwaliteit van wijken bevorderen door:• Gemeenten en corporaties in staat te stellen en te stimuleren om
vanuit de fysieke opgave combinaties te leggen met de sociale en economische
opgave;• Een gedifferentieerde bevolking naar inkomen te stimuleren en onvrijwillige
segregatie tegen te gaan.Om gemeentes en corporaties in staat te stellen en te stimuleren de leefkwaliteit
in wijken te bevorderen zullen in 2004 de volgende activiteiten worden verricht:1) Praktijkvoorbeelden en ervaringen verzamelen.Kennisontwikkeling door middel van best practises bij gemeenten en corporaties
te verzamelen (wonen-zorg pilots, verbreding sociaal-fysieke aanpak met economie
en veiligheid), afgerond in 2004.Aan de kenniscentra KEI en XS2 is in 2003 gevraagd om de kennis die wordt
opgedaan op het terrein van sociaal en fysiek beleid te ontsluiten. Ook in
2004 zal via KEI en XS2 de opgedane kennis worden verspreid, verder ontwikkeld
en gedeeld met gemeenten en corporaties. Kennis die uit deze gemeenten en
corporaties gehaald wordt zal op verschillende manieren worden ontwikkeld
en verspreid;• kenniskringen via KEI en XS2,• bijeenkomsten,• workshops,• handreikingen,• helpdesk voor vragen uit het veld.2) Signaleren van knelpunten.Om de herstructureringsopgave succesvol te kunnen realiseren, moet worden
voldaan aan een aantal randvoorwaarden waarvoor VROM niet verantwoordelijk
is. Dat betekent dat VROM goede coalities moeten aangaan met andere departementen,
zoals VWS, BZK, Justitie, SZW. Om de lokale partijen, gemeenten en corporaties,
een gecombineerde sociaal-fysieke aanpak te kunnen laten uitvoeren dient op
rijksniveau met de betrokken departementen afstemming van beleid plaats te
vinden en belemmeringen en knelpunten zoveel mogelijk weg te nemen3) Inbedding in ISV2.Ondersteuning MOPS ISV2/GSB3 bij de sociaal fysieke wijkaanpak en zeggenschap/
participatie van burgers. In 2004 zullen gemeenten in hun meerjarig ontwikkelingsprogramma
(MOP) dienen aan te geven hoe de fysieke investeringen een bijdrage leveren
aan de doelstellingen van het sociaal beleid. Ook dienen gemeenten de zeggenschap
van burgers bij de totstandkoming en uitvoering van het MOP te stimuleren.
VROM zal bij het totstandkomen van de MOP's de gemeenten faciliteren door
kennis beschikbaar te stellen (handreiking, kennisbijeenkomsten, workshops,
etc).4) Inbedding in 56 wijken aanpakOndersteuning van de 56 wijken wat betreft sociaal-fysieke wijkaanpak.
De aanpak in deze 56 wijken vereist naast het opvoeren van het tempo ook meer
samenhang tussen sociale, economische en fysieke interventies. In 2003 zijn
gezamenlijk met gemeenten de 56 wijken geselecteerd op basis van
(dreigende) opeenstapeling van fysieke en sociale problemen in samenhang met
de herstructurering en zijn met de gemeenten afspraken gemaakt over de aanpak.
Bij de uitwerking van de plannen voor deze wijken zal VROM in 2004 de gemeenten
ondersteunen door kennis beschikbaar te stellen om te komen tot een brede
aanpak waarbij de raakvlakken worden gelegd met relevante beleidsterreinen
van andere ministeries zoals socialeen veiligheidsaspecten en het benutten
van economische potenties5) Tegengaan segregatiebevorderende aspecten van woonruimteverdelingIn 2003 onderzoekt het ministerie van VROM tevens welke segregatieversterkende
patronen het gevolg zijn van in de praktijk gehanteerde systemen van woningtoewijzing.
Tevens vindt in 2003 een juridische verkenning plaats naar de mogelijkheden
om als woonruimteverdelingcriterium «de bevordering van integratie»
te hanteren voor nieuwkomers in de Nederlandse samenleving om aldus te bewerkstelligen
dat allochtone woningzoekenden niet automatisch in concentratiewijken terecht
komen. Afhankelijk van de uitkomsten van deze onderzoeken zullen eventuele
vervolgtrajecten in gang worden gezet.Tabel 5.3 Maatschappelijke
effecten en streefwaardenGemeenten en corporaties in staat stellen
en stimuleren om vanuit de fysieke opgave combinaties te leggen met de sociale
en economische opgave.Maatschappelijke effectenStreefwaardePercentage in de bevolking in de G30 dat tevreden
is met de directe woonomgeving.Meetwaarde
in nieuwe WBO 2002: ≥ 80.100% (alle MOP's) Meetwaarde in WBO 1998: 80 In MOP's koppeling sociaal en fysiek aantoonbaar  Operationele doelstelling: Een gedifferentieerde
bevolking naar inkomen stimuleren en onvrijwillige segregatie tegengaan.Maatschappelijke effectenStreefwaardeSegregatie-index G301Meetwaarde in 2004:In 2002 gemiddeld: G4: 39,7G4: ≤ 39,7G26: 33,0G26:≤ 33,01 Segregatieindex geeft aan welk deel van de bevolking van
een stad zou moeten verhuizen teneinde een gelijkmatige spreiding van niet-westerse
allochtonen over de stad te bewerkstelligen. Als de indexwaarde nul is, is
er derhalve sprake van een volledig gelijkmatige spreiding. Als indexwaarde
100 is, zou iedereen moeten verhuizen.5.4. Budgettaire gevolgen van beleidTabel 5.4 Bedragen in € 1000 2002200320042005200620072008Verplichtingen:18 03556 87418 34523 22623 29625 68525 679Uitgaven:43 29351 95839 36357 96754 58246 43437 979Programma:41 59351 17338 85357 51354 16746 03037 581 Bevorderen vernieuwing beleid voor wonen en zorg41 26047 47533 38725 07516 78813 50012 300 Huisvesting gehandicapten24 83722 09221 41517 78516 78813 50012 300 Woonzorgstimuleringsregeling16 42325 38311 9727 290            Bevorderen sociale kwaliteit in de woonomgeving02 9374 70531 67736 61831 76924 520 Sociale vernieuwing02 9374 70531 67736 61831 76924 520         Overig programma:333761761761761761761 Kennisoverdracht, experimenten e.a.8454545454545 Onderzoek325340340340340340340 Communicatie-instrumenten0376376376376376376Apparaat:1 700785510454415404398 Apparaat:        Juridische instrumenten205216216216216216216 Apparaat DGW1 495569294238199188182Ontvangsten:247000000Toelichting:De taakstelling op de VROM-subsidies uit het Hoofdlijnenakkoord zijn onder
andere terecht gekomen bij de middelen voor ISV/IPSV. Voor de volgende ISV-periode
(2005 tot en met 2009) is de facto nog sprake van één onverdeeld
budget dat hier wordt genoemd bij de middelen voor ISV en IPSV. Dit najaar
zal – in samenhang met het Grote Stedenbeleid – worden bekend
gemaakt welk deel van dit budget generiek verdeeld wordt over de gemeenten
en provincies en welk deel gereserveerd blijft voor specifieke subsidies.5.5. BudgetflexibiliteitTabel 5.5 Bedragen in € 1000  2004 2005 2006 2007 20081. Totaal geraamde kasuitgaven39 363 57 967 54 582 46 434 37 979 2. Waarvan apparaatsuitgaven510 454 415 404 398 3. Dus programma-uitgaven38 853 57 513 54 167 46 030 37 581 Waarvan op 1 januari 2004:          4. Waarvan juridisch verplicht99%38 47752%30 01949%26 39529%13 44133%12 2415. Bestuurlijk gebonden (maar niet juridisch)0%047%26 90350%27 01169%31 82865%24 5796. Beleidsmatig gereserveerd (op grond van een wettelijke regeling
of beleidsprogramma)1%3760%2151%3851%3851%3857. Beleidsmatig nog niet ingevuld0%01%3761%3761%3761%3768. Totaal (= gelijk aan 3)100%38 853100%57 513100%54 167100%46 030100%37 581Toelichting:De budgetflexibiliteit van artikel 5 is marginaal. Het vermelde onder
«Juridisch verplicht» betreft uitfinanciering van tot en met 2003
aangegane verplichtingen voor Huisvesting gehandicapten, tijdelijke Woonzorgstimuleringsregeling
en IPSV.De budgetten voor «sociale vernieuwing» vormen met ingang
van 2005 integraal onderdeel van ISV II en zijn bestuurlijk gebonden.Wat resteert als «flexibel» zijn de relatief geringe budgetten
voor onderzoek, communicatie en juridische ondersteuning.5.6. Planning beleidsevaluatiesTabel 5.6Voorgenomen evaluatieonderzoekJaarVoldoende geschikt aanbod2003/2004  Voldoende keuzevrijheid voor de burger evaluatie Tijdelijke woonzorgstimuleringsregeling Leefkwaliteit van wijken juridische verkenning mogelijkheden om bevordering
integratie als woonruimtecriterium te hanteren Voldoende geschikt aanbod2005 t/m 20084 jaarlijkse voortgangsmeting via WBO Voldoende keuzevrijheid voor de burger evaluatie WGBH/CZ voor het wonen (evaluatiebepaling zal in wetsvoorstel
worden opgenomen) Leefkwaliteit van wijken evaluatie inbedding in ISV 2 (ISV monitor) 56 wijken aanpak 5.7. VBTB-paragraafIndicator Maatschappelijk effect: «voldoende aanbod (van woningen
met zorg)». In 2003 is nieuw onderzoek uitgevoerd op basis waarvan kwantitatieve
streefcijfers voor 2010 en 2015 zijn bepaald. In dit opzicht is nagekomen
wat de groeiparagraaf 2003 aankondigde. In het najaar van 2003 komen nieuwe
data over ouderenhuisvesting beschikbaar, waarmee het ook mogelijk wordt om
ook het kwalitatief voldoende aanbod als indicator in te vullen.Artikel 06. Versterken ruimtelijke kwaliteit stedelijke
gebieden6.1. Algemene beleidsdoelstellingDe kwaliteit van de inrichting van stedelijke en te verstedelijken gebieden
dient beter te voorzien in de gedifferentieerde vraag naar ruimte voor uiteenlopende
vormen van wonen, werken, voorzieningen, groen, recreatie, sport en infrastructuur.
Daarbij dient rekening te worden gehouden met eisen die verband houden met
gezondheid en veiligheid. Die gedifferentieerde vraag laat zich vertalen in
verschillende typen stads- en dorpsmilieus. Het aanbod van stads- en dorpsmilieus
is veelal minder gevarieerd dan de vraag en zal daarom door intensivering,
functiecombinatie en transformatie worden aangepast (zie ook beleidsartikel
4: Fysieke Stedelijke Vernieuwing). Benutting van gebouwd gebied geniet daarbij
de voorkeur boven nieuwe uitbreidingen, waarbij cultuurhistorische waarden
behouden moeten blijven en aandacht moet zijn voor de architectonische kwaliteit.
Voor de gewenste gebundelde verstedelijking is het van cruciaal belang dat
regionale samenwerking tot stand komt. Stedelijke netwerken moeten door samenwerking
ruimtelijke kwaliteit bevorderen en een hoogwaardig sociaal, economisch en
cultureel vestigingsklimaat bieden.Dit beleid wordt uitgewerkt in de volgende operationele doelstellingen:• verbeteren stedelijke inrichting;• versterken cultuurhistorische identiteit;• stimuleren architectonische kwaliteit.6.2 Operationele doelstellingen6.2.1. Verbeteren stedelijke inrichtingHet ruimtelijk beleid voor stedelijk gebied en stedelijke ontwikkeling
is gericht op:– sterke, vitale steden;– het bewaken van de balans stad / land;– bundeling van verstedelijking;– afstemming van wonen, werken, infrastructuur en recreëren
/ groen, met name op nationaal en regionaal niveau;– bevorderen van ruimtelijke kwaliteit.Om deze doelen te realiseren, stelt het rijk beleidskaders op, zorgt het
voor doorwerking in het beleid van andere overheden en stelt zo nodig instrumenten
beschikbaar voor uitvoering van het beleid. In de Nota Ruimte, alsmede in
andere beleidskaders, zullen doelen, prestaties en instrumenten voor het ruimtelijk
beleid voor stedelijke ontwikkeling worden opgesteld.Na de vaststelling van de beleidskaders is de verantwoordelijkheid van
VROM voornamelijk het stimuleren en faciliteren van (samenwerkende) gemeenten
en provincies bij de verbetering van de stedelijke inrichting. VROM richt
zich hierbij op het bevorderen van samenwerking in stedelijke netwerken, het
vergroten van de binnenstedelijke kwaliteit en op centrumvorming binnen stedelijke
netwerken. De daadwerkelijke inrichting van steden is primair de verantwoordelijkheid
van gemeenten. Waar nodig werken zij onderling, bijvoorbeeld in Kaderwetgebieden,
en met marktpartijen samen. De provincies zijn verantwoordelijk voor bovengemeentelijke afstemming. De precieze doelen en verantwoordelijkheden
van VROM worden hierna voor elk van de in te zetten kaders en instrumenten
aangegeven.Bevorderen samenwerking stedelijke netwerken6.2.1.1. DeltametropoolHet doel van het programma Deltametropool is te komen tot een duurzaam
ontwikkelingsbeleid voor Landsdeel West, waarbij het accent ligt op de totstandkoming
van de Deltametropool. VROM fungeert hierin als coördinator zowel binnen
het Rijk als tussen Rijk en Regio.DoelgroepHet schaalniveau en de aard van de opgaven zullen bepalen met welke partijen
uitvoeringsafspraken worden gemaakt: rijk, provincies, gemeenten en kaderwetgebieden
of combinaties daarvan.BeleidsinstrumentenHet programma Deltametropool heeft een coördinerende functie en is
dus in veel opzichten afhankelijk van instrumenten van anderen. Het belangrijkste
VROM-instrument zal een afsprakenkader zijn wat de vorm van een strategische
agenda krijgt. De strategische agenda zal door bestuurlijk overleg tussen
rijk en regio ingevuld worden en wordt daarmee bepalend voor de verdere ontwikkeling
van de Deltametropool.Verantwoordelijkheid ministerDe Minister van VROM is coördinator tussen de rijkspartners die betrokken
zijn bij het maken van afspraken over de Deltametropool. De Minister van VROM
is daardoor enerzijds verantwoordelijk voor het afwikkelen van de afspraken
zoals die zijn vastgelegd in het door het Rijk met Landsdeel West afgesloten
Procesconvenant, anderzijds is de Minister van VROM verantwoordelijk voor
het opstellen van een strategische agenda. De agenda zal worden vastgesteld
in de Bestuurlijke Commissie Randstad (BCR) waarvan de Minister van VROM voorzitter
is.PrestatiegegevensEr zal in 2004 een strategische agenda moeten worden vastgesteld welke
in BCR-verband, indien noodzakelijk, regelmatig zal worden geactualiseerd.
De invulling van de strategische agenda zal mede bepaald worden aan de hand
van nog te maken keuzen in het door de regio opgestelde Ontwikkelingsbeeld
voor de Deltametropool. De voortgang van de realisatie van de doelen, zoals
die in de strategische agenda zullen worden vastgelegd, zal worden gemonitord.
De Tweede kamer, Provinciale Staten, Gemeenteraden en Algemene Besturen zullen
over de voortgang worden geïnformeerd.6.2.1.2. Overige Nationale stedelijke netwerkenVoor het geleiden van de ruimtelijke ontwikkeling binnen en tussen bundelingsgebieden
is bestuurlijke samenwerking nodig om de ruimte efficiënter te gebruiken
en aan te sluiten bij schaalvergrotingsprocessen. Het ontwikkelen van een
aantal «Nationale Stedelijke Netwerken» (NSN) dient daartoe. In
het Rijksbeleid wordt, naast de Deltametropool, een vijftal Nationale stedelijke
netwerken onderscheiden. VROM ondersteunt in deze netwerken de processen en
programma's samen met de regionale overheden voor het maken van afspraken
over de lange termijn ontwikkeling van het stedelijk netwerk
en stimuleert dat deze afspraken worden geconcretiseerd in plannen en projecten.DoelgroepTot de NSN worden (naast de Deltametropool; zie hiervoor onder 6.2.1.1.)
vooralsnog de volgende stedelijke netwerken gerekend: Groningen-Assen, Twente,
Arnhem-Nijmegen, Brabantstad, en Maastricht-Heerlen.Er is sprake van een gedifferentieerde ontwikkeling per nationaal stedelijk
netwerk:• Groningen-Assen, Arnhem-Nijmegen (KAN)
en Twente hebben de afgelopen twee jaar strategische
visies opgesteld waarbij via uitwerkingen nadere beleidskeuzes en gemeenschappelijke
afspraken worden gemaakt;• In de Brabantstad hebben vijf steden
samen met de provincie Noord-Brabant hun ambities voor de ontwikkeling van
het stedelijk netwerk in kaart gebracht in het Programma BrabantStad. Een
lange termijn perspectief en een breed gedragen en geactualiseerd programma
voor het stedelijk netwerk wordt in overleg met VROM opgesteld. Een van de
programmapunten uit het huidige Programma BrabantStad, Sterkere Steden, is
gericht op de (her)ontwikkeling van stedelijke centra rond vervoersknooppunten;• De beide steden Maastricht en Heerlen vormen een onderdeel van het grensoverschrijdend
stedelijk netwerk MHAL. De uitwerking van de ontwikkelingsprogramma's voor
het stedelijk netwerk vindt op verschillende schaalniveaus plaats. In 2003
is een integrale visie opgesteld met inschakeling van een regionale denktank.BeleidsinstrumentenVROM coördineert de rijksbrede inzet van instrumenten en -middelen
gericht op een gebiedsgerichte en integrale aanpak en uitvoering van projecten
en maatregelen die passen binnen de beleidskaders en investeringsthema's van
het rijk, bijvoorbeeld door het afstemmen van rijksinvesteringsprogramma's.Verantwoordelijkheid ministerDe minister geeft richting aan de ruimtelijke ontwikkeling binnen en tussen
bundelingsgebieden.Prestatiegegevens• In 2004 heeft de rijksinzet geresulteerd in een meer sturende rol
van de samenwerkende steden en provincie binnen de onderscheiden nationale
stedelijke netwerken,• in 2004 zullen de daarvoor in aanmerking komende planonderdelen,
waarbij rijksinzet mede aan de orde is, dichter bij daadwerkelijke uitvoering
moeten zijn gekomen.Nadere aanscherping van de prestaties van VROM zal plaatsvinden in het
besluitvormingsproces rond de Nota Ruimte.6.2.1.3. Budget Investeringen Ruimtelijke Kwaliteit (BIRK)Met BIRK worden subsidies verstrekt aan investeringsprojecten van gemeenten,
provincies en waterschappen die bijdragen aan de duurzame ontwikkeling van
stedelijke netwerken. De bijdrage van het rijk is bedoeld voor omvangrijke
projecten van decentrale overheden die anders niet van de grond komen, of
niet met de gewenste kwaliteit. Om voor een bijdrage in aanmerking te komen,
moeten projectvoorstellen worden ingediend die vallen in een
van de drie toepassingsgebieden. De eerste is centrumvorming in de nationale
stedelijke netwerken. De tweede betreft projecten die bijdragen aan de versterking
en ontwikkeling van nationale landschappen (zie artikel 8), en tenslotte projecten
in het kader van de Nieuwe Hollandse Waterlinie.DoelgroepGemeenten, provincies en waterschappen kunnen investeringsvoorstellen
die in de toepassingsgebieden vallen onder de aandacht van de minister brengen
voor een financiële bijdrage.BeleidsinstrumentenDe beleidsregeling BIRK is op 28 januari 2003 gepubliceerd. Voor de uitvoering
van deze regeling is in de periode 2001–2010 binnen het FES € 453,8
mln beschikbaar gesteld. Een deel van de subsidietaakstelling uit het Hoofdlijnenakkoord
is echter hierop terechtgekomen. Het beschikbare bedrag voor deze regeling
bedraagt nu nog € 418,8 mln. Hiervan is inmiddels € 74,5
mln juridisch verplicht.Verantwoordelijkheid ministerDe Minister van VROM vraagt aan decentrale overheden voorstellen in te
dienen voor projecten die in de toepassingsgebieden passen. De minister maakt
op basis van de potentiële bijdrage aan de duurzame ontwikkeling van
de stedelijke netwerken een selectie uit de ingediende voorstellen. De minister
legt verantwoording af over de besteding van rijksmiddelen en de voortgang
van het investeringsprogramma.PrestatiegegevensProjectvoorstellen die vallen in het toepassingsgebied centrumvorming
in nationale stedelijke netwerken worden beoordeeld op mogelijkheden voor
intensivering van ruimtegebruik en functiemenging, door onder andere te kijken
naar de mate waarin oplossingen worden gevonden voor knelpunten met externe
veiligheid, fysieke barrières van bijvoorbeeld infrastructuur en suboptimaal
ruimtegebruik. Projectvoorstellen die vallen in het toepassingsgebied versterking
nationale landschappen inclusief Nieuwe Hollandse Waterlinie (zie artikel
8) worden beoordeeld op de mate waarin samenhangende oplossingen voor functiecombinaties
met water, versterking van ecologische waarden en toename van recreatiemogelijkheden
voor stedelingen aansluiten bij de structuurdragers van het gebied, zodanig
dat gebiedseigen kenmerken worden behouden en meer identiteit geven. In 2004
worden ingediende projectvoorstellen beoordeeld op hun BIRK potentie. Als
wordt besloten tot een bijdrage, worden de te behalen resultaten vastgelegd
in een prestatieovereenkomst met de indienende partijen. Door de subsidietaakstelling
zal ongeveer € 34 mln minder beschikbaar zijn voor de in te dienen
projectvoorstellen.Vergroten binnenstedelijke kwaliteit6.2.1.4. Project toekomst AlmereAlmere is mogelijk een belangrijke locatie voor de uitwerking van de verstedelijkingsopgave
voor de Deltametropool. Almere zou uit kunnen groeien tot een compleet, evenwichtig
(wonen, werken, voorzieningen, infrastructuur) stedelijk knooppunt, afgestemd
op de ontwikkeling van de noordvleugel van de Deltametropool. De opgave is
na te gaan op welke wijze en onder welke condities dit kan worden gerealiseerd
en deze in een bestuursakkoord tussen Rijk en regio vast te leggen.DoelgroepDe brede betrokkenheid van zowel Rijk als regio is bij het project essentieel.
VROM heeft daarbij de taak de betrokkenheid van andere ministeries te stimuleren
en coördineren. Doelgroepen bij dit project zijn de provincies Flevoland,
Noord-Holland en Utrecht, gemeenten Almere en Amsterdam en regionale maatschappelijke
groeperingen.BeleidsinstrumentenHet project vloeit voort uit het nog in de Nota Ruimte te formuleren Rijksbeleid
ten aanzien van de verstedelijkingsopgave van de Deltametropool. Het is één
van de hoofdonderwerpen van het ontwikkelingsbeeld voor de Deltametropool
en is als zodanig benoemd in het procesconvenant landsdeel West dat in 2002
is afgesloten.Het project mondt uit in een te ondertekenen bestuursakkoord (eerste kwartaal
2004) dat afspraken bevat over de verdere uitwerking van de opgave. Dit bestuursakkoord
is het kader waarbinnen beleidsprogramma's van de verschillende departementen
(zoals het MIT) met betrekking tot de opgave worden afgestemd en gecoördineerd
worden ingezet.Verantwoordelijkheid ministerDe Minister van VROM voert de regie over het project en is verantwoordelijk
voor het initiëren en regisseren van het proces dat moet leiden tot uitvoering
van de opgave en voor coördinatie en inhoudelijke afstemming op rijksniveau.PrestatiegegevensHet project leidt tot een integraal ontwikkelingsplan en een daarop gebaseerd bestuursakkoord. Het bestuursakkoord wordt in het eerste
kwartaal 2004 door het Kabinet geaccordeerd en ter informatie aan de Kamer
gezonden.Het bestuursakkoord dient afspraken te bevatten over: de ontwikkelingsrichting,
de daarvoor noodzakelijke maatregelen en investeringen voor de korte en langere
termijn, uitvoeringstraject en- organisatie, fasering en ijkmomenten, een
breed gedragen commitment (binnen het Rijk en tussen Rijk en regio) over de
uitvoering van de verstedelijkingopgave en over de daarbij behorende maatregelen
en investeringen.Voor het ontwikkelingsplan zijn belangrijke criteria: voldoende woningproductie
in gedifferentieerde milieus, integrale en duurzame ontwikkeling van Almere
als stedelijk knooppunt binnen de Deltametropool (bereikbaarheid, werkgelegenheid,
centrumvoorzieningen), versterking groen-blauwe hoofdstructuur en afstemming
ontwikkeling van Almere op het niveau van de noordvleugel.6.2.1.5. Knelpunten infra gerelateerde investeringsprojecten
met betrekking tot externe veiligheid (KIEV)In KIEV komen de spanningen tussen de beleidsdoelstellingen van het ruimtelijk
beleid (intensivering, ontwikkeling van knooppunten en centrumstedelijke milieus
en vergroting van binnenstedelijke kwaliteit) en het veiligheidsbeleid uit
het NMP 4 aan de orde. In het kabinetsstandpunt over de quick-scan naar de
ruimtelijke gevolgen van het veiligheidsbeleid is vastgelegd dat de beleidsmatige
aanpak van deze spanning via twee sporen zal lopen: een structureel spoor
(Ketenstudies, regulering vervoer gevaarlijke stoffen per spoor, fundamentele
discussie groepsrisico) en een locatiespecifiek spoor (KIEV).In het locatiespecifieke spoor wordt op verzoek van de lagere overheden
op basis van samenwerking tussen alle betrokken overheden besluitvorming
voorbereid over de vraag of en onder welke condities ruimtelijke projecten
met een veiligheidsprobleem kunnen doorgaan. Daarbij worden andere milieuaspecten
zoals lucht en geluid en de vrijwaringproblematiek meegenomen, zodat een integrale
afweging plaatsvindt.DoelgroepIn het project KIEV zijn vooralsnog de volgende prioritaire projecten
aan de orde. De vijf sleutelprojecten Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Arnhem
en Breda (Den Haag heeft in dit kader geen veiligheidsprobleem), de spoorzone
in de Drechtsteden, Rotterdam en Amsterdam overig (met name projecten langs
de ringwegen).BeleidsinstrumentenVROM heeft in het project KIEV heeft vooral een «makelaarsfunctie».
De belangrijkste relevante instrumenten hebben betrekking op het toetsingskader
(risico normering vervoer gevaarlijke stoffen, AmvB's inrichtingen en transport,
Besluit luchtkwaliteit etc) en veiligheidsmaatregelen (Ketenstudies, regulering
vervoer gevaarlijke stoffen per spoor, veiligheidsmaatregelen op het spoor,
aanleg infrastructuur etc.) en liggen dus voor een belangrijk deel op het
terrein van het ministerie van V&W.Verantwoordelijkheid ministerDe projecten die in KIEV aan de orde zijn, zijn van strategisch belang
voor het ruimtelijk beleid van het Rijk. De lagere overheden hebben de Minister
van VROM aangesproken op de spanning tussen het Rijksbeleid op het gebied
van de ruimtelijke ordening en de externe veiligheid.Op grond daarvan heeft de minister in het kabinetsstandpunt over de quick-scan
naar de gevolgen van het veiligheidsbeleid aangekondigd om de problematiek
in een gezamenlijke verantwoordelijkheid met de andere partijen (gemeenten
en provincies) aan te pakken in werkgroepen.PrestatiegegevensBij de start van het project werd beoogd om een organisatie operationeel
te hebben, die met name in 2003 en 2004 tot concrete resultaten in projecten
zou moeten leiden. Dat wil zeggen duidelijkheid over de vraag of en onder
welke condities een aantal projecten waar sprake is van een belangrijke stedelijke
ontwikkeling bij vervoersassen door kan gaan.Het ligt in de bedoeling dit vast te leggen in de uitvoeringscontracten
voor de betrokken sleutelprojecten en de verstedelijkingsafspraken in met
name de jaren 2003 en 2004.6.2.1.6. RijksgebouwenDe Rijksgebouwendienst bezit, beheert en/of ontwikkelt circa 6 mln vierkante
meter rijksgebouwen. Vanuit deze positie kan door middel van gerichte investeringen
in de Nederlandse binnensteden worden bijgedragen aan het verbeteren van de
stedelijke inrichting.DoelgroepToepassing richt zich op de (grote) gemeenten.BeleidsinstrumentenBij beslissingen over de vastgoedportefeuille van de Rijksgebouwendienst
worden de gebruikerswensen maar ook de mogelijke bijdrage aan het verbeteren
van de stedelijke inrichting betrokken. Samenwerking met private investeerders,
gemeenten en andere overheidsdiensten biedt daarbij de beste
kansen op een hoge ruimtelijke kwaliteit. De mogelijkheden voor participatie
van de Rijksgebouwendienst in de Nieuwe Sleutelprojecten worden onderzocht.Verantwoordelijkheid ministerDe verantwoordelijkheid van de Minister van VROM voor de rijkshuisvesting
is echter beperkt. Met het overgrote deel van de gebruikers van de rijkshuisvesting
bestaat een huur-verhuurrelatie; deze gebruikers betalen een vergoeding aan
de Rijksgebouwendienst en bepalen derhalve, op advies van de Rijksgebouwendienst,
het volume, de kwaliteit en de locatie van afzonderlijke gebouwen.PrestatiegegevensWaar gebiedsgerichte ontwikkeling met behulp van investeringen van de
Rijksgebouwendienst mogelijk is zullen, met inachtneming van de belangen van
gebruikers van rijkshuisvesting, kansen worden benut.Centrumvorming binnen stedelijke netwerken6.2.1.7. Nieuwe SleutelprojectenHet rijk wil de forse investeringen in het HSL-netwerk benutten voor de
versterking van het internationale vestigingsklimaat en voor stedelijke vernieuwing
in stedelijke centrumgebieden.Doel en doelgroepDaartoe heeft het rijk zes stedelijke centrumgebieden binnen de nationale
stedelijke netwerken aangewezen als Nieuwe Sleutelprojecten (NSP). De NSP
zijn een krachtige impuls in de centrumontwikkeling van grote steden (bereikbaarheid,
wonen, werken, voorzieningen ineen). Zij versterken de economische positie
van Nederland als internationale vestigingsplaats voor hoogwaardige zakelijke
dienstverlening en borgen de werk- en leefkwaliteit in de steden. De projecten
hebben betrekking op de ontwikkeling van de gebieden rondom de Amsterdam-Zuidas
en de centrale stations van Rotterdam, Utrecht, Den Haag, Breda en Arnhem.
De vier eerstgenoemde projecten vormen de toplocaties in de Deltametropool
en zijn de toekomstige hogesnelheidstrein (HST) stations langs de HSL-Zuid.
Breda en Arnhem zijn de belangrijkste centra binnen respectievelijk de stedelijke
netwerken Brabantstad en Arnhem-Nijmegen. In samenwerking met betrokken gemeenten
en private partijen wil het rijk deze zes stationsgebieden integraal ontwikkelen
tot hoogwaardige, multimodale openbaar vervoersknooppunten en tot toplocaties
voor wonen, werken en voorzieningen.BeleidsinstrumentenVROM hanteert intensivering van het ruimtegebruik en functiemenging (wonen,
werken en voorzieningen) als belangrijke indicatoren voor het borgen van de
werk- en leefkwaliteit in de steden.Belangrijke indicatoren voor het versterken van de economische positie
van Nederland als internationale vestigingsplaats voor hoogwaardige zakelijke
dienstverlening zijn het aantrekken van bedrijvigheid van buiten de betreffende
regio en innovatie van de bestaande economische structuur door toevoeging
van nieuwe economische functies aan het bestaande economische pakket.Afspraken over de toekenning van de rijksbijdragen worden vastgelegd in
een uitvoeringsovereenkomst tussen rijk en betrokken gemeente.Vanwege de eigen ambities en verantwoordelijkheden stimuleert en faciliteert
het rijk de integrale planvorming met geld en expertise en werkt het rijk
intensief samen met de betrokken gemeenten. Daarnaast faciliteert het rijk
de planvorming door middel van het stroomlijnen van rijksprocedures en door
het bieden van één loket binnen het rijk in de vorm van de interdepartementale
projectorganisatie NSP.Ten behoeve van de uitvoering van de sleutelprojecten heeft het rijk (besluit
van de Ministerraad d.d. 30 juni 2000) in totaal een bedrag van circa € 1
miljard in de periode tot 2010 gereserveerd. Binnen dit budget is € 336
mln in het FES gereserveerd, specifiek bedoeld voor het verbeteren van de
ruimtelijke en stedenbouwkundige kwaliteit van de stedelijke omgeving van
de HST-stations.Verantwoordelijkheid ministerHet ministerie van VROM is primair verantwoordelijk voor de coördinatie
van de rijksinbreng in de projecten en de coördinatie van de besluitvorming
over de mogelijke rijksbijdragen aan de projecten.De gemeenten zijn initiatiefnemer voor de sleutelprojecten en zijn eindverantwoordelijk
voor de uitvoering van het project. Het rijk is verantwoordelijk voor de hoofdinfrastructuur
en is medefinancierder van belangrijke planonderdelen (basisvoorzieningen
hoofdinfrastructuur, kwaliteit ov-terminals en inrichting van de openbare
ruimte).Het belang van VROM bij de NSP is met name gelegen in de verbetering van
de kwaliteit van de stedelijke omgeving van het station. De Minister van V&W
is verantwoordelijk voor het optimaal functioneren van de OV terminal.PrestatiegegevensIn 2003 zijn uitvoeringsafspraken gemaakt voor de sleutelprojecten Den
Haag en Arnhem en is de fase van planvorming afgerond voor het project Stationsgebied
Utrecht.Het streven van VROM is dat in 2004:• Voor het sleutelproject Rotterdam, Utrecht en Breda de planvorming
wordt afgerond en uitvoeringsafspraken worden gemaakt tussen rijk en gemeente;• Voor het project Amsterdam Zuidas de Tracé/m.e.r. procedure
wordt afgerond.Tabel 6.1 Planning en uitvoering
Nieuwe SleutelprojectenNSP20032004AmsterdamPP/URotterdamPUUtrechtPUDen HaagU BredaPUArnhemU P = planvorming, P/U= afronding planvorming, zo mogelijk uitvoeringsafspraken,
U= uiterste termijn uitvoeringsafsprakenTabel 6.2 Prestaties 2004Outcome-indicatoren*• Aantal werkzame personen, oppervlakte bedrijventerreinen
en woningvoorraad per milieutype• Aandeel woningvoorraad, aandeel nieuwbouw, aandeel oppervlak
bedrijventerreinen en aandeel werkzame personen in bundelingsgebieden• Aandeel woningvoorraad, aandeel nieuwbouw, aandeel oppervlakte
bedrijventerreinen en aandeel werkzame personen in bebouwd gebied• Oppervlakte bebouwd gebied• Oppervlakte groen binnen bebouwd gebied• Aantal woningen en werkzame personen per hectare bebouwd
gebied• Mengingsindex binnen bebouwd gebiedVROM-prestaties• Vaststellen strategische agenda Deltametropool• Rapportage over voortgang Deltametropool• Meer sturende rol van samenwerkende lagere overheden in
nationale stedelijke netwerken• Planonderdelen dichter bij uitvoering brengen in nationale
stedelijke netwerken• Beoordelen van ingediende projectvoorstellen in het kader
van BIRK• Accorderen bestuursakkoord Almere• Afsluiten van uitvoeringscontracten in het kader van KIEV• Bij gebiedsgerichte ontwikkeling het benutten van kansen
bij rijkshuisvesting• Maken van uitvoeringsafspraken voor NSP Rotterdam, NSP
Utrecht en NSP Breda• Afronden van de Amsterdam Zuidas Tracé/m.e.r. procedure* Gezien de ontwikkeling rond de Nota Ruimte zijn de outcome-indicatoren
nog in beweging6.2.2. Versterken cultuurhistorische identiteit6.2.2.1. Programma BelvedereDe nota Belvedere is in 1999 vastgesteld door het Kabinet. Het doel van
het beleid is het cultureel erfgoed in het stedelijk en landelijk gebied beter
te betrekken en te benutten bij de ruimtelijke inrichting van deze gebieden.DoelgroepHet rijk verwacht van de provincies en de gemeenten een actief cultuurhistorisch
ruimtelijk beleid gericht op het instandhouden en ontwikkelen van de cultuurhistorische
identiteit.Beleidsinstrumentena. Doorwerking van het Belvederebeleid vindt plaats in de Nota Ruimte
en de Agenda Vitaal Platteland. In generieke zin komt het Belvederebeleid
terug in het ruimtelijk kwaliteitsbeleid en het landschapsbeleid van VROM
en LNV; in specifieke zin spelen Belvederegebieden een rol bij de selectie
van Nationale Landschappen. De cultuurhistorische waarden van de Belvederegebieden
die binnen de nationale landschappen vallen, zullen worden meegenomen in de
op te stellen ontwikkelingsprogramma's van de nationale landschappen.b. Via de subsidieregeling Belvedere worden provincies, gemeenten, waterschappen
en particuliere organisaties gestimuleerd uitvoering te geven aan het Belvederebeleid.c. Er is een projectbureau Belvedere ingesteld dat informatie en kennis
uitdraagt en via een activiteitenprogramma bevordert dat de acties uit de
nota Belvedere ook worden uitgevoerd.Verantwoordelijkheid ministerBelvedere is een gezamenlijk project onder verantwoordelijkheid van de
bewindslieden van OCW, LNV, V&W en VROM. De Staatssecretaris van OCW is
de coördinerend bewindspersoon. Vanwege het ruimtelijk ordeningsbelang
is VROM intensief betrokken bij de uitvoering en draagt financieel bij in
de uitvoeringskosten.PrestatiegegevensVoor het nationaal Belvedere project, de Nieuwe Hollandse Waterlinie –
tevens een van de grote projecten uit de Architectuurnota – is een Ontwerp-Linieperspectief
vastgesteld door de Stuurgroep Nieuwe Hollandse Waterlinie. Dit project is
gericht op het duurzaam instandhouden en ontwikkelen van de waardevolle cultuurhistorische
structuur van de Linie.In 2004 vindt een verkenning plaats naar de mogelijkheid om een project
te starten rond het thema van de «Limes», de voormalige grens
van het Romeinse Rijk, die dwars door Nederland loopt.Over het gevoerde Belvederebeleid wordt eind 2003 de evaluatie gestart
en in 2004 wordt deze voortgangsrapportage aan de Tweede Kamer aangeboden.6.2.2.2. Monumenten in rijksbezitDe Rijksgebouwendienst heeft 219 monumenten in beheer. Deze monumenten
zijn veelal gevestigd in onze binnensteden en zijn door hun aard en omvang
een afspiegeling van de Nederlandse architectuurgeschiedenis en de vaderlandse
geschiedenis. Bovendien bevinden zich onder deze monumenten enkele exponenten
van de Nederlandse Monumentenzorg. Met hun vorm en uitstraling geven zij een
extra accent aan de ruimtelijke kwaliteit. Zij zijn een uiting van en geven
invulling aan de identiteit van Nederland. Zij versterken de aantrekkelijkheid
van onze steden en leveren daardoor direct (bijvoorbeeld door toerisme) en
indirect (via vestigingsplaatskeuze) een bijdrage aan de economische structuur.
Om leegstand te voorkomen bevordert de Rgd door onderhoud en renovatie de
verhuurbaarheid.DoelgroepMonumenten zijn bij uitstek van belang voor de samenleving als geheel.Verantwoordelijkheid ministerDe Minister van VROM heeft de zorg voor een goed beheer van de monumenten
in rijksbeheer.Beleidsinstrumenten en prestatiegegevensDe Rijksgebouwendienst heeft in samenwerking met andere partijen uit de
monumentenwereld, waaronder de Rijksdienst voor de Monumentenzorg, richtlijnen
opgesteld voor bouwhistorisch onderzoek. Hiermee wordt een gedegen en noodzakelijk
dossier gevormd voor alle betrokkenen die verantwoord met een monument willen
omgaan. De richtlijnen worden inmiddels breed toegepast. In 2003 en 2004 wordt
de methodiek verder geoperationaliseerd, gericht op toepassing van de gegevens,
de interpretatie daarvan en cultuurhistorisch verantwoorde waardestellingen
(objectieve indicatie van de monumentale waarde, getoetst aan zeldzaamheid
en authenticiteit).In het kader van de uitvoering van de beleidsbrief over monumenten (TK,
2001–2002, 27 432 nr. 39) zal de Rgd in 2004 op experimentele basis
voor enkele bijzondere eigen gebouwen een extra bescherming invoeren, waarbij
die gebouwen behandeld zullen worden alsof ze monumenten zijn. Formeel is
deze extra bescherming niet meer dan een afspraak tussen de Rgd en de gebruiker
van het gebouw.Tabel 6.3 Prestaties 2004Outcome-indicatoren• Implementatie Belvedere beleidVROM-prestaties• Vaststellen Linieperspectief Nieuwe Hollandse Waterlinie• Afronding projectverkenning de «Limes»• Aanbieding voortgangsrapportage Belvedere aan Tweede Kamer• Operationaliseren methodiek bouwhistorisch onderzoek• Invoeren van monumenten bescherming voor een beperkt aantal
moderne gebouwen6.2.3. Stimuleren architectonische kwaliteitDoelgroepHet architectuurbeleid richt zich op een breed publiek dat is geïnteresseerd
in architectuur in de brede betekenis (landschap, infrastructuur en gebouw).
VROM richt zich daarbij meer specifiek op de bouwsector en de overheid (op
alle niveaus), waarbij met name opdrachtgevers worden aangesproken.BeleidsinstrumentenEens per vier jaar wordt een nota uitgebracht over het architectuurbeleid.
In uitvoering is momenteel de derde architectuurnota «Ontwerpen aan
Nederland 2001–2004». Doel van het beleid is voorwaarden te scheppen
voor architectonische kwaliteit op verschillende schaalniveaus: architectuur,
stedenbouw, landschapsarchitectuur, infrastructuur. De eerste twee nota's
werpen sinds 1995 hun vruchten af in de vorm van tal van initiatieven zowel
in de uitvoerende sfeer als beleidsmatig, door het rijk, gemeente, provincie
en private partijen. Voor de derde architectuurnota zijn twee hoofdthema's
gekozen. Naast het verbreden en verdiepen van de publieke betrokkenheid bij
het architectuurbeleid vormt een vroegtijdige inzet van het ontwerp op de
verschillende schaalniveaus het belangrijkste doel. Dit krijgt met name handen
en voeten door middel van een tiental omvangrijke en complexe «Grote
Projecten».Als voortzetting van «Pleidooi voor de openbare ruimte; de opgave
verkend», dat in 2002 is verschenen, worden in 2003 en 2004 voorbeeldstellende
pilotprojecten opgezet. De Rijksgebouwendienst zal voor die projecten waar
zij bij betrokken wordt, een strategie ontwikkelen hoe Rijkshuisvesting daarin
een bijdrage kan leveren.De geldstroom van VROM voor het architectuurbeleid gaat onder meer naar
een vijftal architectuurinstellingen die het beleid mede uitvoeren: Nederlands
Architectuurinstituut, Stimuleringsfonds voor Architectuur, Architectuur Lokaal,
Berlage Instituut en Europan.Andere posten zijn welstand, de relatie onderwijs-praktijk, de rijksprijs
voor inspirerend opdrachtgeverschap en ondersteuning van de tien Grote Projecten.De voorbeeldfunctie van het rijk als huisvester – nieuwbouw, beheer
en herbestemming van rijksgebouwen met soms een monumentenstatus; gebiedsontwikkeling –
krijgt op een andere wijze gestalte. De inzet is hier gericht op een vroegtijdige
inbreng van het ontwerp, de relatie tussen «oud en nieuw», stadsontwikkeling
en -reparatie. De opgave wordt verhelderd door communicatie over alternatieven
en het verrichten van studies. Bijzondere aandacht gaat uit naar de stedenbouwkundige
samenhang en de openbare ruimte, als context van de rijkshuisvesting. Architectonische
en ruimtelijke kwaliteit wordt versterkt door de toepassing van beeldende
kunst via de percentageregeling.Verantwoordelijkheid ministerDe politieke verantwoordelijkheid voor het beleid ligt bij de Staatssecretaris
van OC&W; deze heeft ook een coördinerende taak. De Minister van
VROM speelt – in de persoon van de Rijksbouwmeester – een inhoudelijke
rol in het beleid en in de uitvoering. Wat de rijkshuisvesting betreft gaat
het om kwaliteitsbewaking op de gebieden Stedenbouw, Monumentenzorg, Architectuur,
Architectuurbeleid en Kunsttoepassing (SMAAK).PrestatiegegevensBezien zal worden of in 2004 – parallel aan de Cultuurnota 2005–2008 –
een vervolg gegeven wordt aan de Architectuurnota.Jaarlijkse uitreiking van de Gouden Piramide (rijksprijs voor inspirerend
opdrachtgeverschap).Periodiek verschijnen er Nieuwsbrieven (ongeveer eens per kwartaal) en
wordt de Tweede Kamer geïnformeerd over de voortgang van de 10 Grote
projecten.Tabel 6.4 Prestaties 2004Outcome-indicatoren• Subsidieverstrekking ter ondersteuning vakgebied
en verspreiding kennisVROM-prestaties• Uitreiking van de Gouden Piramide• Aanbieden voortgangsrapportage Architectuurbeleid aan Tweede
Kamer6.3. EvaluatiesVoor de komende jaren zijn de volgende evaluaties gepland.Tabel 6.5 EvaluatiesOperationele DoelstellingOnderzoek200320042005200620072008Verbeteren stedelijke
inrichting Evaluatie convenant Samenwerking
in de Regiox      Internationale concurrentiepositiex      Investeringen en proces
van samenwerkingxxxx   Monitor Investeringsbudget
Stedelijke Vernieuwingxx     Monitor Uitvoering verstedelijking
VINEXxxx    Transformatie in steden x     Woonmilieu en verdeling
bevolkingsgroepen x     Centrumvorming x     Monitor Deltametropool x     Monitor BIRK x     Monitor KIEV x            Versterken cultuurhistorische
identiteit Evaluatie Belvedere x     Evaluatie monumentenbeheer   x  6.4. Budgettaire gevolgen van beleidTabel 6.6 Bedragen in € 1000 2002200320042005200620072008Verplichtingen:45 93829 30732 16030 88130 16729 48929 391Uitgaven:21 01030 69533 48931 15731 13929 51929 383Programma:16 15325 55528 73426 94027 28325 88325 845 Verbeteren stedelijke inrichting:4 9664 1319 7118 4608 4307 4607 422 Investeringsbijdrage Nieuwe Sleutelprojecten2 2291 5009009001 0008042 Investeringsbijdragen Vijfde Nota uit FES-fonds en organisatiekosten
BIRK36210300400350300300 Stimuleringsregeling intensief ruimtegebruik137490380180150150150 Stimuleren opzet digitale bestemmingsplannen606000000 Investeringsbijdrage uitvoering verstedelijking1 9581 9318 1316 9806 9306 9306 930         Cultuurhistorische identiteit:7 29215 19613 49313 01013 36812 96812 968 Belvedere02 7212 7222 4952 4632 0632 063 Beheer rijksmonumenten7 29212 47510 77110 51510 90510 90510 905         Architectonische kwaliteit:3 2675 1964 4334 4334 4334 4334 433 Architectuurbeleid3 2675 1964 4334 4334 4334 4334 433         Overig programma:6281 0321 0971 0371 0521 0221 022 Overig stedelijk1461457055454040 Onderzoek RGD190271227227227227227 Onderzoek DGR273436620575600575575 Communicatie-instrumenten19180180180180180180Apparaat:4 8575 1404 7554 2173 8563 6363 538 Apparaat:        Juridische instrumenten244258259259259259259 Apparaat DGR4 6134 8824 4963 9583 5973 3773 279Ontvangsten:5913573579 3579 3575 3575 357Toelichting:Onder het instrument «investeringsbijdrage uitvoering verstedelijking»
vallen onder meer Deltametropool, Almere, overige Nationale Stedelijke Netwerken
en Hart voor Dieren. De kosten die in het kader van KIEV worden gemaakt, staan
onder het instrument «stimuleringsregeling intensief ruimtegebruik».
Het gaat bij KIEV echter met name om apparaatsuitgaven.6.5. BudgetflexibiliteitTabel 6.7 Bedragen in € 1000  2004 2005 2006 2007 20081. Totaal geraamde kasuitgaven33 489 31 157 31 139 29 519 29 383 2. Waarvan apparaatsuitgaven4 755 4 217 3 856 3 636 3 538 3. Dus programma-uitgaven28 734 26 940 27 283 25 883 25 845 Waarvan op 1 januari 2004:          4. Juridisch verplicht52%14 83441%10 96427%7 38522%5 63121%5 5415. Complementair noodzakelijk0%00%00%00%00%06. Bestuurlijk gebonden (maar niet juridisch)39%11 1248%2 16135%9 60242%10 84319%4 9337. Beleidsmatig gereserveerd (op grond van een wettelijke regeling
of beleidsprogramma)1%3072%6012%6413%7543%7548. Beleidsmatig nog niet ingevuld9%2 46949%13 21435%9 65533%8 65557%14 6179. Totaal (= gelijk aan 3.)100%28 734100%26 940100%27 283100%25 883100%25 845Toelichting:  Uit de tabel blijkt dat 52% van de programma-uitgaven van dit
artikel reeds juridisch is verplicht.Juridische verplichtingenDe juridisch verplichte projecten betreffen:• Beheer rijksmonumenten (8,0 mln);• Architectuurbeleid (3,1 mln);• Nieuwe Sleutelprojecten (0,9 mln);• BIRK (0,1 mln);• Deltametropool (0,3 mln);• C-team (0,2 mln);• Stedelijke netwerken (0,5 mln);• Meerpaal Dronten (1,2 mln);• Onderzoek (0,2 mln);• Kennisdomeinen (0,3 mln); Bestuurlijke invalshoekDe complementair noodzakelijke en/of bestuurlijk gebonden projecten
betreffen:• Belvédère waarvan 2,7 mln vast ligt in bestuurlijk
afspraken met de ministeries OC&W en LNV;• Rijksmonumenten waarvan 2,0 mln bestuurlijk is gecommitteerd;• Hart voor Dieren waarvoor 6,0 mln is vastgelegd;• Architectuurbeleid waarvoor 0,4 mln bestuurlijk is vastgelegd.6.6. VBTB-paragraafNa vaststelling van het nationaal ruimtelijk beleid en de rijksagenda,
gericht op het bereiken van een gecoördineerde inzet van investeringsstromen
met betrekking tot een aantal prioriteiten van het nationaal ruimtelijk beleid,
zal meer helderheid ontstaan over de VROM-agenda voor de komende periode en
de te realiseren doelstellingen. Op basis hiervan kunnen zowel de algemene
beleidsdoelstelling als de operationele doelstelling verder worden aangescherpt.
Tevens zal duidelijkheid ontstaan over welk departement verantwoordelijk is
voor het uitvoeren van de verschillende prioriteiten van het nationaal ruimtelijk
beleid.Prestatie- en effectgegevens betreffen in deze begroting voornamelijk
procesindicatoren. Na vaststelling van het nationaal ruimtelijk beleid zal
de aandacht zich tevens richten op het gebruik van effectindicatoren. Effectindicatoren
op het niveau van de algemene beleidsdoelstelling zijn al wel beschikbaar
en dienen als basis voor het uit te voeren monitoring- en evaluatie-onderzoek.
In de begroting van 2005 zal dit nader worden uitgewerkt.Bij de operationele doelstellingen moet ontwikkeling van de effectindicatoren
en bijbehorende streefwaarden nog grotendeels plaatsvinden. Hieronder vallen
in het bijzonder de onderwerpen Deltametropool, Nieuwe Sleutelprojecten, BIRK
en Nationale Stedelijke Netwerken.Artikel 07. Verbeteren integrale milieukwaliteit op lokaal
niveau7.1. Algemene beleidsdoelstellingHet ministerie van VROM stimuleert de verbetering van de milieukwaliteit
van zowel het stedelijk als het landelijk gebied, met het oog op een duurzame
ontwikkeling in de directe leefomgeving. Milieuvraagstukken die spelen op
lokale en regionale schaal worden bij voorkeur integraal aangepakt, aangezien
separate thematische benaderingen daar vaak niet leiden tot een optimale oplossing.Het beleid is met name gericht op het daadwerkelijk voorkomen en terugdringen
van geluidoverlast (gezondheidsschade en hinder), van veiligheidsrisico's
van industriële activiteiten en van risico's van lucht- en bodemverontreiniging.
Artikel 7 is gericht op het bevorderen van de lokale uitvoering van het milieubeleid;
de normstelling en instrumentatie op nationale schaal is onderdeel van artikel
10.Het beleid is uitgewerkt in de volgende vier operationele doelstellingen:• Lokale milieukwaliteit en gebiedsgericht beleid;• Uitvoering bodemsanering;• Geluid;• Waarborgen externe veiligheid.7.2. Operationele doelstellingen7.2.1. Lokale milieukwaliteit en gebiedsgericht beleid7.2.1.1. Doelstelling en doelgroepDe belangrijkste doelstellingen van het lokale en gebiedsgerichte beleid
zijn de volgende:• Bevorderen van een hoge leefomgevingkwaliteit in gebieden;• Voorkomen van blootstelling aan voor de volksgezondheid slechte
luchtkwaliteit en het saneren van situaties waar in het verleden een dergelijke
blootstelling is ontstaan;• Realiseren van geïntegreerde gebiedsgerichte planvorming en
uitvoering van ruimtelijke ordening- en milieubeleid.De doelgroep is divers en omvat partijen als gemeenten en provincies,
het bedrijfsleven, individuele burgers en het Rijk.7.2.1.2. BeleidsinstrumentenOm de doelstellingen te realiseren worden de volgende beleidsinstrumenten
ingezet:• Milieukwaliteit in de Leefomgeving (MILO);• Wet luchtkwaliteit;• Wet Stad en Milieu;• Meerjaren Ontwikkelings Programma's (MOP's).Milieukwaliteit in de Leefomgeving (MILO)MILO heeft tot doel een werkwijze te introduceren waarbij op lokaal en
regionaal niveau voor gebieden de ambitie voor de na te streven milieukwaliteit
wordt geformuleerd, toegespitst op de omstandigheden en de gewenste ontwikkeling
van dat gebied. Dit komt in de plaats van een werkwijze die vooral gericht
was op het achteraf toetsen aan maximale grenswaarden. Dit laatste leidt vaak
tot normopvulling. De ambitie wordt tot uitvoering gebracht door integratie
in de verschillende (ruimtelijke, financiële en vergunnings-) besluiten
over de leefomgeving. Welke milieukwaliteit aldus gerealiseerd
wordt, is afhankelijk van de lokale en regionale afweging. VROM is daarbij
verantwoordelijk voor de grenswaarde voor de minimumkwaliteit.In het project MILO wordt de beleidsverantwoordelijkheid gedeeld met de
VNG, het IPO en de UvW. In 2004 wordt een start gemaakt met de toepassing
van de werkwijze. De Handreiking bij de nieuwe werkwijze is gereed per 1 januari
2004. Begin 2004 start de implementatie door de vier deelnemende partijen.
De toepassing vindt naar verwachting in een dertigtal gemeenten, provincies
en waterschappen plaats. De Minister van VROM is als een van de vier overheidspartners
in MILO medeverantwoordelijk voor dit implementatietraject. De bijdrage van
VROM zal bestaan uit inbreng van kennis en ervaring op het terrein van milieu
(gezondheid en leefomgevingskwaliteit), ruimtelijke ordening en beleidsintegratie,
aanvullend op de meer concrete expertise van andere overheden.Wet luchtkwaliteitIn 2004 zal het Besluit luchtkwaliteit op verzoek van de Tweede Kamer
worden vervangen door een Wet luchtkwaliteit. Hierin zullen tevens de 2e en de 3e EU-dochterrichtlijnen voor koolmonoxide, benzeen
en ozon worden geïmplementeerd. Bij de toetsing van nieuwe bouwlocaties
en infrastructuurprojecten aan de luchtkwaliteitsnormen rijzen veel interpretatievragen,
waarvoor richtlijnen worden ontwikkeld. Het gaat daarbij om zaken als het
onderscheid tussen bestaande en nieuwe situaties, het bepalen van gevoelige
bestemmingen, het al dan niet toelaten van vervangende nieuwbouw en het anticiperen
op toekomstige kwaliteitsverbeteringen. Ook zullen analoog aan het geluidbeleid
reken- en meetvoorschriften voor luchtkwaliteit worden ontwikkeld. De resultaten
van deze acties zullen in de regelgeving worden vastgelegd.In 2004 zullen de gemeenten hun luchtkwaliteitsplannen indienen voor de
situaties waarin in 2003 normoverschrijdingen geconstateerd zijn. Deze plannen
zullen door VROM worden geanalyseerd en samengevoegd tot een landelijke rapportage
aan de EU. Deze rapportage zal de inzet voor Nederland vormen voor de evaluatie
van het beleid in Europees verband.Wet Stad en MilieuHet project «Stad en Milieu» heeft tot doel oplossingen te
vinden voor problemen die zich voordoen bij de uitvoering van het ruimtelijk
beleid. In de praktijk is namelijk gebleken dat een concentratie en menging
van functies in een gebied zich niet altijd laat verenigen met het streven
naar een verbetering van de leefkwaliteit in datzelfde gebied. Doelstellingen
inzake geluid, externe veiligheid, bodemsanering en mobiliteit op buurt- en
wijkniveau kunnen bij functiemenging en intensief ruimtegebruik in het gedrang
komen.Als oplossingsrichting voor problemen en knelpunten is de «Stad
en Milieu»-benadering ontwikkeld. Binnen deze benadering van planvorming
is milieu vanaf het begin integraal onderdeel van de ruimtelijke ordening.
Uit experimenten bleek dat bij het maximaal benutten van regelgeving en bronbeleid
het slechts in incidentele gevallen noodzakelijk is af te wijken van bestaande
regelgeving.Na overleg met de Tweede Kamer heeft de Staatssecretaris van VROM toegezegd
de «Stad en Milieu»-werkwijze, die tot nu toe alleen bij experiment
mogelijk is, te verankeren in structurele regelgeving. In 2004 zal de regelgeving
in werking treden. Daarbij is het tevens de intentie dat ook het milieuthema
Stank als gevolg van intensieve veehouderij onder de werkingssfeer van de
«Stad en Milieu»-werkwijze gebracht kan worden.
Voorgesteld zal worden om 2 jaar na inwerkingtreding een evaluatiemoment hiervoor
in te lassen.Meerjaren Ontwikkelings Programma's (MOP's)Het ISV is een belangrijk instrument om tot geïntegreerde aanpak
van ruimtelijk beleid en milieubeleid over te gaan in stedelijke herstructurering.
Vanuit het milieubeleid worden, naast de geïntegreerde aanpak en het
formuleren van een leefomgevingbeleid, inclusief milieuambities, onder meer
prestaties verwacht van de gemeenten op het gebied van geluidsanering, bodemsanering,
energiebesparing en het oplossen van luchtkwaliteitknelpunten.Na toetsing van circa 30 MOP's aan de Wet Stedelijke Vernieuwing en het
daarmee verbonden beleidskader heeft het Rijk met die dertig rechtstreekse
gemeenten afspraken gemaakt over te behalen prestaties en beschikbaarstelling
van rijksgelden voor de periode 2000 tot en met 2004.In 2003 zal het beleidskader voor de tweede ISV periode geformuleerd worden,
zodat de gemeenten weten binnen welk kader zij hun MOP's moeten maken. In
september 2004 dienen deze aangeboden te worden aan het Rijk, zodat toetsing
kan volgen, en overgegaan kan worden tot beschikbaarstelling van gelden en
vastlegging van prestatie-afspraken voor de periode van 2005 tot en met 2009.Met de gemeenten is afgesproken, dat in de aanloop naar de tweede ISV
periode geïnvesteerd zal worden in een kwaliteitsverbetering van de milieuparagrafen.Tabel 7.1 Prestaties 2004Operationeel doel: Lokale milieukwaliteit en gebiedsgericht beleid– Toepassen van MILO in een dertigtal gemeenten– Inwerkingtreding van de Wet luchtkwaliteit, met daarin
implementatie van de 2e en 3e EU-dochterrichtlijn– Gereedkomen van reken- en meetvoorschriften luchtkwaliteit– Op de Nederlandse situatie gebaseerd voorstel voor de
gewenste aanpassing van de EU-luchtkwaliteitsrichtlijn inbrengen in de EU-evaluatie– Inwerkingtreding van de wet Stad en Milieu– Toetsing van gemeentelijke MOP's op milieuambities en
de gewenste milieuprestaties (geluid, bodem, energie en luchtkwaliteit) en
beschikbaar stelling van gelden– Eindevaluatie Stad en Milieu7.2.1.3. Verantwoordelijkheid van de ministerDe gemeente en de provincie zijn regisseur en aanjager van het gebiedsgerichte
werk. De inspanningen van het Rijk richten zich er dan ook op met hen nadere
afspraken te maken over het bereiken van de gewenste maatschappelijke doelen
en hen, middels ter beschikking stelling van gelden en regelgeving, in staat
te stellen die verantwoordelijkheid waar te maken.7.2.2. Uitvoering bodemsanering7.2.2.1. Omschrijving doel en doelgroepDe belangrijkste doelstelling van het bodemsaneringsbeleid, zoals vastgelegd
in het NMP, is de beheersing van de bodemverontreinigingsproblematiek per
2023; dit houdt in dat alle op dat moment ernstige bodemverontreiniging die
urgent is te saneren, gesaneerd is dan wel onderworpen aan een beheersregime.
Geraamd is dat er thans ongeveer 60 000 urgent te saneren locaties zijn
en dat er ongeveer € 18 miljard gemoeid zal zijn met het saneren
van deze locaties en met de locaties die als gevolg van met name bouwactiviteiten
nog urgent te saneren zullen worden. De invulling die wordt gegeven aan de
subsidietaakstellingen uit het Hoofdlijnenakkoord, leidt tot een ombuiging
voor de jaren 2004 en verder. Dit heeft tot gevolg dat provincies en gemeenten
vanaf 2004 minder budget zullen ontvangen dan in de begroting van 2003 was
geraamd. De doelstelling uit het NMP3 (beheersing van de bodemverontreinigingsproblematiek
per 2023) zal derhalve verlaten moeten worden en de bodemsaneringsoperatie
zal pas omstreeks 2030 afgerond kunnen worden.Bij deze saneringsoperatie wordt ernaar gestreefd dat van de segmenten
(stedelijk gebied, landelijk gebied, bedrijven) 25% wordt gefinancieerd vanuit
de rijksbegroting en 75% door veroorzakers van bodemverontreiniging en belanghebbenden
bij de sanering ervan. Het vasthouden aan deze gemiddelde verhouding is een
belangrijk onderdeel van het beleid.Bodemsaneringen worden uitgevoerd door particulieren (met name bedrijven,
waarbij gebruik gemaakt wordt van deels eigen middelen en overheidsregelingen),
provincies en gemeenten. Particulieren, gemeenten en provincies kunnen ook
gezamenlijk bodemsaneringsprojecten financieren.7.2.2.2. BeleidsinstrumentenHiervoor worden de volgende beleidsinstrumenten ingezet:• Wet bodembescherming;• Wet Stedelijke Vernieuwing.Wet bodembeschermingHet centrale instrument voor de uitvoering van de bodemsaneringsoperatie
is de Wet bodem-bescherming en de AMvB's, ministeriële regelingen en
circulaires die hun basis in deze wet vinden. In 2004 worden de volgende prestaties
geleverd:1. De bevoegde overheden bodemsanering (de provincies en de meeste rechtstreekse
ISV-gemeenten) zullen in de loop van 2004 de eerste fase van het landsdekkend
beeld, namelijk het beeld van de werkvoorraad te onderzoeken en eventueel
te saneren locaties gereed hebben. Dit aan de hand van de Circulaire Landsdekkend
Beeld fase 1 Nulmeting Werkvoorraad Landbodems Bodemverontreiniging. Daardoor
zal, zowel op lokaal, provinciaal als landelijk niveau, een nauwkeuriger en
betrouwbaarder beeld ontstaan over de omvang en de kosten van de bodemsaneringsoperatie.
Hierin zal ook de omvang van de asbestproblematiek zichtbaar zijn;2. De meeste bevoegde overheden bodemsanering zijn tevens budgethouder
voor de bijdrageregeling Wet bodembescherming. Zij zullen in 2004 voor de
uitvoering van die regeling meerjarenprogramma's voor de periode 2005 t/m
2009 opstellen. Het ministerie van VROM zal deze programma's
beoordelen en budgetten toekennen. De verwachting is dat in 2004 de parlementaire
behandeling van de aangepaste Wet bodembescherming afgerond kan worden. Tegelijkertijd
met of snel na de inwerkingtreding van de wet zullen besluiten van kracht
worden met betrekking tot de saneringsaanpak, de bodemsanering op bedrijfsterreinen
(saneringsplicht en subsidieregeling), de uniforme saneringssituaties en de
financiële bepalingen;3. In 2002 is het beoordelingstraject van de werkvoorraad kostenverhaalgevallen
afgerond. In 2003 zijn 700 bodemsaneringsprojecten actief in behandeling voor
kostenverhaal. Van alle overige gevallen is vast komen te staan dat kostenverhaal
(nog) niet aan de orde is, omdat er geen verhaalsmogelijkheden zijn of omdat
de sanering nog niet is uitgevoerd. In dat laatste geval zal door het bevoegd
gezag zoveel mogelijk worden voorkomen dat kostenverhaal achteraf noodzakelijk
zal zijn. In 2003 heeft besluitvorming plaatsgevonden waarmee de organisatorische
inbedding van de verhaalsinspanning voor de komende jaren is geregeld. In
de jaren 2004 tot en met 2007 zal de behandeling van de nog af te wikkelen
gevallen worden afgerond. De gemiddelde verhaalsopbrengsten zullen per jaar
naar verwachting rond de € 5 mln liggen;4. Voor de aanpak van ernstige bodemverontreiniging op bedrijfsterreinen
kan subsidie worden gegeven. Op dit moment nog op grond van interim-beleid
dat wordt uitgevoerd met behulp van subsidieverordeningen van gemeenten of
provincies. Het interim-beleid zal op rijksniveau wettelijk verankerd worden
door de AMvB Bedrijvenregeling die in 2004 tot stand gebracht wordt en per
1 januari 2005 van kracht zal worden.Wet Stedelijke VernieuwingVoor de financiering van de bodemsaneringsoperatie is daarnaast het Investeringsbudget
Stedelijke Vernieuwing (ISV) een belangrijk instrument: de budgethouders ISV
(de provincies en rechtstreekse ISV-gemeenten) zullen evenals de budgethouders
bijdrageregeling Wbb meerjaren-programma's opstellen voor de periode 2005
t/m 2009. Het ministerie van VROM zal ook deze programma's beoordelen en er
budgetten voor toekennen.Tabel 7.2 Prestaties 2004Operationeel doel: Uitvoering bodemsanering– Parlementaire behandeling van de wijziging Wbb– Totstandkoming 1e fase landsdekkend beeld:
bepaling omvang werkvoorraad– Toekennen budgetten t.b.v. de meerjarenprogamma's Wbb
en ISV voor de periode 2005 t/m 2009– Totstandkoming AMvB Bedrijvenregeling– Monitoringsrapportage integrale evaluatie bodemsanering7.2.2.3. Verantwoordelijkheid ministerHet Rijk is verantwoordelijk voor de landelijke wet- en regelgeving ten
aanzien van bodemverontreiniging en -sanering, voor het beschikbaar stellen
van financiële middelen voor de uitvoering en voor het monitoren en evalueren van de uitvoering. Particulieren, bedrijven, gemeenten
en provincies zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van de bodemsaneringsprojecten.7.2.2.4. PrestatiegegevensTabel 7.3 Voortgang bodemsaneringVoortgang bodemsaneringsoperatie (in aantallen afgeronde
projecten)Realisatie 2002Raming 2004* Sanering stedelijke gebieden (in het kader van ISV):  – Oriënterende Onderzoeken545600– Nadere Onderzoeken160150– Saneringen2840* Sanering in het landelijk gebied (in het kader van bijdrageregeling
Wbb):  – Oriënterende Onderzoeken284300– Nadere Onderzoeken99100– Saneringen5040* Sanering in eigen beheer (voornamelijk bedrijven):  – Oriënterende Onderzoekenn.v.t.n.v.t.– Nadere Onderzoeken1 0181 000– Saneringen650800Bovenstaande raming van de voortgang van de bodemsaneringsoperatie in
2004 is gebaseerd op zowel de ervaringscijfers uit de afgelopen jaren als
de meerjarenprogramma's van de bevoegde overheden. Bij de raming van met name
de aantallen saneringen in eigen beheer is mede rekening gehouden met de onzekerheid
ten aanzien van de economische ontwikkelingen, omdat dit soort saneringen
vaak plaatsvindt in combinatie met bouwactiviteiten.7.2.3. Geluid7.2.3.1. Doelstelling en doelgroepHet bereiken van de doelstellingen van het geluidbeleid is sterk afhankelijk
van de inzet van maatregelen om de geluidproductie of de effecten te reduceren.
De hiermee gemoeide financiële aspecten (opbrengsten, kosten en budget)
zijn momenteel nog niet volledig in beeld. In het NMP4 en de notitie «Vaste
waarden, Nieuwe Vormen» zijn hiertoe teksten opgenomen.Het streven is dat in 2030 in alle gebieden een goede akoestische kwaliteit
heerst. Om dit te bereiken zijn in het NMP4 de volgende doelstellingen (zie
NMP4) vastgesteld:• In 2010 wordt de grenswaarde van 70 dB(A) bij woningen niet meer
overschreden;• De akoestische kwaliteit in het stedelijk en landelijk gebied is
in 2030 gerealiseerd. In 2010 is een forse verbetering van de akoestische
kwaliteit in het stedelijk gebied gerealiseerd, mede door aanpak van de rijksinfrastructuur;• De akoestische kwaliteit in de EHS is in 2030 gerealiseerd. In
2010 is de ambitie dat de akoestische situatie niet is verslechterd ten opzichte
van 2000.Bovenstaande houdt tevens in dat tot 2010 90% van de locaties wordt aangepakt
waar de gevelbelasting aan de woningen boven de 65 dB(A) vanwege het wegverkeerslawaai
ligt en naar verwachting 50% van de locaties waar de gevelbelasting boven
de 60 dB(A) ligt. Voor spoorweglawaai wordt een soortgelijke aanpak gevolgd.
Voor de EHS is voor het jaar 2000 geconstateerd dat in 30% van de natuurgebieden
een geluidniveau van meer dan 40 dB(A) is.In de Uitvoeringsnotitie Milieubeleid «vaste waarden, nieuwe vormen»
is aangegeven dat doelstellingen zonder inzet van extra middelen niet gehaald
zullen worden. In de huidige begroting (VROM en V&W) is niet voorzien
in voldoende middelen om de doelstellingen in 2010 te behalen. Ook met alternatieve
maatregelen, zie het innovatieprogramma Geluid, zal de problematiek slechts
gedeeltelijk en in elk geval later worden opgelost. De inhoudelijke ambitie
om een goede akoestische kwaliteit te bereiken blijft. Het tijdstip waarop
de doelstellingen gehaald kunnen worden, zal echter na 2010 zijn.De doelgroep van het beleid om te komen tot vermindering van de geluidoverlast
zijn de burgers.De wet- en regelgeving is veeleer gericht op de beheerders van geluidbronnen
en de uitvoerders van het beleid. In dit geval gaat het met name om de andere
overheden (gemeenten, provincies), maar ook de departementen van V&W en
Defensie hebben een verantwoordelijkheid voor de beheersing van geluidoverlast.7.2.3.2. BeleidsinstrumentenOm de doelstellingen te realiseren worden regelgeving, subsidies en onderzoek
als beleidsinstrumenten ingezet.(A) RegelgevingIn het kader hiervan worden de volgende prestaties geleverd:• implementatie EU richtlijn omgevingslawaai: de implementatie van de EU-richtlijn omgevingslawaai dient uiterlijk
18 juli 2004 samen met de bijbehorende AMvB alsmede de voorziene handreiking
gereed te zijn. Daarnaast moet de Minister bij ministeriële regeling
vaststellen welke agglomeraties en welke infrastructuur hij selecteert voor
de toepassing van de voorschriften van de EU-richtlijn;• implementatie Modernisering Instrumentarium
Geluid (MIG), eerste fase: dit wetsvoorstel zal in 2004 aan het parlement
aangeboden worden;• Nieuwe regelgeving: om het bronbeleid
juridisch vast te leggen zullen emissie-eisen in de regelgeving worden opgenomen,
veelal als implementatie van EU-regelgeving.(B) SubsidiesIn het kader hiervan worden de volgende prestaties geleverd:• Saneringsoperatie verkeerslawaai: ook
in 2004 wordt voortgegaan met de saneringsoperatie verkeerslawaai. In een
brief aan de Tweede Kamer is in november 2002 gemeld dat bij gelijkblijvende
budgetten de sanering van de urgente gevallen tot 2017 zal duren voordat de
operatie afgerond kan worden. In 2004 zal dus circa 7% van de werkvoorraad
worden aangepakt;• Saneringsoperatie industrielawaai:
voorzien was dat de saneringsoperatie industrielawaai voor 2003 afgerond zou
worden. Mede doordat nog niet alle saneringsprogramma's en bijbehorende besluiten onherroepelijk zijn, is de uitvoeringstermijn verlengd tot 2005.
De provincies zullen in 2004 saneringsoperaties bij circa 30 industrieterreinen
afronden.Voor het geluidsaneringsprogramma 2004 van verkeerslawaai geldt het volgende
overzicht:Tabel 7.4 VerkeersmaatregelenAfscherming wegGevelmaatregelen geluidbelasting
>70dB(A)Afscherming Rail  x € 1 000Aantal woningenx € 1 000Aantal woningenx € 1 000Aantal woningenx € 1 000Aantal woningenEind 2004 Totaal11 4526 25646 9608 4784 99331040 5395 041Projecten gereed in 20043 0241 36032 8603 975915585 886505Nieuwe projecten 20043 6001 3248 5009631 35032111 7642 413(C) OnderzoekIn het kader hiervan worden in 2004 de volgende instrumenten ingezet:Innovatieprogramma GeluidHet Innovatieprogramma Geluid van V&W, met ondersteuning van VROM,
is gericht op het ontwikkelen en gereed maken voor grootschalige implementatie
van bronmaatregelen. Met de implementatie van de maatregelen kan circa 50%
van de kosten van orthodoxe geluidsmaatregelen (schermen) worden bespaard.Onderzoek geluidMede in relatie tot versterking van het bronbeleid in internationale kaders
richt het onderzoek zich op de mogelijkheden om het bronbeleid beter te ontwikkelen.
In 2004 zal een methode worden ontwikkeld om te stimuleren dat het gebruik
van stille banden onder auto's zal toenemen. Een bijdrage zal worden verleend
aan de evaluatie van het bronbeleid in EU-kader ex art. 10 van de Richtlijn
Omgevingslawaai. Begin 2004 zal de evaluatie beschikbaar zijn, welke dan onder
het Nederlands voorzitterschap in de EU-Milieuraad besproken kan worden.Tabel 7.5 Prestaties 2004Operationeel doel: Geluid– implementatie EU-richtlijn Omgevingslawaai (wet)– opleveren AMvB Eu-richtlijn omgevingslawaai– opleveren handreiking EU-richtlijn– opleveren MR aanwijzing agglomeraties en infrastructuur
in relatie tot EU-richtlijn– wijziging Wet geluidhinder (MIG, fase 1)– opleveren AMvB nav wetsvoorstel tot wijziging Wgh– opleveren handreiking nav wetsvoorstel wijziging Wgh– opleveren MR-conversie huidige geluidmaat naar Lden– aansturing uitvoering sanering geluidhindersituaties– evaluatie EU-bronbeleid (alle bronnen)– evaluatie EU-richtlijn bandenlawaai7.2.3.3. Verantwoordelijkheid ministerDe Minister van VROM wordt namens het Kabinet aangesproken op het behalen
van de doelstellingen op het gebied van geluidbeleid, zoals geformuleerd in
het NMP4. De Minister van VROM is eindverantwoordelijke, ook naar de EU toe,
voor de implementatie van het geluidbeleid. De Minister van VROM is verantwoordelijk
voor het beheer en onderhoud van de wet- en regelgeving.Om op nationaal niveau adequaat bronbeleid te kunnen voeren, zal op internationaal
niveau de invloed van milieu moeten worden vergroot. Op nationaal niveau is
de Minister van VROM afhankelijk van, vooral, de Minister van V&W bij
het stellen van emissie-eisen aan transportmiddelen.De verantwoordelijkheid van de beheerders van geluidbronnen voor het beperken
en voorkomen van geluidoverlast, zoals V&W voor het (spoor)wegennet en
luchthavens en Defensie voor oefenterreinen, is via de wet- en regelgeving
geregeld. In het algemeen is VROM medeverantwoordelijk voor de uitvoeringsbesluiten
of de vergunningverlening. Bij zogenaamde reconstructies van rijkswegen en
spoorwegen is het ministerie van V&W verantwoordelijk voor het terugdringen
van eventueel ontstane extra geluidhinder.De Minister van VROM is verantwoordelijk voor de financiering van de geluidsanering
als bedoeld in de Wet geluidhinder. De gemeenten, samenwerkingsverbanden of
regionale directies van de infrabeheerders voeren de regie over de uitvoering
van de maatregelen. De hierin opgenomen voorstellen nopen tot het verplaatsen
van het verwachte jaartal van 2017 naar 2023 wanneer het urgente deel van
de sanering verkeerslawaai is afgerond.7.2.4. Waarborgen externe veiligheidHet externe veiligheidsbeleid richt zich op de veiligheid met betrekking
tot zware ongevallen met gevaarlijke stoffen en met betrekking tot het gebruik
van luchthavens.7.2.4.1. Doelstelling en doelgroepDe maatschappelijke en beleidsambities ten aanzien van externe veiligheid
zijn neergelegd in het NMP4 en bekrachtigd in het standpunt van
het Kabinet in de voortgangsrapportage externe veiligheid aan de Tweede Kamer
in november 2002. Om deze ambities te realiseren zijn drie hoofddoelstellingen
geformuleerd die in samenhang de bouwstenen leveren voor het beleid:1. Het op basis van de uitgangspunten van het externe veiligheidsbeleid
tot stand brengen van een beleidsbouwwerk dat consistent en samenhangend is
en dat ervaren wordt als begrijpelijk en vertrouwenwekkend;2. Het oplossen van niet aanvaardbare situaties (saneren van knelpunten);3. Het zorg dragen voor de noodzakelijke voorwaarden voor de doorwerking
en uitvoering van het externe veiligheidsbeleid.De tijdstermijn waarbinnen de integrale ambities voor externe veiligheid
gerealiseerd moeten zijn is in het NMP4 gesteld op 2010.De doelgroep is divers en omvat partijen als gemeenten en provincies,
bedrijfsleven, individuele burgers en het Rijk.Verantwoordelijkheid van de ministerDe Minister van VROM draagt verantwoordelijkheid voor de rijksbrede coördinatie
tussen de departementen die beleid maken wat gericht is op of gerelateerd
is aan het domein van externe veiligheid. Daarnaast is de Minister van VROM
verantwoordelijk voor de regelgeving van inrichtingen, ruimtelijk beleid en
ruimtelijke investeringen in het kader van BIRK en vergunningverlening voor
defensie-inrichtingen.Voor 2004 zijn de volgende prioriteiten benoemd:1. het uitwerken en implementeren van het kabinetsstandpunt ten aanzien
van het beoordelingskader voor groepsrisico's;2. het versterken van de relatie met de burger en bedrijfsleven en het
verwerken van opvattingen van deze doelgroepen in het beleid en de producten
van het beleid;3. het ontwikkelen en uitvoeren van een implementatie plan LPG en ammoniak
op basis van de uitkomsten «integrale ketenstudies LPG, chloor en ammoniak»;4. het ontwikkelen van een integrale, toekomstvaste strategie voor de
aanpak van externe veiligheidsknelpunten bij goederenemplacementen, en het
daadwerkelijk oplossen van deze knelpunten bij maatschappelijk prioritaire
locaties;5. het implementeren van het actieprogramma ter verbetering van de kwaliteit
en professionaliteit van uitvoeringsorganisaties.1) het uitwerken en implementeren van het kabinetsstandpunt
ten aanzien van het beoordelingskader voor groepsrisico's:Doel:Met het groepsrisicobeleid wordt beoogd het risico van zware ongelukken
met gevaarlijke stoffen zo laag mogelijk te houden. Doelstelling van deze
prioriteit is het uitwerken en implementeren van het kabinetsstandpunt over
het beoordelingskader bij besluitvorming over inrichtingen, transport, ruimtelijke
ordening en rampenbestrijding/hulpverlening.Prestaties 2004:Eind 2003 is een kabinetsstandpunt geformuleerd waarin een werkwijze is
gepresenteerd die zo goed mogelijk rekening houdt met de gesignaleerde knelpunten
en tekortkomingen van de bestaande beoordelingswijze en de uitvoerbaarheid
van een nieuwe benadering. Het Kabinet stelt voor enige jaren met deze werkwijze
ervaring op te doen alvorens tot wettelijke regeling over te gaan.De voorgestelde benadering bestaat uit drie stappen. Bij stap 1 moet worden
vastgesteld wanneer de risico's zodanig zijn dat invulling gegeven moet worden
aan het streven om risico's zoveel mogelijk te verminderen. Vervolgens komt
aan de orde welke mogelijkheden er zijn om risico's te reduceren, bijvoorbeeld
op basis van voorhanden zijnde alternatieven en wat de mogelijkheden zijn
van rampenbestrijding en hulpverlening. Is het risico zoveel als mogelijk
gereduceerd, dan wordt in de derde stap vastgesteld of de resterende risico's
maatschappelijk aanvaardbaar zijn of niet. Bij deze laatste stap is ook de
vraag aan de orde in hoeverre bestuurlijk houvast nodig is in de vorm van
een getalsmatige norm.In 2004 zal in samenwerking met medeoverheden ervaring worden opgedaan
om de werkwijze toe te passen, hun ervaringen van deze werkwijze vast te leggen
om daarna systematisch te evalueren om de werkwijze te gaan verbeteren. Eind
2004 zal de kamer worden geïnformeerd over de eerste tussenevaluatie.2) het versterken van de relatie met de burger en bedrijfsleven
en het verwerken van opvattingen van deze doelgroepen in het beleid en de
producten van het beleid:Doel:Het verbeteren van de aansluiting van het externe veiligheidsbeleid bij
maatschappelijke opvattingen en het herstel van vertrouwen in de bijdrage
van de overheid aan de veiligheid.Prestaties 2004:In 2004 zal door middel van een gestructureerde dialoog met burgers en
bedrijven gewerkt worden aan:• het meer kennisnemen van en betrekken van opvattingen van burgers
en bedrijven over de wijze waarop en waartoe het beleid wordt vormgegeven
opdat er meer aansluiting ontstaat bij de maatschappelijke behoeften en het
oplossend vermogen van de samenleving beter wordt benut (ontvangen);• het beter uitleggen en toelichten van de uitgangspunten, ambities
en vormgeving van het EV-beleid en wat de overheid er aan doet om de veiligheid
voor de samenleving te waarborgen (zenden).Instrumenten hiervoor zijn:a) betere informatievoorziening (risicokaarten, actieve communicatie over
het EV-beleid naar doelgroepen van beleid, voorzieningen voor gemeenten voor
communicatie met burgers);b) betere meldfaciliteiten (organiseren van mogelijkheden om met de overheid
in dialoog te gaan);c) vertaling van de resultaten van de pilot «Burger en milieu en
de risicokaart» in de aanpassing van de kaart, helpteksten en dergelijke,
danwel het opzetten van aanvullende voorzieningen ten behoeve van de behoeften
van burgers en bedrijven.3) het ontwikkelen en uitvoeren van een implementatie
plan LPG en Ammoniak op basis van de uitkomsten «integrale ketenstudies
LPG, chloor en ammoniak:Doel:Planmatig uitwerken en uitvoeren van de besluiten die het Kabinet neemt
over de uitkomsten van de ketenstudies LPG, chloor en ammoniak.Prestaties 2004:Afhankelijk van de uitkomsten van de integrale afweging van maatschappelijke
kosten en baten zal dit in 2004 leiden tot een implementatietraject dat bestaat
uit:• het ontwikkelen van regelingen die betrekking hebben op de sanering
van een deel van de activiteiten;• het uitwerken van overeenkomsten en convenanten met delen van de
branche voor vrijwillige aanpassing van de aard en omvang van activiteiten;• de uitwerking van instrumenten om de routering van gevaarlijke
stoffen over bepaalde tracés te kunnen beïnvloeden;• het vaststellen van de randvoorwaarden waarop ruimtelijke ontwikkelingen
zich moeten aanpassen;• het opstarten van projecten om alternatieve vervoersroutes of modaliteiten
tot stand te brengen.Naar verwachting zal het implementatieprogramma zich richten op de LPG-
en ammoniakketen, en niet op de chloorketen, aangezien daar door de overeenkomst
tussen AKZO en het rijk geen knelpunten van importantie overblijven die een
rijksinterventie rechtvaardigen.4) het ontwikkelen van een integrale, toekomstvaste strategie
voor de aanpak van externe veiligheidsknelpunten bij goederenemplacementen,
en het daadwerkelijk oplossen van deze knelpunten bij maatschappelijk prioritaire
locaties:Doel:Vanuit een visie op de toekomst van goederenemplacementen komen tot aanpak
van prioritaire knelpunten.Prestaties 2004:Op diverse plaatsen in het land worden bij goederenemplacementen als gevolg
van rangeer-handelingen met gevaarlijke stoffen externe veiligheidsnormen
overschreden. Ook wordt op diverse plaatsen als gevolg daarvan de ruimtelijke
ontwikkeling belemmerd. In 2004 worden de volgende prestaties geleverd:• Het maken van een analyse van de te verwachten autonome ontwikkelingen
met betrekking tot het vervoer van gevaarlijke stoffen per spoor. In deze
analyse worden meegenomen: vervoersprognoses, economische ontwikkelingen en
ontwikkelingen met betrekking tot materieel logistieke concepten. In deze
analyse worden ook beleidsontwikkelingen, met name de resultaten van de ketenstudies,
meegenomen;• Een vertaling van deze analyse in termen van gevolgen voor de veiligheidssituatie
rond de relevante emplacementen. Het resultaat is een overzicht van de emplacementen
die nog knelpunten zullen opleveren;• Het opstellen van een pakket maatregelen om de knelpunten bij de
relevante emplacementen weg te nemen. Het kan daarbij gaan om diverse maatregelen
(lokale technische aanpassingen, routering, eventueel uitplaatsing).
Bij de beoordeling van maatregelen speelt de maatschappelijke kosten/batenverhouding
een essentiële rol.5) het implementeren van het actieprogramma ter verbetering
van de kwaliteit en professionaliteit van uitvoeringsorganisaties:Doel:Het beleid is erop gericht om in 2006 de uitvoering en de handhaving van
de regelgeving structureel verankerd te hebben bij gemeenten, provincies en
rijk. Dat dient dan onder meer te blijken uit het structureel meewegen van
externe veiligheidsaspecten bij besluiten over het gebruik van ruimte.Prestaties 2004:In 2004 wordt prioriteit toegekend aan het implementeren van het actieprogramma
ter verbetering van de kwaliteit en professionaliteit van uitvoeringsorganisaties.
Dit programma wordt in 2003 opgesteld in samenwerking met gemeenten en provincies
en wordt naar verwachting begin 2004 vastgesteld.Het actieprogramma dient op de volgende onderdelen een verbetering aan
te brengen in de uitvoering en handhaving van het EV beleid:• versterken van de kwaliteit, capaciteit en professionaliteit bij
de uitvoering van de bestaande regelgeving;• beschikbaar maken van capaciteit en kwaliteit om externe veiligheid
in een vroegtijdig stadium van de ruimtelijke planvorming te betrekken;• stimuleren van de eigen verantwoordelijkheid van de bedrijven voor
een onberispelijk veiligheidsmanagement.Overige prestaties 2004 met betrekking tot externe veiligheid:In 2004 zullen de sanering van urgente gevallen van LPG tankstations,
uitvoering maatregelen naar aanleiding van de KIEV-conferentie, de invoeringsbegeleiding
van de AMvB kwaliteitseisen inrichtingen en de wet op de registratieplicht
de nodige inspanning vragen. Tevens loopt op 1 maart 2004 de overgangstermijn
van het Vuurwerkbesluit af. Dat betekent dat de sanering van de vuurwerkbedrijven
voltooid moet zijn. Mede gelet op de wijzigingen in het Vuurwerkbesluit zal
het begeleiden van de bevoegde gezagen bij de saneringsoperatie nog veel aandacht
vergen. In 2004 zullen de inspanningen erop gericht zijn de saneringsoperatie
af te ronden.Tabel 7.6: Prestaties 2004Operationeel doel: Waarborgen externe veiligheidBelangrijkste prestaties:– uitwerken kabinetsstandpunt groepsrisico's: uitvoeren
tussenevaluatie.– het versterken van de relatie met de burger en bedrijfsleven
door middel van een gestructureerde dialoog.– implementatie resultaten ketenstudies voor LPG, chloor
en ammoniak.– het maken van een analyse van de te verwachten autonome
ontwikkelingen met betrekking tot het vervoer van gevaarlijke stoffen per
spoor en een vertaling van deze analyse in termen van gevolgen voor de veiligheidssituatie
rond de relevante spooremplacementen.– het opstellen van een pakket maatregelen om de knelpunten
bij de relevante emplacementen weg te nemen.– vaststellen en implementatie van het actieprogramma ter
verbetering van de kwaliteit en professionaliteit van uitvoeringsorganisaties.7.3. EvaluatiesTabel 7.7 Beleidsevaluatie
Lokale Milieu-kwaliteit en gebiedsgericht beleidOmschrijving20042005200620072008Lokale Milieu-kwaliteit en gebiedsgericht beleidEindevaluatie Stad en MilieuEvaluatie Europese Richtlijn LuchtkwaliteitEvaluatie van opneming van stank
in de wet Stad en MilieuNieuwe Inventarisatie
Luchtkwaliteits KnelpuntenActualisering
van Luchtkwaliteits-PlannenTabel 7.8 Beleidsevaluatie
Uitvoering bodemsaneringOmschrijving20042005200620072008Uitvoering bodemsaneringMonitoringsrapportageIntegrale evaluatie bodemsaneringMonitoringsrapportageMonitoringsrapportageMoni toringsrapportageMonitoringsrapportageMonitoringsrapportage: de mate van realisatie van de doelstellingen uit
het NMP wordt de laatste jaren systematisch gemonitord. In 2004 zal er voor
de vierde maal een landelijke monitoringsrapportage gemaakt worden. In combinatie
met de gegevens van het landsdekkend beeld bodemkwaliteit, wordt daardoor
een betere planning en sturing van de bodemsaneringsoperatie mogelijk.Integrale evaluatie bodemsanering: in het kabinetsstandpunt over de beleidsvernieuwing
bodemsanering is aangegeven dat in 2004 een evaluatie van de bereikte resultaten
zal plaatsvinden mede op basis van het in 2004 beschikbare totaalbeeld van
de nog aanwezige bodemverontreiniging in Nederland. Deze evaluatie zal worden
uitgevoerd conform de regeling van het ministerie van Financiën voor
de uitvoering van beleidsevaluaties.Tabel 7.9 Beleidsevaluatie
GeluidOmschrijving20032004200520062007Geluid Evaluatie EU-bronbeleid (alle bronnen)Evaluatie Schiphol-regelgevingEvaluatie Geluidsdoelstellingen Evaluatie EU-richtlijn bandenlawaai     De rijksoverheid zal de geluidsdoelstellingen uiterlijk in 2006 evalueren,
conform NMP4. Wat betreft de Schipholregelgeving vindt de evaluatie plaats
in 2005.In de EU-richtlijnen Omgevingslawaai en Bandenlawaai zijn evaluaties opgenomen
van het bestaande beleid, de regelgeving en de internationale normering;
hiervoor ligt het initiatief bij de Commissie.Tabel 7.10 Beleidsevaluatie
Externe VeiligheidOmschrijving20042005200620072008Vuurwerkbesluit  Evaluatie  Sanering vuurwerk-bedrijven Evaluatie   Adviesraad Gevaarlijke Stoffen   Evaluatie Urgente sanering LPG    EvaluatieAMvB kwaliteitseisen EV    EvaluatieWerkwijze groepsrisico  Evaluatie  7.4. Budgettaire gevolgen van beleidTabel 7.11 Bedragen in € 1000 2002200320042005200620072008Verplichtingen:375 324196 034249 491312 445326 124332 780328 815Uitgaven:280 931252 919188 409218 712220 115226 772222 807Programma:272 249244 108180 122210 550212 030218 788214 888 Lokale milieukwaliteit:13 60418 80918 18616 57316 89017 48717 487 Subsidies gebiedsgericht milieubeleid12 77117 70017 21015 57615 64815 64915 649 Overige instrumenten lokale milieukwaliteit8331 1099769971 2421 8381 838         Uitvoering bodemsanering:146 647157 239111 339155 578158 720164 386164 386 Subsidies bodemsanering133 463122 399108 615155 422158 720164 386164 386 Bodemsanering VINEX9 49631 54800000 Overige instrumenten bodemsanering3 6883 2922 724156000         Geluidreductie:74 54441 51842 74634 32834 26934 32930 429 Subsidies geluidreductie railverkeer5 5413 5163 2564 3234 5254 5294 529 Subsidies geluidreductie wegverkeer65 04636 60038 42127 40727 14627 14723  247 Subsidies geluidreductie industrie0000000 Overige instrumenten geluidreductie3 9571 4021 0692 5982 5982 6532 653         Waarborgen externe veiligheid:33 66218 8535 1263 1261 1261 3931 393 Instrumenten externe veiligheid33 66218 8535 1263 1261 1261 3931 393         Overig programma:3 7927 6892 7259451 0251 1931 193 Overige instrumenten DGM8386 2952 427503503503503 Onderzoek DGM2 9531 269173317397565565 Communicatie-instrumenten112512512512512 5125 Nader aan te wijzen0000000Apparaat:8 6828 8118 2878 1628 0857 9847 919 Apparaat:        Juridische instrumenten813835838838838838838 Apparaat DGM7 8697 9767 4497 3247 2477 1467 081Ontvangsten:29 30831 548000007.5. BudgetflexibiliteitTabel 7.12 Bedragen in € 1000 2004 2005 2006 2007 2008 1. Totaal geraamde kasuitgaven188 409 218 712 220 115 226 772 222 807 2. Waarvan apparaatsuitgaven8 287 8 162 8 085 7 984 7 919 3. Dus programma-uitgaven180 122 210 550 212 030 218 788 214 888 Waarvan op 1 januari 2004:          4. Juridisch verplicht97%175 00026%55 00021%45 00015%33 00015%32 0005. Complementair noodzakelijk0%00%00%00%00%06. Bestuurlijk gebonden (maar niet juridisch)2%3 32173%153 44578%164 91084%183 60084%180 7397. Beleidsmatig gereserveerd (op grond van een wettelijke regeling
of beleidsprogramma)1%1 8011%2 1061%2 1201%2 1881%2 1498. Beleidsmatig nog niet ingevuld0%00%00%00%00%09. Totaal (= gelijk aan 3.)100%180 122100%210 550100%212 030100%218 788100%214 888Toelichting:In de reeks «bestuurlijk gebonden» is vanaf 2005 onder andere
rekening gehouden met het meerjarenprogramma bodemsanering dat vanaf 2005
toegezegd zal gaan worden. Deze reeks is betiteld als bestuurlijk gebonden
aangezien dit beleid valt onder het kabinetsstandpunt BEVER. Voor 2004 is
het reeds toegezegde meerjarenprogramma (2002 t/m 2004) opgenomen onder de
reeks «juridisch verplicht».7.6. VBTB-paragraafUitvoering bodemsaneringDoor het totstandkomen van het landsdekkend beeld bodemkwaliteit zal het
mogelijk worden om vanaf 2005 niet alleen een beeld te geven van de in de
diverse jaren bereikte resultaten voor wat betreft bodemsanering maar tevens
van de resterende werkvoorraad.GeluidVoor de uitvoering van de sanering verkeerslawaai zullen gegevens worden
verstrekt over aantallen verrichte saneringen, totaal aantal nog te verrichten
saneringen en het aantal te verrichten saneringen in het desbetreffende begrotingsjaar.Externe veiligheidIn 2004 wordt het Register voor risicovolle situaties (op basis van de
in 2003 ingevoerde Registratieplicht) door het bevoegd gezag gevuld. Dit resulteert
in een landsdekkend beeld van de bestaande EV-knelpunten. Dit stelt VROM in
staat om doelgericht en efficiënt de aanpak van knelpunten, doorwerking
en handhaving van het beleid per sector te organiseren.Artikel 08. Versterken ruimtelijke kwaliteit landelijke
gebieden8.1. Algemene beleidsdoelstellingDe Minister van VROM streeft naar een vitaal landelijk gebied, waarbij
het accommoderen van de vraag naar meer ruimte voor wonen, werken, natuur,
recreatie en water samen zal moeten gaan met verbetering van de ruimtelijke
kwaliteit. Het ruimtelijk beleid richt zich enerzijds op bescherming en zo
nodig herstel van waardevolle gebieden met bijzondere landschappelijke, recreatieve,
cultuurhistorische en/of ecologische kwaliteiten. Anderzijds richt het ruimtelijk
beleid voor het landelijk gebied zich op het verder ontwikkelen van deze waarden
in relatie met ruimteclaims en/of gewenste functieveranderingen ten behoeve
van wonen, werken en nieuwe infrastructurele werken in het buitengebied en
op oplossingen voor de water- en milieuproblematiek. Wat dit laatste betreft
gaat het soms om scheiding van – doorgaans conflicterende – functies,
maar veelal – gezien de veelheid aan ruimtelijke claims – om oplossingen
die uitgaan van meervoudig ruimtegebruik. De landbouw blijft de belangrijkste
sociaal economische en landschappelijke drager van het buitengebied. Transitie
van de landbouw – mede ingegeven door EU landbouwbeleid en milieubeleid –
is noodzakelijk om deze functies voor het buitengebied te behouden.De Minister van VROM streeft er naar om bij functieveranderingsen inrichtingsvraagstukken
de zogenaamde lagenbenadering als ordenend principe te hanteren, waarbij het
water een steeds belangrijker sturende rol op de ordening van ruimtelijke
functies zal vervullen. Water heeft ook de mogelijkheid om het landschap meer
divers en aantrekkelijker te maken.8.2. Operationele doelstelling8.2.1. Bescherming en ontwikkeling van het landelijk gebiedDoor de toenemende «verstening» neemt de waarde van een groen
danwel open buitengebied – met agrarische cultuurlandschappen, watergebieden,
natuur- en recreatiegebieden aan belang toe. Het ruimtelijk beleid is gericht
op het zoveel mogelijk in stand houden en zo mogelijk herstellen van deze
waarden.Dit wordt bereikt door het samen met LNV opstellen van beleidskaders,
het zorgen voor doorwerking in het beleid van andere overheden en het zo nodig
beschikbaar stellen van instrumenten voor uitvoering van het beleid.De beleidskaders zijn gericht op bescherming van waardevolle landschappen
en natuur- en recreatiegebieden, bundeling van de verstedelijking, de glastuinbouw
en intensieve veehouderij, het vrijwaren van het buitengebied van functies
die niet aan het buitengebied zijn verbonden en zo mogelijk komen tot vergroening
door sanering (en vervolgens concentratie) van verspreid liggende kassen en
(vrijkomende) bebouwing. Ook middels de ruimte voor ruimte benadering, wordt
bijgedragen aan de bescherming en ontwikkeling van het buitengebied. Deze
beleidskaders zullen worden geactualiseerd in de Nota Ruimte. Voorts zullen
nieuwe beleidskaders voorzien in een goede afweging tussen het belang van
ruimte voor water en andere ruimtelijke belangen, alsmede in een goede doorwerking
van het sturend principe van water naar het niveau van het regionale watersysteem.8.2.1.1. Nationale landschappenNederland kent een aantal gebieden met een kenmerkende landschappelijke
identiteit die, op de schaal van de ruimtelijke hoofdstructuur waardevol zijn
vanwege hun open, relatief niet verstedelijkt karakter en/of bijzondere landschappelijke,
cultuurhistorische en ecologische waarden. Het rijk wil de waarden van deze
Nationale Landschappen behouden en waar nodig verder ontwikkelen.DoelgroepAfhankelijk van de fase van de uitvoering zal VROM samenwerken met andere
departementen en provincies, met waterschappen en maatschappelijke organisaties
en dergelijke waarbij rolen taakverdeling onderwerp van nadere besluitvorming
is.BeleidsinstrumentenVROM wil de kenmerkende identiteit van de Nationale Landschappen versterken.
Voor elk Nationaal Landschap wordt daarom een ontwikkelingsprogramma gemaakt.
De beleidslijnen daaruit moeten doorwerken in streekplannen en bestemmingsplannen,
alsmede leiden tot de uitvoering van concrete projecten die de kenmerkende
identiteit verder versterken en de landschappelijke, cultuurhistorische, natuurlijke
en recreatieve waarden verbeteren.In 2004 wordt gestart met het opstellen van ontwikkelingsprogramma's.
Daarbij zal, waar mogelijk, aangesloten worden bij relevante regionale planvorming.
De rol- en taakverdeling is nog onderwerp van nader besluitvormingIn 2004
wordt tevens een start gemaakt met de uitvoering van concrete projecten (BIRK,
zie ook artikel 6).Verantwoordelijkheid ministerHet beleid voor Nationale Landschappen wordt gezamenlijk met het ministerie
van LNV opgesteld en tot uitvoering gebracht. Het beleid maakt onderdeel uit
van de ruimtelijke hoofdstructuur waardoor de Minister van VROM eindverantwoordelijk
is voor de Nationale Landschappen. Het Rijk is voor de uitvoering van het
beleid voor Nationale Landschappen in grote mate afhankelijk van de provincies.PrestatiegegevensVROM neemt binnen het kader van de Nota Ruimte (onder andere selectie
en begrenzing) het initiatief om de provincies te stimuleren ontwikkelingsprogramma's
op te stellen voor de Nationale Landschappen.Als vervolg op de evaluatie van het ontwikkelingsprogramma Groene Hart
zal in 2004 worden begonnen met het opstellen van een geactualiseerd ontwikkelingsprogramma.8.2.1.2. Bufferzone beleid en beleid voor regionale parkenOm aan de vraag naar groen en recreatieruimte tegemoet te komen is, complementair
aan het concept van verstedelijking in bundelingsgebieden, aangegeven dat
in deze stedelijke gebieden voldoende recreatief groen moet worden gerealiseerd
en dat de open ruimten tussen de steden moet worden gehandhaafd. Tot nu toe
wordt hiervoor in delen van Nederland het instrument Bufferzones ingezet.
De bufferzones zullen in regionale parken getransformeerd worden. Dat betekent
een verschuiving van accenten: meer mogelijkheden voor dagrecreatie voor de bewoners van stedelijke gebieden en het geven van meer verantwoordelijkheid
aan provincies en stedelijke netwerken bij de ontwikkeling en uitvoering van
regionale parken.BeleidsinstrumentenDit instrument richt zich op het aankopen van gronden en vervolgens door
inrichting komen tot kwaliteitsverbetering en vergroting van de gebruikswaarde
van de gebieden. Mede om verdere verstedelijking te voorkomen.Totdat de planologische doorwerking van het beleidsconcept regionale parken
is geregeld en is opgenomen in streekplannen door de provincies, blijft in
2004 het planologisch regime van het bufferzonebeleid gehandhaafd.Uitvoering van het bufferzonebeleid vindt plaats door restrictief planologisch
beleid voor verstedelijking. Tevens koopt het rijk gronden aan binnen de bufferzones
in de provincies Utrecht, Noord- en Zuid-Holland. De aangekochte gronden worden
vervolgens, veelal in landinrichtingsverband, ingericht ten behoeve van recreatie.Verantwoordelijkheid ministerDe provincies zijn verantwoordelijk voor het opstellen van ontwikkelingsplannen
voor regionale parken. Dit doen zij in overleg met de gemeenten van de stedelijke
netwerken.De Minister van VROM heeft een gedeelde verantwoordelijkheid met de minister
van LNV voor de vaststelling van de aan te kopen oppervlakten en in te richten
delen van de bufferzonegebieden.PrestatiegegevensOok in 2004 worden VROM middelen ingezet voor de aankoop van gronden in
bufferzones om de continuïteit van het beleid te garanderen. Niettemin
is een deel van de subsidietaakstelling uit het Hoofdlijnenakkoord terecht
gekomen op de Bufferzones. In de komende periode zal samen met LNV worden
bekeken welke gevolgen dit heeft voor het ambitieniveau van het rijk met betrekking
tot bufferzones en verder te ontwikkelen beleid in het kader van regionale
parken.8.2.1.3. Reconstructie van de zandgebiedenDe doelstellingen van reconstructie staan in het perspectief van een duurzame
landbouw en een duurzaam ingerichte omgeving. Binnen dit laatste is de inzet
gericht op de instandhouding en verhoging van milieukwaliteit en ruimtelijke
kwaliteit van het landelijk gebied op de zandgronden in Nederland.De reconstructie opgave betreft een gebiedsmatige ruimtelijke afweging
die alle ruimtelijke functies in het landelijk gebied omvat, uitgezonderd
de zorg en ontwikkeling van (grote) kernen en steden en infrastructuur. Deze
opgave is geografisch beperkt tot de concentratiegebieden van intensieve veehouderij
(varkens, kippen) in de provincies Noord-Brabant, Limburg, Gelderland, Overijssel
en Utrecht.DoelgroepDe voornaamste doelgroepen worden gevormd door de provincies, die samen
met gemeenten en waterschappen, belangenorganisaties en betrokken agrariërs,
én het rijk een aanpak ontwikkelen voor de betreffende gebieden. De
provincie zorgt voor besluitvorming en uitvoering van de uiteindelijke plannen.BeleidsinstrumentenHet belangrijkste instrument vormt de Reconstructiewet Concentratiegebieden
van 2002. Daarin staat vermeld dat er per reconstructiegebied een reconstrucieplan
wordt opgesteld door een reconstructiecommissie. Het kader voor de reconstructieplannen
is neergelegd in de vastgestelde Rijksuitgangspuntennota. VROM/LNV dient uiteindelijk
zijn goedkeuring aan de plannen te hechten, hetgeen in een bestuursovereenkomst
zal worden vastgelegd.Verantwoordelijkheid ministerDe directe verantwoordelijkheid voor de reconstructie, afgeleid van de
Reconstructiewet, berust bij de Ministers van LNV en VROM. Zij scheppen gezamenlijk
de inhoudelijke kaders, de condities van planvorming en uitvoering voor de
provincies en keuren de vastgestelde reconstructieplannen goed. De ministers
controleren daarbij of de rijksdoelen gehaald worden.PrestatiegegevensNadere vaststelling van rijksbeleid en inzet van het rijk bij de reconstructie
opgave. Dit geschiedt via bestuurlijk en ambtelijk overleg met de provincies
(gemeenten en waterschappen) en de rijkspartners over invulling en vorming
van rijksbeleid tot nu toe.Kweken van draagvlak en bevordering van doorwerking van Rijksbeleid naar
de provincies en in plannen van gemeenten en waterschappen via communicatie
en betrokkenheid bij de reconstructiecommissies.Beoordelen van de reconstructieplannen, inclusief het uitvoeringsprogramma
en de wijze van financiering van die plannen.Nadere aanscherping van de prestaties van VROM zal plaatsvinden in het
besluitvormingsproces rond de Nota Ruimte.8.2.1.4. GlastuinbouwDoel van het rijksbeleid is de herstructurering van bestaande verouderde
glastuinbouwgebieden mogelijk te maken, onder meer door planologische ruimte
voor de glastuinbouwsector te realiseren. Bij de herstructurering worden bedrijven
uitgeplaatst waardoor bedrijven die blijven kunnen worden gemoderniseerd met
mogelijkheden voor ruimtelijke kwaliteits- en milieuwinst. Voor de uitplaatsing
van bedrijven en deels voor de extra ruimtebehoefte aan glastuinbouwlocaties
heeft het rijk 10 nationale projectlocaties aangewezen.Doel is ook de verspreide vestiging van kassen te voorkomen en waar mogelijk
tot sanering van bestaande solitaire vestigingen te komen.DoelgroepVan provincies en gemeenten wordt verwacht dat zij voldoende planologische
ruimte voor glastuinbouw reserveren, de herstructurering ter hand nemen en
een actief beleid voeren om solitair glas te voorkomen en zo mogelijk tot
sanering en concentratie over te gaan.BeleidsinstrumentenVoor sanering van niet perspectiefrijk glas kan de provincie een regeling
ontwikkelen die aansluit bij het gedachtegoed ruimte voor ruimte.Verantwoordelijkheid ministerDe directe verantwoordelijkheid voor een duurzame ontwikkeling van de
glastuinbouwsector ligt bij de minister van LNV. Gezien de indringende invloed van de glastuinbouw als ruimtelijke functie zijn de Ministers
van VROM en LNV verantwoordelijk voor formulering en toetsing van het ruimtelijk
beleid voor deze sector.Prestatiegegevens• In 2004 zullen streek- en bestemmingsplannen door het rijk worden
getoetst op beschikbaarheid van ruimte op de 10 nationale projectlocaties,
de toekomst van bestaande regionale glastuinbouwgebieden, inclusief de rol
die deze kunnen spelen bij de inplaatsing van verspreid liggende bedrijven
en het schrappen van overige planologische ruimte voor glastuinbouw,• Het rijk zal de regelingen van de provincies voor het saneren en
verplaatsen van niet perspectief rijk glas toetsen aan de uitgangspunten van
het beleid voor ruimte voor ruimte,• Een tussentijdse evaluatie van het beleid met betrekking tot de
10 projectlocaties vindt plaats in 2005.8.2.1.5. Beleid vrijkomende gebouwen met Ruimte voor Ruimte
regelingHet ruimtelijk beleid is er op gericht dat vrijkomende bebouwing in het
buitengebied welke goed past in het landschap kan worden herbenut voor kleinschalige
functies. Vrijkomende bebouwing die niet de vereiste kwaliteit heeft, dient
indien mogelijk te worden gesloopt. In ruil voor een aanzienlijke amovering
van bebouwing, bestaat de mogelijkheid om één of meer woningen
terug te bouwen, waarvan de opbrengsten ten goede komen aan de sloop. In dat
geval moet er sprake zijn van een aanzienlijke reductie van bouwvolume en
-oppervlak.Het doel van dit beleid is om in het geval van sanering tot een aanzienlijke
vermindering van de verstening van het buitengebied en de Ecologische Hoofdstructuur
te komen en ongewenste bedrijfsactiviteiten in de vrijkomende gebouwen tegen
te gaan. Als bijkomend effect worden door dit beleid de mogelijkheden vergroot
voor het wonen in het buitengebied.DoelgroepHet instrument staat ten dienste van provincies en gemeenten die tot een
ruimtelijke kwaliteitsverbetering van het buitengebied willen komen.BeleidsinstrumentenAls beleidsinstrumenten worden onderscheiden:a. De Ruimte voor Ruimteregeling, die provincies kunnen opstellen voor
alle vrijkomende bedrijfsbebouwing in het buitengebied;b. De specifieke regeling in het kader van het bestuursakkoord van Brakkestein,
waarin nadere afspraken zijn gemaakt tussen het rijk en de 5 provincies die
betrokken zijn bij de regeling beëindiging Veehouderijtakken.Verantwoordelijkheid ministerProvincies hebben de verantwoordelijkheid om voor vrijkomende bebouwing
regels op te stellen en er ruimtelijke voorwaarden aan te verbinden, vast
te leggen in het streekplan of een ander Statenbesluit. De minister is er
verantwoordelijk voor dat de provinciale regelingen en de uitvoering in de
praktijk in overeenstemming zijn met de ruimtelijke kaders van het rijk. Dit
kan worden bereikt via een bestuurlijk of juridisch spoor.Prestatiegegevens• Initiëren en ontwikkelen van bestuurlijk of juridisch instrumentarium
ter borging ruimtelijk kaders van het Rijk in streekplan en andere Statenbesluiten.• In 2004 zal de toepassing van het ontwikkelde instrumentarium worden
beoordeeld en geëvalueerd in samenwerking met de provincies.8.2.1.6. PKB Rivierengebied/Maas/NoodoverloopgebiedenTeneinde de in paragraaf 8.1 geformuleerde algemene doelstelling op het
gebied van water en ruimtelijke ordening te operationaliseren worden lange
termijn doelen geformuleerd. Zo zal de PKB Ruimte voor de Rivier, onder primaire
verantwoordelijkheid van de Minister van Verkeer en Waterstaat met als doelstellingen:
verhogen van de veiligheid tegen hoogwater en verbeteren van de ruimtelijke
kwaliteit, in 2005 naar verwachting gereed zijn. De uitvoering van deze PKB
dient uiterlijk 2015 zijn beslag te hebben. VROM gaat daarvoor een kader ontwikkelen
om de doelstelling «verbetering van de ruimtelijke kwaliteit»
voor de Rijn en haar zijtakken te operationaliseren en daarmee stuurbaar en
toetsbaar te maken.Voor de Maas is een Integrale Verkenning Maas (IVM) uitgevoerd, waarbij
eveneens een ruimtelijk kwaliteitskader is ontwikkeld. Deze IVM is gericht
op maatregelen om Limburg en Brabant op termijn (na 2015) te beschermen tegen
hoogwaters. De IVM zal gaan doorwerken de streekplannen.Aangezien er met alle genoemde hoogwatermaatregelen toch altijd een kans
op overstroming overblijft, wordt door de Minister van VROM meegewerkt aan
het tot stand brengen van een kabinetsstandpunt, waarin een aantal gebieden
voor noodoverloop zullen worden aangewezen.DoelgroepVROM werkt samen met V&W en LNV, alsmede met andere overheden, waterschappen,
maatschappelijke organisaties, e.d.BeleidsinstrumentenVoor het Ruimte voor de Rivierbeleid wordt een PKB «Ruimte voor
de Rivier» opgesteld voor de Rijn en haar zijtakken. Voor de Maas is
er de Integrale Verkenning MaasHet rijksruimtelijk kader van VROM zal door
de projectorganisatie van de PKB Ruimte voor de Rivier worden uitgewerkt tot
een concreet sturend en toetsend instrument.Een aantal ruimtelijke ontwerpen zullen worden gemaakt op te selecteren
locaties in de Rijn teneinde de kansen voor verhoging van de ruimtelijke kwaliteit
zichtbaar te maken en een basis te bieden voor mogelijke ontwikkelingsplanologische
samenwerkingsverbanden (pps).De procesarchitectuur voor het tot stand brengen van de PKB zal mede gericht
worden op het effectief betrekken van maatschappelijke groeperingen teneinde
de doelstelling ruimtelijke kwaliteit maatschappelijk gelegitimeerd te operationaliseren.Er zal een limitatieve lijst worden opgesteld met locaties waar experimenten
met aangepast bouwen kunnen worden uitgevoerd in het winterbed van de grote
rivieren.De Beleidslijn Ruimte voor de Rivier blijft het bestaande instrument vormen
voor de toetsing van voorgenomen bouwactiviteiten, waarbij als uitgangspunt
geldt, dat de ruimte voor de rivier dient te worden behouden.Verantwoordelijkheid ministerDe Minister van VROM is mede initiatiefnemer (met LNV en projectverantwoordelijke
V&W) voor het opstellen van de PKB Ruimte voor de Rivier. Deze PKB is
gericht op rivierverruiming, ruimtelijke kwaliteitsverbetering in de Rijn
en haar zijrivieren.Het ontwikkelen en uitvoeren van waterbeleid is voor het grootste deel
de verantwoordelijkheid van V&W. De ruimtelijke kwaliteit van Nederland
is een verantwoordelijkheid van de Minister van VROM. Het inkaderen, stimuleren
en waar nodig faciliteren van processen ten behoeve van het verbeteren van
de ruimtelijke kwaliteit (in combinatie met het oplossen van watervraagstukken
op het gebied van veiligheid en wateroverlast) is een verantwoordelijkheid
van de Minister van VROM.Prestatiegegevens• In 2004 is deel 1 van de PKB Ruimte voor Rivier gereed. Hierin
zal tevens zijn aangeduid welke gebieden ruimtelijk worden gereserveerd teneinde
op de lange termijn maatregelen gericht op het scheppen van ruimte voor water
mogelijk te maken.• Een ruimtelijk kader is opgesteld, waarbinnen de provincies verder
beleidsvrijheid hebben om te komen tot invulling met maatregelen van de PKB.• Er is in 2004 een limitatieve lijst met locaties in het winterbed
van de rivier, waar geëxperimenteerd kan worden met vormen van aangepast
bouwen.8.2.1.7. Schadeclaims Ruimte voor RivierTijdens het bestuurlijk overleg op 23 april 1997 over de uitvoering
van de Beleidslijn «Ruimte voor de Rivier» (Staatscourant nr.
77, 19 april 1996) en in de brief daarover aan de Tweede Kamer van 7 juli
1997 is vastgelegd dat het rijk bereid is een grote verantwoordelijkheid te
aanvaarden voor de eventuele planschade die ontstaat door deze beleidslijn.
Hiertoe is een regeling ontworpen.DoelgroepDe doelgroep zijn instanties, zowel overheden als particulieren die menen
door de inwerkingtreding van de beleidslijn planschade te hebben geleden.BeleidsinstrumentenGetroffenen kunnen een schadeclaim indienen bij de «Commissie schadebeoordeling beleidslijn Ruimte voor de Rivier». Deze commissie is eind 1999 ingesteld door de Minister van VROM
voor een periode van vijf jaar. De Commissie beoordeelt ingediende claims
en adviseert op verzoek van gemeenten of de Minister van VROM over de ingediende
claims conform het gestelde in het instellingsbesluit. Nadat de commissie
de minister van advies heeft gediend, neemt de minister een besluit over de
toekenning van de schadeclaim en de hoogte daarvan.Verantwoordelijkheid ministerDe Minister van VROM is verantwoordelijk voor de toekenning van schadevergoeding
als gevolg van eventuele planschade door de inwerkingtreding van de beleidslijn.Prestatiegegevens1. Behandeling door de commissie van ingediende schadeclaims binnen de
daartoe gestelde wettelijke termijnen. De commissie is tot nu toe ingeschakeld
bij 11 mogelijke schadegevallen, die allen nog in enige mate in procedure
zijn.2. Besluit over uitkering van schadevergoedingen binnen gestelde termijnen.
De minister heeft tot nu toe in twee gevallen een schadevergoeding uitgekeerd.3. In 2004 evaluatie van de commissie schadebeoordeling en vaststelling
van eventuele vervolgactiviteiten.Tabel 8.1 Prestaties 2004Outcome-indicatoren*• Kwaliteit waardevolle landschappen• Aandeel en toename woningvoorraad, werkzame personen en
oppervlakte bedrijventerreinen in waardevolle landschappen, in EHS en buiten
bebouwd gebied• Areaal recreatief groen in regionale parken• Aandeel oppervlakte glastuinbouw op projectlocatiesVROM-prestaties• Stimuleren van provincies voor het opstellen
van ontwikkelingsprogramma's voor de nationale landschappen• Start opstellen geactualiseerd ontwikkelingsprogramma Groene
Hart• Aankoop van gronden in de Bufferzones• Vaststelling van de rijksinzet bij de reconstructie van
de zandgebieden• Bevorderen doorwerking rijksbeleid inzake reconstructie
van de zandgebieden in plannen van lagere overheden• Beoordelen van de reconstructieplannen• Toetsen van streek- en bestemmingsplannen op beschikbaarheid
van ruimte op de 10 projectlocaties glastuinbouw• Toetsen van regelingen van provincies inzake het verplaatsen
van niet perspectief rijk glas• Ontwikkelen instrumentarium t.b.v. beleid vrijkomende bebouwing
in buitengebied• Afronden PKB deel 1 Ruimte voor Rivier + opstellen ruimtelijk
kader• Vaststellen van locaties in het winterbed van de rivier
t.b.v. het experimenteren met aangepast bouwen• Behandeling schadeclaims in het kader van de Beleidslijn
Ruimte voor de Rivier• Evaluatie schadeclaims in het kader van de Beleidslijn
Ruimte voor de Rivier* Gezien de ontwikkeling rond de Nota Ruimte zijn de outcome-indicatoren
nog volop in ontwikkeling.8.3. EvaluatiesVoor de komende jaren zijn de volgende evaluaties gepland:Tabel 8.2 EvaluatiesOperationele DoelstellingOnderzoek200320042005200620072008Beschermen
en ontwikkeling van het landelijk gebied Evaluatie Groene Hartx      Draagvlakonderzoek ruimte
voor de rivierx      Evaluatie watertoetsx      MER en MKBA ruimte voor
de rivierxx     Ontwikkelingsgerichte
landschapsstrategiex      Ruimte voor ruimte regeling xx    Transformatie buitengebiedx      Draagvlakonderzoek Nationale
Landschappenxx     Evaluatie Glastuinbouw  x    Evalutaie Schadeclaims
Ruimte voor Rivier x    8.4. Budgettaire gevolgen van beleidTabel 8.3 Bedragen in € 1000 2002200320042005200620072008Verplichtingen:14 8309 3949 92710 80110 2309 8117 264Uitgaven:17 40510 02811 02112 27811 44410 2757 728Programma:16 1418 6209 65510 93810 1218 9596 412 Bescherming en ontwikkeling landelijk gebied:16 1418 6209 65510 93810 1218 9596 412 Aankoop bufferzones10 9306 8807 4638 4638 3097 8975 350 Ontwikkeling Waddengebied91000000 Overige instrumenten landelijk gebied14667684654604604604 Ontwikkelingsbijdrage landelijk gebied3 9705861 0501 36375000 Beleidlijn Ruimte voor de rivier863936868686868 Investeringsbijdragen Vijfde Nota uit FES-fonds0000000 Onderzoek DGR273164160160160160160 Communicatie-instrumenten0230230230230230230         Overig programma:0000000 Nader aan te wijzen0000000Apparaat:1 2641 4081 3661 3401 3231 3161 316 Apparaat:        Juridische instrumenten125128129129129129129 Apparaat DGR1 1391 2801 2371 2111 1941 1871 187Ontvangsten:1 472000000Toelichting:Onder het instrument «Ontwikkelingsbijdrage landelijk gebied»
staan onder meer de uitgaven voor de Nationale Landschappen.De uitgaven voor «reconstructie van de zandgebieden», «glastuinbouw»,
«Ruimte voor Ruimte regeling» en PKB rivierengebied/Maas/Noodoverloopgebieden»
hebben betrekking op het apparaat.8.5. BudgetflexibiliteitTabel 8.4 Bedragen in € 1000  2004 2005 2006 2007 20081. Totaal geraamde kasuitgaven11 021 12 278 11 444 10 275 7 728 2. Waarvan apparaatsuitgaven1 366 1 340 1 323 1 316 1 316 3. Dus programma-uitgaven9 655 10 938 10 121 8 959 6 412 Waarvan op 1 januari 2004:          4. Juridisch verplicht15%1 49214%1 4939%9545%4547%4545. Complementair noodzakelijk0%00%00%00%00%06. Bestuurlijk gebonden (maar niet juridisch)0%00%00%00%00%07. Beleidsmatig gereserveerd (op grond van een wettelijke regeling
of beleidsprogramma)77%7 46377%8 46382%8 34088%7 91685%5 4438. Beleidsmatig nog niet ingevuld7%7009%9828%8277%5898%5159. Totaal (= gelijk aan 3.)100%9 655100%10 938100%10 121100%8 959100%6 412Toelichting:Het grootste deel van dit artikel wordt gevormd door de bestuurlijk (middels
een convenant) gebonden Bufferzones (7,5 mln).De juridisch verplichte projecten betreffen:Groot Mijdrecht zuid (0,5 mln);Subsidies (0,8 mln);Nationale Landschappen (0,2 mln).8.6. VBTB-paragraafNa vaststelling van het nationaal ruimtelijk beleid en de rijksagenda,
gericht op het bereiken van een gecoördineerde inzet van investeringsstromen
met betrekking tot een aantal prioriteiten van het nationaal ruimtelijk beleid,
zal meer helderheid ontstaan over de VROM-agenda voor de komende periode en
de te realiseren doelstellingen. Op basis hiervan kunnen zowel de algemene
beleidsdoelstelling als de operationele doelstelling verder worden aangescherpt.
Tevens zal duidelijkheid ontstaan over welk departement verantwoordelijk is
voor het uitvoeren van de verschillende prioriteiten van het nationaal ruimtelijk
beleid.Prestatie- en effectgegevens betreffen in deze begroting voornamelijk
procesindicatoren. Na vaststelling van het nationaal ruimtelijk beleid zal
de aandacht zich tevens richten op het gebruik van effectindicatoren. Effectindicatoren
op het niveau van de algemene beleidsdoelstelling zijn al wel beschikbaar
en dienen als basis voor het uit te voeren monitoring- en evaluatie-onderzoek.
In de begroting van 2005 zal dit nader worden uitgewerkt.Bij de operationele doelstellingen moet ontwikkeling van de effectindicatoren
en bijbehorende streefwaarden nog grotendeels plaatsvinden. Het gaat hier
met name om de onderwerpen Ontwikkelingsprogramma's, reconstructie zandgebieden
en het Rivierengebied.Artikel 09. Versterken ruimtelijke kwaliteit in Europees
verband9.1. Algemene beleidsdoelstellingVROM stelt zich tot doel de ruimtelijke kwaliteit van Nederland in een
Europese context in stand te houden en waar mogelijk te versterken. Het gaat
daarbij om de specifieke ruimtelijke kwaliteit in en om Nederland, de Noordzee
en de Waddenzee. Om dit te bereiken wordt langs twee sporen afstemming nagestreefd
tussen het Nederlandse ruimtelijke beleid en dat in het buitenland, inclusief
het «Brusselse» (EU) beleid. Hiertoe wordt overleg gevoerd met
centrale en decentrale overheden in binnen- en buitenland en wordt deelgenomen
aan een groot aantal internationale overlegorganen.Het eerste spoor («van binnen naar buiten») omvat al die activiteiten
die er op gericht zijn dat het nationale beleid zo veel mogelijk conform eigen
beleidsdoelstellingen gevoerd kan worden zonder «spanningen» aan
de grenzen als gevolg van «ander» beleid aan de andere kant van
de grens. Om dit te kunnen bewerkstelligen vindt overleg en afstemming plaats
met als inzet dat het beleid dat aan de andere kant van de grens – of
verder weg binnen Europa – wordt gevoerd, kwaliteitsdoelstellingen nastreeft
die het beleid in Nederland zoveel mogelijk ondersteunen. Hiertoe worden gezamenlijke
beleidsagenda's en uitvoeringsprogramma's opgesteld met de omliggende (federale)
regio's en de omliggende landen van Noordwest Europa.Het tweede spoor («van buiten naar binnen») omvat die activiteiten
die bewerkstelligen dat nieuw te ontwikkelen of te herzien Europees beleid
dat een impact heeft op de ruimtelijke inrichting van Nederland zo veel mogelijk
bijdraagt aan de uitvoering van het ruimtelijk beleid in Nederland. Daartoe
wordt vanuit eigen ruimtelijke kwaliteitsdoelstellingen actief met de Europese
instellingen en met betrokken departementen in Nederland meegewerkt aan de
formulering, de herziening en/of de uitvoering van zulk Europees beleid.9.2. InterregTer ondersteuning van de algemene beleidsdoelstelling en als instrument
bij de operationalisering van de operationele doelstellingen die uit de algemene
beleidsdoelstelling voortkomen zal het Interreg-programma worden ingezet.
Nederland participeert in drie Interreg programma's, te weten:Interreg IIIB North West Europe, Interreg IIIB North Sea en Interreg IIIC
Westzone.Door middel van het Interreg programma wil VROM:1. Uitvoering geven aan het nationaal ruimtelijk beleid met behulp van
de beschikbare Europese gelden. Het totale budget voor de drie programma's
waarin Nederland participeert bedraagt voor de totale programma-periode ongeveer € 550
mln. Het Interreg programma vereist wel dat de toegezegde Europese middelen
aangevuld worden met een eigen nationale bijdrage;2. De beschikbare Europese gelden binnen het Interreg programma optimaal
benutten. Om dit doel te bereiken streeft VROM naar zoveel mogelijk goedgekeurde
Nederlandse projecten.Om dit te bereiken zet VROM een viertal instrumenten in:1. De Project Stimulerings Regeling: deze subsidieregeling is gericht
op het ontlokken van zoveel mogelijk Nederlandse Interreg projecten;2. De Cofinancieringsregeling: de co-financieringsregeling is bedoeld
om decentrale overheden te stimuleren nationaal ruimtelijk beleid uit te voeren
met gebruikmaking van Interreg middelen. De subsidie bedraagt 5 tot 10% van
de totale projectkosten;3. Eigen VROM projecten: bepaalde beleidsambities zijn van dermate strategisch
belang voor het rijk dat VROM zelf of in samenwerking met andere rijkspartners
het initiatief neemt om dergelijke strategische projecten binnen Interreg
op te zetten en uit te voeren. (bijvoorbeeld de ruimtelijke visie voor de
Noordzee);4. Interne- en externe voorlichtingsbijeenkomsten en workshops: deze workshops
worden ingezet om meer bekendheid te geven aan het Interreg programma en daarmee
meer initiatieven voor projecten te ontlokken. Daarnaast kan door extra informatie
de drempel om een Europese project op te zetten, worden verlaagd.PrestatiegegevensGestreefd wordt om 45% van de toegekende Europese Interreg subsidie in
de drie Interreg programma's bij Nederlandse partners te laten neerslaan.Ondersteuning via de co-financieringsregeling van 10 tot 20 projecten,
die uitvoering voorstaan van nationaal ruimtelijk beleid.Het ontlokken van ongeveer 35 Nederlandse Interreg projectvoorstellen
door ondersteuning via de Project Stimulerings Regeling.Binnen de verschillende Interreg stuurgroepen streeft VROM naar 40 tot
50 goedgekeurde Interreg projecten waarbij een Nederlandse partner betrokken
is. In 2004 zal VROM een tussentijdse evaluatie uitvoeren naar de effectiviteit
van de cofinancierings- en projectstimuleringsregeling.9.3. Operationele doelstellingenAls gevolg van opschorten van besluitvorming over nieuw
te voeren beleid hebben deze operationele doelstellingen beperkte politieke
status en zijn streefwaarden en prestaties slechts in meer algemene termen
voor het jaar 2004 te benoemen.Het ligt in het voornemen voor het eerste spoor de volgende operationele
doelstellingen nader uit te werken:• Internationale afstemming ruimtelijke inrichting (9.3.1);• Efficiënte en concurrerende ruimtelijke inrichting mainports
(9.3.2.).Het tweede spoor zal nader worden uitgewerkt via de doelstelling:• Impact van het Europees beleid op nationale ruimtelijke kwaliteit
(9.3.3.).9.3.1. Internationale afstemming ruimtelijke inrichting
(van binnen naar buiten)Het ruimtelijk beleid in Nederland kent een aantal beleidsthema's waarvoor
internationale afstemming van cruciaal belang is voor een succesvolle uitvoering.
Hierbij kan een tweedeling worden gemaakt tussen thema's waarvoor het Rijk
een primaire verantwoordelijkheid wil nemen en thema's waarvoor het Rijk de
eerstverantwoordelijkheid in eerste instantie aan andere overheden toekent
(stimuleringsprogramma). Tot de eerste categorie behoren:• Behoud van grensoverschrijdende open ruimten (9.3.1.1);• Opstellen van transnationale stroomgebiedbeheersplannen met onder
meer als doelstelling het verminderen van het risico van overstromen grote
rivieren (9.3.1.2);• Transnationale visie ten behoeve van een effectief ruimtegebruik
van de Noordzee (9.3.1.3);• Duurzame ontwikkeling van de Waddenzee (9.3.1.4).De thema's van het stimuleringsprogramma staan nader uitgewerkt onder
9.3.1.5.9.3.1.1. Behoud van grensoverschrijdende open ruimtenHet doel is het voor de lange termijn aan weerszijden van de grens duurzaam
behouden van het open karakter en de groene kwaliteiten, met de nadruk op
het Benelux-Middengebied en de open ruimten van Noord-Nederland en Nedersaksen,
als bijdrage aan de ruimtelijke differentiatie op nationaal en bovennationaal
niveau (zie kaart).Aanvullend dient deze doelstelling bij te dragen aan het behoud en het
ontwikkelen van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS) in de grensregio's langs
de gehele Nederlandse grens met Duitsland en Vlaanderen.DoelgroepHet behoud van openheid en het versterken van de groene kwaliteiten in
een sterk verstedelijkte Europese regio is van belang voor de inwoners van
de nabijgelegen verstedelijkte gebieden van Midden- en Zuid-Nederland, Noord-
en Midden-Duitsland en Vlaanderen en Wallonië (behouden dan wel realiseren
attractieve recreatieve uitloopgebieden). Daarnaast kunnen kwaliteiten worden
ontwikkeld die bijdragen aan het aantrekkelijker maken van deze gebieden voor
verblijfsrecreatie.Beleidsinstrumenten• Bestaand, geïnstitutionaliseerd overleg over ruimtelijk ordeningsbeleid aan weerszijden van de grens in de subcommissies Noord en Zuid van
de Nederlands-Duitse Commissie voor de Ruimtelijke Ordening en in de grenscommissies
van de Bijzondere Commissie voor de Ruimtelijke Ordening van de Benelux.• Interregprojecten (zie 9.2.).Verantwoordelijkheid ministerHet initiatief tot het overleg ligt bij de Minister van VROM, voor het
bereiken van de doelen is overeenstemming met de buitenlandse partners en
de lagere overheden nodig.PrestatiegegevensIn 2004 zal met het Gewest Vlaanderen voorbereidend overleg voor een transnationaal
ruimtelijke ontwikkelingsprogramma voor geïdentificeerde ruimtelijke
vraagstukken voor het Benelux-Middengebied worden gevoerd en zo mogelijke
afspraken tot het opstellen hiervan worden vastgelegd.Tegen het eind van 2004 zal het overleg over gezamenlijke beleidsafspraken
met Nedersaksen worden geopend. Dit overleg dient in de daarop volgende jaren
uit te monden in een gezamenlijke ontwikkelingsvisie en politiek geaccordeerde
beleidsuitgangspunten en maatregelen.Door middel van een intensieve samenwerking tussen Rijk, andere partners
en lagere overheden, zal het Rijk zorgdragen voor:• formuleren van gezamenlijke beleidsuitgangspunten, tezamen met
buitenlandse partners;• afstemming met de departementen van LNV, V&W en EZ en coördineren
van de inzet van rijksinvesteringen;• maken van transnationale beleidsafspraken met andere betrokken
partijen, te weten buitenlandse partners die verantwoordelijk zijn voor het
ruimtelijke ordeningsbeleid, zoals de Gewesten Vlaanderen en Wallonië
en de Duitse deelstaten Noordrijn-Westfalen en Nedersaksen;• opstellen van transnationale ontwikkelingsprogramma's en concrete
Interreg projecten.9.3.1.2. Opstellen van transnationale stroomgebiedbeheersplannen.Het doel is een internationale, integrale, gebiedsgerichte aanpak door
het opstellen van stroomgebiedplannen voor Rijn, Maas, Schelde en Eems met
het oog op het verminderen van de overstromingsrisico's in deze gebieden.
Hierbij kan een onderscheid gemaakt worden tussen (bovenstroomse)brongebieden
en (benedenstroomse)ontvangstgebieden. Door middel van de gezamenlijk op te
stellen stroomgebiedbeheersplannen dienen beleidsmaatregelen te worden voorbereid
die bijdragen aan kwantiteits- en kwaliteitsdoelstellingen met betrekking
tot het water en de ruimtelijke inrichting. Bij dit onderwerp is sprake van
een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de ministeries van V&W, VROM
en LNV, waarbij VROM zorg draagt voor ruimtelijke kwaliteit en doorvertaling
van ruimtelijke maatregelen in de planvorming.DoelgroepDecentrale overheden/ministerie van V&W/ministerie van LNV.Nationale en decentrale overheden van de landen die in de stroomgebieden
liggen.Beleidsinstrumenten• Stroomgebiedsbeheersplannen.• Transnationale Interregprojecten die op water gericht zijn (zie
voor Interreg 9.2).Verantwoordelijkheid ministerTen aanzien van de doelstellingen voor wateroverlast en waterkwaliteit
is voornamelijk het ministerie van V&W verantwoordelijk. De veiligheid
in deze gebieden is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van VROM en V&W.
Het doelmatig gebruik van de ruimte en het instrumentarium voor de ruimtelijke
maatregelen is verantwoordelijkheid van VROM.PrestatiegegevensIn 2004 zal de inzet gericht zijn op het maken van afspraken rond het
opstellen van een stroomgebiedbeheersplan voor de Rijn. In latere jaren volgend
die voor de drie andere rivieren (zie ook 8.2.1.6 PKB Rivierengebied/Maas/Noodoverloopgebieden).9.3.1.3. Opstellen transnationale visie ten behoeve van
effectief ruimtegebruik van de NoordzeeDoel is het nastreven van effectief ruimtegebruik Noordzee met behoud
van nationale ruimtelijke kwaliteit. Hierbij gaat het om het creëren
van een duurzaam evenwicht tussen economische belangen, ecologische waarden
en belevingsaspecten op de Noordzee.Daarbij dient gedacht te worden aan transnationale afstemming van het
gebruik van de Noordzee op de volgende terreinen: offshore windparken; olie
en gas exploratie en exploitatie; zand- en grindwinning; transnationale tracés
van kabels en pijpleidingen; scheepvaart; vrije horizon; transnationale gebieden
met bijzondere natuurwaarden.DoelgroepMinisterie van V&W, Ministerie EZ, OSPAR-landen (landen die het verdrag
Oslo en Parijs 1992, ter bescherming van het zeemilieu in het Noordoostelijk
Atlantisch gebied, hebben ondertekend).Verantwoordelijkheid ministerDe Minister van V&W coördineert het Noordzeebeleid; de Minister
van VROM bereidt samen met de Minister van V&W de Noordzeeconferentie
voor en is eerst verantwoordelijke voor het indienen en besteden van Interreg
III-B gelden en het opzetten van het daarbij behorende netwerk.Beleidsinstrumenten• Bestaand geïnstitutionaliseerd overleg: InterdepartementaaI
Directeuren Overleg Noordzee, OSPAR, Noorzee ministersconferentie,• Ontwikkelen van ontwerpcriteria voor bouwwerken binnen de 12 mijl
zone,• Interreg (zie 9.2.).Prestatiegegevens• Goedgekeurd Interreg project transnationale ruimtelijke visie op
de Noordzee;• Creëren van draagvlak voor:– Concessiestelsel voor windenergie;– Wet- en regelgeving in de Exclusieve Economische Zone (EEZ);• Criteria voor meervoudig ruimtegebruik;• Samenstellen van een transnationale Noordzee-atlas.9.3.1.4. Duurzame ontwikkeling van de WaddenzeeDoel is het bijdragen aan de realisering van de hoofddoelstelling voor
de Waddenzee, zoals vastgelegd in de PKB Derde Nota Waddenzee: «de duurzame
bescherming en ontwikkeling van de Waddenzee als (internationaal) natuurgebied
en het behoud van het unieke open landschap».De doelrealisatie kan worden gemeten aan de hand van een nog in opstelling
zijnd en in 2004 te publiceren referentiekader en streefbeeld.DoelgroepRijk, waddenprovincies, waddengemeenten, bewoners, bedrijven, maatschappelijke
organisaties en alle overige gebruikers van het waddengebied.Verantwoordelijkheid MinisterDe Minister van VROM is coördinerend minister voor het Nederlandse
Waddenzeebeleid. Voor de internationale afstemming met Duitsland en Denemarken
is de minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij verantwoordelijk.Beleidsinstrumenten• Kaderstelling: opstelling van een kaderstellende beleidsnota voor
de Waddenzee, i.c. de PKB Derde Nota Waddenzee.• Vergunningverlening door het rijk: op basis van diverse wet- en
regelgeving zijn diverse ministers (mede)bevoegd gezag voor het toestaan van
menselijke activiteiten in en rond de Waddenzee.• Het Coördinatiecollege Waddengebied (CCW) en het Regionaal
Coördinatiecollege Waddengebied (RCW) coördineren de afstemming
met waddenprovincies en gemeenten. VROM neemt 50% van de kosten van het secretariaat
van beide colleges voor haar rekening.• De Raad voor de Wadden. Een adviesraad die speciaal is ingesteld
voor advisering van het Kabinet over het Waddenzeebeleid. De organisatorische
en personele lasten komen voor rekening van het ministerie van VROM.Prestatiegegevens• Planologische kernbeslissing: het rijksbeleid voor de Waddenzee
is vastgelegd in een aparte planologische kernbeslissing voor de Waddenzee;• De in 2005 onder Nederlands voorzitterschap te houden regeringsconferentie
tussen Nederland, Duitsland en Denemarken;• Vergunningen en afwijzingen voor het toestaan respectievelijk niet
toestaan van menselijke activiteiten in en rond de Waddenzee;• Ontwikkeling van referentiekader en streefbeeld om de doelrealisatie
te kunnen meten.9.3.1.5. Stimuleringsprogramma inzake doelmatig gebruik
van ruimteHet nationaal ruimtelijk beleid kent tevens een aantal beleidsthema's
met een duidelijke internationale dimensie, die of primair de verantwoordelijkheid
zijn van een ander ministerie, of vooral door de decentrale overheden voor
hun grondgebied zullen worden uitgevoerd. VROM heeft vanuit haar eigen beleidsvoornemens
ook een bijzonder belang in de goede uitvoering van dit beleid. Ofschoon beleidsuitvoerende
initiatieven door de betreffende ministeries of decentrale overheden genomen
zullen worden, zullen ze ondersteund worden door VROM, vooral als deze uitvoering
gebeurt in internationale samenwerkingsprojecten.De belangrijkste van de bedoelde thema's zijn grensoverschrijdende natuurgebieden,
stedelijke netwerken van internationaal belang (zie ook 6.2.1.1 en 6.2.1.2)
en cultureel erfgoed.DoelVolgen van de ontwikkelingen en waar nodig actief stimuleren van het starten
van overleg tussen relevante partners en zorgen dat er via de Interreglijn
(9.2) veel kwalitatief goede projecten met Nederlandse partners kunnen worden
ingediend die bijdragen aan het doelmatig gebruik van de ruimte in Noordwest
Europa en het Noordzeegebied. Daarnaast kan door zo veel mogelijk Nederlandse
projecten te ontwikkelen Europese financiering effectief worden benut voor
Nederlands beleid.DoelgroepAlle andere Nederlandse overheden met verantwoordelijkheid voor uitvoering
van internationale projecten.Beleidsinstrumenten• Interreg (zie 9.2.).Prestatiegegevens• overleg met en ondersteunen van decentrale overheden bij het uitwerken
van nationale ruimtelijke doelstellingen.9.3.1.6. Beleidsondersteunende activiteitenTer ondersteuning van voornoemde beleidsvoornemens wordt een aantal activiteiten
uitgevoerd, dat voortvloeit uit de politieke verantwoordelijkheid van de Minister
van VROM in Nederland voor voornoemde Interreg IIIB en Interreg IIIC programma's,
het «horizontale» Interreg programma Interact en het programma
ESPON. Deze activiteiten hebben betrekking op:• het namens Nederland deelnemen aan het internationaal beheer van
deze programma's, waaronder de Nederlandse bijdrage aan het programma Interact;• het opdoen van kennis over transnationale ruimtelijke processen
in het programma ESPON.INTERREG & INTERACTHet doel is ervoor te zorgen dat deze programma's op een goede en verantwoorde
manier worden beheerd en uitgevoerd, zodat er veel kwalitatief goede projecten
met Nederlandse partners kunnen worden ingediend bij goed functionerende internationale
programma's.DoelgroepAndere lidstaten binnen de respectievelijke programma's door samen de
programma's te beheren en projecten te initiëren.Verantwoordelijkheid ministerDe Minister van VROM draagt voor Nederland de financiële verantwoordelijkheid
voor de genoemde programma's. VROM is samen met de overige partnerlanden verantwoordelijk
voor de succesvolle uitvoering van de (transnationale) programma's.Nederland is verantwoordelijk voor de bijdragen van de EU aan Interreg
projecten in Nederland. VROM zal daartoe de (onderdelen van) projecten, waarvoor
Nederland verantwoordelijk is, monitoren en controleren om te waarborgen dat
deze (onderdelen van) projecten conform de regels worden uitgevoerd.
Daarnaast heeft Nederland zitting in de diverse toezichtcommissies (Monitoring
Committee) van de verschillende programma's, hierin worden de belangen van
Nederland behartigd.In dit kader zal VROM ook bijdragen aan Interact, dat zich als doel stelt
bij te dragen aan de organisatorische kwaliteit van de huidige Interreg programma's
door het uitwisselen van ervaringen en door het ontwikkelen van gemeenschappelijke
procedures voor Interreg. In 2004 komen de eerste resultaten van deze programma-overschrijdende
activiteiten beschikbaar voor de verschillende Interreg programma's.PrestatiegegevensDeelname aan besluitvaardige Monitoring Comité's en Supervisory
Group vergaderingen. De verplichte en in 2003 uitgevoerde «mid-term
evaluaties» gebruiken voor eventuele verbetering van de beheerssystemen.In 2004 zullen Interreg projecten financieel gecontroleerd worden, om
vast te stellen of deze projecten conform de regels worden uitgevoerd. Daarnaast
zullen de resultaten van alle Nederlandse projecttrekkers en projectpartners
gemonitord worden en gerapporteerd aan de DG Ruimte.Een deel van de subsidietaakstelling uit het Hoofdlijnenakkoord is terecht
gekomen op het beschikbare budget. Dit heeft op korte termijn geen gevolgen
voor het ambitieniveau van Interreg. De lange termijn gevolgen moeten nog
nader bekeken worden.ESPONHet doel van ESPON (European Spatial Planning Observation Network) is
de verdieping van de (wetenschappelijke) inzichten in de ruimtelijke impact
van EU sectorbeleid, in de Europese ruimtelijke hoofdstructuur en in ruimtelijke
trends en processen en hun indicatoren op Europees niveau.Met name nadere operationele invulling van het begrip «territoriale
cohesie» is een prestatie waaraan VROM groot belang hecht en waaraan
VROM ook zelf zal bijdragenVROM draagt bij aan de uitvoering van door Nederland
geleide projecten.VROM is lid van de Monitoring Committee van het ESPON en treedt tevens
op als Contact Point voor de Nederlandse onderzoekwereld.DoelgroepDe resultaten van het ESPON programma zullen vooral door (ruimtelijk)
beleidsmakers in Europa en in Nederland en binnen VROM in het bijzonder gebruikt
worden.PrestatiegegevensVROM is in 2004 voorzitter van het Monitoring Comité en heeft daarmee
een bijzondere verantwoordelijkheid voor het beheer en algemene voortgang
van het programma.VROM draagt bij aan een ESPON seminar voor circa 200 Europese beleidsmakers
en onderzoekers in september 2004.Deze prestaties moeten bijdragen aan het welslagen van de Nederlandse
ambities voor het Voorzitterschap van de Europese Unie in de tweede helft
van 2004.Naast het ESPON onderzoek zal VROM enkele kleine aanvullende internationaal
gerichte studies financieren.Tabel 9.1 Prestaties 2004VROM-prestaties• Vastleggen afspraken in het kader van het Benelux-Middengebied• Verkenning gezamenlijk beleid met Nedersaksen• Opzet stroomgebiedbeheerplan voor de Rijn• Goedkeuring Interregproject voor transnationale visie op
de Noordzee• Samenstellen van de transnationale Noordzee atlas• Vaststellen PKB Waddenzee• Goedkeuring van 40 a 50 Interreg projecten waarbij een
Nederlandse partner is betrokken• Evaluatie van de effectiviteit van de cofinancierings-
en projectstimuleringsregeling• Financiële controle van Interreg projecten9.3.2. Efficiënte en concurrerende ruimtelijke inpassing
mainportsDe belangrijkste knooppunten van onze internationale vervoersassen worden
tot de hoofdinfrastructuur op Europees niveau gerekend. Deze Mainports nemen
hier een prominente rol in vanwege hun invloed en beslag op de ruimtelijke
inrichting.Onze opgave is het komen tot een duurzaam ontwikkelingsbeleid voor het
positioneren van de mainports in het internationale netwerk, zodanig dat deze
kunnen concurreren met de andere mainports van Europa maar met waarborging
van de ruimtelijke inrichting voor een zowel aantrekkelijk leefklimaat als
een gevarieerd vestigingsklimaat. Dit door ruimte te bieden voor Rotterdam
als Transitohaven, de luchtvaart als belangrijke economische functie zowel
op nationaal niveau (mainport Schiphol) als op regionaal niveau (RRKL) met
inachtneming van de ruimtelijke beperkingen op grond van de milieu-effecten
op gebied van geluid en veiligheid ten gevolge van de luchtvaart en havenactiviteiten.DoelgroepTot de Mainports van Europa worden in ons land gerekend de Mainport Rotterdam
(project Mainport Rotterdam, PMR) en de luchthaven Schiphol (project ONL).
Daarnaast wordt ook aandacht besteed aan de overige nationale en regionale
luchthavens (RRKL).Het schaalniveau en de aard van de opgaven zullen bepalen met welke partijen
uitvoeringsafspraken worden gemaakt: Rijk, provincies, gemeenten en kaderwetgebieden
of combinaties daarvan.Beleidsinstrumenten• Gebiedsgericht werken, coördinatie van het ruimtelijk beleid
binnen specifiek Mainportprojecten zoals PMR en ONL.• Het vertalen van de beleidsregelgeving in het kader van de Wet
luchtvaart naar een goede ruimtelijke inpassing van de luchthavens in de brede
zin, met name voor de luchthavens van nationaal en regionaal belang met inbegrip
van de militaire luchthavens (RRKL).Verantwoordelijkheid ministerDe Mainports zijn van strategisch belang voor het ruimtelijk beleid van
het Rijk en samenwerking met de initiatiefnemers, uitvoerende Rijkspartners
zoals V&W en regionale overheden is gewenst. De Ministers van V&W
en van VROM zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor de Uitvoeringsbesluiten
van Schiphol alsmede voor de Tracébesluiten voor de infrastructurele
projecten. Het belang van VROM bij de Mainports is met name gelegen in de waarborging van de ruimtelijke inpassing voor een zowel aantrekkelijk
leefklimaat als een gevarieerd vestigingsklimaat.Omdat de projecten ook invulling geven aan economische en infrastructurele
rijksdoelstellingen wordt interdepartementaal samengewerkt met de ministeries
van V&W en van EZ.Prestatiegegevens• In 2004 toetsen sectorbesluiten en stimuleren RO initiatieven Mainports
(PMR en ONL);• Realiseren samen met V&W van de Nota Regeling regionale kleine
luchtvaartvelden (RRKL);• Inhoud geven aan de werking van met name het Luchthaven indelingbesluit
en daarnaast nader inzicht verkrijgen in de samenhang tussen de omvang van
een luchthaven en de gevolgen daarvan voor de omgeving onder andere door opname
uitvoeringsbesluiten in RO plannen.Tabel 9.2 Prestaties 2004VROM-prestaties• Toetsen sectorbesluiten mainports• Realiseren van de Nota Regeling kleine luchtvaartvelden9.3.3. Beïnvloeden impact europees beleid op nationale
ruimtelijke kwaliteit (van buiten naar binnen)De inzet bij dit operationele doel is om vanuit de kwaliteitsdoelstellingen
van het Nederlandse ruimtelijke beleid invloed uit te oefenen op nieuw te
ontwikkelen of te herzien Europees beleid (regelgeving en fondsen) met een
impact op de ruimtelijke inrichting op een dergelijke wijze dat dit Europese
beleid zo veel mogelijk aansluit bij en bijdraagt aan het ruimtelijk beleid
in Nederland.DoelgroepEuropese Commissie, sectordepartementen en sectorraden EU, medeoverheden,
IPO, VNG, Unie van WaterschappenBeleidsinstrumentenOverleg in formele comités zowel in Den Haag als in Brussel. Daarbij
biedt het Nederlandse voorzitterschap in de 2e helft van 2004 een
bijzondere kans om voornoemd streven dichterbij te brengen.Verantwoordelijkheid ministerDe Minister van VROM is direct verantwoordelijk voor het zodanig beïnvloeden
van het europees beleid, dat deze de nationale ruimtelijke kwaliteit ondersteunt.PrestatiegegevensInformele ministersconferentie in november 2004 over transnationale ruimtelijke
vraagstukken, zoals het versterken van de ruimtelijk-economische structuur
van Europa en waterbeheer, die het onderwerp moeten worden van het cohesiebeleid
na 2006.In het kader van het voorzitterschap wordt gestreefd naar:• politieke consensus op Europees niveau over de uitgangspunten van het concept territoriale cohesie (versterking van de EU ruimtelijke
samenhang/het streven naar een meer evenwichtige en duurzame ontwikkeling
van het EU grondgebied) en over positionering van het concept als instrument
van de duurzaamheidstrategie van de EU;• inbedding van het concept in structuurfondsprogramma's (met name
Interreg IV als instrument voor de versterking van de Europese ruimtelijke
hoofdstructuur); daardoor kunnen de door de structuurfondsen gesteunde investeringen
meer in het teken staan van de duurzame ruimtelijk-economische ontwikkeling
van Europa als geheel, waardoor belangrijke ruimtelijke componenten in Nederland,
zoals de mainports, stedelijke netwerken (Deltametropool) en de HSL duidelijker
in een Europese context kunnen worden geplaatst.Het EU ruimtelijk onderzoeksprogramma ESPON zal de daartoe benodigde indicatoren,
data, analyses, scenario's etc. moeten aanleveren.Tabel 9.3 Prestaties 2004VROM-prestaties• Voorbereiden van de ministersconferentie over transnationale
ruimtelijke vraagstukken9.3. EvaluatiesVoor de komende jaren zijn de volgende evaluaties gepland:Tabel 9.4Operationele DoelstellingOnderzoek200320042005200620072008Internationale
afstemming ruimtelijke inrichting Deelstroomgebiedsvisiesxx     Grensoverschrijdende
samenwerkingx      Ruimtelijke kwaliteit
Noordzee  x    Monitoring Interreg x            Efficiënte
en concurrerende ruimtelijke inrichting mainports Internationale concurrentiepositiex     Impact
europees beleid op nationale ruimtelijke kwaliteit Gevolgen EU-beleid voor
ruimtelijke ontwikkelingen in Nederland x    9.4. Budgettaire gevolgen van beleidTabel 9.5 Bedragen in € 1000 2002200320042005200620072008Verplichtingen:3 3567 99911 4698 2006 1341 5121 471Uitgaven:4 1256 9207 5078 0239 2819 9131 471Programma:3 1165 9856 5957 1278 3969 031589 Internationale afstemming ruimtelijke inrichting:2 9235 1155 7606 4537 9818 616174 Noordzeegebied (Interreg)0000000 Noordwest metropolitan (Interreg)34000000 Interreg III2 8895 0215 6666 3647 9078 542100 Ontwikkeling Waddengebied0949489747474         Concurrerende ruimtelijke inrichting mainports:0450200259200200200 Project Mainportontwikkeling Rotterdam (PMR)039600000 Ontwikkeling nationale luchthaven (ONL)054200259200200200         Overig programma:193420635415215215215 Overige instrumenten DGR183405620400200200200 Onderzoek DGR10000000 Communicatie-instrumenten0151515151515 Nader aan te wijzen0000000Apparaat:1 009935912896885882882 Apparaat:        Juridische instrumenten40444444444444 Apparaat DGR969891868852841838838Ontvangsten:00000009.5. BudgetflexibiliteitTabel 9.6 Bedragen in € 1000  2004 2005 2006 2007 20081. Totaal geraamde kasuitgaven7 507 8 023 9 281 9 913 1 471 2. Waarvan apparaatsuitgaven912 896 885 882 882 3. Dus programma-uitgaven6 595 7 127 8 396 9 031 589 Waarvan op 1 januari 2004:          4. Juridisch verplicht74%4 90918%1 27715%1 27714%1 2770%05. Complementair noodzakelijk0%00%00%00%00%06. Bestuurlijk gebonden (maar niet juridisch)14%92973%5 18080%6 69281%7 3390%07. Beleidsmatig gereserveerd (op grond van een wettelijke regeling
of beleidsprogramma)0%00%00%00%00%08. Beleidsmatig nog niet ingevuld11%7579%6705%4275%415100%5899. Totaal (= gelijk aan 3.)100%6 595100%7 127100%8 396100%9 031100%589Toelichting:Het grootste deel van dit artikel is vastgelegd in de Interreg III verplichtingen:• juridisch is vastgelegd voor € 4,8 mln;• bestuurlijk is vastgelegd voor € 2,6 mln.9.6. VBTB-paragraafNa vaststelling van het nationaal ruimtelijk beleid en de rijksagenda,
gericht op het bereiken van een gecoördineerde inzet van investeringsstromen
met betrekking tot een aantal prioriteiten van het nationaal ruimtelijk beleid,
zal meer helderheid ontstaan over de VROM-agenda voor de komende periode en
de te realiseren doelstellingen. Op basis hiervan kunnen zowel de algemene
beleidsdoelstelling als de operationele doelstelling verder worden aangescherpt.
Tevens zal duidelijkheid ontstaan over welk departement verantwoordelijk is
voor het uitvoeren van de verschillende prioriteiten van het nationaal ruimtelijk
beleid.Prestatie- en effectgegevens betreffen in deze begroting voornamelijk
procesindicatoren. Na vaststelling van het nationaal ruimtelijk beleid zal
de aandacht zich tevens richten op het gebruik van effectindicatoren. Effectindicatoren
op het niveau van de algemene beleidsdoelstelling zijn al wel beschikbaar
en dienen als basis voor het uit te voeren monitoring- en evaluatie-onderzoek.
In de begroting van 2005 zal dit nader worden uitgewerkt.Artikel 10. Verbeteren nationale milieukwaliteit10.1. Algemene beleidsdoelstellingHet rijksbeleid richt zich ondermeer op een duurzame ontwikkeling die
leidt tot een aantrekkelijk en vitaal platteland. Kernbegrippen zijn: economische
concurrentiekracht, ecologische duurzaamheid, sociale cohesie en culturele
identiteit. Dit beleid wordt door verschillende departementen vormgegeven.
VROM zorgt ervoor dat de invalshoek «ecologische duurzaamheid»
voldoende gewicht krijgt bij de beleidsformulering. Er is sprake van ecologische
duurzaamheid als:– Voor alle gewenste functies de vereiste milieukwaliteit is gerealiseerd
en functies elkaar niet negatief beïnvloeden;– De ruimtelijke inrichting zodanig flexibel is dat kan worden ingespeeld
op veranderende maatschappelijke ontwikkelingen en veranderende omstandigheden
(zoals klimaatverandering, zeespiegelrijzing, bodemdaling);– De sleutelvoorraden ruimte, energie, biodiversiteit en zoet water
zorgvuldig worden beheerd (ondermeer door het duurzaam gebruiken van productieve
ecosystemen, het sluiten van kringlopen en het voorkomen van versnippering
van natuurgebieden);– Milieuproblemen niet worden afgewenteld in de tijd.Deze vier aspecten van ecologische duurzaamheid vormen leidende uitgangspunten
voor de uitwerking van de operationele doelen in dit begrotingsartikel. Het
accent ligt daarbij op duurzaam gebruik van bodem- en watersystemen.De volgende operationele doelstellingen komen aan de orde:• vitaal platteland: gebiedsgerichte milieukwaliteit;• vitaal platteland: duurzame landbouw;• optimale waterketen;• duurzaam bodembeheer.Voor het landelijk gebied is daarnaast artikel 8 (versterken ruimtelijke
kwaliteit landelijke gebieden) van belang.10.2. Operationele doelstellingen10.2.1. Vitaal platteland: gebiedsgerichte milieukwaliteit
(voorheen: duurzaam landelijk gebied).10.2.1.1. Doelstelling en doelgroepDoel is: realisatie van de voor de gewenste functies vereiste milieukwaliteit
in het landelijk gebied. Het Rijk wil dit tot stand brengen door middel van
een integrale gebiedsgerichte aanpak.Gebiedsgericht beleid integreert generieke wet- en regelgeving op regionaal
niveau en voegt daar een op maat gesneden aanpak met aanvullende instrumenten,
waaronder extra investeringen, aan toe. Gebiedsgericht beleid kan in heel
Nederland worden ingezet. Het Rijk geeft bij de inzet van financiële
middelen echter voorrang aan reconstructiegebieden, extensivering van melkveehouderij
op de zand- en lössgebieden (zowel binnen als buiten de reconstructiegebieden),
de Ecologische Hoofdstructuur, beschermde gebieden op grond van de Kaderrichtlijn
Water (KRW) en de Vogel- en Habitatrichtlijn (VHR) en landschappelijk waardevolle
gebieden.Het Rijk geeft op hoofdlijnen richting aan de ruimtelijke ordening van
het landelijk gebied en de realisatie van milieucondities die
nodig zijn voor de gewenste functies. De provincies, waterbeheerders en gemeenten
kennen regionaal aan gebieden en watersystemen de feitelijke functies toe,
begrenzen deze en bepalen de ambitie voor de (milieu)kwaliteit voor deze functies.
Daarbij houden ze rekening met de wettelijke normen (minimumkwaliteit en functiegerichte
kwaliteitseisen).Provincies voeren de regie bij de uitvoering van het integrale gebiedsgerichte
beleid. Zij betrekken daarbij de waterschappen, gemeenten en andere relevante
partijen.StreefwaardenDe provincies leggen in gebiedsplannen, reconstructieplannen en stroomgebiedbeheersplannen
vast wat de noodzakelijke milieukwaliteit is voor de gewenste functies. Voor
de gebieden die vallen onder het «Sturingsmodel gebiedsgerichte inrichting
landelijk gebied», dat in november 1999 is overeengekomen tussen Rijk
en provincies, wordt dit uiterlijk in 2005 gedaan. Op grond van de KRW moeten
uiterlijk in 2009 voor het gehele landelijke gebied kwaliteitsdoelen zijn
vastgelegd in stroomgebiedbeheersplannen.Richtinggevend voor de provinciale doelformulering zijn de rijksdoelen.
De vereiste milieucondities voor de EHS, gekoppeld aan de gewenste natuurdoeltypen,
moeten op grond van het NMP4 in 2030 gerealiseerd zijn. In 2010 moet het areaal
verdroogd gebied met 40% zijn afgenomen ten opzichte van het referentiejaar
1985. In 2010 moeten de grote eenheden bos- en natuurterreinen in de EHS adequaat
gebufferd zijn tegen externe invloeden (verdroging, stikstof). In 2010 is
de ambitie dat de akoestische kwaliteit in het landelijk gebied niet verslechterd
is ten opzichte van 2000. In 2010 mag geen ernstige stankhinder meer voorkomen.De KRW legt de grens voor realisatie van de kwaliteitsdoelen voor «beschermde
gebieden» in 2015 (zonder verlengingsmogelijkheid). Buiten de beschermde
gebieden geldt een verlengingsmogelijkheid van 2 x 6 jaar.Voor de 78 gebieden die onder het Sturingsmodel vallen, hebben de provincies
in 2003 de actuele milieukwaliteit bepaald. Voor alle stroomgebieden zal op
grond van de KRW de fysische, chemische en ecologische toestand (nulsituatie)
in 2004 moeten worden vastgesteld.10.2.1.2. BeleidsinstrumentenHet beleidskader voor het landelijk gebied wordt in sterke mate bepaald
door de Agenda vitaal platteland en de beleidsnota Waterbeheer voor de 21e eeuw. De implementatie vindt voor een belangrijk deel plaats op basis
van het Nationaal Bestuursakkoord Water en het in voorbereiding zijnde Investeringsbudget
Landelijk Gebied (ILG).Het ILG zal een aantal geldstromen bundelen van de ministeries van VROM,
LNV en V&W. VROM draagt hieraan onder andere bij met de Subsidieregeling
Gebiedsgericht Beleid (SGB). Rijk en provincies maken afspraken over de inzet
van financiële middelen en de te realiseren rijksdoelen in meerjarige
uitvoeringscontracten. Het ILG zal op 1 januari 2005 een wettelijke grondslag
hebben. In 2004 wordt vooruitlopend op de formele inwerkingtreding waar mogelijk
gewerkt in de geest van het ILG. Bij het maken van afspraken in het kader
van ILG zal een relatie worden gelegd met de middelen voor het waterbeheer
die vallen onder het NBW.Het Rijk kiest voor het subsidie-instrument, om te bereiken dat hogere
kwaliteitsdoelstellingen worden nagestreefd dan de basiskwaliteit. Deze subsidies
genereren cofinanciering van de EU en investeringen van derden.
Bij het Subsidiebesluit Gebiedsgericht Milieubeleid (de voorloper van SGB)
is een multiplier van 5,5 bereikt.Naast de inzet van rijksmiddelen zal getracht worden alternatieve financieringsinstrumenten
(zoals rood voor groen) in te zetten. Bij een tekort aan financiële middelen
zal in het uiterste geval de realisatietermijn voor de milieukwaliteitsdoelen
worden verlengd, met uitzondering van die situaties waarin door verplichtingen
vanuit de EU geen temporisering mogelijk is.Om te kunnen voldoen aan de verplichtingen van de KRW zijn inmiddels de
Wet milieubeheer en de Wet op de waterhuishouding aangepast. Op basis van
dit wettelijk kader zullen nog uitvoeringsgerichte AMvB's worden opgesteld.
De KRW heeft tevens een sturende werking op de implementatie van andere EU-richtlijnen,
zoals de Zwemwaterrichtlijn en de Vogel- en Habitatrichtlijn.Tabel 10.1 Prestaties 2004Operationeel doel: gebiedsgerichte milieukwaliteit• Met provincies is een nadere selectie afgesproken van de
gebieden die prioriteit krijgen bij de uitvoering van integraal gebiedsgericht
beleid.• De beschrijving van de huidige toestand in 4 nationale
en 17 regionale stroomgebieden is gereed, conform de vereisten van de KRW.• Provincies hebben gebiedsplannen en reconstructieplannen
opgesteld die voldoen aan de vastgestelde kwaliteitseisen en benutten beschikbaar
budget.• Er is bestuurlijke overeenstemming tussen rijk en provincies
over de wijze waarop beleidseffectmonitoring zal plaatsvinden, inclusief de
verantwoordelijkheidsverdeling en wijze van financiering.10.2.1.3. Verantwoordelijkheid ministerDe milieukwaliteit van bodem- en watersystemen in het landelijk gebied
is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de Ministers van VROM en V&W.
VROM is daarbij primair aanspreekpunt voor normstelling en de kwaliteit van
bodem- en grondwater.Dit beleidsterrein heeft tevens sterke raakvlakken met het beleidsterrein
van de Minister van LNV. Binnen de ruimtelijke kaders waarvoor de Minister
van VROM primair verantwoordelijk is, concretiseert de Minister van LNV de
doelstellingen voor de functies natuur, recreatie en landbouw en het landschapsbeleid.
Deze zijn vervolgens medebepalend voor het milieubeleid.Tabel 10.2 PrestatiegegevensInstrumentPrestatie-indicatorRaming 2004SGB/ILGmate waarin voor gewenste functies vereiste milieukwaliteit is gerealiseerdin 2005 eerste schatting omvang cofinanciering
Brusselmin. 25% multiplier rijksinvesteringenmin. 5KRW geïmplementeerd in Wwh en Wmaantal stroomgebieden waarvoor Brussel instemt met
geleverd producttoestandsbeschrijving
4 nationale en 17 deelstroomgebieden10.2.2. Vitaal platteland: Duurzame landbouw10.2.2.1. Doelstelling en doelgroepVoor de lange termijn (2030) wordt een duurzame landbouw binnen ecologische,
sociale en economische randvoorwaarden nagestreefd. Duurzame landbouw kent
een nationale en internationale component. Bij de internationale component
gaat het vooral om de ombuiging van het gemeenschappelijk landbouwbeleid van
de EU in een duurzame richting (zie ook artikel 1, paragraaf 1.2.1.1. Transitie
Duurzame landbouw) en om activiteiten in het kader van de transitie Biodiversiteit
en Natuurlijke Hulpbronnen (zie begroting Buitenlandse Zaken). Nationaal staan
de thema's mineralen, ammoniak, stank en bestrijdingsmiddelen centraal.Een transitie is nodig om de milieuproblemen in de landbouw op te lossen.
Dit zal moeten gebeuren door een combinatie van technologische, economische,
sociaal-culturele en institutionele veranderingen. De Minister van LNV is
eerstverantwoordelijke. De invalshoek van VROM is het leveren van een bijdrage
aan de ecologische duurzaamheid van de landbouw. VROM zal in 2004 deelnemen
aan de transitie-arena/Maatschap Duurzame Landbouw (zie begroting LNV). In
een gezamenlijk project van LNV, VROM en de landbouwsector wordt in 2004 een
implementatieplan agrobiodiversiteit opgesteld.MineralenbeleidDoelstelling van het mestbeleid is, dat de emissie van nitraat en fosfaat
door agrariërs tot een niveau wordt teruggebracht dat in overeenstemming
is met de doelstellingen ten aanzien van de algemene milieukwaliteit. De streefwaarden
zijn:• In 2003 voldoen aan de EU-Nitraatrichtlijn. Dit betekent dat aan
de norm van max. 50 mg nitraat per liter in het bovenste grondwater wordt
voldaan en er geen eutrofiëring van het oppervlaktewater plaatsvindt;• Een inspanningsverplichting voor het realiseren van 50% reductie
van de stikstof- en fosfaatbelasting van het oppervlaktewater in 1995 ten
opzichte van 1985. Omdat deze doelstelling voor 1995 ten aanzien van nitraat
nog steeds niet is gerealiseerd, blijft zij richtinggevend voor het mestbeleid.
Op zo kort mogelijke termijn moet deze doelstelling alsnog worden gerealiseerd.BeleidsinstrumentenHet belangrijkste beleidsinstrument is een mineralenaangiftesysteem (Minas)
op bedrijfsniveau. Dit is opgenomen in de Meststoffenwet. De milieudoelstellingen
zijn geoperationaliseerd in de hoogte van de verliesnormen van het Minas.
In 2004 vindt een volgende evaluatie van de Meststoffenwet plaats. Op basis
van nieuw onderzoek zal een onderbouwing worden geleverd voor de noodzakelijke
aanscherping van de verliesnormen. De 50% emissiereductiedoelstelling voor
fosfaat is inmiddels gerealiseerd; de 50% reductie voor stikstof nog niet
(circa 25 tot 30% reductie gerealiseerd).Om te kunnen voldoen aan de EU Nitraatrichtlijn moet Nederland tot overeenstemming
komen met de Europese Commissie over het instrumentarium en de derogatie van
de Nitraatrichtlijn.AmmoniakbeleidHet doel van het ammoniakbeleid is het leveren van een bijdrage aan de
vermindering van de verzuring. De streefwaarde op basis van Europese regelgeving is een nationaal emissieplafond voor ammoniak is 128
kiloton per jaar, te realiseren uiterlijk 2010. Voor de landbouw betekent
dit een plafond van circa 114 kiloton als resultaatverplichting. In het NMP4
is een scherper doel als inspanningsverplichting gesteld: 86 kiloton uit de
landbouw in 2010. De ammoniakemissie uit de landbouw was in 2001 134
kiloton. Het RIVM verwacht op basis van reeds vastgesteld beleid in 2010 een
emissie van 106 kiloton uit de landbouw (Milieubalans 2003).BeleidsinstrumentenIn het beleid wordt ingezet op:• veranderingen in voer. Dit is een eigen verantwoordelijkheid van
de sector;• overdekte mestopslag zoals vastgelegd in het Besluit mestbassins
milieubeheer;• verbetering van stallen; dit wordt opgenomen in de AMvB Huisvesting
die in 2004 in werking zal treden;• emissie-arm uitrijden van mest. Hiervoor wordt in 2004 het Besluit
gebruik dierlijke mest aangepast;• Ammoniakgevoelige natuurgebieden worden aanvullend beschermd door
middel van zones waarbinnen nieuwvestiging en uitbreiding van bedrijven aan
banden zijn gelegd. Dit laatste is vastgelegd in de Wet ammoniak en veehouderij
die in 2002 in werking is getreden. Voor 2004 is een aanpassing van deze wet
voorzien waarbij het areaal te beschermen natuur wordt ingeperkt. De ministeriële
regeling bij de wet wordt in 2004 geactualiseerd.Agrarisch stankbeleidDe streefwaarde voor het totale stankbeleid is dat er in 2010 geen ernstig
gehinderden meer mogen zijn. Dit betekent dus dat zowel de industriële
sector als de agrarische sector in 2010 geen ernstige hinder meer mogen veroorzaken.
Een goed beeld van de actuele situatie ontbreekt.BeleidsinstrumentenHet beoordelingskader voor stankhinder in de veehouderij wordt wettelijk
vastgelegd. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen een deel van de reconstructiegebieden
(landbouwontwikkelings-, verwevings- en natuurgebieden met primaat natuur)
enerzijds en «de rest van Nederland» anderzijds. Het beoordelingskader
voor eerstgenoemd gebied is in 2003 vastgelegd in de Wet stankemissie veehouderijen
in landbouwontwikkelings- en verwevingsgebieden. Voor 2004 is het inwerking
treden van de Wet stank en veehouderij voorzien, waarin het beoordelingskader
voor de rest van Nederland wordt opgenomen en tevens het beoordelingskader
van de Wet stankemissie veehouderijen in de landbouwontwikkelings- en verwevingsgebieden.
De ministeriële regeling stank en veehouderij wordt in 2004 geactualiseerd.
In 2004 zal in opdracht van VROM verder onderzoek plaatsvinden naar de ontwikkeling
van emissiearme technieken (bijv. emissiearme stalsystemen, invloed van voer
en management op de stankemissie).BestrijdingsmiddelenbeleidDoelstelling van het bestrijdingsmiddelenbeleid is het realiseren van
een goede milieukwaliteit, uitgewerkt in een op korte termijn te realiseren
minimumkwaliteit (maximaal toelaatbaar risiconiveau, MTR) en een op lange
termijn te bereiken verwaarloosbaar risiconiveau.Het beleid voor bestrijdingsmiddelen is gesplitst in landbouwbestrijdingsmiddelen
en biociden (bijvoorbeeld aangroeiwerende verven, houtconserveermiddelen).Het beleid voor de landbouwbestrijdingsmiddelen is vastgelegd in de nota
«Zicht op Gezonde Teelt» van augustus 2001. Daarin zijn op basis
van genoemde milieukwaliteitsdoelen doelen voor vermindering van de milieubelasting
(uitgedrukt in milieubelastingspunten) afgeleid; 75% in 2005 ten opzichte
van 1998 en 95% in 2010 ten opzichte van 1998.Onder het Kabinet Balkenende 1 heeft een herijking van dit beleid plaatsgevonden
in intensieve wisselwerking met de maatschappelijke actoren. Daarbij is gekozen
voor een aanpak waarbij deze actoren zelf een belangrijke rol krijgen bij
de uitvoering. Deze rollen zijn vastgelegd in het Afsprakenkader Gewasbeschermingsbeleid
van maart 2003. Het nieuwe beleid is gebaseerd op vier pijlers:1. innovatie en verbeteren management;2. stimuleren duurzame productie en consumptie;3. toelatingsbeleid bestrijdingsmiddelen;4. handhaving, monitoring en verantwoording.Voor wat betreft de doelen voor de milieukwaliteit en de emissiereductie
heeft de herijking niet tot wijzigingen geleid. Het nieuwe beleid is in 2003
uitgewerkt in de Nota duurzame gewasbescherming. In 2006 is de evaluatie gepland.BeleidsinstrumentenBelangrijk instrument voor de uitvoering van het nieuwe beleid is een
AMvB Duurzame gewasbescherming. Deze beoogt op bedrijfsniveau een verbetering
van het management met betrekking tot gewasbeschermingsmiddelen en zal operationeel
worden in 2004. Vanwege ontwikkelingen in het toelatingsbeleid zal de regelgeving
inzake milieutoelatingseisen worden geactualiseerd.Het beleid voor de biociden is vastgelegd in het Meerjarenplan hygiëne
en materiaalbescherming (MJPH) van 1996. In 2004 zal een evaluatie van het
MJPH worden afgerond. Het biocidenbeleid zal zo nodig naar aanleiding van
de uitkomsten hiervan worden aangepast.10.2.2.2. Verantwoordelijkheid van de ministerHet mineralenbeleid is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de bewindslieden
van LNV en VROM. LNV is primair verantwoordelijk voor de Meststoffenwet; VROM
is primair verantwoordelijk voor de implementatie van de EU-Nitraatrichtlijn.
Het ammoniakbeleid en het agrarisch stankbeleid zijn eveneens een gezamenlijke
verantwoordelijkheid van de bewindslieden van LNV en VROM, waarbij VROM eerstverantwoordelijke
is. Het bestrijdingsmiddelenbeleid komt tot stand in nauwe samenwerking tussen
de vier verantwoordelijke departementen LNV, VWS, SWZ en VROM waarbij VROM
primair verantwoordelijk is voor de milieutoelatingseisen en voor de milieuresultaten.Overige beleidsinstrumentenOnderdeel van het onderwerp Duurzame Landbouw vormen ook de algemene regels
op grond van artikel 8.40 van de Wet milieubeheer: het Besluit glastuinbouw
en het Besluit landbouw en gemechaniseerd loonwerk. De besluiten heffen voor
bepaalde bedrijven de vergunningplicht op en stellen milieuvoorschriften ten
aanzien van een groot aantal onderwerpen. Een aanpassing van het Besluit glastuinbouw
treedt volgens planning begin 2004 in werking; de inwerkingtreding van het
Besluit landbouw en gemechaniseerd loonwerk zal naar verwachting iets later plaatsvinden. De primaire verantwoordelijkheid voor beide besluiten
ligt bij de Minister van VROM.Tabel 10.3 Prestaties 2004Operationeel doel: Duurzame landbouwWetgeving:MineralenbeleidImplementatie conclusies uit Evaluatie mestbeleid (samen met LNV)Aanpassing Meststoffenwet ter implementatie arrest Hofprocedure
inzake nitraatrichtlijnAmmoniakbeleidAanpassing Wet ammoniak en veehouderij ter inperking areaal te
beschermen natuur (samen met LNV)Agrarisch stankbeleidImplementatie landelijke stankwetAanpassing ministeriële regeling stank en veehouderijBestrijdingsmiddelenbeleidIn werking treden AMvB Duurzame Gewasbescherming (samen met LNV)Inwerking treden actualisatie regelgeving milieutoelatingseisen
bestrijdingsmiddelen (AMvB en Ministeriële regeling)Overige beleidsinstrumentenInwerking treden aanpassing Besluit GlastuinbouwInwerking treden Besluit landbouw en gemechaniseerd loonwerkOnderzoek:Pilotprojecten agrobiodiversiteitOnderzoek emissiearme technieken (stank)Tabel 10.4 PrestatiegegevensInstrumentPrestatie-indicatorRaming 2004MeststoffenwetMilieukwaliteit en emissies van N, P GewasbeschermingsbeleidAfname milieubelastingspunten (Nationale milieuindicator)70% tov 199810.2.3. Optimale waterketen10.2.3.1. Doelstelling en doelgroepDe waterketen omvat de elementen drink- en leidingwatervoorziening, riolering
en afvalwaterzuivering. Een optimale waterketen betekent dat de activiteiten
die nodig zijn voor het goed functioneren van de keten professioneel en in
samenhang worden uitgevoerd, waarbij de mate van dienstverlening, milieubelasting
alsmede maatschappelijke kosten transparant kunnen worden getoetst en waarbij
de publieke belangen (volksgezondheid, milieu en bescherming gebonden klanten)
in voldoende mate kunnen worden gewaarborgd.Het operationele doel valt uiteen in twee onderdelen:• Optimale waarborging van de kwaliteit en de continuïteit van
de levering van drink- en industriewater tegen maatschappelijk aanvaardbare
kosten;• Verwijdering van afvalwater binnen milieuhygiënische randvoorwaarden
en tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten, via versterking van de samenhang
in de waterketen.De uitvoering van het beleid voor de drinkwatervoorziening en riolering
berust bij respectievelijk de waterleidingbedrijven en de gemeenten.Streefwaarden drinkwatervoorzieningHet huidige kwaliteitsniveau van de drinkwatervoorziening mag ten opzichte
van 1999 niet verslechteren. In 2005 beschikken de waterleidingbedrijven over
een gecertificeerd kwaliteitssysteem, hetgeen thans nog niet het geval is.
Vanaf 2005 moeten alle materialen die in contact komen met drinkwater zijn
voorzien van een door de minister erkende kwaliteitsverklaring. Thans beschikken
circa 300 producten over een kwaliteitsverklaring. In 2006 moet aan de norm
voor lood (maximaal 10 microgram per liter) zijn voldaan. De sanering van
de loden dienstleidingen zal ultimo 2004 zijn voltooid.Vanaf 2005 gelden voor waterleidingbedrijven wettelijke eisen ten aanzien
van leveringszekerheid, de beschikbaarheid van nooddrinkwater en het beveiligingsniveau.
In 1999 voldeed 32% van de bedrijven volledig aan de nieuwe richtlijn en 45%
grotendeels. Vanaf 2005 wordt de prestatievergelijking van waterleidingbedrijven
uitgevoerd overeenkomstig de wettelijke regeling die in 2004 van kracht wordt.Streefwaarden riolering en afvalwaterzuiveringDe gemeentelijke rioleringen voldoen vanaf 2005 aan prestatie-eisen voor
de capaciteit en de milieubelasting van het afvalwatersysteem. Vergunningverlening
via de Wet verontreiniging oppervlaktewateren en de Wet bodembescherming zijn
hiervoor de grondslagen. In 2004 is 80% van de sanering van ongezuiverde lozingen
voltooid.Binnen 30 jaar wordt in tegenstelling tot de huidige situatie er geen
regenwater meer afgevoerd via de riolering en de afvalwaterzuiverings-inrichting.Binnen 5 à 10 jaar innen alle gemeenten een kostendekkende rioolheffing
die zodanig is ingericht dat deze tevens als grondslag kan dienen voor een
waterverbruikstarief.Binnen 5 à 10 jaar zijn alle gemeenten in staat om via benchmarking
verantwoording af te leggen over de doelmatigheid van het rioleringsbeheer.
Er wordt naar gestreefd dat in 2004 20% van de gemeenten een eerste benchmark
heeft uitgevoerd.10.2.3.2. BeleidsinstrumentenHet beleidskader voor de waterketen ligt vast in de «Rijksvisie
op de waterketen» en in het «IBO-rapport bekostiging waterbeheer».
Voor wat betreft de drinkwatervoorziening is de huidige Waterleidingwet het
juridisch kader. Deze wet wordt in 2004 geheel herzien waarbij alle in de
streefwaarden genoemde elementen een plaats zullen krijgen.De Wm, de Wvo en Wbb zijn de juridisch kaders voor riolering en afvalwater.
Deels zijn de genoemde streefwaarden – sanering afvalwater buitengebied,
gemeentelijke rioleringsplannen, lozingen op de riolering – reeds verankerd.In 2003 wordt bezien op welke punten de wet- en regelgeving op het gebied
van de waterketen kan worden vereenvoudigd. Binnen 5 jaar zullen de resultaten
hiervan als uitkomst van de «herijking milieuwetgeving» voor de
afvalwaterketen zijn geïmplementeerd.Voor de gehele waterketen is het doel om binnen een periode van 5 à
10 jaar alle activiteiten in de waterketen onder te brengen in één
financieringsstructuur gekoppeld aan het gebruik van drinkwater te beginnen
met de elementen op één rekening.Tabel 10.5 PrestatiesOperationeel doel: optimale waterketenDe ontwerp-Waterleidingwet is aan de Tweede Kamer aangeboden.Er zijn voorstellen uitgewerkt voor vernieuwing van de financieringsstructuur
en de planfiguren voor de waterketen.De beleidsnota Benchmark riolering is opgesteld.Voor «het anders omgaan met regenwater» is een visie
ontwikkeld.10.2.3.3. Verantwoordelijkheid van de ministerZowel voor het beleidsterrein drink- en industriewatervoorziening en het
beleidsterrein riolering is de Minister van VROM geheel verantwoordelijk.
Het onderdeel afvalwaterzuivering valt onder de verantwoordelijkheid van de
Minister van Verkeer en Waterstaat. Het beleid inzake de gehele waterketen
wordt dan ook gezamenlijk vorm gegeven.Tabel 10.6 PrestatiegegevensInstrumentPrestatie-indicatorRaming 2004WaterleidingwetAantal incidentele normoverschrijdingen kwaliteit drinkwater <60 stuksMinisteriele regelingAantal materialen/produkten in de waterketen met erkende kwaliteitsverklaring  WaterleidingbesluitAantal waterleidingbedrijven met gecertificeerd Kwaliteitssysteem50% ResultaatverplichtingAantal gesaneerde loden dienstleidingen100%WaterleidingwetAantal waterleidingbedrijven dat voldoet aan richtlijn voor leveringszekerheid80% Voorschriften vergunningAantal gemeenten dat voldoet aan de basisinspanning voor riolering40% WbbOmvang
sanering ongezuiverde lozingen in het buitengebied80%In ontwikkelingVermindering percentage regenwater dat wordt afgevoerd via riolering10% GRPAantal
gemeenten met kostendekkende rioolheffing40%In ontwikkelingAantal gemeenten dat via benchmarking verantwoording aflegt over rioleringsbeheer20% 10.2.4. Duurzaam bodembeheer10.2.4.1. Doelstelling en doelgroepDuurzaam bodembeheer betekent een zodanig gebruik van de bodem dat de
eigenschappen van de bodem ook voor toekomstige generaties behouden blijven
en de bodem geschikt blijft voor het uitoefenen van functies die van deze
eigenschappen afhankelijk zijn. Het operationele doel valt uiteen in drie
onderdelen:• Realisatie van de voor de gewenste functies vereiste kwaliteit
van de bodem;• Het voorkomen van nieuwe verontreinigingen van bodemsystemen door
preventieve beschermingsmaatregelen en verantwoord omgaan met vrijkomende
grond en baggerspecie;• Het saneren van reeds verontreinigde (water)bodems (curatief beleid).Het curatief beleid valt onder artikel 7.De doelgroep is zeer breed: overheden als uitvoerder van wettelijk vastgelegde
taken en individuen, organisaties en overheden als bezitter of beheerder van
de bodem en potentieel veroorzaker van bodemverontreiniging.StreefwaardenVerwacht wordt dat realisatie van de voor de gewenste functies vereisten
bodemkwaliteit binnen één generatie (in 2030) kan worden bereikt.
Conform de toezegging in de notitie «Vaste waarden, nieuwe vormen»
ter uitvoering van het NMP4 zullen in de kabinetsperiode (tot 2007) de kaders
voor het milieubeleid rond de grote volumestromen grond, baggerspecie en bouwstoffen
zo worden gewijzigd dat de huidige knelpunten (met name met betrekking tot
bodemsanering, het grondverzet en de toepassing van bouwstoffen) worden opgelost.
Het voorkomen van nieuwe verontreinigingen krijgt gestalte door een net van
wet- en regelgeving, kennisontwikkeling en kwaliteitsborging. Dit net is grotendeels
compleet.10.2.4.2. BeleidsinstrumentenNieuw beleidskader bodemBovengenoemde knelpunten zijn aanleiding geweest voor de betrokken overheden
te werken aan een nieuw integraal beleidskader bodem, dat is gericht op de
chemische, fysische en biologische kwaliteit van de bodem en dat zowel preventief
als curatief bodembeleid omvat. Het beleidskader zal het gebruikersperspectief
meer centraal stellen en het bodembeleid meer aan doen sluiten bij het ruimtelijke
ordeningskader. Met de betrokken overheden is inmiddels overeenstemming over:• meer beleidsruimte voor decentrale overheden om het (gebiedsgerichte)
beheer van de bodem te versterken;• formulering door de locale overheden van ambities met betrekking
tot het gebiedsgericht gebruik van de bodem en definiëren van de bijbehorende
bodemkwaliteit.Het nieuwe beleidskader zal in 2004 doorwerken in een herziening van het
grondstromenbeleid, het beleid voor het verplaatsen van (licht) verontreinigde
grond en (licht) verontreinigde baggerspecie.RegelgevingIn het kader van de herijking regelgeving (zie artikel 1) zal ook de bodemregelgeving
worden herzien. Dit zal enige jaren in beslag nemen.Kennisontwikkeling en overdrachtRecent is op initiatief van VROM in samenwerking met maatschappelijke
actoren de Nederlandse Richtlijn Bodembescherming bedrijfsmatige activiteiten
(NRB) tot stand gekomen. De NRB geeft (technische) invulling hoe verontreiniging
moet worden voorkomen bij bedrijfsmatige handelingen (stand der techniek).
Het merendeel van de betrokken bedrijven moet nog met de implementatie van
de NRB beginnen. Uiteindelijk doel is een volledige implementatie. Voor deze
implementatie is de sector zelf verantwoordelijk. De decentrale overheid ziet
toe door middel van vergunningverlening, kennisoverdracht en handhaving. Ter
ondersteuning van de kennisoverdracht zal VROM in 2004 voor de laatste maal
een financiële bijdrage verlenen aan het Plan Bodembeschermende Voorzieningen
ten aanzien van kennisoverdracht en certificering.KwaliteitsborgingVoor een versterking van het maatschappelijk vertrouwen dat preventieve
en beheersmaatregelen goed worden uitgevoerd, is kwaliteitsborging door
certificatie en accreditatie nodig. Hierbij is een belangrijke zelfregulerende
rol weggelegd voor de in het bodembeheer werkzame marktpartijen (de intermediairs).
Inbedding in een wettelijk kader moet de garantie geven dat op basis van zelfregulering
geformuleerde kwaliteitseisen door alle betrokkenen worden nageleefd. Aan
de Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer (SIKB) is een startsubsidie
verleend om de nog ontbrekende documenten voor het certificeren en accrediteren
van intermediairs en overheden op te stellen.Tabel 10.7 Prestaties 2004Operationeel doel: duurzaam bodembeheer• Inhoudelijke uitwerking van het nieuwe beleidskader bodem
via faciliterende instrumenten zoals handreikingen voor het vaststellen van
de ambities van locale overheden en in criteria voor gemeentelijke bodembeheersplannen
waarin deze ambities worden vastgelegd• Vaststelling van de hooflijnen van het grondstromenbeleid
voortvloeiend uit het nieuwe beleidskader bodem en de uitkomsten van de herijking
regelgeving• Vaststelling van de hoofdlijnen van het beleid ten aanzien
van het gebruik van baggerspecie als bodem• Eerste tranche vereenvoudiging Bouwstoffenbesluit gereed• Wetsontwerp tot wijziging van de Wet milieubeheer t.b.v.
Kwaliteitsborging bodembeheer in procedure• Publicatie van het ontwerpbesluit Kwaliteitsborging bodembeheer
en bijbehorende regeling• Organisatie workshop «Europese bodemstrategie»
i.h.k.v. Nederlands voorzitterschap EU 200410.2.4.3. Verantwoordelijkheid ministerVROM is primair verantwoordelijk voor het bereiken van duurzaam bodembeheer;
voor waterbodems geldt echter dat de Minister van V&W medeverantwoordelijk
is en voor landbouw en natuur in relatie tot bodemkwaliteit geldt dat LNV
medeverantwoordelijk is.Tabel 10.8 PrestatiegegevensInstrumentPrestatie-indicatorRaming 2004Raming 2005**)NRBAantal bedrijven dat NRB geïmplementeerd heeft–- Gemeentelijke bodembeheers- plannenAantal gemeenten dat bodem-beheersplan*)
bestuurlijk heeft vastgesteld–- Uitvoeringsregeling Kwaliteitsborging bodembeheerAantal gecertificeerde/ geaccrediteerde
intermediairs25 % (voorafgaand aan
regeling) Bevoegde gezagen die zijn overgegaan tot implementeren
van kwaliteitsverbetering   * Hier is de term «bodembeheersplan» gebruikt. Het is de bedoeling
om voor duurzaam bodembeheer zoveel mogelijk aan te sluiten bij bestaande
planstructuren.** In de begroting 2005 zullen de eerste kwantitatieve ramingen per instrument
opgenomen worden.10.3. EvaluatiesVitaal platteland: gebiedsgerichte milieukwaliteitDe keuze voor een decentrale uitvoering van het milieubeleid, waarbij
gestuurd wordt op doelbereiking, maakt intensivering van de monitoring noodzakelijk.
De KRW stelt een operationeel monitornetwerk in 2006 verplicht. In het uitvoeringscontract
op basis van het toekomstige ILG zullen afspraken worden gemaakt met provincies
over monitoring en evaluatie. Met het Meta INformatiesysteem Gebiedsgericht
beleid (MING) kunnen provincies verbanden leggen tussen maatregelen en beleidseffecten.
MING is in opbouw.Een goede beleidsevaluatie is pas mogelijk als er een operationeel monitornetwerk
is en er afrekenbare doelen geformuleerd zijn. Voor het gebiedsgerichte beleid
zal dit pas in 2005/2006 het geval zijn. Dit betekent dat de aangekondigde
evaluatie van de SGB in 2005 niet zoveel informatie zal opleveren over bereikte
milieu-effecten. De evaluatie zal vooral betrekking hebben op het proces,
de realisatie van de doelstellingen op projectniveau en de daaraan bestede
rijksmiddelen.Tabel 10.9 Evaluaties vitaal
platteland: gebiedsgerichte milieukwaliteitOmschrijving20042005200620072008Gebiedsgerichte milieukwaliteit Evaluatie SGBEerste prestatiemonitoring ILG     Rapportage monitor KRW  Vitaal platteland: duurzame landbouwDe evaluaties voor het mineralenbeleid en gewasbeschermingsbeleid worden
gezamenlijk met LNV uitgevoerd. Voor de evaluatie van het biocidenbeleid wordt
met VWS samengewerkt.Tabel 10.10 Evaluaties vitaal
platteland: duurzame landbouwOmschrijving20042005200620072008MineralenbeleidEvaluatieMeststoffenwet EvaluatieMeststoffenwet EvaluatieMeststoffenwetGewasbeschermingsbeleid  Evaluatie afsprakenkader  BiocidenbeleidEvaluatieMJP-H    Optimale waterketenTabel 10.11 Evaluaties optimale
waterketenOmschrijving20042005200620072008Optimale waterketenNog geen evaluatiemoment gepland  DrinkwatervoorzieningCa. 5 jaar na afronding nieuwe Waterleidingwet    Riolering en afvalwaterzuivering    EvaluatieDuurzaam bodembeheerIn de komende jaren zijn beleidsevaluaties voorzien met betrekking tot
de mate van implementatie van de NRB en de uitvoering van het Bouwstoffenbesluit
nadat de vereenvoudiging van het besluit haar beslag heeft gekregen.Tabel 10.12 Evaluaties duurzaam
bodembeheerOmschrijving20042005200620072008NRBOpzet
monitoringVoorbereiding 1e
evaluatie   Bouwstoffenbesluit  Voorbereiding 2e evaluatie inzake de uitvoering Bsb  10.4. Budgettaire gevolgen van beleidTabel 10.13 Bedragen in € 1000 2002200320042005200620072008Verplichtingen:14 03120 38523 38921 13521 15922 22022 189Uitgaven:17 31420 98423 37621 13521 15922 22022 189Programma:11 01315 04317 54615 40815 47216 59416 594 Duurzaam bodembeheer:4 3062 422750750751265265 Subsidies duurzaam bodembeheer4 0452 15848648648600 Overige instrumenten duurzaam bodembeheer261264264264265265265         Optimale waterketen:0000000 Overige instrumenten optimale waterketen0000000         Duurzame landbouw:06 80711 34410 20910 21010 21010 210 Aanvullend stikstofbeleid06 80711 34410 20910 21010 21010 210         Overig programma:6 7075 8145 4524 4494 5116 1196 119 Overige instrumenten DGM4 0083 8893 9672 5012 4883 9503 950 Onderzoek DGM2 6111 8251 3851 8481 9232 0692 069 Communicatie-instrumenten88100100100100100100 Nader aan te wijzen0000000Apparaat:6 3015 9415 8305 7275 6875 6265 595 Apparaat:        Juridische instrumenten683702704704704704704 Apparaat DGM5 6185 2395 1265 0234 9834 9224 891Ontvangsten:2 7751 6720000010.5. BudgetflexibiliteitTabel 10.14 Bedragen in € 1000 2004 2005 2006 2007 2008 1. Totaal geraamde kasuitgaven23 376 21 135 21 159 22 220 22 189 2. Waarvan apparaatsuitgaven5 830 5 727 5 687 5 626 5 595 3. Dus programma-uitgaven17 546 15 408 15 472 16 594 16 594 Waarvan op 1 januari 2004:          4. Juridisch verplicht17%2 90016%2 4006%9500%00%05. Complementair noodzakelijk0%00%00%00%00%06. Bestuurlijk gebonden (maar niet juridisch)72%12 57574%11 32674%11 44169%11 44169%11 4417. Beleidsmatig gereserveerd (op grond van een wettelijke regeling
of beleidsprogramma)7%1 1860%010%1 4955%8840%08. Beleidsmatig nog niet ingevuld5%88511%1 68210%1 58626%4 26931%5 1539. Totaal (= gelijk aan 3.)100%17 546100%15 408100%15 472100%16 594100%16 594Toelichting:Meer dan 2/3 van dit artikel is bestuurlijk gebonden. Het gaat hierbij
om het aanvullend stikstofbeleid en de Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging
Bodembeheer (SIKB). Met betrekking tot het aanvullend stikstofbeleid gaan
op jaarbasis gelden over naar het ministerie van LNV. Met het SIKB is een
subsidie-overeenkomst gesloten voor de periode 2002–2007.10.6. VBTB-paragraafVitaal platteland: gebiedsgerichte milieukwaliteitDe afrekenbaarheid van het gebiedsgerichte beleid van het Rijk is mede
afhankelijk van de kwaliteit van gebiedsplannen en reconstructieplannen. Daarin
worden immers de kwaliteitsdoelen geconcretiseerd. Met provincies worden afspraken
gemaakt over stapsgewijze verbetering van deze plannen. In komende begrotingen
zal dan een getalsmatige weergave van de voortgang van de operationele doelstelling
worden opgenomen.Vitaal Platteland: duurzame landbouwIn het nieuwe gewasbeschermingsbeleid is opgenomen dat een monitoringplan
zal worden ontwikkeld, gericht op de beleidsevaluatie van 2006.Duurzaam bodembeheerInstrumentarium om de effecten van het beleid rond duurzaam bodembeheer
te meten ontbreekt vooralsnog en zal in de komende jaren ontwikkeld moeten
worden. Vragen die daarbij spelen betreffen onder andere het optreden en de
aanpak van nieuwe verontreinigingen en het monitoren van overheidsprestaties
zoals het in kaart brengen van de plaatselijke bodemkwaliteit en registratie
en afhandeling van meldingen met betrekking tot de toepassing van grond, baggerspecie
en bouwstoffen. In de naaste toekomst bieden het op te stellen landsdekkend
beeld van de bodemkwaliteit en de ontwikkeling van (gemeentelijke) bodembeheersplannen
wellicht mogelijkheden.Artikel 11. Tegengaan klimaatverandering en emissies11.1. Algemene beleidsdoelstellingOm te komen tot een duurzame samenleving streeft VROM naar het tegengaan
van klimaat-verandering door menselijke beïnvloeding en van verzuring
en milieuschadelijke emissies.Klimaatverandering (het broeikaseffect) leidt tot plaatselijk toenemende
droogte of juist toenemende wateroverlast. Om klimaatverandering door menselijke
beïnvloeding tegen te gaan zijn internationale afspraken gemaakt over
de beperking van de uitstoot van broeikasgassen (CO2 en «overige
broeikasgassen», te weten CH4, N2O, HFK's, PFK's
en SF6) in het Kyoto-protocol. Nederland heeft zich door de ratificatie
van dit protocol verplicht om zijn aandeel te leveren. De uitstoot van verzurende
stoffen en de neerslag daarvan leidt tot aantasting van natuur (overbemesting,
verstoring van de voedingsstoffenbalans en verarming van de soortenrijkdom)
en materialen. Om onder meer verzuring tegen te gaan zijn nationale en internationale
afspraken gemaakt over het terugdringen van SO2, NOx,
VOS, NH3 (ammoniak) en fijn stof. VROM is ervoor verantwoordelijk
om beleidsdoelen te formuleren en maatregelen te nemen, die zich richten op
de industrie, de consumenten en de doelgroep verkeer.Voor het bereiken van een duurzame samenleving zijn in internationaal
en nationaal verband afspraken gemaakt over beperking van de uitstoot van
verschillende stoffen en de bijdrage die de verschillende landen en doelgroepen
leveren. Bij het bereiken van deze doelen zet VROM in op internationale samenwerking
in mondiaal en Europees kader en stimuleert VROM dat milieubelangen worden
meegenomen in de besluitvorming door overheden, het bedrijfsleven en maatschappelijke
organisaties en burgers.VROM richt zich ook op duurzaam produceren en consumeren. Dat betekent
dat productie- en consumptieprocessen zodanig plaats vinden dat deze passen
binnen de beschikbaarheid en de herstelmogelijkheden van de natuurlijke hulpbronnen,
waarbij de gehele levenscyclus van stoffen en producten in beschouwing wordt
genomen.Het beleid richt zich er op dat burgers en bedrijven er ook zelf belang
bij krijgen om de emissies die strijdig zijn met een duurzame ontwikkeling
terug te dringen. De eigen verantwoordelijkheid daarin wordt zo groot mogelijk
gemaakt binnen de randvoorwaarden van milieudoelen en de internationale afspraken
daarover. Voorwaarde is dan wel dat het beleid raakt aan de vraagpunten en
wensen die in de samenleving leven.Langs de volgende operationele doelen wordt dit beleid gericht op het
voorkomen van klimaatverandering, verzuring, de emissie van milieuschadelijke
stoffen en op het duurzaam produceren en consumeren uitgewerkt:• bevordering internationale samenwerking;• vermindering uitstoot broeikasgassen;• vermindering verzuring en grootschalige luchtverontreiniging;• vermindering algemene uitstoot industrie;• vermindering uitstoot verkeer en binnenvaart;• vermindering milieudruk producten;• vergroten draagvlak milieubeleid.11.2. Operationele beleidsdoelstellingen11.2.1. Internationale samenwerking milieuZoals reeds in artikel 1 bij de transitie duurzame ontwikkeling vermeld,
vraagt het voorkomen of oplossen van sommige hardnekkige milieuproblemen een
internationale aanpak. Doel van de samenwerking is het wereldwijd bevorderen
van duurzame ontwikkeling en externe integratie, alsmede het versterken van
het milieubeleid, zowel binnen de Europese Unie als Pan Europees binnen het
raamwerk van de VN-ECE en de VN. Om deze redenen voert Nederland een actieve
milieudiplomatie.Op de begroting voor 2004 heeft VROM ruim 7 mln euro gereserveerd voor
de bevordering van internationale samenwerking op milieugebied, deels voor
mondiale onderwerpen, deels voor Europese onderwerpen. VROM draagt, in overeenstemming
met de internationale afspraken, bij aan de jaarlijkse contributies aan UNEP
(€ 0,6 mln) en aan de secretariaten van de diverse mondiale milieuverdragen.
Daarnaast worden projecten gefinancierd ter bevordering van duurzame ontwikkeling
en ter bescherming van milieu en bio-diversiteit.Ook bilaterale samenwerking met bepaalde landen is een onderdeel van een
actief internationaal milieubeleid. Met China heeft VROM een speciale samenwerking,
vooral gebaseerd op het Memorandum of Understanding (MoU) op milieugebied,
dat onder andere is gericht op een beter beheer van afvalstoffen en -stromen.
VROM geeft ook in 2004 financiële en inhoudelijke bijdragen ten behoeve
van verbetering van de situatie op scheepssloperijen in China en bij stedelijk
afvalbeheer. Samenwerking met Indonesië vindt plaats op basis van een
MoU van VROM en V&W met Indonesië. Op initiatief van Indonesië
kunnen projecten inhoudelijk en financieel worden gesteund ter versterking
van het internationale klimaatbeleid (inclusief Clean Development Mechanism)
en van de milieuwetgeving en handhaving daarvan.VROM werkt in Europa ook samen met landen die geen lid zijn van de EU.
Dat gebeurt binnen het kader van de Verenigde Naties. De Pan Europese samenwerking
richt zich op de versterking van het milieubeleid en de milieu-infrastructuur
in de landen van Zuidoost Europa, Oost-Europa, de Kaukasus en Centraal Azië.
Doel van de Nederlandse inzet in dit kader is bijdragen aan de stabiliteit
in de landen aan de nieuwe oostgrens van de EU. Deze stabiliteit wordt gecreëerd
door het bevorderen van een goede milieukwaliteit, capaciteitsopbouw en kennisoverdracht,
het verminderen van negatieve gezondheidseffecten door transport en het aanleggen
van een milieu-infrastructuur die voorziet in de basisbehoeften van huishoudens.
Het gaat daarbij bijvoorbeeld om het ontwikkelen van handboeken en standaardvoorschriften,
training van personeel, het aanleggen of moderniseren van stadsverwarmingsinstallaties,
afvalstortplaatsen, afvalwater-zuiveringsinstallaties en rioleringen en de
toegang tot veilig drinkwater.Tabel 11.1 Prestaties 2004Operationeel doel: Internationale samenwerking milieu– (financiële) ondersteuning van internationale maatschappelijke
organisaties– versterking bilaterale samenwerking met met name China
en Indonesië– versterking milieu-infrastructuur in Oost Europa en Centraal
Azië11.2.2. Vermindering uitstoot broeikasgassen11.2.2.1. Doelstelling en doelgroepDoel van het beleid is het voorkomen van door de mens veroorzaakte gevaarlijke
klimaatverandering, zoals is overeengekomen bij het VN-Klimaatverdrag. Hiertoe
voert Nederland een nationaal klimaatbeleid gericht op een vermindering in
de uitstoot van broeikasgassen door de implementatie van de maatregelen die
in de Uitvoeringsnota Klimaatbeleid deel 1 en 2, de Evaluatienota Klimaatbeleid
en de Uitvoeringsnotitie Milieubeleid zijn weergegeven en een internationaal
klimaatbeleid gericht op het verder ontwikkelen van de internationale kaders
waarbinnen de nationale inspanningen plaatsvinden.11.2.2.2. Verantwoordelijkheid van de ministerDe Staatssecretaris van VROM wordt als coördinerend bewindspersoon
als eerste aangesproken op de voortgang binnen het klimaatbeleid. Een belangrijk
deel van de uitvoerende taken valt onder de verantwoordelijkheid van andere
departementen (EZ, V&W, LNV en Financiën). De Staatssecretaris van
VROM is wat betreft de uitvoerende kant verantwoordelijk voor het beleid ten
aanzien van de overige broeikasgassen, de CO2-emissie van voertuigen
en het aankopen van reductie-credits via het Clean Development Mechanism (CDM).
De Minister van VROM is de eerstverantwoordelijke voor het energiebesparingsbeleid
in de gebouwde omgeving.Onderstaand wordt ingegaan op de prestaties die in 2004 zullen worden
geleverd vanuit de coördinerende taak en de uitvoerende taken. Hierbij
wordt onderscheid gemaakt in nationaal en internationaal klimaatbeleid. In
paragraaf 11.2.5 wordt ingegaan op de CO2-emissie van voertuigen
en in beleidsartikel 3 op energiebesparing in de gebouwde omgeving.11.2.2.3. Nationaal klimaatbeleidHet nationale klimaatbeleid kent op dit moment twee hoofdsporen:1. Realisering van het Kyoto-doel: In de periode
2008–2012 moet de emissie van de broeikasgassen CO2, CH4, N2O, HFK's, PFK's en SF6 met 6% worden gereduceerd
ten opzichte van het basisjaar 1990 (voor HFK's, PFK's en SF6 is
dat 1995). Dit vormt de Nederlandse verplichting in het kader van het Kyoto-protocol
dat in 2002 door de Europese Unie collectief en haar lidstaten individueel
is geratificeerd. Het betekent een maximaal toegestaan emissieniveau van 199
Mton CO2-equivalenten per jaar in de periode 2008–2012. Conform
het Hoofdlijnenakkoord zal dit op de meest kostenefficiënte wijze gebeuren.
Om dit niveau te bereiken heeft Nederland ervoor gekozen gemiddeld 219 Mton
binnen Nederland uit te stoten, en gemiddeld 20 Mton per jaar buiten Nederland
te reduceren door middel van Joint Implementation, het Clean Development Mechanism
en internationale emissiehandel.De Tweede Kamer wordt in het najaar 2003 geïnformeerd over streefwaarden
voor de sectorale verdeling van het binnenlandse emissieniveau.2. Transitie naar een duurzame energiehuishouding: uitvoering van verschillende activiteiten, in eerste instantie gericht
op verdergaande reducties op de langere termijn (na 2012) en zo mogelijk,
bij een successvolle ontwikkeling, al bijdragend aan de prestatie
voor de eerste verplichtingenperiode van het Kyoto-protocol (2008–2012).Ad 1: Realisering van het Kyoto-doel (2008–2012)In 2004 wordt het beleid dat in de genoemde nota's is geformuleerd, voortgezet.
Daartoe zullen de volgende prestaties worden geleverd.Prestaties ten behoeve van de coördinatie van het
klimaatbeleid• De implementatie van de EU-richtlijn emissiehandel in broeikasgassen
is ter hand genomen. Ervan uitgaande dat de richtlijn overeenkomstig het thans
uitgezette tijdpad in werking zal treden en een start van het systeem van
emissiehandel per 1 januari 2005 voorschrijft, zal dit in 2004 leiden
tot regelgeving om deze richtlijn te implementeren, zowel op wetniveau (wijziging
Wet milieubeheer) als op het niveau van uitvoeringsregelgeving (AMvB CO2-emissiehandel). Daarmee zullen door middel van een verplichting tot
het inleveren van geverifieerde emissiejaarrapporten de monitorings-, rapportage-
en verificatieverplichtingen voor de betrokken bedrijven zijn vastgelegd.
Procedures hoe deze emissiejaarrapporten tot stand te brengen zijn daarmee
ook vastgelegd. Tevens zal met de wijziging van de Wet milieubeheer de Nederlandse
Emissieautoriteit zijn opgericht, die de transacties van emissierechten registreert
en de handhaving uitvoert. Verder dient per 1 april 2004, overeenkomstig
de verplichting die voortvloeit uit genoemde richtlijn, het Nationaal toedelingsplan
bij de Europese Commissie te zijn ingediend. Hiermee wordt een basis gelegd
voor de toedeling van de emissierechten aan de deelnemende bedrijven. Het
ministerie van EZ heeft hierbij het voortouw. Mogelijk zullen in de loop van
2004 door de EU onderdelen aan de richtlijn worden toegevoegd, die de aansluiting
met de projectgerelateerde Kyoto-mechanismen (Joint Implementation en het
Clean Development Mechanism) mogelijk maken.• De uitvoering van convenanten wordt voortgezet. In 2004 wordt de
evaluatie van het Benchmarkconvenant met de energie-intensieve industrie afgerond.
Ook start in 2004 de voorbereiding van de evaluatie van het Glami-convenant
met de glastuinbouw, die in 2005 wordt afgerond. De subsidieregeling in het
kader van het BANS-klimaatconvenant loopt medio 2004 ten einde.• Het «Optiedocument emissieverlaging» komt in 2004 gereed.
Het doel van dit document is tweedelig. Allereerst zal van dit Optiedocument
een vernieuwd pakket aan reserve CO2-maatregelen voor de Kyoto-periode
worden afgeleid. Deze reservemaatregelen kunnen na politieke besluitvorming
worden ingezet, indien er zich in een bepaalde sector een tegenvallende emissieontwikkeling
dreigt voor te doen in de periode tot 2010. Tweede doel van het Optiedocument
is te verkennen welke mogelijkheden er bestaan en welke kosten zijn gemoeid
met maatregelen in Nederland voor de periode 2015–2020 (na het Kyoto-protocol)
en de internationale verplichtingen aangaande verzuring en grootschalige luchtverontreiniging
op grond van de NEC-richtlijn en het Gotenburg protocol.• In 2004 zal een nieuwe referentieraming van energie en emissies
in 2010 en 2020 worden gemaakt. Alle emissies die met de energievoorziening
samenhangen zullen in de raming worden meegenomen (CO2, NOx, SO2, VOS en fijn stof). De referentieraming is nodig voor
de tweede Evaluatienota Klimaatbeleid (voorzien in 2005 bij het tweede ijkmoment
uit de Uitvoeringsnota Klimaatbeleid) en voor de rapportages aan de Framework
Convention on Climate Change van de VN (UNFCC) en de Europese Commissie.• In de Evaluatienota Klimaatbeleid is aangekondigd dat er jaarlijks
één sector zal worden doorgelicht om de effecten van het gevoerde
beleid meer in detail te achterhalen. In 2003 is de sector «gebouwde
omgeving» onderwerp geweest. In 2004 wordt de sector «verkeer»
onder de loep genomen.• Er zal verder worden gewerkt aan de in 2002 in gang gezette inrichting
van het zogenoemde «National System» (een vereiste onder het Kyoto-protocol)
in het kader waarvan de monitoring van emissies van broeikasgassen plaatsvindt.
Het «National System» zal per 31 december 2004 operationeel
zijn.Prestaties ten behoeve van de uitvoering van het Reductieplan
Overige Broeikasgassen (ROB)Voor de overige broeikasgassen geldt voor de periode 2008–2012 een
gemiddelde emissieruimte van 33 Mton CO2-equivalenten zoals is
vastgesteld in de Evaluatienota Klimaatbeleid. Daarnaast wordt in het kader
van het ROB ook gewerkt aan implementatie van een project uit het reservepakket,
N2O-reductie bij de salpeterzuurfabricage. Doel is de zekerheid
over het realiseren van de Kyoto-verplichting te vergroten. Dit project heeft
een reductiepotentieel van ruim 5 Mton CO2-equivalenten.Door middel van subsidies en onderzoeksopdrachten wordt gestimuleerd om:• inzicht te krijgen in de daadwerkelijke uitstoot bij de verschillende
sectoren;• technologieën te ontwikkelen en op de markt te brengen die
kunnen bijdragen aan de reductie; van de uitstoot van de overige broeikasgassen
(N2O, CH4, HFK's, PFK's, en SF6);• alternatieve productieprocessen of gebruikstoepassingen te introduceren
waarbij minder of geen overige broeikasgassen vrijkomen.Om stappen te nemen richting realisatie van het doel voor 2010 worden
in 2004 de volgende prestaties geleverd:• Aanpassing van nationale regelgeving voor koeling en airconditioning
ter vervanging van de Regeling lekdichtheid Koelinstallaties, in lijn met
de in 2004 verwachte Europese regelgeving inzake fluorgassen en de in 2002
in werking getreden Richtlijn drukvaten;• Een afspraak met de producenten van bouwschuimen om het gebruik
van hfk's als blaasmiddel te minimaliseren in lijn met de in 2004 verwachte
Europese regelgeving inzake fluorgassen;• In 2003 is een beeld verkregen van de maatregelen die per stortlocatie
genomen kunnen worden om de uitstoot van methaanemissies van stortplaatsen
terug te dringen. Vervolgens worden in 2004 afspraken gemaakt met stortplaatsbeheerders
en andere betrokkenen ter implementatie van de emissiereductiemogelijkheden;• Een convenant met de gebruikers van SF6 in sterkstroomtoepassingen
over emissiereductie in lijn met de in 2004 verwachte Europese regelgeving
inzake fluorgassen;• Op basis van het in 2003 uitgevoerde onderzoek naar de reductiemogelijkheden
voor «methaanslip» (methaanemissie als gevolg van onvolledige
verbranding) in samenhang met reductiemaatregelen voor NOx wordt
in 2004 bepaald met welke beleidsinstrumenten het doel kan worden bereikt
en wordt gestart met de realisatie daarvan;• De subsidieregeling voor onderzoek, ontwikkeling en demonstratie
van emissiereductietechnologieën en good housekeeping wordt in 2004 wederom
opengesteld.Prestaties ten behoeve van het Clean Development Mechanism
(CDM)De doelstelling van het CDM, zoals verwoord in artikel 12 van het Kyoto-protocol,
is drieledig:1. het bijdragen aan de duurzame ontwikkeling van het land waarin het
project wordt uitgevoerd;2. het bijdragen aan de realisatie van de uiteindelijke doelstelling opgenomen
in artikel 2 van het «VN-raamverdrag inzake klimaatverandering»;3. het bijdragen aan de reductiedoelstelling van de donorlanden.Via verschillende sporen wil Nederland optimaal bijdragen aan de drie
doelstellingen van het CDM en komen tot een optimale spreiding van risico's.
Hiertoe zijn in 2002 en 2003 uitvoeringscontracten gesloten met het Agentschap
Senter, de Rabobank en de Multilaterale Financiële Instellingen: IFC1,IBRD2 en CAF3. Deze intermediairs identificeren potentiële projecten,
beoordelen de projecten op het voldoen aan de doelstellingen van en criteria
voor het CDM, de eigen criteria van de intermediairs, en de specifieke in
de met VROM gesloten overeenkomst afgesproken criteria. Op basis van de nu
gesloten contracten is de verwachting, dat Nederland circa 57 Mton aan emissiereducties
geleverd zal krijgen. Verder zal VROM in de loop van 2003 een bilaterale overeenkomst
met een ontwikkelandsland sluiten, danwel het contractvolume met een of meerdere
intermediairs verhogen voor de levering/overdracht van de resterende 10 Mton,
die Nederland via CDM wil realiseren.Verder zullen in 2004 vooral werkzaamheden plaatsvinden, die er zorg voor
moeten dragen, dat de eerste in 2003 gegenereerde emissiereducties in 2004
op de Nederlandse Account bijgeschreven kunnen worden, zoals:• het zorgdragen voor goedkeuring door de Executive Board van de
UNFCCC van de baseline-methodologieën en de onderscheidenlijke projecten
en• het creëren van een (interim)register of account bij de UNFCCC).Tabel 11.2 Prestaties CDM –
Verwachte gegenereerde CO2-equivalenten (in Mton)Totaal2003200420052006200720082009201020112012671,53,56,08,08,08,08,08,08,08,0Voor de uitvoering van het Klimaatverdrag, het Kyoto-protocol, en het
Clean Development Mechanism is een positieve instelling van de ontwikkelingslanden
belangrijk. Door ook in 2004, in vervolg op 2002 en 2003, met diverse ontwikkelingslanden
een Memorandum of Understanding te sluiten, wordt niet alleen een positieve
instelling bereikt, maar kan tevens een bijdrage worden geleverd aan het Plan
of Implementation, zoals vastgesteld tijdens de World Summit on Sustainable
Development (WSSD).Tabel 11.3 Gesloten dan wel
voorgenomen Memoranda of Understanding (MoU's)Land200220032004BoliviaX  Brazilië  XChina1  XCosta RicaX  ColombiaX  Ecuador X El SalvadorX  Filippijnen  XGuatemalaX  Honduras X India X Indonesië1 X Marokko X NicaraguaX  PanamaX  Tunesië X UruguayX  1 Uitbreiding dan wel nadere concretisering van bestaande MoU.Ad 2: Transitie naar een duurzame energiehuishoudingDeze prestaties liggen in het verlengde van het vernieuwingspakket uit
de Uitvoeringsnota Klimaatbeleid en hangen samen met de uitvoering van hoofdstuk
5 van het NMP4 (transitie naar een duurzame energiehuishouding). Zij zijn
gericht op de langere termijn. De Minister van Economische Zaken is trekker
van deze transitie. De transitie valt wel onder de coördinatieverantwoordelijkheid
van de Staatssecretaris van VROM. Over de voortgang van de transitie wordt
in de begroting van EZ gerapporteerd. Bij onderstaande, aan de transitie gerelateerde
activiteiten, is sprake van intensieve samenwerking tussen de ministeries
EZ en VROM.• Om kennis en ervaring op te doen met een schoon fossiele energievoorziening
zullen VROM en EZ ervoor zorgdragen dat marktpartijen in 2004 kunnen starten
met de realisatie van een demonstratieproject voor CO2-opslag onshore
of een voor CO2-opslag offshore onder de paraplu van CRUST (CO2 Reuse through Underground STorage);• Daarnaast zullen VROM en EZ demonstratieprojecten van marktpartijen
ondersteunen gericht op toepassing van schoon fossiele technieken die passen
binnen de gegeven specifieke Nederlandse omstandigheden;• In het programma GAVE (klimaatneutrale GAsvormige en Vloeibare
Energiedragers) gaat het erom marktpartijen te vinden die aansprekende en
haalbare demonstratieprojecten willen uitvoeren. VROM en EZ zullen ervoor
zorgdragen dat marktpartijen in 2004 starten met de realisatie van ten minste
één demonstratieproject, zo mogelijk als transitie-experiment;• Het onderzoek naar de onduurzame neveneffecten, project CODE (Criteria
voor de Overgang naar een Duurzame Energiehuishouding), die kunnen ontstaan
als gevolg van het reductiebeleid alsmede de keuzes binnen de transitie, is
in 2003 gestart met een eerste verkenning van de problematiek. In 2004 zal,
op basis van deze verkenning een rapportage worden geleverd over de nadere
analyse van aard en omvang van die te verwachten neveneffecten.11.2.2.4. Internationaal klimaatbeleidDe Nederlandse inbreng in de internationale aanpak van klimaatverandering
richt zich op vier hoofdsporen:1. Het maken van nadere afspraken met betrekking tot de uitvoering van
zowel het VN-Klimaatverdrag als het Kyoto Protocol, zowel voor wat betreft
het voorkomen van klimaatverandering als het aanpassen er aan. Bij de uitvoering
van deze afspraken voor Nederland spelen naast VROM uiteraard onder meer de
ministeries van EZ, BZK, LNV en V&W een belangrijke rol;2. De start van internationale onderhandelingen over het vervolg op de
eerste periode (2008–2012) van het Kyoto Protocol. Inhoudelijk uitgangspunt
daarbij zijn de doelstellingen zoals neergelegd in het NMP4. Als voorzitter
van de EU zal Nederland in 2004 binnen de trojka verantwoordelijk zijn voor
het totstandkomen en uitdragen van de Europese standpunten;3. Een beter begrip wereldwijd van het klimaatprobleem, de gevolgen en
mogelijke oplossingen. Met dit doel is Nederland actief in het Intergovernmental
Panel on Climate Change (IPCC). Dit Panel publiceert eens in de 5 à
6 jaar een assessment rapport over de stand van de klimaatwetenschap. Het
in Nederland gevestigde voorzitterschap van de werkgroep «oplossingen»
wordt door VROM gefinancierd. Via het Nationaal Vervolgprogramma Klimaatonderzoek
(NVKO) draagt VROM bij aan de wetenschappelijke kennis die nodig is voor de
internationale (en nationale) beleidsonderbouwing;4. Het op de (internationale) agenda krijgen van een doelgerichte en techniekneutrale
aanpak en strategie voor technologie ontwikkeling. Bij de doelgerichte aanpak
is het de bedoeling het korte termijn beleid te identificeren dat nodig is
voor de lange termijn ambities.In dit kader zullen in 2004 de volgende prestaties geleverd
worden:• Voorbereiden en verzorgen van de Nederlandse inhoudelijke inbreng
en beperkte financiële inbreng in internationale discussies/onderhandelingen
in onder andere VN, EU, OESO of informeel kader;• Het tot stand doen komen en uitdragen van EU-standpunten, met name
tijdens de tiende Conferentie van Partijen bij het Klimaatverdrag en indien
het Kyoto Protocol inwerking is getreden voor september 2004, de bijeenkomst
van Partijen bij het Kyoto Protocol;• Inhoudelijke bijdragen leveren aan het werkprogramma van het IPCC
en het IEA Greenhouse Gas programma vanuit de Nederlandse prioriteiten;• Selecteren van onderzoeksthema's voor NVKO en begeleiden van beleidsrelevante
onderzoeken;• Het tot stand brengen van een samenwerkingsverband van een aantal
(3 à 4) landen met als doel het gezamenlijk formuleren van een lange
termijn duurzaamheidsstrategie voor de energiecomponent van transport.Voorts zal VROM meewerken aan het door V&W organiseren van een ronde
tafel conferentie over duurzame mobiliteit tijdens het Nederlandse EU-voorzitterschap.Tabel 11.4 Prestaties 2004Operationeel doel: vermindering uitstoot broeikasgassenNationaal klimaatbeleid:1. Prestaties 2004 ten behoeve van realisatie
Kyoto-doel (2008–2012):• Invoering regelgeving ter implementatie van het systeem
van emissiehandel• Indiening bij de EC van het «Nationaal toedelingsplan»
inzake emissierechten• Uitvoering BANS-klimaatconvenant (subsidieregeling)• Verschijnen van het «Optiedocument emissieverlaging»• Verschijnen van nieuwe referentieraming energie en emissies
2010 en 2020• Doorlichting van de sector «verkeer» (in het
kader van de Evaluatienota Klimaatbeleid)• Operationeel worden van het «National System»
(monitoring van emissies en broeikasgassen)• Uitvoering van het ROB: Reductieplan Overige Broeikasgassen
(onder andere implementatie N2O-reductie in de salpeterindustrie)• Bijschrijven op de Nederlandse Account van de in 2003 gegenereerde
emissiereducties (CDM)• Sluiting van MoU's met drie landen2. Prestaties 2004 met het oog op de transitie
naar duurzame energiehuishouding (langere termijn):• Start demonstratieprojecten voor CO2-opslag
onshore of offshore (CRUST)• Ondersteunen demonstratieprojecten voor toepassing schoon
fossiele technieken• GAVE: marktpartijen laten starten met tenminste één
demonstratieproject• Oplevering rapportage over onduurzame (neven)effecten van
reductiebeleid Internationaal klimaatbeleid:• Leveren inhoudelijke en beperkte financiële bijdrage
in internationale discussies en onderhandelingen. Hierbij spelen naast VROM
uiteraard onder meer de ministeries van EZ, BZK, LNV en V&W een belangrijke
rol.• Tot stand brengen van EU-standpunten, met name tijdens
CoP10 en (indien het Kyoto Protocol inwerking is getreden voor september 2004),
de bijeenkomst van Partijen bij het Kyoto Protocol• Inhoudelijke bijdragen leveren aan het werkprogramma van
het IPCC en het IEA Greenhouse Gas programma• Uitvoering klimaatonderzoeksprogramma• Tot stand brengen van een samenwerkingsverband met 3 à
4 landen ter formulering van een lange termijn duurzaamheidsstrategie (energiecomponent
van transport)11.2.3. Vermindering verzuring en grootschalige luchtverontreiniging11.2.3.1. Doelstelling en doelgroepHet beleid voor verzuring en grootschalige luchtverontreiniging is gericht
op het terugdringen van de emissies van zwaveldioxide (SO2), stikstofoxiden
(NOx), ammoniak (NH3), Vluchtige Organische Stoffen
(VOS) en stof. Hiermee wordt beoogd de depositie van zuur en stikstof te verminderen
en de concentraties van ozon, fijn stof, stikstofdioxide (NO2)
en andere stoffen die de luchtkwaliteit bepalen terug te dringen tot niveaus
waar beneden geen of acceptabele effecten optreden voor volksgezondheid en
natuur/biodiversiteit. Deze duurzame niveaus bepalen de lange termijn doelstellingen
voor de genoemde stoffen. Voor de middellange termijn (2010) zijn tussendoelen
vastgesteld. Deze zijn vastgelegd in het NMP4.Vanwege het grensoverschrijdende karakter worden in internationaal verband
(EU en UNECE) emissieplafonds voor de verzurende stoffen per land vastgesteld.
In de UNECE zijn daarnaast voor zware metalen (Heavy Metals; HM) en POP's
(Persistent Organic Pollutants) protocollen vastgesteld waarmee emissies van
deze stoffen in het milieu worden beperkt dan wel voorkomen via emissie-eisen,
productmaatregelen en verbod dan wel beperking van gebruik van
bepaalde stoffen. De implementatie van dergelijke eisen en maatregelen valt
onder het stoffenbeleid van VROM.Voor luchtkwaliteit worden in internationaal (EU) verband grenswaarden
vastgelegd in de dochterrichtlijnen luchtkwaliteit. Ook het beleid ten aanzien
van de ozonlaagaantastende stoffen komt in deze paragraaf aan de orde.Tabel 11.5 Emissies voor 1980,
1990, 2000 en 2001 en emissietaakstellingen 2010 (Kton/jr) 19801990200020012010      Gotenburg
ProtocolNEC-richtlijnNMP4-doelstellingSO24812029289505046NOx596570413410266260231NH3234232152148128128100VOS569492278271190185155Tabel 11.6 Verdeling over
de doelgroepen van de emissietaakstellingen 2010 (Kton)  SO2 NOx NH3 VOSIndustrie     2  Energie 30 65 – 60Raffinaderijen     –  Consumenten 1 7 7 25HDO en Bouw 1 3   23Landbouw 1 6 86 2Verkeer 13 150 5 45Totaal 46 231 100 155HDO: Handel, Diensten en OverheidDe Milieubalans 2003 laat zien dat er een dalende trend is in de emissies.
Het RIVM heeft ten behoeve van de «Rapportage emissieplafonds verzuring
en grootschalige luchtverontreiniging 2002» echter berekend, dat met
het vastgestelde beleid de plafonds die voor Nederland zijn vastgesteld in
de Europese NEC (National Emission Ceiling) richtlijn en het UNECE Gothenburg
protocol nog niet binnen bereik zijn. Dat geldt ook voor het NMP4. In de «Uitvoeringsnotitie
Verzuring en grootschalige Luchtverontreiniging 2003» zal worden aangegeven
met welke inzet van instrumenten de voor 2010 vastgestelde emissieplafonds
per sector gehaald zullen worden. Deze notitie wordt volgens planning voor
eind 2003 aan de Tweede Kamer aangeboden. De acties die hier uit voortvloeien
zullen in 2004 in gang worden gezet dan wel worden uitgevoerd.In de paragrafen 11.2.4 tot en met 11.2.6 wordt respectievelijk het beleid
ten aanzien van de sectoren industrie; verkeer en binnenvaart; consumenten,
HDO en bouw behandeld. De sector landbouw komt aan de orde in artikel 10 van
de begroting.In deze paragraaf worden de te leveren prestaties beschreven ten aanzien
van realisatie en evaluatie van de overkoepelende doelstellingen op het gebied
van verzuring en grootschalige luchtverontreiniging.In dit kader zullen in 2004 de volgende prestaties geleverd worden:• In 2004 wordt gewerkt aan een meer geïntegreerde strategie
voor bestrijding van luchtverontreiniging in Nederland (klimaat, verzuring,
grootschalige luchtverontreiniging). Doel van de strategie is het bevorderen
van een kosteneffectieve aanpak ten aanzien van het halen van de doelstellingen
op gebied van luchtverontreiniging. Deze strategie wordt gebaseerd op een
voor 2004 geplande herziening van het optiedocument voor het halen van de
reductieverplichtingen van broeikasgassen (als uitvloeisel van het Kyoto Protocol)
in Nederland. Dit document zal ook de nationale opties voor reductie van de
«NEC-stoffen» en fijn stof bevatten. Daarnaast is een opdracht
verstrekt aan IIASA om de broeikasgassen toe te voegen aan het RAINS model,
om zodoende een geïntegreerde doorrekening van bestrijdingsopties voor
klimaat en verzuring in Europa te kunnen maken. De uiteindelijke resultaten
van deze exercitie komen ook in 2004 beschikbaar. De resultaten van dergelijke
studies spelen naar verwachting een rol bij het bepalen van de positie die
Nederland inneemt in internationale onderhandelingen over verdergaande taakstellingen
in vervolg op het Gothenburg protocol, de NEC richtlijn en het Kyoto Protocol;• In de eerste helft van 2004 zal een update gereed komen van een
inschatting van de totale baten van het beleid op gebied van verzuring en
grootschalige luchtverontreiniging in Nederland. Bij de review van de NEC
richtlijn en het Gothenburg protocol en de onderhandelingen over vervolgafspraken
die daarop volgen (gericht op doelen op langere termijn (na 2010)), zullen
de resultaten van batenstudies naar verwachting een belangrijke rol spelen;• De voorbereiding van en besluitvorming over eventuele aanpassing
van de normstelling met betrekking tot fijn stof in de EU zal volgens planning
in 2004/2005 gebeuren. Dit vindt plaats als onderdeel van het Europese CAFE
(Clean Air For Europe) proces, waarin een geïntegreerde aanpak van verzuring
en grootschalige luchtverontreiniging binnen Europa wordt uitgewerkt. Als
gevolg van een verwachte overschrijding van de zogenaamde plandrempel zal
Nederland in 2004 waarschijnlijk een actieplan voor het bestrijdingsbeleid
ten aanzien van fijn stof aan de Commissie moeten overleggen. Belangrijkste
basis voor het actieplan wordt gevormd door verschillende plannen die in 2003
aan de Tweede Kamer zijn voorgelegd. Het gaat om de uitvoeringsnotitie Verzuring
en Grootschalige Luchtverontreiniging 2003, de nota Verkeer en Emissies en
een plan van aanpak gericht op de oplossing van luchtkwaliteitknelpunten langs
snelwegen in stedelijk gebied;• Stikstofverbindingen spelen een cruciale rol in de hardnekkige
milieuproblemen verzuring, vermesting, verandering van klimaat en achteruitgang
van biodiversiteit. In 2004 vindt de derde internationale Stikstofconferentie
plaats. Nederland speelt een rol in de organisatie en financiering van deze
conferentie;• Naar verwachting zullen nog in 2003 de onder de UN-ECE CLRTAP vallende
HM (Heavy Metals) en POP (Persistent Organic Pollutants) protocollen in werking
treden. Dan moet ook worden gestart met de review van de protocollen en kunnen
nieuwe stoffen aan de protocollen worden toegevoegd. Dit werk zal plaatsvinden
in 2004 en 2005. Als «co-leading country» zal Nederland in 2004
nauw betrokken zijn bij de review van het POP protocol. Nederland brengt daarnaast
4 nieuwe stoffen in. Voor de review van het HM protocol zal Nederland in 2004
de prognoses voor emissies van zware metalen inbrengen;• De langetermijninzet van Nederland in internationaal verband ten
aanzien van de ozonlaagaantastende stoffen is gericht op het herstel van de
ozonlaag door het terugdringen dan wel uitfaseren van emissies van de desbetreffende
stoffen. Dit gebeurt door het aanscherpen van de huidige afspraken onder het
Montreal Protocol, waarbij met name verdergaande verplichtingen in ontwikkelingslanden
van belang zijn. Ook zet Nederland zich in voor meer synergie tussen het Kyoto
Protocol en het Montreal Protocol (de vraag hoe om te gaan met tegenstrijdige
belangen tussen beide protocollen). VROM faciliteert in 2004 de deelname van
Nederlandse experts aan dit proces. Op nationaal niveau vloeien de taken voort
uit de EU-verordening 2037 en enkele nadere uitvoeringsbesluiten neergelegd
in het nationale «Besluit ozonlaag aantastende stoffen WMS 2002».
Hierbij gaat het vooral om de uitoefening van het bevoegde gezag (onder andere
autoriseren van productie van ozonlaag aantastende stoffen door Nederlandse
producenten en de handhaving van de verordening) en de uitvoering van de verschillende
rapportageverplichtingen onder het Montreal Protocol en de EU-verordening.Tabel 11.7 Prestaties 2004Operationeel doel: vermindering verzuring en grootschalige luchtverontreiniging– Implementatie van de Uitvoeringsnotitie Verzuring en Grootschalige
Luchtverontreiniging (verschijnt in 2003);– Vaststellen van geïntegreerde strategie voor bestrijding
van luchtverontreiniging voor klimaat, verzuring en grootschalige luchtverontreiniging;– Mede-organiseren van de derde internationale Stikstofconferentie;– Review van het POP-protocol en aanleveren van prognoses
voor de review van het Heavy Metal Protocol;– Bevorderen synergie Kyoto Protocol en Montreal Protocol
(door faciliteren Nederlandse experts).11.2.3.2. Verantwoordelijkheid van de ministerDe Minister van VROM is coördinerend bewindspersoon voor het halen
van de emissie taakstellingen per stof zoals vastgelegd in de NEC richtlijn
en het Gothenburg protocol. Alleen voor het halen van de emissiereductiedoelstelling
voor NH3 in de landbouw is sprake van een gedeelde verantwoordelijkheid
met de Minister van LNV. De verantwoordelijkheid is verdeeld langs de lijnen
van het instrumentarium. De Wet Ammoniak en Veehouderij valt bijvoorbeeld
onder verantwoordelijkheid van de Minister van VROM; de AMvB Gebruik dierlijke
meststoffen valt onder de verantwoordelijkheid van de Minister van LNV. De
Minister van VROM is verantwoordelijk voor de implementatie van afspraken
die in verband met het Montreal protocol en in EU verband worden gemaakt over
de uitstoot van ozonlaag aantastende stoffen.11.2.4. Vermindering algemene uitstoot industrieIn 11.2.3 is aangegeven wat de emissieplafonds zijn, zoals is vastgelegd
in de NEC-richtlijn, voor de luchtverontreinigende stoffen die bodemverzuring,
eutrofiëring en negatieve gezondheidseffecten tot gevolg hebben. Het
gaat hier om de componenten NOx, SO2, VOS en NH3.De emissietaakstellingen voor de industrie zijn hieronder per stof nader
uitgewerkt. Verdere uitwerking vindt plaats via rechtstreeks milieubeleid (vergunningen, AMvB's, doelgroepenbeleid). Bij het doelgroepenbeleid
gaat het om het verminderen van de totale milieudruk, waartoe met diverse
bedrijfstakken convenanten zijn afgesloten waarin integrale milieutaakstellingen
zijn opgenomen. De verantwoordelijkheid voor het bereiken van de taakstellingen
is meer bij het bedrijfsleven gelegd. De overheid toetst en legt afspraken
vast in vergunningen.A. Stofgericht emissiebeleidNOx-reductiemaatregelenDe reductie van de NOx-emissies bij de grote industriële
bronnen van 100 kton in 2000 naar 65 kton in 2010 zal worden gerealiseerd
door het systeem van NOx-emissiehandel. Het streven is om dat instrument
medio 2004 in te voeren. Hiertoe heeft de Staatssecretaris van VROM in maart
2003 een voorontwerp van de Wijziging van de Wet milieubeheer (Wm) ingediend.Voor de eerste helft van 2004 zijn in relatie tot de NOx-emissiehandel
de volgende prestaties voorzien:• Van 50 grote, meer complexe bedrijven, zijn monitoringsprotocollen
ontvangen en gevalideerd;• Van 180 middelgrote bedrijven is circa 90% van de protocollen ontvangen
en gevalideerd;• Een verificatieprotocol is opgesteld en na overleg met het bedrijfsleven
vastgesteld;• Als test is van 25 bedrijven een Emissiejaarrapport over 2003 ontvangen
en geëvalueerd met het oog op het functioneren van de systematiek;• De handhavingsstrategie is gereed en operationeel;• De Nederlandse Emissieautoriteit i.o. is als functionele organisatie
gereed.SO2-reductiemaatregelenHet plan van aanpak, dat in 2003 is opgesteld voor de bedrijfstakken raffinaderijen,
elektriciteitsproductiebedrijven, chemie, basismetaalindustrie en overige
industrie en dat is gericht op het terugbrengen van de emissie van 65 kton
in 2000 naar 30 kton SO2 in 2010, wordt in 2004 verder uitgewerkt.
De emissietaakstelling voor de industrie van 30 kton SO2 in 2010
wordt verdeeld over de bedrijfstakken. Na overleg met doelgroepen en andere
overheden wordt een keuze gemaakt voor de in te zetten instrumenten. In 2004
wordt gestart met de daarvoor benodigde aanpassing van AMvB's en andere regelingen.VOS-reductiemaatregelenHet VOS-beleid wordt bepaald door de EG-Oplosmiddelenrichtlijn en de NEC-richtlijn.
Het NEC-plafond geldt voor Nederland als geheel en ligt voor 2010 ongeveer
20% beneden de VOS-emissie in 2000. Dit plafond is vertaald in een NMP4 taakstelling
voor industrie, handel, overheid en bouw van 86 kton VOS. Eind 2003 zal deze
taakstelling in overleg met de betrokken sectoren zijn verdeeld. In 2004 worden
deze afspraken verwerkt in de bestaande, op branches gerichte instrumenten
of worden, waar die ontbreken branchegerichte uitvoeringsplannen gemaakt.
Het Oplosmiddelenbesluit omzetting EG VOS-richtlijn milieubeheer wordt aangepast
om het bevoegd gezag de mogelijkheid te geven om bij nadere eis te stellen
dat een installatie moet voldoen aan de voorschriften van de Nederlandse emissierichtlijn
(NER). In het eerste kwartaal van 2005 zal aan de Europese Commissie worden
gerapporteerd over de uitvoering van de Oplosmiddelenrichtlijn door het bevoegd
gezag over de jaren 2003 en 2004. In 2004 is het de bedoeling
3 à 4 nieuwe monitoringprotocollen voor VOS op te stellen. Het doel
hiervan is betrouwbaar en uniform de uitstoot van VOS te kunnen bepalen en
vastleggen met het oog op internationale verplichtingen en toekomstige evaluaties.NH3-reductiemaatregelenDe ammoniakemissie van de industrie van 3 kton in 2000 moet worden teruggebracht
tot 2 kton in 2010. De emissietaakstelling voor de industrie van 2 kton NH3 in 2010 wordt in 2004 verdeeld over de bedrijfstakken. In 2004 wordt
gestart met de aanpassing van de diverse van toepassing zijnde regelingen.B. DoelgroepenbeleidDoelgroepenbeleid/milieuverslagleggingHet doelgroepenbeleid is uitgewerkt aan de hand van de convenanten. Dit
houdt in dat sinds 1992 met 11 bedrijfstakken, die verantwoordelijk zijn voor
80 tot 90% van de emissie, een intentieverklaring is opgesteld met daarin
een Integrale Milieutaakstelling met doelstellingen voor 2000 en 2010. De
Staatssecretaris van VROM heeft de Tweede Kamer toegezegd eind 2003 met een
notitie Toekomst Doelgroepbeleid Milieu en Industrie te komen. Afhankelijk
van de resultaten van deze notitie zal dit tot nadere acties in 2004 leiden.Ook in 2004 zal de Facilitaire Organisatie Industrie door het ministerie
van VROM worden gefinancierd ten behoeve van de begeleiding bij de implementatie
van het doelgroepenbeleid. Daarnaast wordt de Vereniging van Nederlandse Gemeenten
(VNG) financieel ondersteund ten behoeve van de landelijke coördinatie
van het milieubeleid van de gemeenten. De eerstvolgende evaluatie van de bijdrage
van VNG en FOI is voorzien in 2004.In 2004 zullen vier BAT referentiedocumenten, die zijn opgesteld in het
kader van de Europese IPPC-richtlijn en die de best beschikbare technieken
beschrijven van productieprocessen, worden opgenomen in de Nederlandse emissierichtlijnen
NER.In het milieujaarverslag rapporteren de industriële bedrijven over
de milieuprestaties. Aanbevelingen op grond van een evaluatie uit 2003 over
de verbetering van de kwaliteit van het milieujaarverslag zullen in 2004 worden
uitgevoerd. Op 1 januari 2004 zal het elektronisch milieujaarverslag
breed worden geïntroduceerd.Stimuleren duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemenVROM stimuleert het management van bedrijven om duurzaamheidaspecten (people,
planet, profit) te integreren in de ondernemersstrategie en in productieprocessen.
VROM wil het toetsbaar handelen van bedrijven inzichtelijk maken. Het belang
van transparantie bij duurzaam ondernemen is onder andere onderbouwd door
het project DuProCo (zie ook 11.2.6). VROM zal door middel van een actieprogramma
«vergroten transparantie 2003–2004» stimulerende en faciliterende
activiteiten ontwikkelen gericht op het vergroten van transparantie bij duurzaam
ondernemen. Daarnaast zal VROM in het kader van het doelgroepenbeleid industrie
met vier sectoren (zuivel, basismetaal, chemie en papier en karton) afspraken
maken over zogenaamde verbrede convenanten, met hierin opgenomen initiatieven
voor duurzaam ondernemen.Tabel 11.8 Prestaties 2004Operationeel doel: vermindering algemene uitstoot industrie• Implementatie NOx-emissiehandel:– validatie monitoringsprotocollen van 50 grote bedrijven– van 180 middelgrote bedrijven is ca. 90% van de protocollen
ontvangen en gevalideerd– opstellen en accorderen van een verificatieprotocol– evalueren van het emissiejaarrapport 2003 van 25 bedrijven– gereedkomen van operationele handhavingsstrategie– gereedkomen van de Nederlandse Emissieautoriteit als functionele
organisatie• Aanpassing van het Oplosmiddelenbesluit;• Totstandkoming 3 à 4 nieuwe monitoringsprotocollen
voor VOS-emissies;• Ondersteunen Facilitaire Organisatie Industrie en Vereniging
van Nederlandse Gemeenten;• Opnemen van vier BAT-referentiedocumenten in de Nederlandse
emissierichtlijnen;• Introductie elektronisch milieujaarverslag;• Afspraken maken met 4 sectoren over verbrede convenanten
(incl. initiatieven voor duurzaam ondernemen).11.2.5. Vermindering uitstoot verkeer en binnenvaart11.2.5.1. Doelstelling en doelgroepDoel van het verkeersemissiebeleid is om de uitstoot van verkeer (en binnenvaart)
te verminderen. Het verkeer in brede zin bestaat uit: binnenvaart, vrachtauto,
zeevaart, mobiele werktuigen, personenauto, bestelauto, luchtvaart, autobus,
spoorwegen, speciale voertuigen, binnenvaart recreatie, motoren en brommers.
De doelgroep is zeer divers en bestaat uit burgers (automobilisten), diverse
belangenorganisaties (zoals Transport en Logistiek Nederland, ANWB, BOVAG,
RAI, Centraal Bureau voor de Binnenvaart), het bedrijfsleven (bijvoorbeeld
de brandstoffabrikanten), maar ook andere overheden, de EU en andere internationale
gremia (OECD, VN). De belangrijkste luchtemissies van verkeer zijn: NOx, SO2, VOS, fijn stof en CO2. De streefwaarden
worden uitgedrukt in kilotonnen/megatonnen per jaar.Het verkeersemissiebeleid kent twee hoofdsporen:1. Realisering van de middellange termijn doelen (2010) voor verkeer die
afgeleid zijn van de EU-NEC-richtlijn, de EU-luchtkwaliteitsdoelstellingen
en het Kyoto protocol; zie onderstaande tabel. Er zijn geen tussentijdse taakstellingen
(tussen nu en 2010) afgesproken.Tabel 11.9 Emissiedoelstellingen
verkeer NOx (Kton)SO2 (Kton)VOS (Kton)Fijn stofBroeikasgassen* (Mton, totaal Nederland)Emissies in 2001 (bron Milieubalans 2002)2612168 223Sectordoelstelling Verkeer 2010(NMP4)1501345Alleen lokale luchtkwal. doelstelling Emissietaakstelling Nederland 2008–2012    219* Voor broeikasgassen geldt het Kyoto-doel voor Nederland. Er zijn nog
geen sectortaakstellingen/streefwaarden bekend, maar in elk geval dient de
sector verkeer wel een bijdrage aan de broeikasgas emissiereductie te leveren.2. Een bijdrage leveren vanuit het milieubeleid aan het bereiken van het
lange termijndoel, namelijk de Transitie duurzame mobiliteit, die onder andere
gericht is op het bereiken van verdergaande reducties voor de hierboven genoemde
stoffen in de decennia na 2010. Er zijn nog geen lange termijndoelstellingen.
Verkeer en Waterstaat is de trekker van de Transitie duurzame mobiliteit;
VROM levert er een bijdrage aan.Het belangrijkste beleidsinstrument is emissienormstelling (luchtemissies
en geluid) voor alle modaliteiten. Het gaat hierbij om EU emissie-eisen voor
auto's, vrachtauto's, binnenvaart en overige mobiele bronnen. Deze worden
in internationaal verband vastgesteld. Op lange termijn zullen er met name
ten behoeve van verdergaande CO2-reductie wezenlijk andere technieken
en brandstoffen moeten worden ingezet. De onderhandelingen over de beleidsinstrumenten
en de ontwikkelingen die hiervoor nodig zijn worden in diverse internationale
gremia gevoerd. Nederland wil met enkele landen een gezamenlijke visie op
dit onderwerp krijgen, opdat er in de toekomst makkelijker afspraken gemaakt
kunnen worden omtrent internationaal in te zetten beleidsinstrumenten en internationale
afspraken ten aanzien van research and development. In de tweede helft van
2003 verschijnt een nota over de eerste fase van «Itessa» (een
door VROM getrokken deelproject van de transitie duurzame mobiliteit gericht
op het bereiken van duurzame energieketens voor voertuigen in internationaal
verband) met daarin een advies omtrent het komen tot een internationale samenwerking
ten behoeve van de transitie duurzame mobiliteit. Wat de overige instrumenten
betreft, verschijnt in de tweede helft van 2003 de Beleidsnota Verkeersemissies,
waarin zal worden aangegeven welke beleidsinzet nodig is voor de middellange
termijn doelen als een eerste aanzet voor het lange termijn beleid. De nota
richt zich op emissiebeleid en het beleid ten aanzien van de brandstofmix
(de verhouding tussen benzine, diesel en LPG in de nieuwverkoop van personenauto's).
In 2004 zal worden gewerkt aan het uitvoeren van de actiepunten van deze twee
nota's.Tariefdifferentiatie benzine en diesel naar zwavelgehalteIn 2001 is een differentiatie naar het zwavelgehalte ingevoerd in de accijns
op diesel en benzine (per 1 oktober 2001) met als doel de introductie
van benzine en diesel te bespoedigen waarvan het zwavelgehalte reeds voldeed
aan de eisen die in 2005 als verplichting zouden gaan gelden. Deze differentiatie
leidde ertoe dat binnen enkele weken vrijwel alle in Nederland verkochte benzine
en diesel aan de gestelde zwaveleis voldeed. Vermindering van het zwavelgehalte
is van belang voor de uitstoot van fijn stof en voor het kunnen toepassen
van uitlaatgas nabehandelingsapparatuur waarvan de werking door zwavel wordt
belemmerd.Voor 2004 worden de belastinguitgaven voor deze stimulering op € 177
mln geraamd. Aangenomen dat de accijnsdifferentiatie ongeveer overeenkomt
met de extra productiekosten van de zwavelarme brandstoffen is blijkens een
door het CE in 2000 uitgevoerde studie het op geld gewaardeerde milieuvoordeel
van de inzet van zwavelarme brandstoffen in dezelfde orde van grootte als
deze meerkosten.11.2.5.2. Verantwoordelijkheid van de ministerDe Minister van VROM is verantwoordelijk voor het emissiebeleid van verkeer
en heeft voor een deel zelf de mogelijkheid beleidsinstrumenten in te zetten
ter vermindering van de uitstoot. Daarnaast heeft hij een coördinerende
rol voor de milieuprestaties van de andere departementen en
voor de inzet van de EU (de belangrijkste bron van emissiebeperkende regelgeving).
De Minister van VROM kan dus ten dele direct verantwoordelijk worden gehouden
voor de emissieniveaus in Nederland en kan voor het overige aangesproken worden
op zijn coördinerende inzet.Tabel 11.10 Prestaties 2004Operationeel doel: vermindering uitstoot verkeer en binnenvaart• Ca. 20 binnenvaartschepen uitrusten met NOx-arme
motor of NOx katalysator (onder voorbehoud van goedkeuring door
EU van de betreffende subsidieregeling (gebaseerd op ex ante evaluatie)).• Tijdige implementatie van alle EU-richtlijnen op het gebied
van brandstoffen en motoren (circa 10 stuks).• Leveren van inhoudelijke en beperkte financiële inbreng
in internationale discussies en onderhandelingen ten aanzien van brandstoffen
en motoren in onder andere EU, UNECE, Centrale Commissie Rijnvaart en Internationale
Maritieme Organisatie.• Uitvoeren actiepunten uit Beleidsnota Verkeersemissies
(publicatie in tweede helft 2003).• Uitvoeren actiepunten uit rapportage eerst fase «Itessa»
(publicatie in tweede helft 2003); een door VROM getrokken deelproject van
de transitie duurzame mobiliteit.11.2.6. Vermindering milieudruk productenVan groot belang voor de aanpak van de vermindering van milieudruk van
producten is de onlangs vastgestelde strategie voor duurzaam produceren en
duurzaam consumeren (DuProCo). Deze strategie gaat uit van een taak voor de
centrale overheid op onder meer de volgende onderdelen: het verwerken van
«milieu» in de prijzen, het formuleren van duurzaamheidsdoelen,
het stimuleren van transparantie (dat wil zeggen het toetsbaar handelen van
bedrijven inzichtelijk maken), het stellen van de overheid als voorbeeld (duurzaam
inkopen) en het stimuleren van het duurzaam produceren en consumeren via andere
overheden. In het najaar van 2003 zullen deze taken worden omgezet in concrete
acties, in samenspraak met andere departementen. Eén van de eerste
acties die in gang gezet zal worden betreft het actieprogramma «Vergroten
transparantie 2003–2004», dat onder andere betrekking heeft op
het beleidsterrein stimuleren duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen
(zie 11.2.4) en productinformatie. Onder invloed van DuProCo verschuift de
aandacht meer naar de aanbodzijde (producenten, groothandel en detailhandel).
Duurzaam consumeren zal vooral via de bestaande instituties zoals de Stichting
Milieu Centraal verder worden gestimuleerd. Tegen die achtergrond en als gevolg
van de subsidietaakstelling uit het Hoofdlijnenakkoord, is besloten de stimulering
van projecten op het gebied van duurzaam consumeren door middel van additionele
financiering via de SMOM-regeling met ingang van 2004 te beëindigen.Naast milieubelasting die in het productieproces en in de afvalfase ontstaat,
veroorzaken producten zelf of het gebruik daarvan ook milieubelasting. In
dit beleidsartikel staan juist deze laatste twee centraal. Daar waar nodig
wordt door het ontwikkelen en uitvoeren van specifiek productenbeleid hieraan
paal en perk gesteld. Dit beleid is gericht op het realiseren van specifieke
NMP-doelen. Uitgangspunt van het beleid is het in Europese context beperken
van de milieubelasting door producten. Hoofdtaak in 2004 vormt het leveren
van Nederlandse bijdragen aan het tot stand komen van EU-richtlijnen voor
producten. Voor 2004 betreft dit onder andere de verordening detergentia,
de VOS-richtlijn producten, de End-use equipment directive en de EU-aanbestedingsrichtlijn.
Een continue taak is het omzetten van EU-regelgeving in nationale
regelgeving, waarbij rekening wordt gehouden met de specifieke Nederlandse
situatie.Omdat het niet wenselijk is alle producten aan specifieke regels te binden
en er wel sprake is van meer diffuse verontreiniging ten gevolge van producten
(de milieudruk door consumptie neemt nog steeds toe), wordt ook generiek productenbeleid
gevoerd. Dit generiek productenbeleid is daarom gericht op het ontwikkelen
van instrumenten die het continu verbeteren van de milieuprestaties van vele,
zo niet alle, producten en diensten stimuleren. En op het zo breed mogelijk
bevorderen van de vraag naar en het aanbod van duurzame producten en diensten
in het algemeen.Overigens blijven marktpartijen in het algemeen zelf verantwoordelijk
voor het verbeteren van producten en diensten, waarbij in de beoordeling van
de milieubelasting «van de wieg tot het graf» alle milieuaspecten
behoren meegewogen te worden. In het generiek beleid is de rol van de overheid
vooral stimulerend en faciliterend en gericht op het creëren van samenhang
tussen duurzaam produceren en duurzaam consumeren. De ministeriële verantwoordelijkheid
in het specifiek productenbeleid is die van regelgever.Duurzaam geproduceerd houtDe Minister van VROM geeft uitvoering aan het kabinetsstandpunt naar aanleiding
van de evaluatie van de «minimumeisen houtcertificering en duurzaam
bosbeheer» met als doel om de biodiversiteit in bossen te beschermen.
Hoofdtaak voor 2004 is het via een dan op te richten, onafhankelijke instelling
operationaliseren van de beoordelingsrichtlijn voor certificatie van duurzaam
bosbeheer en de handelsketen en tevens de gelijkwaardigheidstoets voor andere
certificatiesystemen. En daarnaast het implementeren van flankerend beleid
gericht op het bereiken het NMP-doel van 25% aantoonbaar duurzaam geproduceerd
hout op de Nederlandse markt in 2005 (op dit moment is dat circa 12%).Productgerichte milieuzorg (PMZ)Uit onderzoek naar de implementatie van PMZ blijkt dat de mate waarin
bedrijven PMZ invoeren, sterk afhankelijk is van de context waarin zij verkeren.
Het in samenloop met de beleidsstrategie DuProCo bepaalde beleidsstandpunt
PMZ wordt in 2004 doorgevoerd. Uit beleidsevaluatie blijkt dat de implementatie
van PMZ zodanig gevorderd is, dat de verdere financiële stimulering van
PMZ weinig toegevoegde waarde heeft. Sinds 1996 is jaarlijks een subsidieprogramma
gepubliceerd. Met ingang van 2004 wordt dit mede onder invloed van de subsidietaakstelling
beëindigd.MaterialenbeleidIn 2004 zal VROM aan de hand van concrete voorbeelden van materialen onderzoeken
of een materialenbeleid wezenlijk kan bijdragen aan het bereiken van diverse
doelen van het milieubeleid. Daarnaast zal VROM een inhoudelijke bijdrage
leveren aan het totstandkomen van de EU-notitie «Resources» waarin
de beleidsinitiatieven met betrekking tot grondstoffen en afval worden beschreven.
Beperken van milieudruk door gebruik van grondstoffen zal daarbij uitgangspunt
van beleid zijn.Inkoopfunctie overheidIn 2004 zal – binnen het programma Met preventie naar duurzaam ondernemen –
de beschikbare milieu-informatie worden uitgebreid, geactualiseerd en nog
beter aangesloten op het inkoop- en aanbestedingsproces binnen de overheid.
Medio 2004 ontvangt de Tweede Kamer een notitie waarin de ministeries
concreet aangeven wat zij willen bereiken op het gebied van duurzaam inkopen
en aanbesteden en hoe zij dat willen bereiken.Stichting Milieukeur en Stichting Milieu CentraalIn verband met het herzien van de beleidsstrategie ten aanzien van duurzaam
produceren en consumeren is de relatie van VROM met de Stichting Milieukeur
en de Stichting Milieu Centraal relevant. Beide stichtingen dragen bij aan
de vermindering van de milieudruk door producten en consumptie. Dit respectievelijk
door certificatieschema's voor «milieuverantwoorde» producten
en diensten te ontwikkelen en door als milieu-informatiepunt voor burgers
te functioneren. VROM ondersteunt beide stichtingen financieel. De Stichting
Milieukeur heeft in 2003 een bedrijfsplan voor de toekomst ontwikkeld. Kennisontwikkeling
van duurzaamheidscriteria en ervaring met ketenoverleg zijn hierbij uitgangspunt.
In 2004 zal dit bedrijfsplan omgezet worden in een aangepaste organisatiestructuur
in overleg met meerdere departementen en andere marktpartijen. De Stichting
Milieu Centraal is in 2003 geëvalueerd. Op basis van deze evaluatie en
de implementatie van de DGM-beleidsstrategie duurzaam produceren en consumeren,
zal VROM samen met EZ de relatie met deze beide stichtingen, alsmede met soortgelijke
organisaties op het gebied van energie en milieu, nader vorm geven.Tabel 11.11 Prestaties 2004Operationeel doel: vermindering milieudruk producten– Realiseren Nederlandse bijdrage aan de EU-richtlijnen
voor producten;– Operationaliseren beoordelingsrichtlijn certificatie duurzaam
bosbeheer c.a.;– Afwikkelen subsidieregeling Productgerichte Milieuzorg;– Onderzoek naar de meerwaarde van materialenbeleid in het
milieubeleid;– Uitbreiden en actualiseren milieu-informatie in relatie
tot inkoopproces binnen de overheid;– Notitie naar Tweede Kamer (medio 2004) met concrete departementale
doelen en acties ten aanzien van duurzaam inkopen;– Stroomlijning geldstromen voor communicatie aan diverse
doelgroepen op het gebied van energie en milieu;– Ondersteunen Stichting Milieu Centraal en Stichting Milieukeur.11.2.7. Vergroten draagvlak milieubeleid11.2.7.1. Doelstelling en doelgroepEnerzijds is het beleid er op gericht om maatschappelijke groeperingen
en burgers te stimuleren het milieubelang mee te nemen in hun afwegingen (externe
integratie). Anderzijds is het beleid er op gericht om initiatieven en wensen
vanuit de samenleving tot uitdrukking te laten komen in het milieubeleid (maatschappelijke
participatie).De instrumenten die gebruikt worden om dit tweesporenbeleid gestalte te
geven, moeten zorgen voor een evenwichtige wisselwerking tussen beleid en
samenleving op het gebied van duurzame ontwikkeling. Hiertoe behoren ook financiële
instrumenten. Voorafgaand aan de financiële instrumenten wordt de samenhang
daartussen uiteengezet. De effecten die beoogd worden zijn per beleidsinstrument
uitgewerkt. Omdat de instrumenten indirecte effecten beogen, worden ook indirecte
indicatoren ontwikkeld.Stimuleringsprogramma Burger en MilieuMet ingang van 2002 is er een stimuleringsprogramma Burger en Milieubeleid
om het milieubeleid meer van, voor en door de burger te laten worden. De Minister
van VROM is verantwoordelijk voor de uitvoering van het stimuleringsprogramma.
Het milieubeleid zal aan legitimiteit en effectiviteit winnen naarmate het
meer rekening houdt met de prioriteiten, opvattingen, verwachtingen en wensen
van burgers. Het programma wil daartoe zowel binnen als buiten VROM projecten
stimuleren opdat burgers worden betrokken bij het milieubeleid en de transities
van het NMP4.In deze projecten worden verschillende methoden van burgerparticipatie
toegepast die variëren van informeren, reageren, adviseren tot coproduceren.
Zo is er sprake van publieksenquêtes al of niet op internet, burgerpanels,
interviews, (consensus)conferenties en interactieve beleidsvorming. In 2004
worden door VROM circa 10 projecten in het kader van het stimuleringsprogramma
gestart; binnen de SMOM-regeling (zie onderstaand) worden daarnaast circa
15 projecten verwacht.De eerste jaren waarin het stimuleringsprogramma van kracht is, staan
vooral in het teken van experimenteren en de opbouw van ervaringen. In de
jaren daarna zal het een instrument zijn om burgeroriëntatie en burgerparticipatie
steeds meer een vanzelfsprekend onderdeel in het milieubeleid en transities
te laten zijn. De voorlopige resultaten van de uitgevoerde evaluatie Burger
en Milieu geven alle aanleiding het stimuleringsprogramma in de komende jaren
voort te zetten. De resultaten van deze evaluatie zullen in het najaar 2003
worden gepubliceerd. Op de lange termijn na 2010 is voortzetting van een apart
stimuleringsprogramma niet meer nodig.Een tweetal experimenten te weten de publieksagenda en het burgerplatform,
is in voorbereiding.De prioriteiten van de burger worden gepeild onder een representatief
deel van de bevolking. De uitkomsten zijn medebepalend voor de beleidsagenda.
Met een burgerplatform kunnen op basis van meningen van burgers thematisch
aanbevelingen voor beleid worden verzameld.Op basis van de experimenten met de publieksagenda en het burgerplatform
wordt in 2004 besloten of deze instrumenten structureel worden ingezet.Subsidieregeling maatschappelijke organisaties en milieu
(SMOM-regeling)De SMOM subsidieregeling heeft als doel maatschappelijk initiatief op
het terrein van het milieu en duurzaamheid te ondersteunen en te laten doorklinken
in het beleid van de overheid en in de samenleving als geheel. De SMOM regeling
ondersteunt projecten en programma's van maatschappelijke organisaties, die
een bijdrage kunnen leveren aan de ontwikkeling en uitvoering van het milieubeleid
door deskundigheidsontwikkeling, signaleren en monitoren van relevante ontwikkelingen,
ideeënvorming, het initiëren van maatschappelijk debat, experimenten,
lobby en belangenbehartiging. De SMOM wordt vanuit ecologisch perspectief
ingezet binnen het bredere kader van duurzame ontwikkeling, zoals in het Actieprogramma
Duurzame Ontwikkeling verwoord. Eind 2003 wordt een evaluatie van de regeling
afgerond. De resultaten en de beleidsmatige consequenties daarvan zullen in
het najaar 2003 in een debat met burgers en maatschappelijke organisaties
worden besproken. Op basis daarvan zal VROM tot een stellingname over de evaluatie
komen. De beoogde ontwikkeling van indicatoren zal in 2004 plaatsvinden.De SMOM regeling is opgezet als een tender. Het bereik van de regeling
wordt vastgesteld in termen van volgens de criteria gehonoreerde projecten
en programma's, de kwaliteit in termen van een positieve evaluatie door relevante
stakeholders. Dit laatste wordt steekproefsgewijs onderzocht.In 2004 zullen naar verwachting 4 programma's en 80 projectsubsidies worden
toegekend voor een bedrag van € 4,9 mln. Dit aantal is minder dan
in 2003 het geval was, tengevolge van ombuigingen. De Minister van VROM is
verantwoordelijk voor beheer van de subsidieregeling. Adequate communicatie
over het bestaan van de regeling en over de beoordelingscriteria draagt zorg
voor voldoende bereik van de regeling.Stroomlijnen milieu effect beoordelingsinstrumentenIn 2004 zal het wetsvoorstel van kracht worden dat de implementatie beoogt
van richtlijn 2001/42/EG. Dit wetsvoorstel betreffende de Strategische milieubeoordeling
regelt, in combinatie met een wijziging en vereenvoudiging van het Besluit
milieu-effectrapportage 1994, de beoordeling van bepaalde overheidsplannen
die voor het milieu mogelijkerwijs significante gevolgen kunnen hebben. Deze
één op één implementatie is de eerste stap in
een traject van stroomlijning van de M.e.r.De milieu-effectrapportage beoogt relevante informatie met betrekking
tot het milieubelang een volwaardige plaats te geven in de bestuurlijke besluitvorming
over activiteiten met mogelijke nadelige gevolgen voor het milieu.Een toenemend aantal kritische kanttekeningen uit de praktijk bij de werking
van de M.e.r. en een sterke dynamiek in de omgeving van de M.e.r hebben in
2003 geleid tot een herbezinning op de opzet en positie van de M.e.r. als
milieu-instrument.In 2004 zal als tweede stap op basis van de voorstellen terzake uit de
VROM-brede herijking en van de aanbevelingen uit de strategische evaluatie
van het instrument de M.e.r.-regelgeving worden gestroomlijnd. Hierbij worden
de uitgangspunten van de herijkingsoperatie gehanteerd. Een daartoe strekkend
wetsvoorstel zal worden voorbereid.De Minister is verantwoordelijk voor de kwaliteit van deze instrumenten.Experimenten met duurzame ontwikkelingsbeoordelingIn het kader van het Actieplan Duurzame Ontwikkeling worden onder coördinatie
van VROM bij diverse departementen experimenten uitgevoerd met een duurzame
ontwikkelingsbeoordeling voor grote investeringen en voor nieuwe beleidsinitiatieven.
Een dergelijk instrument kan een hulpmiddel zijn voor een gestructureerde
beoordeling van toekomstige effecten en risico's, voor discussie en voor onderhandeling
tussen betrokken partijen tijdens het proces van planvorming en besluitvorming.
VROM bevordert de gemeenschappelijke aanpak en evalueert de resultaten. Op
basis van de genoemde evaluatie zal in 2004 bezien worden in hoeverre een
nieuw instrument voldoende aandacht voor duurzame ontwikkeling bij bestuurlijke
besluitvorming vorm kan genereren.Financiële InstrumentenMet de volgende instrumenten wordt beoogd in samenhang en omvang de milieutechnologie
te verbeteren. Het betreft: de subsidieregeling Programma Milieu & Technologie
(ProMT) en drie fiscale regelingen: Regeling Groen Beleggen, Willekeurige
afschrijving milieu-investeringen (VAMIL) en de Milieu-investeringsaftrek
(MIA).De Minister van VROM is verantwoordelijk voor de kwaliteit en de milieutechnische
uitvoering van de regelingen.De ontwikkeling van milieutechnologie is een complex proces dat zich in
verschillende vervolgfasen afspeelt. Het instrumentarium is er op gericht
om voor de verschillende vervolgfasen een optimale oplossing te bieden. Zo
richt het Programma milieu&technologie zich op het ontwikkelingstraject
vóór de marktintroductie. De faciliteit Groen Beleggen is gericht
op kapitaalintensieve projecten die een economisch rendement hebben dat nog
te laag is voor toepassing in een marktsituatie. De VAMIL en de MIA richten
zich op de marktintroductiefase en marktverbredingsfase van de technologie.
Ze vormen daarmee het voorportaal van verplichte toepassing van de technologie
door middel van normstelling en vergunningverlening.Programma Milieu & Technologie (ProMT)Doel is de bevordering van de ontwikkeling en toepassing van milieugerichte
technologie in Nederland. Dit gebeurt in de geest van het in NMP 2, 3 en 4
alsmede in de Nota Milieu en Economie vastgelegd beleid, middels subsidies
voor technologische projecten van bedrijven met een IMT-taakstelling, sprongsgewijze
vernieuwing van productieprocessen in de gehele industrie en ondersteuning
voor het onderzoeken van niet-technische aspecten, die van belang zijn bij
een succesvolle marktintroductie van een nieuw duurzaam product of proces.
Projecten worden met name aangevraagd door MKB-ondernemingen.In 2004 worden circa 20 nieuwe technologie trajecten opgestart die geselecteerd
zijn door de selectiecommissie van externe deskundigen op basis van de criteria
die in de Regeling ProMT zijn verwoord. Succesvolle technologieën worden
op de milieulijst voor de VAMIL/MIA geplaatst. De opgedane kennis wordt voor
twee bedrijfstakken in overzichten van nieuwe technologie binnen de doelgroep
verspreid.Groen beleggenMet Groen Beleggen wordt bedoeld het financieren van projecten op het
terrein van duurzame energie, energiebesparing, bos en natuur en projecten
die innovatie en duurzaamheid sterk combineren. Tegelijkertijd wil de regeling
Groen Beleggen de burger betrekken bij dergelijke projecten door het beschikbaar
stellen van spaar- en beleggingsgelden fiscaal vriendelijk te behandelen.
Daardoor komen financieringsmiddelen tegen een aantrekkelijke rente beschikbaar.Voor het jaar 2004 wordt verwacht dat circa 500 projecten zich kwalificeren
waarmee een investeringsbedrag gemoeid zal zijn van circa € 900
mln. Dit betekent tevens een stijging van het aantal groene spaarders en beleggers
van circa 20%.In 2004 zal de regeling Groen Beleggen op onderdelen worden geëvalueerd.
In het jaarverslag Groen Beleggen 2003, dat medio 2004 verschijnt, zullen
wederom indicatoren van de milieu-effecten van de regeling worden opgenomen.Willekeurige afschrijving milieu-investeringen (VAMIL)
en Milieu-investeringsaftrek (MIA)De beide instrumenten zijn gericht op de marktintroductie van nog niet
gangbare milieutechnologie. Ze vormen hiermee de sluitstukken van een technisch
ontwikkelingstraject. Omdat de instrumenten gericht zijn op de bevordering
van innovaties en op de actualiteit van de milieuproblematiek dienen de lijsten
met technieken jaarlijks te worden aangepast. Voor 2004 zal weer een dergelijke
aanpassing plaats vinden. Het streven is dat 10% van de Milieulijst-technieken
vervangen wordt dan wel een veranderd ambitieniveau krijgt.Om zogenaamde free-riders te voorkomen wordt een toetsing van de meerkosten
gedaan waarbij de technieken op de Milieulijst kostentechnisch vergeleken
worden met de gangbare technieken. Deze toetsing is eveneens onderwerp van
goedkeuring door de EU-cie in het raam van het EU-steunkader.De verwachting is om in 2004 in totaal 5 000 nieuwe investeringsprojecten
te realiseren. Op basis van in 2003 ontwikkelde indicatoren wordt de emissiereductie
van deze investeringsprojecten gepresenteerd. De belastinguitgaven die in
2004 gemoeid zijn met de MIA, worden geraamd op € 38 mln. Door het
grote gebruik en budgettair beslag van de VAMIL in voorgaande jaren, vallen
de belastinginkomsten in 2004 per saldo € 97 mln hoger uit.Tabel 11.12 Prestaties 2004Operationeel doel: Vergroten draagvlak milieubeleid Stimuleringsprogramma Burger en Milieuuitvoeren stimuleringsprogramma Burger en Milieubeleid: start ca.
10 projecten experimenten:
burgerplatform en publieksagendaSMOMuitvoeren
van de regeling SMOM (ca 4 programma's en 80 projecten); ontwikkelen indicatoren
o.b.v. nieuwe doelstelling SMOMExperimenten duurzame ontwikkeling-coördinatie experimenten VROMbeoordelingevaluatie experimentenMilieueffect Beoordelings Instrumentenimplementatie richtlijn 2001/42/EG stroomlijnen
Milieueffect rapportage (M.e.r.):ProMTuitvoeren
Programma Milieu en Technologie start 20 technologieprojecten.VAMIL/MIAactualiseren van milieulijsten en uitvoeren regeling uitbrengen
jaarverslag 203 voor VAMIL/MIA met milieu en energieprestatiesGroen Beleggenuitvoeren regeling en uitbrengen jaarverslag 2003 voor groen beleggen inclusief
milieu-effecten11.3. EvaluatiesTabel 11.13 Beleidsevaluaties
Vermindering uitstoot broeikasgassen (binnenland)Omschrijving20032004200520062007Klimaatbeleid als geheel  Evaluatie van het beleid gericht op realisatie van de Kyoto-doelstelling  ConvenantenEvaluatie Kolenconvenant en BANS-klimaatconvenantEvaluatie convenant BenchmarkingEvaluatie Glami-convenant  Transitie naar duurzame energie-huishouding   Evaluatie toepassing schoon fossieltechnieken in Nederland Tabel 11.14 Beleidsevaluaties
Vermindering verzuring en grootschalige luchtverontreinigingOmschrijving20032004200520062007Internationale emissieplafonds (SO2, NOx, NH3, VOS)Evaluatie
inzake de voortgang bij het halen van de emissieplafonds    Dochterrichtlijnen luchtkwaliteit, Gothenburgprotocol,
NEC-richtlijn, Heavy metals en Persistant Organic Pollutants protocol Evaluatie in 2004/2005Evaluatie in
2004/2005  NEC-plafonds   Evaluatie Tabel 11.15 Beleidsevaluaties
Vermindering algemene uitstoot industrieOmschrijving20032004200520062007Financiering FO-IndustrieEvaluatie in 2003/2004Evaluatie in 2003/2004   Financiële ondersteuning VNG Evaluatie   MilieujaarverslagleggingAfronding evaluatie Besluit milieuverslag-legging    Electronische milieujaar-verslagleggingEvaluatie met het oog op eventuele systeemaanpassingen    Convenanten Evaluatie convenant Benchmarking   Tabel 11.16 Beleidsevaluaties
Vermindering uitstoot verkeer en binnenvaartOmschrijving20032004200520062007Verkeer en emissiesBeleidsnota omvat tevens evaluatieve elementenDe EU convenanten tav CO2 reductie voor personenauto's   EnergielabelEvaluatie Energiepremieregeling    Tabel 11.17 Beleidsevaluaties
Vermindering milieudruk productenOmschrijving200220032004200520062007Productgerichte milieuzorg Evaluatie van de subsidieregeling    Duurzaam geproduceerd hout    Evaluatie systematiek duprohout Milieu Centraal Evaluatie Stichting Milieu Centraal    Tabel 11.18 Beleidsevaluaties
vergroten draagvlak milieubeleidPromt2006Vamil/MiaJaarlijks/2005Groen beleggen2006Duurzaamheidsafweging2008Strategische milieubeoordeling2007/200811.4. Budgettaire gevolgen van beleidTabel 11.19 Bedragen in € 1000 2002200320042005200620072008Verplichtingen:280 424287 48692 13177 39384 15881 38575 445Uitgaven:93 202114 066132 922121 434131 439125 612117 385Programma:78 360100 890120 688109 656120 006114 279106 076 Internationale samenwerking milieu:4 9906 6836 8795 7095 2395 2395 239 Subsidies internationale samenwerking milieu4 1225 7514 6784 5084 3384 3384 338 Overige instrumenten internationale samenwerking milieu8689322 2011 201901901901         Verminderen uitstoot broeikasgassen:14 88530 16047 13348 79861 77357 91055 916 Clean Development Mechanism4 0158 72320 72326 72338 72340 72343 000 Subsidies Reductieplan Overige Broeikasgassen2 0959 79014 85011 05012 1192 0002 000 Overige instrumenten verminderen uitstoot broeikasgassen8 77511 64711 56011 02510 93115 18710 916         Vermindering uitstoot verkeer en binnenvaart:5 8099 4157 6815 0483 8593 1833 183 Subsidies uitstoot verkeer en binnenvaart2 4986 0526 0532 9501 581905905 Overige instrumenten uitstoot verkeer en binnenvaart3 3113 3631 6282 0982 2782 2782 278         Fiscale instrumenten en draagvlak voor milieubeleid:33 60033 10332 26826 90727 99324 51624 516 Subsidies milieuverantwoorde technologie6 2115 5114 3154 0804 1483 4053 405 Schadevergoedingen962 0005 0000000 Overige instrumenten duurzame samenleving7 9745 3235 4006 1697 0456 2976 297 Subsidies maatschappelijke milieuactiviteiten19 31920 26917 55316 65816 80014 81414 814         Verminderen algemene uitstoot industrie:4 3446 91310 8417 4387 4226 6886 688 Operationalisering NOx-kostenverevening5242 4633 0272 5002 500966966 Subsidies verminderen algemene uitstoot industrie1801 0464 1300000 Overige instrumenten verminderen algemene uitstoot industrie3 6403 4043 6844 9384 9225 7225 722         Vermindering milieudruk producten:4 3485 2033 8442 4912 2022 2011 965 Subsidies vermindering milieudruk producten2 4113 8563 4172 0201 7311 7301 494 Overige instrumenten vermindering milieudruk producten1 9371 347427471471471471         Overig programma:10 3849 41312 04213 26511 51814 5428 569 Overige instrumenten DGM01 4844 5346 0754 2717 1772 604 Onderzoek DGM6 4857 2847 5087 1907 2477 3655 965 Communicatie-instrumenten3 89964500000 Nader aan te wijzen0000000Apparaat:14 84213 17612 23411 77811 43311 33311 309 Apparaat:        Apparaat DGM14 43812 75911 81511 35911 01410 91410 890 Juridische instrumenten404417419419419419419Ontvangsten:3 0932 4301 2001 2009170011.5. BudgetflexibiliteitTabel 11.20 Bedragen in € 1000 2004 2005 2006 2007 2008 1. Totaal geraamde kasuitgaven132 922 121 434 131 439 125 612 117 385 2. Waarvan apparaatsuitgaven12 234 11 778 11 433 11 333 11 309 3. Dus programma-uitgaven120 688 109 656 120 006 114 279 106 076 Waarvan op 1 januari 2004:          4. Juridisch verplicht75%90 85567%73 77425%29 90322%25 7585%5 7495. Complementair noodzakelijk2%2 0182%2 2690%00%00%06. Bestuurlijk gebonden (maar niet juridisch)7%8 32111%11 5953%3 2632%2 6470% 7. Beleidsmatig gereserveerd (op grond van een wettelijke regeling
of beleidsprogramma)2%2 7566%6 4510%00%00%08. Beleidsmatig nog niet ingevuld14%16 73814%15 56772%86 84075%85 87495%100 3279. Totaal (= gelijk aan 3)100%120 688100%109 656100%120 006100%114 279100%106 076Toelichting:De kasbudgetten zijn voor de eerstkomende jaren voor een aanzienlijk deel
reeds juridisch vastgelegd, met name voor CDM, BANS, NIRIS, NVKO, SMOM-, PROMT
en INFOMIL. De bestuurlijk- en beleidsmatig gebonden bedragen zitten met name
in de uitvoeringssfeer. Bij bestuurlijk gebonden moet men denken aan de financiering
van de emissieautoriteit inzake haar rol op het gebied van NOx
emissiehandel, de FO-industrie ter ondersteuning van het doelgroepenbeleid
en het programma Natuur en Milieu Educatie. Bij beleidsmatig gebonden moet
men denken aan de uitvoeringskosten voor klimaatbeleid en ROB.11.6. VBTB-paragraafVoor de sturing en verantwoording op de beleidsprestaties bij het operationele
doel «(bevorderen) internationale samenwerking milieu» zijn inmiddels
prestatie-indicatoren beschikbaar. Voor de verbetering van de begroting 2005
gaat de aandacht nu met name uit naar de daadwerkelijke operationalisering
van het operationele doel. De internationale doelen blijken lastig te formuleren
in VBTB-verband, aangezien deze liggen op het terrein van de beleidsbepaling,
waarbij in internationaal verband overeenstemming wordt gezocht over de doelen.
Een belangrijk deel van de activiteiten is daarom gericht op beïnvloeding
van de internationale gemeenschap, wat zich nog moeilijk in meetbare doelen
laat vertalen. In 2004 wordt ook extra aandacht gegeven aan het bepalen van
zinvolle evaluatiemomenten en -methoden. Daar waar aanscherping mogelijk is,
zal dat worden doorgevoerd. Hierbij worden ervaringen van andere departementen,
met name Buitenlandse Zaken, meegenomen.In opdracht van VROM is door het RIVM gewerkt aan de opzet van een monitoringsmethode
voor de ontwikkeling in de milieudruk als gevolg van consumptie. Het is een
complexe materie, waarin thans informatie uit uiteenlopende bronnen wordt
geïntegreerd. In 2003 zijn nieuwe indicatoren beschikbaar gekomen voor
de monitoring. Resultaten zullen doorwerken in de Milieubalans 2004. In 2004
zal het verbeterproces voor de monitoring voortgaan. Doel is voorts op basis
van een zogenaamde footprint-methode éénmaal in
de vier jaar een monitor te kunnen uitvoeren om zonodig het producten- en
consumentenbeleid te kunnen bijsturen.Voor de sturing en verantwoording op de beleidsprestaties bij het operationele
doel «vergroten draagvlak milieubeleid» zijn in 2005 prestatie-indicatoren
beschikbaar. In 2004 wordt onderzocht of effect-indicatoren en effect-monitoringssystemen
zinvol en haalbaar zijn. Ook wordt nagegaan of het herformuleren van het operationele
doel kan bijdragen aan de meetbaarheid van de effecten.Artikel 12. Beheersen milieurisico's van stoffen, afvalstoffen
en straling12.1. Algemene beleidsdoelstellingIn het streven naar een gezonde en veilige samenleving, naar het voorkomen
van klimaatverandering, naar een goede kwaliteit van de leefomgeving en aan
duurzaam produceren en consumeren, staat centraal in dit beleidsartikel de
beheersing van risico's voor mens en milieu bij het omgaan met stoffen, afvalstoffen,
radioactieve stoffen en straling en met genetisch gemodificeerde organismen,
rekening houdend met sociale en economische factoren.Het gaat daarbij om de volgende operationele doelstellingen:• Een situatie waarin mens en milieu verwaarloosbare risico's lopen
als gevolg van de schadelijke effecten van stoffen (beheersen milieurisico's
van stoffen) en het reduceren van gezondheidseffecten als gevolg van blootstelling
aan agentia uit het milieu (stoffen, geluid, lucht- en bodemverontreiniging
etc.);• Minder afvalstoffen; afvalstoffen lekvrij verwijderen (beheersen
milieurisico's van afvalstoffen);• Het handhaven van de situatie waarin mens en milieu tegen de gevolgen
van straling zijn beschermd (beheersen milieurisico's van straling);• Een situatie op het gebied van biotechnologie zodanig dat de toepassing
van biotechnologie gepaard gaat met optimale waarborgen voor de veiligheid,
transparantie van de besluitvorming, keuzevrijheid voor de burger en ethische
aanvaardbaarheid (beheersen milieurisico's van genetisch gemodificeerde organismen).12.2. Operationele doelstellingen12.2.1. Beheersen milieurisico's van stoffenHet doel van het stoffenbeleid (Strategienota Omgaan Met Stoffen: SOMS)1, is om in 2020 een zodanig veilig gebruik van stoffen
te bereiken dat mens en milieu geen of slechts verwaarloosbare risico's lopen
als gevolg van de schadelijke effecten van stoffen (beheersen milieurisico's
van stoffen).En daarnaast het reduceren van gezondheidseffecten als gevolg van blootstelling
aan andere agentia uit het milieu (geluid, luchten bodemverontreiniging etc.).Om dit doel te bereiken zijn de volgende doelstellingen van toepassing:• Uitgangspunten van het stoffenbeleid komen in de Nederlandse Emissierichtlijn
(Ner) en het Milieujaarverslag tot uitdrukking;• Ten behoeve van vergunningverleners wordt een circulaire opgesteld
die aangeeft hoe vergunningverleners het stoffenbeleid in hun praktijk moeten
gebruiken;• Onder de Wet milieugevaarlijke stoffen is het ontwerp-besluit tot
wijziging van het Registratiebesluit tot stand gebracht. In deze AMvB worden
de randvoorwaarden opgenomen voor de door het bedrijfsleven uit te voeren
screening van de door hem op de markt gebrachte stoffen al dan niet inwerkingtreding
daarvan is mede afhankelijk van de vraag of de voorstellen van de Europese
Commissie over REACH2 deze screening zullen
regelen;• De onderhandelingen over de nieuwe EU-verordening over chemische stoffen (REACH) zullen in belangrijke mate plaatsvinden onder het
Nederlandse EU voorzitterschap in de tweede helft van 2004. Met de voorzitterschappen
voor en na het Nederlandse wordt daartoe een gezamenlijke strategie ontwikkeld
om tot optimalisatie van de besluitvorming te komen;• Over totstandkoming van Hoofdstuk 9 van de Wet milieubeheer (stoffen
en producten) waarin de Wet milieugevaarlijke stoffen wordt geïntegreerd
en de implementatie van REACH mogelijk wordt gemaakt, zal in het licht van
de herijking regelgeving in 2003 worden beslist;• De kennisinfrastructuur die in 2003 operationeel is geworden wordt
in 2004 verder ontwikkeld met het oog op:a) adequate ondersteuning van alle bestuursorganen die bij de uitvoering
van het stoffenbeleid zijn betrokken;b) stroomlijnen met ontwikkelingen elders in het kader van het voortschrijdende
EU-beleid.Naast de hierboven genoemde vernieuwing van zowel het Nederlandse als
het Europese stoffenbeleid is er sprake van de uitvoering van het vigerende
Europese stoffenbeleid, die zal doorgaan tot het van kracht worden van het
nieuwe beleid met bijbehorend instrumentarium. Hoewel de effectiviteit van
het vigerende instrumentarium beperkt is, kan Nederland zich, in het licht
van de vigerende regelgeving, vooruitlopend op de bovengenoemde vernieuwing
van het instrumentarium, niet aan de uitvoering van deze taak onttrekken.
De uitvoering van het stoffenbeleid vereist de volgende prestaties:• Uitvoering van bestaande artikelen van de Wet milieugevaarlijke
stoffen (Wms). Op grond van de Wms moeten alle nieuwe (op de markt gebracht
na 1981) stoffen worden kennisgegeven bij de bevoegde instanties van de lidstaten
van de EU. Bedoeling is daarmee te voorkomen, dat nieuwe stoffen op de markt
worden gebracht met toepassingen die leiden tot schadelijke effecten voor
mens of milieu;• Uitvoering van de huidige Europese risicobeoordeling conform het
EU prioriteitenprogramma voor zogeheten bestaande stoffen vallend onder de
High Production Volume Chemicals (stoffen met een productie van meer dan 2500
ton/jaar).De beleidsmatige coördinatie en de EU-afspraken over genoemde instrumenten
gebeurt door het ministerie. Technisch-inhoudelijke ondersteuning wordt daarbij
gegeven door het RIVM. Zo wordt de beoordeling van kennisgevingen van nieuwe
en bestaande stoffen uitgevoerd door het Stoffen Expertise Centrum, onderdeel
van het RIVM. Het hiermee gemoeide budget is opgenomen op artikel 1 in de
structurele bijdrage aan het ministerie van VWS ten behoeve van het RIVM.Tabel 12.1 Aantal afgehandelde
kennisgevingen nieuwe stoffen en beoordelingen bestaande stoffen realisatie 2000realisatie 2001realisatie
2002prognose 2003 2004Aantal afgehandelde kennisgevingen nieuwe stoffen5755535555Aantal beoordelingen bestaande stoffen101081515AsbestverwijderingsbesluitAsbest is oorzaak van grote maatschappelijke onrust. Doel van het beleid
is zodanige maatregelen te nemen, dat blootstelling aan asbest sterk wordt
teruggedrongen tot binnen de normstelling en redenen voor onrust worden weggenomen.Voorts heeft de Minister bij brief d.d. 12 december 2001 aan de Tweede
Kamer (TK, 2001–2002, 25 834, nr. 21) toegezegd dat het herziene
Asbestverwijderingsbesluit naar verwachting in 2003 in werking zal treden.
Door gecompliceerde discussies over uitvoeringsmodaliteiten zal dit echter
pas in 2004 worden gerealiseerd overeenkomstig hetgeen de Tweede Kamer daarover
is bericht in juni 2003.Actieprogramma Gezondheid en MilieuHet Actieprogramma Gezondheid en Milieu heeft als doel het terugdringen
van gezondheidseffecten door milieufactoren en het wegnemen van ongerustheid
door milieurisico's. Het actieprogramma is gestart in 2003 en heeft de volgende
drie subdoelen:1. Meer inzicht krijgen in aard en omvang van gezondheidseffecten als
gevolg van blootstelling aan agentia (bijvoorbeeld chemische stoffen, verontreiniging
van de buitenlucht, verontreiniging van de bodem, etc.) uit het milieu;2. Vergroten van de effectiviteit van het overheidsbeleid op landelijk,
provinciaal en lokaal niveau om gezondheidsrisico's terug te dringen;3. Actief ingaan op de ongerustheid van burgers met als doel deze te verminderen.De uitvoering van het actieprogramma vindt plaats in nauw overleg met
het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. In 2004 zal een tussentijdse
evaluatie van de bereikte doelen van het Actieprogramma worden uitgevoerd
(zie ook verhoging gezondheidsniveau van binnenwoningen en gebouwen in beleidsartikel
3.2.2).In 2004 zullen de volgende prestaties worden geleverd:• Onderzoek met name naar kwaliteit van het binnenmilieu. In 2004
worden de onderzoeksresultaten opgeleverd die inzicht moeten geven in het
gezondheidsniveau van bestaande woningen. Op basis hiervan worden in 2004
maatregelen voorgesteld ter verbetering van de kwaliteit van het binnenmilieu,
welke vanaf 2005 uitgevoerd moeten worden;• Beoordelingskader als hulpmiddel bij beleidskeuzes op alle overheidsniveaus;
benchmarksysteem voor gemeenten. In 2004 moet het beoordelingskader op drie
overheidsniveaus (nationaal, provinciaal en lokaal) tenminste één
keer daadwerkelijk worden toegepast. In 2004 moet de eerste ronde van de benchmark
bij gemeenten plaatsvinden;• Communicatiestrategie; ondersteuning van bewonersgroepen; risicokaarten
voor luchtverontreiniging, geluidshinder en stank. In 2004 zal een communicatiestrategie
worden ontwikkeld met de volgende aandachtspunten: de ondersteuning van bewonersgroepen
en risicokaarten voor luchtverontreiniging, geluidhinder en stank. In 2004
wil VROM tenminste 10 verzoeken voor ondersteuning van bewonersgroepen ontvangen,
waarvan er tenminste 5 worden toegekend. In 2004 zal een werkzaam systeem
gereed zijn dat inzicht biedt in het complex van risicofactoren binnen de
leefomgeving dat gebruikt zal moeten worden door zowel burgers als bestuurders.Verantwoordelijkheid van de Minister in relatie tot de
doelstellingDe Minister van VROM is samen met de Minister van VWS verantwoordelijk
voor de uitvoering van het totale Actieprogramma Gezondheid en Milieu.
Voor bovengenoemde prestaties daaruit is de Minister van VROM primair verantwoordelijk.Tabel 12.2. Prestaties 2004Operationeel doel: Beheersen milieurisico's van stoffen– Implementatie kennisinfrastructuur;– Afhandeling kennisgevingen nieuwe stoffen en bestaande
stoffen;– Inwerkingtreding herzien Asbestverwijderingsbesluit; evaluatie
spijtoptantenregeling sanering asbestwegen;– Opleveren van het onderzoek naar de kwaliteit van het
binnenmilieu;– Toepassen van het beoordelingskader en benchmarksysteem
voor tenminste 3 gemeenten;– Ondersteuning van bewonersgroepen en risicokaarten.Tabel 12.3. BeleidsevaluatieOmschrijving20042005200620072008Uitvoering stoffenbeleidJaarlijkse monitoring van de doelstellingenJaarlijkse monitoring van de doelstellingenJaarlijkse monitoring van de doelstellingenJaarlijkse monitoring van de doelstellingenJaarlijkse monitoring van de doelstellingenGezondheid en MilieuTussentijdse evaluatie doelstellingen Actieprogramma Evaluatie bereiken doelstellingen
van het Actieprogramma  Sanering asbestwegenEvaluatie uitvoering saneringsregelingen asbestwegen    12.2.2. Beheersen milieurisico's van afvalstoffenDoelstelling en doelgroepDe operationele doelstelling van het afvalstoffenbeleid is het voorkomen
dat afvalstoffen ontstaan (minder afvalstoffen) en een zodanig beheer van
afvalstoffen dat de gevolgen voor het milieu aanvaardbaar zijn (lekvrij beheer).
Het beleid om deze doelstelling te realiseren is geformuleerd in het Landelijk
afvalbeheerplan (LAP), dat op 3 maart 2003 in werking is getreden. De
planperiode van het LAP loopt tot en met 2006, waarbij de doelstellingen zijn
gericht op 2012. Het beleid in het LAP is gericht op een verdere versterking
van de marktwerking en op het toewerken naar een gelijk speelveld in Europa.In het LAP zijn de doelstellingen voor de onderdelen «minder afvalstoffen»
en «lekvrij beheer» als volgt gekwantificeerd:Tabel 12.4. Doelstellingen
algemeen afvalstoffenbeleid voor 2012 uit het LAPOmschrijvingrealisatie
2000* (in Mton)doelstelling 2012 (in Mton)Aanbod57**66***Nuttige toepassing4455Verbranden88Storten52Lozen11* De realisatiecijfers van een bepaald jaar komen medio het daarop volgende
jaar beschikbaar.** De som van het totaal wijkt af als gevolg van afronding.*** De groei van het afvalaanbod beperken tot 16% bij een voorspelde groei
van 38% van het BBP.Het realiseren van de doelstellingen van het LAP wordt jaarlijks gemonitord
en geëvalueerd. Begin 2004 verschijnt het evaluatierapport over 2003,
het eerste jaar dat het LAP van kracht is.Beleidsprestaties 2004Om de doelstellingen van het LAP te realiseren worden verschillende instrumenten
ingezet. Een deel van de instrumenten is specifiek voor het realiseren van
de onderscheiden doelen: versterken preventie en nuttige toepassing (a) en
verminderen van verwijdering (b).Een ander deel is generiek voor alle onderdelen van het beleid, zoals
de regelgeving (c) en de internationale inzet gericht op het realiseren van
een gelijk speelveld in Europa (d). Tenslotte is als beleidskader de strategie
voor de lange termijn van belang (transitie afvalbeheer) (e).a. Versterken preventie en nuttige toepassingIn 2004 wordt de prioriteit gelegd bij het bevorderen van afvalpreventie
en gescheiden inzameling bij huishoudens en bij bedrijven. Voor huishoudelijk
afval wordt, samen met gemeenten en provincies, het «Stimuleringsprogramma
afvalscheiding en afvalpreventie van huishoudelijk afval» uitgevoerd.Voor afvalstoffen van bedrijven wordt preventie bevorderd door de uitvoering
van het programma «Met preventie naar duurzaam ondernemen» van
de gezamenlijke overheden. Actiepunten betreffen onder meer de inzet van stimulerende
instrumenten en het opnemen van regels voor afvalscheiding in vergunningen.
In 2004 vindt een eerste vervolgmeting plaats over de verbetering hiervan
bij vergunningverlening en handhaving. Met de «Stimuleringsregeling
vermindering milieudruk» worden gemeentelijke projecten voor preventie
en afvalscheiding gefinancierd. In 2004 zal de effectiviteit van deze bijdrageregeling
worden geëvalueerd.De hiervoor genoemde programma's hebben mede tot doel invulling te geven
aan de verplichtingen van de overheid in het kader van het convenant verpakkingen.
Naast het stimuleren van gescheiden inzameling betreffen deze verplichtingen
ook het leveren van een bijdrage aan de bestrijding van zwerfafval. Het aanbod
aan verpakkingsafval en de mate van nuttige toepassing hiervan, alsmede de
stand van zaken bij de bestrijding van zwerfafval zal ook in 2004 worden gemonitord.Afvalscheiding is een belangrijke voorwaarde voor de versterking van de
nuttige toepassing. In 2004 zullen de op de nieuwe Wm gebaseerde Besluiten
inzameling afvalstoffen, het Besluit scheiden en gescheiden houden,
alsmede daaraan gerelateerde ministeriële regelingen in werking treden.
Daarnaast stimuleren de productbesluiten (wit en bruingoed, autowrakken e.d.),
waarin de terugname en verwerking van afgedankte producten worden geregeld,
de nuttige toepassing. Verder zijn in het LAP minimumstandaards voor verwerking
opgenomen als basis voor de vergunningverlening voor verwerkingsinrichtingen.
Volgens de doelstelling van het LAP moet in 2012 in Nederland 3–4 Mton
hoogcalorisch afval als brandstof wordt ingezet. Daartoe is in 2003 een financieel
en organisatorisch stimuleringskader opgezet. In 2004 wordt bezien of dit
daadwerkelijk gaat leiden tot het oprichten van nieuwe verbrandingscapaciteit,
waardoor het storten van brandbaar restafval uiterlijk in 2006 wordt beëindigd
en een bijdrage wordt geleverd aan het klimaatbeleid.b. Verminderen verwijderingEen centrale doelstelling van het LAP is dat afval zo min mogelijk door
verbranden en storten wordt verwijderd. Dit wordt gestuurd door middel van
stortverboden en een hoge stortheffing op het storten van brandbaar afval.
Ontheffingen van het stortverbod voor brandbaar afval worden alleen gegeven
als er geen voldoende capaciteit voor verbranden in een afvalverbrandingsinstallatie
voorhanden is. In 2004 wordt bezien of het in 2003 ingestelde absolute stortverbod
voor huishoudelijk afval moet worden voortgezet.c. Regelgeving afvalbeleidIn 2004 wordt een aantal op de Wet milieubeheer gebaseerde besluiten van
kracht zoals de Wijziging Inrichtingenen vergunningenbesluit milieubeheer
(ministeriële verklaringen van geen bezwaar en vergunningtermijn) en
het Besluit afgifte, ontvangst en vervoer van bedrijfsafvalstoffen. Daarnaast
treedt een aantal aan de besluiten gekoppelde regelingen in werking. Met deze
regelgeving wordt beoogd de transacties met afvalstoffen in de markt beter
controleerbaar te maken. In 2004 zal de opbouw van het landelijk gecentraliseerde
systeem van melden van afvalstoffen afgerond worden, zodat het systeem in
2005 in werking kan treden. Het systeem van registreren van afvaltransporteurs,
-inzamelaars, -bemiddelaars en -handelaren zal in januari 2004 operationeel
zijn. Met de registratie wordt beoogd zicht te krijgen op de beroepsgroep
en hiermee wordt tevens voldaan aan zowel een Europees rechtelijke als aan
een nationale wettelijke verplichting.De uitvoering van de Europese Verordening Overbrenging Afvalstoffen (EVOA)
geschiedt door het afhandelen van EVOA-kennisgevingen. Het doel hiervan is
dat er controle en inzicht is op de overbrenging van afvalstoffen en dat vanwege
het afvalstoffenbeleid tegen bepaalde overbrengingen bezwaar kan worden gemaakt.
Gezien de verdere internationalisering van de afvalstoffenmarkt en door de
veranderingen in het beleid, neemt het aantal overbrengingen toe. In 2004
wordt ter uitvoering van afspraken met de Tweede Kamer de handhaafbaarheid
van de EVOA beschikkingen verder versterkt.Tabel 12.5. Kengetallen in-,
uit- en doorvoer van afvalstoffen (bedragen in € 1)Omschrijving/benaming Realisatie BegrotingBegroting 20002001200220032004Aantal afgehandelde kennisgevingen     – Invoer + uitvoer1 1031 4971 6501 7501 750– doorvoer472415604600600Aantal transportmeldingen182 000267 000487 000500 000500 000      Totale kosten per jaar*1 572 5742 277 7172 641 4322 800 0002 800 000* Inclusief BTW en exclusief personeelskosten bij VROM. Uitvoering is
uitbesteed aan een extern bureau.d. Realiseren gelijk speelveld in EuropaDe structurele Nederlandse inzet in bestaande internationale fora in combinatie
met eigen initiatieven, met name versterking van de samenwerking met Duitsland,
België en Frankrijk, moet bijdragen aan Europese harmonisatie van termen
(afval, nuttige toepassing, verwijdering, afvallijsten) en afvalverwerkingsniveaus
en gelijkwaardige milieu-eisen en afvalsturende regelgeving in Nederland en
de meest aangrenzende landen. Jaarlijks wordt de voortgang aan de Tweede Kamer
gerapporteerd.De volgende Europese regelgeving wordt in 2004 geïmplementeerd: Richtlijn
afgedankte elektrische en elektronische apparatuur (2003/96), Richtlijn beperking
gebruik gevaarlijke stoffen in elektrische en elektronische apparatuur (2003/95),
aanpassing Bijlage II (2003/33) van de Richtlijn storten (1999/31), Beschikking
onderdeel- en materiaalcoderingsnormen (2003/138) van de Richtlijn autowrakken
(2000/53) en Richtlijn verbranden (2000/76). Verder zal VROM in 2004 actief
inzet leveren bij de ontwikkeling, wijziging en uitvoering van verschillende
Europese programma's, richtlijnen en verordeningen.In het LAP is opgenomen dat op 1 januari 2006 de landsgrenzen voor verbranden
als vorm van verwijdering kunnen vervallen, mits Nederland en de aangrenzende
landen gelijkwaardige milieu-eisen en gelijkwaardige afvalsturende regelgeving
hebben. In 2004 wordt bezien of, en zo ja welke aanvullende maatregelen moeten
worden genomen om de Nederlandse publieke belangen te waarborgen en de continuïteit
van de afvalverwijdering in Nederland te garanderen. Daarbij wordt ook gekeken
naar de relaties en contractsituaties tussen de gemeenten en de afvalverbrandingsinstallaties.e. Transitie afvalbeheerHet realiseren van de doelstellingen van het LAP heeft betrekking op de
korte en middellange termijn. Om een en ander in een langer strategisch perspectief
te stellen is in 2003 een lange termijnvisie voor het afvalbeleid ontwikkeld.
Centraal in deze transitie voor 2050 staat de uiteindelijke integratie van
afvalbeleid in andere beleidsvelden als productenbeleid, industriebeleid,
energiebeleid en stoffenbeleid en de transformatie van afval naar grondstof
en brandstof. De lange termijnvisie is in 2003 gepubliceerd en wordt in 2004
en later uitgewerkt. In dat kader worden in 2004 proefprojecten voor GFT-afval
en verpakkingsafval afgerond en wordt gestart met de integratie van afvalbeleid
in genoemde andere beleidsvelden.Verantwoordelijkheid van de Minister in relatie tot de
doelstellingMet de inwerkingtreding van de gewijzigde Wet milieubeheer (structuur
beheer afvalstoffen) per 8 mei 2003 is de sturing van het afvalstoffenbeleid
op landelijk niveau gebracht onder directe verantwoordelijkheid van de Minister
van VROM. De taken voor provincies en gemeenten richten zich met name op preventie,
afvalscheiding, vergunningverlening en handhaving. Gemeenten hebben daarnaast
een wettelijke zorgplicht voor de inzameling van huishoudelijk afval. Op basis
van de Wm is per 3-3-2003 het Landelijk afvalbeheerplan van kracht geworden.
Ieder bestuursorgaan moet bij de uitoefening van een bevoegdheid met betrekking
tot afvalstoffen rekening houden met het LAP. Tabel 12.6. Prestaties 2004Operationeel doel: Beheersen milieurisico's van afvalstoffen– Rapportage monitoring en evaluatie LAPa. Uitvoering Stimuleringsprogramma afvalscheiding en afvalpreventie
van huishoudelijk afvala. Uitvoering Uitvoeringsprogramma met preventie naar duurzaam
ondernemena. Stimulering inzet afval voor verbranding met hoog energierendementb. Bepalen of absolute stortverbod huishoudelijk afval wordt voortgezetc. Vaststelling maatregelen en regelingen gebaseerd op gewijzigde
hoofdstuk Wet milieubeheerc. Uitvoering Evoac. Realisatie van een landelijke uitvoeringsorganisatie voor het
melden van afvalstoffenc. Uitvoering landelijk systeem van registreren van afvaltransporteurs,
-inzamelaars, -bemiddelaars en -handelarend. Inzet voor het bereiken van een gelijk Europees speelveld voor
afvalbeheer, met jaarlijkse rapportage aan Tweede Kamerd. Voorbereiden condities voor het in 2006 opengaan van de landsgrenzen
voor verbranden als vorm van verwijderene. Pilots en acties toekomstig afvalbeleidTabel 12.7. Evaluatie 2004Omschrijving20042005200620072008LAPJaarlijkse
monitoring en evaluatie van het LAPJaarlijkse monitoring en evaluatie van het LAPVoorbereiden en Vaststelling LAP IIJaarlijkse monitoring en evaluatie van LAP-IIJaarlijkse monitoring en evaluatie van LAP IIWet- en regelgeving afvalstoffen  Algehele evaluatie hoofdstuk Afvalstoffen Wm (art. 21.2)  Stimuleringsprogramma afvalscheiding en afvalpreventie
van huishoudelijk afval en Uitvoeringsprogramma met preventie naar duurzaam
ondernemenEvaluatie van de uitvoering    12.2.3. Beheersen milieurisico's van stralingDoelstellingen en doelgroepDoel van het stralingsbeleid is een situatie te bereiken waarin mens en
milieu zo goed als redelijkerwijs mogelijk beschermd zijn tegen de gevolgen
van ioniserende en niet-ioniserende straling. Voor ioniserende straling zijn
in de Kernenergiewet grenswaarden geformuleerd die niet mogen worden overschreden.
Boven deze grenswaarden worden geen vergunningen verleend. Onder deze grenswaarden
wordt door middel van actuele vergunningen of meldingen gestreefd naar een
zo laag mogelijke blootstelling aan straling van mens en milieu.Hiervoor worden de volgende beleidsprestaties geleverd: In 2003 is een
aanvang gemaakt met de voorbereiding van enkele wijzigingen van de Kernenergiewet
(KEW). Deze activiteiten lopen in 2004 door. Het betreft de introductie van
de mogelijkheid om de vergunning voor kernreactoren in de tijd te beperken,
eventuele opwerking van gebruikte splijtstof te reguleren en het bevoegd gezag
voor de vergunningverlening te beperken tot de Minister van VROM.De beheersing van de risico's van ioniserende straling vindt met name
plaats door middel van vergunningverlening in het kader van de Kernenergiewet.
Voor het transport en de in-, uit- en doorvoer van radioactieve stoffen, splijtstoffen
en ertsen worden ook in 2004 weer circa 150 vergunningen afgehandeld.Tabel 12.8. Vergunningverlening
splijtstoffen, ertsen en radioactieve stoffen (incl. transport) en toestellen realisatie 2001realisatie 2002prognose 2003prognose 2004Afhandeling van vergunningen voor in-, uit- en doorvoer van radioactieve
stoffen, splijtstoffen en ertsen184150150150Afhandeling van vergunningen en meldingen voor nucleaire installaties5555Afhandeling van vergunningen voor radioactieve stoffen en toestellen40255050Afhandeling van meldingen Besluit stralingsbescherming per 2001nvtnvt75100Afhandeling van bezwaar- en beroepsprocedures KEW10121010De beheersing van milieurisico's bij normaal bedrijf van nucleaire installaties
zoals bedoeld in artikel 15 van de KEW, waaronder tevens de preventie en beheersing
van grote ongevallen bij dergelijke installaties behoort, leidt in 2004 tot
een situatie waarin:• een nieuwe vergunning afgegeven zal worden aan de kerncentrale
Borssele (KCB) in verband met verhoging van de verrijkingsgraad van de gebruikte
splijtstof; in dit verband wordt begin 2004 de evaluatie van het MER voor
de verhoging van de verrijkingsgraad KCB afgerond;• een nieuwe vergunning verleend zal worden voor de hogefluxreactor
te Petten in verband met wijziging van de vergunningsituatie;• een vergunning verleend zal worden voor de uitbreiding van de capaciteit
van de Urenco verrijkingsinrichting te Almelo.Verder zal in 2004 overleg met EPZ worden gevoerd teneinde afspraken te
maken over de beoogde sluiting van de kerncentrale Borssele in 2013. Zonodig
zullen gemaakte afspraken daaromtrent in de vergunning of anderszins worden
vastgelegd.Eind 2002 heeft de EC voorstellen bekend gemaakt voor richtlijnen die
moeten leiden tot uniforme fundamentele verplichtingen en algemene beginselen
van de veiligheid voor nucleaire installaties (zowel het bedrijf als de ontmanteling
daarvan) en het beheer van radioactief afval. Overeenkomstig de eerste voorstellen
van EC dienen deze richtlijnen uiterlijk 1 mei 2004 geïmplementeerd
te zijn.De eerste reacties van de lidstaten zijn zeer divers en de haalbaarheid
van de tijdstippen als genoemd in de richtlijn zijn zeer problematisch. Afhankelijk
van het verloop van de discussies over deze richtlijnen zal Nederland in 2004
tot (de voorbereiding van) de implementatie ervan over moeten gaan of in het
kader van het Nederlandse voorzitterschap nadere acties moeten ondernemen
om de discussies over de (concept)-richtlijnen af te ronden.In 2005 zullen de nationale rapportages in verband met de nucleaire conventie
in Wenen worden besproken. Deze rapportages (waaronder ook de Nederlandse)
worden in 2004 opgesteld.Voor de beheersing van milieurisico's van gebruik/toepassing van radioactieve
stoffen en toestellen zoals bedoeld in de artikelen 29 en 34 van de Kernenergiewet
(waaronder tevens de stralingsprestatie van woningen) wordt in 2004 een evaluatie
van het op 1 maart 2002 in werking getreden Besluit stralingsbescherming
uitgevoerd. Tevens wordt een begin gemaakt met de evaluatie van het Besluit
detectie radioactief besmet schroot en de daarop gebaseerde ministeriële
regeling.De doelstelling van de stralingprestatie in woningen (de SPN = Stralings
Prestatie Norm) is dat de straling in de woning niet verder toeneemt ten opzichte
van 1995. Voor nieuwbouwwoningen bedroeg de gemiddelde stralingsdosis voor
de bewoner van de nieuwbouwwoning toen circa 1,2 mSv (millisievert) per jaar
ofwel ongeveer de helft van de totale dosis die een Nederlander gemiddeld
ontvangt. Afhankelijk van de discussie hierover wordt de SPN in 2003 wettelijk
geïmplementeerd in het Bouwbesluit dat per 1 juli 2004 van kracht
zal worden (zie ook beleidsartikel 3.2.1 garanderen van een minimale kwaliteit
van woningen en gebouwen). In aansluiting hierop wordt voor bestaande woningen
in 2004 gestart met een uitgebreid voorlichtings- en instructietraject, dat
ook in 2005 zal doorlopen. Dit vormt een onderdeel van een publiekscampagne
voor verbetering van het binnenmilieu zoals opgenomen in het Actieprogramma
Gezondheid en Milieu.Op verzoek van VROM zal in 2004 tevens een nieuw jaarrapport door het
RIVM worden uitgebracht over de stand van zaken met betrekking tot de stralingsbelasting
in Nederland, onder de noemer Beleidsmonitoring Straling (BMS). In 2002 heeft
het RIVM voor het eerst een dergelijke jaarrapportage uitgebracht. Het is
de bedoeling dat een ieder jaar een rapport over BMS wordt uitgebracht. Iedere
vijf jaar moet dit leiden tot een meer uitgebreidere rapportage, dat ook naar
de Tweede Kamer gezonden zal worden. Dit wordt in het jaar 2006 verwacht.
Mede op basis van deze rapportage zal nader worden bezien of bijstelling van
het beleid noodzakelijk is.Voor de beheersing van milieurisico's van radioactieve stoffen in het
afvalstadium bij tijdelijke en permanente opslag wordt in 2004 gestart met
de uitvoering van het onderzoekprogramma naar de terugneembare ondergrondse
berging van radioactief afval. Bij de beheersing van de milieurisico's van
radioactieve afvalstoffen wordt ook de ontmanteling van nucleaire installaties
begrepen.Voor de beheersing van milieurisico's van niet-ioniserende straling (zoals
radiofrequente velden van zendinrichtingen en extreem laagfrequente velden
van hoogspanningsleidingen) worden de volgende prestaties verricht. De doelstelling
van het Nationale Antennebeleid (NAB) is binnen de kaders van volksgezondheid,
leefmilieu en veiligheid (zoals gesteld in het NAB) het stimuleren en faciliteren
van voldoende ruimte voor antenne-opstelpunten. Afhankelijk van de uitkomsten
van de nadere discussie hierover is na 2004 een situatie bereikt waarin grenswaarden
en een zoneringsregeling wettelijk geïmplementeerd zijn. In 2003 vindt
besluitvorming plaats over eventueel nader beleid. Dit bestaat uit advies-
of grenswaarden voor magneetvelden vanwege bovengrondse hoogspanningslijnen.
Dit nadere beleid wordt in 2004 geïmplementeerd.Verantwoordelijkheid Minister in relatie tot de doelstellingHet bevoegd gezag van de Kernenergiewet zijn de Ministers van VROM en
SZW. In het geval van energievoorziening voor wat betreft de splijtstofcyclus
en voor radioactieve stoffen en toestellen bij mijnbouw is de Minister van
EZ tevens verantwoordelijk. Voor medische toepassingen, voor zover het de
blootstelling van patiënten zelf betreft, is ook de Minister van VWS
verantwoordelijk. Hoewel de Ministers een gezamenlijke verantwoordelijkheid
dragen, is de Minister van VROM primair verantwoordelijk voor de bescherming
van de het algemene publiek tegen de gevaren van ioniserende straling. Op
het gebied van niet-ioniserende straling zijn (nog) geen wettelijk regelingen.De Minister van VROM draagt ook bij dit onderwerp een verantwoordelijkheid
voor bescherming van het algemene publiek.Tabel 12.9. Prestatiegegevens 2004Operationeel doel: Beheersen milieurisico's van straling– Nieuwe vergunning voor kerncentrale Borssele ivm verhoging
verrijkingsgraad– Nieuwe vergunning voor hogefluxreactor Petten ivm nieuwe
situatie– Nieuwe vergunning voor Urenco Almelo ivm uitbreiding capaciteit– Vergunningverlening transport splijtstoffen, ertsen en
radioactieve stoffen– Implementatie of afronding discussie inzake Europese nucleaire
en afval richtlijn– Rapportage nucleaire conventie– Inwerkingtreding, voorlichting en instructietraject Stralings
Prestatie Norm– Start uitvoering 5 jarig onderzoekprogramma terugneembare
ondergrondse berging van radioactief afval– Implementatie Nationaal Antenne Beleid– Implementatie beleid hoogspanningslijnenTabel 12.10. Beleidsevaluatie
2004Omschrijving20042005200620072008Stralingbescherming1. Evaluatie Besluit stralingsbescherming 1. Beleidsmonitoring Straling   2. Evaluatie
Besluit detectie radioactief schroot en daarop gebaseerde ministeriële
regeling    Stralings Prestatie Norm  Evaluatie wettelijke implementatie Stralings Prestatie Norm  12.2.4. Beheersen milieurisico's genetisch gemodificeerde
organismen (ggo's)Doelstelling en doelgroepDe Integrale Nota Biotechnologie (INB) (TK 2000–2001, 27 428
nr. 2) geeft het beleid weer ten aanzien van biotechnologie. Hiertoe is een
overzicht gegeven van de huidige stand van zaken van de moderne biotechnologie
en zijn diverse beleidsvoornemens geformuleerd. Het doel is de situatie waarin
biotechnologie wordt toegepast, gepaard te laten gaan met waarborgen voor
de veiligheid, de transparantie van de besluitvorming, de keuzevrijheid voor
de burger en de ethische aanvaardbaarheid. De toepassingen van biotechnologie
roepen veel maatschappelijke discussie op.De doelgroep van het Besluit ggo bestaat onder meer uit verschillende
typen laboratoria bij universiteiten, onderzoeksinstellingen, ziekenhuizen
en bedrijven voor toepassingen inzake het ingeperkt gebruik (laboratoria).Om bovenstaande doelstelling te bereiken worden de volgende instrumenten
ingezet:Uitvoering Besluit ggoHet Besluit ggo kent een vergunningplicht voor het uitvoeren van activiteiten
met ggo's in laboratoria (ingeperkt gebruik), veldproeven, gentherapie en
toelating tot de markt. De voorbereiding van de behandeling van kennisgevingen
en vergunningaanvragen wordt uitgevoerd namens VROM door het Bureau ggo (RIVM).
Afgifte van vergunningen geschiedt door het ministerie van VROM. In dit kader
zullen in 2004, afhankelijk van het aantal ingediende aanvragen, ongeveer
de volgende aantallen aanvragen/vergunningen worden afgehandeld (zie tabel
12.11):Tabel 12.11. Kennisgevingen
en vergunningen ggo'sOmschrijving:Realisatie
2000Realisatie 2001Realisatie 2002Prognose 2003Prognose 2004Kennisgevingen ingeperkt gebruik453673771650800Vergunningen introductie in het milieu4349322015Vergunningen marktintroductie in Nederland97742Vergunningen marktintroductie in rest EU121111710Afhandelen bezwaarprocedures710277Afhandelen beroepsprocedures77277Beleidsontwikkeling ggo'sTen behoeve van de uitvoering van het Besluit ggo worden de volgende beleidsprestaties
geleverd:• Voor toepassingen in laboratoria, zal de Regeling ggo voor wat
betreft de onderdelen risicobeoordeling en vervoer worden aangepast. Voorts
zal een aanzet worden gemaakt met de beoordeling van nieuwe technieken die
al dan niet kunnen leiden tot genetische modificatie;• Op basis van 2001/18 moet bij veldproeven gemonitord worden door
de vergunninghouder en de overheid. In 2004 zal de monitoringcomponent die
de overheid moet gaan toepassen worden ontwikkeld. Daarnaast zal het register
met locaties waar gewassen met een markttoelating worden geteeld, worden opgezet;• Voor het onderdeel gentherapie zullen nieuwe aanvraagformulieren
en een nieuwe vergunningopzet worden gemaakt waarbij tevens wordt uitgewerkt
welke SAE's («serious adverse events») relevantie kunnen hebben
voor risico's voor mens en milieu.Voortzetting uitvoering beleidsvoornemens INBDe beleidsvoornemens uit de Integrale Nota Biotechnologie leiden in 2004
tot een bespreking van het ethisch toetsingskader in de Tweede Kamer. Daarnaast
zullen daaruit voortvloeiende afspraken worden uitgewerkt.Biosafety Protocol en verdere uitwerking openstaande punten
tijdens MOP-1Het Biosafety Protocol (BSP) is op 11 september 2003 van kracht geworden.
Dit betekent dat in 2004 met de uitvoering van het Protocol moet worden gestart.
Dit betekent dat a. aanvragen voor import van ggo's moeten worden afgehandeld,
b. inzet nodig is voor capaciteitsopbouw bij ontwikkelingslanden en landen
met economieën in transitie en 3e wereld en c. de nationale component
van het BCH (Biosafety Clearing House)-mechanisme in werking moet treden.Biotechnologie en duurzaamheidBiotechnologie kan bijdragen leveren aan duurzame ontwikkeling van bijvoorbeeld
de landbouw, procestechnologie, farmacie en voedingstechnologie. In 2003 zal
er een workshop en een rapport worden gemaakt over de mate waarin biotechnologie
in Nederland heeft bijgedragen aan duurzame ontwikkelingen. In 2004 wordt
er een visie opgesteld inzake de rol van VROM bij biotechnologie en duurzaamheid.
Op basis van deze visie zal een activiteitenplan worden opgesteld.Verantwoordelijkheid van de MinisterDe Staatssecretaris is eerst verantwoordelijke bewindspersoon voor de
uitvoering van het Besluit genetisch gemodificeerde organismen.Tabel 12.12. Prestaties 2004Operationeel doel: Beheersen milieurisico's genetisch gemodificeerde
organismen (ggo's)– Afgifte van kennisgevingen en vergunningen voor ggo's– Beleidsontwikkeling ggo's– Voortzetting uitvoering Beleidsvoornemens INB– Biosafety Protocol en verdere uitwerking openstaande punten
tijdens MOP-1– EU-voorzitterschap biotechnologie 2e helft 2004– Opstellen visie i.h.k.v. Biotechnologie en DuurzaamheidTabel 12.13. Beleidsevaluatie
2004Omschrijving20042005200620072008GenomicsTussentijdse evaluatie genomics    Integrale Nota Biotechnologie (INB) Evaluatie
uitvoering Integrale Nota Biotechnologie   12.3. Budgettaire gevolgen van beleidTabel 12.14. Bedragen in € 1000 2002200320042005200620072008Verplichtingen:39 35647 00635 12636 25932 52232 42632 395Uitgaven:38 77340 75843 99837 28033 65632 42632 395Programma:31 02634 36538 01231 40228 12927 08327 083 Beheersen milieurisico's van stoffen:9 7844 4589 7132 4982 4982 7542 754 Subsidies stoffenbeleid7 5133 2867 7600000 Overige instrumenten stoffenbeleid2 2711 1721 9532 4982 4982 7542 754         Beheersen milieurisico's van afvalstoffen:17 00121 46623 73524 72420 68718 92018 920 Subsidies afvalstoffenbeleid5 2389 43111 90312 69710 3108 1768 176 Overige instrumenten afvalstoffenbeleid11 76312 03511 83212 02710 37710 74410 744         Beheersen milieurisico's van straling:2863 051666725725756756 Subsidies stralingsbeleid02 62400000 Overige instrumenten stralingsbeleid286427666725725756756         Beheersen milieurisico's van GGO's:3221 8861 8551 8551 9261 9261 926 Overige instrumenten GGO-beleid3221 8861 8551 8551 9261 9261 926         Overig programma:3 6333 5042 0431 6002 2932 7272 727 Overige instrumenten DGM0000000 Onderzoek DGM3 5522 8541 3939501 6432 0772 077 Communicatie-instrumenten81650650650650650650 Nader aan te wijzen0000000Apparaat:7 7476 3935 9865 8785 5275 3435 312 Apparaat:        Juridische instrumenten792835838838838838838 Apparaat DGM6 9555 5585 1485 0404 6894 5054 474Ontvangsten:1600000012.4. BudgetflexibiliteitTabel 12.15. Bedragen in € 1000 2004 2005 2006 2007 2008 1. Totaal geraamde kasuitgaven43 998 37 280 33 656 32 426 32 395 2. Waarvan apparaatsuitgaven5 986 5 878 5 527 5 343 5 312 3. Dus programma-uitgaven38 012 31 402 28 129 27 083 27 083 Waarvan op 1 januari 2004:          4. Juridisch verplicht49%18 45028%8 65017%4 7509%2 5000%05. Complementair noodzakelijk0%00%00%00%00%06. Bestuurlijk gebonden (maar niet juridisch)44%16 80043%13 47939%10 97939%10 49739%10 4797. Beleidsmatig gereserveerd (op grond van een wettelijke regeling
of beleidsprogramma)4%1 40712%3 75020%5 50018%5 00018%5 0008. Beleidsmatig nog niet ingevuld4%1 35518%5 52325%6 90034%9 08643%11 6049. Totaal (= gelijk aan 3.)100%38 012100%31 402100%28 129100%27 083100%27 083Toelichting:Onder de categorie bestuurlijk gebonden valt de Stichting Scheepsafvalstoffen
Binnenvaart, de inzameling van CFK's en halonen en de uitvoering van wettelijk
opgedragen taken zoals de uitvoering van Europese verordening overbrenging
van afvalstoffen, het Afval Overleg Orgaan, de Commissie Genetische Modificatie
en de Gezondheidsraad. Onder de categorie beleidsmatig gereserveerd worden
de uitgaven gerekend voor de programma's afvalscheiding en afvalpreventie
van huishoudelijk afval en preventie door duurzaam ondernemen.12.5. VBTB-paragraafAlgemeenMedio 2003 is de voorgenomen programmatische aanpak voor het opzetten
van evaluatieonderzoek gerealiseerd. Zie bijvoorbeeld tabel 12.13. De programmatische
aanpak zal in 2004 worden voortgezet. Ook zullen in 2004 waar mogelijk tussendoelen
worden geformuleerd voor de lange termijndoelen. Daarnaast zal worden gewerkt
aan het beter meetbaar formuleren van doelen.Beheersen milieurisico's van stoffenEind 2003 zal een nota inzake de uitvoering van het (inter-)nationale
stoffenbeleid worden uitgebracht. Dan zal tevens worden bepaald of de voor
stoffen te ontwikkelen kennisinfrastructuur inzicht kan verschaffen voor de
jaarlijkse verantwoording.Het Actieprogramma Gezondheid en Milieu is in 2003 in uitvoering gekomen.
In 2004 wordt nagegaan of de beoogde doelen van het Actieprogramma Gezondheid
en Milieu meetbaar kunnen worden geformuleerd.Artikel 13. Handhaving13.1. Algemene beleidsdoelstellingDe handhaving van het beleid en de wet- en regelgeving van VROM wordt
uitgevoerd door de Inspectie en haar handhavingpartners, en is gericht op
een meetbare verbetering van de naleving van het beleid en de wetgeving. Naleving
is gedrag dat iemand (burger, bedrijf, overheid) vertoont om beleid en wet-
en regelgeving al dan niet uit te voeren. Naleving is breder dan alleen handhaving.
Naleving is primair de verantwoordelijkheid van degenen waarop het beleid
en de wet- en regelgeving zich richten (burgers, bedrijven). Er is een aantal
partijen dat zodanige voorwaarden moet scheppen dat de burger en de bedrijven
de wet- en regelgeving ook kunnen naleven: de wet- en regelgever, de Inspectie
en de handhavingpartners van de Inspectie in het veld: provincies, gemeenten,
waterschappen, andere Inspecties en het Openbaar Ministerie (OM). Al deze
actoren hebben een set interventies die zij kunnen inzetten om de naleving
te bevorderen. Voor de verbetering van de naleving van de betrokken wetten
is van toepassing het handhavinginstrumentarium van de Algemene wet bestuursrecht,
het Wetboek van Strafrecht en de Wet op de economische delicten.Dit beleidsartikel (artikel 13) richt zich uitsluitend op de interventies
die door de Inspectie gepleegd zullen worden. Dat zijn zowel formele interventies
(bestuursrechtelijke, civielrechtelijke en strafrechtelijke handhaving) als
informele interventies (bijvoorbeeld communicatie, ex post en ex ante evaluaties,
verscherpt toezicht). De interventiemix verschilt voor de naleving van wet-
en regelgeving waarvoor de minister in eerste en laatste instantie verantwoordelijk
is (1e lijnstoezicht) en de naleving van regels waarvoor de minister
eindverantwoordelijk is, maar waarvoor andere overheden in eerste instantie
toezien op de naleving (2e lijnstoezicht).Om prioriteiten te kunnen stellen in het totale inspectie werkpakket voor
deze begroting, is de in 2003 vastgestelde VROM-brede nalevingstrategie gebruikt.
In de nalevingstrategie is een indeling gemaakt tussen het «van binnen naar buitenspoor» (wettelijke taken) en het «van buiten naar binnenspoor», datgene wat
er vanuit de maatschappij als probleem wordt ervaren, het zogenoemde risicospoor.
Alle wettelijke taken zijn in het van binnen naar buitenspoor gewogen met
de criteria veiligheid, gezondheid, duurzaamheid en maatschappij. Vervolgens
is door middel van een berekeningsformule (risico = kans * effect ) een prioriteitenmatrix
opgesteld. De prioriteitenmatrix is nog niet opgesteld voor een deel van de
subsidies, de convenanten, internationale taken en monitoring. Deze taken
zijn nog niet aan de hand van de afwegingsmethodiek in een prioriteitenmatrix
verwerkt. Het aspect veiligheid komt in deze begroting op verschillende plaatsen
terug, met name in de paragrafen 13.2.1, 13.2.6 en 13.2.8. De prioriteiten
staan per operationeel doel uitgesplitst in de tabellen die zijn opgenomen
in elk artikel. Het reguliere werk wordt in de tekst beschreven. In dit artikel
13 zijn de operationele doelstellingen geclusterd conform de andere artikelen
van de gehele VROM begroting:• Strategie;• Betaalbaarheid van het wonen;• Duurzame woningen en gebouwen;• Fysieke stedelijke vernieuwing;• Sociale kwaliteit van het wonen en woonomgeving;• Versterken ruimtelijke kwaliteit van het wonen en de woonomgeving;• Verbeteren integrale milieukwaliteit op lokaal niveau;• Versterken ruimtelijke kwaliteit in Europees verband;• Tegengaan klimaatverandering en emissies;• Beheersen milieurisico's van stoffen afval en straling.Een betere naleving is niet alleen de verantwoordelijkheid van de Inspectie,
want zij is alleen verantwoordelijk voor het interventie-instrumentarium dat
de naleving bevordert, zoals toezicht, handhaving en opsporing. Het behalen
van de streefwaarden die per operationeel doel zijn opgenomen, is een gedeelde
verantwoordelijkheid van diverse betrokken partijen zoals burgers, bedrijven,
de beleidsdirecties, de Inspectie en de handhavingpartners. Het behalen van
de prestaties die in de tabellen zijn beschreven, is wel de verantwoordelijkheid
van de Inspectie. Overigens zullen de bezuinigingen consequenties hebben voor
de activiteiten (en dus de prestaties) van de VROM-Inspectie. Welke dat zijn,
wordt in kaart gebracht.13.2. Operationele doelstellingen13.2.1. Strategie (artikel 1)De nalevingstrategie biedt een kader om «de goede dingen te doen»
door op een transparante manier prioriteiten te stellen op basis van de grootte
van het risico en de grootte van het naleeftekort, en de «dingen goed
te doen».De prioriteit van de Inspectie ligt bij die wetgeving waarbij een groot
naleeftekort is geconstateerd en die tevens risico's voor veiligheid, gezondheid,
duurzaamheid en maatschappij met zich meebrengen (wettelijke
taakspoor). Binnen de wettelijke taken wordt prioriteit gegeven aan
zaken met de grootste naleeftekorten en de grootste risico's: daarbinnen wordt
minder aandacht besteed aan zaken met een klein naleeftekort en laag risico.
Bij een groot risico, groot naleeftekort pakt de Inspectie deze taak met prioriteit
op, hier is de noodzaak tot interventie het grootst. Bij groot risico, klein
naleeftekort wordt vooral druk op de ketel gehouden, dus ook controles bij
instellingen die het qua naleving goed doen. Hier zal repressief gehandhaafd
worden, door Lik-op-stuk en harde aanpak overtreders. Verder zal er regelmatig
toezicht plaatsvinden of men zich aan de regels blijft houden, bijvoorbeeld
via quick scans.Bij klein risico, groot naleeftekort moeten met name de oorzaken van het
niet-naleven door de overtreders nagegaan worden. (Bijvoorbeeld slechte acceptatie
van de regelgeving, onbekendheid met de regelgeving).Bij klein risico, klein naleeftekort zal handhaving van deze taak (wet)
geen prioriteit krijgen. De Inspectie reageert door middel van korte steekproeven
of als er vanuit de samenleving een vraag om handhaving komt.In het kader van de Kaderstellende visie op Toezicht van het Kabinet heeft
in 2003 reeds een evaluatie van het toezichtarrangement 1e-lijnstaken
plaatsgevonden. De andere arrangementen zoals opgenomen in de nalevingstrategie
(de 2e-lijnstaken, beleidsuitspraken, subsidies, convenanten, defensie,
internationaal en monitoring) zullen volgen.Door analyse van de wettelijke taken wordt aangesloten bij de door de
minister van VROM overgenomen aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer (rapport
Handhaving door Rijksinspecties, maart 2002). Deze analyse behelst onder meer
de keuze van de kernbepalingen, vaststelling van de handhaafbaarheid, uitvoerbaarheid
en fraudebestendigheid van de regels, vaststelling van de risico's van niet-naleving
en de kans daarop, vaststelling van zowel het beoogde (politiek) als het feitelijke
nalevingniveau (waar nodig aan de hand van empirisch onderzoek), vaststelling van de goede interventiemix op basis van motieven van niet-naleving
en de ex post terugkoppeling van handhavingervaringen naar de beleidsmakers.Een ander deel van de handhavingactiviteiten richt zich op het aanpakken
en oplossen van problemen, het zogenaamde van buiten naar binnen spoor (het risicospoor). Hierbij is niet de naleving van een
wet maar de aanpak van een maatschappelijk probleem het vertrekpunt. Daarbij
wordt gekeken naar datgene wat zich veelal onvoorzien in de maatschappij voordoet,
zoals problemen in de bouw met instortingen van platte daken en balkons. Daarnaast
zullen op basis van signalen van derden en eigen observaties van de Inspectie
specifieke probleemsituaties aangepakt worden. Criteria hiervoor zijn: de
politieke actualiteit, risico's voor de leefomgeving (met name levensbedreigende
situaties of grootschalige gevolgen), integriteit van het bestuur van een
overheidsinstantie of bedrijf, grote maatschappelijke onrust en de ongewenste
precedentwerking die uit kan gaan van niet-optreden. Momenteel zijn een 30-tal
probleemsituaties in kaart gebracht op basis van deze criteria.De Inspectie werkt binnen de VROM-organisatie integraal voor alle beleidsterreinen,
dit komt in steeds meer producten tot uiting. Het structuurgerichte onderzoek
bij gemeenten en provincies wordt integraal uitgevoerd. Daartoe zal in 2004,
in vervolg op de in 2003 ontwikkelde systematiek, jaarlijks een kwart van
de gemeenten integraal worden onderzocht op de uitvoering van de wettelijke
VROM-taken. Dit betreffen taken op het gebied van bouwen, ruimtelijke ordening
en milieu ( zie paragrafen 13.2.3, 13.2.5 en 13.2.6).In lijn met het onderzoek bij gemeenten wordt in 2004 een systematiek
ontwikkeld voor onderzoek naar de uitvoering van de wettelijke VROM-taken
door provincies. Dit betreft taken op het gebied van wonen, ruimtelijke ordening
en milieu. De systematiek zal nog in 2004 worden getoetst in een vijftal pilots.
In het voorjaar 2004 is evenals in 2003 het geval was een integrale jaarrapportage
van de Inspectie beschikbaar. Voor de monitortaken op milieugebied zal in
2004 nagegaan worden of en hoe (onderdelen van) geïntegreerd worden met
andere monitors (RO en Wonen). In 2003 zal een keuze gemaakt worden of de
verantwoordelijkheid voor het beheer van (delen van) de doelgroep- en overheidsmonitoring
die de Inspectie op milieugebied heeft, overgedragen kan worden aan andere
externe partijen.13.2.1.1. Opsporing en fraudebestrijdingDe uitvoering van opsporing en fraudebestrijding op het terrein van de
wetgeving van het Ministerie van VROM (eventueel in combinatie met het commune
strafrecht) is de primaire taak van de VROM Inlichtingen- en Opsporingsdienst
(VROM-IOD). De inzet van de capaciteit zal evenwichtig verdeeld worden over
de specifieke wettelijke taken van Milieu, Bouwen, Wonen, Ruimtelijke Ordening
en Rijksgebouwendienst en de algemene aandachtsgebieden, grote geldstromen
en integriteit.Er worden drie werkvormen onderscheiden (zie ook 13.2.2):• Prioriteit ligt bij de voorbereiding en uitvoering van zelfstandige
onderzoeken naar middelzware en zware (georganiseerde) criminaliteit (10 à
15 stuks);• Daarnaast verleent de VROM-IOD (recherche tactische) ondersteuning
bij de uitvoering en/of strafrechtelijke afronding van inspectieonderzoeken
(opsporing na toezicht, circa 40 à 50 stuks);• Als derde categorie wordt, ingeval specifieke deskundigheid en ondersteuning op het gebied van de VROM wet- en regelgeving noodzakelijk
is, bijstand verleend bij (veelal regionale) politieonderzoeken (10 à
15 keer).In 2004 zal de VROM-IOD bij de uitvoering van deze taken kunnen beschikken
over tactische en technische deskundigheid. Daardoor kan de mate van fraude
worden vastgesteld, en (met name in milieuonderzoeken) de milieubelasting
als gevolg van onrechtmatig handelen.Afstemming en samenwerking met andere Bijzondere Opsporingsdiensten en
politie-instanties is essentieel. Dit geldt eveneens voor ondersteuning in
de vorm van observatie en telefoontaps. Voor technische ondersteuning wordt
waar nodig een beroep gedaan op het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en
Milieu (RIVM) en het Nederlands Forensisch Instituut (NFI).Criminaliteit wordt steeds complexer in zowel tactische als technische
zin, daarom is het steeds belangrijker alleen zaken te doen met integere en
bekwame bedrijven, instellingen en personen. In 2003 is de Wet BIBOB (Bevordering
Integriteitbeoordelingen door het Openbaar Bestuur) in werking getreden.Voor
de (mede)uitvoering van de integriteitbeoordelingen is bij de VROM-IOD een
Centraal Informatie Punt voor de screening van externe partijen ingesteld.
Het CIP kan preventief bedrijven, instellingen en personen screenen op de
integriteit van de desbetreffende relatie met als doel om oneigenlijk gebruik
van VROM-gelden tegen te gaan en om niet-integere relaties te weren. Ook het
opstellen van criminaliteitsbeelden is van evident belang; dit geschiedt in
samenwerking met de Unit Milieucriminaliteit van het Korps Landelijke Politiediensten
(KLPD).13.2.1.2. CrisisbeheersingDe «Revitalisatie van het Nationaal Plan voor de Kernongevallenbestrijding»
(RNPK) actualiseert het NPK. In 2004 is het grootste deel van de voorgestelde
maatregelen voor een nieuwe opzet van de kernongevallenbestrijding geïmplementeerd.
Deze regeling is dan ook geschikt voor het optreden na een terroristische
aanslag. Met name VROM en BZK zijn belast met de verdere uitwerking en uitvoering.De crisisbeheersingstaak van de Inspectie omvat met name de voorbereiding
op en afhandeling van crisisomstandigheden op gebied van nucleaire ongevallen,
calamiteiten met gevolgen voor milieu en volksgezondheid, de drinkwatervoorziening
en de (her)huisvesting van bevolking en overheid. Hoofddoel is het beheersen
van veiligheids- en gezondheidsrisico's en het minimaliseren van de effecten
van optredende crises, afhandeling vindplaats conform het Kwaliteitssysteem
Crisismanagement.Een gedegen voorbereiding op mogelijke calamiteiten is randvoorwaarde
voor succesvol crisismanagement. Het Departementaal Coördinatiecentrum
en het Meldpunt VROM garanderen permanente beschikbaarheid en bereikbaarheid
(24 uur per dag). In voorkomende gevallen is de benodigde meetapparatuur van
de Inspectie en het RIVM voor het vergaren van de relevante gegevens voor
besluitvorming op de kortst mogelijke termijn ter plaatse.Bij optredende crises worden het bevoegd gezag en andere belanghebbenden
zo snel mogelijk geïnformeerd en van advies voorzien. De Inspectie voert
de regie over de adviesorganisaties die het bevoegd gezag adviseren
en ondersteunen bij de bestrijding van de effecten van nucleaire ongevallen
en milieu-incidenten. Jaarlijks worden minimaal 3 oefeningen gehouden.Crisissituaties worden achteraf altijd geëvalueerd waarbij wordt
bepaald of in de gegeven situatie volgens het Kwaliteitssysteem Crisismanagement
is gehandeld en zo niet, welke lessen hieruit getrokken kunnen worden. In
voorkomende gevallen worden aanbevelingen aan de beleidsdirecties gedaan.
De Tweede Kamer wordt periodiek geïnformeerd over de uitvoering van de
crisisbeheersingstaak.13.2.1.3. InternationaalDe regelgeving wordt steeds meer internationaal bepaald en gehandhaafd.
Daarom is het essentieel om samenwerking met andere (internationale) overheden
te zoeken. Het doel daarbij is om door samenwerking de handhavingsacties te
versterken en door samenwerking te leren van elkaar. (professionalisering)
Door deze samenwerking zal het uitwijkgedrag van burgers en bedrijven naar
andere landen worden verminderd en zullen rechtsgelijkheid en eerlijke concurrentie
vergroot worden, doordat concurrenten onder gelijke voorwaarden met elkaar
kunnen concurreren.Het jaar 2004 zal voor VROM in internationaal perspectief vooral in het
teken staan van het Nederlandse EU Voorzitterschap in de tweede helft van
het jaar. VROM is onder meer verantwoordelijk voor de organisatie van een
aantal internationale conferenties in 2004, zoals de IMPEL Plenaire in December
van 2004. (IMPEL = EU Network for the Implementation and Enforcement of Environmental
Law) Specifieke activiteiten op het gebied van stoffen en produkten (Chemical
Legislation Enforcement Network, CLEEN) en afvalstoffen (Transfrontier Shipment
of Waste, TFS) zullen de rechtsgelijkheid binnen de EU op het gebied van de
handhaving verhogen.Door de afgeronde rapporten en nieuwe gemeenschappelijke IMPEL-initiatieven,
de «EU recommendation on Environmental Inspections», kan men de
vorderingen op het gebied van de internationale samenwerking en handhaving
«meten».Binnen het International Network for Environmental Compliance and Enforcement
(INECE) vormt handhaving het centrale thema. De nadruk zal liggen op het versterken
van de internationale regionale handhavingnetwerken gericht op capaciteit,
kwaliteit en handhavingactiviteiten alsmede op het ontwikkelen van handhavingsindicatoren.
Tevens worden de voorbereidingen gestart voor de zevende internationale milieuwethandhavingsconferentie,
indien mogelijk te houden in Afrika in 2005.Tabel 13.2.1 Prestaties 2004Operationeel doel: strategie (artikel 1)Implementatie VROM-nalevingstrategieDoelgroepmonitoring: Rapport Afvalstoffen en emissies 2002 (mei
2004)Overheidsmonitoring: Rapport Milieuprestaties Overheden 2003 (mei
2004)Automatisering gegevens toelevering overheidsmonitoring en opstellen
validatiestelstelGeïntegreerde jaarrapportage 2003Verrichten van opsporingsonderzoeken naar strafbare feiten ter
voorbereiding van strafvorderlijke beslissingen• 10 à 15 zelfstandige onderzoeken (middel)zware criminaliteit• 40 à 50 onderzoeken als follow-up acties van toezichtsactiviteiten• Samenwerking met politie bij 10 à 15 onderzoekenAdequate voorbereiding van, respons op en nazorg van optredende
crisissituaties door :• Implementatie van de belangrijkste maatregelen uit het
RNPK• Ingericht en continue (24 uur per dag) beschikbaarheid
Departementaal Coördinatie Centrum VROM en bereikbaarheid Meldpunt VROM• minimaal 3 oefeningen CM• Inhoudelijke adviezen over de besluitvorming door het verantwoordelijk
bestuur in een crisissituatie• Evaluatierapport na elke opgetreden crisis met indien van
toepassing concrete aanbevelingen ter verbetering• rapportages aan de Tweede KamerOrganiseren van 3 internationale handhavingsconferenties13.2.2. Naleving wet- en regelgeving en beleid betaalbaarheid
en vrije woonkeuze (artikel 2)Doel en doelgroepenVROM stimuleert dat er voldoende betaalbare woonruimte beschikbaar is
en dat deze op basis van vrije woonkeuze beschikbaar gesteld wordt. Zij doet
dit door toe te zien op de adequate naleving van de Woningwet (staat van de
volkshuisvesting en toezicht op corporaties, beide inzake de aantallen woongelegenheden),
de Huursubsidiewet (betaalbaarheid) en de Huisvestingswet (woonruimteverdeling).
Jaarlijks inventariseert de Inspectie de kwantiteit en kwaliteit van de beschikbare
en benodigde woonruimte. Dit betreft de aantallen woonruimte in termen van
behoefte, voorgenomen en gerealiseerde woonruimte, uitgesplitst naar provincies,
regio's, VINEX-lokaties, G-30 (grootste 30 gemeenten) etc. Eventuele interventie
zal erop gericht zijn om de gemeentelijke en provinciale taakstellingen conform
planning te realiseren.PrestatiesDe VROM-IOD gaat misbruik van de Huursubsidiewet door burgers tegen door
het uitvoeren van circa 400 strafrechtelijke onderzoeken naar fraudegevallen
met de individuele huursubsidie.Op het vlak van de corporaties (Besluit Beheer Sociale Huur-sector: BBSH)
bestaan de handhavingsactiviteiten van de Inspectie uit:• Onderzoek door de VROM-IOD bij vermoeden van frauduleus handelen.• Het volgen van de voortgang en advisering aan de Minister omtrent
de toepassing van sancties na een ministeriële aanwijzing (3 à
5 aanwijzingen).• Het opstellen van het volkshuisvestelijke deel van het Toezichtverslag
Sociale Huursector.In 2003 is onderzoek naar de aanpak door gemeenten van onrechtmatige bewoning
afgerond. De resultaten van het onderzoek zijn aangeboden aan de Tweede Kamer.
Gemeenten uit het onderzoek die ver achterblijven bij het goed toepassen van
de regelgeving ter bestrijding van onrechtmatige bewoning, worden daarop aangesproken.
Afspraken ter verbetering worden vastgelegd en bewaakt. Hierover wordt in
2004 gerapporteerd. Afhankelijk van de resultaten en bevindingen wordt verder
actie ondernomen.In 2003 is VROM begonnen met intensief (2e lijns) toezicht
op het toezicht door provincies en kaderwetbesturen op de realisatie van de
gemeentelijke taakstellingen voor huisvesting van de zogenoemde statushouders.
Dit wordt in 2004 voortgezet op basis van externe signalen. Gemeentes blijken
in 2003 een achterstand te hebben op het gebied van de huisvesting van statushouders
van 8000 personen, zijnde circa 10% van het totaal van de taakstelling. Deze
achterstand moet in 2004 voor het overgrote deel zijn weggewerkt.13.2.3. Naleving wet- en regelgeving en beleid goede woningvoorraad
en duurzaam bouwen (artikel 3).Doel en doelgroepenVROM stimuleert de totstandkoming van woningen en gebouwen die duurzaam
zijn en zijn afgestemd op de gevraagde kwaliteit wat betreft veiligheid, gezondheid,
bruikbaarheid, energiezuinigheid en milieu.De wettelijke basis voor de bouwregelgeving bestaat uit de Woningwet,
de daarop gebaseerde amvb's (waaronder het Bouwbesluit) en de gemeentelijke
bouwverordening. De Inspectie ziet toe op de naleving door gemeenten van deze
regelgeving.PrestatiesJaarlijks zal circa een kwart van de gemeenten integraal onderzocht worden
op de uitvoering van de wettelijke VROM-taken. De handhaving van de VROM-wet
en regelgeving door lokale overheden wordt zodoende versterkt. Op het terrein
van bouwen wordt onder andere de aandacht gericht op: gebruiksvoorschriften,
sloopvoorschriften, het Bouwbesluit en het Bouwstoffenbesluit.Vanaf 2003 worden jaarlijks themagerichte onderzoeken uitgevoerd die zijn
gericht op een sector in de utiliteitsbouw. Aan de hand van een risicoanalyse
wordt per jaar bepaald welke sector zal worden onderzocht. Verder zijn onderzoeken
mogelijk naar aanleiding van incidenten en ontvangen signalen.De Inspectie ziet vanaf 2003 toe op naleving van de CE-markering in het
kader van de EU-richtlijn bouwproducten. Met de CE-markering worden belemmeringen
in de Europese handel en bouwproducten weggenomen door het hanteren van uniforme
testmethoden. In de komende jaren zullen geleidelijk circa 1500 Europese productnormen
en goedkeuringen worden gepubliceerd.De Inspectie verricht controle op juiste toepassing door handelaren en
producenten van bouwproducten. Tevens worden klachten en meldingen omtrent
het al dan niet toepassen van die CE-markering afgehandeld.Tabel 13.2.3. Prestaties Prioriteiten
2004Wet- en regelgevingDoelstelling  Prestaties Streefwaarde: wat willen we uiteindelijk bereiken en wanneer?Tussenwaarde: wat willen
we in 2004, 2005, 2006 of 2007 bereiken?Referentiewaarde: wat is de huidige situatie?Wat gaat VI doen om het doel te bereiken?Woningwet, Wet milieubeheer, Wet ROGemeente- onderzoekenZodanige naleving door gemeente dat
verscherpt toezicht wordt teruggebracht tot 1% in 2010Zodanige naleving door gemeente dat verscherpt toezicht wordt
teruggebracht tot 2% in 2006Bij 5%
van de onderzochte gemeenten is verscherpt toezicht noodzakelijk25% van alle gemeenten integraal onderzoeken op
uitvoering wettelijke VROM-taken (ruimte, milieu en wonen) inclusief nazorg
voorgaande jaren.Woningwet, Wet milieubeheer, Wet ROThema'sNaleving veiligheid en gezondheid gewaarborgdNaleving veiligheid en gezondheid
gewaarborgdOnbekend, tot op heden
incident gestuurdThemaonderzoek op
het vlak van veiligheid en gezondheid. volgens te ontwikkelen meerjarenprogramma
op basis van risicoanalyse13.2.4. Fysieke stedelijke vernieuwing (artikel 4)Doel en doelgroepenVROM stimuleert fysieke stedelijke vernieuwing. De wijze waarop de rechtmatigheidsbeoordeling
van de bestedingen op grond van de Wet stedelijke vernieuwing plaatsvindt,
heeft de instemming van de Algemene Rekenkamer. Naast de Wet stedelijke vernieuwing
bestaan nog andere subsidiegrondslagen, die (mede) gericht zijn op de fysieke
leefomgeving. In 2004 wordt onderzocht of er (handhaving)maatregelen nodig
zijn om de rechtmatigheid van de afrekening van deze andere (subsidie) middelen
te bevorderen en zo ja, welke maatregelen.PrestatiesIn 2004 wordt onderzocht of (handhaving)maatregelen noodzakelijk zijn
om de rechtmatigheid van de afrekening van subsidiemiddelen te bevorderen.13.2.5. Naleving wet- en regelgeving en beleid versterken
ruimtelijke kwaliteit stedelijke en landelijke gebieden (artikel 6 en 8)Doel en doelgroepenVROM stimuleert het versterken van de ruimtelijke kwaliteit van stedelijke
en landelijke gebieden , waaronder de leefbaarheid van het landelijke gebied.
Het beschikbare instrumentarium is de Wet op de Ruimtelijke Ordening (WRO)
en het Besluit op de ruimtelijke ordening (Bro), regelgeving met een grotendeels
procedureel karakter. De Inspectie bewaakt het doorwerken van het rijksbeleid
(PKB's) in gemeentelijke ruimtelijke plannen (bestemmingsplannen, artikel
19 WRO procedures en (inter) gemeentelijke structuurplannen). De wettelijke
instrumenten daarvoor zijn het overleg ex artikel 10 Bro, deelname aan Provinciale
Planologische Commissies, het zonodig indienen van zienswijzen en bedenkingen,
het nemen van vervangingsbesluiten door de minister en/of beroep. Provincies
en gemeenten dienen wetten en regels op het gebied van de ruimtelijke
ordening correct uit te voeren, gemeenten dienen te zorgen voor een adequate
handhaving en handhaafbaarheid van hun bestemmingsplannen. De Inspectie ziet
hier op toe. Tegen nalatig gedrag of in geval van strijd met wetten en regels
zal de Inspectie optreden en daarbij gebruik maken van haar bevoegdheden.PrestatiesJaarlijks zal circa een kwart van de gemeente integraal onderzocht worden
op de uitvoering van de wettelijke VROM-taken, waardoor de uitvoering hiervan
door lokale overheden wordt versterkt. Op het terrein van de ruimtelijke ordening
wordt o.a. de aandacht gericht op de actualiteit van bestemmingsplannen, het
toepassen van art. 19 en de handhaving van bestemmingsplannen.Tabel 13.2.5. Prestaties Prioriteiten
2004Operationeel doel: naleving wet- en regelgeving
en beleid versterken ruimtelijkekwaliteit stedelijke en landelijke gebieden
(artikelen 6 en 8)Wet- en regelgeving;Doelstelling  Prestaties Streefwaarde: wat willen we uiteindelijk bereiken en wanneer?Tussenwaarde: wat willen we in 2004, 2005, 2006 of
2007 bereiken?Referentiewaarde: wat
is de huidige situatie?Wat gaat VI
doen om het doel te bereiken?Wet ROZodanige naleving
door gemeenten dat verscherpt toezicht wordt teruggebracht tot 1% in 2010Zodanige naleving door gemeenten dat verscherpt
toezicht wordt teruggebracht tot 2% in 2006Bij
5% van de onderzochte gemeenten is verscherpt toezicht noodzakelijk25% van alle gemeenten integraal onderzoeken op uitvoering
wettelijke VROM-taken (ruimte, milieu en wonen) inclusief nazorg voorgaande
jaren.Wet RO art. 19Goed naleefgedrag
in 2008 (>90%)Redelijke naleefgedrag in 2006 (80–90%)Naleefgedrag matig tot redelijk (60–90%)• Toetsing ca. 1800 bestemmingsplannen    • 4000 Gevallen ex art.
19 WRO    • Toetsing reconstructieplannen.    • Doorwerking 11 PKB's
(zoals AcVinex, Structuur-schema GroeneRuimte, 2e nota Waddenzee,
Structuurschema Militaire Oefenterreinen etc )Wet RO art. 15 en 17naleefgedrag goed in 2008 (>90%)naleefgedrag redelijk
in 2006 ( 80–90%)naleefgedrag is matig (60–80%)Beoordeling en actie n.a.v. toegezonden WRO vrijstellingen13.2.6. Naleving wet- en regelgeving en beleid verbeteren
milieukwaliteit op nationaal niveau en integratie op lokaal niveau (artikel
7 en 10).Doel en doelgroepVROM stimuleert de verbetering van zowel het stedelijk als het landelijk
gebied, met het oog op een duurzame ontwikkeling in de directe leefomgeving.
Milieuvraagstukken die spelen op lokale en regionale schaal, worden bij voorkeur
integraal aangepakt. Het beleid is in hoofdzaak gericht op het
voorkomen en terugdringen van veiligheidsrisico's van industriële activiteiten
en risico's van lucht en bodemverontreiniging en van geluid- en geurhinder.Het beschikbare instrumentarium betreft ondermeer de amvb Milieukwaliteitseisen
Externe Veiligheid, het Vuurwerkbesluit, het Besluit risico's zware ongevallen,
het Waterleidingbesluit, in het bijzonder de regeling over legionella, het
Besluit luchtkwaliteit, het Bouwstoffenbesluit en de Bestrijdingsmiddelenwet.De Inspectie ziet toe op de naleving van de wetten en besluiten die gericht
zijn op het verbeteren van de milieukwaliteit. In het bijzonder wordt bij
de naleving hiervan toegezien op de gezondheids- duurzaamheid- en veiligheidsaspecten.PrestatiesIn 2004 zal de Inspectie, net als in 2003, prioriteit toe kennen aan de
handhaving van het in 2002 in werking getreden Vuurwerkbesluit. De Inspectie
zal dat doen door de deelname aan de Vliegende Brigade Vuurwerk te continueren.
In deze brigade voeren de Inspectie en de provincies gezamenlijk hun handhavingstaken
uit met betrekking tot professioneel vuurwerk. Het gaat hierbij om de controle
op de in-, door- en uitvoer van vuurwerk, de gevaarclassificatie voor professioneel
vuurwerk, de veiligheidseisen voor consumentenvuurwerk, alsmede de controle
op de (inrichtingen voor) opslag van professioneel vuurwerk. Verder zullen
buitenlandse «bezigers» (bedrijven die op professionele basis
evenementenvuurwerk afsteken) die in Nederland actief zijn, door de Inspectie
worden gecontroleerd op algemene vergunningvoorschriften.Verder is de Inspectie belast met de bestuurlijke afhandeling van de handhavingsactiviteiten
van de Vliegende Brigade en met het 2e-lijnstoezicht op de taakuitoefening
door provincies en gemeenten betreffende consumentenvuurwerk. In 2004 zullen
in dat kader een project «bezigers» en een project «opslag
consumentenvuurwerk» worden uitgevoerd. De Inspectie adviseert bij de
saneringsoperatie van opslagen voor consumenten- en professioneel vuurwerk
en de aanvragen voor een vergoeding in het kader van de schadevergoedingsregeling.In 2003 is de amvb Milieukwaliteitseisen Externe Veiligheid in werking getreden. Met het besluit worden risiconormen gegeven
voor de omgeving van bedrijven. In 2004 zal de Inspectie een verkenning uitvoeren
naar ten minste één branche die in 2005 gesaneerd moet worden.De Inspectie wil een bijdrage leveren aan de verbetering van de externe
veiligheid in Nederland en wil daartoe 10 (externe) veiligheidsknelpunten
oplossen. Het gaat hierbij om in de maatschappij gesignaleerde of door de
politiek aangedragen knelpunten, waarbij de veiligheid in het geding is. Deze
knelpunten bereiken de Inspectie in de vorm van klachten, bestuurlijke of
politieke signalen dan wel van eigen bevindingen van de Inspectie.De Inspectie draagt bij aan de naleving van het Besluit
risico's zware ongevallen (Brzo) door te onderzoeken op welke wijze
de bevoegde Wm-instanties en betrokken bedrijven uitvoering geven aan dit
besluit. Zij doet dit door te controleren in hoeverre de benodigde veiligheidsmaatregelen
en – voorzieningen doorwerken in de vergunningen en ook feitelijk bij
de bedrijven zijn doorgevoerd. In dat kader zullen 35 Brzo-plichtige bedrijven
worden gecontroleerd.De Inspectie oefent het toezicht uit op geclassificeerde Defensie-inrichtingen zoals die zijn vermeld in bijlage II van het
Inrichtingen- en Vergunningenbesluit milieubeheer.In dit kader vindt bij 25 defensie-inrichtingen op integrale wijze 1e-lijnshandhaving plaats in het kader van de Wet milieubeheer, inclusief
alle onderliggende besluiten, en wordt speciale aandacht gegeven aan de Regeling
lekdichtheid koelinstallaties van de Wet milieugevaarlijke stoffen. Om inzicht
te krijgen in de wijze waarop Defensie aandacht heeft gegeven aan uitvoering
van de afspraken inzake de externe veiligheid bij munitieopslagen, zullen
deze opslagen worden gecontroleerd. Verder vindt er 1e-lijnshandhaving
plaats van de Wet geluidhinder bij buitenlandse luchtvaartterreinen zoals
in het geval van de (militaire) vliegbasis Geilenkirchen (AWACS) die net over
de grens bij de gemeenten Brunssum en Onderbanken (Limburg) ligt.In het kader van de 2e-lijnshandhaving is er specifieke aandacht
voor het daadwerkelijk vastleggen van de noodzakelijke ruimtelijke beperkingen
rondom munitieopslagplaatsen.Om te kunnen garanderen dat burgers en bedrijven kunnen beschikken over
voldoende (drink)water van goede kwaliteit verricht de Inspectie toezicht
bij de drie categorieën doelgroepen van het Waterleidingbesluit: eigen bronnen (campings, ziekenhuizen, bierbrouwerijen enz.), collectieve
installaties (zorginstellingen, hotels, recreatie-instellingen, zwembaden
enz.) en waterleidingbedrijven.Bij eigen bronnen en bij waterleidingbedrijven (15) verricht de Inspectie
zelf de controles. Bij de waterleidingbedrijven wordt onder andere gecontroleerd
op voldoende bescherming van de pompstations tegen terrorisme en rampen. Bij
de collectieve watersystemen verrichten de waterleidingbedrijven de controles.Bij de controles van het Waterleidingbesluit wordt prioriteit gegeven
aan het naleven van de regelgeving over legionella, gezien de gezondheidsrisico's
en het matige naleefgedrag. De Inspectie verricht in dit verband in totaal
100 controles bij 2 nader te bepalen prioritaire doelgroepen, en handelt de
overtredingen af die de waterleidingbedrijven constateren bij de circa 5000
collectieve installaties die door hen in 2004 worden gecontroleerd.De Inspectie verricht toezicht op bedrijven die niet-landbouwbestrijdingsmiddelen (biociden) toepassen. Doel van het toezicht is het naleefgedrag
te verbeteren om zo de risico's voor mens en milieu van die stoffen te beperken.
Het gaat om gassingen van lading, dierplaagbestrijders, toepassers van antifouling
op schepen, houtverduurzamingsmiddelen, biociden in koelwater.Bij het gassen van lading met methylbromide en fosforwaterstof en het
ontgassen daarvan komt een deel van deze gevaarlijke stoffen vrij. Vanwege
het grote risico voor gezondheid en milieu hiervan en het slechte naleefgedrag
geeft de Inspectie prioriteit aan het controleren van ladingen die gegast
zijn (15 controles) en gaan worden (15 controles).In 2001 werd bij 250 000 woningen de EU-grenswaarde voor stikstofdioxide
in de buitenlucht overschreden. Deze woningen liggen vooral nabij snelwegen
in het stedelijk gebied. Om de naleving van het Besluit
luchtkwaliteit stikstofdioxide te verbeteren, controleert de Inspectie
alle nieuwe bestemmingsplannen om na te gaan of met het Besluit voldoende
rekening gehouden is.Tevens worden de circa 50 gemeenten gecontroleerd die verplicht zijn om in 2004 een luchtkwaliteitplan te maken met maatregelen om uiterlijk
in 2010 aan de stikstofdioxidegrenswaarde te voldoen.Gemeenten hebben de bevoegdheid om op grond van de Wet geluidhinder ontheffing te verlenen voor het vaststellen van
hogere grenswaarden voor verkeerslawaai binnenstedelijke situaties met geluidbelasting
>60 dB(A). De provincies hebben een goedkeuringsplicht voor deze ontheffingen.
De Inspectie zal vanuit haar 2e-lijnsbevoegdheid bij ten minste
36 gemeenten zowel procedureel als inhoudelijk de gehele keten van bestemmingsplan
tot en met de bouwvergunning en de feitelijke geluidbelasting onderzoeken.
Het project zal voorafgegaan worden door een pilot die in 2 regio's wordt
uitgevoerd en 15 gemeenten zal omvatten.Jaarlijks zal circa een kwart van de gemeente integraal onderzocht worden
op de uitvoering van de wettelijke VROM-taken, waardoor de uitvoering hiervan
door lokale overheden wordt versterkt. Op het terrein van milieu wordt o.a.
aandacht besteed aan vergunningverlening en handhaving en bodemtaken.Daarnaast levert de Inspectie een bijdrage aan het voorkomen en terugdringen
van milieu- en veiligheidsrisico's veroorzaakt door complexe inrichtingen
en of grote milieu-emittenten door zonodig te interveniëren in vergunningsprocedures
en handhavingsituaties. Verder heeft de Inspectie in voorkomende gevallen
een actieve betrokkenheid bij veiligheids- en milieu-incidenten (zie ook 13.2.1.2.)Tabel 13.2.6. Prestaties Prioriteiten
2004Wet- en regelgeving of beleidDoelstelling  Prestaties Streefwaarde: wat willen we uiteindelijk bereiken en wanneer?Tussenwaarde: wat willen
we in 2004, 2005, 2006 of 2007 bereiken?Referentiewaarde: wat is de huidige situatie?Wat gaat VI doen om het doel te bereiken?Wet- en regelgeving Defensie aangaandeNaleefgedrag in 2008 > 90%Naleefgedrag in 2006 60–80%Naleefgedrag <60%25 integrale reguliere thematische controles10 beoordelingen ontwerpvergunningenBRZONaleefgedrag
in 2007 >90%Naleefgedrag in 2005
60–80%Naleefgedrag <60%Twee inspectieonderzoeken zullen
projectmatig worden uitgevoerd. Totaal zullen 35 bedrijven worden gecontroleerd.VuurwerkbesluitNaleefgedrag in 2007 >90%Naleefgedrag
in 2005 60–80%Naleefgedrag
<60%* 1e-lijnstoezicht
(Vliegende Brigade Vuurwerk):• 150 meldingscontroles, producteisen,•
50 classificatiecontroles*2e-lijnstoezicht:• opslag consumentenvuurwerk
(50 controles),• evenementenvuurwerk (50 evenementen)• adviezen
(alle) schadevergoeding sanering* LMIP (Meld- en Informatiepunt Vuurwerk)Wet geluidhinder (Overheden/industrie)Naleefgedrag in 2010 >80%Naleefgedrag in 2007: 60–80%Naleefgedrag <60%Onderzoek hogere grenswaarden verkeerslawaai binnenstedelijk met geluidbelasting
>60 dB(A)Bij minimaal 36 gemeenten (drie per provincie) wordt de totale keten
onderzocht:    1. Bestemmingsplan (RO) noodzaak hogere grenswaarde    2. Verkeersgegevens/ verkeersstructuur    3. Criteria hogere waarden Besluit    4. Vaststelling hogere grenswaarde provincie
(Wgh)    5. Eisen in bouwvergunning (Bouwbesluit)    6. Uitvoering gevelmaatregelen woningen (Bouwbesluit)    7. Controle binnenniveau 35 dB(A)Waterleidingbesluit onderdeel bestrijding legionella
in leidingwaterVanaf 2007 naleefgedrag:
>90%, legio-nellaveilige installaties bij te benoemen prioritaire doelgroepNaleefgedrag in 2005: 80–90%naleefgedrag: 60–80%• Waterleidingbedrijven controleren
voor de VI bij 5000 collectieve installaties VI handelt overtredingen af.•
Er wordt een nieuwe inspectierichtlijn opgesteld.• Bij twee nog te bepalen
prioritaire doelgroepen zullen 50 controles per doelgroep worden uitgevoerd.Besluit lucht-kwaliteit (stikstof-dioxide)2010: geen woningen meer boven de norm2006: max. 100 000 woningen boven de
normMax. 250 000 woningen boven
de norm• Controles van nieuwe
bestemmingsplannen op de vraag of voldoende rekening gehouden is met het Besluit
luchtkwaliteit.• Controle van de circa 50 gemeenten die in 2004 verplicht
zijn om een luchtkwaliteitsplan te maken om in 2010 aan de norm te kunnen
voldoen.Toelating cf Be strijdingsmiddelenwet methyl-bromide,
fosforwaterstof gasvormende bestrijdingsmiddelen.Naleefgedrag >90% in 20072004: 60–80%2005: 80–90%2006: >90% naleefgedragNaleefgedrag <60%• 15 Controles bij (grote) ontvangers van ladingen.•
15 controles toepassing bestrijdingsmiddelen.• Afhandelen incidenten.13.2.7. Naleving wet- en regelgeving en beleid tegengaan
klimaatverandering en emissies (artikel 11)Doel en doelgroepVROM richt zich op het tegengaan van klimaatverandering en milieuschadelijke
emissies naar de lucht door de bevordering van milieuverantwoorde productie
en consumptie bij burgers en bedrijven.De Inspectie handhaaft de wet- en regelgeving op dit terrein. Het betreft
met name:• de Wet milieugevaarlijke stoffen, onderdeel ozonlaagaantastende
stoffen (CFK's en halon);• de Wet inzake de luchtverontreining, onderdeel brandstoffen (onder
andere zwavelgehalte);• de Wet milieubeheer, onderdeel emissie-eisen stookinstallaties
(onder andere de verzurende stoffen SO2 en NOx).PrestatiesDe Inspectie ziet erop toe dat gemeenten tijdens hun reguliere bedrijfscontroles
op basis van de Wet milieubeheer ook controleren op naleving van de regelgeving
inzake ozonlaagaantastende stoffen.Zelf controleert de Inspectie ook bedrijven op naleving van deze regelgeving.
Deze controles zijn gericht op het bereiken van een goed naleefgedrag (meer
dan 90% van de bedrijven leeft de regels na) van het verbod per 1 januari
2004 op halon-brandblusinstallaties en het verbeteren van het naleefgedrag
bij bedrijven en schepen met koelinstallaties die ozonlaagaantastende stoffen
bevatten.De Inspectie controleert bij bedrijven de naleving van de regelingen inzake
brandstoffen en emissie-eisen stookinstallaties om de naleving daarvan te
verbeteren. Vooral de naleving door de zeescheepvaart van het Besluit zwavelgehalte
brandstoffen (Wet inzake de luchtverontreiniging) is slecht. Door 50 controles
aan boord van schepen te verrichten en een communicatietraject te starten
richting de Nederlandse reders en omringende landen zal de Inspectie de naleving
stimuleren.Tabel 13.2.7. Prestaties Prioriteiten
2004Operationeel doel: naleving wet- en regelgeving
en beleid tegengaan klimaatverandering en emissies (artikel 11)Wet- en regelgeving of beleidDoelstelling  Prestaties Streefwaarde: wat willen we uiteindelijk bereiken en wanneer?Tussenwaarde: wat willen
we in 2004, 2005, 2006 of 2007 bereiken?Referentiewaarde: wat is de huidige situatie?Wat gaat VI doen om het doel te bereiken?Besluit zwavel-gehalte brandstoffen Wlv; doelgroep
zeeschepenVanaf 2010: naleefgedrag
>90%op alle zeeschepen in Nederlandse wateren2006: naleefgedrag 80–90% op Nederlandse vlag-zeeschepen in Nederlandse
waterenNaleefgedrag <60%• 50 controles bij zeeschepen (ism KLPD)
als signaalwerking richting reders en EU-lidstaten.• Communicatie richting
Nederlandse reders.• Gezamenlijke handhavingsactie verkennen met België
en Duitsland.• Europese commissie verzoeken handhaving binnen EU te stimuleren.13.2.8. Naleving wet- en regelgeving en beleid beheersing
milieurisico's straling, afval en stoffen (artikel 12)Doel en doelgroepVROM streeft naar het beheersen van milieurisico's van straling, stoffen
en afval. Op de prioritaire doelgroepen zijn in dit kader de volgende wetten
van toepassing: de Kernenergiewet, Wet milieugevaarlijke stoffen (asbest en
PCB's), EVOA en de Wet milieubeheer (Landelijk afvalbeheersplan (LAP).Voor al deze doelgroepen geldt dat een sterke verbetering van de naleving
van wet- en regelgeving en beleid zal worden nagestreefd (zie tabel 13.2.8).Het handhavinginstrumentarium wordt op milieugebied vooral ingezet gericht
op individuele bedrijfslocaties. Het wordt steeds duidelijker dat een locatiegerichte
handhaving niet toereikend is voor afvalstromen. Daarom maakt de Inspectie
in 2004 een aanvang met de implementatie van ketenhandhaving in de Nederlandse
handhavingstructuur.Verder zet de Inspectie de aanpak van de handhaving van de afvalverwijdering,
gericht op de grote afvalconcerns, die in 2003 is ingezet door. Voor het maken
van goede risicoanalyses en daarop gebaseerde prioriteiten voor de handhaving
van de EVOA is de beschikbaarheid van douane-informatie over de afvalstromen
cruciaal.PrestatiesSchrootbedrijven voldoen vaak niet aan de regels ter bescherming van mens
en milieu tegen straling. Daarom krijgen zij prioriteit bij de handhaving.
De Inspectie zorgt door fysieke en administratieve controles ervoor, dat het
radioactieve schroot naar een veilige tussenopslag wordt verplaatst, teruggestuurd
wordt naar het land van herkomst of gecontroleerd verwerkt en verwijderd wordt.
De Inspectie handelt incidentmeldingen van radioactieve stoffen af. Zij maakt
aan (potentieel) onveilige situaties een eind en treedt handhavend op.Daarnaast doet VROM bij nucleaire inrichtingen inspecties en audits. Het
controleren van bedrijfsdocumentatie, het analyseren van binnen- en buitenlandse
stortingen, het beoordelen van wijzigingen en het uitvoeren van 2- en 10-jarige
veiligheidsevaluaties maken deel uit van deze taak. Op deze wijze geeft de
Inspectie vorm aan het streven om de maatschappelijke perceptie van veiligheid
van nucleaire installaties te verhogen.De Inspectie controleert de emissies van radioactieve stoffen en de stralingsniveaus
rond de terreingrens van nucleaire inrichtingen. Ook bij het vervoer van radioactieve
stoffen en bij het werken met radioactieve stoffen in onder andere ziekenhuizen,
laboratoria en de procesindustrie worden controles uitgevoerd.Door het controleren van bedrijven die milieugevaarlijke
producten en stoffen produceren of verhandelen, beoogt de Inspectie
het naleefgedrag op basis van de Wet milieugevaarlijke stoffen te bevorderen.
Hierbij krijgen asbest en PCB's prioriteit gezien de risico's van deze stoffen
en het slechte naleefgedrag. Bij asbest ziet de Inspectie erop toe dat de
naleving vooral verbetert bij de sloop van schepen met asbest en de gehele
keten van sloop van gebouwen en het hergebruik van puin. Ook het toezicht
op asbesthoudende wegen heeft prioriteit en wordt door controles bevorderd,
dat asbesthoudende verpakkingen van vuurwerk uit de markt verdwijnen.De Inspectie controleert of PCB-houdende trafo's ontdaan worden van hun
schadelijke inhoud conform de regels. Voor 2004 heeft de Inspectie de coördinatie
van het EU-handhavingproject gericht op de naleving van de Europese richtlijn
inzake PCB's.De naleving van de overige besluiten op basis van de Wet milieugevaarlijke
stoffen betreft de regelingen inzake genetisch gemodificeerde organismen,
chemicaliën die worden geproduceerd of verhandeld, kwik, cadmium, vluchtige
organische stoffen en kleiduiveninrichtingen.In 2003 is het Landelijk Afvalbeheersplan
(LAP) vastgesteld. De Inspectie richt zich in 2004 in dit kader op de ontwikkeling
van ketenhandhaving, concernhandhaving en handhaving van de minimumstandaarden
(toetsingscriteria voor nieuwe initiatieven en vergunningen). De handhavingresultaten
kunnen input zijn voor de monitoring van het LAP (zie art. 12). De handhaving
van het LAP gaat ten koste van de handhaving van de EVOA bij transporten tussen
OESO-landen. Op basis van ervaringen van de afgelopen jaren gaat de Inspectie
ervan uit dat de handhaving van de afvalverwerking in deze landen op een zo
hoog peil is dat grote milieurisico's worden voorkomen. De handhaving van
de EVOA voor transporten met bestemmingen in Oost-Europa, Zuid-Amerika, Afrika
en Azië blijft een prioriteit. Voor het operationaliseren van deze prioriteit
is het ook nodig dat de douane-informatie over afvalstromen beschikbaar is.Daarnaast bevordert de Inspectie de naleving van andere afvalgerelateerde
wetgeving. Hierbij gaat het om handhaving van de productbesluiten Wet milieubeheer,
EVOA binnen Europa, de inzamelvergunningen van scheepsafval-, kca- en olie-inzamelaars
en de registratieverplichtingen.Tabel 13.2.8. Prestaties Prioriteiten
2004Operationeel doel: naleving wet- en regelgeving
en beleid beheersing milieurisico's straling, afval en stoffenWet- en regelgeving of beleidDoelstelling  Prestaties Streefwaarde: wat willen we bereiken en wanneer?Tussenwaarde: wat willen we bereiken
in 2004, 2005, 2006 of 2007?Referentiewaarde: wat is de huidige naleefsituatieWat gaat de VROM in 2004 doen om het doel te bereiken?Besluit stralingsbescherming Kew, incl. Besluit detectie
radioactief schroot en Besluit in-, uit- en doorvoer van radioactieve afvalstoffen
(schrootbedrijven)2006: naleefgedrag
>90%; geen opzet bij overtredingen van de twee Besluiten.2004: naleef-gedrag 60–80% (melden van besmette ladingen
en voorhanden hebben)<60%• 75 fysieke controles.• 100 administratieve
controles.Besluit stralingsbescherming Kew (incidenten)Afhandeling van alle stralingsincidenten.Afhandeling van alle stralingsincidenten.Afhandeling van alle stralingsincidenten.
Afhandeling van incidenten (circa 300). Asbestverwijderingsbesluit Wms (eigenaren objecten)2010: naleefgedrag van het herziene
besluit >90%2007: naleefgedrag van
het herziene besluit 80–90%<60%Controle van 5 scheepssloperijen
en -revisiebedrijven en afhandeling klachten.Productenbesluit asbest (treedt eind 2003 in werking)2010: naleefgedrag >90%2006: naleefgedrag 80–90%vermoedelijk naleefgedrag <60%• 10 Controles ketenhandhaving bij sloop en bij gebruik
puingranulaat.• Controle van 13 vuurwerkimporteurs op asbesthoudende
verpakking.Besluit asbestwegen2010: naleef-gedrag >90%2005: naleef-gedrag
60–80%60–80%Handhaving bij circa 20 wegen.Regeling verwijdering PCB's / PCB, PCT en Chlooretheenbesluit
Wms (trafo's)Naleefgedrag in 2008:
>90% (dan geen PCB-trafo's meer)Naleefgedrag in 2005: 80–90% (dan 80% van de trafo's gesaneerd)<60%• 50 Controles van bedrijven met trafo's (elektriciteitsbedrijven, chemische
industrie e.d.).• Coördinatie van EU-handhavingproject CLEEN.EVOA (export naar ACS/Oost Europa/niet OESO) WmNaleefgedrag: >90% in 2010Naleefgedrag 60–80% in 2007Naleefgedrag: vermoedelijk <60%• 40 Gerichte handhavingacties.• Internationale
handhavingsactie verificatie bestemmingen.• Samen met de handhavings-partners
(w.o. douane) prioriteit-stelling en monitoring ontwikkelen.• Ondersteunen
van partners bij het verrichten van controles bij ca. 150 zaken.Landelijk afvalbeheersplan (beleidsuitspraak)Ketenhandhaving goed geïmplementeerd
in de NL handhavingstructuur. Alle belang. afvalinrichtingen voldoen in 2013
aan de minimumstandaardenVI heeft
in 2007 de regie over de ketenhandhaving; naleving minimumstandaarden nieuwe
vergunningen belangrijke afvalbedrijven >90%Het LAP is in 2003 van kracht geworden• Bijdrage aan strategisch handhavingplan afval (i.i.g voor EVOA en ketentoezicht.•
Risicoanalyse LAP-stromen.• 3 Ketenhandhavingprojecten prioritaire LAP-stromen
op basis van risicoanalyse (afronding in 2005).• Concerngerichte handhavingactie.•
Toetsen nieuwe vergunningen belangrijke afvalbedrijven.13.3. EvaluatiesEerder is gesteld dat een betere naleving niet alleen een verantwoordelijkheid
is van de Inspectie. Dit betekent ondermeer dat beleidsdiensten zorgen voor
goed handhaafbare regelgeving en dat de Inspectie feedback geeft op de toereikendheid
en handhaafbaarheid van regelgeving. Hiervoor wordt elk jaar een deel van
de regelgeving ex ante en ex post geëvalueerd:• Ex ante: Beleidsdiensten moeten in een vroeg stadium van beleidsontwikkeling
aandacht besteden aan de consequenties de handhaafbaarheid, uitvoerbaarheid
en fraudebestendigheid (HUF) van het voorgenomen beleid. Als instrument is
hiervoor de HUF-toets voor nog vast te stellen regelgeving. Alleen regelgeving
die deze HUF-toets doorstaat wordt in principe gehandhaafd door de Inspectie;• Ex post: In de praktijk wordt door de Inspectie ervaring opgedaan
met de handhaafbaarheid, uitvoerbaarheid en fraudebestendigheid van regelgeving.
Indien aanpassing vanuit het oogpunt van handhaving wenselijk is, moet dat
worden teruggekoppeld aan de Beleidsdiensten. Ook hierbij geldt dat de Inspectie
in principe haar inspanningen richt op regelgeving die de HUF-toets heeft
doorstaan.13.4. Budgettaire gevolgen van beleidTabel 13.3 (Bedragen in €
1000) 2002200320042005200620072008Verplichtingen:88 34378 33374 58174 39271 31570 83470 657Uitgaven:88 38981 29374 38774 36071 31570 83470 612Programma:38 08526 22522 16622 35020 08520 08520 085 Overig programma:38 08526 22522 16622 35020 08520 08520 085 Servicepunten milieuhandhaving4 0503 0862 1532 298000 Bijdrage RIVM7 4036 4036 4236 4276 4626 4626 462 Overige instrumenten IG26 62615 83012 93112 96612 96412 96412 964 Onderzoek IG0259259259259259259 Communicatie-instrumenten664740040040040 0400 Nader aan te wijzen0000000Apparaat:50 30455 06852 22152 01051 23050 74950 527 Apparaat IG50 30454 77651 92851 71750 93750 45650 234 Juridische instrumenten0292293293293293293Ontvangsten:2 06788288288288288288213.5. BudgetflexibiliteitTabel 13.4 (Bedragen in €
1000) 2004 2005 2006 2007 2008 1. Totaal geraamde kasuitgaven74 387 74 360 71 315 70 834 70 612 2. Waarvan apparaatsuitgaven52 221 52 010 51 230 50 749 50 527 3. Dus programma-uitgaven22 166 22 350 20 085 20 085 20 085 Waarvan op 1 januari 2004:          4. Juridisch verplicht45%9 91210%2 2980%00%00%05. Complementair noodzakelijk12%2 5866%1 2973%6480%00%06. Bestuurlijk gebonden (maar niet juridisch)28%6 10227%6 10631%6 13931%6 13931%6 1397. Beleidsmatig gereserveerd (op grond van een wettelijke regeling
of beleidsprogramma)0%00%00%00%00%08. Beleidsmatig nog niet ingevuld16%3 56657%12 65066%13 29869%13 94669%13 9469. Totaal (= gelijk aan 3.)100%22 166100%22 350100%20 085100%20 085100%20 085Toelichting:De juridische verplichtingen omvatten de servicepunten milieuhandhaving
en een bepaald deel van de overige instrumenten IG. De bestuurlijke gebonden
uitgaven hebben voor 2004 betrekking op het RIVM. Voor latere jaren zijn middelen
ten behoeve van het RIVM onder beleidsmatig gereserveerde middelen begrepen.13.6. VBTB-paragraafDe VROM-nalevingstrategie is begin 2003 vastgesteld en wordt geïmplementeerd.
Het beoogde eindresultaat van de implementatie van de nalevingstrategie is
dat de Inspectie structureel werkt zoals in de strategie is beschreven. Concreet
betekent dat als eindresultaat in 2006:• Georganiseerd is dat kennis en ervaring uit de handhavingspraktijk
over handhaafbaarheid, uitvoerbaar en fraudebestendigheid zowel bij nieuwe
(ex ante) als bestaande (ex post) regelgeving structureel wordt ingebracht
en gebruikt;• De prioriteitstelling in het kader van het wettelijke takenspoor
is georganiseerd en wordt uitgevoerd;• De Inspectie werkt op methodische wijze aan het oplossen van maatschappelijke
problemen via het risicospoor;• De informatie die de VROM genereert (bijvoorbeeld de terugkoppeling
van handhavingervaringen) is structureel en bruikbaar. Verder is zij beschikbaar
voor zowel de Inspectie als de beleidsdirecties en is zij meer resultaatgericht
bruikbaar.In de eerste fase van de nalevingstrategie zijn naleefgedrag, risico's
van niet-handhaving en motieven voor niet-naleving vooral gebaseerd op inschattingen
door experts. In het kader van de nalevingstrategie is hiervoor een vaste
methodiek ontwikkeld. Om op termijn een meer kwantitatief beeld te kunnen
geven van de effecten van de handhaving, wordt onderzocht of voor wet- en
regelgeving voor wonen, ruimte en milieu naleefindicatoren kunnen worden ontwikkeld.
Hierbij wordt bekeken of verdere objectivering mogelijke en wenselijk is (kosten/batenanalyse). Dit mede met het oog op verdere versterking van de
transparantie in het VBTB-traject van de Inspectie.Daarnaast wordt ook gewerkt aan de verdere ontwikkeling van het risicospoor.
Eind 2004 zullen de hiervoor nu reeds voorziene criteria (de politieke actualiteit,
risico's voor de leefomgeving (met name levensbedreigende situaties of grootschalige
gevolgen), integriteit van het bestuur van een overheidsinstantie of bedrijf,
grote maatschappelijke onrust en de ongewenste precedentwerking) verder zijn
uitgewerkt aan de hand van praktijkervaringen. Vragen die hierbij bijvoorbeeld
aan de orde zijn:Welke problemen worden met voorrang opgepakt en welke (vooralsnog) niet?
Wanneer beschouwen we een probleem als opgelost?Artikel 14. Huisvesting Koninklijk Huis, Hoge Colleges
van Staat en ministerie van Algemene Zaken14.1. Algemene beleidsdoelstellingHet ministerie van VROM draagt zorg voor de huisvesting van het Koninklijk
Huis, de Hoge Colleges van Staat en het ministerie van Algemene Zaken (AZ)
in brede zin. De huisvesting voor deze klanten valt niet onder het huur-verhuurmodel
maar wordt gerealiseerd door inputfinanciering. De doelstellingen «het
leveren van adequate huisvesting» en «het leveren van toegevoegde
waarde» zijn hier evenzeer van toepassing als op de overige activiteiten
van de Rijksgebouwendienst, zoals vermeld in de agentschapsbegroting. In de
agentschapsbegroting van de Rgd is enerzijds de bijdrage van VROM terug te
vinden onder «Opbrengst moeder» en anderzijds zijn de kosten van
de hierboven genoemde huisvesting opgenomen onder het product «Huisvesting».
In de toelichting daarbij zijn deze kosten verder gespecificeerd. Vanwege
de inputfinanciering is de derde doelstelling van het agentschap – «het
realiseren van baten en lasten in evenwicht» niet van toepassing.14.2. Operationele doelstellingenDe drie algemene doelstellingen worden onderstaand nader geoperationaliseerd
of toegelicht. De doelgroep bestaat uit:• Koninklijk Huis;• Hoge Colleges van Staat: Eerste en Tweede Kamer der Staten-Generaal,
Raad van State, Algemene Rekenkamer, Nationale Ombudsman, Kabinet der Koningin,
Hoge Raad van Adel, Kanselarij der Nederlandse Orden;• Ministerie van Algemene Zaken (AZ).De Minister van VROM is direct verantwoordelijk.14.2.1. Het leveren van adequate huisvestingDeze doelstelling wordt operationeel gemaakt in de vorm van doelen op
het gebied van klanttevredenheid, planmatig en dagelijks onderhoud en gezondheid.
Voor indicatoren wordt verwezen naar paragraaf 4.4 van de agentschapsbegroting.
De Hoge Colleges van Staat en het ministerie van AZ worden meegenomen in de
klanttevredenheidsmonitor en de onderhouds- en storingsindicatoren. Deze laatste
indicatoren hebben tevens betrekking op de panden van het Koninklijk Huis.
Ook wat betreft gezondheidsaspecten (legionella, asbest en brandveiligheid)
is geen verschil tussen deze doelgroep en de gebruikers waarmee een huur-verhuurrelatie
bestaat.14.2.2. Het leveren van toegevoegde waardeDe doelgroep is voor het overgrote deel gehuisvest in monumenten. Van
toepassing is daarom voornamelijk de toegevoegde waarde zoals nader is toegelicht
bij beleidsartikel 6 «Versterken ruimtelijke kwaliteit stedelijke gebieden»
in respectievelijk 6.2.2.2 (monumenten in rijksbezit) en 6.2.3 (stimuleren
architectonische kwaliteit).14.2.3 Uitbreiding huur-verhuurmodelBij de start van het nieuwe rijkshuisvestingsstelsel is toegezegd te onderzoeken
of het huur-verhuurmodel ook van toepassing kan zijn op de huisvesting van
de Hoge Colleges van Staat en het ministerie van AZ. Dit punt wordt meegenomen
in de volgend jaar uit te voeren evaluatie van het rijkshuisvestingsstelsel
(zie § 4.2 van de agentschapsbegroting).14.3. Budgettaire gevolgenTabel 14.1 Bedragen in €
1000 2002200320042005200620072008Verplichtingen:39 65873 48166 87860 40243 62920 40215 583Uitgaven:39 65873 48166 87860 40243 62920 40215 583Programma:39 65873 48166 87860 40243 62920 40215 583 Huisvesting Hoge Colleges van Staat en ministerie van Algemene
Zaken:27 91355 42943 32628 81323 0699 8425 024 Onderhoud4 4678 4056 3956 6395 0904 4024 402 Investeringen20 84343 18533 75019 50416 2463 7070 Huren1 0092 0181 7331 7331 7331 733622 Asbestsanering1 5941 8211 448937            Huisvesting Koninklijk Huis:11 74518 05223 55231 58920 56010 56010 559 Paleizen6 5679 82318 13126 16815 1395 1395 139 Functionele kosten5 1788 2295 4215 4215 4215 4215 420Ontvangsten:2 481002 26900014.4. BudgetflexibiliteitTabel 14.2 Bedragen in €
1000 2004 2005 2006 2007 2008 1. Totaal geraamde kasuitgaven66 878 60 402 43 629 20 402 15 583 2. Waarvan apparaatsuitgaven3 803 3 388 2 315 828 520 3. Dus programma-uitgaven63 075 57 014 41 314 19 574 15 063 Waarvan op 1 januari 2004:          4. Juridisch verplicht38%24 04519%11 01519%7 68140%7 73451%7 6565. Complementair noodzakelijk0%00%00%00%00%06. Bestuurlijk gebonden (maar niet juridisch)62%39 03080%45 38870%28 83351%9 90632%4 8277. Beleidsmatig gereserveerd (op grond van een wettelijke regeling
of beleidsprogramma)  1%61212%4 80010%1 93417%2 5808. Beleidsmatig nog niet ingevuld0% 0% 0% 0% 0% 9. Totaal (= gelijk aan 3.)100%63 075100%57 014100%41 314100%19 574100%15 063Toelichting:De Rgd is een baten-lastendienst en voert derhalve geen kas-verplichtingenadministratie.
De middelen voor investeringen zijn vrijwel belegd met huisvestingsprojecten
waarover met de gebruikers afspraken zijn gemaakt. Hoewel een aantal van deze
projecten nog moet starten, zijn de projecten als bestuurlijk verplicht aangemerkt.
De middelen voor de instrumenten Onderhoud en Paleizen zijn benodigd voor
het nakomen van de onderhouds- en instandhoudingsplicht voor de monumentale
panden van het Koninklijk Huis, de Hoge Colleges van Staat en het ministerie
van AZ. De vergoeding van Functionele Kosten van het Koninklijk Huis is gebaseerd
op het financieel statuut van het Koninklijk Huis. Derhalve kunnen bovenstaande
posten als nagenoeg geheel verplicht worden beschouwd.14.5. VBTB-paragraafAangezien voor deze doelgroep dezelfde doelstellingen gelden als voor
de overige huisvesting wordt kortheidshalve verwezen naar de VBTB-paragraaf
van de agentschapsbegroting (§ 4.6).2.3. De niet-beleidsartikelenArtikel 15. Algemeen15.1. AlgemeenOp dit artikel worden alle uitgaven opgenomen die niet specifiek aan een
van de beleidsdoelstellingen uit de voorgaande beleidsartikelen zijn toe te
rekenen. Het betreft hier zowel uitgaven voor het apparaat als programma en
uitgaven voor postactieven.15.2. ApparaatDe apparaatuitgaven omvatten de verplichtingen en uitgaven van het ambtelijk
personeel, overige personele uitgaven, materieel en automatisering en postactieven.
Het ambtelijk personeel betreft de algemene leiding van het departement en
de beleids- en ondersteunende diensten. De overige personele uitgaven betreffen
de inzet van externen en uitzendkrachten.De materiële en automatiseringsuitgaven hebben betrekking op de uitgaven
voor beheer, exploitatie, huisvesting en investeringen om de voorzieningen
van VROM op minimaal het huidige niveau te houden en daar waar mogelijk te
verbeteren.15.2.1. Departementsleiding, control en stafDe stafdirecties doen voorstellen aan de departements- en dienstleiding
met betrekking tot de doelstellingen van VROM, de wijze waarop deze doelstellingen
worden gerealiseerd en de interne organisatie. Voorts beogen de stafdirecties
de leiding voldoende zekerheid te verschaffen dat de overeengekomen doelstellingen
binnen de gestelde voorwaarden worden gerealiseerd en de belangrijkste risico's
worden beheerst.Tabel 15.1 Aantal fte's plus
loonmiddelsom 2002200320042005200620072008Algemene leiding44,735,335,335,334,334,334,3Ondersteuning (concernstaf)336,0317,8259,8232,8222,8222,8222,8Expertdirecties (art 15)165,9144,2137,2133,2132,2132,2132,2Gemeenschappelijk facilitaire eenheden217,6214,4207,4200,4199,4199,4199,4Totaal aantal fte's764,2711,7639,7601,7588,7588,7588,7Budget36,735,231,230,029,529,529,5Loonmiddelsom48,049,548,749,850,250,250,2De aantallen fte voor de VROM-Raad, RMNO en de WAR zijn vanaf 2002 niet
in het overzicht opgenomen. Deze raden vallen onder beleidsartikel 1. De aantallen
fte starters zijn in de realisatie 2002 opgenomen. In de raming 2003, 2004
en 2005 zijn respectievelijk 71, 24 en 7 starters opgenomen.15.2.2. ExpertdirectiesExpertdirecties leveren gespecialiseerde producten en diensten aan de
VROM-beleidsonderdelen op een kwalitatief en vakinhoudelijk hoogwaardig niveau.
Het betreft hier vooral juridische expertise, voorlichting en interim-management.
De expertdirecties zijn centraal binnen de VROM-organisatie geplaatst uit
het oogpunt van doelmatigheid of in verband met specifieke kwaliteitseisen.15.2.2.1. Juridisch instrumentariumDe kernproducten op nationaal, Europees en internationaal niveau van het
juridisch instrumentarium van VROM zijn wetgeving, overeenkomsten/convenanten,
behandeling van (buiten-)rechterlijke procedures, Koninklijke Besluiten, alsmede
advisering. Voor al deze producten zijn kengetallen beschikbaar. Enkele belangrijke
kengetallen zijn hierna opgenomen.15.2.2.1.1. WetgevingPrioriteit bij het wetgevingsprogramma hebben de implementatie. van EG-richtlijnen,
de wetgevingsprojecten voortvloeiend uit het Strategisch Akkoord en het Hoofdlijnenakkoord,
toezeggingen aan de Staten-Generaal en ondersteuning bij initiatiefwetsvoorstellen.De resterende centrale wetgevingscapaciteit wordt ingezet voor de overige
VROM-prioriteiten. De belangrijkste in voorbereiding zijnde wetsvoorstellen
zijn toegelicht bij de artikelen.Tabel 15.2 Juridische kwaliteit
wetgevingsproducten Realisatie 2001Realisatie 2002Begroting 2003Begroting 2004Wetgeving met dictum 1, 2 en 3 van de Raad van State97%84%90%90%Implementatietermijn EU-regelgeving niet overschreden64%29%100%90%Wetgeving met dictum 1, 2 en 3 van de Raad van StateEen wetgevingsproduct wordt met «goed» beoordeeld wanneer
de Raad van State daaraan het dictum 1, 2 of 3 toekent. Het oordeel van de
Raad van State omvat zowel de technisch-juridische als de beleidsmatige aspecten
van de wetgevingsproducten. In het overzicht wordt geen onderscheid gemaakt
tussen de drie dicta.Implementatie van EG-richtlijnenDit kengetal geeft de tijdige implementatie van EG-richtlijnen aan. Het
kengetal is gebaseerd op de datum in het begrotingsjaar waarop de richtlijn
moet zijn geïmplementeerd. In geval van een overschrijding gaat het meestal
om een geringe termijnoverschrijding.15.2.2.1.2. Europese meldingenproceduresIn veel gevallen moet een beleidsvoornemen van VROM eerst bij de Europese
Commissie worden gemeld en een bepaalde procedure doorlopen, alvorens het
voornemen mag worden geëffectueerd. De bekendste voorbeelden daarvan
zijn meldingen van staatssteunmaatregelen en van productvoorschriften en diensten.
Dit geldt niet alleen voor wetgeving, maar ook voor bijvoorbeeld convenanten
en directe subsidiëring uit de begroting.Het kengetal geeft aan in hoeverre VROM deze procedure succesvol doorloopt,
zowel naar de inhoud als naar de presentatie van de beleidsvoornemens.
Het betreft hier verschillende procedures waarvoor aparte termijnen gelden.Tabel 15.3 Europese meldingenprocedures Realisatie 2001Realisatie 2002Begroting 2003Begroting 2004Uitvoering bepaalde EG regelgeving (rapportages, meldingen intern
recht) aan termijnen onderhevig. Niet gemeten88%75%75%15.2.2.1.3. Overeenkomsten en convenantenDe toenemende behoefte aan flexibiliteit in de uitwerking van beleidsvoornemens
heeft geleid tot een uitbreiding van het gebruik van overeenkomsten en convenanten.
Het belang van de naleving van afspraken in het publiek domein stelt hoge
eisen aan de inhoudelijke kwaliteit van deze producten. De convenanten moeten
na beoordeling tenminste voldoen aan de Aanwijzingen voor de Convenanten.
Het percentage dat daaraan voldoet brengt de kwaliteit van de convenanten
na beoordeling tot uitdrukking.Tabel 15.4 Convenanten Realisatie 2001Realisatie 2002Norm 2003Ontwerpbegroting 2004Convenanten in overeenstemming met de AanwijzingenNiet gemeten100%100%100%15.2.2.1.4. ProceduresTegen primaire besluiten van de Minister van VROM wordt soms bezwaar gemaakt.
De minister dient dan zijn besluit te heroverwegen en een beslissing op bezwaar
te nemen. Tegen een beslissing op bezwaar en in voorkomende gevallen een primair
besluit kan beroep worden ingesteld bij de rechter. Daarnaast heeft de minister
(in casu de VROM-inspectie) de mogelijkheid om zelf in bezwaar en beroep te
komen tegen besluiten van andere organen. Het percentage procedures met een
goede afloop voor VROM is een indicator voor de kwaliteit van de uitvoering
en handhaving van het beleid voor zover dat gestalte krijgt door middel van
primaire besluiten, beslissingen op bezwaar en procedures.Tabel 15.5 Procedures Realisatie 2001Realisatie 2002Norm 2003Norm 2004Procedures met positief resultaat77%74%80%80%Procedures behandeld zonder termijnoverschrijdingNiet gemeten100%100%100%15.2.2.2. Communicatie en VoorlichtingBeleidsinhoudelijke communicatiethema'sVROM werkt voor haar externe communicatie met communicatiethema's en hieraan
gekoppelde meerjarenplannen. De geformuleerde thema's zijn:• Gezond en veilig wonen;• Duurzaam Ondernemen;• Kwaliteit van de stad.De eerdere thema's «De mens, zijn woning en zijn woonomgeving»
en «Nederland schept ruimte» zijn binnen de nieuwe thema's als
subthema geïntegreerd of als zelfstandig thema opgenomen.Per communicatiethema worden de diverse beleidsmaatregelen uit de verschillende
begrotingsartikelen in voor de doelgroep herkenbare en aansprekende vraagstukken
gecombineerd.Bij de beleidsinhoudelijke communicatiethema's en de meer procesgeoriënteerde
onderwerpen wordt voortgebouwd op de VROM-communicatiestrategie die is ontwikkeld.
Deze communicatiestrategie beoogt de herkenbaarheid, toegankelijkheid en vindbaarheid
van VROM-beleidsonderwerpen te vergroten. De in 2003 afgeronde huisstijloperatie
heeft geleid tot een sterke versobering en standaardisatie van vormgeving
en uitgaven. Tevens is in 2003 gestart met het vergaand digitaliseren van
de VROM-communicatie.Ook maatschappelijke vraagstukken als veiligheid, gezondheid, de Europese
unie en de economische laagconjunctuur werken door naar de VROM-communicatie.
Binnen VROM vertaalt de economische laagconjunctuur zich in een versterkte
aandacht voor procesoptimalisatie, versterking van gezamenlijke (rijksbrede)
inkoop van allerhande communicatiediensten en verbetering van efficiency en
organisatie van de communicatiefunctie. De uit het regeerakkoord voortkomende
personele en financiële taakstellingen en daaraan gelieerde interne reorganisaties
betekenen ook voortgaande aandacht en inzet voor de interne communicatie en
de communicatie gericht op mobiliteitsbevordering.Overige ontwikkelingenEuropees voorzitterschap NederlandIn 2004 is Nederland voorzitter van de EU. In VORA-verband wordt een geïntegreerde
communicatiestrategie opgesteld die moet leiden tot eenduidige communicatie
vanuit de betrokken departementen. Daarbij wordt het Nederlandse voorzitterschap
gebruikt om de Nederlandse bevolking meer bij Europa te betrekken.Rapport commissie WallageDe uitkomsten van het rapport, waarin in brede zin wordt geadviseerd de
voorlichting aan en de betrokkenheid van de burger bij het rijksbeleid te
versterken («van buiten naar binnen»), zijn binnen VROM vertaald
naar aandacht voor:• het versterken van de antennefunctie; het signaleren van politiek
bestuurlijke en maatschappelijke ontwikkelingen in de samenleving en het vertalen
hiervan naar het VROM-beleid;• coalitievorming; het betrekken van het maatschappelijk middenveld
bij het ontwikkelen, implementeren en communiceren van het VROM beleid.Indachtig de aanbevelingen van het rapport is verder de VROM-website (VROM.nl)
het primaire communicatiemedium geworden voor kennisvergroting bij de doelgroepen.
Op dit moment behoort circa 50% van de bezoekers van de website tot de professionele
doelgroep en is 50% burger.De meest opgevraagde onderwerpen zijn: huursubsidie, bouwvergunningen
en energiepremie.Tabel 15.6 Bezoekersaantallen
VROM-website Realisatie 2000Realisatie 2001Realisatie 2002Schatting 2003Ontwerpbegroting 2004Bezoekersaantallen43 00077 000143 000200 000250 000Voor veranderingen in houding en gedrag worden ook andere nieuwe media
ingezet. In 2004 en 2005 wordt de ingezette lijn verder uitgebouwd en verbreed
naar onder andere digitale nieuwsbrieven en e-marketing.Direct MarketingIn 2003 staan pilots gepland voor het testen van de mogelijkheden van
Customer Relationship Management voor VROM. Doel daarbij is de database meer
op persoonsniveau in te richten waardoor een effectievere samenwerking met
en een meer gerichte informatievoorziening aan de professionele doelgroepen
wordt bereikt. Tevens wordt getracht de activiteiten van beleid, voorlichting
en handhaving meer te integreren. Bij positieve resultaten zal deze werkwijze
in 2004 op bredere schaal worden toegepast.15.2.3. Gemeenschappelijke voorzieningenDe gemeenschappelijke facilitaire eenheden leveren voor geheel VROM gestandaardiseerde
producten en diensten. Deze zijn direct of indirect ondersteunend voor de
bedrijfsonderdelen die primaire producten voortbrengen.15.2.3.1. ICTICT en bedrijfsvoeringVROM heeft een programma in uitvoering om met behulp van ICT te kunnen
voldoen aan de moderne eisen voor informatievoorziening. Het programma moet
leiden tot een efficiënte en beheersbare portfolio aan applicaties en
een dito ICT-infrastructuur, die de primaire processen ondersteunt en de bedrijfsvoering
verbetert. In de loop van 2004 zullen de belangrijkste projecten tot afronding
komen, te weten de aanpassing van de infrastructuur en de sanering van de
applicaties binnen VROM. Tevens zal het ICT-beheer resultaatverplicht worden
uitbesteed.Sturing en organisatieIn het bovengenoemde programma is een kernpunt de verbetering van sturing
en organisatie binnen de bedrijfsvoering van VROM. Hierin is ook ICT-functie
betrokken. Het concept van Vraaggestuurd Werken wordt op departementaal niveau
geïmplementeerd. Schaalvergroting, uniformering en standaardisatie moeten
leiden tot een efficiënte en slagvaardige VROM-organisatie.Tabel 15.7 Automatiseringsuitgaven
(ICT-dienst) per fte Realisatie 2001Realisatie 2002Begroting 2003Begroting 2004Raming in €1mln31,734,932,223,4Aantal fte3 8984 0734 2273 925Uitgaven per fte in €18 1328 5687 6185 962Het kengetal geeft weer welke uitgaven per fte voor VROM worden gedaan
ten behoeve van ICT via de gemeenschappelijke ICT-dienst.15.2.3.2. Facilitaire Dienst (Huisvestingsuitgaven)De huisvestingsuitgaven zijn te verdelen in huren, technisch beheer van
gebouwen en installaties, en overige huisvestingskosten. Onder overige huisvestingskosten
wordt verstaan energiekosten, schoonmaak en klein onderhoud. De raming 2004
is hoger als gevolg van uit te voeren meest noodzakelijk onderhoud. Het prestatiegegeven
geeft weer welke kosten voor het gehele ministerie per fte verbonden zijn
aan huisvesting.Tabel 15.8 Huisvestingsuitgaven
per fte ambtelijk personeel Realisatie 2001Realisatie 2002Ontwerpbegroting 2003Ontwerpbegroting 2004Raming in €1mln38,533,431,839,6Aantal fte3 8984 0734 2273 925Uitgaven per fte in €19 8778 2007 52310 089Energiebesparing binnen VROM (Verbeterd Energie Prestatieprogramma)Het Verbeterd Energie Prestatieprogramma (VEP) gaat uit van een totale
besparing van 5% tot en met 2006 ten opzichte van het verbruik in 2001. Jaarlijks
wordt de doelstelling vastgesteld en uitgevoerd voor het begrotingsjaar. De
doelstelling voor 2006 is reeds in 2002 bereikt. Verwacht wordt dat in 2003
nog eens 3% extra kan worden bespaard. De doelstelling voor 2004 is afhankelijk
van de realisatie over 2003.15.2.3.3. Dienst Documentaire Informatievoorziening (DDI)De belangrijkste doelstelling van de Dienst Documentaire Informatievoorziening
is het zorg dragen voor een toereikende informatie en kennishuishouding VROM,
waaronder een goed geoutilleerde (elektronische) bibliotheek en (elektronisch)
toegankelijke archieven. Naast de reguliere activiteiten, zoals het beschikbaar
stellen van relevante informatie en documentatie via de bibliotheek, het archiefbeheer
en het beheer van het postregistratiesysteem, zal eveneens worden gewerkt
aan het verder implementeren van nieuwe ontwikkelingen op het gebied van documentaire
informatievoorziening.Doelstelling is het bereiken van een situatie van verantwoord digitaal
documentbeheer over een aantal jaren. Dit is afhankelijk van de resultaten
van het onderzoek hiernaar dat in 2003 plaatsvindt.Tabel 15.9 Kosten DDI per
fte Realisatie 2001Realisatie 2002Begroting 2003Begroting 2004Raming in €1mln4,85,34,94,7Aantal fte3 8984 0734 2273 925Uitgaven per fte in €11 2311 3011 1591 19715.2.3.4. P-WinkelHet doel van de P-Winkel (DPW), het adviescentrum voor operationele P&O-vraagstukken,
is het uitvoeren van het P&O-beleid van VROM. Hiervoor levert DPW op maat
gemaakte en gestandaardiseerde producten en diensten. Deze zijn direct of
indirect ondersteunend voor VROM-onderdelen die primaire en/of secundaire
producten voortbrengen.Onderstaande producten en voorzieningen ter bevordering en verbetering
van de kwaliteit van de organisatie en haar medewerkers vormen een groot deel
van het takenpakket van DPW:• Uitvoeren van het VROM-loopbaan-, mobiliteits-, selectie-, en vacaturebeleid;• Ontwikkelen/vormgeven/operationaliseren van opleidings-/leerprogramma's,
inclusief de advisering en logistiek;• Uitvoeren van het organisatie/formatie-advieswerk.ProductontwikkelingIn het kader van VROM-brede reorganisaties wordt de mobiliteitsfunctie
versterkt ingericht. Daaruit vloeien meerdere nieuwe producten voort op het
gebied van loopbaanontwikkeling. Voorbeelden zijn werkzaamheden in het kader
van (pre) herplaatsing en mobiliteit en om-, her – en bijscholing. In
de loop van 2003/2004 zal een en ander verder worden uitgewerkt.Tabel 15.10 Kosten P-winkel
per fte Realisatie 2001Realisatie 2002Begroting 2003Begroting 2004Raming in €1mln2,22,42,12,2Aantal fte3 8984 0734 2273 925Uitgaven per fte in €156458949756115.3. Programma15.3.1. Stichting Advisering BestuursrechtspraakDe Stichting Advisering Bestuursrechtspraak (StAB) is een bijna volledig
door VROM gesubsidieerde instelling. Op verzoek van de Raad van State adviseert
de StAB de bestuursrechter in geschillen op het gebied van ruimtelijke ordening
en milieu.In Staatsblad 102 van 2003 is het besluit van 3 maart 2003 opgenomen
dat voor de StAB de bepaling inzake het kasstelsel is komen te vervallen.
Deze bepaling sluit niet meer aan bij de huidige praktijk. Om een meer bedrijfsmatig financieel beheer te kunnen voeren, voert de StAB sinds
enkele jaren een boekhouding volgens het baten-lastenstelsel.Het voeren van een baten-lastenstelsel heeft ertoe geleid dat de doelmatigheid
van de organisatie is vergroot doordat een meer directe relatie tussen kostprijs
en product kan worden gelegd.Tabel 15.11 Aantal adviesaanvragen Realisatie 2001Realisatie 2002Ontwerpbegroting 2003Ontwerpbegroting 2004Stand per 01-01175190109109Instroom aanvragen588465450450Aantal afgehandelde aanvragen/adviezen572546450450Stand per 31-12190109109109De ontwerpbegroting StAB 2003 is aangepast aan de hand van de door de
StAB aangeleverde begroting op 8 oktober 2002.De ontwerpbegroting 2004 is geëxtrapoleerd vanuit 2003. De StAB levert
de begroting 2004 medio oktober op.15.3.2. Vastgoed- en planinformatie15.3.2.1. Coördinatie Geo-informatieHet ministerie van VROM is sinds het Besluit Informatievoorziening Rijksdienst
(1990) verantwoordelijk voor de coördinatie van de Geo-informatievoorziening
(GI). Een belangrijk deel van het Geo-informatiebeleid komt tot stand via
de inzet rond een aantal te realiseren Geo-basisregistraties, die in principe
deel zullen uitmaken van een samenhangend stelsel van (authentieke) registraties.
Door het Kabinet aangemerkte authentieke basisregistraties in het geo-domein
zijn een gebouwenregistratie, een adressenregistratie, de perceelregistratie
van het Kadaster, een geografisch kernbestand en in de toekomst mogelijk aangevuld
met de grootschalige basiskaart Nederland (de GBKN). Voor de perceelregistratie
en het geografisch kernbestand zal worden toegewerkt naar de status van authentieke
registratie. Over het GBKN zal pas in een later stadium (2006) een beslissing
worden voorbereid.Voor de opzet en implementatie van de basisregistraties gebouwen en adressen
wordt in de eerste helft van 2004 besluitvorming in het Kabinet over landelijke
invoering voorbereid.15.3.2.2. RAVIIn 2001 is gekozen voor een steviger invulling van de regierol door VROM
rond de eerder genoemde basisregistraties. Daarbij is afgestapt van de coördinatieverantwoordelijkheid
langs de lijn van «zelfregulering» door het veld – verenigd
in de RAVI (voorheen Raad voor de Vastgoedinformatie). De voor VROM daarbij
belangrijke platformfunctie van de RAVI, een centrale factor op het terrein
van innovatie en kennisontwikkeling op het terrein van de GI, blijft bestaan.
Indien het kennisprogramma Ruimte voor Geo-informatie Bsik-gelden krijgt toegewezen
zal de RAVI hiervan als bestuurder optreden.15.3.2.3. Digitaal Uitwisselbare Ruimtelijke PlannenBinnen de ruimtelijke ordening bestaat behoefte om ruimtelijke plannen
toegankelijker te maken, waardoor doorwerking, monitoring en handhaving van
ruimtelijk beleid wordt bevorderd.Bestemmingsplannen, streekplannen, omgevingsplannen en plannen met PKB-status
dienen volgens bepaalde uitgangspunten en afspraken worden opgesteld zodat
deze door burgers, bedrijven en andere overheden effectiever en efficiënter
benut kunnen worden. Op deze wijze kan op relatief eenvoudige wijze worden
nagegaan of plannen passen binnen het beleid van provincies en het rijk.DoelgroepGemeenten, provincies en rijksoverheden worden gestimuleerd om conform
bepaalde standaarden ruimtelijke plannen digitaal te vervaardigen en beschikbaar
te stellen.BeleidsinstrumentenDigitaal Uitwisselbare Ruimtelijke Plannen (DURP) is een stimuleringsprogramma.
De regie van dit programma is in handen van VROM en de uitvoering vindt plaats
in samenwerking met een aantal partners1. In
het kader van het stimuleringsprogramma zijn langs verschillende lijnen activiteiten
opgezet: voorlichting, kennisuitwisseling, wegnemen van beleidsmatige, technische,
bestuurlijke en juridische belemmeringen. Daarnaast zijn projecten gestart
en ondersteund binnen de afzonderlijke gemeenten, provincies en rijksoverheden
en daar waar mogelijk met andere departementen zoals het ministerie van BZK.In het kader van haar voorbeeldfunctie zal VROM de opvolger van de Vijfde
Nota Ruimtelijke Ordening ook digitaal beschikbaar stellen.Verantwoordelijkheid ministerDe minister van VROM is verantwoordelijk voor de ruimtelijke ordening
en daarmee ook voor de wijze waarop ruimtelijke plannen worden gemaakt en
beschikbaar worden gesteld. Daarnaast is de minister van VROM coördinerend
bewindspersoon voor geo-informatievoorziening.In het streven om criteria, standaarden en afspraken omtrent het digitaliseren
van ruimtelijke plannen vast te leggen in de vorm van bestuurlijke afspraken
tussen overheidsorganisaties en mogelijk het bedrijfsleven zal VROM sturend
en richtinggevend optreden.PrestatiegegevensIn 2005 zal 70% van alle nieuwe ruimtelijke plannen digitaal beschikbaar
en uitwisselbaar moeten zijn. De jaren 2004 en 2005 worden gebruikt om gemeenten,
provincies en rijksoverheden aan de hand van plannen van aanpak te stimuleren
hun ruimtelijke plannen te digitaliseren en waar mogelijk te actualiseren.Uit de praktijk komen steeds meer signalen om ruimtelijke plannen op termijn
wettelijk te regelen. In 2004 zal de haalbaarheid hiervan nader worden onderzocht.
Tot deze oriëntatie behoren een kosten-baten-analyse en het onderzoeken
van het draagvlak voor diverse soorten standaarden. De criteria waaraan digitaal
uitwisselbare plannen moeten voldoen, worden verankerd in het Besluit op de
Ruimtelijke Ordening.15.3.2.4. PuberrBegin 2004 zal de Wet kenbaarheid publiekrechtelijke beperkingen onroerende
zaken in het Staatsblad worden gepubliceerd. De wet heeft tot doel
de rechtszekerheid van de burger, de toegankelijkheid van overheidsinformatie
en een goede vervulling van publiekrechtelijke taken te bevorderen door de
beperkingen die vanuit de publieke sector op vastgoedobjecten rusten, direct
voor de burger te ontsluiten. Invoering van de wet vraagt nog enige tijd.
De wet moet worden uitgewerkt in een Algemene Maatregel van Bestuur die momenteel
wordt voorbereid. Voor de invoering van de wet zal VROM dit jaar ook overleg
voeren met rijksdiensten, provincies en waterschappen. Ook met de gemeenten
zal VROM intensief communiceren waarvoor een plan zal worden ontwikkeld. Daarbij
zal afstemming plaatsvinden met de VROM-taken inzake de invoering van de basisregistraties
voor vastgoed. De datum van inwerkingtreding zal in een invoeringswet worden
bepaald. VROM draagt bij aan de invoeringskosten bij de gemeenten via een
eenmalige bijdrage aan het gemeentefonds.15.4. Budgettaire gevolgen van beleidTabel 15.8 Bedragen in €
1000 2002200320042005200620072008Verplichtingen:221 982191 669161 391156 561159 596160 799160 241Uitgaven:212 565195 150164 731159 032160 499160 902160 301Apparaat205 909187 449154 411150 756151 122150 910150 326 Departementsleiding, control, expertdiensten en staf101 87486 63376 39878 36878 35278 14077 851 Gemeenschappelijke voorzieningen97 91694 96572 58966 85167 23367 23367 233 Postactieven6 1195 8515 4245 5375 5375 5375 242Programma6 6567 70110 3208 2769 3779 9929 975 Advisering Bestuursrechtspraak4 6034 7714 7724 7894 7894 7894 789 Stichting Advisering Bestuursrechtspraak4 6034 7714 7724 7894 7894 7894 789         Vastgoedinformatievoorziening1 0662 4553 4611 8411 0921 0921 092 Coördinatie Geo-informatie3341 5521 3581 379937937937 Overige vastgoedinformatievoorziening638000000 Overige instrumenten DGR06301 958317000 Ontwerp en beeldontwikkeling94273145145155155155         Overig programma9874752 0871 6463 4964 1114 094 Overig RGD477440526171 8602 4652 448 Bijdrage loket Bouwen en wonen453000000 Overige instrumenten00424424424424424 Onderzoek57351 1371 2051 2121 2221 222Ontvangsten:37 76345 97621 98021 98021 98021 98021 98015.5. BudgetflexibiliteitTabel 15.9 Bedragen in €
1000 2004 2005 2006 2007 2008 1. Totaal geraamde kasuitgaven164 731 159 032 160 499 160 902 160 301 2. Waarvan apparaatsuitgaven154 411 150 756 151 122 150 910 150 326 3. Dus programma-uitgaven10 320 8 276 9 377 9 992 9 975 Waarvan op 1 januari 2004:          4. Juridisch verplicht63%6 55365%5 36051%4 78948%4 78948%4 7895. Complementair noodzakelijk0%00%00%00%00%06. Bestuurlijk gebonden (maar niet juridisch)18%1 8540%1720%1 86025%2 46525%2 4487. Beleidsmatig gereserveerd (op grond van een wettelijke regeling
of beleidsprogramma)0%00%00%00%00%08. Beleidsmatig nog niet ingevuld19%1 91335%2 89929%2 72827%2 73827%2 7389. Totaal (= gelijk aan 3.)100%10 320100%8 276100%9 377100%9 992100%9 975Toelichting:Het deel dat onder juridisch verplicht is opgenomen betreft de uitgaven
met betrekking tot de StAB. Het beleidsmatig niet ingevulde deel heeft betrekking
op het DGM-brede onderzoek. Het overige deel is bestuurlijk gebonden.Artikel 16. Nominaal en onvoorzien16.1. Algemene beleidsdoelstellingDit artikel is een administratief artikel. Dit betekent dat er geen uitgaven
ten laste van dit artikel worden gedaan. Vanuit dit artikel mogen alleen overboekingen
naar de overige beleidsartikelen plaatsvinden. Als posten worden hier opgenomen:
Loonbijstelling, Prijsbijstelling, Onvoorzien en Nog nader te verdelen.LoonbijstellingHet betreft de loonbijstelling in het kader van algemene salarismaatregelen,
incidentele loonontwikkeling en overige specifieke maatregelen op het gebied
van arbeidsvoorwaarden en premies sociale zekerheid. Vanuit dit artikel is
de loonbijstellig toegedeeld aan de relevante beleidsartikelen.PrijsbijstellingDe uit de aanvullende post prijsbijstelling ontvangen bedragen worden
op dit onderdeel geboekt en toegedeeld aan prijsgevoelige (onderdelen van)
beleidsartikelen.OnvoorzienIn de Comptabiliteitswet wordt de mogelijkheid geboden om een post op
te nemen voor «Onvoorziene uitgaven».Nog nader te verdelenOp dit onderdeel worden posten geraamd zoals intensiveringen, taakstellingen,
enzovoort, die in de begroting van VROM zullen worden verwerkt, maar waarvan
de precieze verdeling over de beleidsartikelen nog niet bekend is.16.2. Budgettaire gevolgenTabel 16.1 Bedragen in €
1000 2002200320042005200620072008Verplichtingen: 14 81825 1412 574– 241 951– 244 992– 244 992Uitgaven: 14 81825 1412 574– 241 951– 244 992– 244 992Programma: 14 81825 1412 574– 241 951– 244 992– 244 992 Loonbijstelling: 000000 Loonbijstelling 000000         Prijsbijstelling: 15 09610 82910 19710 24210 21010 210 Prijsbijstelling 15 09610 82910 19710 24210 21010 210         Onvoorzien: 6735 5493 7543 6844 1224 122 Onvoorzien 6735 5493 7543 6844 1224 122         Nog nader te verdelen: – 9518 763– 11 377– 255 877– 259 324– 259 324 Nog nader te verdelen – 9518 763– 11 377– 255 877– 259 324– 259 324Ontvangsten: 0000003. DE BEDRIJFSVOERINGDe bedrijfsvoering van het Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer is gericht op het doeltreffend, doelmatig en rechtmatig
vaststellen, ontwikkelen en realiseren van de beleidsdoelstellingen. In de
begroting komen de ontwikkelingen op het gebied van de bedrijfsvoering aan
de orde die óf cruciaal zijn voor het realiseren van de beleidsdoelstellingen
van het Ministerie van VROM óf risicovol zijn. De bedrijfsvoeringsprioriteiten
die van belang zijn voor één beleidsartikel zijn bij het betreffende
beleidsartikel opgenomen, de artikeloverstijgende prioriteiten komen in deze
paragraaf aan de orde.3.1. ZEUSZEUS (zeer excellente uitvoering van het secundair proces) is gestart
vanuit het idee dat de bedrijfsvoering beter en efficiënter kan. Gekozen
is voor het bundelen van veel bedrijfsvoeringstaken, die nu versnipperd over
het ministerie plaatsvinden in een Gemeenschappelijke Dienst. Daarbij worden
werkprocessen geüniformeerd, efficiënter ingericht, soberder gemaakt
en mogelijk zelfs geschrapt. Naast de structuur zal er in het project ook
aandacht zijn voor sturing, werkwijze, personeel en automatisering. De strategieontwikkeling,
kaderstelling en control van de bedrijfsvoering op concernniveau wordt versterkt
door de instelling van een Concernstaf.Het project beslaat alle ondersteunende taken, zowel centraal als decentraal.
De reorganisatie van de bedrijfsvoering die het gevolg is van ZEUS draagt
zorg voor de invulling van de taakstelling uit het Strategisch Akkoord (2002),
voor zover het het secundair proces betreft. In 2003 wordt gewerkt aan het
uitwerken van het Ontwerp op Hoofdlijnen in werkprocesbeschrijvingen en O&F
rapporten. Beoogd wordt om in het voorjaar van 2004 de nieuwe organisatie
te laten starten.4. DE TOELICHTING BIJ DE AGENTSCHAPSBEGROTINGLeeswijzer.In de inleidende § 4.1 is eerst een korte uiteenzetting gegeven
van de Rijkshuisvesting. Vervolgens worden in § 4.2 specifieke onderwerpen
met politieke relevantie aangesneden. In § 4.3 worden de drie algemene
doelstellingen van de Rijksgebouwendienst beschreven. De producten van de
Rijksgebouwendienst komen in § 4.4 aan de orde. In die paragraaf
zijn de operationele doelstellingen uitgewerkt. In § 4.5 wordt ingegaan
op de apparaatskosten De bedrijfsvoeringsparagraaf is opgenomen als § 4.7
voorafgegaan door § 4.6 over de VBTB-onderdelen. Afgesloten wordt
met § 4.8 die inzicht geeft in de baten en lasten.4.1. InleidingWaar staat de Rijksgebouwendienst voor?De Rijksgebouwendienst ziet het als zijn missie rijksoverheidsdiensten
passende huisvesting te bieden waarin het blijvend plezierig werken is.De agentschapsstatusSinds 1 januari 1999 heeft de Rijksgebouwendienst de status van agentschap
binnen VROM. Deze status vloeit voort uit een nieuw rijkshuisvestingsstelsel.
De belangrijkste veranderingen zijn de invoering van een huur-verhuurrelatie
met gebruikers en een baten-lastenstelsel. De huur-verhuurrelatie houdt in
dat de ministeries en aanverwante organisaties betalende klanten zijn. Zij
huren hun gebouwen van de Rijksgebouwendienst en hebben daarvoor huisvestingsbudgetten
op hun begroting gekregen.Het nieuwe rijkshuisvestingsstelsel is ingevoerd met als oogmerk een Rijksbrede
vergroting van de doelmatigheid. Om de doelmatigheid van het stelsel als geheel
en op onderdelen te kunnen volgen is er een onderscheid aangebracht op drie
niveaus:1. Het niveau van het stelselOp dit niveau gaat het om de doelmatige werking van het stelsel als geheel.
Het eerste niveau valt grotendeels buiten de scope van deze begroting. De
huisvestingsbudgetten zijn opgenomen in de begrotingen van de departementen
en maken als zodanig deel uit van de reguliere begrotingscyclusIn de evaluatie van het Rijkshuisvestingsstelsel in 2004 zal ook aan dit
niveau aandacht worden besteed.2. Het niveau van de productenHet tweede niveau richt zich op de producten van de Rijksgebouwendienst
en de leveringsvoorwaarden die hiermee verbonden zijn. Er is voor de ministeries
sprake van zelfvoorziening voor wat betreft de huisvesting en een vrije winkelnering
voor services en adviezen. Beslissingen rond ontwikkeling, inhuur/aankoop/afstoot
en beheer van de portefeuille zijn uiteindelijk in hoge mate bepalend voor
het bedrijfseconomisch resultaat van de Rgd.3. Het niveau van de apparaatskostenDe apparaatskosten verdienen bijzondere aandacht. Bij de meeste agentschappen
bestaan de productiekosten uitsluitend uit apparaatskosten. Het bijzondere
van het agentschap Rijksgebouwendienst is dat deze dienst behalve diensten
ook fysieke goederen produceert. De omvang van de apparaatskosten is slechts
een klein deel van de geldstromen rond het bouwen en beheren
van huisvesting. De bijbehorende gewenste doelmatigheidswinst op het niveau
van de producten kan daarom ook veel groter zijn dan op het niveau van de
apparaatskosten. Tegelijkertijd zijn apparaatskosten wel zichtbaar, meetbaar
en gekoppeld aan een periode. Het niveau van de apparaatskosten is zichtbaar
gemaakt in de kostprijs per product.Figuur 1: de 3 niveaus4.2. Specifieke onderwerpen met politieke relevantieDe evaluatie stelselherzieningBij de instelling van het agentschap Rijksgebouwendienst is besloten om
na 5 jaar, dus in 2004, een evaluatie uit te voeren ten einde te bezien of
de inrichting en vormgeving van het nieuwe stelsel voldoen aan de verwachtingen.
De evaluatie zal zich richten op de volgende vier punten:• De ontwikkeling van huisvestingskosten van het Rijk;• Marktanaloog werken in relatie tot zelfvoorziening in de rijkshuisvesting;• De bijdrage aan het rijksbeleid;• Samenwerking binnen het rijkshuisvestingsstelsel.In de voorbereiding op de evaluatie is in 2001 een eerste verkenning uitgevoerd.
Uit deze verkenning blijkt onder meer dat van de Rijksgebouwendienst een meer
klantgerichte en marktanaloge dienstverlening mag worden verwacht. Ook ontbreekt,
op sommige onderdelen, nog de juiste informatie om te kunnen bepalen in welke
mate de Rijksgebouwendienst schaal- en efficiencyvoordelen in de huisvesting
van de rijksdienst kan realiseren. Onze partners in rijkshuisvesting, de facilitaire
diensten van de departementen, blijken zich sinds 1999 als opdrachtgever over
het algemeen goed te professionaliseren. Met onder meer de Klantenraad zijn
afspraken gemaakt over de prioriteiten van de verbeteracties die uit bovengenoemde
verkenning zijn voortgekomen. Grofweg kan worden gesteld dat de verbeteracties
primair ten doel hebben het stelsel beter te laten functioneren door bijvoorbeeld
regelgeving en/of procedures te vereenvoudigen, tarieven transparant te maken
en waar mogelijk te verlagen en de klantgerichtheid van de Rijksgebouwendienst
te vergroten. Een deel van de verbeteracties is reeds afgerond. Voor 2003
heeft de Rijksgebouwendienst het voornemen de risico-opslag af te schaffen
voor alle nieuw af te sluiten contracten. Dit betekent concreet een tariefsverlaging van 1%. Voorts leidt de differentiatie van de ontwikkelingskosten
tot een meer marktanaloge tariefstelling door rekening te houden met de omvang
van de geleverde prestatie. Een resterend deel (van meer fundamentele aard)
zal bij de evaluatie in 2004 worden bezien.Parlementaire enquête bouwnijverheidNaar aanleiding van televisie-uitzendingen over vermeende bouwfraude in
november 2001 stelde de Tweede Kamer in februari 2002 de Parlementaire enquêtecommissie
bouwnijverheid in.De kabinetsreactie onderschrijft het eindrapport van de enquête,
ook waar het gaat om de geconstateerde misstanden in de bouw, en neemt vrijwel
alle aanbevelingen van de enquêtecommissie over. De hoofdboodschap van
de kabinetsreactie is krachtig de misstanden aanpakken en tegelijk oog hebben
voor de toekomst waar het gaat om nieuwe verhoudingen tussen overheid en bouwbedrijfsleven.Voor de Rijksgebouwendienst is het van belang dat het Kabinet de opdrachtgeversrol
van de rijksoverheid professioneler wil invullen. Verder zal continu aandacht
geschonken moeten worden aan integriteit. Over de overdracht naar EZ van taken
die gekoppeld waren aan het coördinerend bouwbeleid van VROM, wordt nog
overleg gevoerd.Op het gebied van de professionalisering van de inkopersrol zijn in de
kabinetsreactie al een reeks concrete acties opgenomen. Het UAR (Uniform Aanbestedingsreglement)
wordt najaar 2003 vervangen door aangepaste aanbestedingsregelementen voor
de gehele rijksoverheid. Trekker hiervan is VROM in samenwerking met EZ. De
Rijksgebouwendienst is daarbij betrokken in zijn rol als inkoper. Het melden
van kartelvorming aan de NMa (Nederlandse Mededingingsautoriteit) is gestroomlijnd
binnen de Administratieve Organisatie. Het uitsluiten van bedrijven wordt
professioneler aangepakt. Als vermoed wordt dat een bedrijf zich schuldig
maakt aan onregelmatigheden maar dit kan niet uit openbare bronnen hard gemaakt
worden, dan wordt het bureau BIBOB ingeschakeld. Dit bureau geeft een advies
op basis van gesloten justitiële bronnen. Verder wordt samen met andere
bouwdepartementen en in overleg met de andere overheden een kenniscentrum
aanbesteden opgestart.4.3. Algemene doelstellingenDe Rijksgebouwendienst heeft de volgende algemene doelstellingen:1. Het leveren van adequate huisvesting;2. Het realiseren van baten en lasten in evenwicht;3. Het leveren van toegevoegde waarde.4.3.1. Adequate huisvestingDe Rijksgebouwendienst levert huisvesting die optimaal aansluit bij de
wensen van de klanten vanuit hun beleid en bedrijfsproces, tegen een zo scherp
mogelijke prijs-prestatieverhouding.Om te bepalen of de Rijksgebouwendienst huisvesting levert die optimaal
aansluit bij het primaire proces van de klant en een goede functionele en
belevingskwaliteit heeft, heeft de Rijksgebouwendienst de klanttevredenheidsmonitor
ontwikkeld. Daarmee wordt jaarlijks de tevredenheid gemeten op basis van de
volgende indicatoren: de Rijksgebouwendienst in het algemeen, de huisvesting,
de wijze van onderhoud van de gebouwen, waaronder de afhandeling
van storingen, de inhoud van de adviezen, de wijze van communicatie met contactpersonen
van de Rijksgebouwendienst en de informatievoorziening door de Rijksgebouwendienst.
Aan de algemene doelstelling «adequate huisvesting» is de indicator
«klanttevredenheid over de Rijksgebouwendienst in het algemeen»
gekoppeld. De resultaten van de jaarlijkse klanttevredenheidsmonitor vormen
een onderdeel van de evaluatie van de stelselwijziging in 2004.Inmiddels is de klanttevredenheidsmonitor voor de vijfde keer uitgevoerd.
Het algemeen oordeel over het functioneren van de Rijksgebouwendienst is uitgekomen
op 6,4. Dit is 0,2 punt hoger dan de eerste meting in 1999Grafiek 01 KlanttevredenheidOp basis van de uitkomsten van deze meting worden gericht verbeteracties
in gang gezet. De meting 2003 – met de uitkomsten over 2002 –
toonden opnieuw aan dat de klanten van de Rgd tevreden zijn over de kwaliteit
van de producten, maar dat er met name ruimte voor verbetering is voor de
wijze waarop de producten geleverd worden. Om klantgerichter te kunnen opereren
heeft de Rgd begin 2003 een reorganisatie doorgevoerd, die het
mogelijk moet maken de kritiekpunten van de klanten het hoofd te bieden. De
effecten van deze reorganisatie zullen de eerstkomende jaren zichtbaar moeten
worden.Op basis van vergelijking met andere organisaties en de wijze waarop zij
klanttevredenheid in kaart brengen, heeft de Rijksgebouwendienst besloten
de doelstelling ten aanzien van klanttevredenheid anders te formuleren. In
de klanttevredenheidsmonitor over 2002 heeft 89% van de respondenten de Rgd
voor de overall-performance een voldoende gegeven. De Rgd vindt het belangrijk
dat het percentage respondenten dat een voldoende geeft toeneemt.Prestatie indicator 2004: 92% van de klanten
is tevreden over de Rgd. Dat wil zeggen dat 92% de Rgd als algemeen oordeel
een voldoende geeft.Overigens zijn de uitkomsten van de klanttevredenheidsmeting 2004 pas
in juni 2005 bekend. Daarom zal hierover in de jaarverantwoording 2005 worden
gerapporteerd. In de jaarverantwoording 2004 wordt over de meting over het
jaar 2003 gerapporteerd.4.3.2. Baten en lasten in evenwichtDe Rijksgebouwendienst streeft naar een bedrijfsresultaat waarbij de baten
en lasten meerjarig met elkaar in evenwicht zijn. Na vier jaar ervaring met
het nieuwe rijkshuisvestingsstelsel blijkt dat zich van jaar op jaar relatief
grote afwijkingen kunnen voordoen ten opzichte van een nulstand (baten en
lasten exact in evenwicht). De grootste afwijkingen in het resultaat doen
zich voor bij grote dotaties of vrijval van voorzieningen, bijvoorbeeld bij
de voorzieningen boekwaarderisico en leegstand.Prestatie indicator 2004: het resultaat is
nagenoeg in evenwicht. Dat wil zeggen dat het resultaat in 2004, zonder onvoorziene
grote mee- of tegenvallers, uitkomt op circa € 5 mln.Tabel 1: Begrotingsstaat 2004
(bedragen x € 1000)totaal batenTotaal lastensaldo baten en lasten1 106 8611 101 6695 192totaal kapitaaluitgaventotaal kapitaalontvangsten 647 200487 079 De raming van de gebruiksvergoedingen (en alle daarmee samenhangende begrotingsposten)
in 2004 en latere jaren is mede gebaseerd op de realisatie 2002. De totale
omzet neemt in de eerste jaren nog toe vanwege de oplevering van relatief
veel onderhanden werk. Daarnaast wordt rekening gehouden met een afnemende
klantvraag in de komende jaren, waardoor naar verwachting de toevoegingen
aan de orderportefeuille minder zullen zijn dan in voorgaande jaren en een
deel van de aflopende huurcontracten niet zal worden verlengd. De Rijksgebouwendienst
zal de ontwikkelingen in de klantvraag nauwlettend volgen zodat de organisatie
hierop tijdig op een efficiënte wijze is afgestemd.In onderstaand overzicht wordt inzicht geboden in de ontwikkeling van
het agentschapsvermogen. De geprognotiseerde mutaties in het agentschapsvermogen
bestaan uit het saldo van baten en lasten en de directe mutaties op het agentschapsvermogen.
Het saldo van baten en lasten wordt toegelicht in de meerjarige staat van
baten en lasten in § 4.8. Een directe mutatie is bijvoorbeeld een
afdracht aan het moederdepartement VROM, indien het maximaal toegestane agentschapsvermogen
wordt overschreden, dan wel een storting van het moederdepartement, indien
het agentschapsvermogen te beperkt wordt geachtTabel 2: Overzicht vermogensontwikkeling
(bedragen in € 1000) 200020012002200320042005200620072008Eigen vermogen per 1 januari49 09287 25050 15670 54225 16730 35934 63339 33737 280Saldo van baten en lasten +/+51 60710 87629 254– 21 5125 1924 2744 704– 2 057– 5 744Directe mutaties in het eigen vermogen:         – uitkering aan het moederdepartement –/–13 45047 9708 86823 8630    – exploitatiebijdrage moederdepartement +/+         – overige mutaties +/+         Eigen vermogen per 31 december87 25050 15670 54225 16730 35934 63339 33737 28031 536De directe mutaties van het agentschapsvermogen worden berekend door het
agentschapsvermogen per ultimo boekjaar te vergelijken met het maximaal toegestane
agentschapsvermogen. Het maximaal toegestane agentschapsvermogen bedraagt
5% van de gemiddelde omzet (van de afgelopen 3 jaar), waarbij de relevante
omzet van de Rijksgebouwendienst is gedefinieerd als de totale baten exclusief
egalisatie, buitengewone baten en rentebaten. Op de afgedragen middelen kan
de Rijksgebouwendienst een beroep doen indien het agentschapsvermogen, ultimo
een boekjaar, minder bedraagt dan € 15 mln.4.3.3. Toegevoegde waardeDe Rijksgebouwendienst wil de schaal en positie van de rijkshuisvesting
benutten om kostenvoordelen en risicoreductie te bereiken voor zijn klanten.
Daarnaast wil de Rijksgebouwendienst via brede inzet van kennis en expertise
toegevoegde waarde leveren. De rijkshuisvesting heeft een voorbeeldfunctie
bij duurzaam bouwen en stedelijke vernieuwing. De brede inzet van kennis en
expertise komt tot uitdrukking in onder meer het architectuurbeleid, dat zich
verder uitstrekt dan alleen de rijksgebouwen.De Rgd streeft zowel op korte als op lange termijn naar een steeds grotere
toegevoegde waarde van de portefeuille voor de bedrijfs- en beleidsdoelstellingen
van de klanten. Om dit te bereiken worden stads- en regioanalyses, en objectvisies
opgesteld, waarmee ook de voorbeeldfunctie van het Rijk voor architectuur,
monumenten, duurzaamheid, integrale toegankelijkheid, stedelijke ontwikkeling
en kunst actief wordt ingevuld. In de begroting van VROM wordt hier nader
op ingegaan (zie bij beleidsartikel 3 onderdeel 3.2.2 en bij beleidsartikel
6 onderdeel 6.2.2.2 en 6.2.3).4.4. ProductenIn deze paragraaf komen de producten van de Rgd (niveau 2) aan de orde.
De Rgd levert vier producten, te weten: huisvesting, services, adviezen en
beleid. De operationele doelstellingen zijn hier beschreven en per product is een kostprijsmodel opgenomen. De apparaatskosten (niveau 3) zijn
daarbij separaat aangegeven. Een nadere toelichting op de integrale kostprijsberekening
apparaat is opgenomen in § 4.5.4.4.1. HuisvestingHet product Huisvesting bestaat uit het ontwikkelen, realiseren en leveren
van huisvesting. De Rijksgebouwendienst handhaaft de afgesproken kwaliteit
van de geleverde huisvesting volgens de Regeling Taakverdeling Beheer Rijkshuisvesting
(RTB) en garandeert het ongestoorde gebruik van de huisvesting. Daarbij worden
de volgende activiteiten onderscheiden:• (Ver)bouw en aankoop panden;• Interne advisering over (ver)bouw en aankoop panden;• Technisch beheer;• Inhuur van panden op de markt;• Administratief vastgoedbeheer;• Commercieel beheer.De kosten van de eerste twee categorieën activiteiten zijn activeerbaar,
en de bijbehorende apparaatskosten kennen als dekking de opslag voor ontwikkelingskosten.
De overige categorieën activiteiten worden gedekt uit opslagen in de
gebruiksvergoeding.4.4.1.1. Ontwikkeling van de vastgoedportefeuilleDoor middel van de omvang en samenstelling van de voorraad wordt inzicht
gegeven in de mogelijkheden die de Rijksgebouwendienst heeft om op basis van
deze voorraad optimaal invulling te geven aan de rijkshuisvesting. In onderstaande
tabel is aangegeven voor welke klanten de Rgd werkt en hoe de vastgoedportefeuille
over deze klanten is verdeeld.Tabel 3: Vastgoedportefeuille
Rgd in 1000 m2 bruto vloeroppervlak (bvo), verdeeld naar klanten per 31-12-2001in %per 31-12-2002in %Categorieën binnen de huur-verhuursystematiek:    Buitenlandse Zaken871,4991,5Justitie2 16334,32 31535,3Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties2303,62423,7Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen6229,96279,5Financiën1 05216,71 10516,8Defensie801,3791,2VROM1572,51582,4Verkeer en Waterstaat4216,74446,8Economische Zaken1923,01963,0Landbouw, Natuurbeheer en Visserij2163,42273,4Sociale Zaken en Werkgelegenheid1041,61081,7Volksgezondheid, Welzijn en Sport2453,92483,8Leegstand binnen de huur-verhuursystematiek1352,11031,5Niet-rijksdiensten2754,42814,3     Subtotaal binnen de huur-verhuursystematiek5 97994,76 23294,9     Categorieën waarvoor de huur-verhuursystematiek
niet geldt:    Huis der Koningin901,4901,4Hoge Colleges van Staat1402,21392,1Algemene Zaken160,3170,3Monumenten met erfgoedfunctie390,6440,7Leegstand buiten de huur-verhuursystematiek500,8410,6     Subtotaal buiten de huur-verhuursystematiek3355,33315,1Totaal6 314100,06 563100,0De verdeling van de totale voorraad over eigendom en huur respectievelijk
monumenten en niet-monumenten is in de volgende tabel aangegeven.Tabel 4: Vastgoedportefeuille
Rgd in 1000 m2 bruto vloeroppervlak (bvo), verdeeld naar eigendomsverhouding
en naar monumentenstatus Oppervlakte per 31-12-2001in %Oppervlakte per 31-12-2002in %Eigendom4 109654 77073Huur2 205351 79327Totaal Rgd6 3141006 563100     Niet-monumenten5 081805 35882Monumenten1 233201 20518Totaal Rgd6 3141006 5631004.4.1.2. De kostprijs van huisvestingDe klanten van de Rijksgebouwendienst huren hun gebouwen van de Rijksgebouwendienst
en betalen daarvoor een gebruiksvergoeding. In deze gebruiksvergoeding
zijn alle kosten opgenomen die de Rijksgebouwendienst maakt om zijn gebouwen
te beheren. In de onderstaande tabel is deze kostprijs onderverdeeld in productkosten
en een kostprijs apparaat. De berekening van de kostprijs apparaat is toegelicht
bij de inleiding van § 4.5. De kostprijzen zijn zowel absoluut als
per vierkante meter bruto vloer oppervlak (bvo) weergegeven. Bij de kostprijsberekening
is geen onderscheid gemaakt tussen een eigendomspand of een pand dat door
de Rgd wordt gehuurd.Tabel 5: Kostprijs huisvesting
2004: Beheren van gebouwenProduct ProductkostenKostprijs apparaatTotale kostprijsHuisvesting/ beheer van gebouwenKostprijs
in € 1000831 05355 269886 322 Kostprijs per m21278135Naast het beheren van gebouwen, ontwikkelt de Rijksgebouwendienst ook
nieuwe panden. Tot ontwikkeling van huisvesting worden ook huisvestingsprojecten
als verbouwingen en renovaties gerekend. De kosten hiervan worden geactiveerd
indien het ontwikkelde huisvestingsproject binnen de huur-verhuurrelatie valt.
Na oplevering van het huisvestingsprojecten komen deze kosten via afschrijving
op de gereedgekomen materiële vaste activa in het resultaat terecht.
Dit product is dus niet direct zichtbaar in de resultatenrekening van de Rgd,
maar komt tot uitdrukking in de post afschrijvingen. Voor 2004 is een investeringsvolume
aan huisvestingsprojecten van € 475 mln geraamd. In de onderstaande
tabel zijn deze uitgaven omgezet in een kostprijs onderverdeeld in productkosten
en een kostprijs apparaat.Tabel 6: Kostprijs huisvesting
2004: Ontwikkeling huisvestingProduct ProductkostenKostprijs apparaatTotale kostprijsOntwikkeling huisvestingKostprijs
in € 1000439 79235 208475 0004.4.1.3. Toevoeging orderportefeuilleHet hierboven genoemde bedrag van € 475 mln zijn de totale uitgaven
van de in 2004 in uitvoering zijnde huisvestingsprojecten. Daarnaast raamt
de Rijksgebouwendienst in samenspraak met zijn klanten – de nieuwe huisvestingsprojecten.
Deze zijn van belang voor de capaciteitsplanning; er is immers een relatie
tussen de in de toekomst uit te voeren projecten en de omvang van een deel
van het apparaat van de Rijksgebouwendienst. Daarom heeft de Rijksgebouwendienst
een streefwaarde opgenomen voor nieuw op te nemen huisvestingsprojecten die
de komende jaren zullen worden uitgevoerd. Gemiddeld is in het verleden per
jaar een bedrag van circa € 375 mln aan huisvestingsprojecten toegevoegd
aan de orderportefeuille. De Rijksgebouwendienst gaat ervan uit dat de nieuwe
klantvraag beperkter zal zijn vanwege de rijksbreed opgelegde personele taakstellingenmede
gezien in relatie tot de omvang van de huidige orderportefeuille.Prestatie indicator 2004: een toevoeging aan
de orderportefeuille in 2004 van € 175 mln aan nieuwe huisvestingsprojecten
die vanaf 2004 tot uitvoering zullen komen.4.4.1.4. LeegstandDe Rijksgebouwendienst streeft naar een geringe leegstand zodat de kosten
van leegstand worden beperkt. Flexibiliteit in de huisvestingsvoorraad om
de dynamiek van de vraag op te vangen, resulteert per definitie in een acceptabele
hoeveelheid frictieleegstand. De beheersing van de leegstand draagt evenals
de hierna nog genoemde spreiding van de gebruikscontracten en het rentepercentage
op de leningen voor investeringen, bij aan het bereiken van de algemene doelstelling
«baten en lasten in evenwicht».Tabel 7: Leegstand in het
huur-verhuurstelsel Per 31-12-1999Per 31-12-2000Per 31-12-2001Per 31-12-2002Leegstand in m2 bvo (x 1000)114128135103Totale voorraad huur-verhuur in m2 bvo (x 1000)5 7655 8575 9796 232Leegstandspercentage2,0%2,2%2,3%1,7%Leegstandspercentage in nog verhuurbare m2 bvo  1,0%0,8%Het leegstandspercentage is in 2002 gedaald ten opzichte van 2001.De leegstand in m2 bvo betreft alle m2 bvo die ultimo
boekjaar niet via een gebruikscontract zijn verhuurd.Deze kan onderscheiden worden in:• Niet verhuurbare m2 bvo; het betreft hier m2
bvo waarvoor reeds een (nieuwe) klant is gevonden die de kosten financiert
via een reserveringsvergoeding of meefinanciert tijdens de renovatie in de
projectkosten;• Nog verhuurbare m2 bvo; het betreft hier m2
bvo waarvoor nog geen nieuwe klant is gevonden en waarvan de kosten gedekt
moeten worden uit de voorziening leegstand. Dit aandeel is weergegeven in
het leegstandspercentage in verhuurbare m2 bvo.De sturing van de Rijksgebouwendienst is gericht op de indicator nog verhuurbare
m2 bvo. Deze leegstand moet zo beperkt mogelijk worden gehouden,
zonder de mogelijkheden van flexibel verhuren binnen de voorraad te beperken.
Genomen maatregelen om leegstand in verhuurbare m2 te beperken
zijn het ingeval van overtolligheid direct aanmelden bij Domeinen ter verkoop
en ingeval van hergebruik zo spoedig mogelijk realiseren van nieuwe huisvesting.
Daarnaast geldt bij nieuwe contracten een variabele opslag voor leegstand,
waarvan de hoogte is gerelateerd aan de lengte van het contract. Hiermee is
een prikkel bij de klanten geïntroduceerd om langlopende contracten af
te sluiten, waarmee op termijn de leegstandsrisico's voor de Rijksgebouwendienst
worden beperkt. Vanwege een grote toename van de leegstand in de markt en
de afloop van 93 contracten in 2003 en 2004, wordt in 2004 een toename van
de leegstand verwacht bij de Rijksgebouwendienst.Prestatie indicator 2004: het leegstandspercentage
is in 2004 maximaal 2,2%.4.4.1.5. Spreiding gebruikscontracten over verschillende
looptijdenOnderstaande grafiek laat de spreiding zien in de einddatum van de gebruikscontracten
voor de eigendomspanden per eind 2002. Door de looptijd te volgen van de gebruikscontracten
ontstaat een indicatie op welke termijn de Rijksgebouwendienst meer dan normale
bedrijfseconomische risico's loopt en of er sprake is van een trend. Afname
dan wel toename van de gemiddelde looptijd kan bijvoorbeeld een aanleiding
zijn de leegstandsopslag of de gemiddelde afschrijvingsduur te herzien in
relatie tot de respectievelijke toe- dan wel afname van het risico.Figuur 2: aantal aflopende contracten per jaarRuim tweederde van de omzet aan gebruiksvergoedingen voor de eigendomspanden
komt van contracten met een resterende looptijd van 9 jaar of langer. Dit
is een op zich bedrijfseconomisch gezonde situatie en biedt goede aanknopingspunten
voor een – duurzaam – partnership tussen de desbetreffende gebruikers
en de Rijksgebouwendienst.Uiteraard zal de Rijksgebouwendienst tijdig anticiperen op het in de periode
2003–2006 aflopen van 367 contracten door tijdige afstemming met de
klanten over het verlengen van de contracten en het nemen van vervolgacties.
In verband met de voorgenomen bezuinigingen op apparaatskosten van het Rijk
wordt de Rijksgebouwendienst geconfronteerd met een verhoogd risico op het
niet-verlengen van deze contracten. De Rijksgebouwendienst streeft ernaar
om ruim voor afloop van deze contracten vervolgcontracten af te sluiten. Zowel
bij de Rgd als bij de klanten bestaan prikkels om langlopende contracten af
te sluiten. Zo is de Rgd met het oog op een gezonde bedrijfsvoering er bij
gebaat meerjarige zekerheid over de baten te hebben en kan dit realiseren
door langlopende contracten af te sluiten. Een voorbeeld van een prikkel voor
de klanten is genoemd bij de paragraaf over leegstand. In het geval van overtolligheid
worden objecten afgestoten.4.4.1.6. Rentepercentage investeringenTreasury is een instrument om risico's van onder andere nieuwe projecten
adequaat te beheersen en is noodzakelijk voor een optimaal liquiditeiten- en vermogensbeheer. De belangrijkste regeling voor de treasury vormt
de leenfaciliteit, waaruit de Rijksgebouwendienst nieuwe projecten kan financieren.
Per kwartaal worden leningen vastgelegd in een leenconvenant. Via de gebruiksvergoedingen
is de Rijksgebouwendienst vervolgens in staat om de rente te betalen over
de bij Financiën verkregen leningen en om de leningen af te lossen. Op
basis van de afgesloten verhuurcontracten worden rente- en aflossingschema's
opgesteld. De hoogte van het rentepercentage heeft een aanzienlijke invloed
op de gebruiksvergoeding: een verhoging van het rentepercentage van 1% leidt
tot verhoging van de gebruiksvergoeding van 9,6%.De gehanteerde rentepercentages zijn:Tabel 8 Rentepercentages %1 Openingsbalans6,52 Periode 01-01-1999 t/m 31-03-20004,273 Periode 01-04-2000 t/m 30-09-20005,554 Periode 01-10-2000 t/m 31-03-20015,415 Periode 01-04-2001 t/m 30-09-20015,146 Periode 01-10-2001 t/m 31-03-20025,167 Periode 01-04-2002 t/m 30-09-20025,398 Periode 01-10-2002 t/m 31-03-20034,679 Periode 01-04-2003 t/m 30-09-20034,22De rentepercentages worden twee keer per jaar (1 april en 1 oktober)
vastgesteld door het ministerie van Financiën en zijn gebaseerd op staatsleningen
met een looptijd van 15 jaar.4.4.1.7. Planmatig onderhoudIn de begroting 2003 is een nieuwe indicator voor planmatig onderhoud
aangekondigd. Dit nieuwe sturingsinstrument, de meerjarige onderhoudsprognose
genoemd, wordt al gebruikt voor het intern begroten van middelen
voor planmatig onderhoud. In de toekomst zal het instrument verder worden
ontwikkeld en worden gerelateerd aan de gewenste kwaliteit van het betreffende
pand. Daarbij zal afstemming met de gebruiker van het pand plaatsvinden.De verwachting was dit nieuwe sturingsinstrument in de begroting 2004
te kunnen presenteren op basis van de uitkomsten van een steekproef van onderhoudsinspecties.
Op basis van de uitkomsten van de inspecties moest echter worden vastgesteld
dat de steekproef niet geëxtrapoleerd kon worden naar de gehele voorraad.De voorraad van de Rijksgebouwendienst is hiervoor te heterogeen. De meerjarige
onderhoudsbehoefte van de verschillende categorieën gebouwen zoals bijvoorbeeld
kantoorgebouwen en gevangenissen of monumenten, is niet vergelijkbaar, maar
ook binnen één categorie panden zijn de onderlinge verschillen
aanzienlijk. In 2003 en 2004 gaat de Rijksgebouwendienst door met de inspecties
van de overige, nog niet geïnspecteerde, panden. Deze inspecties zijn
eind 2004 afgerond, waarmee het beeld van de onderhoudsbehoefte compleet is.
Op basis van de inspectie van het grootste deel van de panden zal in de begroting
2005 de onderhoudsindicator worden opgenomen.4.4.1.8. Dagelijks onderhoudVoor de huisvesting is wederom gebleken dat de onderhoudstoestand van
groot belang is. Naast de klanttevredenheidsmeting waarmee de gebruikers hun –
subjectieve – oordeel geven over de onderhoudssituatie van hun huisvesting
(inclusief de storingsafhandeling), wordt met de storingsindicator getracht
een meer objectief inzicht te geven.Bij storingen is het van belang hoe snel een storing kan worden opgelost
en de mate waarin zich storingen voordoen.Voor de afhandeling van storingen hanteert de Rijksgebouwendienst als
norm:• binnen 4 uur voor spoedeisende storingen;• binnen 24 uur voor normale storingen.In 2002 is 97% van alle storingen binnen de norm verholpen.Prestatie indicator 2004: 95% van de storingen
worden binnen de norm afgehandeld.De Rijksgebouwendienst spant zich in om de technische kwaliteit van de
gebouwen en de installaties met behulp van preventief onderhoud en planmatig
(vervangings-)onderhoud zo goed mogelijk op peil te houden.Het aantal gemelde storingen is in 2002 met 35 327 17% hoger dan
in 2001. Sinds 2002 is de storingsindicator gedifferentieerd naar eigenaarsinstallaties
en bedrijfsinstallaties van de gebruiker waarvoor de Rijksgebouwendienst het
onderhoud doet op basis van servicecontracten. Hieruit blijkt dat 10 618
storingen zich hebben voorgedaan in bedrijfsinstallaties, ofwel 30% van alle
storingen.Tabel 9: Storingen Objecten in beheerAantal m2 in beheer (x 1000)Aantal storingen eigenaars-installatiesAantal storingen bedrijfs-installatiesTotaal aantal
storingen% binnen norm afgehandeldTotaal 20012 1606 314**30 279 Totaal 20022 1456 56324 70910 61835 32797* Deze gegevens zijn niet bekend4.4.1.9. AsbestHet beleid van de Rijksgebouwendienst over asbest gaat verder dan wettelijke
verplichtingen. Uitgangspunt daarbij is dat de Rijksgebouwendienst gezonde
huisvesting biedt. Daarom inventariseert de Rijksgebouwendienst conform de
thans geldende protocollen op eigen kosten alle gebouwen op de aanwezigheid
van asbest. Mocht uit de inventarisatie naar voren komen dat een gebouw asbest
bevat dat gezondheidsrisico's kan opleveren, dan zal het gesaneerd worden.
De vorm van saneren zal afhangen van de aard en ernst van de risico's en kan
variëren van het isoleren van het gevonden asbest tot, in het uiterste
geval het verwijderen ervan. In ieder geval wordt een beheersplan opgesteld.
Bij renovatie of sloop wordt asbest altijd verwijderd. De Rijksgebouwendienst
beschikt over een voorziening voor asbest, waaruit dit beleid wordt gefinancierd.
Hierdoor drukken de kosten die door dit beleid ontstaan, niet op het resultaat
van de Rijksgebouwendienst.De inventarisatie van alle gebouwen op de aanwezigheid van asbest loopt
volgens planning. Eind 2002 was meer dan de helft van de voorraad geïnventariseerd
op de aanwezigheid van asbest.Prestatie indicator 2004: eind 2004 is de
inventarisatie op asbest voor de gehele voorraad afgerond.4.4.1.10. Brandveiligheid.De Rijksgebouwendienst hecht grote waarde aan brandveiligheid in rijksgebouwen.
De primaire verantwoordelijkheid voor de brandveiligheid ligt bij de gebruiker
van het pand. De handhaving van wettelijk voorgeschreven eisen inzake de brandveiligheid
ligt bij gemeenten. Deze eisen zijn beschreven in de gebruiksvergunning. Dit
is een door de gemeente afgegeven vergunning die op verzoek van de gebruiker
wordt afgegeven, waarin onder meer specifieke eisen staan voor brandveiligheid
en het gebruik van het pand. Uniformering van brandveiligheidseisen en procedures
zou veel tijd en geld besparen, ook voor de Rijksgebouwendienst. Alleen al
de advisering van de gebruiker kan hiermee worden gestroomlijnd.Om de problematiek te verlichten zijn binnen de Rijksgebouwendienst verschillende
initiatieven ontwikkeld, waaronder het inventariseren en uitbouwen van technische
kennis. Daarnaast vindt overleg plaats met de gemeente Den Haag over mogelijke
vormen van samenwerking bij de aanvraag en het «onderhoud» van
gebruiksvergunningen.4.4.1.11. LegionellaEind 2000 is de tijdelijke ministeriële regeling legionellapreventie
in leidingwater in werking getreden. Deze regeling schrijft voor dat eigenaren
van een collectieve watervoorziening voor 15 oktober 2001 de installatie
moeten analyseren op omstandigheden die de groei van legionellabacteriën
bevorderen en, indien nodig, een beheerplan moeten opstellen.Ruim 50% van de eigenaren van de gebouwen die voor rijkshuisvesting worden
gehuurd heeft uitvoering gegeven aan de tijdelijke regeling legionella preventie
in leidingwater. Halverwege 2002 heeft de Rijksgebouwendienst weigeraars doorgegeven
aan de VROM-inspectie. Echter vanwege het vervallen van de tijdelijke regeling
per medio oktober 2002 waren verdere acties niet meer juridisch afdwingbaar,
temeer daar de wet die hiervoor in de plaats komt minder streng is dan de
tijdelijke maatregel. Zoals het er nu naar uit ziet gaat voor het overgrote
deel van de Rijkshuisvesting een overgangstermijn van tien jaar gelden; dat
wil zeggen dat de eigenaren binnen tien jaar een risicoanalyse dienen te maken.De Rijksgebouwendienst zal voor nieuw in te huren panden contractueel
laten vastleggen dat een risicoanalyse wordt gemaakt.4.4.2. ServicesBij services gaat het om producten en diensten die volgens de RTB tot
de taak van de klanten behoren, maar die op verzoek van de klanten, door de
Rijksgebouwendienst worden verricht. Ook facilitaire dienstverlening valt
onder Services. Producten worden geleverd zowel in de vorm van incidentele
opdrachten als in de vorm van servicecontracten.De opbouw van de kostprijs is hieronder weergegeven. Daarbij zijn alle
kosten evenredig naar de verschillende vormen van het product services toegerekend.Tabel 10: Kostprijs services
2004Product ProductkostenKostprijs apparaatTotale kostprijsServicesKostprijs in € 100022 3761 78824 1644.4.3. AdviezenAdviezen hebben betrekking op huisvesting, voor zover niet gekoppeld aan
concrete huisvestingsprojecten.Adviezen hebben betrekking op huisvesting. Adviezen kunnen worden gegeven
over openbaar gebied en gebouw, Rijksmonumenten, (bouw) technische adviezen
en huisvestingsontwikkelingsplannen etcetera. Adviezen die gekoppeld zijn
aan een concreet huisvestingsproject worden veelal niet afzonderlijk met de
klant afgerekend maar geactiveerd in het huisvestingsproject en komen derhalve
via afschrijvingen in het resultaat. Alleen de direct met de klant afgerekende
adviezen zijn in de begroting van baten en lasten in § 4.8 afzonderlijk
zichtbaar.Tabel 11: Kostprijs adviezen
2004Product ProductkostenKostprijs apparaatTotale kostprijsAdviezenKostprijs in € 100006 5206 520De klanttevredenheid over adviezen is de afgelopen jaren steeds voldoende
geweest.4.4.4. BeleidDe Rijksgebouwendienst bereidt rijkshuisvestingsbeleid voor en evalueert
de beleidsuitvoering. Daarnaast draagt de Rijksgebouwendienst bij aan voorbereiding
van VROM-beleid en aan beleid waar andere bewindspersonen voor verantwoordelijk
zijn. De dienst levert daarmee beleidsproducten, die betrekking hebben op
rijkshuisvestingsbeleid. Rijkshuisvestingsbeleid omvat het totale rijkshuisvestingsstelsel
en de rol van de actoren daarin, zoals de klanten. Daarnaast levert de Rijksgebouwendienst
beleidsbijdragen aan rijksbeleid niet zijnde het rijkshuisvestingsbeleid,
zoals het cultuurbeleid.Dit product levert een bijdrage aan de doelstelling «Toegevoegde
waarde». Het product beleid is in hoge mate verbonden met de VROM-artikelen
3 «Duurzame woningen en gebouwen» en 6 «Versterken ruimtelijke
kwaliteit stedelijke gebieden». De bijbehorende instrumenten zijn beschreven
bij artikel 3 en 6.4.5. ApparaatHet kostprijsmodel, zoals in § 4.4.1.2. gehanteerd, is gebaseerd
op de integrale kostprijsberekening per product waarbij, zoals gezegd een
onderscheid gemaakt wordt naar productkosten en apparaatskosten. De «integrale
kostprijsberekening apparaat» houdt rekening met de bruto personele
en materiële kosten, de afschrijvingskosten immateriële vaste activa,
afschrijvingskosten inventaris en overige bedrijfsmiddelen en onderzoekskosten
voor zover niet-inputgefinancierd.Voor het jaar 2004 is het totaal aan kosten dat in de integrale kostprijsberekening
wordt meegenomen:Tabel 12: Totale kostprijs
apparaat (Bedragen in € 1000)Bruto apparaatskosten102 497Afschrijvingskosten immateriële vaste activa3 580Afschrijvingskosten inventaris en overig641Niet-inputgefinancierd onderzoek2 042Totaal apparaat voor integrale kostprijsberekening108 760Door middel van het bepalen van een uurtarief worden deze kosten toegerekend
aan de producten. Voor 2004 komen de totale kosten apparaat per product, gebaseerd
op dit uurtarief en de raming van het aantal benodigde uren, uit op de bedragen
zoals in onderstaande tabel vermeld.Tabel 13: Totaal apparaat
voor integrale kostprijsberekening per product (Bedragen in €1000) Totaal:Naar input:Naar output:Huisvesting: beheren van gebouwen57 5212 25255 269Ontwikkeling36 6461 43835 208Services1 78801 788Adviezen6 52006 520Beleid6 2854 9151 370Totaal108 7608 605100 1554.6. VBTB-paragraafHet niveau van het stelselIn de inleiding (§ 4.1) werd gesproken over de drie niveau's
waaraan de doelmatigheid van het Rijkshuisvestingsstelsel kan worden afgemeten.
Bij de evaluatie van het stelsel, die in 2004 zal worden uitgevoerd, zal het
eerste niveau (het niveau van het stelsel) mede aan de orde komen. Waar mogelijk
zullen indicatoren worden gepresenteerd op dit niveau.Het niveau van de productenDe Rijksgebouwendienst hanteert een baten-lastenadministratie. Hierdoor
wordt in belangrijke mate tegemoet gekomen aan de doelstelling van een goed
kosteninzicht. De Rgd streeft er tevens naar om voor het gehele bedrijfsproces
een representatieve set aan indicatoren te hanteren. Een deel van deze indicatoren
is reeds operationeel, de overige zijn in ontwikkeling. Hieronder wordt toegelicht
welke indicatoren momenteel verder worden uitgewerkt en bij gebleken toegevoegde
waarde in de begroting 2005 zullen worden opgenomen.• Indicator meerjarige onderhouds prognosesEind 2004 rondt de Rijksgebouwendienst de onderhoudsinspecties af; dan
is het beeld van de onderhoudsbehoefte compleet. In de begroting 2005 zal
op basis van de inspecties voor het grootste deel van de panden de nieuwe
indicator voor onderhoud, genoemd de meerjarige onderhoudsprognose worden
opgenomen.• Indicator asbestsaneringNa afronding van de inventarisatie van de voorraad zal het asbestbeleid
en de hoogte van de voorziening asbest worden geëvalueerd. Daarna wordt
een indicator voor de voortgang van de asbestsanering van de voorraad opgenomen
in de begroting 2005.• ResultaatanalyseConclusies of de baten en lasten in totaliteit over een langere periode
met elkaar in evenwicht zijn kunnen pas na een aantal jaren worden getrokken.
Het is dan mogelijk een onderscheid te maken tussen incidentele en structurele
mee- en tegenvallers. Het jaar 2004 is hiervoor een eerste geschikt moment,
omdat dan gelijktijdig de werking van het rijkshuisvestingsstelsel wordt geëvalueerd.• Toegevoegde waardeDe operationele doelstellingen die vallen onder «Toegevoegde Waarde»
zijn niet nader te operationaliseren dan al in de begroting is gedaan. De
reden hiervoor is dat de operationele doelstellingen onder «Toegevoegde
Waarde» een «zacht» (dat wil zeggen niet-meetbaar) karakter
hebben. Een voorbeeld hiervan is architectuur: een nieuw te ontwerpen
gebouw voldoet aan de gewenste architectonische kwaliteit wanneer de Rijksbouwmeester
het ontwerp heeft goedgekeurd. Een nadere operationalisering van architectonische
kwaliteit is niet te geven, vanwege het subjectieve en pluriforme karakter
van dit begrip. Het inzetten van het vakmanschap van de Rijksbouwmeester waarborgt
in voldoende mate de kwaliteitseisen van de Rijksgebouwendienst.Het niveau van de apparaatskostenOp het niveau van de apparaatskosten zal – bij gebleken toegevoegde
waarde – in ieder geval de indicator productiviteit opgenomen worden.• Indicator productiviteitEén van de kostenposten van de Rgd is de post apparaatskosten.
Deze kosten worden terugverdiend doordat medewerkers van de Rijksgebouwendienst
hun uren kunnen declareren. Voor het product huisvesting schrijven medewerkers
hun uren op huisvestingsprojecten of beheeractiviteiten. Voor adviezen en
services worden de uren direct in rekening gebracht bij de klanten. Willen
de apparaatskosten kostendekkend zijn, dan moeten niet alleen de declarabele
uren, maar ook de overhead en de materiele kosten worden terugverdiend. Daarom
zal de Rijksgebouwendienst in de begroting 2005 een prestatie-indicator opnemen
voor de productiviteit, waarbij gedacht kan worden aan bijvoorbeeld het aantal
declarabele uren per jaar van alle medewerkers die deelnemen aan het primair
proces.4.7. BedrijfsvoeringsparagraafDe bedrijfsvoering van de Rgd zal evenals in 2003 in het teken staan van
een solide financieel beheer in de inmiddels gewijzigde organisatiestructuur
volgens het functionele front-office-backofficemodel. Vooralsnog is het niet
uitdrukkelijk de bedoeling om in 2004 extra activiteiten op het gebied van
de bedrijfsvoering uit te voeren, anders dan het stabiliseren van de nieuwe
situatie zoals die met de reorganisatie werd beoogd.In 2004 zal volgens het afgesproken groeipad binnen VROM ook door de Rgd
een mededeling bij de bedrijfsvoering worden gegeven waarmee een uitspraak
wordt gedaan over het in control zijn van alle belangrijke processen. Vanaf
2004 valt de gehele bedrijfsvoering onder de reikwijdte van de mededeling.4.8. Baten en lasten4.8.1. Inleiding:De baten en lasten die kunnen worden toegerekend aan lopende huurcontracten
zijn in lopende prijzen geraamd, rekening houdend met een gemiddelde jaarlijkse
prijsstijging van 2,5%, met uitzondering van de baten en lasten gerelateerd
aan inputfinanciering in verband met de relatie met de VROM-begroting. De
jaarlijkse indexering van de gebruiksvergoedingen is voor de Rgd een voorwaarde
om meerjarig kostendekkend te zijn en om aan de rente- en aflossingsverplichting,
zoals ook verwerkt in het kasstroomoverzicht, te kunnen voldoen. De begroting
sluit aan op de leenconvenanten voor de voorraad per 1-1-2003.4.8.2. Toelichting saldo baten en lasten 2004 en volgende
jaren:Vanaf 2004 is in beginsel sprake van een positief resultaat als gevolg
van het verschil tussen de rentelasten en de opbrengst van de rentecomponent
in de gebruiksvergoeding. De rentelasten zijn lager dan de rentecomponent
in de gebruiksvergoeding omdat in de openingsbalans per 1-1-1999 de materiele
vaste activa niet volledig via de leenfaciliteit zijn gefinancierd. De Rgd
wordt hierdoor in staat gesteld om risico's (onder andere noodzakelijke dotaties
aan de voorziening boekwaarderisico's) op te vangen. Baten en lasten blijven
hierdoor op langere termijn in evenwicht.Gelet op het risicoprofiel van de Rgd, waarin boekwaarderisico's een grote
rol spelen, is een toename van het agentschapsvermogen wenselijk. Indien het
eigen vermogen hoger wordt dan noodzakelijk – gegeven dit risicoprofiel –
zal bij de evaluatie van het stelsel in 2004 de mogelijkheid om tarieven te
verlagen serieus worden onderzocht. Het actuele inzicht in boekwaarderisico's
en overige risico's zal bij dit onderzoek worden betrokken.4.8.2.1. Begroting baten en lasten 2004 en meerjarenramingTabel 14: Begroting van baten
en lasten voor het jaar 2004 Rijksgebouwendienst (Bedragen in €1000) 2002200320042005200620072008Baten       Leveren producten/diensten:       Opbrengsten departementen1 053 462982 417999 4741 023 1081 019 1061 010 8441 009 094Opbrengsten moeder69 208101 98388 91381 52464 10240 34635 513Opbrengsten derden15 27613 63313 97414 32314 68115 04815 424Bedrijfsvoering:       Rentebaten7 8874 5004 5004 0004 5004 5004 500Overige baten11 591      Totaal baten1 157 4241 102 5331 106 8611 122 9551 102 3891 070 7381 064 531Lasten       Product Huisvesting:       Personele & materiële kosten beheren van gebouwen52 92852 34553 91353 85153 19852 41752 989Huren vanuit de markt235 185238 372243 996250 053243 841241 159241 575Rentelasten261 964267 079274 802277 991279 054279 928279 928Afschrijvingen233 206236 920235 737237 888242 260242 144237 792Dagelijks beheer74 03885 36588 45698 53585 78474 91575 961Mutaties voorzieningen94 665105 63578 90787 43882 90082 58383 981Belastingen en heffingen21 21022 05822 41022 97023 54424 13324 736Investeringen buiten gebruiksvergoedingen111 28976 44464 86551 15146 65335 38632 471Overige producten:       Services19 28723 57524 16424 76825 38826 02226 673Adviezen11 6332 7422 8102 8812 9533 0273 103Beleid12 76513 51011 60911 15511 11011 08111 066        Overige lasten       Totaal lasten1 128 1701 124 0451 101 6691 118 6811 097 6851 072 7951 070 275Saldo29 254– 21 5125 1924 2744 704– 2 057– 5 7444.8.2.2. Toelichting bij opbouw BatenOpbrengst departementenDe opbrengst departementen omvat alle opbrengsten van geleverde producten
en diensten aan ministeries en kan als volgt worden gespecificeerd:Tabel 15: Opbrengst departementen
(Bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Huisvesting       Gebruiksvergoedingen lopende contracten823 099842 132830 831849 776812 093775 041789 820Nog op te leveren projecten 12 73560 69192 191136 473169 006174 198Subtotaal gebruiksvergoedingen823 099854 867891 522941 967948 566944 047963 018Kleine projecten ministeries85 91128 70029 41830 15330 90731 67932 471Egalisatie113 17972 53351 56023 33911 2926 069– 17 171Services       Services incidenteel9 60012 30012 60812 92313 24613 57713 916Service-contracten10 39110 25010 50610 76911 03811 31411 597Facility Management1 1741 0251 0511 0771 1041 1311 160Subtotaal services21 16523 57524 16524 76925 38826 02226 673Adviezen       Adviezen10 1082 7422 8102 8812 9533 0273 103Totaal departementen1 053 462982 417999 4741 023 1081 019 1061 010 8441 009 094Huisvesting: GebruiksvergoedingenDe gebruiksvergoedingen zijn gebaseerd op de Huurprijsmethodiek Rijksgebouwendienst
en hebben betrekking op de opbrengst van de interne verhuurcontracten met
de ministeries volgens het huur-verhuurmodel.Bij de raming van opbrengst gebruiksvergoedingen van de lopende interne
verhuurcontracten is rekening gehouden met de aflopende contracten. Contractverlengingen
zijn verwerkt in de reeks «Nog op te leveren projecten». Hierbij
is rekening gehouden met de mogelijke invloed van de efficiencytaakstelling
die in het verlengde van het Strategisch Akkoord ook wordt doorvertaald naar
de Rgd en die een neerwaarts effect zal hebben op de gebruiksvergoedingen.
Voor de nieuwe af te sluiten contracten, opgenomen bij de reeks «onderhanden
werk nog op te leveren» geldt dat er een kostendekkende gebruiksvergoeding
is geraamd.Huisvesting: kleine projecten ministeriesOnder deze post zijn de opbrengsten opgenomen van de kleine, á
fonds perdu gefinancierde, huisvestingsprojecten voor ministeries, die door
de Rgd zijn uitgevoerd. Het financieren van deze (ver)bouwprojecten door de
gebruikers middels een meerjarige gebruiksvergoeding is niet zinvol door de
relatief geringe financiële omvang van deze projecten. Het is binnen
randvoorwaarden toegestaan te opteren voor een bijdrage in één
keer.Huisvesting: EgalisatieDe huurprijsmethodiek Rgd heeft als uitgangspunt een (afgezien van de
toegepaste indexering) constante huurprijs over de contractperiode. De jaarlijkse
opbrengst uit hoofde van de gebruiksvergoedingen kent derhalve
een constante reeks, terwijl de kosten van rente en afschrijving variëren
over de jaren. Het verschil tussen deze baten en lasten wordt jaarlijks op
contractniveau geëgaliseerd. In de balans wordt dit tot uitdrukking gebracht
in een langlopende vordering op de gebruikers van de objecten onder de post
egalisatierekening.Voor de berekening van de egalisatie is alleen rekening gehouden met de
huidige contracten. De samenstelling van de verschillende kostencomponenten
in de gebruiksvergoedingen voor nog op te leveren onderhanden werk is immers
nog niet bekend.ServicesServices zijn vormen van dienstverlening waarbij de Rijksgebouwendienst
op verzoek van de klant werkzaamheden uitvoert, die volgens de Regeling Taakverdeling
Beheer (RTB) tot de taak van de klant behoren. Onder deze post zijn tevens
de baten voortvloeiend uit facility-management verantwoord. Services worden
door de Rgd uitgevoerd zowel via incidentele opdrachten als via servicecontracten.AdviezenGebruikers kunnen verzoeken indienen bij de Rijksgebouwendienst voor niet-projectgebonden
adviezen. Projectgebonden adviezen worden geactiveerd bij de materiële
vaste activa.Opbrengst moederdepartementDe opbrengst moederdepartement heeft betrekking op de inputfinanciering
buiten de huur-verhuurrelatie. Hieronder vallen onder andere de posten huisvesting
voor het Koninklijk Huis, de Hoge Colleges van Staat en het Ministerie van
Algemene Zaken, het beheer van monumenten met een erfgoedfunctie, de functionele
kosten van het Koninklijk Huis, de beleidstaken van de Rgd en het Energie
Efficiencyprogramma Rijkshuisvesting. Voor de dekking van de inputfinanciering
wordt zorggedragen door het moederdepartement vanuit diverse beleidsartikelen.
De opbrengsten van inputfinanciering buiten de huurverhuurrelatie zijn begroot
als uitgaven bij de Rgd-instrumenten op de beleidsartikelen 3, 6 en 15 (exclusief
de beschikbare middelen voor correcties van de huisvestingsbudgetten van de
ministeries) en artikel 14.Tabel 16: Opbrengst moederdepartement
(Bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Opbrengst artikel 35 1617 5894 1783 5212 4821 9531 938Opbrengst artikel 610 74917 94215 43115 17515 56515 56515 566Opbrengst artikel 1439 65873 48166 87860 40243 62920 40215 583Opbrengst artikel 153 0132 9712 4262 4262 4262 4262 426Vordering op VROM10 627      Opbrengst totaal69 208101 98388 91381 52464 10240 34635 513Opbrengst derdenDe Rijksgebouwendienst heeft onder meer als taak de zorg voor de huisvesting
van organisaties op het niveau van de centrale overheid, die (vrijwel) geheel
bekostigd worden uit collectieve middelen. Indien organisaties die binnen
deze definities passen de Rijksgebouwendienst daarom verzoeken neemt de Rijksgebouwendienst
de zorg voor de huisvesting op zich. De voornaamste opbrengst
is de huur die via Domeinen ontvangen wordt. Daarnaast is er sprake van opbrengsten
van geleverde services en adviezen en van een aantal bijzondere objecten (onder
andere parkeergarages en grafelijke zalen).Tabel 17: Opbrengst derden
(Bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Huuropbrengst Domeinen9 81810 13510 39610 66310 93711 21811 498Bijzondere objecten4 5543 1983 2783 3603 4443 5303 626Services6000000Adviezen898300300300300300300Opbrengst totaal15 27613 63313 97414 32314 68115 04815 424RentebatenDe Rgd kent rentebaten als gevolg van positieve saldi op de rekening-courant
Rijkshoofdboekhouding (dagrente) en op de depositorekeningen Rijkshoofdboekhouding
(rentepercentage voor 1 jaar gelijk aan leenfaciliteit).4.8.2.3. Toelichting bij opbouw LastenHuisvesting: ApparaatskostenDe personele en materiële kosten Rijksgebouwendienst kunnen worden
onderscheiden in twee delen. Allereerst het deel dat direct ten laste van
het resultaat in het betreffende jaar wordt gebracht. Dit deel omvat de personele
en materiële kosten die gemoeid zijn met de producten beheer van gebouwen,
services en adviezen en beleid. Deze kosten worden derhalve verantwoord onder
de betreffende posten.Het tweede deel van de personele en materiële kosten wordt geactiveerd
en komt ten laste van het resultaat door middel van afschrijvingen van de
betreffende activa. Deze kosten bestaan uit architectuur & adviseurskosten
(A&A) en projectontwikkelingskosten voor het product huisvesting.Tabel 18: Apparaatskosten
(Bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Bruto kosten Personeel86 42376 23875 04774 09172 84571 59872 170Bruto kosten Materieel21 84626 50027 45027 65026 35026 60026 600Totaal Personeel & materieel108 269102 738102 497101 74199 19598 19898 770Verwerkt als productkosten*55 34150 39348 58447 89045 99745 78145 781Personele Materiële kosten beheren van gebouwen52 92852 34553 91353 85153 19852 41752 989* hier zijn de kosten opgenomen die zijn toegerekend aan huisvestingsontwikkeling,
services, adviezen en beleid.Op basis van de geplande investeringsbedragen, zoals die in deze begroting
zijn opgenomen, is in bovenstaande tabel bij de post «Verwerkt als productkosten»
de onderstaande reeks de te activeren A&A- en ontwikkelingskosten
opgenomen.Tabel 19: Te activeren A&A-kosten
en te activeren ontwikkelingskosten (Bedragen in € 1000) 200320042005200620072008Te activeren A&A-kosten7 0007 0007 0006 5006 5006 500Te activeren ontwikkelingskosten27 00027 00027 00026 00026 00026 000Totaal34 00034 00034 00032 50032 50032 500Een deel van de materiële kosten van de Rijksgebouwendienst wordt
gevormd door de kosten van eigen huisvesting en de afdrachten aan VROM voor
gemeenschappelijke diensten. Deze kosten worden gemaakt voor alle producten
van de Rijksgebouwendienst. De huisvestingslasten zijn jaarlijks met 2% geïndexeerd,
terwijl de afdrachten VROM jaarlijks met een vast bedrag zijn verhoogd.Tabel 20: Eigen huisvestingskosten
Rgd en kosten gemeenschappelijke diensten VROM (Bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Huisvestingskosten Rgd5 2655 2005 3005 4005 5005 7005 700Afdrachten aan VROM6 3306 4006 4506 5006 5506 6006 650Totaal11 59511 60011 75011 90012 05012 30012 350Huisvesting: Huren vanuit de marktDeze post bevat de door de Rijksgebouwendienst aan de markt te betalen
huren. Zowel ten behoeve van de rijkshuisvesting binnen het huur-verhuurstelsel
als voor de rijkshuisvesting buiten het huur-verhuurstelsel worden (delen
van) objecten op de markt gehuurd.Tabel 21: Huren vanuit de
markt (Bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Binnen het huur-verhuurstelsel233 941236 354242 263248 320242 108239 426240 953Buiten het huurverhuurstelsel1 2442 0181 7331 7331 7331 733622Totaal235 185238 372243 996250 053243 841241 159241 575Huisvesting: RentelastenDe rentelasten zijn geraamd op basis van de afgesloten en nog af te sluiten
leenconvenanten met het Ministerie van Financiën.Huisvesting: AfschrijvingenDe afschrijvingskosten kunnen als volgt worden gespecificeerd:Tabel 22: Specificatie afschrijvingskosten
(Bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Afschrijvingen immateriële       activa3 5803 5803 5803 5803 5803 0003 000Afschrijvingen gebouwen/inbouw228 985232 699231 516233 667238 039238 503234 151Afschrijvingen inventaris en overige bedrijfsmiddelen641641641641641641641Totaal233 206236 920235 737237 888242 260242 144237 792De afschrijvingskosten zijn berekend met lineaire afschrijving over de
per gebouwdeel vastgestelde termijn. De volgende verdeling naar levensduur
en afschrijftermijnen wordt gehanteerd:Tabel 23: Afschrijvingstermijnen
(in jaren)Grondn.v.tErfpachtrechten5–50Gebouwen, inclusief inbouwpakketten15–60Inventaris en overige bedrijfsmiddelen3–15Huisvesting: Dagelijks beheerDe kosten van dagelijks beheer hebben betrekking op regelmatig terugkerende
vaste werkzaamheden (contractonderhoud en wettelijk verplichte keuringen)
en storingsonderhoud. Deze activiteiten worden uitgevoerd voor zowel objecten
binnen het huur-verhuurstelsel als voor objecten buiten huurverhuurstelsel.De kosten opgenomen onder deze post kunnen als volgt worden gespecificeerd:Tabel 24: Dagelijks beheer
(Bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Binnen huurverhuurstelsel43 07544 61246 29048 85549 22949 04850 093Buiten huurverhuurstelsel5 5118 4056 3956 6395 0904 4024 402Beheer monumenten8 99612 47510 77110 51510 90510 90510 906Asbest buiten huur-verhuurstelsel1 9671 8211 448937000Paleizen8 1019 82318 13126 16815 1395 1395 139Functionele kosten Koninklijk Huis6 3888 2295 4215 4215 4215 4215 421 74 03885 36588 45698 53585 78474 91575 961Huisvesting: Mutaties voorzieningenDe volgende dotaties aan voorzieningen zijn in de ramingen verwerkt:– Dotatie aan de voorziening boekwaarderisico's, asbest en bodemverontreiniging.
Ter dekking van de risico's die kunnen ontstaan bij afstoot en bij risico's
op het gebied van bodemverontreiniging is een dotatie opgenomen
aan deze voorzieningen. De voorziening boekwaarderisico's, asbest en bodemverontreiniging
kent een tijdshorizon van vijf jaar.– Dotatie aan de voorziening planmatig onderhoud: voor planmatig
onderhoud worden jaarlijks de ontvangen opslagen planmatig onderhoud uit de
gebruiksvergoedingen gedoteerd aan de voorziening planmatig onderhoud.– Dotatie aan de voorziening leegstand: ter dekking van de kosten
van leegstand worden jaarlijks de opslagen leegstand uit de ontvangen gebruiksvergoedingen
aan de voorziening leegstand gedoteerd.– Dotaties aan de overige voorzieningen (verlieslatende contracten,
geschillen en rechtsgedingen, wachtgelden en dubieuze debiteuren).Tabel 25: Mutaties voorzieningen
(Bedragen in € 1000) 2002*200320042005200620072008Boekwaarderisico, asbest- en Bodemverontreiniging10 41544 63715 00020 00015 00015 00015 000Planmatig onderhoud41 52842 95044 57747 09947 42847 20248 201Leegstand16 02616 54817 83018 83918 97218 88119 280Overige voorzieningen26 6961 5001 5001 5001 5001 5001 500Totaal94 665105 63578 90787 43882 90082 58383 981*In het jaar 2002 zijn bij de voorziening boekwaarderisico en de overige
voorzieningen de dotaties en de vrijval gesaldeerd opgenomen. De vrijval bedroeg
in 2002 respectievelijk € 8 684 en € 1 970.
In de meerjarenraming wordt geen rekening gehouden met vrijvalHuisvesting: Belastingen en heffingenDeze post betreft het eigenaarsdeel van de onroerende zaakbelasting (OZB)
over de voorraad onroerend goed. De OZB wordt afgedragen aan Domeinen.Huisvesting: Investeringen buiten gebruiksvergoedingenOnder deze post zijn investeringen opgenomen die niet leiden tot een (aanpassing
van) gebruiksvergoeding. Het betreft hier kleine projecten voor ministeries,
investeringen ten behoeve van klanten buiten het huur- verhuurstelsel en investeringen
gefinancierd uit het programma Energiebesparing Rijkshuisvesting (EER).Kleine projecten voor ministeries betreffen de integrale kosten van de
door de Rgd uitgevoerde kleine, á fonds perdu gefinancierde, projecten
voor ministeries. Het betreft hier (ver)bouwactiviteiten van relatief geringe
financiële omvang.Investeringen ten behoeve van klanten buiten het huurverhuurstelsel en
het EER-programma worden inputgefinancierd.Tabel 26: Investeringen buiten
gebruiksvergoedingen (Bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Kleine projecten voor ministeries85 85428 70029 41830 15330 90731 67932 471Investeringen buiten huurverhuur22 65443 18533 75019 50416 2463 7070Energiebesparing Rhv2 7814 5591 6971 49450000 111 28976 44464 86551 15146 65335 38632 471ServicesDeze post betreft de integrale kosten voor werkzaamheden, die volgens
de RTB tot de taak van de afnemer worden gerekend. Een deel van de kosten
bestaat uit de opbouw van een vervangingsverplichting die de Rgd heeft jegens
een aantal klanten voor de vervanging van gebruikersinstallaties. Tevens worden
onder deze post de kosten van het product facility-management verantwoord.AdviezenOnder deze post zijn de integrale kosten van niet-projectgebonden adviezen
opgenomen. Deze kosten betreffen zowel de interne als externe kosten.BeleidOnder deze post zijn opgenomen de kosten van de beleidsproducten, die
betrekking hebben op rijkshuisvestingsbeleid, die de Rijksgebouwendienst levert
ten behoeve de voorbereiding van VROM-beleid en beleid waar andere bewindspersonen
voor verantwoordelijk zijn. Rijkshuisvestingsbeleid omvat het totale rijkshuisvestingsstelsel
en de rol van de actoren daarin, zoals de klanten. Onder deze post vallen
onder andere de kosten voor de uitvoering van aan externen opgedragen onderzoek,
kennisoverdracht en implementatie. De Research en Development-functie staat
ter beschikking voor de rijkshuisvesting in totaliteit. Daarnaast levert de
Rijksgebouwendienst beleidsbijdragen aan rijksbeleid niet zijnde het rijkshuisvestingsbeleid,
zoals het cultuurbeleid. De post kan als volgt worden gespecificeerd:Tabel 27: Beleid (Bedragen
in € 1000) 2002200320042005200620072008onderzoek1 6682 5842 4962 4962 4962 4962 496Duurzaam bouwen (dubo)4324313860000coördinatie bouwbeleid2 9192 3281 8681 8001 7551 7261 711architectuurbeleid4 0305 1964 4334 4334 4334 4334 433diverse apparaatskosten beleid3 7162 9712 4262 4262 4262 4262 426 12 76513 51011 60911 15511 11011 08111 0664.8.3. Begroting van kapitaaluitgaven en -ontvangstenDe staat van kapitaaluitgaven en -ontvangsten geeft aan welke kapitaaluitgaven
in de begrotingsjaren worden verwerkt en op welke wijze deze kapitaaluitgaven
worden gefinancierd. Voor een toelichting op onderstaande posten wordt verwezen
naar § 4.8.4.Tabel 28: Staat van kapitaaluitgaven
en -ontvangsten (Bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008kapitaaluitgaven       Investering575 869466 700475 000425 000425 000400 000400 000aflossing leningen135 265179 179172 200199 620273 952255 354202 635afdracht surplus agentschapsvermogen– 8 868– 23 86300000Totaal720 002699 742647 200624 620698 952655 354602 635kapitaalontvangsten       Afstoot10 78438 79612 07912 20663 16349 6540leenfaciliteit587 075466 700475 000425 000425 000400 000400 000Totaal597 859505 496487 079437 206488 163449 654400 0004.8.4. Kasstroomoverzicht 2004 en meerjarenramingHet kasstroomoverzicht geeft aan hoeveel kasmiddelen in de verslagperiode
beschikbaar zijn gekomen en op welke wijze gebruik is gemaakt van deze middelen.
Aan de hand van het kasstroomoverzicht worden de kapitaaluitgaven en -ontvangsten
toegelicht. In dit model vormen de posten 3a, 4a en 4c de kapitaaluitgaven,
terwijl de posten 3b, 4b en 4d de kapitaalontvangsten vormen.Tabel 29: kasstroomoverzicht
(Bedragen in € 1000) 20022003200420052006200720081. Begin RIC 1 januari168 285204 449183 078212 326243 735268 618296 936        2. Operationele kasstroom158 307142 875189 369218 823235 672234 018250 098        3a. investeringen– 575 869– 466 700– 475 000-425 000– 425 000– 400 000– 400 0003b. desinvesteringen10 78438 79612 07912 20663 16349 65403. Investeringskasstroom– 565 085– 427 904– 462 921– 412 794– 361 837– 350 346– 400 000        4a. afdracht– 8 868– 23 863000004b. aflossing– 135 265– 179 179– 172 200-199 620– 273 952– 255 354– 202 6354c. beroep587 075466 700475 000425 000425 000400 000400 0004. financieringskasstroom442 942263 658302 800225 380151 048144 646197 365        5. Eind RIC 31 december204 449183 078212 326243 735268 618296 936344 399Toelichting op het kasstroomoverzicht:ad 3a en 4c.De investeringen en het beroep op de leenfaciliteit zijn gebaseerd op
reeds afgesloten voorlopige leenconvenanten, waarin alle projecten zijn opgenomen
waarvoor reeds een opdracht is verstrekt aan de Rgd, aangevuld met een raming
van nieuwe investeringsprojecten op basis van nieuwe huisvestingswensen van
ministeries.ad 3b.De raming van de post boekwaarde desinvesteringen is gebaseerd op de veronderstelling
dat zich geen boekwinsten of -verliezen zullen voordoen op de af te stoten
panden.ad 4a.De uitkering aan het moederdepartement betreft de afdracht eigen vermogen,
indien het maximaal toegestane agentschapsvermogen wordt overschreden. Voor
een toelichting wordt verwezen naar het overzicht vermogensontwikkeling in
§ 4.3.2.ad 4b.De raming van aflossingen en rentebetalingen is gebaseerd op de uitgangspunten
leenfaciliteit die in het mantelconvenant Rijksgebouwendienst en Ministerie
van Financiën d.d. 5 december 2000 zijn afgesproken tussen de ministeries
van VROM en Financiën.5. Bijlage 1. De verdiepingsbijlageArtikel 01. Strategische beleidsontwikkeling en monitoringOpbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 60 77766 43771 56470 77662 461 Mutatie NvW 2003 (Krst. II, 2002–2003, 28 600 XI, nr.12) – 1 169– 1 064– 1 273– 1 368– 1 406 1e suppletore begroting 2003 2 8841 895– 1 070– 5 296– 700 Nieuwe wijzigingen:       Beleidsmatige mutaties:       a. Hoofdlijnenakkoord: Efficiency en volumetaakstelling RIVM – 232– 464– 696– 1 157– 1 157 b. Hoofdlijnenakkoord: Efficiency en volumetaakstelling  – 70– 196– 278– 333 c. Strategisch Akkoord: RIVM taakstelling – 375– 1 125– 1 500– 1 500– 1 500 d. Ruimtelijk Planbureau taakstelling n.a.v. Strategisch Akkoord 0– 600– 600– 600– 163 e. Herschikking apparaatskosten DGW 465465465465465 f. Loonbijstelling 2003 1 0521 1851 1741 1421 141 g. Overige mutatie 953793326297299 Overboeking/Desaldering:       h. Van VWS t.b.v. agentschapsvorming RIVM  7 8208 0138 0458 080 Stand ontwerpbegroting 200474 88864 35575 27276 20770 52667 18773 657Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 67 71965 96667 66771 05368 361 Mutatie NvW 2003 – 1 169– 1 064– 1 273– 1 368– 1 406 1e suppletore begroting 2003 7 954851386– 419– 700 Nieuwe wijzigingen:       Beleidsmatige mutaties:       a. Hoofdlijnenakkoord: Efficiency en volumetaakstelling RIVM  – 232– 464– 696– 1 157 b. Hoofdlijnenakkoord: Efficiency en volumetaakstelling  – 70– 196– 278– 333 c. Strategisch Akkoord: Taakstelling RIVM 0– 750– 1 125– 1 500– 1 500 d. Ruimtelijk Planbureau taakstelling n.a.v. Strategisch Akkoord 0– 600– 600– 600– 163 e. Herschikking apparaatskosten DGW 465465465465465 f. Loonbijstelling 2003 1 0521 1851 1741 1421 141 g. Overige mutaties 1 4201 267736317299 Overboeking/Desaldering:       h. Van VWS t.b.v. agentschapsvorming RIVM  7 8208 0138 0458 080 Stand ontwerpbegroting 200478 64577 44174 83874 78376 16173 08771 657Toelichting:ad e.Dit jaar heeft een evaluatie dan wel herijking plaatsgevonden van de bedragen
zoals die in de begroting 2003 zijn opgenomen. Deze bedragen zijn tot stand
gekomen in de periode dat de VBTB werd ingevoerd (2000/2001). Uit deze evaluatie/herijking
is gebleken dat minder activiteiten voor dit beleidsartikel worden uitgevoerd
dan oorspronkelijk in de begroting zijn verwerkt.ad g.Binnen DGR heeft een herverdeling van budgetten plaatsgevonden. Aanleiding
is een andere inrichting van de DGR-organisatie als gevolg van aanpassingen
in de beleidsomgeving van de Ruimtelijke Ordening (namelijk van beleidsontwikkeling
naar beleidsuitvoering).Daarnaast heeft, zoals aangekondigd bij de eerste suppletore wet 2003,
een correctie plaatsgevonden in de toerekening van de apparaatsuitgaven op
artikel 1, 6, 8, 9 en 15.Opbouw ontvangsten vanaf de
vorige ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 00000 1e suppletore begroting 2003 00000 Nieuwe wijzigingen:       a. Overschot 2002: ICES/FES/KIS onderdeel NIDO 1 79600000Stand ontwerpbegroting 20044 4891 79600000Artikel 02. Betaalbaarheid van het wonenOpbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 1 740 6881 781 4581 832 6981 888 9641 958 547 Mutatie NvW 2003 (Krst. II, 2002–2003, 28 600 XI, nr.12) – 573– 380– 380– 418– 456 Mutatie 1e suppletore begroting 2003 135 33427 56635 26647 66662 066 Nieuwe mutaties:       Beleidsmatige mutaties:       a. Hoofdlijnenakkoord: Efficiency en volumetaakstelling  – 414– 1 155– 1 665– 1 989 b. Ombuiging HS-uitgaven  – 26 000– 40 200   c. Hoofdlijnenakkoord: Taakstelling HS   – 110 000– 190 000– 210 000 d. Budgettair neutrale herschikking tbv jaarplan 2003 – 8 225– 8 225– 8 225– 8 225– 8 225 e. Augustusbrief: Taakstelling huursubsidie  – 55 000    f. Loonbijstelling 2003 578656659658657 Stand ontwerpbegroting 20042 467 3841 867 8021 719 6611 708 6631 736 9801 800 6001 876 669Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 1 656 4461 674 4191 689 9941 711 5621 747 826 Mutatie NvW 2003 (Krst. II, 2002–2003, 28 600 XI, nr.12) – 573– 380– 380– 418– 456 Mutatie 1e suppletore begroting 2003 234 153139 665169 536202 094240 539 Nieuwe mutaties:       Beleidsmatige mutaties:       a. Hoofdlijnenakkoord: Efficiency en volumetaakstelling apparaat
DGW  – 414– 1 155– 1 665– 1 989 b. Ombuiging HS-uitgaven  – 26 000– 40 200   c. Hoofdlijnenakkoord: Taakstelling HS   – 110 000– 190 000– 210 000 d. Budgettair neutrale herschikking tbv jaarplan 2003 – 8 225– 8 225– 8 225– 8 225– 8 225 e. Augustusbrief: Taakstelling huursubsidie  – 55 000    f. Loonbijstelling 2003 578656659658657 Stand ontwerpbegroting 20041 935 5871 882 3791 724 7211 700 2291 714 0061 768 3521 846 414Toelichting:ad b.De ombuiging is het gevolg van de overschrijding op de huursubsidie-uitgaven
in 2002, die voor een deel binnen de VROM-begroting gecompenseerd moeten worden.
De invulling daarvang hangt samen met die van mutatie c.ad c.De mutatie is onderdeel van de invulling van het Hoofdlijnenakkoord waarin
versobering van de Huursubsidie wordt aangekondigd. Deze zal gericht zijn
op een generieke verhoging van de eigen bijdrage. De precieze vormgeving
dient nog nader uitgewerkt te worden.Opbouw ontvangsten vanaf de
vorige ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 32 15730 40724 21618 51717 412 Mutatie NvW 2003 (Krst. II, 2002–2003, 28 600 XI, nr.12)       Mutatie 1e suppletore begroting 2003 43 89822 72412 92411 0247 123 Stand ontwerpbegroting 200442 34276 05553 13137 14029 54124 53523 636Artikel 03. Duurzame woningen en gebouwenOpbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 98 25495 719106 142104 891101 483 Mutatie NvW 2003 (Krst. II, 2002–2003, 28 600 XI, nr.12) – 271– 304– 361– 418– 418 Mutatie 1e suppletore begroting 2003 – 7 570– 225– 226– 226– 226 Nieuwe mutaties:       Beleidsmatige mutaties:       a. Hoofdlijnenakkoord: Efficiency en volumetaakstelling  – 74– 206– 289– 352 b. Hoofdlijnenakkoord: Subsidietaakstelling EPR  – 7 800– 15 800– 22 800– 22 800 c. Hoofdlijnenakkoord: Taakstelling externen EPR  – 5 000– 5 000– 5 000– 5 000 d. Aanpassing raming uitvoeringskosten EPR 2 185– 2 185    e. Doorwerking realisatie 2002  364    f. Budgettair neutrale herschikking obv jaarplan 2003 – 425– 425– 425– 425– 425 g. Augustusbrief: Taakstelling EPR  – 40 000– 40 000– 40 000– 40 000 h. Loonbijstelling 2003 342385384382382 Stand ontwerpbegroting 200442 34992 51540 90544 50836 11532 64428 059Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 261 994252 993257 758257 405253 077 Mutatie NvW 2003 (Krst. II, 2002–2003, 28 600 XI, nr.12) – 271– 304– 361– 418– 418 Mutatie 1e suppletore begroting 2003 – 11 3758 095– 2 592– 3 744– 4 784 Nieuwe mutaties:       Beleidsmatige mutaties:       a. Hoofdlijnenakkoord: Efficiency en volumetaakstelling  – 74– 206– 289– 352 b. Hoofdlijnenakkoord: Subsidietaakstelling EPR  – 7 800– 15 800– 22 800– 22 800 c. Hoofdlijnenakkoord: Taakstelling externen EPR  – 5 000– 5 000– 5 000– 5 000 d. Doorwerking realisatie 2002  4001 082   e. Budgettair neutrale herschikking obv jaarplan 2003 – 425– 425– 425– 425– 425 f. Augustusbrief: Taakstelling EPR  – 40 000– 40 000– 40 000– 40 000 g. Loonbijstelling 2003 342385384382382 Stand ontwerpbegroting 2004209 562250 265208 270194 840185 111179 680174 414Toelichting:ad b en c.Deze mutaties zijn onderdeel van de invulling van het Hoofdlijnenakkoord.
De gevolgen voor de te behalen streefwaarden, doelstelling en prestaties in
relatie tot EPR zullen nog nader worden bezien en later worden verwerkt.Opbouw ontvangsten vanaf de
vorige ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003       Mutatie NvW 2003 (Krst. II, 2002–2003, 28 600 XI, nr.12)       Mutatie Amendement (naam kamerlid en kamerstukken)       Mutatie 1e suppletore begroting 2003       Stand ontwerpbegroting 2004473000000Artikel 04. Fysieke Stedelijke VernieuwingOpbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 133 063141 416479 333473 835478 554 Mut.NvW 2003 (Krst. II, 2002–2003, 28 600 XI, nr.12) – 314– 380– 380– 380– 380 Mutatie 1e suppletore begroting 2003 – 78 736– 102– 102– 102– 102 Nieuwe mutaties:       Beleidsmatige mutaties:       a. Hoofdlijnenakkoord: Efficiency en volumetaakstelling  – 51– 147– 207– 249 b. Hoofdlijnenakkooord: Subsidietaakstelling  – 50 218– 81 658– 71 104– 70 172 c. Kas en verplichtingenschuif naar 2004 ter invulling van taakstelling
subsidies  36 000– 18 000– 18 000  d. Budgettair neutrale herschikking obv jaarplan 2003 – 1 609– 1 609– 1 609– 1 609– 1 609 e. Verplichtingschuif tbv bijdrage Vlissingen (KSG) 7 400 – 2 467– 2 467– 2 466 f. Overige mutatie  – 2 644– 2 312– 2 124– 2 097 g. Loonbijstelling 181190130130130 Overboeking/Desaldering:       h. Naar V&W t.b.v. busbanen Almere en ondertunneling
A2   – 5 000– 5 000– 5 000 Stand ontwerpbegroting 2004151 04459 985122 602367 788372 972396 609399 960Toelichting:ad e.In de oorspronkelijke raming voor het Besluit Locatie gebonden Subsidies
was voorzien dat het verplichtingenmoment voor de toezegging voor de herstructurering
van het terrein van de voormalige koninklijke schelde groep werf in Vlissingen
in 2005 tot en met 2007 zou liggen. Aangezien de bijdrage in 2003 is/wordt
verstrekt, wordt de verplichtingenraming hiervoor gecorrigeerd.Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 607 462602 217501 759484 540481 980 Mutatie NvW 2003 (Krst. II, 2002–2003, 28 600 XI, nr.12) – 55 31454 620– 380– 380– 380 Mutatie 1e suppletore begroting 2003 – 92 83776 76387 1973 2301 818 Nieuwe mutaties:       Beleidsmatige mutaties:       a. Hoofdlijnenakkoord: Efficiency en volumetaakstelling  – 51– 147– 207– 249 b. Hoofdlijnenakkoord: Subsidietaakstelling  – 50 218– 81 658– 71 104– 70 172 c. Temporisering ISV uitgaven van 2004 naar 2005/2006  – 36 00018 00018 000  d. Kas en verplichtingenschuif naar 2004 ter invulling van taakstelling
subsidies  36 000– 18 000– 18 000  e. Budgettair neutrale herschikking obv jaarplan 2003 – 1 609– 1 609– 1 609– 1 609– 1 609 f. Overige mutatie  – 2 644– 2 312– 2 124– 2 097 g. Loonbijstelling 181190130130130 Overboeking/Desaldering:       h. Naar V&W t.b.v. busbanen Almere en ondertunneling
A2   – 5 000– 5 000– 5 000 Stand ontwerpbegroting 2004187 616457 883679 268497 980407 476404 421403 136Opbouw ontvangsten vanaf de
vorige ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 1 3391 5622 671   Mut. NvW 2003 (Krst. II, 2002–2003, 28 600 XI, nr.12)       Mutatie 1e suppletore begroting 2003       Stand ontwerpbegroting 20042 4701 3391 5622 671000Artikel 05. Sociale kwaliteit van het wonen en de woonomgeving Opbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 57 65620 36126 22926 19928 599 Mutatie NvW 2003 (Krst. II, 2002–2003, 28 600 XI, nr.12) – 227– 266– 266– 266– 266 Mutatie 1e suppletore begroting 2003 240240240240240 Nieuwe mutaties:       Beleidsmatige mutaties:       a. Hoofdlijnenakkoord: Efficiency en volume taakstelling  – 10– 29– 37– 48 b. Hoofdlijnenakkoord: Subsidietaakstelling  – 1 127– 2 094– 1 985– 1 985 c. Budgettair neutrale herschikking obv jaarplan 2003 – 827– 827– 827– 827– 827 d. Overige mutatie  – 59– 59– 59– 59 e. Loonbijstelling 3233323131 Stand ontwerpbegroting 200418 03556 87418 34523 22623 29625 68525 679Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 56 87346 21270 63557 48549 348 Mutatie NvW 2003 (Krst. II, 2002–2003, 28 600 XI, nr.12) – 227– 266– 266– 266– 266 Mutatie 1e suppletore begroting 2003 – 3 893– 4 593– 9 425240240 Nieuwe mutaties:       Beleidsmatige mutaties:       a. Hoofdlijnenakkoord: Efficiency en volumetaakstelling  – 10– 29– 37– 48 b. Hoofdlijnenakkoord: Subsidietaakstelling  – 1 127– 2 094– 1 985– 1 985 c. Budgettair neutrale herschikking obv jaarplan 2003 – 827– 827– 827– 827– 827 d. Overige mutatie  – 59– 59– 59– 59 e. Loonbijstelling 3233323131 Stand ontwerpbegroting 200443 29351 95839 36357 96754 58246 43437 979Opbouw ontvangsten vanaf de
vorige ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003       Mutatie NvW 2003 (Krst. II, 2002–2003, 28 600 XI, nr.12)       Mutatie 1e suppletore begroting 2003       Stand ontwerpbegroting 2004247000000Artikel 06. Versterken ruimtelijke kwaliteit stedelijke
gebiedenOpbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 200345 93828 55528 19428 00128 35227 216 Mutatie NvW 2003 (Krst. II, 2002–2003, 28 600 XI, nr.12) – 836– 1 083– 1 235– 1 368– 1 444 Mutatie Amendement (naam kamerlid en kamerstukken)       Mutatie 1e suppletore begroting 2003 – 627– 2 932– 2 878– 2 765– 2 714 Nieuwe mutaties:       Beleidsmatige mutaties:       a. Hoofdlijnenakkoord: Efficiency en volumetaakstelling  – 244– 682– 975– 1 169 b. Herverdeling programmabudgetten DGR 1 0401 165638– 66612 c. Herverdeling apparaatsbudget DGR 988855836792793 d. Van V&W voor project Dieren  6 0006 0006 0006 000 e. Loonbijstelling 2003 187205201197195 Overboeking/Desaldering:       f. Van FES t.b.v. ondertunneling A2   9 0009 0005 000 g Naar V&W t.b.v. ondertunneling A2   – 9 000– 9 000– 5 000 Stand ontwerpbegroting 200445 93829 30732 16030 88130 16729 48929 391Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 200321 01030 17728 31927 54229 27127 683 Mutatie NvW 2003 (Krst. II, 2002–2003, 28 600 XI, nr.12) – 836– 1 083– 1 235– 1 368– 1 444 Mutatie Amendement (naam kamerlid en kamerstukken)       Mutatie 1e suppletore begroting 2003 – 627– 2 932– 2 878– 2 765– 2 714 Nieuwe mutaties:       Beleidsmatige mutaties:       a. Hoofdlijnenakkoord: Efficiency en volumetaakstelling  – 244– 682– 975– 1 169 b. Herverdeling programmabudgetten DGR 8062 3691 373– 13175 c. Herverdeling apparaatsbudget DGR 988855836792793 d. Van V&W voor project Dieren  6 0006 0006 0006 000 e. Loonbijstelling 2003 187205201197195 Overboeking/Desaldering:       f. Van FES t.b.v. ondertunneling A2   9 0009 0005 000 g. Naar V&W t.b.v. ondertunneling A2   – 9 000– 9 000– 5 000 Stand ontwerpbegroting 200421 01030 69533 48931 15731 13929 51929 383Toelichting:Algemeen:De herverdeling budgetten bij DGR heeft betrekking op een andere inrichting
van de DGR organisatie, mede door aanpassingen in de beleidsomgeving van de
Ruimtelijke Ordening (namelijk van beleidsontwikkeling naar
beleidsuitvoering). Dit heeft geleid tot een andere verdeling in de toekenning
van apparaat en programmagelden op onder meer artikel 6, 8 en 9.ad b.Binnen de herverdeling van de programmabudgetten hebben de belangrijkste
mutaties betrekking op:– De kosten van de organisatie van de Nieuwe Sleutelprojecten.– Stedelijke Netwerken en Deltametropool. Vooruitlopend op de Nota
Ruimte zijn er gelden nodig ter financiering van de proceskosten.– Belvedere. Het kasbudget wordt in 2003 eenmalig aangepast, teneinde
het kasritme in evenwicht te brengen met het verplichtingenritme.ad c.Zoals aangekondigd bij de eerste suppletore wet 2003, vindt een correctie
plaats op de toerekening van de apparaatsuitgaven op artikel 1, 6, 8, 9 en
15.Opbouw ontvangsten vanaf de
vorige ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 357357357357357 Overboeking/Desaldering:       a. Van FES t.b.v. ondertunneling A2   9 0009 0005 000 Stand ontwerpbegroting 20045913573579 3579 3575 3575 357Artikel 07. Verbeteren integrale milieukwaliteit op lokaal
niveauOpbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 228 558242 360366 702381 533389 369 Mutatie NvW 2003 (Krst. II, 2002–2003, 28 600 XI, nr.12) – 1 032– 2 462– 3 046– 3 498– 3 799 Mutatie 1e suppletore begroting 2003 – 40 909– 44 376– 12 198– 10 403– 10 691 Nieuwe mutaties:       Beleidsmatige mutaties:       a. Strategisch Akkoord: Efficiency en volumetaakstelling  – 132    b. Hoofdlijnenakkoord: Efficiency en volume taakstelling  – 103– 246– 323– 424 c. Hoofdlijnenakkoord: Subsidietaakstelling  – 13 522– 36 203– 38 861– 39 793 d. Hoofdlijnenakkoord: Taakstelling externen  – 615– 1 571– 1 195– 726 e. Herschikking tbv onderzoek art. 15  – 212– 212– 212– 212 f. Herschikking tlv uitvoeringskosten  – 375    g. Herschikking tbv Motie De Neree   5 0005 0005 000 h. Verplichtingenschuif bodemsanering  79 395    i. Loonbijstelling 223244244244244 j. Overige mutaties 9 194– 10 711– 1 025– 1 161– 1 188 Overboeking/Desaldering:       k. Naar V&W t.b.v. ondertunneling A2   – 5 000– 5 000– 5 000 Stand ontwerpbegroting 2004375 324196 034249 491312 445326 124332 780328 815Toelichting:ad e.Dit is de bijdrage van artikel 7 aan herschikking DGM-breed onderzoek
op artikel 15.ad g.Dit betreft de bijdrage vanuit dit artikel aan de ondertunneling van de
A2 in Maastricht op grond van de motie De Neree.ad h.Dit budget was van 2004 naar 2002 verschoven in verband met een 30% reserveringseis
voor de periode 2005–2009 bij de toezegging van meerjarenprogramma's.
Thans is echter sprake van een bestuurlijk gebonden bedrag waardoor het budget
kan worden toegezegd.Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 252 991254 746272 969275 524283 361 Mutatie NvW 2003 (Krst. II, 2002–2003, 28 600 XI, nr.12) – 1 032– 2 456– 3 046– 3 498– 3 799 Mutatie 1e suppletore begroting 2003 1 543– 48 455– 12 198– 10 403– 10 691 Nieuwe mutaties:       Beleidsmatige mutaties:       a. Strategisch akkoord: Efficiency en volumetaakstelling  – 132    b. Hoofdlijnenakkoord: Efficiency en volumetaakstelling  – 103– 246– 323– 424 c. Hoofdlijnenakkoord: Subsidietaakstelling  – 13 522– 36 203– 38 861– 39 793 d. Hoofdlijnenakkoord: Taakstelling externen  – 615– 1 571– 1 195– 726 e. Herschikking tbv onderzoek art. 15  – 212– 212– 212– 212 f. Herschikking tlv uitvoeringskosten  – 375    g. Herschikking tbv Motie De Neree   5 0005 0005 000 h. Loonbijstelling 223244244244244 i. Overige mutaties – 806– 711– 1 025– 1 161– 1 188 Overboeking/Desaldering:       j. Naar V&W t.b.v. ondertunneling A2   – 5 000– 5 000– 5 000 Stand ontwerpbegroting 2004280 931252 919188 409218 712220 115226 772222 807Toelichting:ad e.Dit is de bijdrage van artikel 7 aan herschikking DGM-breed onderzoek
op artikel 15.ad g.Dit betreft de bijdrage vanuit dit artikel aan de ondertunneling van de
A2 in Maastricht op grond van de motie De Neree.Opbouw ontvangsten vanaf de
vorige ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 0     Mutatie NvW 2003 (Krst. II, 2002–2003, 28 600 XI, nr.12)       Mutatie Amendement (naam kamerlid en kamerstukken)       Mutatie 1e suppletore begroting 2003 31 548     Stand ontwerpbegroting 200429 30831 54800000Artikel 08. Versterken ruimtelijke kwaliteit landelijke
gebiedenOpbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 13 40614 61313 74713 56812 557 Mutatie NvW 2003 (Krst. II, 2002–2003, 28 600 XI, nr.12) – 76– 152– 152– 152– 152 Mutatie 1e suppletore begroting 2003 455522501496489 Nieuwe mutaties:       Beleidsmatige mutaties:       a. Subsidietaakstelling Hoofdlijnenakkoord aankoop bufferzones    – 1 040– 647 b. Verlaging ambitieniveau Bufferzonebeleid – 2 600     c. Herverdeling programmabudgetten DGR – 2 037– 5 267– 3 501– 2 805– 2 611 d. Herverdeling apparaatsbudget DGR 227191186174174 e. Overige mutatie    – 31– 19 f. Loonbijstelling 2003 1920202020 Stand ontwerpbegroting 200414 8309 3949 92710 80110 2309 8117 264Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 15 26317 33616 59616 41715 406 Mutatie NvW 2003 (Krst. II, 2002–2003, 28 600 XI, nr.12) – 76– 152– 152– 152– 152 Mutatie 1e suppletore begroting 2003 455522501496489 Nieuwe mutaties:       Beleidsmatige mutaties:       a. Subsidietaakstelling Hoofdlijnenakkoord aankoop bufferzones    – 1 040– 647 b. Verlaging ambitieniveau Bufferzonebeleid – 2 600     c. Herverdeling programmabudgetten DGR – 3 260– 6 896– 4 873– 4 440– 4 996 d. Herverdeling apparaatsbudget DGR 227191186174174 e. Overige mutatie    – 31– 19 f. Loonbijstelling 2003 1920202020 Stand ontwerpbegroting 200417 40510 02811 02112 27811 44410 2757 728Toelichting:Algemeen:De herverdeling budgetten bij DGR heeft betrekking op een andere inrichting
van de DGR organisatie, mede door aanpassingen in de beleidsomgeving van de
Ruimtelijke Ordening (namelijk van beleidsontwikkeling naar beleidsuitvoering).
Dit heeft geleid tot een andere verdeling in de toekenning van apparaat en
programmagelden op onder meer artikel 6, 8 en 9.ad c.Binnen de herverdeling van de programmabudgetten heeft de belangrijkste
mutaties betrekking op:– Een eenmalige korting op de Bufferzones, ter dekking van kosten
samenhangend met de uitvoering van de Nota Ruimte (onder andere Nationale
Landschappen, Stedelijke netwerken, Deltametropool, Almere, etc)– Het vervallen van de ontwikkelingsbijdrage landelijk gebied komen.
Voor zover de landelijke gebieden liggen in de toepassingsgebieden van BIRK,
kan voor investeringsbijdragen op deze regeling een beroep worden gedaan.ad d.Zoals aangekondigd bij de eerste suppletore wet 2003, vindt een correctie
plaats op de toerekening van de apparaatsuitgaven op artikel 1, 6, 8, 9 en
15.Opbouw ontvangsten vanaf de
vorige ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003       Mutatie NvW 2003 (Krst. II, 2002–2003, 28 600 XI, nr.12)       Mutatie Amendement (naam kamerlid en kamerstukken)       Mutatie 1e suppletore begroting 2003       Stand ontwerpbegroting 20041 472000000Artikel 09 Versterken ruimtelijke kwaliteit in Europees
verbandOpbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 12 92912 2419 4687 2631 961 Mutatie NvW 2003 (Krst. II, 2002–2003, 28 600 XI, nr.12)  – 38– 76– 76– 76 Mutatie 1e suppletore begroting 2003 – 4 167363887384– 620 Nieuwe mutaties:       Beleidsmatige mutaties:       a. Subsidietaakstelling Hoofdlijnenakkoord  – 1 771– 3 292– 2 080– 2 473 b. Herverdeling programmabudgetten DGR – 9336161 1595662 654 c. Herverdeling apparaatsbudget DGR 137115112104105 d. Overige mutatie  – 93– 93– 62– 74 e. Loonbijstelling 2003 3336353535 Stand ontwerpbegroting 20043 3567 99911 4698 2006 1341 5121 471Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 8 4298 37911 35011 65012 950 Mutatie NvW 2003 (Krst. II, 2002–2003, 28 600 XI, nr.12)  – 38– 76– 76– 76 Mutatie 1e suppletore begroting 2003 – 1 667363– 613– 616– 620 Nieuwe mutaties:       Beleidsmatige mutaties:       a. Subsidietaakstelling Hoofdlijnenakkoord Interreg III  – 1 771– 3 292– 2 080– 2 473 b. Herverdeling programmabudgetten DGR – 1251660032666 c. Herverdeling apparaatsbudget DGR 137115112104105 d. Overige mutatie  – 93– 93– 62– 74 e. Loonbijstelling 2003 3336353535 Stand ontwerpbegroting 20044 1256 9207 5078 0239 2819 9131 471Toelichting:Algemeen:De herverdeling budgetten bij DGR heeft betrekking op een andere inrichting
van de DGR organisatie, mede door aanpassingen in de beleidsomgeving van de
Ruimtelijke Ordening (namelijk van beleidsontwikkeling naar beleidsuitvoering).
Dit heeft geleid tot een andere verdeling in de toekenning van apparaat en
programmagelden op onder meer artikel 6, 8 en 9.ad b.Binnen de herverdeling van de programmabudgetten heeft de belangrijkste
mutatie betrekking op een aanpassing in de verplichtingen en kasritme van
Interreg als gevolg van vertraging in de Europese besluitvormingad c.Zoals aangekondigd bij de eerste suppletore wet 2003, vindt een correctie
plaats op de toerekening van de apparaatsuitgaven op artikel 1, 6, 8, 9 en
15.Opbouw ontvangsten vanaf de
vorige ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003       Mutatie NvW 2003 (Krst. II, 2002–2003, 28 600 XI, nr.12)       Mutatie Amendement (naam kamerlid en kamerstukken)       Mutatie 1e suppletore begroting 2003       Stand ontwerpbegroting 20040000000Artikel 10. Verbeteren nationale milieukwaliteitOpbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 23 16125 15025 52425 52426 854 Mutatie NvW 2003 (Krst. II, 2002–2003, 28 600 XI, nr.
12) – 1 034– 1 695– 2 304– 2 260– 2 173 Mutatie 1e suppletore begroting 2003 – 1 904– 1 907– 1 841– 1 852– 2 234 Nieuwe mutaties:       Beleidsmatige mutaties:       a. Strategisch Akkoord: Efficiency en volumetaakstelling  – 79    b. Hoofdlijnenakkoord: Efficiency en volume taakstelling  – 68– 175– 215– 248 c. Hoofdlijnenakkoord: Taakstelling externen  – 394– 1 167– 1 136– 1 077 d. Herschikking tbv Aanvullend Stikstofbeleid  2 4191 1341 1341 134 e. Herschikkking tbv. onderzoek art. 15  – 217– 217– 217– 217 f. Loonbijstelling 162180181181181 Stand ontwerpbegroting 200414 03120 38523 38921 13521 15922 22022 189Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 22 98525 15025 52425 52426 854 Mutatie NvW 2003 (Krst. II, 2002–2003, 28 600 XI, nr.
12) – 1 010– 1 690– 2 304– 2 260– 2 173 Mutatie 1e suppletore begroting 2003 – 1 153– 1 925– 1 841– 1 852– 2 234 Nieuwe mutaties:       Beleidsmatige mutaties:       a. Strategisch Akkoord: Efficiency en volumetaakstelling  – 79    b. Hoofdlijnenakkoord: Efficiency en volumetaakstelling  – 68– 175– 215– 248 c. Hoofdlijnenakkoord: Taakstelling externen  – 394– 1 167– 1 136– 1 077 d. Herschikking tbv Aanvullend Stikstofbeleid  2 4191 1341 1341 134 e. Herschikkking tbv. onderzoek art. 15  – 217– 217– 217– 217 f. Loonbijstelling 162180181181181 Stand ontwerpbegroting 200417 31420 98423 37621 13521 15922 22022 189Toelichting:ad d.Dit betreft het ongedaan maken van een eerdere korting zodat de zogenaamde
koopmansgelden intact blijven.ad e.Dit is de bijdrage van artikel 10 aan herschikking DGM-breed onderzoek
op artikel 15.Opbouw ontvangsten vanaf de
vorige ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003       Mutatie NvW 2003 (Krst. II, 2002–2003, 28 600 XI, nr.12)       Mutatie Amendement (naam kamerlid en kamerstukken)       Mutatie 1e suppletore begroting 2003 1 672     Stand ontwerpbegroting 20042 7751 67200000Artikel 11. Tegengaan klimaatverandering en emissiesOpbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 121 284130 998122 322129 455123 506 Mutatie NvW 2003 (Krst. II, 2002–2003, 28 600 XI, nr.
12) – 1 244– 2 150– 1 778– 1 729– 1 630 Mutatie 1e suppletore begroting 2003 7 909– 8 688– 12 568– 12 286– 8 497 Nieuwe mutaties:       Beleidsmatige mutaties:       a. Strategisch akkoord: Efficiency en volumetaakstelling  – 138    b. Hoofdlijnenakkoord: Efficiency en volumetaakstelling  – 137– 422– 644– 744 c. Hoofdlijnenakkoord: Subsidietaakstelling  – 1 400– 3 347– 3 172– 3 172 d. Hoofdlijnenakkoord: Taakstelling externen  – 732– 543– 1 1981 805 e. Ramingsbijstelling Clean Development Mechanism – 30 000– 23 723– 23 723– 23 723– 23 723 f. Onderuitputting 2002 voor CDM 188 758     g. HGIS non ODA  – 170– 340– 510– 510 h. Loonbijstelling 356383395398390 i. Overige mutaties 423– 2 112– 2 603– 2 433– 2 430 Stand ontwerpbegroting 2004280 424287 48692 13177 39384 15881 38575 445Toelichting:ad e.Dit betreft een neerwaartse bijstelling van CDM in lijn met het Hoofdlijnenakkoord.ad f.Bij Slotwet 2002 is melding gemaakt van een onderuitputting die thans
wordt doorgeschoven naar 2003.Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 168 939177 243211 397235 418205 244 Mutatie NvW 2003 (Krst. II, 2002–2003, 28 600 XI, nr.
12) – 1 247– 2 145– 1 778– 1 729– 1 630 Mutatie Amendemen (naam kamerlid en kamerstukken)       Mutatie 1e suppletore begroting 2003 – 8 854– 2 991– 11 150– 7 691– 6 731 Nieuwe mutaties:       Beleidsmatige mutaties:       a. Strategisch akkoord: Efficiency en volumetaakstelling  – 138    b. Hoofdlijnenakkoord: Subsidietaakstelling  – 1 400– 3 347– 3 172– 3 172 c. Hoofdlijnenakkoord: Taakstelling externen  – 732– 543– 1 198– 1 805 d. Hoofdlijnenakkoord: Efficiency en volumetaakstelling  – 137– 422– 644– 744 e. Terugboeking NIRIS-gelden naar Aanvullende post   – 10 000– 19 000– 5 000 f. Ramingsbijstelling Clean Development Mechanism – 48 000– 36 000– 60 000– 68 000– 61 000 g. HGIS non ODA  – 170– 340– 510– 510 h. Loonbijstelling 356383395398390 i. Overige mutaties 2 872– 991– 2 778– 2 433570 Stand ontwerpbegroting 200493 202114 066132 922121 434131 439125 612117 385Toelichting:ad e.Wegens het wegvallen van een eerder gehonoreerd project binnen het programma
NIRIS wordt het bijbehorende budget teruggeboekt naar de aanvullende post
voor klimaat- en CO2-beleid.ad f.Dit betreft een neerwaartse bijstelling van CDM in lijn met het Hoofdlijnenakkoord.Opbouw ontvangsten vanaf de
vorige ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003       Mutatie NvW 2003 (Krst. II, 2002–2003, 28 600 XI, nr.
12)       Mutatie Amendement (naam kamerlid en kamerstukken)       Mutatie 1e suppletore begroting 2003 2 4301 2001 200917  Stand ontwerpbegroting 20043 0932 4301 2001 20091700Artikel 12. Beheersen milieurisico's van stoffen, afvalstoffen
en stralingOpbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 31 78731 19432 75633 73534 489 Mutatie NvW 2003 (Krst. II, 2002–2003, 28 600 XI, nr.
12) – 1 173– 2 246– 1 787– 1 998– 2 003 Mutatie 1e suppletore begroting 2003 16 2197 8457 1353 6551 671 Nieuwe mutaties:       Beleidsmatige mutaties:       a. Strategisch Akkoord: Efficiency en volumetaakstelling  – 112    b. Hoofdlijnenakkoord: Efficiency en volumetaakstelling  – 68– 175– 251– 318 c. Hoofdlijnenakkoord: Subsidietaakstelling  – 854– 842– 799– 799 d. Hoofdlijnenakkoord: Taakstelling externen  – 498– 602– 564– 489 e. Verplichtingenschuif PIOB   – 113– 1 134  f. Loonbijstelling 173184185176173 g. Overige mutaties  – 319– 298– 298– 298 Stand ontwerpbegroting 200439 35647 00635 12636 25932 52232 42632 395Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 33 52232 28233 66433 73534 489 Mutatie NvW 2003 (Krst. II, 2002–2003, 28 600 XI, nr.
12) – 1 194– 2 262– 1 787– 1 998– 2 003 Mutatie 1e suppletore begroting 2003 8 25715 6457 1353 6551 671 Nieuwe mutaties:       Beleidsmatige mutaties:       a. Strategisch Akkoord: Efficiency en volumetaakstelling  – 112    b. Hoofdlijnenakkoord: Efficiency en volumetaakstelling  – 68– 175– 251– 318 c. Hoofdlijnenakkoord: Subsidietaakstelling  – 854– 842– 799– 799 d. Hoofdlijnenakkoord: Taakstelling externen  – 498– 602– 564– 489 e. Loonbijstelling 173184185176173 f. Overige mutaties  – 319– 298– 298– 298 Stand ontwerpbegroting 200438 77340 75843 99837 28033 65632 42632 395Opbouw ontvangsten vanaf de
vorige ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 908908908908908 Mutatie NvW 2003 (Krst. II, 2002–2003, 28 600
XI, nr. 12) – 908– 908– 908– 908– 908 Stand ontwerpbegroting 200416000000Artikel 13. HandhavingOpbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 76 91973 32373 34571 04771 047 Mutatie NvW 2003 (Krst. II, 2002–2003, 28 600 XI, nr.
12) – 1 364– 1 178– 1 368– 1 482– 1 520 Mutatie 1e suppletore begroting 2003 664– 660– 660– 660– 660 Nieuwe mutaties:       Beleidsmatige mutaties:       a. Verwerking restant efficiency- volumetaakstelling BV2003  – 943    b. Hoofdlijnenakkoord: Efficiency en volume taakstelling  – 554– 1 551– 2 217– 2 660 c. Loonbijstelling 1 3081 4461 4791 4801 480 d. Overige mutaties 8063 1473 1473 1473 147 Stand ontwerpbegroting 200488 34378 33374 58174 39271 31570 83470 657Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 79 82173 12973 31371 04771 047 Mutatie NvW 2003 (Krst. II, 2002–2003, 28 600 XI, nr.
12) – 1 364– 1 178– 1 368– 1 482– 1 520 Mutatie 1e suppletore begroting 2003 722– 660– 660– 660– 660 Nieuwe mutaties:       Beleidsmatige mutaties:       a. Strategisch Akkoord: Efficiency en volumetaakstelling  – 943    b. Hoofdlijnenakkoord: Efficiency en volumetaakstelling  – 554– 1 551– 2 217– 2 660 c. Loonbijstelling 1 3081 4461 4791 4801 480 d. Overige mutaties 8063 1473 1473 1473 147 Stand ontwerpbegroting 200488 38981 29374 38774 36071 31570 83470 612Toelichting:ad d.Om de Inspectie adequaat te laten functioneren met betrekking tot het
totale pakket van de wettelijke taakuitoefening tot aan de incidenten, zijn
de budgetten daarvoor te laag. Doorredenerend vanuit de Nalevingstrategie
is de handhaving de vervolmaking van de beleidsketen en is gekozen voor een
proportionele omslag bij de beleidsdiensten.Opbouw ontvangsten vanaf de
vorige ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 882882882882882 Stand ontwerpbegroting 20042 067882882882882882882Artikel 14. Huisvesting Koninklijk Huis, Hoge Colleges
van Staat en Ministerie van Algemene ZakenOpbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 62 11437 84027 45021 44718 669 Mutatie 1e suppletore begroting 2003 11 36726 52726 90522 1821 733 Nieuwe mutaties:       Beleidsmatige mutaties:       a. Nieuwbouw Raad van State  2 5116 047   Stand ontwerpbegroting 200439 65873 48166 87860 40243 62920 40215 583Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 62 11437 84027 45021 44718 669 Mutatie 1e suppletore begroting 2003 11 36726 52726 90522 1821 733 Nieuwe mutaties:       Beleidsmatige mutaties:       a. Nieuwbouw Raad van State  2 5116 047   Stand ontwerpbegroting 200439 65873 48166 87860 40243 62920 40215 583Toelichting:ad a.Voor de Raad van State wordt nieuwbouw gepleegd. Het betreft een samenvoeging
van panden, waarbij enkele panden op de gemeentelijke monumentenlijst staan
en de gevelwand een beschermd stadsgezicht is, en derhalve behouden dient
te blijven.Opbouw ontvangsten vanaf de
vorige ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003   2 269   Mutatie NvW 2003 (Krst. II, 2002–2003, 28 600 XI, nr.
12)       Mutatie Amendement (naam kamerlid en kamerstukken)       Mutatie 1e suppletore begroting 2003       Stand ontwerpbegroting 20042 481002 269000Artikel 15. AlgemeenOpbouw verplichtingen vanaf
de vorige ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 169 176148 080148 599150 640151 140 Mutatie NvW 2003 (Krst. II, 2002–2003, 28 600 XI, nr.
12) – 3 313– 2 763– 7 077– 6 830– 6 900 1e suppletore begroting 2003 10 9906 6685 5186 5976 602 Nieuwe wijzigingen:       Beleidsmatige mutaties:       a. Herverdeling budgetten DGR 1 5171 8801 6171 7041 750 b. Herschikking DGW 10 62110 62110 62110 62110 621 c. Diverse herschikkingen apparaatskosten  653758548653 d. Correctie extrapolatie SBB m.b.t. 1e suppletore 2002     800 e. Van diverse onderzoeksinstrumenten tbv DGM-breed onderzoek  983983983983 f. Taakstelling Strategisch Akkoord 2004  – 4 036    g. Projectkosten ZEUS 771     h. Hoofdlijnenakkoord: Taakstelling externen  – 3 059– 6 834– 6 624– 6 620 i. Hooflijnenakkoord: Efficiency en volumetaakstelling  393314– 101– 285 j. Loonbijstelling 2003 1 9071 9712 0622 0582 055 Stand ontwerpbegroting 2004221 982191 669161 391156 561159 596160 799160 241Toelichting:ad a.Binnen DGR heeft een herverdeling van budgetten plaatsgevonden. Aanleiding
is een andere inrichting van de DGR-organisatie als gevolg van aanpassingen
in de beleidsomgeving van de Ruimtelijke Ordening (namelijk van beleidsontwikkeling
naar beleidsuitvoering).Daarnaast heeft, zoals aangekondigd bij de eerste suppletore wet 2003,
een correctie plaatsgevonden in de toerekening van de apparaatsuitgaven op
artikel 1, 6, 8, 9 en 15.ad c.Dit jaar heeft een evaluatie dan wel herijking plaatsgevonden van de bedragen
zoals die in de begroting 2003 zijn opgenomen. Deze bedragen zijn tot stand
gekomen in de periode dat de VBTB werd ingevoerd (2000/2001). Uit deze evaluatie/herijking
is gebleken dat minder activiteiten voor de beleidsartikelen worden uitgevoerd
dan oorspronkelijk in de begroting zijn verwerkt.ad e.In toenemende mate bestaat de noodzaak om beleidsonderzoek uit te voeren
dat milieuthemadoorsnijdend is. Uit dat oogpunt is door herschikking van middelen
een algemeen milieu-onderzoeksbudget gecreëerd op artikel 15.Opbouw uitgaven vanaf de vorige
ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 172 134149 167149 639151 482151 982 Mutatie NvW 2003 (Krst. II, 2002–2003, 28 600 XI, nr.
12) – 3 313– 2 763– 7 077– 6 830– 6 900 1e suppletore begroting 2003 10 6678 0686 1376 5976 602 Nieuwe wijzigingen:       Beleidsmatige mutaties:       a. Herverdeling budgetten DGR 2 3632 7332 4291 7651 811 b. Herschikking DGW 10 62110 62110 62110 62110 621 c. Diverse herschikkingen apparaatskosten  653758548653 d. Van diverse onderzoeksinstrumenten tbv DGM-breed onderzoek  983983983983 e. Taakstelling Strategisch Akkoord 2004  – 4 036    f. Projectkosten ZEUS 771     g. Hoofdlijnenakkoord: Taakstelling externen  – 3 059– 6 834– 6 624– 6 620 h. Hooflijnenakkoord: Efficiency en volumetaakstelling  393314– 101– 285 i. Loonbijstelling 2003 1 9071 9712 0622 0582 055 Stand ontwerpbegroting 2004212 565195 150164 731159 032160 499160 902160 301Toelichting:ad a.Binnen DGR heeft een herverdeling van budgetten plaatsgevonden. Aanleiding
is een andere inrichting van de DGR-organisatie als gevolg van aanpassingen
in de beleidsomgeving van de Ruimtelijke Ordening (namelijk van beleidsontwikkeling
naar beleidsuitvoering).Daarnaast heeft, zoals aangekondigd bij de eerste suppletore wet 2003,
een correctie plaatsgevonden in de toerekening van de apparaatsuitgaven op
artikel 1, 6, 8, 9 en 15.ad c.Dit jaar heeft een evaluatie dan wel herijking plaatsgevonden van de bedragen
zoals die in de begroting 2003 zijn opgenomen. Deze bedragen zijn tot stand
gekomen in de periode dat de VBTB werd ingevoerd (2000/2001). Uit deze evaluatie/herijking
is gebleken dat minder activiteiten voor de beleidsartikelen worden uitgevoerd
dan oorspronkelijk in de begroting zijn verwerkt.ad d.In toenemende mate bestaat de noodzaak om beleidsonderzoek uit te voeren
dat milieuthemadoorsnijdend is. Uit dat oogpunt is door herschikking van middelen
een algemeen milieu-onderzoeksbudget gecreëerd op artikel 15.Opbouw ontvangsten vanaf de
vorige ontwerpbegroting (bedragen in € 1000) 2002200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 20 21320 08020 08020 08020 080 1e suppletore begroting 2003 25 7631 9001 9001 9001 900 Stand ontwerpbegroting 200437 76345 97621 98021 98021 98021 98021 980Artikel 16. Nominaal en onvoorzienOpbouw verplichtingen en uitgaven
vanaf de vorige ontwerpbegroting (bedragen in € 1000)  200320042005200620072008Stand ontwerpbegroting 2003 – 11 182– 16 802– 28 304– 30 399– 29 961 Mutatie NvW 2003 (Krst. II, 2002–2003, 28 600 XI, nr.
12) 12 62616 16121 48322 24322 623 Mutatie 1e suppletore begroting 2003 44 90011 844– 11 51831 20829 603 Nieuwe mutaties:       Beleidsmatige mutaties:       a. Hoofdlijnenakkoord: Efficiency en volumetaakstelling  – 2 188– 4 376– 6 564– 10 940 b. Hoofdlijnenakkoord: Tegenboeking efficiency en volumetaakstelling  2 1884 3766 56410 940 c. Hoofdlijnenakkoord: Subsidietaakstelling  – 80 000– 150 000– 150 000– 150 000 d. Hoofdlijnenakkoord: Tegenboeking subsidietaakstelling  80 000150 000150 000150 000 e. Hoofdlijnenakkoord: Taakstelling externen  – 15 298– 20 717– 20 717– 20 717 f. Hoofdlijnenakkoord: Tegenboeking taakstelling externen  15 29820 71720 71720 717 g. Hoofdlijnen Akkoord: Doorwerking WW-maatregelen naar collectieve
sector   – 25– 50– 100 h. Augustusbrief: extra taakstelling subsidies  – 95 000– 290 000– 290 000– 290 000 i. Augustusbrief: Tegenboeking extra taakstelling  95 00040 00040 00040 000 j. Strategisch Akkoord: Tegenboeking efficiency en volumetaakstelling  6 1901 1251 5001 500 k. Van 1.99.74 Bijdrage RPB aan Strategisch Akkoord door temporisering
groei  600600600163 l. Naar 15.81.71 ivm eenmalige dekking restant Zeus – 771             Desalderingen/overboekingen:       m. Loonbijstelling 2003 bovenop personele taakstelling   – 324– 353– 340 n. Loonbijstelling 2003 verdeeld – 6 553– 7 118– 6 857– 6 779– 6 774 o. Prijsbijstelling verdeeld  – 5 000– 5 000– 5 000– 5 000 p. Diverse technische afstemmingsmutaties – 24 20219 26631 394– 4 921– 6 706 Stand ontwerpbegroting 2004 14 81825 1412 574– 241 951– 244 992– 244 992Toelichtingen:ad a. en b.Het betreft de taakstelling en de uitboeking naar de desbetreffende artikelen
van de efficiency- en volumetaakstelling voor VROM zoals deze in het Hoofdlijnenakkoord
is opgenomen. De besparingen die moeten optreden door te bezuinigen op het
primaire proces, zijn reeds onderverdeeld over de verschillende directoraten.
De verdiepingsbijlage geeft per artikel inzicht hoe de taakstelling is geland.In de onderstaande tabel is de totale netto verdeling opgenomen per directoraat
generaal.Tabel 16.1 Verdeling taakstelling
hoofdlijnenakkoord: Efficiency- en volumetaakstelling (bedragen in € 1000) 20042005200620072008Taakstelling2 1884 3766 56410 94010 940Aandeel RIVM– 232– 464– 696– 1 157– 1 157Totaal te besparen1 9563 9125 8689 7839 783      Invulling:     Centrale Sector– 78– 220– 314– 376– 408DG Wonen– 582– 1 628– 2 326– 2 792– 3 024DG Ruimte– 244– 682– 975– 1 169– 1 267DG Milieu– 405– 1 134– 1 620– 1 943– 2 105VROM Inspectie– 554– 1 551– 2 217– 2 660– 2 882DG Rijksgebouwendienst– 37– 105– 150– 179– 194Overige mutaties waaronder flankerend beleid– 561 4081 734– 66497Totaal invulling– 1 956– 3 912– 5 868– 9 783– 9 783      Taakstelling uitgedrukt in fte's5090110130130ad c. en d.De subsidietaakstelling uit het Hoofdlijnenakkoord is bij de verschillende
beleidsartikelen geheel ingevuld. Door middel van de tegenboeking bij ad.
d. wordt deze taakstelling daarom opgeheven.De onderstaande tabel toont de verdeling per beleidsinstrument.Tabel 16.2 Verdeling taakstelling
hoofdlijnenakkoord: Subsidies (bedragen in € 1000) 20042005200620072008Taakstelling80 000150 000150 000150 000150 000Ombuigingen EPR (art. 3)– 7 800– 15 800– 22 800– 22 800– 22 800Resteert ombuigingen VROM subsidies72 200134 200127 200127 200127 200waarvan:     ISV (art. 4)– 47 108– 72 926– 65 276– 65 509– 65 509IPSV (art. 4)– 3 110– 8 732– 5 828– 4 663– 4 663Gebiedsgericht beleid (art. 7)– 2 208– 4 474– 4 591– 4 591– 4 591Bodemsanering (art. 7)– 8 138– 25 703– 27 859– 28 791– 28 791Geluidssanering rail (art. 7)– 265– 738– 816– 816– 816Geluidssanering weg (art. 7)– 2 911– 5 288– 5 595– 5 595– 5 595ISV+IPSV+artikel 7 van DGM tezamen– 63 740– 117 861– 109 965– 109 965– 109 965      IPSV (art. 5)– 1 127– 2 094– 1 985– 1 985– 1 985aankoop bufferzones (art. 8)00– 1 040– 647– 3 120Interreg III (art. 9)– 1 771– 3 292– 2 080– 2 4730subsidies maatschappelijke milieuact. (art. 11)0– 1 247– 1 072– 1 072– 1 072subsidies vermindering milieudruk prod. (art. 11)– 908– 2 022– 2 063– 2 064– 2 064onderzoek DGM (art. 11)– 492– 78– 37– 36– 36subsidies stoffenbeleid (art. 12)– 750– 750– 750– 750– 750subisdies afvalstoffenbeleid (art. 12)– 104– 92– 49– 49– 49Overige artikelen tezamen– 5 152– 9 575– 9 076– 9 076– 9 076      Via BIRK (FES-fonds)– 3 308– 6 764– 8 159– 8 159– 8 159Totaal invulling– 72 200– 134 200– 127 200– 127 200– 127 200ad e. en f.De taakstelling vermindering inhuur externen uit het Hoofdlijnenakkoord
wordt middels de tegenboeking bij ad. f. geheel opgeheven. In de onderstaande
tabel wordt zichtbaar welke artikelen/onderdelen een bijdrage aan deze uitboeking
hebben geleverd.Tabel 16.3 Verdeling taakstelling
hoofdlijnenakkoord: Externen (bedragen in € 1000) 20042005200620072008Taakstelling15 29820 71720 71720 71720 717Aanwendig prijsbijstelling tbv taakstelling– 5 000– 5 000– 5 000– 5 000– 5 000Invulling taakstelling Energie Premie Regeling (art. 3)– 5 000– 5 000– 5 000– 5 000– 5 000Nog in te vullen taakstelling externen5 29810 71710 71710 71710 717Invulling per beleidsartikel     Artikel 7– 615– 1 571– 1 195– 726– 726Artikel 10– 394– 1 167– 1 136– 1 077– 1 077Artikel 11– 732– 543– 1 198– 1 805– 1 805Artikel 12– 498– 602– 564– 489– 489Artikel 15– 3 059– 6 834– 6 624– 6 620– 6 620Totaal invulling– 5 298– 10 717– 10 717– 10 717– 10 717ad g.Rijksbreed worden er maatregelen getroffen ter bevordering van de arbeidsparticipatie.
Dit werkt door in het WW-pakket (kortdurende uitkering afschaffen/vervolguitkering
afschaffen en wekeneis aanscherpen) via een korting op de loonbudgetten.ad h. en i.Als gevolg van de tegenvallende economie en het oplopende financieringstekort
is VROM extra aangeslagen met een taakstelling van 95 mln in 2004 en vanaf
2006 structureel 290 mln.De dekking hiervoor wordt gevonden door de Energie Premieregeling in te
perken waardoor vanaf 2004 structureel 40 mln dekking wordt gevonden. Verder
gaat, in het verlengde van de taakstelling uit het Hoofdlijnakkoord, de taakstelling
huursubsidie een jaar eerder in. Met deze vervroeging is 55 mln gemoeid.De resterende taakstelling vanaf 2006 van 250 mln wordt vooralsnog gestald
op artikel 16 Nominaal en onvoorzien. Het Kabinet wil de eigen verantwoordelijkheid
van burgers, bedrijven en maatschappelijke organisaties vergroten en partijen
structureel stimuleren om te komen tot innovatie en investeringen. Hiermee
wordt beoogd dat de overheid ook op de lange termijn samen met bovengenoemde
partijen de kwaliteit van de fysieke leefomgeving duurzaam in stand kan houden
en verbeteren.Het Kabinet wil in het bijzonder de werking van de woningmarkt en de doorstroming
daarin verbeteren door vergroting van de ruimte voor verhuurders – waaronder
woningcorporaties – om binnen grenzen meer marktconforme huurprijzen
toe te passen. Door deze verruiming van het huurbeleid worden zij in staat
gesteld meer te investeren in woningbouw en herstructurering, waartegenover
het Kabinet van hen vraagt om de betaalbaarheid van het wonen voor kwetsbare
groepen te waarborgen en de positieve effecten van deze maatregelen hiertoe
te benutten. De verwachting is dat hiermee substantieel op het huursubsidiebudget
zal worden bespaard. In onderstaande tabel wordt zichtbaar hoe deze extra
taakstelling over de artikelen wordt verdeeld.Tabel 16.4 Verdeling extra
taakstelling Augustusbrief (bedragen in € 1000) 20042005200620072008Taakstelling95 00040 000290 000290 000290 000      Huursubsidie (art. 2)– 55 000    Subsidietaakstelling (art. 16)  – 250 000– 250 000– 250 000EPR (art. 3)– 40 000– 40 000– 40 000– 40 000– 40 000Totaal invulling– 95 000– 40 000– 290 000– 290 000– 290 000ad j.Het betreft hier de invulling van de restanttaakstelling uit het Strategisch
Akkoord. De taakstelling is voor het jaar 2004 helemaal uitgeboekt. Voor het
jaar 2005 en verder resteert nog een gedeelte. Op basis van het in 2003 op
te stellen organisatieen formatierapport vindt er medio 2004 binnen VROM een
grote reorganisatie plaats, waarna precies duidelijk wordt waar de noodzakelijke
besparingen zullen optreden. De taakstelling kan dan helemaal worden uitgeboekt
en neerslaan op de juiste artikelen.Tabe 16.5 Verdeling restanttaakstelling
Strategisch Akkoord: Efficiency- en volumetaakstelling (bedragen in € 1000) 20042005200620072008Taakstelling14 55020 07522 10022 10022 100Ingevuld bij Begroting 2003 incl. Nota van Wijziging– 8 360– 9 500– 10 260– 10 640– 10 640Restant in te vullen taakstelling6 19010 57511 84011 46011 460      Invulling per beleidsdirectie     Bijdrage RIVM (art 1)– 750– 1 125– 1 500– 1 500– 1 500Apparaat Directoraat Generaal Milieu– 1 4140000Apparaat Directoraat Generaal Wonen– 1 6500000Apparaat Directoraat Generaal Ruimte– 5110000Apparaat VROM inspectie– 9430000Directie Bedrijfsvoering en Managementondersteuning (art 15)– 3 7320000Totaal ingevuld op apparaat– 9 000– 1 125– 1 500– 1 500– 1 500      Voorziening tbv flankerend beleid2 9050000Effecten loonbijstelling– 95321351338338Totaal samenhangende mutaties2 810321351338338      Restant nog in te vullen taakstelling09 77110 69110 29810 298ad k.Deze reeks vormt de bijdrage van het Ruimtelijk Plan Bureau aan VROM-problematiek
door groeidoelstelling (van 50 naar 70 fte's) op het niveau van 2003 te bevriezen
tot 2007. Daarnaast levert het RPB vanaf 2007 een bijdrage aan de VROM efficiency-
en volumetaakstelling uit het Strategisch Akkoord.ad n.De loonbijstelling tranche 2003 is aan de verschillende directoraatonderdelen
uitgekeerd.ad o.In het Hoofdlijnenakkoord is besloten om 40% van de prijsbijstellingstranche
2003 e.v. uit te keren. Van deze prijsbijstellingstranche wordt een gedeelte
gebruikt (5 mln structureel) om de taakstelling externen in te vullen. Daarnaast
zal op een later moment het gedeelte waarvoor juridische en/of bestuurlijke
verplichtingen bestaan, aan de verschillende beleidsinstrumenten worden uitgekeerd.6. De bijlage 2. inzake Moties en ToezeggingenHet overzicht van de door de Staten-Generaal aanvaarde
moties en door Bewindslieden gedane toezeggingen (1 juni 2002–1 juni
2003)OVERZICHT MOTIES EN TOEZEGGINGEN WONENA. Overzicht van de moties
van WonenOmschrijving van de motieVindplaatsStand van ZakenVan der
Staaij De regering wordt verzocht te onderzoeken op welke wijze kan
worden bevorderd dat in restrictief beleidsgebieden en plattelandsgemeenten
c.q.kleine kernen een adequaat woningaanbod kan worden gewaarborgd met name
voor starters die geen hoog inkomen hebben.17-11-99 Kamerstukken II 26 800 XI, nr. 30 (Begroting
VROM 2000)Op de motie
wordt ingegaan in de MvT van de 2e novelle Huisvestingswet. De
2e novelle is terug van de Raad van State. Een nader rapport wordt
voorbereid. In de stellingnamebrief die op 5 november 2002 (TK 28 667)
aan de Tweede Kamer is gezonden is aangegeven dat gemeenten een eigen verantwoordelijkheid
hebben om aan de woonwensen van de eigen bevolking tegemoet te komen. Hierbij
geven provincies kaders aan. Gemeenten moeten aandacht hebben voor de positie
van alle woningzoekenden op de woningmarkt. Het kabinet zal bezien of de Huisvestingswet,
waar het gaat om woonruimteverdeling, hierop toegesneden kan worden zodat
gemeenten er gebruik van kunnen maken.Albayrak
c.s. De regering wordt verzocht het mogelijk te maken dat vrouwen
die een relatie hebben verbroken en die in afwachting zijn van een vergunning
tot voortgezet verblijf, over een zelfstandige huisvestingsvergunning kunnen
beschikken.21-06-00 Kamerstukken
II 27 111, nr. 2 VAO Vreemdelingrechtelijke rechtspositie van vrouwen
in het vreemdelingenBeleidBrief met reactie over hoe motie zal worden uitgevoerd is op 17 september
2001 naar de Kamer gestuurd (TK 27 111 nr. 10). Novelle Advies RvS
is inmiddels ontvangen De motie is verwerkt in de 2e novelle. Zie
motie v.d. Staaij (hiervoor). Bezien wordt in hoeverre de verwerking van het
Hoofdlijnenakkoord meegenomen kan worden. In het najaar 2003 zal hierover
een beleidsbrief verschijnen.Van Zijl
c.s. De regering wordt verzocht om in overleg met Aedes, VEH en de
Woonbond tot een spoedige uitwerking van de AMvB (art. 22) te komen en de
Kamer daar uiterlijk bij de indiening van de begroting 2001 over te informeren.22-06-00 Kamerstukken
II 27 071, nr. 10 Wetsvoorstel Bevordering Eigenwoningbezit (novelle)De EK en TK zijn bij brieven
d.d. 13 maart (VROM 000471), 7 mei (VROM 000637) en 21 juni
2001 (TK 25 309 nr. 46f) geïnformeerd over het verdere traject
rond de wetswijziging en voor korting en waardedeling. Wetswijziging is terug
van Raad van State; nader rapport is in de maak. Zie motie Baarda c.s.Rietkerk
c.s. De regering wordt verzocht in overleg met Aedes, VNG en andere
partijen een handvest inzake richtlijnen voor een deugdelijk overleg met wijkbewoners
bij herstructureringsprojecten op te stellen en de Kamer hierover te rapporteren.26-06-00 Kamerstukken
II 26 884, nr. 26 Wetsvoorstel Stedelijke VernieuwingHandvest bewonersparticipatie is gereed.
Met dit Handvest is gedeeltelijk uitvoering gegeven aan de motie. De verhuiskostenvergoeding
zal via wet- en regelgeving worden geregeld. (Zie motie Duivesteijn) Wijziging
BBSH treedt medio 2004 in werking.Van Gent/Duivesteijn De regering wordt verzocht voorstellen te doen om het particulier
opdrachtgeverschap voor alle groepen van bewoners mogelijk te maken.19-10-00 Kamerstukken II 27 400
XI, nr. 22 (gewijzigd) (Begroting VROM 2001)Eind 2001 zijn door VROM intentiedocumenten opgesteld
met 20 regio's. Over particulier opdrachtgeverschap is hierin afgesproken
dat gestreefd zal worden naar een aandeel van een derde in de regionale woningbouwproductie
over de periode 2005–2010. Ter ondersteuning van dit beleidsdoel heeft
de regering ervoor gekozen om in hoofdzaak in te zetten op vier sporen: 1.
Bestuurlijk overleg in het kader van de Verstedelijkingsafspraken en het Convenant
Grondprijzen voor Kavelbouw; 2. Informatievoorziening en kennisoverdracht
rond eigenbouw naar burgers, gemeenten en andere betrokkenen via het Informatiecentrum
Eigen Bouw; 3. Stimuleren van innovaties en experimenten via IPSV en de SEV;
4. Wetgeving, door invoering van de exploitatievergunning, waarmee gemeenten
de mogelijkheid krijgen om gedeelten van een bouwlocatie aan te wijzen voor
kavelbouw (ook al liggen er «bouwclaims»). Genoemde instrumenten
zijn gericht op alle groepen bewoners, ongeacht hun inkomen. Specifieke instrumenten
voor lagere inkomensgroepen zijn dus niet in voorbereiding. Zie ook motie
Schoenmakers/Ravestein i.v.m. Info centrum eigenbouw.Baarda
c.s. De regering wordt verzocht z.s.m. te komen tot een uitwerking
van de AMvB uit art. 22, vierde lid, in die zin dat mogelijkheden worden geopend
voor tussenvormen van koop en huur (zie ook motie van Zijl c.s.).05-12-00 Kamerstukken I 25 309,
nr. 46e Wetsvoorstel Bevordering Eigen WoningbezitEr komt een aanpassing in de procedure;
ingangsdatum is naar verwachting 1-1-2004. De evaluatie van BEW is in 2004.Schoenmakers/Ravestein De regering wordt verzocht aan Architectuur Lokaal de opdracht te
verstrekken voor het ontwikkelen van een integraal PvA, waarbij kennis en
kunde worden gebundeld van instellingen die het particulier opdrachtgeverschap
c.q. het particulier woningbezit bevorderen.19-02-01 Kamerstukken II 27 450, nr. 9 Notaoverleg
Architectuurbeleid 2001-2004De motie is meegenomen bij de uitwerking van het project uit de Nota «Ontwerpen
aan Nederland». In september 2001 is door VROM opdracht verstrekt aan
SEV, VEH en Architectuur Lokaal voor een gezamenlijke voorstudie naar de mogelijkheden
van een, onder auspiciën van die drie organisaties, op te richten landelijk
Informatiecentrum voor Eigen Bouw (ICEB). Op basis van de kennisinventarisatie
en het bedrijfsplan zijn de activiteiten van het Informatiecentrum verdeeld
over: Architectuur Lokaal, Bouwcentrum Expo, SEV en Vereniging Eigen Huis.
Vooralsnog wordt uitgegaan van een opening tijdens de Woonmarkt Heilige Huisjes
3 in september 2003.Biesheuvel/Duivesteijn De regering wordt verzocht bij de verdere onderhandelingen over
het NAW tot concrete afspraken te komen over het oplossen van de groeikernenproblematiek,
en daarbij de mogelijkheid van huurverlaging ineens te betrekken.19-03-01 Kamerstukken II 27 559,
nr. 10 Notaoverleg Nota WonenNAW is getekend op 12 juli 2001. Het NAW is 21 augustus 2001 met
begeleidende brief aan de Kamer verstuurd (TK 27 559/27 400 XI nr. 26).
De toegezegde evaluatie NAW eind 2002 is niet doorgegaan. Bezien wordt of
en zo ja op welke wijze het NAW een vervolg zal krijgen.Hofstra/Duivesteijn De regering wordt verzocht om over de effectuering van de doelstellingen
uit de Nota Wonen meerjarenafspraken te maken met gemeenten en corporaties,
de verkoop van sociale huurwoningen en de bouw van sociale koopwoningen in
de Woonwet als apart prestatieveld op te nemen, en de verkoop te volgen en
zonodig aanvullende maatregelen te nemen of belemmeringen weg te nemen. Gedacht
kan worden aan een financiële heffing (bijv. Fonds Nota Wonen).19-03-01 04-04-01 Kamerstukken
II 27 559, nr. 24 (gewijzigd bij heropening d.d. 04-04-2001) Notaoverleg
Nota Wonen 19-03-2001Dit wordt via verstedelijkingsafspraken en 50 wijken aanpak geïmplementeerd.
Invoering van de woonwet wordt nog bezien.De Ruiter
c.s. De regering wordt verzocht om de beoogde 300 klantcontactpunten
operationeel te hebben voor de ingang van het volgende huursubsidiejaar (2003/2004)
en daarbij de bestaande huurderloketten bij corporaties en./of gemeenten zoveel
mogelijk te benutten.30-09-02 Kamerstukken II 28 464, nr. 19 Vertragingen uitbetaling
huursubsidie31 oktober
2002 is een brief aan TK gezonden (TK 28 464 nr. 21). Zie ook de
voortgangsrapportage die in mei 2003 aan de TK is gezonden (28 464 nr. 26).
Per 1 juli 2003 zijn er ruim 400 Huursubsidie Informatie Punten.Van Dijke
c.s. De regering wordt verzocht op basis van de handreiking burenlawaai
brede bekendheid te geven, bij voorkeur dmv Postbus 51 spotje, aan wat de
burgers zelf kunnen doen en wat de lokale overheid of politie behoort te doen
tegen burenlawaai.28-11-02
Kamerstukken II 28 600 XI, nr. 44Op 3 juli 2003 is een brief gezonden, waarin de Tweede Kamer
geïnformeerd wordt over de communicatiemiddelen voor de handreiking (site;
CD-rom en brochure.)Van der
Ham c.s. De regering wordt verzocht komend jaar te rapporteren over
de effecten van de afschaffing van de fiscale vrijstellingen voor corporaties.28-11-02 Kamerstukken
II 28 600 XI, nr. 42In maart 2003 is een brief naar de Kamer gegaan over deze motie (Kamerstuk
II, 2002–2003, 28 600 XI, nr. 95). Een jaar na inwerkingtreding
(vanaf 2004) vindt monitoring plaats.Van der
Ham c.s. De regering wordt opgeroepen in overleg met de verschillende
partijen een instrument te ontwikkelen dat voorkomt dat tijdens de ontwikkeling
van woningbouw wordt bezuinigd op eerder in de planvorming voorgenomen groenvoorzieningen.28-11-02 Kamerstukken
II 28 600 XI, nr. 41Zie de brief van 10 maart 2003 aan de Tweede Kamer (TK 28 600 XI
nr. 90). De verantwoordelijkheid ligt bij gemeenten en marktpartijen.Van Gent
c.s. De regering wordt verzocht de corporatiesector op te roepen
om binnen zes maanden met ambitieuze en sluitende voorstellen te komen om
de vermogensoverschotten via verevening te activeren, zodat de middelen van
relatief rijke corporaties kunnen worden ingezet voor de volkshuisvestingsopgave
van corporaties in het bestaand stedelijk gebied; De regering wordt verzocht
hierover uiterlijk in juni 2003 aan de Kamer te rapporteren, en deze rapportage
gepaard te laten gaan van een voorstel tot wijziging van het Besluit Centraal
Fonds voor de Volkshuisvesting waarin een regeling wordt voorgesteld om bedoelde
overschotten te verevenen.28-11-02 Kamerstukken II 28 600 XI, nr. 38De zgn. «matchingbrief» is gepland voor
najaar 2003.Van Gent
en Duivesteijn De regering wordt verzocht de ontwikkeling van het
normhuurstelsel op te schorten; tevens wordt verzocht voorts voor de zomer
2003 alternatieven aan de Kamer voor te leggen, waarbij de woonlasten van
huurders met lage inkomens en middeninkomens via de fiscus worden gemaximeerd.28-11-02 Kamerstukken
II 28 600 XI, nr. 37Naar aanleiding van het hoofdlijnenakkoord wordt bezien welke beleidslijn
gekozen wordt.Van Gent
c.s. De regering wordt verzocht op de kortst mogelijke termijn in
het BBSH dan wel in de Wet Stedelijke vernieuwing te verankeren dat bewoners
die gedwongen moeten verhuizen, recht hebben op een onkostenvergoeding van
minimaal 5000 euro.28-11-02
Kamerstukken II 28 600 XI, nr. 35Op de kortst mogelijke termijn brief naar de Kamer: is verzonden
in december 2002 (kamerstuk II, 2002–2003, 28 691, nr. 3)
Zal worden meegenomen in de wijziging van het BBSH, dat naar de huidige stand
van zaken medio 2004 in werking zal treden.Van Gent
c.s. De regering wordt verzocht uiterlijk in maart voorstellen te
doen aan de Kamer, opdat het initiatiefrecht van huurders wordt verankerd
in het Burgerlijk Wetboek en/of in de overlegwet. 28-11-02 Kamerstukken II 28 600 XI, nr. 34Bij brief van 10 maart
2003 is aangegeven eerst voorstellen van het LOHV af te wachten (kamerstukken
II 2002/2003 28 600 XI, nr. 95).Bochove
en Van Gent De regering wordt verzocht voor de zomer van 2003 de
Huursubsidiewet zodanig aan te passen dat studenten en jongeren met ingang
van juli 2003 huursubsidie kunnen ontvangen voor bewoning van onzelfstandige
woonruimte in specifiek daartoe aangewezen panden en complexen.28-11-02 Kamerstukken II 28 600
XI, nr. 33Bij brief
van 10 maart 2003 is aangegeven dat de motie niet wordt uitgevoerd (kamerstukken
II 2002/2003 28 600 XI, nr. 95). Tijdens het AO van 19 juni
is door de Minister toegezegd dat voor de begrotingsbehandeling een actieplan
aan de Tweede Kamer wordt aangeboden. In dat plan worden de mogelijke oplossingsrichtingen
aangegeven.Duijvestein
c.s. De regering wordt verzocht een onder verantwoordelijkheid van
het gemeentebestuur onafhankelijke kosten/kwaliteitstoets verplicht te stellen
voor de nieuwbouwwoningen op de VINEX- en VINAC-locaties.28-11-02 Kamerstukken II 28 600 XI, nr. 30Zie de brief van 10 maart
2003 aan de Tweede Kamer (TK 28 600 XI nr 95). Is primair een zaak van
gemeenten en marktpartijen.Duijvesteijn
c.s. De regering wordt verzocht de Kamer op korte termijn te informeren
hoe de bouw van sociale huurwoningen kan worden gegarandeerd zodat de toegang
voor lagere inkomens en allochtonen tot de VINEX-wijken kan worden verzekerd.28-11-02 Kamerstukken
II 28 600 XI, nr. 29Zie de brief van 10 maart 2003 aan de Tweede Kamer (TK 28 600 XI
nr 95). De VINEX-convenanten bieden voldoende mogelijkheden om sociale woningbouw
te realiseren. Verdere uitbreiding van sociale woningbouw op de verschillende
locaties is een zaak van gemeenten en corporaties.Hofstra
c.s. Verzoekt de regering per 1/7/05 kostendekkende exploitatie voor
monumenten mogelijk te maken en vooruitlopend daarop in het hele land het
Amsterdamse model mogelijk te maken.09-04-03 Kamerstukken II 28 648, nr. 4De Tweede Kamer zal na de zomervakantie
in een brief worden geïnformeerd over de toezeggingen gedaan tijdens
het overleg van 9 april en over de invulling van de moties (15 april).Van Gent
c.s. Verzoekt de huidige vrijstellingsregeling voor betaling van
leges bij de huurcommissie te handhaven.09-04-03 Kamerstukken II 28 648, nr. 2De Tweede Kamer zal na de zomervakantie
in een brief worden geïnformeerd over de toezeggingen gedaan tijdens
het overleg van 9 april en over de invulling van de moties (15 april).B. Overzicht van de toezeggingen van
WonenOmschrijving van de toezeggingVindplaatsStand van zakenHuurcommissies:
toezicht Het toezicht op de huurcommissies komt terug bij het IHH-II-traject.11-05-99 Kamerstukken
I 25 445 Wetsvoorstel Wijziging Huurprijzenwet WoonruimteHet IHH-II traject heeft niet geleid
tot wijzigingen ten aanzien van het toezicht. Reeds eerder is met de Kamer
gesproken over de toekomst van de huurgeschillenbeslechting. Het voornemen
bestaat de verantwoordelijkheid ten aanzien van de huurgeschillenbeslechting
buiten de rijksoverheid te organiseren. De bestuurlijke en juridische consequenties
worden momenteel onderzocht. Vóór de VROM begrotingsbehandeling
zal, na afstemming in de Ministerraad, aan de Tweede Kamer een brief worden
gestuurd over de toekomst van de huurgeschillen.CSS: evaluatie Over anderhalf jaar zal er een evaluatie van de werking van het
Convenant Sluitend Stelsel plaatsvinden. De wettelijke bepaling van de heffingsmogelijkheid
zal bij de evaluatie van het college sluitend stelsel in 2002 betrokken worden.
Daarnaast zullen mogelijke alternatieven in beeld gebracht worden.11-11-99 AO huurbeleid Kamerstukken
26 247 nr. 2CSS komt aan de orde in de zgn. Matchingbrief . Deze brief is gepland voor
het najaar 2003 (zie motie van Gent c.s. over inzet vermogensoverschotten
corporaties (Kamerstuk II, 2002–2003, 28 600 XI, nr. 38).Huisvestingswet:
Waddeneilanden Gekeken zal worden in hoeverre een uitzonderingsregime
voor de Waddeneilanden mogelijk is.01-02-00 Kamerstukken II 26 471 Huisvestingswet (doorwerking
ruimtelijk beleid) (novelle)Zit verwerkt in concept-AMvB (Huisvestingsbesluit). Deze wordt met de 2e novelle Huisvestingswet aan de TK aangeboden. Advies van de Raad van
State m.b.t. de 2e novelle is ontvangen. Een nader rapport wordt
momenteel voorbereid. In het Najaar 2003 Beleidsbrief naar TK. Zie motie Albayrak
c.s.Wet stedelijke
vernieuwing/ISV: sancties Toegezegd wordt dat indien er sancties
worden getroffen tegen een gemeente (vaststellen lager bedrag), de Kamer hierover
geïnformeerd wordt.26-06-00 Kamerstukken II 26 884 Wetgevings-overleg Wetsvoorstel Stedelijke
VernieuwingDe eerste financiële
verantwoording over ISV-I is in 2005.Grondbeleid
en kwaliteit Toegezegd wordt dat de relatie tussen kwaliteit en gemeentelijk
grondbeleid de komende tijd via onderzoek nader verduidelijkt zal worden.19-10-00 Kamerstukken
II 27 400 XI (Begroting VROM 2001)In de Nota Grondbeleid (TK 2000–2001, 27 581, nrs. 1–2)
komt de relatie kwaliteit en gemeentelijk grondbeleid aan de orde. Convenant
tussen VNG, NEPROM/ NVB en VROM over grondprijsbeleid is 19 december
2001 ondertekend. Convenant 2001 wordt gemonitord in 2003 en 2004 Vervolgconvenant
P.O. en cascobouw.Bouwvergunningen:
burenrecht Toegezegd wordt dat in het voorlichtingstraject (folders/internet)
zeker aandacht besteed zal worden aan burenrecht en het goed voorafgaand overleg
met de buren.20-02-01
kamerstukken II 26 734 Wijziging van de Woningwet (bouwvergunningsprocedure
en welstandstoezicht)In het voorlichtingstraject is aan genoemde items aandacht besteed. Zie wijziging
Woningwet per 1 januari 2003.Bouwvergunningen:
evaluatie Toegezegd wordt dat na drie jaar i.p.v. vier jaar een evaluatie
plaatsvindt van de wet en AMvB's. Daarbij zullen de zaken die van de zijde
van de Kamer zijn aangevoerd, betrokken worden, zoals burenrecht, wenselijkheid
excessenregeling, gebiedsgerichte beperkingmogelijkheid voor gemeenten, effect
van vergunningsvrij bouwen op de omgeving van monumenten, ervaring met de
stadsbouwmeester.20-02-2001
Kamerstukken II 26 734 Wijziging van de Woningwet (bouwvergunningsprocedure
en welstandstoezicht)De betreffende wijziging van de Woningwet is op 1 januari 2003 in werking
getreden. Na 3 jaar zal een en ander worden geëvalueerd. Evaluatie in
2005.Experimenten
vouchers Toegezegd wordt dat de Kamer een brief zal krijgen voordat
de experimenten starten over de uitgangspunten en nadere invulling van de
voucher-experimenten, en de meerwaarde daarvan.19-03-01 Kamerstukken II 27 559 Notaoverleg Nota
WonenDe Kamer is bij brief
d.d. 22 mei 2002 geïnformeerd over experiment (aanbieding eindrapport
IBO toepassingsmogelijkheden van vouchers of pgb's in de woon/woonzorgsector,
TK 28 377 nr. 1). Via kamervragen en MvT 2003 is de TK geïnformeerd.Corporaties:
intern toezicht en salariëring directeuren Toegezegd wordt dat
het CFV gevraagd zal worden een nader onderzoek te plegen naar het functioneren
van intern toezicht en de salariëring van directeuren, dit ook in relatie
tot intern toezicht.19-03-01
Kamerstukken II 27 559 Notaoverleg Nota WonenBrief aan de TK over interne controle bij corporaties
is 29 mei 2002 aan de TK gestuurd (28 000 XI nr. 53). Het onderzoek
naar salariëring van directeuren is door het CFV afgerond. Onderzoek
naar TK gestuurd (oktober 2002, VROM 02881).Corporaties:
commerciële activiteiten Toegezegd wordt dat de Stas een onderzoek
zal laten doen naar de bijdrage die commerciële activiteiten hebben geleverd
aan de maatschappelijke prestaties van corporaties.19-03-01 Kamerstukken II 27 559 Notaoverleg Nota
WonenIn juli 2003 heeft
het CFV over de situatie m.b.t. de verbindingen gerapporteerd aan de Minister.
De analyse wordt vervolgd.BEW en
Schuldenproblematiek Toegezegd wordt dat de BEW tussentijds op de
schuldenproblematiek bezien zal worden.19-03-01 Kamerstukken II 27 559 Notaoverleg Nota Wonen 19-03-2001Is beperkt aan de orde
geweest in het onderzoek naar de verkoop van huurwoningen. In 2004 wordt de
BEW geëvalueerd.Corporaties:
waardering corporatiebezit Toegezegd wordt dat de stas komende tijd
aandacht zal besteden aan de wijze waarop het corporatiebezit wordt gewaardeerd.19-03-01 Kamerstukken
II 27 559, Notaoverleg Nota WonenAnalyses van CFV wijzen uit dat (gecorrigeerde) bedrijfswaarde
reeds wordt gebruikt. Eenduidig gebruik daarvan wordt nader bezien en besproken
met CFV en WSW.IHH: administratieve
lasten en legesbetaling Toegezegd wordt dat bij de evaluatie van
IHH-I gekeken zal worden in hoeverre formulieren «geïntegreerd»
kunnen worden (hoe kunnen administratieve lasten zoveel mogelijk beperkt worden).
De systematiek van de legesbetaling maakt onderdeel uit van evaluatie IHH-1.26-03-01 Kamerstukken
II 26 090, 26 089 Uitvoeringswet Huurprijzen Woonruimte en titel
7.4 BWZie ook toezegging
gedaan tijdens AO huurbeleid en huurcommissies d.d. 26 juni 2002. Zie
evaluatie IHH-I (elders). Zelfde brief als IHH-2. Zie ook bij verouderingsaftrek
(p.7). Tweezijdige leges worden afgeschaft. Bij het wetsvoorstel tot aanpassing
van de legessystematiek (van twee naar eenzijdige leges) zal nagegaan worden
in hoeverre procedures gestroomlijnd of samengevoegd kunnen worden. Wetsvoorstel
in najaar 2003 naar de Kamer.Initiatiefrecht
huurders De toezegging eerder gedaan bij de behandeling van de Nota
Wonen wordt herhaald, nl. dat bij de Woonwet aspecten als een initiatiefrecht
van huurders c.q. de invloed van bewonersorganisaties betrokken zullen worden.26-03-01 Kamerstukken
II 26 090, 26 089 Uitvoeringswet Huurprijzen Woonruimte en titel
7.4 BWOverlegwet en voornemen
Woonwet: Brief is op 6 december 2001 aan Tweede Kamer aangeboden (28 160
nr. 1). Tweede Kamer heeft op 19 december 2001 aangegeven deze te
behandelen bij wetgevingsoverleg over Ontwerp-Woonwet. LOHV is op 3 april
2002 nogmaals verzocht te komen met voorstellen uiterlijk 1 september
2002. Het LOHV is nog niet met voorstellen gekomen voor een initiatiefrecht.
Zoals aangegeven in de brief van 10 maart 2003 hecht de Regering er aan
voorstellen van het LOHV af te wachten (kamerstukken II 2002/2003 28 600
XI, nr. 95).Servicekosten Toegezegd wordt dat in een AMvB de servicekosten nader worden aangegeven.
Gedacht kan worden aan de omschrijving «de servicekosten hebben betrekking
op de levering van diensten».26-03-01 Kamerstukken II 26 090, 26 089 Uitvoeringswet
Huurprijzen Woonruimte en titel 7.4 BWDe amvb over servicekosten is op 8 april 2003 gepubliceerd
in Staatsblad 2003, 170.Uitvoeringswet
huurprijzen woonruimte: dwingende bepalingen Toegezegd wordt dat
in het kader van de uitwerking van de Nota Wonen de regering met voorstellen
komt inzake het afwijken van dwingende bepalingen (bijv. standaardregeling
van een lagere huur bij een slecht onderhouden woning).26-03-01 Kamerstukken II 26 090, 26 089
Uitvoeringswet Huurprijzen Woonruimte en titel 7.4 BWItem zal worden besproken met huurders en verhuurdersorganisaties,
met het oog op standaardregelingen Wordt betrokken bij uitwerking Cie. Huurbeleid
II. Is gestart; loopt door tot 2004.Onrechtmatige
bewoning Toegezegd wordt dat in de reguliere rapportages (zoals het
VROM-jaarverslag) informatie zal worden verschaft over de stand van zaken
rond onrechtmatige bewoning.11-04-01 AO Onrechtmatige BewoningDe Tweede Kamer zal na de zomer 2003 geïnformeerd worden over de resultaten
van de monitoring van de VROM inspectie naar de bestrijding van onrechtmatige
bewoning.Wijziging
Woningwet: Bureninfomatieplicht Welstand in jaren '20-'30 wijken, Stadsbouwmeester Toegezegd wordt dat het aspect van het informeren van de buren,
de ontwikkelingen rond het functioneren van de stadsbouwmeester en rond het
type «jaren 20 en 30»-wijken meegenomen zullen worden bij de evaluatie
van de wet en eventueel bij de eerstvolgende wetswijziging.03-10-01 Kamerstukken I 26 734 Wijziging
van de Woningwet (bouwvergunningsprocedure en welstands-toezicht)Wordt meegenomen bij de evaluatie
van de wetswijziging (2½-3 jaar na inwerkingtreding). Evaluatie volgt
in 2005.Corporaties:
Rijksbeleidskader Toegezegd wordt dat de Kamer begin volgend jaar
een proeve van het Rijksbeleidskader zal ontvangen.09-10-01 AO Wonen en Zorg en wijziging BCFV/BBSHDit zal gebeuren voor wat betreft
het Rijksbeleidskader voor corporaties. Proeve van Rijksbeleidskader wordt
opgezet. Proeve is gestart in o.a. Breda. Verder traject «Rijksbeleidskader»
wordt bezien in kader van beantwoording van advies van RvS over concept Woonwet.
Verder traject afhankelijk van dat van de woonwet.Wonen
en zorg: woonzorgvoorzieningen Toegezegd wordt dat de Kamer een overzicht
zal krijgen van woningen die de afgelopen drie jaar gebouwd zijn met woonzorgvoorzieningen.09-10-01 AO Wonen en Zorg
en wijziging BCFV/BBSHOverzicht zal worden geleverd op basis van nieuwe BNW cijfers Wordt meegenomen
in VROM-VWS-brief over kwantitatieve opgave wonen/zorg. Brief zal in september
2003 naar de Kamer worden gezonden.Wonen
en zorg: particulier eigendom Toegezegd wordt dat er een onderzoek
naar de aspecten van het particulier eigendom en de verantwoordelijkheid van
de Rijksoverheid daarbij ingesteld zal worden. Dit zal eerste helft volgend
jaar afgerond zijn en de Kamer zal daarover geïnformeerd worden.09-10-01 AO Wonen en Zorg en wijziging
BCFV/BBSHHet betreffende
onderzoek is afgerond. Beleidsstandpunt volgt. Wordt meegenomen in VROM-VWS-brief
over kwantitatieve opgave wonen/zorg. Brief zal in september 2003 naar de
Kamer worden gezonden.Huurbeleid:
effecten lange termijn beleid Toegezegd wordt dat de geplaatste kanttekeningen
van de Kamer bij de effecten van het lange termijn huurbeleid meegenomen zullen
worden in de uitwerking daarvan en het onderzoek naar de effecten ervan, zoals
de risico's ten aanzien van een gedifferentieerde wijkopbouw (maar denk ook
aan mogelijkheid afsluiten prestatiecontracten), meerjarige zekerheid en de
effecten op het investeringsgedrag.13-11-01 AO Huurbeleid en NAW Kamerstukken 27 926 nr. 2-3-4-5Kanttekeningen Tweede
Kamer worden meegenomen in onderzoeksopzet en besprekingen in Commissie Huurbeleid
II. Oplevering onderzoeksresultaten in voorjaar 2003. In 2003 zal de minister
voorstellen doen voor de invulling van het huurbeleid voor de lange termijn.
Gelijktijdig of kort na verzending van de voorstellen kunnen effectanalyses
plaatsvinden.Huurbeleid:
Cie Vermeulen II Toegezegd wordt dat de VNG in een bepaalde vorm
bij Commissie Vermeulen II geconsulteerd zal worden.13-11-01 AO Huurbeleid en NAW Kamerstukken 27 926
nr. 2-3-4-5Wordt
uitgevoerd in onderzoekstraject en bij invulling nieuw huurstelsel. Na afronding
effect-analyses overleg met VNG. In 2003 zal de minister voorstellen doen
voor de invulling van het huurbeleid voor de lange termijn. Zie ook de vorige
toezegging. De effect-analyses zullen besproken worden met de VNG.Woonzorgstimuleringsregeling Toegezegd wordt dat in de brief aan de Kamer over de eerste ronde
WoZoSti-regeling ook gereageerd zal worden op het voorstel van het College
voor Ziekenhuisvoorzieningen tot een Deltaplan.22-11-01 Kamerstukken II 28 000 XI (Begroting
VROM 2002) 22 en 27-11-2001Brief zal in september 2003 naar de Kamer worden gezonden.Kernvoorraad
en doelgroep Toegezegd wordt dat het komend jaar op een overzichtelijke
wijze cijfermateriaal over de beschikbare goedkope woningvoorraad, de ontwikkeling
van de doelgroep, zo mogelijk regionale uitsplitsing en dergelijke aan de
Kamer gepresenteerd zal worden.22-11-01 Kamerstukken II 28 000 XI (Begroting VROM 2002) 22 en 27-11-2001De meest actuele cijfers
en inzichten zullen aan de kamer worden gepresenteerd. Brief zal in september
2003 naar de Kamer worden gezonden.Grondbeleid Toegezegd wordt dat de toezeggingen in de Nota grondbeleid nagekomen
zullen worden (in dit geval onderzoek naar het loskoppelen van bouwrecht en
eigendomsrecht), maar wel in de juiste prioriteit.22-11-01 Kamerstukken II 28 000 XI (Begroting
VROM 2002) 22 en 27-11-2001Zie Voortgangsbrieven grondbeleid aan de Tweede Kamer. Berichtgeving naar
TK tweede helft 2003.Prestatienormering Toegezegd wordt dat er in 2002 een bredere beschouwing komt over
het fenomeen prestatie-eisen in de Huursubsidiewet.22-11-01 Kamerstukken II 28 000 XI (Begroting
VROM 2002) 22 en 27-11-2001De Raad van State heeft op 20 november 2002 uitspraak gedaan over de
uitgavennorm van de prestatienormering. Toepassing van artikel 44 van de Huursubsidiewet
is in strijd met artikel 7 van het Europees Verdrag van de Rechten van de
Mens. Aan de TK is voorgesteld met ingang van het subsidietijdvak 2003–2004
de uitgavennorm te schrappen en de verhuisnorm te handhaven. De beheersing
van de huursubsidie-uitgaven zal worden meegenomen met de herijking van de
huursubsidie zoals dat is aangegeven in het Hoofdlijnenakkoord.Woonwagenstandplaatsen Toegezegd wordt dat er in 2004 (voordat ISV2-convenanten worden
afgesloten) een meer structurele analyse aan de TK gestuurd zal worden (meer
gedegen analyse).29-11-01
AO Woonwagens 28 000 XI nr. 42De analyse vindt plaats in de tweede helft van 2003.Woonwagenstandplaatsen Toegezegd wordt dat de Kamer op de hoogte gesteld zal worden van
de uitkomsten van de IPO/VNG- analyse (maart afgerond). Daarbij wordt ook
de passantenproblematiek betrokken.29-11-01 AO Woonwagens 28 000 XI nr. 42Bij VNG en Aedes bestaat geen behoefte
aan een nieuwe onderzoek. De passantenproblematiek wordt als agendapunt opgevoerd
voor het overleg met IPO om de problematiek helder te krijgen.Woonwagenstandplaatsen Toegezegd wordt dat er vanuit een positieve grondhouding naar een
verlenging van de voorrangsregeling gekeken zal worden.29-11-01AO Woonwagens 28 000 XI nr. 42Brief eind 2002 naar de Kamer;
Kamerstuk 28 600 XI, nr. 87. De regeling wordt niet verlengdHandvest
Bewonersparticipatie Toegezegd wordt dat de kamer het Handvest Bewonersparticipatie
toegestuurd zal krijgen zodra er overeenstemming is.29-11-01 AO over ISV, overdrachtsbelasting en betonschade
Zaanstad 28 000 XI nr. 44Handvest bewonersparticipatie: zie motie Rietkerk hierboven.
Medio 2003. Zie motie Rietkerk inz. Handvest.Afschaffing
verouderingsaftrek Toegezegd wordt dat de validiteit van de veronderstellingen
waarop de effecten van de afschaffing van de verouderingsaftrek gebaseerd
zijn, nauwkeurig gemonitord zullen worden. De Kamer zal periodiek op de hoogte
gesteld worden.05-12-01
VAO huurbeleid 27 928 nr. 2-3-4-5In het jaarlijkse huuronderzoek is nagegaan in hoeverre afschaffing
van de verouderingsaftrek van invloed is geweest op het huurbeleid van verhuurders.
Resultaten zijn bij brief van 27 november 2002 aan de Tweede Kamer verzonden
(kamerstukken II 2002/2003, 27 926, nr. 12). Het onderzoek wordt
in 2003 herhaald.AmvB vergunningvrij
bouwen Toegezegd wordt dat op het punt van voorlichting aan burgers
alle ins and outs zo objectief mogelijk aangegeven zullen worden. Meegenomen
in de voorlichting zal worden de omschrijving van de begrippen voorgevel-
en achtergevellijn.15-01-02
EK-behandeling Concept-AmvB bouwvergunningvrije en lichtvergunningplichtige
bouwwerkenAmvB is 8 augustus
2002 gepubliceerd en op 1 januari 2003 in werking getreden (Staatsblad
nr. 410). In het uitgebreide voorlichtingsmateriaal is aandacht besteed
aan genoemde zaken.Woningwet:
vergunningvrij bouwen Toegezegd wordt dat de wijziging van de Woningwet
na 2,5 à 3 jaar geëvalueerd zal worden en dat de EK daarvan op
de hoogte gesteld zal worden. De effecten op de verhoudingen tussen buren
zullen daarin meegenomen worden, ingegaan zal worden op de vraag hoe gemeentebesturen
omgaan met hun bevoegdheden, en of ze niet alleen van het minimalistische
model uitgaan (qua omgevingsbeleid), maar ook wat ruimer kijken dan het wetsvoorstel
toestaat.15-01-02 EK-behandeling
Concept-AmvB bouwvergunningvrije en lichtvergunningplichtige bouwwerkenEvaluatie in 2005.Huurgeschillen Toegezegd wordt dat de Kamer rond de zomer een notitie zal krijgen
over de toekomst van de huurgeschillenbeslechting. Daarin zullen een aantal
oplossingsrichtingen worden aangegeven, met voor- en nadelen, zodat de Kamer
een fundamentele discussie over de lange termijn kan voeren. Meegenomen zullen
worden de modellen die door de Kamer naar voren zijn gebracht, zoals de vorming
van een agentschap, en de modellen die door de Huurdersfederatie Emmen zijn
genoemd.06-02-02 AO Huurcommissies
28 000 XI nr. 49In de voortgangsrapportage brief van 10 oktober is gemeld dat eerst een kabinetsstandpunt
gevraagd wordt. Reeds eerder is met de Kamer gesproken over de toekomst van
de huurgeschilbeslechting. Het voornemen bestaat de verantwoordelijkheid ten
aanzien van de huurgeschilbeslechting buiten de rijksoverheid te organiseren.
De bestuurlijke en juridische consequenties worden momenteel onderzocht. Vóór
de VROM begrotingsbehandeling zal , na afstemming in de Ministerraad, aan
de Tweede Kamer een brief worden gestuurd over de toekomst van de huurgeschillen.Huurgeschillen Toegezegd wordt dat de Kamer periodiek op de hoogte wordt gehouden
van de voortgang van de huurgeschillen.06-02-02 AO Huurcommissies 28 000 XI nr. 49De laatste voortgangsrapportage
is toegezonden bij brief d.d. 13 februari 2003 (TK 28 600 XI nr. 94).
Deze brief is in het AO van 9 april 2003 aan de orde gekomen.Verouderingsaftrek Toegezegd wordt dat de staatssecretaris de «praktische berekening»
van de afschaffing van de verouderingsaftrek zal bezien, en zal kijken in
hoeverre dit tussentijds aangepast kan worden.20-03-02 AO Huurbeleid en Verkoop Huurwoningen 27 926
nr. 8De rekenmethodiek
voor de verouderingsaftrek is opgenomen in het Uitvoeringsregeling huurprijzen
woonruimte (Staatsblad 2003, 169). Deze amvb treedt op 1 augustus 2003
in werking (gelijktijdig met nieuwe huurrecht).Verkoop
huurwoningen Toegezegd wordt dat het onderzoek naar verkoopresultaten
en vraag en aanbod bij verkoop huurwoningen aan de Kamer zal worden toegezonden.20-03-02 AO Huurbeleid
en Verkoop Huurwoningen 27 926 nr. 8Rapportage wordt meegestuurd met kamervragen BEW.
De kamervragen zijn van 4 juli 2003.Energie
prestatie coëfficiënt Toegezegd wordt dat de EPC voor nieuwe
woningen eventueel per 1-1-2004 wordt aangescherpt van 1,0 naar 0,8 mits de
kosteneffectiviteit daarvan verbeterd is.11-04-02 AO klimaatbeleid 26 603 nr. 38Onderzoeken zijn afgerond. In juli 2003
behandeling in Overlegplatform Bouwregelgeving (OPB); daarna besluitvorming
over eventuele aanscherping.Warmtepompen Toegezegd wordt dat gekeken zal worden of er voldoende stimulerende
werking van uit gaat dat warmtepompen in de EPN en EPA zijn meegenomen en
dat warmtepompen via de Regeling energiepremies financieel worden gestimuleerd.11-04-02 AO klimaatbeleid
26 603 nr. 38Wordt meegenomen bij de discussie over toekomst EPR.Gebrekenregeling Toegezegd wordt dat de evaluatie van de gebrekenregeling omstreeks
de zomer naar de Kamer gaat, inclusief een oordeel over de 2-zijdige leges.20-06-02 AO huurbeleid
en huurcommissies (huuraangelegenheden) 27 926 nr. 11De evaluatie van de gebrekenregeling
is bij brief van 21 oktober 2002 naar de Tweede Kamer verzonden (kamerstukken
II, 2002/2003 28 648, nr. 1) en besproken in het Algemeen overleg
op 9 april 2003.Interne
controle bij corporaties Toegezegd wordt dat de Kamer op de hoogte
zal worden gesteld over de uitwerking en invoering van de afspraken met Aedes
inzake het interne toezicht en de administratieve organisatie bij corporaties.20-06-02 AO huurbeleid
en huurcommissies (huuraangelegenheden) 27 926 nr. 11Betreft wijziging BBSH; in werking treding
gepland medio 2004.Huursubsidie Toegezegd wordt dat de 240 000 huursubsidieaanvragers waar
het in dit debat om gaat nog een brief zullen krijgen waarin de vertraging
in de uitbetaling zal worden uitgelegd, met een verwijzing naar de verhuurders.
Verder zal de Kamer een brief krijgen waarin de verschillende trajecten en
verschillende gevallen nog eens uitgelegd zullen worden. In laatste brief
zal het punt meegenomen worden waarom niet gekozen is voor uitkeren van fictief
bedrag in de maand juli.04-07-02 Interpellatie van de heer Duivesteijn over problemen bij de huursubsidie
Handelingen 91-5392De
toegezegde brief is eind augustus 2002 aan de huurdersubsidieontvangers verstuurd.Studentenhuisvesting,
instroom buitenlandse studenten Overleg met de minister van OC&W
over het aandeel buitenlandse studenten op het terrein van de studentenhuisvesting
en de eigen verantwoordelijkheid van de studenten op dit gebied.03-10-02 28 600 XI, nr. 8,
p. 6Onderzoek naar de
vraag naar kamers veroorzaakt door toestroom van buitenlandse studenten is
medio 2003 gestart en wordt eind 2003 afgerond.Studentenhuisvestinig,
lokale behoefte De knelpunten op het gebied van nieuwbouw worden
per gemeente in beeld gebracht. Vervolgens worden de desbetreffende gemeenten
erop gewezen dat zij de achterstanden moeten wegwerken. De aanjaagteams zullen
nagaan wie op welk onderdeel aangesproken moet worden.03-10-02 28 600 XI, nr. 8, p. 6Medio 2003 In navolging van de
pilot Utrecht zijn in drie gemeenten (Haarlem, Tilburg, Utrecht) pilots gestart
waar de mogelijkheden in beeld worden gebracht.Studentenhuisvesting,
leegstandswet Voor het einde van het jaar komt er een voorstel voor
herziening van de leegstandswet in de ministerraad. De minister zegt toe om
overleg te voeren met de corporaties over de mogelijkheid tot het opsplitsen
van woningen om zo meer kamers beschikbaar te krijgen.03-10-02 28 600 XI, nr. 8, p. 7Een wetsvoorstel voor aanpassing
van de Leegstandswet is op 3 juli 2003 bij de Tweede Kamer ingediend.
De mogelijkheid tot splitsing wordt betrokken bij de drie pilots. De resultaten/mogelijkheden
worden bij de evaluatie van de pilots betrokken.Studentenhuisvesting,
campushuurcontracten Wetswijziging is in voorbereiding op dit gebied.
De minister hoopt het wetsvoorstel terzake het komend voorjaar aan de ministerraad
te kunnen voorleggen. Bij de invoering van een campuscontract valt de beëindiging
van het contract samen met de beëindiging van de studie. Het betreft
hier wel het BW.03-10-02
28 600 XI, nr. 8, p. 7Een wetsvoorstel kan naar verwachting in het najaar van 2003 in de Ministerraad
worden besproken.Studentenhuisvesing,
aanspreken gemeenten De minister zegt toe de niet-actieve gemeenten
(op het gebied van studentenhuisvesting) aan te spreken tijdens de verstedelijkingsronde
en de resultaten van de pilot (gehouden in Utrecht) voor te leggen.03-10-02 28 600 XI, nr. 8,
p. 6Medio 2003 Inmiddels
zijn er drie andere pilots opgestart. Het ligt in de bedoeling deze pilots
aan het einde van dit jaar af te ronden met kennisoverdracht naar alle betrokken
gemeenten. Daarnaast worden in het reguliere overleg gemeenten aangesproken
op hun taak ten aanzien van huisvesting van doelgroepen waaronder studenten.Studentenhuisvesting,
verhuurtermijn herstructureringswijken Panden in herstructureringswijken
mogen nu maximaal 3 jaar verhuurd worden, maar wetsvoorstel om termijn naar
5 jaar te verlengen is in de maak en zal snel in de ministerraad komen.03-10-02 28 600 XI, nr. 8Samenvoegen met Studentenhuisvesting/Leegstandswet.
Een wetsvoorstel voor aanpassing van de Leegstandswet is op 3 juli 2003
bij de Tweede Kamer ingediend.Huurwet De minister zal een brief zenden aan de TK; over reorganisatie huurcommissies
en de fundamentele herziening huurcommissies. Een afschrift zal hij zenden
aan de EK.12-11-02 Verslag
6e vergadering EK, p. 138–165Reeds eerder is met de Kamer gesproken over de toekomst
van de huurgeschilbeslechting. Het voornemen bestaat de verantwoordelijkheid
ten aanzien van de huurgeschilbeslechting buiten de rijksoverheid te organiseren.
De bestuurlijke en juridische consequenties worden momenteel onderzocht. Vóór
de VROM begrotingsbehandeling zal, na afstemming in de Ministerraad, aan de
Tweede Kamer een brief worden gestuurd over de toekomst van de huurgeschillen.Huurwet De Eerste Kamer ontvangt een brief met de evaluatie van de IHH1.12-11-02 Verslag 6e vergadering EK, blz 138–165De Eerste Kamer heeft een afschrift ontvangen van de evaluatie
van de evaluatie van de eerste fase van de Integrale herziening van de huurwetgeving
zoals deze aan de Tweede Kamer is verzonden (kamerstukken II, 2002/2003, 28 648,
nr. 1).Wetsvoorstel
Vaststelling Begrotingsstaat '03 Aanpassingen in BBSH De minister
zal voor de TK in beeld brengen welke aanpassingen in het BBSH zouden worden
aangebracht, op welke termijn deze aan de orde worden gesteld en op welke
termijn gerealiseerd.21-11-02 TK 24-1687Brief
naar de Kamer in december 2002, kamerstuk II, 28 691, nr. 3.Wetsvoorstel
Vaststelling Begrotingsstaat '03 Grondexploitatievergunning De minister
wil de corporaties stimuleren zich actiever op te stellen op dit gebied.21-11-02 TK 24-1687De corporaties (AEDES) worden geraadpleegd
over de grondexploitatiewet welke onderdeel gaat uitmaken van de nieuwe Wet
RO. Zie ook toezegging inz. Particulier opdrachtgeverschap (hieronder).Wetsvoorstel
Vaststelling Begrotingsstaat '03 Woningbouwproductie De minister
zal voor de TK in beeld brengen wat de effecten zijn van de aangekondigde
maatregelen en het gevoerde beleid. Dit zou kunnen in het kader van VBTB,
met het presenteren van begrotingen met afrekenbare doelstellingen.21-11-02 TK 24-1687Tijdens de AO Woningbouwproductie op
26 juni heeft de Minister de Tweede Kamer toegezegd om in het najaar
2003 te komen met een actieplan woningbouwproductie.Wetsvoorstel
Vaststelling Begrotingsstaat '03 Particulier opdrachtgeverschap De
minister zal in de definitieve verstedelijkingsronde, volgend jaar, zeker
aandacht besteden aan het particuliere opdrachtgeverschap. Initiatieven op
dit vlak worden gestimuleerd. Er is een budget van 1.3 mln voor een informatiecentrum.
In het voorstel aan TK inzake de grondexploitatievergunning naast het element
sociale woningbouw het element particulier opdrachtgeverschap zal verwerken.21-11-02 TK 24-1686Het Informatiecentrum is qua voorbereiding
gereed (zie bij motie Schoenmaker/Ravestein). Convenant kavelbouw en Grondexploitatiewet
en Monitor Eigen Bouw zijn in voorbereiding. Planning: eind 2003 naar Raad
van State. Zie ook motie van Gent/Duivesteijn inz. PO. voor alle groepen bewoners;
en toezegging inz. Grondbeleid en kwaliteit.Wetsvoorstel
Vaststelling Begrotingsstaat '03 De minister gaat de corporaties
vragen om woningen te splitsen en kamersgewijs te verhuren zodat er op korte
termijn meer aanbod komt.21-11-02 TK 24-1683Zie
ook toezegging Studentenhuisvesting-/Leegstandswet De mogelijkheid tot splitsing
wordt betrokken bij de drie pilots studentenhuisvesting. De resultaten/mogelijkheden
worden bij de evaluatie van de pilots betrokken.Wetsvoorstel
Vaststelling Begrotingsstaat '03 De minister kondigt aan dat de gemeente
bij het verlenen van een grondexploitatievergunning ook aandacht moet besteden
aan de sociale sector. Bekeken moet worden hoe er op dit gebied stappen vooruit
kunnen worden gemaakt. Dit wordt uitgewerkt.21-11-02 TK 24-1681Zie ook Handeling II, 24-1687. In de Grondexploitatiewet worden gemeenten
bevoegdheden gegeven om eisen te stellen aan de te realiseren sociale woningbouw.
Zie ook toezegging inz. Particulier opdrachtgeverschap (hiervoor).Wetsvoorstel
Vaststelling Begrotingsstaat '03; illegale bewoning De minister
gaat na of de huisjesmelkerij tegen kan worden gegaan door hier dezelfde systematiek
toe te passen als bij drugspanden.21-11-02 TK 24-1660De
Tweede Kamer zal na de zomer 2003 geïnformeerd worden over de resultaten
van de monitoring van de VROM inspectie naar de bestrijding van onrechtmatige
bewoning. Daarbij zal deze mogelijkheid worden betrokken.Wetsvoorstel
Vaststelling Begrotingsstaat '03; illegale bewoning De minister
zal nagaan of effectief optreden tegen illegalen bevorderd kan worden door
het bieden van hulp aan illegalen (aanbieden van woonruimte) strafbaar te
maken. Dit ism de minister van Vreemdelingenzaken en Integratie.21-11-02 TK 24-1660De aanpak van de illegalenproblematiek zal verder
aan de orde komen bij uitwerking van het hoofdlijnenakkoord. Voortouw ligt
bij de Minister voor Vreemdelingenzaken en Integratie.Wetsvoorstel
Vaststelling Begrotingsstaat '03; illegale bewoning De minister
zal de particuliere verhuurders erop wijzen dat zij de gemeenten kunnen aanspreken
op het gebied van informatievoorziening over de status van hun huurders mbv
GBA.21-11-02 TK 24-1660Informatievoorziening/vergelijking
uit het GBA wordt betrokken bij resultaten monitoring VROM-inspectie.Wetsvoorstel
Vaststelling Begrotingsstaat '03; illegale bewoning De minister zal
bij de gemeenten onder de aandacht brengen dat zij particuliere verhuurders
kunnen informeren mbv GBA over de status van hun huurders, door middel van
het vergelijken van lijsten.21-11-02 TK 24-1660Informatievoorziening/vergelijking
uit het GBA wordt betrokken bij resultaten monitoring VROM-inspectie.Wetsvoorstel
Vaststelling Begrotingsstaat '03; illegale bewoning De minister zal
kijken hoe kan worden bereikt dat alle gemeenten de toegang tot GBA mogelijk
maken voor de corporaties op hun grondgebied. Dit moet formeel geregeld worden.21-11-02 TK 24-1660De Tweede Kamer zal na de zomer
2003 geïnformeerd worden over de resultaten van de monitoring van de
VROM inspectie naar de bestrijding van onrechtmatige bewoning. Daarbij zal
deze mogelijkheid worden betrokken.Wetsvoorstel
Vaststelling Begrotingsstaat '03; illegale bewoning De minister zal
indien nodig extra bepalingen in de Huisvestingswet opnemen om de controlemogelijkheden
voor de gemeenten op illegale bewoning verder te verbeteren.21-11-02 TK 24-1660De Tweede Kamer zal na de zomer 2003 geïnformeerd
worden over de resultaten van de monitoring van de VROM inspectie naar de
bestrijding van onrechtmatige bewoning. Daarbij zal deze mogelijkheid worden
betrokken.Wetsvoorstel
Vaststelling Begrotingsstaat '03; illegale bewoning De minister wijst
de gemeenten erop dat indien zij werken met een huisvestingsvergunning, zij
regelmatig moeten nagaan of de vergunninghouder de betreffende woning daadwerkelijk
bewoont.21-11-02 TK 24-1660De Tweede Kamer zal na
de zomer 2003 geïnformeerd worden over de resultaten van de monitoring
van de VROM inspectie naar de bestrijding van onrechtmatige bewoning. Daarbij
zal deze mogelijkheid worden betrokken.Wetsvoorstel
Vaststelling Begrotingsstaat '03; illegale bewoning De minister brengt
bij de corporaties naar voren dat zij in geval van illegale bewoning via een
kort geding ontruiming van de woning kunnen vorderen. (Is al een aantal keer
door de Alg. woningbouwvereniging Amsterdam in praktijk gebracht, en werkt
goed).21-11-02 TK 24-1660Is in overleg met AEDES
aan de orde geweest.Wetsvoorstel
Vaststelling Begrotingsstaat '03; illegale bewoning De minister heeft
bij de corporaties naar voren gebracht dat de bewijslast over de daadwerkelijke
bewoning bij de huurder ligt. Dit vergemakkelijkt het optreden van de corporatie.21-11-02 TK 24-1660De mogelijkheden zijn toegelicht
in de brief van de minister van Justitie aan de Eerste Kamer (kamerstukken
I 2002/2003 26 089, nr. 50).Wetsvoorstel
Vaststelling Begrotingsstaat '03, illegale bewoning De minister gaat
na of het Besluit beheer sociale huursector gewijzigd moet worden om zonodig
de corporaties, die op welk punt niet of onvoldoende actief zijn, aanwijzingen
te kunnen geven.21-11-02
TK 24-1660Wordt betrokken
bij de resultaten van de monitoring van de VROM inspectie (na de zomer 2003
naar Tweede kamer).Wetsvoorstel
Vaststelling Begrotingsstaat '03; illegale bewoning De minister zal
de corporaties melden dat het hun taak is om effectief op daadwerkelijke bewoning
door hun geselecteerde bewoners te controleren.21-11-02 TK 24-1660Is in bestuurlijk overleg met AEDES aan de orde geweest.Wetsvoorstel
Vaststelling Begrotingsstaat '03 De minister zal bij de verhuurders
indringend naar voren brengen dat in het huurcontract bepalingen moeten worden
opgenomen die een effectieve controle op daadwerkelijke bewoning mogelijk
maakt21-11-02 TK 24-1660De mogelijkheden zijn
toegelicht in de brief van de minister van Justitie aan de Eerste Kamer (kamerstukken
I 2002/2003 26 089, nr. 50).Interpellatiedebat
Woonzorg/CFV De TK wordt geïnformeerd dmv een overzicht van
de resultaten bij Woonzorg Nederland 1997-2001 met daarbij een precies overzicht
zodat het ontwikkelde weerstandsvermogen van Woonzorg Nederland 1998-2001
te zien is.03-12-02 Interpellatie
Woningcorporatie Woonzorg Nederland TK28-2029Is opgenomen in de brief (16 december 2002) aan de Kamer;
kamerstuk 28 691, nr. 3.Interpellatiedebat
Woonzorg/CFV Afvloeiingsregelingen die voort zijn gekomen uit de
ingreep die in 1999 heeft plaatsgevonden moeten worden bezien.03-12-02 Interpellatie Woningcorporatie
Woonzorg Nederland TK28-2022Brief is op 20 juni 2003 uitgegaan t.b.v. AO op 25 juni 2003 (TK
28 691 nr. 4).Interpellatiedebat
Woonzorg/CFV Er wordt een onderzoek ingesteld naar de financiële
gang van zaken bij Woonzorg NL en de relatie met de rapportages van het CFV.
Resultaten van dat onderzoek uiterlijk begin maart 2003 naar TK.03-12-02 Interpellatie Woningcorporatie
Woonzorg Nederland TK28-2023Brief is op 20 juni 2003 uitgegaan t.b.v. AO op 25 juni 2003 (TK
28 691 nr. 4).Interpellatiedebat
Woonzorg/CFV Er wordt een onderzoek ingesteld naar CFV, zowel algemeen
(taakinvulling, relatie ministeriele verantwoordelijkheid) als voor een viertal
grote corporaties (1 daarvan is Woonzorg, voor de andere 2 zal ook contact
worden gezocht met Duijvesteijn). Resultaten van dat onderzoek uiterlijk begin
maart 2003 naar TK.03-12-02
Interpellatie Woningcorporatie Woonzorg Nederland TK28-2023Brief is op 20 juni 2003 uitgegaan
t.b.v. AO op 25 juni 2003 (TK 28 691 nr. 4).Interpellatiedebat
Woonzorg/CFV De minister heeft toegezegd de kamer te informeren over
de bevindingen of de corporaties mogelijk extra risico lopen als gevolg van
de slechte economie en van grondverwerving op grote schaal en of het gewenst
is maatregelen te nemen.03-12-02 Interpellatie Woningcorporatie Woonzorg Nederland TK28-2029Er wordt verwezen naar het Toezichtsverslag
dat in mei 2003 naar de kamer is gestuurd, kamerstuk: II, 2002-2003, 24 508,
nr. 64.Interpellatiedebat
Woonzorg/CFV Het BBSH wordt aangepast op het punt van het aanscherpen
van de regels voor het uitsluiten van risicovolle beleggingen door corporaties
De minister zal dit de TK presenteren.03-12-02 Interpellatie Woningcorporatie Woonzorg Nederland TK28-2029Aanpassing BBSH geplande
inwerkingtreding medio 2004.Interpellatiedebat
Woonzorg/CFV Het BBSH zal worden aangepast om treasurybepalingen
op te nemen in de statuten van corporaties. De TK zal daarover schriftelijk
geïnformeerd worden.03-12-02 Interpellatie Woningcorporatie Woonzorg Nederland TK28-2027Is opgenomen in de brief (16 december
2002) aan de Kamer; kamerstuk 28 691, nr. 3.Interpellatiedebat
Woonzorg/CFV Het BBSH wordt aangescherpt op het gebied van beleggen
en bankieren door corporaties.03-12-02 Interpellatie Woningcorporatie Woonzorg Nederland TK28-2029Aanpassing BBSH geplande inwerkingtreding
2004.Interpellatiedebat
Woonzorg/CFV In een brief aan de TK zal binnen een week worden bepaald
wanneer en hoe het BBSH gewijzigd zal worden.03-12-02 Interpellatie Woningcorporatie Woonzorg Nederland TK28-2029Is opgenomen in de brief
(16 december 2002) aan de Kamer; kamerstuk 28 691, nr. 3.Interpellatiedebat
Woonzorg/CFV De kamer wordt geïnformeerd over de algemene afspraken
die er bestaan tussen gemeenten en corporaties.03-12-02 Interpellatie Woningcorporatie Woonzorg Nederland
TK28-2028/29De Tweede
Kamer is bij brief van 13 mei 2003 «Prestaties van woningbouwcorporaties
in 2001, prestatieafspraken en toezicht in 2002» geïnformeerd (VROM
030285).Interpellatiedebat
Woonzorg/CFV De heer de Ruiter zal schriftelijk worden geïnformeerd
over de afspraken tussen de gemeente Schijndel en de Woonzorg Nederland. Bij
motie is aangevraagd het toezicht te verscherpen binnen 3 maanden.03-12-02 Interpellatie Woningcorporatie
Woonzorg Nederland TK28-2028Op 29 November 2002 zijn kamervragen van de Ruiter beantwoord over huurverhogingen
van woningen van Woonzorg Nederland in Schijndel. (DGW/SR 2002098001) Bij
brief van 12 mei 2003 heeft de minister het Toezichtsverslag gestuurd
aan de TK, incl. een analyse van de prestatieafspraken tussen gemeenten en
corporaties in 2002 (VROM 030285). Op 23 December 2002 is op kamervragen van
de Ruiter over Woonzorg Nederland nog geantwoord dat onvoldoende grond bestaat
voor een sanctie (Vergaderjaar 2002-2003 Aanhangsel nr 568). Op 20 juni jongstleden
is een brief aan de TK gestuurd met het rapport van de AD betreffende het
toezicht van het CFV op vier corporaties, o.a. Woonzorg Nederland (TK 28 691
nr. 4).Interpellatiedebat
Woonzorg/CFV CFV is bezig met onderzoek naar verbindingen (separate
rechtspersonen) van TI's en de financiële risico's die daarmee worden
gelopen. Rapportage van CFV wordt begin 2003 verwacht. TK zal de resultaten
daarvan ontvangen.03-12-02
Interpellatie Woningcorporatie Woonzorg Nederland TK28-2022Stand juni 2003: CFV is nog bezig met
de analyses (zie ook toezegging inz. Corporaties, commerciële activiteiten).Huursubsidie Werkvoorraad eerste aanvragen wordt zo snel mogelijk omlaag te brengen
naar de streefwaarde van 25 000.13-01-03 AO Huursubsidie TK 28 464, nr. 24Melding aan TK vindt plaats bij
volgende voortgangsrapportage in het najaar 2003.Huursubsidie De 3000 bezwaarschriften op nihilbeschikkingen worden deze maand
behandeld.13-01-03 AO
Huursubsidie TK 28 464 nr. 24Alle 3000 bezwaarschriften zijn alle in behandeling genomen.
De termijn van afdoening is afhankelijk van o.m. de vraag of bezwaarmakers
gehoord willen worden. Melding van de voortgang aan TK vindt plaats bij volgende
voortgangsrapportage in het najaar 2003.Huursubsidie Minister zal zich bezinnen op de problematiek van mensen die naar
een verzorgingshuis verhuizen en nog een maand huur moeten betalen voor de
inmiddels verlaten huurwoning, maar daarvoor geen huursubsidie ontvangen.
De TK krijgt hierover bericht.13-03-03 AO Huursubsidie TK 28 464 nr. 24Bij brief van 29-4-2003 is hier naar de Tweede Kamer
toe op gereageerd (TK 28 464 nr. 25).Huursubsidie Er wordt nagegaan hoe de schuldvraag wordt uitgelegd tav gevallen
waarin de huurder te laat de gevraagde informatie verstrekt en daardoor subsidie
misloopt. Bezien wordt of nog enige versoepeling mogelijk is als de schuld
buiten de aanvrager ligt.13-03-03 AO Huursubsidie TK 28 464 nr. 24Bij brief van 29-4-2003 is hier naar de Tweede Kamer
toe op gereageerd (TK 28 464 nr. 25).Huursubsidie Op verzoek van de TK zal bezien worden of de datum van de volgende
voortgangsrapportage kan worden verschoven van april naar medio mei. De TK
ontvangt daarover bericht.13-03-03 AO Huursubsidie TK 28 464 nr. 24Brief aan de kamer verzonden d.d 26 mei 2003 (TK 28 464
nr. 26).Huurbeleid Studie naar de afname van de procedure bij de huurcommissies in
combinatie met een analyse van de uitspraken, werkverdeling met een groot
beslag op Amsterdam.09-04-03
AO Huurbeleid TK 28 648 nr. 2De Tweede Kamer zal na de zomervakantie in een brief worden geïnformeerd
over de toezeggingen gedaan tijdens het overleg van 9 april en over de
invulling van de moties (15 april).Huurbeleid Inzicht zal worden gegeven worden gegeven in de wijze waarop de
afstemming plaatsvindt en tussen huurcommissies en kantonrechters9-04-03 AO Huurbeleid 09-04-03
TK 28 648 nr. 2De Tweede Kamer zal na de zomervakantie in een brief worden geïnformeerd
over de toezeggingen gedaan tijdens het overleg van 9 april en over de
invulling van de moties (15 april).Huurbeleid Toezending eindrapport mediation in de loop van tweede helft van
200309-04-03 AO Huurbeleid
TK 28 648 nr. 2De Tweede Kamer zal na de zomervakantie in een brief worden geïnformeerd
over de toezeggingen gedaan tijdens het overleg van 9 april en over de
invulling van de moties (15 april).Huurbeleid Onderzocht wordt of het mogelijk is of verzoekschriften digitaal
bij de huurcommissies kunnen worden ingediend.09-04-03 AO Huurbeleid TK 28 648 nr. 2 De Tweede Kamer zal na
de zomervakantie in een brief worden geïnformeerd over de toezeggingen
gedaan tijdens het overleg van 9 april en over de invulling van de moties
(15 april).Huurbeleid Bezien moet worden waar procedures samengevoegd/vereenvoudigd kunnen
worden.09-04-03 AO Huurbeleid
TK 28 648 nr. 2 De Tweede Kamer zal na de zomervakantie in een brief worden geïnformeerd
over de toezeggingen gedaan tijdens het overleg van 9 april en over de
invulling van de moties (15 april).Huurbeleid Uitleg van de systematiek van de maximale huurprijsnorm voor woningcorporaties
(gemiddelde inflatie + 0.4%).09-04-03 AO Huurbeleid TK 28 648 nr.2 De Tweede Kamer zal na de zomervakantie in een brief worden geïnformeerd
over de toezeggingen gedaan tijdens het overleg van 9 april en over de
invulling van de moties (15 april).Huurbeleid Nagegaan zal worden waarom corporaties niet gebruik gemaakt hebben
van de maximale ruimte om de huren te verhogen. 09-04-03 AO Huurbeleid TK 28 648 nr. 2De Tweede Kamer zal na de zomervakantie
in een brief worden geïnformeerd over de toezeggingen gedaan tijdens
het overleg van 9 april en over de invulling van de moties (15 april).Huurbeleid Het pakket van voorlichtingsmiddelen wordt doorgelicht en desgewenst
verbeterd. 09-04-03 AO
Huurbeleid TK 28 648 nr. 2De Tweede Kamer zal na de zomervakantie in een brief worden geïnformeerd
over de toezeggingen gedaan tijdens het overleg van 9 april en over de
invulling van de moties (15 april).OVERZICHT MOTIES EN TOEZEGGINGEN RUIMTELIJKE ORDENINGA. Overzicht van de moties
van Ruimtelijke OrdeningOmschrijving van de motieVindplaatsStand van
zakenDuivesteijn/VerbugtVraagt om flexibilisering van VINEX contracten ter verbetering van
de ruimtelijke en architectonische kwaliteit.04-11-98Kamerstukken II, 1998–1999, 26 200, nr. 17De kwaliteitsinventarisaties
zijn begin 1999 gestart. Het onderzoek is op 4 november 1999 afgerond.
De actie loopt verder in de Vijfde Nota.Gemeenten is gevraagd een regionale
uitwerking van het handvest «kwaliteit VINEX-Locaties» te maken.
De regionale uitwerkingen bevatten de inzet die lokale en regionale partijen
de aankomende jaren zullen plegen om de kwaliteit te verhogen.Deze uitwerkingen
zijn grotendeels op 01-04-2001 aan VROM aangeboden. Zij zijn betrokken bij
de herijking van de verstedelijkingsafspraken tot 2010. In het voorjaar van
2002 zijn er tussen het Rijk en de provincies, kaderwetgebieden en 30 grote
steden verstedelijkingsafspraken tot 2010 afgesloten. Hierbij zijn ook de
regionale uitwerkingen van het handvest betrokken. Met de verstedelijkingsafspraken
wordt onder andere beoogd de kwaliteit van de Vinex-locaties te verhogen.
De verstedelijkingsafspraken zijn op 18 maart 2002 als bijlage bij het
uitvoeringsprogramma Vijfde Nota aan de Tweede Kamer aangeboden (2001–2002,
27 578, nr. 11) en betrokken bij de behandeling hiervan.De regering
heeft op 16 mei 2003 in het Hoofdlijnenakkoord aangegeven dat «De
afzonderlijke nota's op desbetreffende onderdelen van ruimtelijk beleid zullen
worden samengevoegd tot één nota Ruimte».Duijvesteijn cs.Verzoekt
de regering tevens aan de Kamer een herziening van de PKB Nationaal Ruimtelijk
Beleid (VINAC) voor te leggen waarin de Hoeksche Waard wordt aangewezen als
Nationaal Landschap; spreekt tevens uit dat in overleg met de betrokken gemeenten
wordt gekomen tot de opstelling van een ontwikkelingsplan Nationaal Landschap
Hoeksche Waard met een daarbij behorend investeringsprogramma.15-10-99Kamerstukken II, 1999–2000,
25 180, nr. 106De minister heeft in november 2000 een brief naar de Tweede Kamercommissie
gestuurd waarin hij belooft de mogelijkheden voor het instellen van nationale
landschappen te onderzoeken in het kader van de Vijfde Nota. Hierbij wordt
ook bekeken welke gebieden daarvoor in aanmerking komen.Nationale Landschappen
(waaronder Hoeksche Waard) worden in de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening,
deel III aangegeven. De regering heeft op 16 mei 2003 in het Hoofdlijnenakkoord
aangegeven dat «De afzonderlijke nota's op desbetreffende onderdelen
van ruimtelijk beleid zullen worden samengevoegd tot één nota
Ruimte».Van GentDe
regering wordt verzocht de Kamer vóór de zomer van 2000 een
voorstel te doen ter uitbreiding van het instrumentarium, waarbij in ieder
geval de volgende mogelijkheden worden betrokken:• de zomerhuizen worden
via een AMvB weer onder de werking van de Wet op de openlucht recreatie en
de kampeerregelgeving gebracht;• een strafrechtelijke aanpak van permanente
bewoning via de Wet op de economische delicten dient mogelijk gemaakt te worden;•
de bewijslast dient te worden neergelegd bij de eigenaar en/of gebruiker van
het recreatieverblijf.25-11-99Kamerstukken II, 1999–2000, 26 800, nr. 21Op 15 januari 2001 is een
beleidsbrief uitgegaan naar de Eerste en Tweede Kamer waarin een voorstel
wordt gedaan voor uitbreiding van het instrumentarium ter voorkoming van permanente
bewoning van recreatiewoningen. In dit voorstel is aan alle aspecten in de
motie aandacht besteed. Zowel in april 2001 als in november 2001 heeft een
AO hierover plaatsgevonden.Op 19 juli 2001 heeft de minister van VROM
per brief gereageerd op onder andere deze motie (2000–2001, 27 867,
nr. 1).De staatssecretaris van LNV heeft een AMvB op grond van artikel
32 van de Wet op de Openluchtrecreatie op laten stellen waardoor zomerhuizen
onder de kampeerregelgeving van de wet komen te vallen. Ontwerpbesluit is
14 december 2001 door de MR aanvaard. Op 21 mei 2002 heeft de Raad
van State een reactie gegeven, waarin zij aangeeft dat de meerwaarde/effectiviteit
van het voorgestelde instrumentarium betwijfeld moet worden. Dit advies is
na overleg met LNV (15 mei 2003) overgenomen. Een verslag van dit overleg
wordt binnenkort naar de Tweede Kamer gezonden. Wet op Economische Delicten:
voorstel ligt bij de Tweede Kamer. Bewijslast: Het blijkt niet mogelijk te
zijn de bewijslast bij de eigenaar en/of gebruiker neer te leggen. Wel heeft
het ministerie van Financiën fiscale mogelijkheden geboden om een bijdrage
te leveren aan de bewijslast. Hierover hebben de vaste commissies van VROM
en Financiën op 17 augustus 2001 een schriftelijke uiteenzetting
ontvangen van de staatssecretaris van Financiën (VROM 000 772).StellingwerfVerzoekt
de regering de mogelijkheden te onderzoeken voor realisering van het «vergeten
randmeer» tussen de Noordoostpolder, Overijssel en Friesland als nationaal
project aan te merken en daarover in de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening uitsluitsel
te geven.29-11-99Kamerstukken,
1999–2000, 26 663, nr. 7HNO BelvedereHet voornemen om ruimte te reserveren voor het «vergeten»
Randmeer is verwerkt in de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening, deel III. Dit
is in de eerste «beleidsmonitor» Belvedère impliciet meegenomen
(2001–2002, 26 663, nr. 10).Een integrale haalbaarheidsstudie
en een maatschappelijke kosten baten analyse is uitgevoerd. Deze studie is
in juli 2002 aan de Tweede Kamer aangeboden. De toenmalige minister van VROM
heeft in deze brief de Tweede Kamer laten weten de standpuntbepaling betreffende
de studie over te laten aan het nieuwe kabinet. In het huidige deel 3 van
de Vijfde Nota RO is een reservering voor het randmeer opgenomen. Na afronding
van de haalbaarheidsstudie heeft de minister een brief aan de TK gestuurd
(kenmerk M152, dd 1 juli 2002) met daarin de resultaten van het onderzoek.
Naar zijn mening is verder onderzoek nodig alvorens een besluit kan worden
genomen. Hij laat verder stappen over aan het volgende kabinet. De regering
heeft op 16 mei 2003 in het Hoofdlijnenakkoord aangegeven dat «De
afzonderlijke nota's op desbetreffende onderdelen van ruimtelijk beleid zullen
worden samengevoegd tot één nota Ruimte».Geluk/Schreijer-PierikDe regering wordt verzocht afwegingen over aanwijzing van Belvedèregebieden
uitsluitend plaats te laten vinden bij de behandeling van de Vijfde Nota Ruimtelijke
Ordening.22-12-99Kamerstukken
II, 1999–2000, 26 663, nr. 5HIn de Kamer is aangegeven dat de minister deze afwegingen het
liefst laat plaatsvinden in het kader van de behandeling van de Vijfde Nota
Ruimtelijke Ordening in de Tweede Kamer, na deel III. Dit is in de eerste
<beleidsmonitor> Belvedère impliciet meegenomen (2001–2002,
26 663, nr. 10). De regering heeft op 16 mei 2003 in het Hoofdlijnenakkoord
aangegeven dat «De afzonderlijke nota's op desbetreffende onderdelen
van ruimtelijk beleid zullen worden samengevoegd tot één nota
Ruimte».Leers c.s.Naast
de zes zogenaamde netwerksteden zijn er ook andere kernen die, op basis van
bestuurlijke samenwerking, invulling (willen) geven aan hun taken op gebied
van wonen, werken en het creëren van voorzieningen. De regering wordt
verzocht voor deze kernen eveneens middelen te reserveren.30-10-00Kamerstukken II, 2000–2001, 27 400
XI, nr. 11In het
hoofdlijnenakkoord is de Nota Ruimte aangekondigd. Daarin zullen definitieve
voorstellen worden gedaan.Van GentWijziging
van zowel de Wet op de ruimtelijke ordening als de Wet op de economische delicten
om strafrechtelijke aanpak van permanente bewoning mogelijk te maken.04-04-01 en 10-04-01Kamerstukken
II 2000–2001, 27 400 XI, nr. 61AO/VAO Permanente bewoning
van recreatieverblijvenHet wetsvoorstel om alle bestemmingsplanovertredingen strafbaar te stellen
in het kader van de Wet economische delicten is op 14 december 2001 door
MR aanvaard. Toezending aan de Raad van State heeft plaatsgevonden 15 januari
2002.De Raad van State heeft op 6 mei 2002 een advies uitgebracht inzake
het wetsvoorstel om overtredingen van bestemmingsplanvoorschriften en daarmee
samenhangende overtredingen onder de werksfeer van de WED te brengen.Het wetsvoorstel
is n.a.v. dat advies aangepast en op 17 december 2002 bij de Tweede Kamer
ingediend. De Tweede Kamer heeft op 26 maart 2003 een voorlopig verslag
uitgebracht.Van Gent cs.Ontwikkelen
doorlichtings- en sanctiebeleid voor slecht presterende gemeenten.20-11-01, 22-11-01 en 27-11-01Begrotingsbehandeling
VROM2001–2002, 28 000 XI, nr. 31Het instrumentarium om te komen tot sancties (verplichting
tot jaarlijkse rapportage door de gemeenten) is meegenomen in het wetsontwerp
van de fundamentele herziening WRO, dat op 6 februari 2002 ter advisering
aan de Raad van State is voorgelegd.De Raad van State heeft in juli 2002 advies
uitgebracht over het voorgelegde ontwerp. Het wetsvoorstel is n.a.v. dat advies
aangepast en op 23 mei 2003 bij de Tweede Kamer ingediend.De VROM-Inspectie
onderzoekt gemeenten. De keuze van gemeenten wordt deels bepaald door signalen
en lopende zaken in een gemeente en door resultaten van oude onderzoeken,
deels door aan te sluiten bij VROM-brede gemeenteonderzoeken en deels door
aan te sluiten bij de cyclus van terugkerende onderzoeken in gemeenten.Witteveen-HevingaDuurzaam
sociaal economisch ontwikkelingsperspectief als beslissing van wezenlijk belang
aanmerken; voorstellen voor uitwerking en voorstel voor oprichting Waddenduurzaamheidsmaatschappij.28-03-02NO PKB Derde Nota
Waddenzee2001–2002, 26 431, nr. 51 (ter vervanging van nr. 23)Een kabinetsreactie op
de aangenomen moties over de PKB Derde Nota Waddenzee is tot op heden niet
aan de Tweede Kamer toegestuurd. Redenen hiervoor zijn de val van het kabinet
Kok 2, het nadien enkele malen controversieel verklaren door de TK van dit
dossier en de korte zittingsduur van het kabinet Balkenende 1. De kabinetsreactie
op deze moties wordt meegenomen in het vervolgtraject van integratie met de
Nota Ruimte.Witteveen-HevingaOntwikkelen
samenhangend veiligheidsplan.28-03-02NO PKB Derde Nota Waddenzee2001–2002, 26 431, nr. 52
(ter vervanging van nr. 24)Een kabinetsreactie op de aangenomen moties over de PKB Derde Nota Waddenzee
is tot op heden niet aan de Tweede Kamer toegestuurd. Redenen hiervoor zijn
de val van het kabinet Kok 2, het nadien enkele malen controversieel verklaren
door de TK van dit dossier en de korte zittingsduur van het kabinet Balkenende
1. De kabinetsreactie op deze moties wordt meegenomen in het vervolgtraject
van integratie met de Nota Ruimte.Witteveen-HevingaVerbod:
In het Waddengebied zijn nieuwe gas- en mijnbouwactiviteiten, met mogelijke
invloed op de Waddenzee, uitgesloten als «beslissing van wezenlijk belang».28-03-02NO PKB Derde Nota
Waddenzee2001–2002, 26 431, nr. 53 (ter vervanging van nr. 25)Een kabinetsreactie op
de aangenomen moties over de PKB Derde Nota Waddenzee is tot op heden niet
aan de Tweede Kamer toegestuurd. Redenen hiervoor zijn de val van het kabinet
Kok 2, het nadien enkele malen controversieel verklaren door de TK van dit
dossier en de korte zittingsduur van het kabinet Balkenende 1. De kabinetsreactie
op deze moties wordt meegenomen in het vervolgtraject van integratie met de
Nota Ruimte.Witteveen-HevingaEnergiescan
en plan van aanpak.28-03-02NO
PKB Derde Nota Waddenzee2001–2002, 26 431, nr. 26Een kabinetsreactie op de aangenomen
moties over de PKB Derde Nota Waddenzee is tot op heden niet aan de Tweede
Kamer toegestuurd. Redenen hiervoor zijn de val van het kabinet Kok 2, het
nadien enkele malen controversieel verklaren door de TK van dit dossier en
de korte zittingsduur van het kabinet Balkenende 1. De kabinetsreactie op
deze moties wordt meegenomen in het vervolgtraject van integratie met de Nota
Ruimte.Witteveen-HevingaOpenstelling
vuurtorens.28-03-02NO
PKB Derde Nota Waddenzee2001–2002, 26 431, nr. 27Een kabinetsreactie op de aangenomen
moties over de PKB Derde Nota Waddenzee is tot op heden niet aan de Tweede
Kamer toegestuurd. Redenen hiervoor zijn de val van het kabinet Kok 2, het
nadien enkele malen controversieel verklaren door de TK van dit dossier en
de korte zittingsduur van het kabinet Balkenende 1. De kabinetsreactie op
deze moties wordt meegenomen in het vervolgtraject van integratie met de Nota
Ruimte.Witteveen-HevingaDuurzame
geïntegreerde visserij toestaan met laagdrempelig vergunningensysteem.28-03-02NO PKB Derde Nota
Waddenzee2001–2002, 26 431, nr. 54 (ter vervanging van nr. 28)Een kabinetsreactie op
de aangenomen moties over de PKB Derde Nota Waddenzee is tot op heden niet
aan de Tweede Kamer toegestuurd. Redenen hiervoor zijn de val van het kabinet
Kok 2, het nadien enkele malen controversieel verklaren door de TK van dit
dossier en de korte zittingsduur van het kabinet Balkenende 1. De kabinetsreactie
op deze moties wordt meegenomen in het vervolgtraject van integratie met de
Nota Ruimte.Witteveen-HevingaOnderzoek
naar alternatieve vormen van werkgelegenheid op Vlieland.28-03-02NO PKB Derde Nota Waddenzee2001–2002,
26 431, nr. 29Een kabinetsreactie op de aangenomen moties over de PKB Derde Nota Waddenzee
is tot op heden niet aan de Tweede Kamer toegestuurd. Redenen hiervoor zijn
de val van het kabinet Kok 2, het nadien enkele malen controversieel verklaren
door de TK van dit dossier en de korte zittingsduur van het kabinet Balkenende
1. De kabinetsreactie op deze moties wordt meegenomen in het vervolgtraject
van integratie met de Nota Ruimte.LuchtenveldInternationaal
afwegingskader voor de Waddenzee.28-03-02NO PKB Derde Nota Waddenzee2001–2002, 26 431, nr. 30Een kabinetsreactie op
de aangenomen moties over de PKB Derde Nota Waddenzee is tot op heden niet
aan de Tweede Kamer toegestuurd. Redenen hiervoor zijn de val van het kabinet
Kok 2, het nadien enkele malen controversieel verklaren door de TK van dit
dossier en de korte zittingsduur van het kabinet Balkenende 1. De kabinetsreactie
op deze moties wordt meegenomen in het vervolgtraject van integratie met de
Nota Ruimte.LuchtenveldBevorderen
opstelling internationaal sociaal economisch ontwikkelingsperspectief in kader
Commissie Nijpels.28-03-02NO
PKB Derde Nota Waddenzee2001–2002, 26 431, nr. 31Een kabinetsreactie op de aangenomen
moties over de PKB Derde Nota Waddenzee is tot op heden niet aan de Tweede
Kamer toegestuurd. Redenen hiervoor zijn de val van het kabinet Kok 2, het
nadien enkele malen controversieel verklaren door de TK van dit dossier en
de korte zittingsduur van het kabinet Balkenende 1. De kabinetsreactie op
deze moties wordt meegenomen in het vervolgtraject van integratie met de Nota
Ruimte.LuchtenveldIn
sociaal economisch ontwikkelingsperspectief bijzondere aandacht recreatief
toeristische potentie Den Helder.28-03-02NO PKB Derde Nota Waddenzee2001–2002, 26 431, nr. 32Een kabinetsreactie op
de aangenomen moties over de PKB Derde Nota Waddenzee is tot op heden niet
aan de Tweede Kamer toegestuurd. Redenen hiervoor zijn de val van het kabinet
Kok 2, het nadien enkele malen controversieel verklaren door de TK van dit
dossier en de korte zittingsduur van het kabinet Balkenende 1. De kabinetsreactie
op deze moties wordt meegenomen in het vervolgtraject van integratie met de
Nota Ruimte.LuchtenveldHavens
en bedrijventerreinen dienen bij voorkeur landinwaarts te worden uitgebreid.
Met toepassing van het afwegingskader en onder de voorwaarde dat het Balgzand
onaangetast blijft kan een uitzondering voor zeewaartse uitbreiding bij Den
Helder worden gemaakt. Dit maakt tenminste de verplaatsing van de aanlegsteiger
van de veerdienst naar Texel mogelijk.28-03-02NO PKB Derde Nota Waddenzee2001–2002, 26 431,
nr. 55 (ter vervanging van nr. 33)Een kabinetsreactie op de aangenomen moties over de PKB Derde
Nota Waddenzee is tot op heden niet aan de Tweede Kamer toegestuurd. Redenen
hiervoor zijn de val van het kabinet Kok 2, het nadien enkele malen controversieel
verklaren door de TK van dit dossier en de korte zittingsduur van het kabinet
Balkenende 1. De kabinetsreactie op deze moties wordt meegenomen in het vervolgtraject
van integratie met de Nota Ruimte.LuchtenveldNu
afzien van capaciteitsbeleid ligplaatsen recreatievaart, capaciteitsbeleid
in werking stellen indien een convenant in 2004 niet tot stand zou zijn gekomen.28-03-02NO PKB Derde Nota
Waddenzee2001–2002, 26 431, nr. 56 (ter vervanging van nr. 34)Een kabinetsreactie op
de aangenomen moties over de PKB Derde Nota Waddenzee is tot op heden niet
aan de Tweede Kamer toegestuurd. Redenen hiervoor zijn de val van het kabinet
Kok 2, het nadien enkele malen controversieel verklaren door de TK van dit
dossier en de korte zittingsduur van het kabinet Balkenende 1. De kabinetsreactie
op deze moties wordt meegenomen in het vervolgtraject van integratie met de
Nota Ruimte.Witteveen-HevingaToestaan
commercieel rapen van oesters op beperkte schaal.28-03-02NO PKB Derde Nota Waddenzee2001–2002,
26 431, nr. 50 (ter vervanging van nr. 39)Een kabinetsreactie op de aangenomen moties over de
PKB Derde Nota Waddenzee is tot op heden niet aan de Tweede Kamer toegestuurd.
Redenen hiervoor zijn de val van het kabinet Kok 2, het nadien enkele malen
controversieel verklaren door de TK van dit dossier en de korte zittingsduur
van het kabinet Balkenende 1. De kabinetsreactie op deze moties wordt meegenomen
in het vervolgtraject van integratie met de Nota Ruimte.Van Wijmen«Duisternis»
toevoegen aan te beschermen landschappelijke kwaliteiten.28-03-02NO PKB Derde Nota Waddenzee2001–2002,
26 431, nr. 41Een kabinetsreactie op de aangenomen moties over de PKB Derde Nota Waddenzee
is tot op heden niet aan de Tweede Kamer toegestuurd. Redenen hiervoor zijn
de val van het kabinet Kok 2, het nadien enkele malen controversieel verklaren
door de TK van dit dossier en de korte zittingsduur van het kabinet Balkenende
1. De kabinetsreactie op deze moties wordt meegenomen in het vervolgtraject
van integratie met de Nota Ruimte.Augusteijn-EsserOpnemen
verminderingsdoelstelling militaire activiteiten en onderzoek naar verminderen/beëindigen
militaire activiteiten na 2010.28-03-02NO PKB Derde Nota Waddenzee2001–2002, 26 431, nr. 58
(ter vervanging van nr. 43)Een kabinetsreactie op de aangenomen moties over de PKB Derde Nota Waddenzee
is tot op heden niet aan de Tweede Kamer toegestuurd. Redenen hiervoor zijn
de val van het kabinet Kok 2, het nadien enkele malen controversieel verklaren
door de TK van dit dossier en de korte zittingsduur van het kabinet Balkenende
1. De kabinetsreactie op deze moties wordt meegenomen in het vervolgtraject
van integratie met de Nota Ruimte.Augusteijn-EsserAbsoluut
verbod op plaatsing windturbines in Waddenzee.28-03-02NO PKB Derde Nota Waddenzee2001–2002,
26 431, nr. 59 (ter vervanging van nr. 44)Een kabinetsreactie op de aangenomen moties over de
PKB Derde Nota Waddenzee is tot op heden niet aan de Tweede Kamer toegestuurd.
Redenen hiervoor zijn de val van het kabinet Kok 2, het nadien enkele malen
controversieel verklaren door de TK van dit dossier en de korte zittingsduur
van het kabinet Balkenende 1. De kabinetsreactie op deze moties wordt meegenomen
in het vervolgtraject van integratie met de Nota Ruimte.Van der SteenhovenTekst over verplaatsing naar De Kooy volledig schrappen.28-03-02 NO PKB Derde Nota Waddenzee2001–2002,
26 431, nr. 60 (ter vervanging van nr. 45)Een kabinetsreactie op de aangenomen moties over de
PKB Derde Nota Waddenzee is tot op heden niet aan de Tweede Kamer toegestuurd.
Redenen hiervoor zijn de val van het kabinet Kok 2, het nadien enkele malen
controversieel verklaren door de TK van dit dossier en de korte zittingsduur
van het kabinet Balkenende 1. De kabinetsreactie op deze moties wordt meegenomen
in het vervolgtraject van integratie met de Nota Ruimte.Timmermans/Koopmans/Van
AsAfzien van nimby- toepassing, voortzetten bestuurlijk overleg.05-07-02Kamerstukken 2001–2002,
28 000 XI nr. 57Bij brief van 21 mei 2003 (M83) heeft de Minister van VROM de Tweede
Kamer geïnformeerd inzake het gevoerde bestuurlijk en aanvullend overleg
en aangekondigd dat hij (behoudens een bericht van beraadslagingen in de TK)
binnen vier weken een nimbyverzoek aan de gemeente Onderbanken zal zenden.
N.a.v. de brief van 21mei 2003 heeft de Tweede Kamer vragen gesteld, welke
zijn beantwoord. Afhankelijk van de reactie van de Tweede Kamer hierop worden
geen onomkeerbare besluiten inzake de nimby-toepassing Onderbanken genomen.Spies/Van AsVerzoek
om de afzonderlijke wetten en regelingen m.b.t. ruimtelijke procedures, waaronder
de Tracéwet, zoveel mogelijk te integreren en bij opstellen nieuwe
Wro te streven naar goed evenwicht tussen enerzijds besluitvorming via ruimtelijke
plannen en anderzijds afzonderlijke project- besluitvormingprocedures en daarbij
rijksprojectenprocedure opnieuw tegen het licht te houden.19-09-02Kamerstukken 2001–2002, 27 178
nr. 27Toegezegd is
dat in de invoeringswet bij de fundamentele herziening WRO zoveel mogelijk
zal worden getracht onderdelen van die andere wetten in de Wro te integreren
en zodoende te komen tot een transparant systeem. Er behoeft hier niet meer
separaat op te worden gereageerd, maar hierop kan bij de indiening van de
invoeringswet in de Tweede Kamer worden teruggekomen.Dijksma/OplaatVerzoekt
om duidelijkheid te verschaffen over de beloofde financiële middelen
en dit jaar te starten met de planfase voor het project Hart van Dieren.12-11-02kamerstukken 2002–2003,
28 600 XII, 30De
gevraagde reserveringen zijn aan rijkszijde gemaakt. Na afronding van de door
de regio op te stellen alternatievenstudie, vindt de nadere afhandeling plaats.
De Kamer wordt hierover na de zomer geïnformeerd.Van Gent/Van der HamLegalisering permanente bewoning van recreatiewoningen.18-12-02 kamerstukken 2002–200328 600-XI,
nr. 50Een reactie
van de minister van VROM is op 19 december 2002 gestuurd naar de TK (kenmerk
M 255). Hierin geeft de minister aan een nadere handreiking voor gemeenten
te willen geven over hoe om te gaan met schrijnende gevallen. In deze handreiking
komen een aantal aandachtspunten die gemeenten kunnen betrekken bij het opstellen
van een gemeentelijke regeling.B. Overzicht van de toezeggingen
van Ruimtelijke OrdeningOmschrijving van toezeggingVindplaatsStand van
zakenFundamentele herziening
Wet Ruimtelijke OrdeningDe minister van VROM zegt toe de functie
van bestemmingsplannen te bespreken in het kader van de fundamentele herziening
WRO.28-01-98Handelingen
TK, 1998–1999, nr. 43AODe discussienota fundamentele herziening WRO is op 24 februari 2000 naar
de Tweede Kamer gestuurd. Op 28 juni 2000 is hierover een AO geweest.
Dit onderwerp is een van de centrale thema's van fundamentele herziening WRO.Het
wetsontwerp van de fundamentele herziening WRO is op 6 februari 2002
ter advisering aan de Raad van State voorgelegd.De Raad van State heeft in
juli 2002 advies uitgebracht over het voorgelegde ontwerp. Het wetsvoorstel
is n.a.v. dat advies aangepast en op 23 mei 2003 bij de Tweede Kamer
ingediend.Fundamentele herziening
Wet Ruimtelijke OrdeningDe minister toont bereidheid om in kader
van fundamentele herziening nader te spreken over een eventuele verdergaande
wijziging van de bestemmingsplanprocedure met het oog op verdere versnelling
van de procedure.28-01-98Handelingen
TK, 1998–1999, nr. 43AODeze toezegging maakt onderdeel uit van het voorontwerp van de Wet op de Ruimtelijke
Ordening. Het wetsontwerp van de fundamentele herziening WRO is op 6 februari
2002 ter advisering aan de Raad van State voorgelegd.De Raad van State heeft
in juli 2002 advies uitgebracht over het voorgelegde ontwerp. Het wetsvoorstel
is n.a.v. dat advies aangepast en op 23 mei 2003 bij de Tweede Kamer
ingediend.Fundamentele herziening
Wet Ruimtelijke OrdeningDe minister zegt toe dat nieuwe communicatietechnieken
in het algemeen aan de orde moeten worden gesteld, wanneer het gaat om bestuursrecht
in de meest ruime zin van het woord. Dit kan leiden tot andere procedures
en termijnen, hetgeen dan bredere consequenties heeft dan alleen voor dit
onderwerp.28-01-98Kamerstukken
II, 1998–1999, 26 200 XI, nr. 51AOIn het voorontwerp voor de Wet op de Ruimtelijke Ordening
wordt aandacht besteed aan digitaal uitwisselbare ruimtelijke plannen. Het
wetsontwerp van de fundamentele herziening WRO is op 6 februari 2002
ter advisering aan de Raad van State voorgelegd.De Raad van State heeft in
juli 2002 advies uitgebracht over het voorgelegde ontwerp. Het wetsvoorstel
is n.a.v. dat advies aangepast en op 23 mei 2003 bij de Tweede Kamer
ingediend.Fundamentele herziening
Wet Ruimtelijke OrdeningDe Minister van VROM zegt toe bij de fundamentele
herziening van de WRO te bezien in hoeverre de toepassing van het nieuwe artikel
19 beter heeft gewerkt en in hoeverre het kan worden bijgesteld of doorgetrokken
aan de hand van de ervaringen in de komende jaren.28-01-98Handelingen EK, 1998–1999, nr. 36AOIn de rapportages handhaving
van het ruimtelijk beleid wordt hieraan aandacht geschonken.In oktober 2000
is hier onderzoek voor uitgezet; rapportage bij brief heeft op 9 april
2001 (VROM 000 399) plaatsgevonden.Het wetsontwerp van de fundamentele
herziening WRO is op 6 februari 2002 ter advisering aan de Raad van State
voorgelegd.De Raad van State heeft in juli 2002 advies uitgebracht over het
voorgelegde ontwerp. Het wetsvoorstel is n.a.v. dat advies aangepast en op
23 mei 2003 bij de Tweede Kamer ingediend.Fundamentele herziening
Wet Ruimtelijke OrdeningDe Minister van VROM zegt toe nader te studeren
op de suggestie van een experimentele procedure in de euregio's, inhoudende
dat bij grensoverschrijdende activiteiten één wettelijk regiem
van toepassing is.28-01-98Handelingen
EK, 1998–1999, nr. 36AODit punt wordt in het EROP als actiepunt genoemd. In de Nederlands Duitse
Commissie voor Ruimtelijke Ordening, wordt over dit punt overlegd. Voor het
grensoverschrijdend bedrijventerrein Heerlen/Aken is er een speciale wetgeving
gemaakt, die alle verschillen uitsluit. Met Nordrhein Westfalen is afgesproken
de Duitse en Nederlandse wetgeving naast elkaar te leggen t.b.v. een mogelijke
betere afstemming. Het rapport van de werkgroep Rijnen over een experimentele
procedure is in juli 2000 aan de Tweede Kamer aangeboden. (Kamerstukken II
1999/2000.26 670 nr. 3). Het rapport bevat geen aanbevelingen expliciet
voor de WRO. Het wetsontwerp van de fundamentele herziening WRO is op 6 februari
2002 ter advisering aan de Raad van State voorgelegd.De Raad van State heeft
in juli 2002 advies uitgebracht over het voorgelegde ontwerp. Het wetsvoorstel
is n.a.v. dat advies aangepast en op 23 mei 2003 bij de Tweede Kamer
ingediend.Fundamentele herziening
Wet Ruimtelijke OrdeningDe Minister van VROM zegt toe ten aanzien
van de actualisatie van bestemmingsplannen naar sanctiemogelijkheden te zoeken
en die op te nemen in de fundamentele herziening.28-01-98Handelingen EK, 1998–1999, nr. 36AOMaakt onderdeel uit van
het voorontwerp van de Wet op de Ruimtelijke Ordening.Het wetsontwerp van
de fundamentele herziening WRO is op 6 februari 2002 ter advisering aan
de Raad van State voorgelegd.De Raad van State heeft in juli 2002 advies uitgebracht
over het voorgelegde ontwerp. Het wetsvoorstel is n.a.v. dat advies aangepast
en op 23 mei 2003 bij de Tweede Kamer ingediend.Fundamentele herziening
Wet Ruimtelijke OrdeningDe Minister van VROM zegt toe er naar te
streven om, indien mogelijk bij de fundamentele herziening, het stadsvernieuwingsplan
en de leefmilieuverordening uit de Wet op de stads- en dorpsvernieuwing te
integreren in de WRO.28-01-98Handelingen EK, 1998–1999, nr. 36AOMaakt onderdeel uit van het voorontwerp van de Wet
op de Ruimtelijke Ordening. Het wetsontwerp van de fundamentele herziening
WRO is op 6 februari 2002 ter advisering aan de Raad van State voorgelegd.De
Raad van State heeft in juli 2002 advies uitgebracht over het voorgelegde
ontwerp. Het wetsvoorstel is n.a.v. dat advies aangepast en op 23 mei
2003 bij de Tweede Kamer ingediend.Hoeksche WaardDe
Minister van VROM zegt toe dat het actualiseren van bestemmingsplannen wordt
meegenomen in de fundamentele herziening van de WRO.09-09-99Kamerstukken II, 1999–2000, 26 800
XI, nr. 7AODit is
meegenomen in het voorontwerp van de fundamentele herziening van de WRO.Het
wetsontwerp van de fundamentele herziening WRO is op 6 februari 2002
ter advisering aan de Raad van State voorgelegd.Op 12 juli is advies
van de Raad van State ontvangen. Het standpunt over het wetsvoorstel wordt
in Nader Rapport voorbereid.De Raad van State heeft in juli 2002 advies uitgebracht
over het voorgelegde ontwerp. Het wetsvoorstel is n.a.v. dat advies aangepast
en op 23 mei 2003 bij de Tweede Kamer ingediend.Hoeksche WaardDe
Minister van VROM zegt toe dat in de rapportage handhaving ruimtelijk beleid
aandacht zal worden besteed aan de wijze van toezicht op toepassing art. 19
WRO (nieuw/25 311).09-09-99Algemeen Overleg Hoeksche WaardHiernaar is afzonderlijk onderzoek gedaan; dat is in de toelichting
op het voorontwerp voor de fundamentele herziening van de WRO verwerkt.Het
wetsontwerp van de fundamentele herziening WRO is op 6 februari 2002
ter advisering aan de Raad van State voorgelegd.De Raad van State heeft in
juli 2002 advies uitgebracht over het voorgelegde ontwerp. Het wetsvoorstel
is n.a.v. dat advies aangepast en op 23 mei 2003 bij de Tweede Kamer
ingediend.StartnotaDe
minister van VROM is «gaarne bereid» een instrumentarium ter bescherming
van het natte hart te ontwikkelen.15-11-99Kamerstukken II, 1999–2000, 26 391, nr. 11NOHet IJsselmeergebied is als Nationaal
Ruimtelijk Programma opgenomen in het Uitvoeringsprogramma van de Vijfde Nota
Ruimtelijke Ordening deel III. Doelstelling hierbij is een duurzame ontwikkeling
van het IJsselmeergebied, waarbij behoud en versterking van de kernkwaliteiten
voorop staan. Tot 2005 voorziet het programma in onderzoek en visie-ontwikkeling
ten behoeve van de planologische doorwerking in streekplannen. Vanaf 2005
zullen projecten en maatregelen worden uitgevoerd die passen in het streefbeeld.De
regering heeft op 16 mei 2003 in het Hoofdlijnenakkoord aangegeven dat
«De afzonderlijke nota's op desbetreffende onderdelen van ruimtelijk
beleid zullen worden samengevoegd tot één nota Ruimte».Begroting VROM 2000De Minister van VROM zal proberen het ruimtelijke kwaliteitscriterium
in de wet zelf te verwerken (WRO). De beleidsmatige invulling daarvan probeert
de Minister in de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening op te nemen.04-04-00Handelingen EK, 1999–2000,
nr. 21Deze toezegging
wordt uitgevoerd, zowel in de fundamentele herziening WRO als in de Vijfde
Nota Ruimtelijke Ordening deel III.Het wetsontwerp van de fundamentele herziening
WRO is op 6 februari 2002 ter advisering aan de Raad van State voorgelegd.De
Raad van State heeft in juli 2002 advies uitgebracht over het voorgelegde
ontwerp. Het wetsvoorstel is n.a.v. dat advies aangepast en op 23 mei
2003 bij de Tweede Kamer ingediend.GlastuinbouwDe
minister van VROM zegt toe inzake de Zuidplaspolder samen met de provincie
Zuid Holland groene grenzen te trekken, rekening houdend met de waterproblematiek
(staatssecretaris van V&W).28-06-00Kamerstukken II, 1999–2000, 26 800 XIV, nr. 122AOIn de 5e Nota
RO en bevestigd in de Stellingnamebrief staat dat voor de Zuidplaspolder een
integraal plan gemaakt gaat worden voor groen, water, glastuinbouw, wonen,
bedrijventerreinen en infrastructuur. De provincie Zuid-Holland is trekker
van dit project dat nu Driehoek Rotterdam-Zoetermeer-Gouda(RZG) wordt genoemd.
In maart 2003 heeft zij met het rijk, regio's, gemeenten, waterschap en belangenorganisaties
overeenstemming bereikt over de aanpak van de herinrichting van het gebied
Rotterdam-Zoetermeer-Gouda. De partijen, die samenwerken in de Stuurgroep
Driehoek RZG zullen binnen een jaar een interregionale structuurvisie (ISV)
ontwikkelen, die richting geeft aan de verstedelijking van het gebied voor
de periode 2010 tot 2030. Daarin zal op basis van de lagenbenadering ook voor
de andere functies naar ruimte worden gezocht.Overigens is inmiddels een nieuw
collegeprogramma voor Zuid-Holland vastgesteld. Daarin wordt voorgesteld de
200 hectare glastuinbouw niet langer in de Driehoek RZG te situeren maar opnieuw
naar de lokatie Cromstrijen te kijken.De regering heeft op 16 mei 2003
in het Hoofdlijnenakkoord aangegeven dat «De afzonderlijke nota's op
desbetreffende onderdelen van ruimtelijk beleid zullen worden samengevoegd
tot één nota Ruimte».GlastuinbouwDe
minister van VROM zegt toe inzake het Groene Hart de mogelijkheden te verkennen
Ruimte voor ruimte voor sanering verspreid glas mede aan de hand van evaluatie
Ruimte voor Ruimte bij mest/reconstructie zandgebieden.28-06-00Kamerstukken II, 1999–2000, 26 800
XIV, nr. 122AOIn
de Vijfde Nota zijn concrete tekstvoorstellen opgenomen. Ruimte voor Ruimte
wordt als principe onderschreven. Voor sanering glas gelden bijzondere voorwaarden.
Nadere uitwerking na Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening.In deel III van de PKB
Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening is onder C.13 het beleid opgenomen voor vrijkomende
bebouwing in het buitengebied. Onder C.13 b is verdere uitwerking gegeven
aan de mogelijkheden om «ruimte voor ruimte» in te zetten voor
de sanering van verspreid glas. Daarnaast is in het uitvoeringsprogramma van
de Vijfde Nota aangekondigd dat het rijk een beleidslijn zal uitwerken waarin
het rijkskader (zoals opgenomen in de PKB-tekst) voor hergebruik van vrijkomende
bebouwing nader wordt gespecificeerd. De regering heeft op 16 mei 2003
in het Hoofdlijnenakkoord aangegeven dat «De afzonderlijke nota's op
desbetreffende onderdelen van ruimtelijk beleid zullen worden samengevoegd
tot één nota Ruimte». Overigens kan op dit moment de Ruimte
voor Ruimteregeling al worden toegepast.Begrotingsbehandeling
2001De minister van VROM zegt toe dat met de afzonderlijke provincies
afspraken rond duurzame energie worden vastgelegd die een veel verplichtender
karakter moeten hebben dan de vorige keer het geval is geweest. Ook in de
vijfde nota zal een passage worden gewijd aan duurzame energie.31-10-00Handelingen TK, 2000–2001,
nr. 15Op 10 juli
2001 hebben bewindspersonen van 5 ministeries en vertegenwoordigers van IPO
en VNG de Bestuursovereenkomst Landelijke Ontwikkeling Windenergie (BLOW)
ondertekend. In deze bestuursovereenkomst zijn nieuwe taakstellingen voor
de 12 afzonderlijke provincies vastgelegd. Tevens zijn afspraken gemaakt over
werkwijze en over bewaking van de vorderingen met de uitvoering. Daarmee biedt
deze bestuursovereenkomst een beter realiseringsperspectief dan de overeenkomst
van 1991. De Tweede Kamer is over de BLOW geïnformeerd.In deel III van
de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening is in de planologische kernbeslissing
de doelstelling voor windenergie opgenomen. De uitvoering van het landdeel
zal in een bestuursovereenkomst worden geregeld (lees: BLOW). De pkb-tekst
formuleert ook richtlijnen volgens welke de provincies de plaatsingsmogelijkheden
voor windturbines moeten aangeven.Voor de Noordzee is een afzonderlijke doelstelling
geformuleerd en wordt aangegeven met behulp van welk rijksinstrumentarium
de doelstelling moet worden gehaald.De regering heeft op 16 mei 2003
in het Hoofdlijnenakkoord aangegeven dat «De afzonderlijke nota's op
desbetreffende onderdelen van ruimtelijk beleid zullen worden samengevoegd
tot één nota Ruimte».Vijfde Nota Ruimtelijke
OrdeningDe minister van VROM zegt toe dat een weergave van het kamerdebat
op 23 april wordt opgenomen in de Vijfde Nota deel 2/3.23-04-01Kamerstukken II, 2000–2001,
27 578, nr. 3NOToezegging is meegenomen in de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening deel III.De
regering heeft op 16 mei 2003 in het Hoofdlijnenakkoord aangegeven dat
«De afzonderlijke nota's op desbetreffende onderdelen van ruimtelijk
beleid zullen worden samengevoegd tot één nota Ruimte».Nota GrondbeleidOm
de samenhang te bewaken en het tempo erin te houden blijft de minister van
VROM in 2002 coördinerend bewindspersoon voor het grondbeleid. Daartoe
zal op 3 juli 2001 het Bewindslieden Overleg Grondbeleid plaatsvinden,
waarin ook de uitkomsten van het notaoverleg besproken worden.28-05-01Kamerstukken II, 2000–2001,
27 581, nr. 10NODe Minister van VROM blijft vooralsnog coördinerend bewindspersoon grondbeleid
voor een aantal grondbeleidthema's, zoals de Grondexploitatiewet, Concurrentiebevordering
op ontwikkelingslocaties, Wet voorkeursrecht gemeenten, Bovenlokaal grondbeleid,
Herstructurering en onteigening.Nota GrondbeleidDe
staatssecretaris van VROM zegt toe te bezien welke mogelijkheden er bestaan
om de administratieve lasten bij een grondexploitatievergunning zoveel als
mogelijk te beperken.28-05-01Kamerstukken II, 2000–2001, 27 581, nr. 10NOBij de ontwikkeling van de systematiek
wordt hieraan expliciet aandacht geschonken.Het is de bedoeling eind 2003
een ontwerp-Grondexploitatiewet naar de Raad van State te sturen.Nota GrondbeleidDe
staatssecretaris van VROM zegt toe te bezien of het in de Nota Grondbeleid
aangekondigde op te richten Kennis- en Informatiecentrum Grondbeleid gekoppeld
kan worden aan bestaande initiatieven28-05-01Kamerstukken II, 2000–2001, 27 581, nr. 10NODeze actie is tot op heden
wegens capaciteitsknelpunten geposterioriseerd . Aan de huidige Minister zal
op korte termijn de prioriteit van deze actie worden voorgelegd.Nota GrondbeleidDe
staatssecretaris van VROM streeft ernaar in 2001 met een eerste proeve van
een grondexploitatievergunning te komen, waarop maatschappelijk kan worden
gereageerd.28-05-01Kamerstukken
II, 2000–2001, 27 581, nr. 10NOHet is de bedoeling eind 2003 een ontwerp-grondexploitatiewet
naar de Raad van State te sturen.Nota GrondbeleidDe
staatssecretaris zegt toe dat zaken als sociale huur, sociale koop en dubo
worden toegevoegd aan de voorwaarden van de brede exploitatievergunning. Dit
kan geregeld worden met een Kwalitatief Locatieplan (KLP). Dit zal goed moeten
worden afgestemd met de herziening WRO.28-05-01Kamerstukken II, 2000–2001, 27 581, nr. 10NOIn de Derde Voortgangsbrief
Grondbeleid van 14 maart 2003 is aan de TK aangegeven dat de exploitatievergunning
enigszins versmald wordt. Sociale woningbouw maakt nog wel deel uit van de
voorwaarden bij de vergunning, dubo niet meer. Het kwalitatief locatieplan
wordt samengevoegd met het kostentoedelingsplan in een exploitatieplan.Nota GrondbeleidDe
minister van VROM zegt toe dat in PKB deel III nader in wordt gegaan op maatregelen
en middelen om samenwerking tussen gemeenten te bevorderen.28-05-01Kamerstukken II, 2000–2001,
27 581, nr. 10NOToezegging is meegenomen in de Vijfde Nota Ruimtelijke Ordening deel III.De
regering heeft op 16 mei 2003 in het Hoofdlijnenakkoord aangegeven dat
«De afzonderlijke nota's op desbetreffende onderdelen van ruimtelijk
beleid zullen worden samengevoegd tot één nota Ruimte».Nota GrondbeleidDe
staatssecretaris van VROM zegt inzake het openbaar aanbesteden bij de Wvg
toe de formule «in beginsel» zodanig in te vullen dat voor een
aantal gevallen een uitzonderingsregime kan worden gecreëerd. Daarbij
wordt tevens de overweging betroken om de koppeling van deze voorwaarde met
de Wvg te verbreken, zodat in alle gevallen de grond in handen van gemeenten
openbaar moet worden aanbesteed.28-05-01Kamerstukken II, 2000–2001, 27 581, nr. 10NODeze toezegging is meegenomen
in een onderzoek naar bevordering van concurrentie. Dat onderzoek is inmiddels
afgerond en met de Derde Voortgangsbrief Grondbeleid van 14 maart 2003
aan de TK gezonden.Omdat de resultaten van het onderzoek onvoldoende waren,
wordt een vervolgonderzoek uitgevoerd, waarvan de resultaten in het najaar
van 2003 aan de Kamer zullen worden overlegd.NMP4In PKB,
deel 3 zullen formuleringen worden opgenomen die zijn gebaseerd op een analyse
van de knelpunten waarmee de regionale overheden en meer in het bijzonder
de grote steden worden geconfronteerd. Een en ander zal resulteren in een
optelsom van vrijwaringszones. Deze formuleringen zullen in december
door het kabinet worden geaccordeerd en vervolgens naar de Kamer worden gestuurd.05-11-01Kamerstukken II,
2001–2002, 27 801NO NMP4De ministers van V&W en VROM zijn hierover een tekst overeengekomen
die is opgenomen in het kabinetsstandpunt PKB deel 3 van de Vijfde Nota. Voor
de verdere uitwerking zal onderzoek worden gedaan naar de bestaande bouwplancapaciteit
in vigerende bestemmingsplannen binnen vrijwaringszones, naar consequenties
van dit beleid en naar de wettelijke en juridische voorwaarden en implicaties.De
regering heeft op 16 mei 2003 in het Hoofdlijnenakkoord aangegeven dat
«De afzonderlijke nota's op desbetreffende onderdelen van ruimtelijk
beleid zullen worden samengevoegd tot één nota Ruimte».Voorontwerp fundamentele
herziening WROWetsvoorstel zal in de huidige kabinetsperiode worden
ingediend.13-11-01Kamerstukken
II, 2001–2002, 27 029, nr. 6AOHet wetsontwerp van de fundamentele herziening WRO
is op 6 februari 2002 ter advisering aan de Raad van State voorgelegd.De
Raad van State heeft in juli 2002 advies uitgebracht over het voorgelegde
ontwerp. Het wetsvoorstel is n.a.v. dat advies aangepast en op 23 mei
2003 bij de Tweede Kamer ingediend.Voorontwerp fundamentele
herziening WROWatertoets wordt in AmvB opgenomen.13-11-01Kamerstukken II, 2001–2002, 27 029,
nr. 6AODe minister
van VROM heeft toegezegd in de huidige AmvB de Watertoets voor 1 maart
2003 te verankeren. Een ontwerp tot wijziging van de amvb (Bro) is voorgelegd
aan de Raad van State en vervolgens op 30 juni 2003 door de ministerraad
aanvaard. Publicatie in Staatsblad en inwerkingtreding verwacht in juni/juli
2003.Windmolens langs de
Afsluitdijk.Minister vindt dat de windmolens daar moeten komen, maar
over de precieze plek, het aantal en de afstand kan nog worden gediscussieerd.
Optie waarbij windmolens zo dicht mogelijk bij de afsluitdijk worden geplaatst,
moet mogelijk zijn. Er zijn verschuivingen mogelijk in de specifieke locaties
voor windmolens, die nu onderdeel uitmaken van de verschillende opties.20-11-01, 22-11-01 en 27-11-01Kamerstukken
II, 2001–2002, 26 431, nr. 47Handelingen II, 2001–2002,
28 000 XIBegrotingsbehandeling VROMDeze toezegging is betrokken bij de discussie in de Tweede Kamer
over PKB Waddenzee deel III.Een kabinetsreactie op de aangenomen moties over
de PKB Derde Nota Waddenzee is tot op heden niet aan de Tweede Kamer toegestuurd.
Redenen hiervoor zijn de val van het kabinet Kok 2, het nadien enkele malen
controversieel verklaren door de TK van dit dossier en de korte zittingsduur
van het kabinet Balkenende 1. De kabinetsreactie op deze moties wordt meegenomen
in het vervolgtraject van integratie met de Nota Ruimte.FinanciënMisschien
is het toch nodig dat voor milieu en (vooral) RO meer financiële middelen
direct beschikbaar worden gesteld, dan wel dat op een of andere manier het
departement zich een hardwarepositie verschaft. Een behoorlijk fonds voor
ruimtelijke kwaliteit is uiterst zinvol.20-11-01, 22-11-01 en 27-11-01Handelingen II, 2001–2002,
28 000 XIBegrotingsbehandeling VROMBij de behandeling van de PKB Vijfde Nota is een motie voor een
fonds ingediend, namelijk 27 578, nr. 34. De minister heeft aangegeven
geen bezwaar tegen de motie te hebben maar hem te plaatsen in het licht van
het uitbreiden van het BIRK tot iets groters en langdurigers. Over de motie
is mede als gevolg van de val van het kabinet niet gestemd.De beleidsregeling
BIRK is op 28 januari 2003 gepubliceerd en in werking getreden. Eventuele
uitbreiding van het instrument kan worden bezien in het kader van de Nota
Ruimte.Rol provincies in fhWRO
meenemenMet betrekking tot de invloed van provincies bij de handhaving
stelt de minister dat hij niet alles wil centraliseren. Desondanks ligt de
eindverantwoordelijkheid wel bij de minister. Dit betekent dat sommige zaken
gemandateerd moeten worden. De minister stelt voor deze vraag mee te nemen
bij de fhWRO.20-11-01,
22-11-01 en 27-11-01Kamerstukken II, 2001–2002, 27 029, nr. 6Handelingen
II, 2001–2002, 28 000 XIBegrotingsbehandeling VROMHet wetsvoorstel fundamentele herziening
WRO is op is op 23 mei 2003 bij de Tweede Kamer ingediend. Over het verlenen
van mandaat wat betreft de handhaving is niets concreet opgenomen in het wetsvoorstel.
Overleg met IPO over gewenste rol provincie in fhWRO is gaande. Resultaten
zullen met nota van wijziging worden verwerkt in het wetsvoorstel.Het wetsvoorstel
is n.a.v. dat advies aangepast en op 23 mei 2003 bij de Tweede Kamer
ingediend.Handhaving ruimtelijke
ordening, bevoegdheden.Voorstel aan mijn collega's in het Kabinet
is om de bevoegdheid van de minister van VROM te versterken, om aanwijzingen
te geven aan de andere overheden. De minister zal zonodig de handhaving moeten
kunnen overnemen. Als er in het kader van de bevoegdheidsverdeling wordt geconstateerd
door de minister dat een andere overheid het verkeerd doet, moet de mogelijk
worden geopend dat de bevoegdheid van deze medeoverheid wordt afgenomen.20-11-01, 22-11-01 en 27-11-01Kamerstukken
II, 2001–2002, 27 029, nr. 6Handelingen II, 2001–2002,
28 000 XIBegrotingsbehandeling VROMHet wetsontwerp van de fundamentele herziening WRO is op 6 februari
2002 ter advisering aan de Raad van State voorgelegd. Mogelijkheid tot overname
van handhaving door de minister is opgenomen.De Raad van State heeft in juli
2002 advies uitgebracht over het voorgelegde ontwerp. Het wetsvoorstel is
n.a.v. dat advies aangepast en op 23 mei 2003 bij de Tweede Kamer ingediend.Handhaving RO, sloopIn het kader van fundamentele herziening WRO kan minister aanwijzing
geven, bijvoorbeeld leidend tot sloop. Belangrijker echter is herstel van
oorspronkelijke situatie. De minister zou de bevoegdheid moeten hebben om
de opdracht te geven de milieuschade teniet te doen en de situatie in de oude
staat te herstellen.20-11-01,
22-11-01 en 27-11-01Kamerstukken II, 2001–2002, 27 029, nr. 6Handelingen
II, 2001–2002, 28 000 XIBegrotingsbehandeling VROMHet wetsontwerp van de fundamentele herziening
WRO is op 6 februari 2002 ter advisering aan de Raad van State voorgelegd.
De bevoegdheid van de minister om de oude situatie te herstellen om milieuschade
teniet te doen, is opgenomen in het wetsvoorstel.De Raad van State heeft in
juli 2002 advies uitgebracht over het voorgelegde ontwerp. Het wetsvoorstel
is n.a.v. dat advies aangepast en op 23 mei 2003 bij de Tweede Kamer
ingediend.PKB WaddenzeeEr
zal beter leesbaar kaartmateriaal in de PKB Derde Nota Waddenzee worden opgenomen.11-03-02Kamerstukken II,
2001–2002, 26 431, nr. 21NO PKB Derde Nota WaddenzeeWordt meegenomen in vervolgproces
integratie met Nota Ruimte.GrondmarktDe
stas zegt nav een vraag van de heer van der Lans bereid te zijn een empirisch
onderzoek te laten verrichten naar de ontwikkelingen op de grondmarkt (o.a.
eigendomsposities), bijv. door CPB of andere instantie.16-04-02Wet Voorkeursrecht Gemeenten, Kamerstuk 27 750
in de EKHet betreffende
onderzoek naar de ontwikkelingen op de grondmarkt is gestart en wordt naar
verwachting najaar 2003 afgerond, waarna de resultaten aan de Kamer zullen
worden gestuurd.Wetsvoorstel Vaststelling
Begrotingsstaat '03Ondertunneling DierenDe minister wil graag de
alternatieven in beeld brengen en op grond daarvan de best uitvoerbare oplossing
kiezen.21-11-02TK 24–1687Alternatievenstudie is
uitgevoerd. Minister van VROM komt, namens bewindspersonen van LNV en V&W,
zo spoedig mogelijk met reactie op alternatievenstudie.WoningbouwOver
ongeveer een jaar een betrouwbaar inzicht in planologische capaciteit voor
woningbouw en behoeften/tekorten, in samenspraak met de provincies.25-11-02NO StellingnamebriefKamerstukken
2002/2003, 28 600 XI, nr. 72In uitvoering. Wordt eind 2003 aan de Tweede Kamer gezonden.Herziening WRO•
PKB-procedure vervalt• aandacht voor waarborgen van kwaliteit inspraak. 25-11-02NO StellingnamebriefKamerstukken
2002/2003, 28 600 XI, nr. 72Wetsvoorstel Wro op 23 mei 2003 ingediend bij Tweede Kamer.ValkenburgEr
komt overleg met provincie over reservelocaties voor woningbouw elders, ruim
vóór de behandeling van de Nota Ruimte in de TK.25-11-02NO StellingnamebriefKamerstukken
2002/2003, 28 600 XI, nr. 72De provincie Zuid-Holland start een onderzoek naar mogelijke
reservelocaties (Verkenning alternatieve verstedelijkingslocaties Valkenburg),
dat naar verwachting in oktober 2003 gereed komt. VROM betaalt mee aan het
onderzoek en heeft zitting in de stuurgroep.ValkenburgEr
komt overleg met Defensie over alternatieven op bestaande bases, ruim vóór
de behandeling van de Nota Ruimte in de TK.25-11-02NO StellingnamebriefKamerstukken 2002/2003, 28 600
XI, nr. 72Bij de
voorbereiding van de Vijfde Nota is na onderzoek gebleken dat alleen marinevliegkamp
De Kooy in aanmerking zou kunnen komen.Het ministerie van defensie heeft zitting
in de stuurgroep van het onderzoek van de provincie Zuid-Holland naar alternatieve
verstedelijkingslocaties voor Valkenburg.ZuidplaspolderInformatie
verschaffen aan TK inzake het bouwen van woningen in de Zuidplaspolder.25-11-02NO StellingnamebriefKamerstukken
2002/2003, 28 600 XI, nr. 72In de 5e Nota RO en bevestigd in de Stellingnamebrief
staat dat voor de Zuidplaspolder een integraal plan gemaakt gaat worden voor
groen, water, glastuinbouw, wonen, bedrijventerreinen en infrastructuur. De
provincie Zuid-Holland is trekker van dit project dat nu Driehoek Rotterdam-Zoetermeer-Gouda(RZG)
wordt genoemd. In maart 2003 heeft zij met het rijk, regio's, gemeenten, waterschap
en belangenorganisaties overeenstemming bereikt over de aanpak van de herinrichting
van het gebied Rotterdam-Zoetermeer-Gouda. De partijen, die samenwerken in
de Stuurgroep Driehoek RZG zullen binnen een jaar een interregionale structuurvisie
(ISV) ontwikkelen, die richting geeft aan de verstedelijking van het gebied
voor de periode 2010 tot 2030. Daarin zal op basis van de lagenbenadering
ook voor de andere functies naar ruimte worden gezocht.Overigens is inmiddels
een nieuw collegeprogramma voor Zuid-Holland vastgesteld. Daarin wordt voorgesteld
de 200 hectare glastuinbouw niet langer in de Driehoek RZG te situeren maar
opnieuw naar de lokatie Cromstrijen te kijken.De regering heeft op 16 mei
2003 in het Hoofdlijnenakkoord aangegeven dat «De afzonderlijke nota's
op desbetreffende onderdelen van ruimtelijk beleid zullen worden samengevoegd
tot één nota Ruimte».Energiewinning in groene
contour-gebiedenKrijgt aandacht in de Nota Ruimte.25-11-02NO StellingnamebriefKamerstukken
2002/2003, 28 600 XI, nr. 72In de komende periode wordt gewerkt aan deel 3 van de Nota Ruimte,
waarin ook op dit onderwerp wordt ingegaan. De regering heeft op 16 mei
2003 in het Hoofdlijnenakkoord aangegeven dat «De afzonderlijke nota's
op desbetreffende onderdelen van ruimtelijk beleid zullen worden samengevoegd
tot één nota Ruimte».Rijnenburg pijplijnprojectDe Kamer wordt schriftelijk geïnformeerd.25-11-02 NO begrotingsdeel Ruimte,Kamerstukken 2002/2003
28 600 XI, nr. 72Uitgevoerd. Brief aan de TK (6-3-2003, nr. 28 667).VeenkoloniënDe
Nota Ruimte gaat in op eventuele andere financieringsmogelijkheden voor het
beleid.25-11-02NO StellingnamebriefKamerstukken
2002/2003, 28 600 XI, nr. 72In de komende periode wordt gewerkt aan deel 3 van de Nota Ruimte,
waarin ook op dit onderwerp wordt ingegaan. De regering heeft op 16 mei
2003 in het Hoofdlijnenakkoord aangegeven dat «De afzonderlijke nota's
op desbetreffende onderdelen van ruimtelijk beleid zullen worden samengevoegd
tot één nota Ruimte».Regionale woningbouwDe Nota Ruimte biedt de provincies een gereedschapskist voor het
reguleren van de regionale woningbouw, en geeft spelregels en toetsingscriteria.25-11-02NO StellingnamebriefKamerstukken
2002/2003, 28 600 XI, nr. 72Instrumentarium voor het reguleren van regionale woningbouw wordt
in de Nota Ruimte uitgewerkt. De regering heeft op 16 mei 2003 in het
Hoofdlijnenakkoord aangegeven dat «De afzonderlijke nota's op desbetreffende
onderdelen van ruimtelijk beleid zullen worden samengevoegd tot één
nota Ruimte».Permanente bewoning
recreatiewoningenEr komt overleg met provincies en de Vereniging
Vrij Wonen (ambtelijk), en met IPO en VNG (bestuurlijk). In de Nota Ruimte
wordt dit onderwerp verder geconcretiseerd.25-11-02NO stellingname briefKamerstukken 2002/2003, 28 600
XI, nr. 72Er heeft
overleg plaatsgevonden met VNG, IPO, belangenorganisaties en met drie provincies
en een aantal gemeenten. De regering heeft op 16 mei 2003 in het Hoofdlijnenakkoord
aangegeven dat «De afzonderlijke nota's op desbetreffende onderdelen
van ruimtelijk beleid zullen worden samengevoegd tot één nota
Ruimte».Herziening WRODe
TK krijgt een brief met toelichting op de artikelen 17 en 19 WRO.25-11-02NO stellingname briefKamerstukken
2002/2003, 28 600 XI, nr. 72Uitgevoerd. Brief aan de TK (6-3-2003, nr. 28 667).Wet voorkeursrecht
gemeentenDe minister heeft schriftelijk antwoord toegezegd op vragen
mbt de stand van zaken rond de herziening van de onteigeningswet, stand van
zaken rond de inschrijving van voor 22 mei geopperde mogelijkheden en
geopperde mogelijkheden van ontduiking van het voorkeursrecht.13-05-03PlenairKamerstukken II, 2002/2003,
28 236, nr. 67Uitgevoerd. Brief aan de TK in week 20, 2003.OVERZICHT MOTIES EN TOEZEGGINGEN MILIEUBEHEER A. Overzicht van de moties
van MilieubeheerOmschrijving van de motieVindplaatsStand van
zakenAugusteijn-Esser c.s.Inzake het in het Beleidsplan Drink- en Industriewatervoorziening
genoemde besparingspercentage dat voor huishoudens en kleinzakelijke sector
is gesteld op 10% in 2000 en 20% in 2020, verzoeken zij deze doelstelling
opnieuw te bezien en i.o.m. Vewin de Kamer voorstellen te doen tot aanscherping.19-06-96Kamerstukken II
1996-1997, 23 168, nr. 7Het waterbesparingsbeleid, zoals vastgelegd in het BDIV, komt in een nieuwe
fase waarbij het zal worden geïntegreerd in een te ontwikkelen beleid
gericht op duurzaam stedelijk watergebruik en -beheer: «water in de
stad».De Kamer is hierover in april 1999 geïnformeerd. (Brieven
DWL/99 149 910 en DWL/99 154 461 resp. 2 en 16 april
1999).Zoals aangegeven in NMP4 is de doelstelling m.b.t. waterverbruik dat
de gerealiseerde stabilisering van het verbruik van leidingwater, mede bestemd
voor menselijke consumptie, tot 2005 wordt vastgehouden. De max. besparingsdoelstelling
zal dus in 2005 worden bereikt. Vanaf 2005 neemt het verbruik per persoon
niet toe, maar de bevolkingsgroei brengt een toename van het verbruik van
leidingwater met zich mee.De ontwikkeling van het waterverbruik is zodanig
dat er geen aanleiding meer is om de destijds geformuleerde besparingsdoelstellingen
aan te scherpen. De huidige, meest waarschijnlijke, prognose voor het huishoudelijk
en kleinzakelijk drinkwaterverbruik komt uit op 950 mln. m3 per
jaar in 2020. Hiermee blijft het waterverbruik ver onder de prognose van 2000
mln. m3 per jaar op basis waarvan in het BDIV de besparingsdoelstellingen
waren geformuleerd. Dit is het gevolg van de vermindering van het hoofdelijk
huishoudelijk waterverbruik en de stabilisering van het verbruik in de kleinzakelijke
sector.Feenstra c.s.Verzoek
om een eenduidige systematiek voor het vaststellen van (basis) milieukwaliteiten
(met afwijkingsgronden) t.b.v. de wijziging van de Wet milieubeheer. Overleg
hierover met IPO en VNG.30-10-00Kamerstukken II, 2000-2001, 27 400 XI, nr. 15Het gestelde in de motie komt aan de
orde in de discussienota over de toekomst van de Wet milieubeheer en in het
NMP 4 (verzonden 16 juni 2001).Systematiek van (basis)milieukwaliteitseisen
is in discussienota over Toekomst Wet Milieubeheer opgenomen onder voorstel
15 over «stroomlijning bevoegdheden toekenning bij decentralisatie».
Voorafgaand aan een wetsvoorstel worden in het project MILO (Milieu in de
leefomgevingsuitwerking van het NMP4) bestuurlijke afspraken gemaakt tussen
het rijk, VNG, IPO, UvW over streefbeelden van de milieukwaliteit in verschillende
gebiedstypen. Ook de verdeling van verantwoordelijkheden en bevoegdheden kan
daarbij aan de orde komen. Eind 2003/begin 2004 zijn concept-bestuursafspraken
gereed. Afhankelijk daarvan is wetgeving aan de orde.Bolhuis, v. Wijmen,
Augusteijn-Esser, vd.Steenhoven1. voortzetting van de DNI-berekeningen2.
beschikbaarstelling van voldoende middelen1. betrokkenheid van CBS en RIVM2.
TK informeren vòòr zomerreces 2002. 30-10-01Handelingen II, 2000–2001, 27 64630-10-01
en 06-11-01Samen met het
ministerie van Economische zaken zal een projectplan opgesteld worden gericht
op voortzetting organisatie en financiering van nieuwe DNI berekeningen.Ten HoopenDe
regering wordt verzocht een agenda met milieuonderwerpen voor overleg binnen
de EU op te stellen, en daarbij o.m. de bijdrage van de luchtvaartsector aan
de reductie van de CO2-uitstoot te betrekken; de Kamer hierover
te rapporteren.08-11-01Kamerstukken
II, 2001–2002, 27 801NO NMP4De agenda's van de Raden van de Europese ministers, zoals de
Milieu- en de Transportraad, worden opgesteld door de lidstaat dat op dat
moment voorzitters van de Europese Unie is. Nederland is de tweede helft van
2004 voorzitter. Nederland kan invloed uitoefenen op de agenda van de Raden,
door een voorstel voor een zogenaamd «diversenpunt» te doen. De
agenda is inmiddels in voorbereiding.CO2 reductie, met name emissiehandel,
staat regelmatig op de agenda van de Milieuraad, waarover de TK gerapporteerd
wordt. Luchtvaartonderwerpen worden in de Transportraad behandeld, waarvoor
V&W verantwoordelijk is (Dit onderdeel van de motie is uitgevoerd). De
milieuonderwerpenlijst de zgn Milieuagenda staat gepland voor de RROM van
01-07 en de MR van 04-07.Augusteijn-Esser
cs.Plan voor uitvoering van de transities uit NMP4 en regelmatige
rapportage daarover aan Kamer.08-11-01Kamerstukken
II, 2001–2002, 27 801NO NMP4Voortgangsbericht transities is op 16 april 2002 naar de TK gestuurd.In
de notitie «Vaste Waarden, Nieuwe Vormen», die 4 november
2002 naar de TK is gestuurd, wordt de huidige stand van zaken van de uitvoering
van de transities weergegeven en de activiteiten voor de komende periode beschreven.
In het najaar van 2003 wordt een nieuw voortgangsbericht transities aan de
TK gestuurd. Hiermede is de motie afgehandeld.Steenhoven cs.Vormgeven
dematerialisatie-beleid. De motie vraagt een monitoringsprogramma op te zetten
om de route van materiaalstromen door de economie te volgen; voorstellen voor
dematerialisatiebeleid en het invullen van producenten-verantwoordelijkheid
te ontwikkelen; te onderzoeken of een materialenheffing een geschikt dematerialisatie-instrument
is; en de kamer hierover te informeren.20-11-01Begrotingsbehandeling (ook 22 en 27 nov)Handelingen II,
2001–2002, 2800 XI, nr. 29Op basis van de motie is in het NMP4 aangegeven dat VROM een
materialenbeleid zal ontwikkelen. Inmiddels is onderzoek naar de mogelijkheden
van indicatoren voor dematerialisatiebeleid verricht. Conclusie is dat een
tweetal indicatoren, die de consumptie van een aantal basismaterialen beschouwen,
hanteerbaar zijn; dat de Europese oriëntatie op DMI of TMR indicatoren
voor NL nadelen heeft (bezien instroom van materialen in de economie, kennen
aggregatie naar gewicht en niet naar milieubelasting en worden sterk beïnvloed
door fossiele brandstoffen) en dat de toename van materiaalverbruik in NL
groot is.Mede op basis van het voorgaande is een eerste verkennende notitie
opgesteld over de mogelijke aanpak van een materialenbeleid. De voorgestelde
beleidslijn is dat via bestaand beleid al veel aan de milieudruk van materialen
gedaan wordt, dat aanvullend beleid alleen in het kader van de op te stellen
EU notitie over «resources» bepaald kan worden en dat het in de
strategie DuProCo bedoelde criteria-instituut ook t.a.v. materialen een rol
heeft. Nader onderzoek in relatie tot de Europese context wordt uitgezet.
De Tweede Kamer zal in het najaar van 2003 (in dezelfde periode als het kabinetsstandpunt
n.a.v. het SER advies consumeren) geïnformeerd worden.Augusteijn-Esser en
FeenstraAan het Kabinet is verzocht om in overleg met het bedrijfsleven
de waarde en inhoud van keurmerken te toetsen en te stroomlijnen door middel
van een systeem van benchmarking en de Kamer daarover nader te informeren.20-11-01begrotingsbehandeling
(ook 22 en 27 nov)Handelingen II, 2001–2002, 2800 XI, nr. 36In opdracht van VROM is in maart
2001 een onderzoeksrapport verschenen over keurmerken met een brede milieu-invalshoek
(ook sociale aspecten en dierenwelzijn) die in de winkels in Nederland op
producten te vinden zijn. Geconstateerd is dat er sprake is van een verwarrende
situatie voor de consument vanwege het grote aantal beeld- en keurmerken en
merklogo's die een keurmerk suggereren.De SER is om advies gevraagd. Dit zal
eind 2003 verschijnen. Naar aanleiding van het advies van de SER zullen nadere
stappen bepaald worden, waarna de Tweede Kamer in 2004 geïnformeerd zal
worden.Rabbinge, van Gennip,
van Bruchem, Ketting, HessingVerzoek aan de regering om;Convenant
na te streven waarin inspanningsverplichtingen worden neergelegd om het in
het NMP4 vastgelegde doel, 25% meer duurzaam geproduceerd hout in 2005 te
bereiken.31-07-02Handelingen
I, 2001–2002, nr. 35, p. 1739–1757 (23 982–26 998)In het kader van flankerend
beleid rondom de implementatie van het nieuwe certificeringsstelsel voor duurzaam
geproduceerd hout kunnen convenanten worden gesloten met het betrokken bedrijfsleven,
maatschappelijke en sociale organisaties of afspraken worden gemaakt met overheden.
Bij de behandeling van de wijziging van het wetsvoorstel van mevrouw Vos,
komt dit aan de orde.Rabbinge, van Gennip,
van Bruchem, Ketting, HessingVerzoek aan de regering om;Het gebruik
van positief geëtiketteerde houtproducten te bevorderen.31-07-02Handelingen I, 2001–2002,
nr. 35, p. 1739–1757 (23 982–26 998)In het kader van flankerend beleid rondom
de implementatie van het nieuwe certificeringsstelsel voor duurzaam geproduceerd
hout zal het gebruik van dat hout worden bevorderd door middel van «duurzaam
inkopen.» Bij de behandeling van de wijziging van het wetsvoorstel van
mevrouw Vos, komt dit aan de orde.Rabbinge, van Gennip,
van Bruchem, Ketting, HessingVerzoek aan de regering om;Door middel
van met name financiële stimulansen voorwaarden te scheppen voor een
veel grotere handel en gebruik van duurzaam geproduceerd hout.31-07-02Handelingen I, 2001–2002,
nr. 35, p. 1739–1757, (23 982–26 998)In het kader van flankerend beleid rondom
de implementatie van het nieuwe certificeringsstelsel voor duurzaam geproduceerd
hout zal worden bezien of financiële stimulering voor het gebruik van
dat hout mogelijk is binnen EG regelgeving. Bij de behandeling van de wijziging
van het wetsvoorstel van mevrouw Vos komt dit aan de orde.Rabbinge, van Gennip,
van Bruchem, Ketting, HessingVerzoek aan de regering om;Alles te
ondernemen in Europees verband om tot een gezamenlijke effectieve opstelling
van de EU te komen teneinde import en handel van niet duurzaam geproduceerd
hout te ontmoedigen en het gebruik van duurzaam geproduceerd hout te bevorderen.31-07-02Handelingen I,
2001–2002, nr. 35, p. 1739–1757 (23 982–26 998)Met Engeland, Denemarken
en Duitsland wordt overleg gevoerd om te komen tot bevordering van import
van duurzaam geproduceerd hout. Daarbij speelt het nieuwe Nederlandse certificeringsstelsel
een rol. Bij de behandeling van de wijziging van het wetsvoorstel van mevrouw
Vos komt dit aan de orde.Koopmans c.a.Over
exportbeschikkingen.18-11-02
Handelingen II2002–2003, 28 600 XI, 14 p. 2541–2546Motie is uitgevoerd: de exportbeschikkingen
zijn verbeterd en beter handhaafbaar gemaakt. Daarnaast is door de inwerkingtreding
van het LAP een verdere aanscherping van de beschikkingen tot stand gekomen.De
Kamer is nader geïnformeerd bij brieven van 13 december 2002 (27 664,
nr. 12, 27 maart 2003 (28 600 XI, nr. 97 en van 26 mei
2003.Koopmans c.a.Over
de ARN.18-11-02Handelingen
II, 2002–2003, 28 600 XI2002–2003, 28 600 XI, 15 p.
2541–2546Motie is
uitgevoerd: de Staatssecretaris heeft op 26-11-2002 een brief aan de aandeelhouders
ARN gestuurd (en afschrift aan de Kamer), waarin hij mede namens Ministerie
van Financiën financiële compensatie toezegt.Van den Brink c.a.Over zouthoudende reststromen.18-11-02Handelingen II, 2002–2003, 28 600 XI, 16 p.
2541–2546De motie
vraagt om een bepaalde tekst in het LAP op te nemen. Daarvoor is niet gekozen
omdat de motie alleen het beleid voor de winning van zouten betreft en de
tekst van het hoofdstuk ook olie- en gaswinning betreft. Wel komt de nieuwe
LAP tekst materieel op hetzelfde neer als de tekst van de motie.Van den Brink c.a.Over vergunningen voor onbepaalde termijn.18-11-02Handelingen II, 2002–2003, 28 600
XI, 17 p. 2541–2546Motie is in de geest uitgevoerd. De staatssecretaris heeft toegezegd om voor
bepaalde inrichtingen een vergunning voor onbepaalde termijn te willen afgeven,
maar niet voor alle afvalinrichtingen, zoals de motie vraagt. Een en ander
wordt vormgegeven in een wijziging van het Inrichtingen en Vergunningenbesluit.Klein Molekamp c.s.Over een gelijk speelveld in Europa.18-11-02Handelingen II, 2002–2003, 28 600 XI, 18 p.
2541–2546De tekst
van de beleidsuitgangspunten en doelstellingen van het LAP is zodanig aangepast
dat aan de motie wordt voldaan.Klein Molekamp c.s.Over energiewinning uit afval.18-11-02Handelingen II, 2002–2003, 28 600 XI, 19 p.
2541–2546De stimuleringsregeling
Milieukwaliteit Elektriciteitsproductie (MEP) heeft tot doel het in de motie
gestelde te bereiken. Het MEP is op 1 juli 2003 in werking getreden.Klein Molekamp c.s.Over een uniforme toetsing aan de minimumstandaard op een gelijk
moment.18-11-02Handelingen
II, 2002–2003 28 600 XI, 21 p. 2541–2546Idee van de motie wordt ondersteund, maar het opstellen
van het in de motie genoemde instrument (AMvB) is niet mogelijk. Het LAP heeft
wel mede tot doel om de idee van de motie te bereiken. Daarom is een tekst
in het LAP opgenomen die het doel van de motie benadrukt.Koopmans/Klein MolekampOver op elkaar afstemmen van regelgeving.18-11-02Handelingen II, 2002–2003, 28 600
XI, 26 p. 2541–2546Motie wordt uitgevoerd. Er lopen acties (zoals overleg met betrokkenen en
handreiking opstellen).Klein Molekamp c.s.Verzoek om de bepalingen in het LAP aangaande het gebruik van richtlijnen
ontleend aan het rapport «De verwerking verantwoord» te beperken
tot die bedrijven waarbij sprake is van acceptatie van gevaarlijke stoffen.18-11-02Handelingen II,
2002–2003, 28 600 XI, 83, p. 2541–2546Motie is uitgevoerd. In het LAP is een tekst opgenomen
die overeenkomt met het doel van de motie.Spies c.s.Verzoek
om onderzoek naar de mogelijkheden van een wetswijziging tot beperking kring
direct belanghebbenden in verband met lokale overlast of hinder.25-11-02Handelingen II, 2002–2003,
28 600 XI nr. 60, p. 2542–2545In het kader van versnelling van besluitvormingsprocedures
wordt in de nieuwe WRO de actio popularis niet opgenomen, er is dus alleen
voor belanghebbenden en niet voor een ieder de mogelijkheid van beroep. Ook
in de huidige WRO en in de Wet milieubeheer wordt de actio popularis geschrapt.
Dit gebeurt bij de wet tot aanpassing van de regelgeving aan de nieuwe titel
3.4 Awb, binnenkort aan te bieden aan de MR. In de rapportage aan de TK over
de VROM-herijking (eind 2003 toe te zenden) worden ook andere manieren genoemd
om tot bekorting van procedures te komen.Van der Staaij c.s.Verzoek om maatregelen ter beperking nadelige effecten vuurwerk.25-11-02Handelingen II,
2002–2003, 28 600 XI nr. 67, p. 2542–2545Tijdens de behandeling van de motie is
reeds aangegeven dat er geen hoog gespannen verwachtingen zijn over de mogelijkheden
in de motie genoemd. Beantwoording is meegenomen bij afhandeling kamervragen
in relatie tot het vuurwerkbesluit juli 2003Klein Molekamp c.s.Verzoek om een stappenplan vermindering administratieve lastendruk
milieuregelgeving.25-11-02Handelingen
II, 2002–2003, 28 600 XI nr. 68, p. 2542–2545Op de vermindering van de administratieve-lastendruk
wordt ingegaan in de deze zomer 2003 toe te zenden rapportage over de herijking
van de VROM-regelgeving.Koopmans, Verbugt c.s.Verzoek indien de alternatieven niet haalbaar zijn, de benodigde
financiële middelen te onttrekken aan de Modernisering fase 2 van de
Maasroute door fasering van dit project, zonder dat daarbij de veiligheid
in het geding wordt gebracht teneinde een voor de emplacementen Roosendaal
en Venlo gedragen oplossingen te vinden.12-12-02Handelingen II, 2002–2003, 27 628, nr. 5,
AO PAGEZoals de minister
op 17 december 2002 jl. in de TK heeft gemeld, is op dit moment niet
bekend wat gedekt moet worden. Bovendien zullen eerst andere alternatieven
(i.p.v. verplaatsing van emplacement Venlo naar Trade Port Noord) onderzocht
moeten worden. Indien blijkt dat deze alternatieven niet haalbaar zijn en
verplaatsing wel het beoogde effect heeft, dan zal worden nagegaan op welke
wijze een verplaatsing kan worden gefinancierd. Naar verwachting zal pas medio
september 2003 meer zicht zijn op de haalbaarheid van andere alternatieven.B. Overzicht van de toezeggingen
van MilieubeheerOmschrijving van de toezeggingVindplaatsStand van
zakenHerziening WaterleidingwetIn het wetsontwerp zal een duidelijk onderscheid worden gemaakt tussen
eigenlijke en oneigenlijke activiteiten.14-10-99Kamerstukken II, 1999–2000, 25 869, nr.5AO
Herziening waterleidingwetHet wetsvoorstel inzake het waarborgen van het overheidseigendom is in april
2002 aan de Tweede Kamer aangeboden (Tweede Kamer, 2001–2002, 228 339,
nrs. 1–2). Het vastleggen van kerntaken en overige activiteiten wordt
meegenomen bij de algehele herziening van de Waterleidingwet, mede in afwachting
van de besluitvorming omtrent de discussie over de Wet Markt en Overheid.Verwijdering afvalstoffenDe Kamer zal het ontwerp van iedere maatregel van bestuur worden
aangeboden, tegelijkertijd met de voorpublicatie in de Staatscourant. Dat
geldt ook voor het ontwerp landelijk afvalbeheersplan in 2001.03-10-00Handelingen II, 2000–2001,
nr. 7, p. 376Het
LAP is in augustus 2002 naar de TK gezonden. Het LAP is op 18 november
2002 en op 2 december 2002 in een Nota Overleg met de TK besproken. AMvB's
zijn 3 februari 2003 conform art. 21.6 Wm aan het Parlement aangeboden.Begrotingsbehandeling
2001Er zal aan de SER om advies gevraagd worden over sanering van
milieukeuren.31-10-00Handelingen
II, 2000–2001, nr. 15, p. 1093De SER is om advies gevraagd. De Tweede Kamer zal begin 2004
geïnformeerd zal worden.Milieuschadelijke subsidiesDe minister zal voor diverse sectoren methodologisch onderzoek laten
doen naar milieueffecten van indirecte subsidies.01-02-01Kamerstukken II, 2000–2001, 27 400
XI, nr. 44, p. 4AO Milieuschadelijke subsidiesDe toezegging betreft het voorstel om de mogelijke
milieuschadelijke impact van overheidsbeleid met financiële gevolgen
op de sectoren energie, mobiliteit, landbouw en toerisme te onderzoeken.De
resultaten van het onderzoek zijn bij brief van 11 juni 2003 naar de
TK gestuurd.Besluit LuchtkwaliteitQuick-scan Europese milieuregelgeving.14-02-01Kamerstukken II 2000–2001 27 400
XI, nr. 156, p. 8AO ontwerpbesluit luchtkwaliteitBesluit Luchtkwaliteit is per 19-07-2001 in werking
getreden. Deel TK heeft per brief te kennen gegeven geen genoegen te nemen
met besluit en wil wetgeving op dit terrein. Er is toegezegd dat een wetsvoorstel
opgesteld zal worden.Er wordt gewerkt aan een intrekkings AMvB en een ministeriële
regeling, ter vervanging van het besluit luchtkwaliteit. Hierover is een brief
aan de TK gestuurd, 27 793 nr. 7, d.d. 26-07-2002.Aan het verzoek
van de TK om het per wet te regelen wordt voldaan.MilieuraadDe
TK zal op de hoogte worden gehouden van het overleg over de ontwerprichtlijn
elektronisch afval. 06-06-01Kamerstukken
II, 2000–2001, 21 501–08 nr. 135AO Europaoverleg MilieuraadDe ontwerprichtlijn elektronisch
afval is inmiddels vastgesteld en gepubliceerd 27 januari 2003 (2002/96/EG).MilieuraadLos
van bovengenoemde toezegging zal de TK op de hoogte worden gehouden van de
overwegingen van de Minister n.a.v. de NMA-uitspraak. Daarbij zal het verschil
met de verwijderingsbijdrage voor auto's worden meegenomen.06-06-01Kamerstukken II, 2000–2001,
21 501-08 nr. 135AO Europaoverleg MilieuraadNMA heeft nog geen beslissing op bezwaar genomen.
De bezwaarprocedure bij de NMa loopt nog. De Richtlijn WEEE is inmiddels vastgesteld
en gepubliceerd 27 januari 2003 (2002/96/EG).BiocidenrichtlijnTK
op de hoogte brengen van de uitkomsten van de notificatie van het importverbod
met koper verduurzaamd hout (Poppe).25-09-01Handelingen II, 2001–2002 nr. 4, p. 183–19527 085biocidenrichtlijnIn het kader van de notificatieprocedure
vindt nog overleg met de EC plaats. Naar verwachting zal dat overleg na de
zomer (sept. 03) worden afgerond. Daarna zal de TK worden geïnformeerd.Beheer autowrakkenDe Kamer wordt geïnformeerd over de voortgang van het project
Benin.26-09-01Kamerstuk
II, 2001–2002, 28 000 XI, nr. 8AO Ontwerpbesluit beheer autowrakkenHet project Benin is in
november 2002 afgerond. De Tweede Kamer zal hierover voor september 2003 worden
geïnformeerd.Financiële zekerheid
milieubeheerOverweging om het aantal categorieën uit te breiden.27-09-01Kamerstuk II,
2001–2002, 28 000 XI, nr. 7AO Besluit financiële zekerheid
milieubeheerKomt aan de
orde na enkele jaren ervaring met het besluit (in ieder geval bij de evaluatie
van het besluit eind 2005) of eerder als er een duidelijke aanwijzing/behoefte
is aan uitbreiding.Financiële zekerheid
milieubeheerAlle regelingen met financiële zekerheid kunnen
bij de fundamentele herziening van de Wet milieubeheer bij elkaar worden gebracht.27-09-01Kamerstuk II,
2001–2002, 28 000 XI, nr. 7AO Besluit financiële zekerheid
milieubeheerWordt bezien
bij de evaluatie van het besluit (eind 2005).Financiële zekerheid
milieubeheerOverweging financiële zekerheid te vragen voor andere
situaties dan bodem alleen.27-09-01Kamerstuk II, 2001–2002, 28 000 XI, nr. 7AO Besluit
financiële zekerheid milieubeheerKomt aan de orde na enkele jaren ervaring met het besluit (in
ieder geval bij de evaluatie van het besluit eind 2005) of eerder als er een
duidelijke aanwijzing/behoefte is aan uitbreiding.Financiële zekerheid
milieubeheerOverheidsbedrijven onder het ontwerp brengen.27-09-01Kamerstuk II, 2001–2002,
28 000 XI, nr. 7AO Besluit financiële zekerheid milieubeheerIs toegevoegd aan het
ontwerp dat 20/02/02 naar de Tweede Kamer is gestuurd.Besluit is op 1 mei
2003 in werking getreden (Stb. 2003, 71) Overheidsbedrijven vallen onder de
werking van het besluit (behalve rijksbedrijven ). Aan de toezegging is gestand
gedaan.Financiële zekerheid
milieubeheerObjectief formuleren criteria waaraan het bevoegd gezag
moet toetsen.27-09-01Kamerstuk
II, 2001–2002, 2800 XI, nr. 7AO Besluit financiële zekerheid
milieubeheerIs toegevoegd
aan het ontwerp dat 20/2/02 naar de Tweede Kamer gestuurd. Besluit is op 1 mei
2003 in werking getreden (Stb. 2003, 71). Aan de toezegging is gestand gedaan.Financiële zekerheid
milieubeheerNotificatie in Brussel van het ontwerpbesluit.27-09-01Kamerstuk II, 2001–2002,
28 000 XI, nr. 7AO Besluit financiële zekerheid milieubeheerHet ontwerp is 20/2/02
ter informatie naar Brussel gestuurd. Aan de toezegging is gestand gedaan.Financiële zekerheid
milieubeheerRekening zal worden gehouden met alle redactionele voorstellen.27-09-01Kamerstuk II,
2001–2002, 28 000 XI, nr. 7AO Besluit financiële zekerheid
milieubeheerIs toegevoegd
aan het ontwerp dat 20/2/02 naar de Tweede Kamer gestuurd. Besluit is op 1 mei
2003 in werking getreden (Stb. 2003, 71). Aan de toezegging is gestand gedaan.Financiële zekerheid
milieubeheerVoorlichting moet worden verbeterd.27-09-01Kamerstuk II, 2001–2002, 28 000
XI, nr. 7AO Besluit financiële zekerheid milieubeheerBesluit is op 1 mei 2003 in werking
getreden (Stb. 2003, 71). Toezegging is gestand gedaan door middel van intensief
voorlichtingstraject met helpdesk, cursussen en handreiking.Financiële zekerheid
milieubeheerBezien wordt hoe speciale aandacht kan worden besteed
aan de kleine bedrijven.27-09-01Kamerstuk II, 2001–2002, 28 000 XI, nr. 7AO Besluit
financiële zekerheid milieubeheerBesluit is op 1 mei 2003 in werking getreden (Stb. 2003,
71). Reikwijdte komt aan de orde na enkele jaren ervaring met het besluit
(in ieder geval bij de evaluatie van het besluit eind 2005)of eerder als er
een duidelijke aanwijzing/behoefte is aan nadere regels voor meer bedrijven.Financiële zekerheid
milieubeheerTerug gekomen zal worden op de certificatie van de kleine
bedrijven.27-09-01Kamerstuk
II, 2001–2002, 28 000 XI, nr. 7AO Besluit financiële
zekerheid milieubeheerBesluit is op 1 mei 2003 in werking getreden (Stb. 2003, 71). Reikwijdte
komt aan de orde na enkele jaren ervaring met het besluit (in ieder geval
bij de evaluatie van het besluit eind 2005) of eerder als er een duidelijke
aanwijzing/behoefte is aan nadere regels voor meer bedrijven.Financiële zekerheid
milieubeheerToezending aan Tweede Kamer.27-09-01Kamerstuk II, 2001–2002, 28 000
XI, nr. 7AO Besluit financiële zekerheid milieubeheerHet ontwerp is begin februari in het
Kabinet besproken. Het ontwerp is 20/02/02 naar de Tweede Kamer gestuurd.
Besluit is op 1 mei 2003 in werking getreden (Stb. 2003, 71).Aan de toezegging
is gestand gedaan.StralingsbeschermingDe minister zal de Kamer laten weten waarom het verbod van ionisatie
rookmelders voor woonhuizen geldt maar niet voor bedrijven.31-10-01Kamerstuk II, 2001–2002,
28 000 XI nr. 37AO besluit stralingsbeschermingToezegging is uitgevoerd middels brief van 8 januari
2003 aan de TK Kamerstuk 2002–2003 28 600 XI, nr. 92.StralingsbeschermingDe minister zal de Kamer laten weten of de verplichting om optische
rookmelders te plaatsen alleen geldt voor nieuwbouwwoningen of ook in geval
van renovatie.31-10-01Kamerstuk
II, 2001–2002, 28 000 XI nr. 37AO besluit stralingsbeschermingToezegging is uitgevoerd
middels brief van 8 januari 2003 aan de TK Kamerstuk 2002–2003
28 600 XI, nr. 92.StralingsbeschermingIn contact treden met VNG om gratis uitdelen/verstrekken door gemeenten
en brandweer van ionisatie rookmelders te stoppen.31-10-01Kamerstuk II, 2001–2002, 28 000
XI nr. 37AO besluit stralingsbeschermingToezegging is uitgevoerd middels brief van 8 januari 2003
aan de TK Kamerstuk 2002–2003 28 600 XI, nr. 92.StralingsbeschermingMet brancheorganisaties, bedrijfsleven, VNG etc. nagaan welke mogelijkheden
er zijn om terechtkomen van ion. rookmelders in huisvuil tegen te gaan (kortingsregeling,
ruilsysteem, etc.).31-10-01Kamerstuk
II, 2001–2002, 28 000 XI nr. 37AO besluit stralingsbeschermingToezegging is uitgevoerd
middels brief van 8 januari 2003 aan de TK Kamerstuk 2002–2003
28 600 XI, nr. 92.EmissiehandelHet
systeem van Europese emissiehandel zal waarschijnlijk vanaf 2005 kunnen functioneren.
Daar kan men op vooruitlopen (om te stimuleren). Het zal kunnen helpen om
het Kyoto-doel voor de eerste budgetperiode te halen. Nederlands systeem moet
volledig worden ingepast in het Europese systeem.20-11-01Handelingen II, 2001–2002, 28 600
XI Begrotingsbehandeling 20, 22 en 27/11/01Nederland bereidt zich voor op de implementatie van de EU-regelgeving.
Dit door middel van het opstellen van een plan voor de toedeling van de rechten,
een wijziging van de Wet milieubeheer, het toesnijden van de emissiemonitoring
op emissiehandel en het oprichten van een emissieautoriteit. De projecten
worden ism met bedrijfsleven en andere betrokken ministeries uitgevoerd. Daarmee
wordt aan de toezegging voldaan.Afkoppeling van de
hemelwaterafvoer van het rioleringstelselDe minister staat redelijk
positief tegenover tariefdifferentiatie als mogelijke stimulans plus het bevorderen
van een ICES-bedrag voor het stimuleren van afkoppelen.20-11-01Handelingen II, 2001–2002, 28 600
XI Begrotingsbehandeling 20, 22 en 27/11/01In het document ICES Bouwstenenbrief 2003–2014 (15-04-2002)
is voor het stimuleren van afkoppelen een bedrag van € 136 mln.
als claim opgenomen.In oktober 2002 is een IBO Financiering waterbeheer gestart
dat zich richt op de bekostiging en de wijze van financiering van het watersysteem
en de waterketen. In het IBO wordt ook meegenomen de wijze waarop de regenwatercomponent
zodanig zou kunnen worden gefinancierd dat bijvoorbeeld ook afkoppelen wordt
gestimuleerd. Tariefdifferentiatie zou een van de alternatieven kunnen zijn.
Daarnaast is in het kader van de rijksvisie op de waterketen een projectprogramma
geïnitieerd. Dit programma moet in 2003 leiden tot een rijksvisie waarmee
een impuls aan afkoppelen kan worden gegeven. Daaraan gerelateerd zal een
herbezinning van het omgaan met regenwater in stedelijk gebied plaatsvinden.NSDODeze strategie
wordt gepresenteerd als een discussiestuk voor de samenleving. Wij komen met
een groot project voor maatschappelijke discussie over milieu en verduurzaming,
dat een paar maanden gaat duren en dat binnen enkele maanden zal starten.20-11-01Handelingen II,
2001–2002, 28 600 XI Begrotingsbehandeling 20, 22 en 27/11/01Maatschappelijke verkenning is
21 juni 2002 aan de Tweede Kamer gezonden.Op 17 oktober 2002 is
een brief naar de TK gestuurd waarin aangekondigd wordt dat er een Actieprogramma
Duurzame Ontwikkeling komt, dat twee componenten bevat:– internationale
follow-up van Johannesburg– nationale follow-up.Het internationale deel
is in december 2002 aan de TK verstuurd. Het nationale deel is in juli
2003 aan de TK gestuurd.Amendement DeplaDe
Kamer ontvangt overzicht saneringssituaties (sanering verkeerslawaai).20-11-01Handelingen II, 2001–2002,
28 600 XI Begrotingsbehandeling 20, 22 en 27/11/01Het overzicht van de saneringsituaties is op 7 november
2002 naar de Tweede Kamer gestuurd.Externe veiligheidIk heb mij voorgenomen om u samen met mijn collega halfjaarlijkse
voortgangsbrieven te zenden. Dat lijkt me beter dan dat ik een nieuwe nota
stuur, omdat dan alles weer stil staat. Binnenkort komt er een AMvB en binnen
een halfjaar nadat de brief is verstuurd krijgt u het eerste voortgangsoverzicht
dat een substantieel karakter zal dragen.20-11-01Handelingen II, 2001–2002, 28 600 XI Begrotingsbehandeling
20, 22 en 27/11/01Op 4 april
2002 is de eerste voortgangsrapportage aan de Tweede Kamer toegezonden.Begin
november is de tweede voortgangsrapportage «Kabinetsbeleid inzake externe
veiligheid» naar de Tweede Kamer gezonden. Toezegging is afgerond.Medio
juli 2003 zal wederom over de voortgang worden gerapporteerd.ARNStandpunt
over rapport Welschen pas naar Kamer nadat rapport met alle betrokkenen is
besproken. Opzet is dit in januari af te ronden, maar dit is geen resultaatverplichting.
Bijzonder doel is ook om de positie van de Gelderse gemeenten als gebonden
gebruiker van de ARN minder kwetsbaar te maken.20-11-01Handelingen II, 2001–2002, 28 600
XI Begrotingsbehandeling 20, 22 en 27/11/01Er is een aanbod aan de aandeelhouders gedaan. De aandeelhouders
moeten voor 1 juli 2003 reageren of zij akkoord gaan met het voorstel
van de Staatssecretaris.De aandeelhouders hebben om uitstel gevraagd in een
gesprek met de Stas op 26 juni jl. en hebben hun verzoek toegelicht.
In het vervolg hierop is hun extra tijd tot november 2003 gegeven om op het
aanbod te reagerenMilieujaarverslagenMinister geeft aan dat criteria die aan de wettelijk verplichte rapportage
van bedrijven worden gesteld scherper mogen worden en dat de verplichte rapportage
voor meer bedrijven mag gelden.11-12-01Kamerstuk, 2001–2002, 22 343, nr. 65, AO MilieuwethandhavingEr is een evaluatieonderzoek
begonnen naar o.a. de criteria voor de wettelijk verplichte milieujaarverslagen.
Dit zal 1 januari 2004 zijn afgerond. Naar verwachting zullen de aanbevelingen
voor april 2004 aan de Kamer worden gestuurd. Hierin wordt ook opgenomen of
de verplichte rapportage voor meer bedrijven gaat gelden.GassingenProbleem
groter dan gedacht; medio 2002 wordt nieuwe regeling verwacht. Voor Methylbromide
wordt gemikt op uitfasering, edoch het CTB heeft verlenging tot 1/2/2004 gegeven;
minister geeft aan Kamer aan dat bezwaar kan worden gemaakt.11-12-01Kamerstuk 2001–2002, 22 343,
nr. 65AO MilieuwethandhavingOpstellen regeling gebeurt in overleg met SZW en V&W. Hierover is gerapporteerd
in winterbrief 2002. SZW heeft voortouw. Een AmvB zal worden gemaakt en is
ter inspraak voorgelegd.Ammoniak en stankIndiening
voorstel landelijke stankwet bij TK, streven wetsvoorstel in april 2002 in
kabinet.15-01-02Handelingen
I nr. 15, p. 719–744Wetsvoorstellen ammoniak en stank 15 en 29/01/02Voorstel landelijke stankwet
(Wet stank en veehouderij) is in december 2002 naar TK gestuurd.Ammoniak en stankBereid
na te gaan in hoeverre het mogelijk is voor kleine bedrijven met weinig mestvarkeneenheden,
een langere overgangstermijn voor aanpassing bestaande stallen te verlenen
(d.m.v. aanpassen ontwerp-AMvB huisvesting).15-01-02Handelingen I nr. 15, p. 719–744Wetsvoorstellen
ammoniak en stank 15 en 29/01/02Na overleg tussen Stas en LTO is begin 2003 toegezegd alle overgangstermijnen
te verlengen tot 2010.In de zomer 2003 volgt brief aan TK.Ammoniak en stankToezending
RIVM-rapport landelijk meetnet luchtkwaliteit aan EK.15-01-02Handelingen I nr. 15, p. 719–744Wetsvoorstellen
ammoniak en stank 15 en 29/01/02Het RIVM-rapport landelijk meetnet luchtkwaliteit is in september 2002 aan
Eerste Kamer gezonden. Toezegging is afgerond.Ammoniak en stankVia
politiek-bestuurlijk overleg komen tot bijstelling (vermindering) kwetsbare
gebieden (d.m.v. partiële herbegrenzing van de EHS) en daarover verslag
uitbrengen aan TK en EK.15-01-02Handelingen I nr. 15, p. 719–744Wetsvoorstellen ammoniak
en stank 15 en 29/01/02In het bestuurlijk overleg met de IPO en VNG over de reconstructie op 13 mei
2002 is afgesproken dat de reconstructieprovincies na de zomer 2002 uitsluitsel
geven over de mogelijkheden en consequenties van de herbegrenzing.Inventarisatie
provincies heeft niet plaatsgevonden. Doel was werkingssfeer Wet ammoniak
en veehouderij in te perken. Is momenteel opnieuw aan de orde via motie Schreijer/regeerakkooord.Zomer
2003 brief aan TK.Ammoniak en stankTer
verwezenlijking van de herbegrenzing EHS (compensatie) bezien op welke wijze
middelen van VROM-en LNV begroting kunnen worden aangewend binnen de criteria
van bijvoorbeeld ruimtelijke kwaliteit.15-01-02Handelingen I nr. 15, p. 719–744Wetsvoorstellen
ammoniak en stank 15 en 29/01/02Dit zal worden meegenomen bij besluitvorming rond inzet extra middelen in
regeerakkoord voor EHS en reconstructie. Provincies inventariseren knelpunten
in kader van aanpak lopende planvorming (w.o. reconstructie).BiotechnologieDe
minister is bereid om de capaciteit van de COGEM up-to-date te maken. De capaciteit
van de COGEM mag geen belemmering zijn voor de advisering.21-01-02Handelingen II, 2001–2002 nr. 44
(27 428, 27 543), p. 3179-320NO met tijdelijke kamercie. voor Biotechnologie
21, 28, 30/01/02De structuur
van het COGEM secretariaat is aangepast en de capaciteit wordt uitgebreid
tot 6 fte. De realisatie van de herstructurering en uitbreiding is in augustus
2002 voltooid. Aangenomen wordt dat deze bezetting toereikend is voor een
adequate onafhankelijke advisering. De toereikendheid van de bezetting zal
worden gemonitord. Beantwoord bij brief van 23 december 2002. Hiermee
is aan de toezegging gestand gedaan.BiotechnologieDe
minister zal het onderzoek naar monitoring van de algemene consequenties van
genetische gewassen en dergelijke voor het milieu stimuleren en financieren
uit onderzoeksgelden die daarvoor ten departementen beschikbaar zijn.21-01-02Handelingen II, 2001–2002
nr. 44 (27 428, 27 543), p. 3179–3202NO met tijdelijke
kamercie. voor Biotechnologie 21, 28, 30/01/02Beantwoord bij brief van 23 december 2002 Kamerstuk
II 2002–2003, 27 428, nr. 36. Hiermee is de toezegging gestand
gedaan.BiotechnologieDe
minister zal overzicht geven van de taken van de adviesorganen.21-01-02Handelingen II, 2001–2002
nr. 44 (27 428, 27 543), p. 3179–3202NO met tijdelijke
kamercie. voor Biotechnologie 21, 28, 30/01/02Kamerstuk II 2002–2003, 27 428, nr. 36.Beantwoord
bij brief van 23 december 2002. Hiermee is de toezegging gestand gedaan.AVI-slakkenIn
het kader van de evaluatie van het BSB zal het feit dat de eisen die door
het BSB aan de afdichting van AVI-slakken/bodemas worden gesteld niet voldoen
aan de noodzakelijke duurzaamheidseisen, worden betrokken. Mocht het onderzoek
uitwijzen dat er betere technieken zijn dan de zgn. bentoniet-plus variant,
dan zal dit aan de Kamer worden meegedeeld.31-01-02Kamerstuk II, 2001–2002, 22 026, nr. 158AO
AVI-slakkenHet deskundige
advies Bentonietafdichtingen en het standpunt van de stas is op 25 maart
2003 aan de TK gestuurd.In juni 2003 heeft een AO met de Tweede Kamer plaatsgevonden.AVI-slakkenEr
wordt onderzoek gedaan naar andere grote werken. De Kamer zal hierover te
zijner tijd worden geïnformeerd.31-01-02Kamerstuk II, 2001–2002, 22 026, nr. 158AO
AVI-slakkenHet betreffende
ketenonderzoek van de VROM-Inspectie is op 5 april 2002 begonnen en is
eind augustus afgerond. Dit is met brief van 8 april 2002 – mede
namens de minister van V&W – aan de Kamer gemeld.In juni 2003 heeft
een AO met de Tweede Kamer plaatsgevonden.Soms/broomhoudende
brandvertragerIn een volgende voortgangsrapportage over SOMS informatie
geven over:• de stand van zaken en perspectieven m.b.t. alternatieven
voor dierproeven• de inrichting van het stoffenbureauvervolg aanpak van
de 22 stoffen die als VPVB gekarakteriseerd worden, waaronder eventuele verbodsbepalingen. 07-03-02Kamerstuk II,
2001–2002, 27 646, nr. 10AO Soms/broomhoudende brandvertrager
FR-720Beantwoord bij brief
van 28 februari 2003. Kamerstuk II 2002–2003 27 646, nr. 11.
Hiermee is de toezegging gestand gedaan.BodemsaneringDe
BGW's zullen binnenkort in een ministeriele regeling wordenopgenomen.10-04-02Kamerstuk II, 2001–2002,
28 199, nr. 2AO BodemsaneringDe BGW's zijn opgenomen in de Regeling locatiespecifieke omstandigheden.
De regeling is op 14 oktober 2002 in werking getreden. Hiermee is aan
de toezegging gestand gedaanBodemsaneringAfstemming
tussen normen en criteria bodembeheer en bodemsanering.10-04-02Kamerstuk II, 2001–2002, 28 199,
nr. 2AO BodemsaneringIPO, VNG en andere partijen leverden in juni 2002 inventarisatie van knelpunten
aan. Er komen aanbevelingen voor een overkoepelend beleidskader (bodembescherming,
bodembeheer en bodemsanering) eind 2002, op basis waarvan in 2003 een (geïntegreerd)
beleidskader bodem wordt geformuleerd. De TK zal hierover in na de zomer in
2003 worden geïnformeerdBodemsaneringBGW's
voor waterbodems worden ontwikkeld.10-04-02Kamerstuk II, 2001–2002, 28 199, nr. 2AO
BodemsaneringProject BGW's
voor landbouw, natuur en waterbodems is gaande. In samenwerking met V&W
(herziening saneringsdoelstelling waterbodems) en LNV zullen in 2003 BGW's
worden vastgesteld (zie AGT). Er is een samenhang met het hierboven genoemde
beleidskader bodem.BodemsaneringBezien
of asbestbeleid beter kan worden afgestemd met bodemsaneringsbeleid (normen,
geld).10-04-02Kamerstuk
II, 2001–2002, 28 199, nr. 2AO BodemsaneringTK is bij brief van 17 december
2002 geïnformeerd.BodemsaneringNotitie
kwaliteitsborging zal aan TK worden gestuurd.10-04-02Kamerstuk II, 2001–2002, 28 199, nr. 2AO
BodemsaneringOp 31 oktober
2002 naar TK gestuurd. Toezegging is gestand gedaan.BodemsaneringAfspraken
met Inspectie over steekproeven en monsterneming bij lopende en toekomstige
bodemsaneringen.10-04-02Kamerstuk
II, 2001–2002, 28 199, nr. 2AO BodemsaneringIntensivering en controle tijdens uitvoering
van projecten zijn door Inspectie opgenomen in werkplan 2003.Aan de toezegging
is voldaan.BouwstoffenbesluitTijdens het zomerreces 2002 zullen de resterende onderdelen van de
Evaluatie Bouwstoffenbesluit 2001 met het regeringsstandpunt naar de TK worden
gestuurd. In het regeringsstandpunt zal onder meer worden ingegaan op:•
Het structureel maken van de rijksbijdrage in de gemeentelijke apparaatskosten
Bouwstoffenbesluit;• Hoe om te gaan met de tijdelijke vrijstellingsregelingen;•
Beweringen dat 80% van de Nederlandse bodem niet aan het Bouwstoffenbesluit
zou voldoen.In het overleg over het regeringsstandpunt zal de brief van VNO-NCW
aan de Tweede Kamer worden betrokken.11-04-02Kamerstuk II, 2001–2002, 28 000 XI nr. 52AO
BouwstoffenbesluitEindrapportage
evaluatie Bouwstoffenbesluit is 7 november 2002 aan de TK aangeboden
hiermee is aan de toezegging gestand gedaan.BouwstoffenbesluitDe TK zal te zijner tijd worden geïnformeerd over de uitkomsten
van de inspanningen van de Europese Commissie voor harmonisatie van milieueisen
waaronder molybdeen.11-04-02Kamerstuk
II, 2001–2002, 28 000 XI nr. 52AO BouwstoffenbesluitIn het AO van 19 juni 2003
over de evaluatie van het Bouwstoffenbesluit is dit punt niet aan de orde
geweest. In het kader van de CPD (EU-Bouwproductenrichtlijn) werkt de commissie
niet aan de harmonisatie van milieueisen, maar wel aan de harmonisatie en
uniformering van meetmethoden. Dit kan nog wel enige jaren duren. Er is nog
geen informatie van de EU beschikbaar.BiocidenBezien
in hoeverre er statistische gegevens over het gebruik van biociden ontwikkeld
kunnen worden.18-06-02Handelingen
I, 2001–2002 nr. 32, p. 1532–1546(27 085)Zal worden meegenomen bij evaluatie van
MJP-H begin 2004.BiocidenInspannen
om de Nederlandse persistentie norm in Europa opgenomen te krijgen.18-06-02Handelingen I, 2001–2002
nr. 32 p. 1532–1546 (27 085)Dit gebeurt bij de onderhandelingen over het opstellen van zgn.
«technical guidance documents' voor de uitwerking van de milieucriteria
in het kader van gewasbeschermingsrichtlijn (91/414/EEG) en biocidenrichtlijn
(98/8/EU).BiocidenVoortzettend
beleid stimulering alternatieven.18-06-02Handelingen I, 2001–2002 nr. 32, p. 1532–1546 (27 085)Stimulering door middel
van subsidies, tevens overleg met sector over het oplossen van problemen die
ontstaan door het verbieden van biociden.BiocidenVerder
ontwikkelingen voorlopige toelating biociden.18-06-02Handelingen I, 2001–2002 nr. 32, p. 1532–1546
(27 085)Overleg met
CTB is reeds afgerond. Deze toezegging is hiermee afgerond.MilieuraadToezending
aan de TK van de conclusies c.q. het verslag van het Spaans Voorzitterschap
van de Informele Milieuraad d.d. 24-25 mei 2002.20-06-02Kamerstukken II, 2001–2002, 21 501-08,
nr. 149TK heeft het
verslag van de Informele Milieuraad reeds toegezonden gekregen. Aan de toezegging
is gestand gedaan.Wetsvoorstel Vos EKHet is zeer wel denkbaar om op dit terrein een convenant te sluiten
gericht op het realiseren van de NMP4-doelstelling. De regering is bereid
om een convenant na te streven als het wetsvoorstel er eenmaal is en eventueel
ook voordat het wetsvoorstel er is.09-07-02Handelingen I, 2001–2002, nr. 35, p. 1739–1757
(23 982–26 998)Met het convenant zal worden gestart zodra het nieuwe systeem voor houtcertificering
gereed is. Dit is waarschijnlijk medio 2004.Stad & MilieuAan
de TK zal voor de begrotingsbehandeling van VROM een brief worden gezonden,
waarin voorstellen worden gedaan voor het vervolg van Stad & Milieu, zowel
voor het stedelijk als landelijk gebied.12-09-02Kamerstukken II, 2002–2003, 28 600 XI nr. 4AO
Stad en MilieuDe TK is
bij brief van 7 november 2002 geïnformeerd over de vervolgstappen.
Hiermee is aan de toezegging gestand gedaan.Uitvoeringsnotitie
milieubeleidNog voor de behandeling van de VROM-begroting in de Tweede
Kamer, medio november, zal worden aangegeven inde Uitvoeringsnotitie milieubeleid,
hoe de milieuambities in lijn worden gebracht met de financiële consequenties.24-09-02Algemene Politieke
Beschouwingen 200328 600 nr. 1De uitvoeringsnotitie is 4 november 2002 aan de Tweede Kamer
gezonden. De toezegging is hiermee gestand gedaan.Uitvoeringsnotitie
MilieubeleidIn de Uitvoeringsnotitie zal aangeven hoe Nederland de
Kyoto afspraken zal invullen eventuele kosten zullen met kosteneffectieve
maatregelen worden ingevuld.24-09-02Algemene Politieke Beschouwingen 200328 600 nr. 1De uitvoeringsnotitie is 4 november
2002 aan de Tweede Kamer gezonden. De toezegging is hiermee gestand gedaan.Europese Unie, emissierechtenDe besluitvorming over een Europees systeem gaat in de komende fase
in en Nederland gaat dit actief ondersteunen. Het Deens voorzitterschap heeft
nu nieuwe voorstellen gedaan die er interessant uitzien. Als voorbereiding
op de Europese besluitvorming zal onderzocht worden hoe de emissierechten
bij introductie van dit systeem in Nederland verdeeld zal worden.24-09-02Algemene Politieke Beschouwingen
200328 600 nr. 1In december 2002 is een politiek akkoord bereikt in de Milieuraad. Discussie
met EP loopt nog. Lidstaten zijn implementatie gestart. In NL vindt de voorbereiding
plaats dmv allocatieplan, wijziging Wm., de afstemming van de monitoring mho
op emissiehandel en de oprichting van een emissieautoriteit. Door middel van
een project (proefallocatieplan, ism industrie en VROM) dat is uitgevoerd
door EZ is onderzocht op welke wijze de rechten in NL kunnen worden verdeeld.Strategie voor duurzame
ontwikkelingIn Oktober zal het kabinet, in aansluiting op de uitgevoerde
verkenning, NSDO en de VN-top, komen met een actiegerichte strategie voor
duurzame ontwikkeling met een nationale en internationale dimensie.24-09-02Algemene Politieke Beschouwingen
200328 600 nr. 1Op 29-11-2002 is het internationale deel van het Actieprogramma Duurzame Ontwikkeling
naar de TK gestuurd. Het nationale deel zal in de zomer 2003 naar de TK gestuurd
worden.MilieuraadOntwerp-richtlijn
CO2-emissiehandel: toezegging aan de TK om te bezien of veilen
van een deel van de rechten, al gedurende de eerste periode (2005–2008)
zinvol is.10-10-02Kamerstukken
II, 2002–2003, 21 501-08, nr. 151AO milieuraad 10 oktober
'02In politiek akkoord
van december 2002 is veilen niet voorzien Daarbij past het niet in de
huidige versie van de regelgeving. De Tweede Kamer is op dit punt expliciet
geïnformeerd (TK 2002–2003, 21 501-08, nr. 156). Daarmee
is aan de toezegging voldaan.MilieuraadAanpassing
richtlijn Verpakkingen en Verpakkingsafval: toezegging aan de TK tot zenden
van nadere informatie over de vraag of en zo ja in hoeverre de huidige Nederlandse
inzet voor de Milieuraad strijdig is met eerder verzonden brief aan de TK.10-10-02Kamerstukken II,
2002–2003, 21 501-08, nr. 151AO milieuraadEr is geen sprake van strijdigheid. Het onderwerp
is met de TK op 5 en 25 november en 3 en 10 december 2002 besproken.MilieuraadFollow-up
WSSD/Top van Johannesburg: a) verdere uitwerking van de follow-up WSSD wordt
in de week van 14 oktober aan de TK gezonden; b) een uitgewerkt plan
voor een nationale strategie voor duurzame ontwikkeling volgt in een later
stadium aan de TK.10-10-02Kamerstukken
II, 2002–2003, 21 501-08, nr. 151AO milieuraadOp 29-11-2002 is het internationale deel
van het Actieprogramma Duurzame Ontwikkeling naar de TK gestuurd. Het nationale
deel is in juli 2003 naar de TK gestuurd.MilieuraadOntwerp-richtlijn
milieu-aansprakelijkheid: nadere informatie over de mogelijkheid/wenselijkheid
van het uitzonderen van de Vogel- en Habitatrichtlijn wordt aan de TK toegezonden.10-10-02Kamerstukken II,
2002–2003, 21 501-08, nr. 151AO milieuraadBeantwoord in verslag van milieuraad 17-10-02.MilieuraadAanpassing
richtlijn Seveso-II: nadere informatie over de consequenties van het opnemen
van de woorden «major transport routes» /belangrijke vervoersroutes
in de ontwerp-richtlijn wordt aan de TK toegezonden, gelinkt aan de routing
van gevaarlijke stoffen en de regeling in rampenbestrijdingsplannen.10-10-02Kamerstukken II, 2002–2003,
21 501-08, nr. 151AO milieuraadDe TK is op 10 januari 2003. hierover per brief geïnformeerd
(TK 21 501–08, nr. 159).VerpakkingenBij
invoering verschillende elementen van AMVB is een zeer belangrijke rol voor
Kamer weggelegd en wordt overleg gevoerd met de sector.05-11-02Kamerstukken II, 2002–2003, 28 694
nr. 5VAO VerpakkingenWordt rekening mee gehouden wanneer situatie zich voordoet.Toezegging wordt
uitgevoerd.VerpakkingenIndien
invoering producentenverantwoordelijkheid aan de orde is, wordt kostensituatie
opnieuw bezien. Uitkomst studie en overleg met TK kan er toe leiden dat van
dan voorgenomen invoering wordt afgezien.05-11-02Kamerstukken II, 2002–2003, 28 694 nr. 5VAO
VerpakkingenWordt rekening
mee gehouden wanneer situatie zich voordoet.Toezegging wordt uitgevoerd.VerpakkingenElk
jaar vindt onafhankelijk en fysieke monitoring plaats (van blikjes en zwerfafval).05-11-02Kamerstukken II,
2002–2003, 28 694 nr. 5VAO VerpakkingenAantal flesjes en blikjes in zwerfafval wordt (conform
afspraak met bedrijfsleven in convenant) voor beoordeling behalen doelstellingen
jaarlijks afgeleid uit enquête (trendbox onderzoek); bij fysieke meting
zwerfafval van overige componenten worden flesjes en blikjes ook meegenomen
(onderzoek Oranjewoud).Toezegging wordt uitgevoerd.VerpakkingenKamer
wordt geïnformeerd over uitkomsten meting van tussendoel blikjes en flesjes
in zwerfafval.05-11-02Kamerstukken
II, 2002–2003, 28 694 nr. 5VAO VerpakkingenIs eind 2004 aan de orde: dan doet zich
wel de vraag voor wat precies de rol moet zijn van de fysieke meting. Wordt
rekening mee gehouden wanneer situatie zich voordoet (onderzoek Oranjewoud)
of dat het ijkpunt toch de afspraken in het convenant overeengekomen met het
bedrijfsleven moet zijn.MeststoffenwetMeetprocedures
en het meetprotocol m.b.t. nitraat voor aanwijzing van de drogezandgronden.07-11-02Kamerstukken II,
2002–2003, 28 385 nr. 12AO evaluatie meststoffenwetWordt uitgevoerd door RIVM, t.b.v.
evaluatie Meststoffenwet 2004.MeststoffenwetEind
maart a.s., met het dan zittende kabinet, een compleet pakket aan de kamer
voorleggen met een integraal oordeel over wet- en regelgeving.07-11-02Kamerstukken II, 2002–2003,
28 385 nr. 12AO evaluatie meststoffenwetWetsvoorstel is 24 december 2002 naar RvS gestuurd
en op 14 februari advies RvS ontvangen.Nader rapport zal niet eerder
worden opgesteld nadat overeenstemming met Brussel is bereikt over de derogatie
en hofprocedure.LAPmeer info
over uitvoer van afval, opbergen in de diepe ondergrond, handhaving, normen
voor hergebruik, gescheiden inzameling van gft-afval in de gemeente Horst
en het ontwerp Besluit verbranden afvalstoffen.18-11-02Kamerstukken II, 2002–2003, 27 664
nr. 10NO LAPStas
VROM heeft op 27 november 2002 (27 664, nr. 11) een brief aan
de Kamer gestuurd, waarin hij voldoet aan genoemde toezeggingen. Nadere informatie
is verstrekt bij brieven van13 december 2002 (27 664, nr. 12),
27 maart 2003 (28 600 XI, nr. 97 en op 26 mei 2003.LAPHet voeren
van overleg met vertegenwoordigers van het bedrijfsleven om de verwerking
van afval in Nederland te stimuleren van de stromen die momenteel voor nuttige
toepassing in Duitsland geëxporteerd worden.18-11-02Kamerstukken II, 2002–2003, 27 664
nr. 10NO LAPOverleg
is eind 2002 gestart. Er lopen twee gezamenlijke werkgroepen van bedrijfsleven
en VROM, overkoepeld door een gezamenlijke stuurgroep. Deze zijn in mei 2003
met voorstellen gekomen komen voor eventuele nadere maatregelen, gericht op
de criteria voor export en de inzet van instrumenten (certificering, stortheffing).Kernenergie in relatie
tot kapitaalvernietigingHet op een rij zetten van kernenergie in
relatie tot mogelijke kapitaalvernietiging en de technische levensduur.25-11-02Kamerstukken II, 2002/2003,
Begroting Milieu28 600 XI, nr. 73TK ingelicht bij brief van 03-12-02.Vlamvertrager FR 720Na uitspraak Raad van State meer bekendheid en duidelijkheid geven
over de door de EC ingezette inbreukprocedure mbt thans vigerende verbodsmaatregel
voor de broomhoudende brandvertrager FR 720.25-11-02Kamerstukken II, 2002/2003, Begroting Milieu28 600
XI, nr. 73TK ingelicht
bij brief van 03-12-02.Beantwoord bij brief van 28 februari 2003.Hotspots, fijn stof
en luchtkwaliteitEen actieprogramma voor de knelpunten ten aanzien
van de luchtkwaliteit.25-11-02Kamerstukken II, 2002/2003, Begroting Milieu28 600 XI, nr. 73TK ingelicht bij brief
van 03-12-02. Het kabinet is voornemens dit actieprogramma in najaar 2003
te presenteren. Tevens zal de Kamer geïnformeerd worden over de resultaten
van het thans lopende onderzoek naar de effecten van fijn stof en de hieruit
voortvloeiende prioriteiten voor het bestrijdingsbeleid. Het toegezegde actieprogramma
zal doorwerken in het NVVP.Milieuraad: CO-2 emissiehandelHet rapporteren van de TK over de mening van de EC mbt de project-gerelateerde
instrumenten.28-11-02Kamerstukken
II, 2002/2003, 21 501-08 nr. 180AO MilieuraadNader informatie is tegelijk met verslag van milieuraad
9–10 december 2002 verstuurd: 29-01-03.Milieuraad: CO-2 emissiehandelHet zenden van nadere informatie aan TK over de uitwerking van de
allocatiemethode via de zogeheten comitologieprocedure.28-11-02Kamerstukken II, 2002/2003, 21 501-08
nr. 180AO MilieuraadNader informatie is tegelijk met verslag van milieuraad 9–10 december
2002 verstuurd: 29-01-03.Milieuraad: Milieu-aansprakelijkheidHet zenden van nadere informatie over de relatie tussen de richtlijnen
en eronder vallende internationale verdragen (incl. de mate waarin de aansluiting
al dan niet naadloos is).28-11-02Kamerstukken II, 2002–2003, 21 501-08 nr. 180AO MilieuraadNader informatie is tegelijk
met verslag van milieuraad 9–10 december 2002 verstuurd: 29-01-03.Riolering en afwateringSanering afvalwater buitengebiedEr zal monitoring plaatsvinden over
voortgang van sanering.03-12-02Kamerstukken II, 2002/2003, 19 826, nr. 25AO rioleringenAanpak monitoring 4e kwartaal 2003 gereed. Er vindt op dit moment een evaluatie plaats
van de uitvoering van het gemeentelijk rioleringsbeleid. Daarin wordt ook
de sanering van het afvalwater in het buitengebeid meegenomen.Riolering en afwateringMet de VNG zal overleg plaatsvinden over de hoogte van de eigen bijdrage
indien de gemeente de regie voert bij de saneringsoperatie.03-12-02Kamerstukken II, 2002/2003, 19 826,
nr. 25AO rioleringenDit overleg is in 1e kwartaal 2003 voorbereid.In haar ledenbrief
heeft de VNG haar leden geadviseerd hoe om te gaan met de «brede zorgplicht».
Door de interpretatie van de VNG van het begrip «brede zorgplicht»
is een discussie over de hoogte van de eigen bijdrage niet meer opportuun.
Actiepunt kan afgevoerd worden.Riolering en afwateringDe drukte in de ondergrond neemt nog steeds toe. De kamer stelt dat
de kosten voor de rioleringszorg hierdoor worden verhoogd. In overleg met
de minister van RO zal woerden bezien of hier van rijkswege een ordenende
taak is weggelegd.03-12-02Kamerstukken
II, 2002/2003, 19 826, nr. 25AO rioleringenOp 19/8 vindt overleg plaats van dgM/dgR met dg-Telecom
om de kosten door tekortschietende afstemming m.b.t. de ondergrond te drukken.Externe VeiligheidVoor eind 2003 neemt de minister een besluit over een nieuwe systematiek
voor de berekening van het groepsrisico en over een nieuwe norm. De nieuwe
systematiek en norm worden in de praktijk getoetst, en de norm in een AMVB
vastgelegd.05-12-02Kamerstukken
II, 2002/2003, 27 801 nr. 21Groepsrisico: De casestudies die als input voor nieuwe benaderingswijze
dienen, zijn uitgevoerd. Daarnaast hebben experts en bestuurders input geven.
Richting voor nieuwe systematiek wordt in het derde kwartaal van 2003 gekozen.Internaliseren:
Verkennende studie wordt in tweede helft 2003 uitgevoerd. Afronding eind 2003.Externe veiligheidDe minister geeft schriftelijk antwoord op de vragen inzake:–
de Westerschelde;– het advies van het RIVM over de ramp in Toulouse;–
Schiphol en militaire transporten;– Het toedelen van extra middelen
uit het Strategisch akkoord en de betrokkenheid van de Kamer daarbij;–
De limiet van 6000kg in het vuurwerkbesluitDe mate waarin internalisering
van de maatschappelijke kosten concreet is.05-12-02Kamerstukken II, 2002/2003, 27 801 nr. 21Beantwoord in brief verstuurd
naar de Kamer op 6 januari 2003.AKZO Nobel (chloorransporten)De staatssecretaris is bereid, in overleg met het bedrijf te komen
tot een onafhankelijke beoordeling van de incidentele transporten.05-12-02Kamerstukken II, 2002/2003,
22 343 nr. 74De mogelijkheid tot inspectie/onafhankelijke beoordeling van het chloorvervoer,
meer specifiek het chloorregime, bestaat reeds en Railned Spoorwegveiligheid
heeft in september 2002 het proces rondom het chloorvervoer per trein beoordeeld
(«Inspectierapport proces chloorvervoer, 26-09-2002 Railned Spoorwegveiligheid»).
Akzo Nobel heeft het vervoer van chloor overigens uitbesteed aan Railion en
Akzo Nobel steunt de beoordeling van incidentele chloortransporten. Incidentele
chloortransporten zullen op basis van het «convenant Akzo-chloortransporten»
overigens pas na 1-1-2006 plaats gaan vinden.AKZO Nobel (chloortransporten)De staatssecretaris zegt toe, naar het punt – ministeries zijn
niet verantwoordelijk voor het scheppen van vervangende werkgelegenheid –
te kijken en de Kamer via een brief op de hoogte te stellen van zijn bevindingen.05-12-02Kamerstukken II,
2002/2003, 22 343 nr. 74Akzo Nobel maakt een concreet plan voor vervangende activiteiten/werkgelegenheid.
Akzo Nobel is ten behoeve hiervan reeds gestart met een aantal onderzoeken
en gesprekken die rond 01-07-2003 afgerond zullen worden. De resultaten hiervan
zullen door de ondernemingsraad van de locatie Hengelo worden getoetst. Na
01-07-2003 zal in overleg met het bedrijf worden bepaald welke resultaten
aan de Tweede Kamer kunnen worden gemeld.AKZO Nobel (chloortransporten)De staatssecretaris zal de Kamer zo snel mogelijk informeren over
of de OR van AKZO Nobel al heeft ingestemd met het principe akkoord.05-12-02Kamerstukken II, 2002/2003,
22 343 nr. 74In februari 2003 heeft de Groepsondernemingsraad (GOR) Akzo Nobel Chemical
BV positief geadviseerd over de voorgenomen sluiting van de chloor en MCA-fabrieken
op de locatie Hengelo en de bouw van een chloor en MCA fabriek op de locatie
Delfzijl. Tezamen met de toezegging van de staatssecretaris over Akzo inspanningen
m.b.t. vervangende activiteiten/werkgelegenheid op de locatie Hengelo zal
deze informatie z.s.m. na 01-07-2003 per brief aan de Tweede Kamer worden
gemeld.PageDe minister
zegt toe dat hij op korte termijn een schriftelijk overzicht van de besproken
alternatieven aan de Kamer zal doen toekomen.12-12-02Kamerstukken II, 2002/2003, 27 628 nr. 12Beantwoord bij brief van 13 december
2002 (Kamerstuk 27 629 nr. 9).PageDe minister
zegt toe dat hij het concept rapport van de VROM inspectie met een reactie
zo snel mogelijk zal toezenden.12-12-02Kamerstukken II, 2002/2003, 27 628 nr. 12Beantwoord bij brief van 3 februari
2003 (Kamerstuk 27 628, nr. 13).PageDe minister
zegt toe dat hij op korte termijn probeert de benodigde financiën rond
te krijgen om te zorgen dat er een aanvaardbare situatie ontstaat in Venlo.12-12-02Kamerstukken II,
2002/2003, 27 628 nr. 12Zoals de minister op 17 december 2002 in de TK heeft gemeld, is op dit
moment niet bekend wat gedekt moet worden. Bovendien zullen eerst andere alternatieven
(i.p.v. verplaatsing van emplacement Venlo naar Trade Port Noord) onderzocht
moeten worden. Indien mocht blijken dat deze alternatieven niet haalbaar zijn
en verplaatsing wel het beoogde effect heeft, dan zal worden nagegaan op welke
wijze een verplaatsing kan worden gefinancierd. Naar verwachting zal medio
september 2003 meer zicht zijn op de haalbaarheid van andere alternatieven.MilieuraadNucleaire
veiligheid (n.a.v. verslag Milieuraad 9 dec.2002): Stas.VROM geeft aan bereid
te zijn tot apart AO inzake nucleaire veiligheid/Euratom.19-02-03Kamerstukken II, 2002–2003, 21 501-08,
nr. 162Voorbereiding
van een dergelijk AO zal plaatsvinden i.o.m. EZ en BZ. Voorstel zal worden
meegenomen in procedurevergadering van Kamercommissie VROM. Brief naar kamer
met nadere informatie van de EC m.b.t. het Nuclear Safety Package is 10 april
2003.MilieuraadAanpassing
richtlijn zwemwater:terugkoppeling in een AO over door V&W uitgevoerde
kosten/batenanalyse.19-02-03Kamerstukken
II, 2002–2003, 21 501-08, nr. 162Ministerie van V&W laat momenteel een kosten/batenanalyse
uitvoeren m.b.t. het voorstel voor aanpassing van de zwemwaterrichtlijn. Terugkoppeling
volgt in een volgend AO.MilieuraadRichtlijn
milieu-aansprakelijkheid:toezegging aan de TK informatie te zenden over hoe
in de praktijk de relatie te regelen tussen de richtlijn en internationale
verdragen/protocollen.19-02-03Kamerstukken II, 2002–2003, 21 501-08, nr. 162Kamer is geïnformeerd bij
het toezenden van het verslag van de Milieuraad van 4 maart 2003.MilieuraadVoorbereiding
Voorjaarstop/duurzame ontwikkeling:Toezegging om de TK een overzicht te zenden
van niet-duurzame subsidies.19-02-03Kamerstukken II, 2002–2003, 21 501-08, nr. 162Er is al een methodiek om milieu-effecten
van subsidies te bepalen. Volgende stap (opgenomen in ADO) is ontwikkeling
van methodieken om sociale en economische effecten in beeld te brengen. Daarna
wordt een overzicht van niet duurzame subsidies opgesteld (2005).MilieuraadVoorbereiding
Voorjaarstop/duurzame ontwikkeling:Rapport Wuppertal Instituut: toezegging
om de TK het resultaat te zenden van het project «Duurzaam ondernemen
bij het Midden- en Klein Bedrijf».19-02-03Kamerstukken II, 2002–2003, 21 501-08, nr. 162Resultaten van het project
«Duurzaam ondernemen bij het Midden- en Klein Bedrijf» zullen
de aan Kamer na het zomerreces aangeboden worden.MilieuraadMariene
milieu/tanker Prestige:toezegging om aan Stas.V&W door tegeven dat de
Kamer aanvullend overleg wenst inzake de tankers Prestige en Tricolor.19-02-03Kamerstukken II, 2002–2003,
21 501-08, nr. 162Stas. VROM heeft hierover contact opgenomen met Stas.V&W.LegionellaToezegging
het volledige waterleidingbesluit toe te zenden.20-02-03Kamerstukken II, 2002–2003, 28 499,
nr. 17Toegezonden
op 10-04-03.LegionellaToezegging
verslag van overleg tussen stas en deskundigen aan de Kamer toe te zenden.20-02-03Kamerstukken II,
2002–2003, 28 499, nr. 17Toegezonden op 17-06-03.LegionellaToezegging
de Kamer nader te informeren over een aantal aspecten zoals kosten en de mogelijkheden
van een convenant.20-02-03Kamerstukken
II, 2002–2003, 28 499, nr. 17Toegezonden op 17-06-03.SlaapverstoringLeveren
van informatie aan de Kamer, waarin een vergelijking wordt gemaakt van het
maximum aantal slaapgestoorden uit de PKB-Schiphol en het aantal slaapgestoorden
gebaseerd op de dosis-effect relaties uit het recente slaapverstoringsonderzoek.13-03-03Kamerstukken II,
2002–2003, 26 959 nr. 3Er is een brief dd. 9 mei 2003 naar de TK gegaan waarin
de aanpak van de vergelijking wordt geschetst en een brief wordt toegezegd
aan de TK. Brief is juli 2003 verstuurd.SlaapverstoringOver
een jaar zal een politiek besluit worden genomen over wat met de resultaten
van het slaapverstoringsonderzoek wordt gedaan. Daarbij zal worden bezien
of er aanleiding is voor een tussentijdse aanpassing van het Luchthavenverkeersbesluit.13-03-03Kamerstukken II,
2002–2003, 26 959 nr. 3Noodzakelijke voorbereidende acties zijn in gang gezet te weten:•
uitwerking beoordelingskader uit actieprogramma Gezondheid en Milieu•
vergelijking basis huidige nachtnorm en dosis-effect relaties uit dit onderzoek•
vergelijking internationale richtlijnen (WHO, EU)Tweede Kamer zal hierover
geïnformeerd worden voorjaar 2004.Beheer autobandenOverleg
met sector over voorstel beperken registratieverplichtingen.26-03-03Kamerstukken II, 2002–2003,
28 600 XI nr. 99Overleg met de sector heeft plaatsgevondenTK geïnformeerd bij brief van
7 mei 2003. Hiermee is toezegging gestand gedaan.Beheer autobandenRealisatiedatum
doelstelling materiaalhergebruik naar 2005.26-03-03Kamerstukken II, 2002–2003, 28 600 XI nr. 99TK geïnformeerd bij
brief van 7 mei 2003. Hiermee is toezegging gestand gedaan.Beheer autobandenEvaluatie
Besluit beheer autobanden 3 jaar na inwerkingtreding.26-03-03Kamerstukken II, 2002–2003, 28 600
XI nr. 99Aankondiging
dat evaluatie wordt vermeld in Nota van Toelichting bij Besluit beheer autobanden.Beheer autobandenBezien
mogelijkheden doelstelling product hergebruik.26-03-03Kamerstukken II, 2002–2003, 28 600
XI nr. 99Hierop is
in de brief aan de Tweede Kamer van 7 mei 2003 ingegaan. Toezegging is
uitgevoerd.Beheer autobandenReactie
geven aan TK betreffende het verbod op lood in balanceergewichten.26-03-03Kamerstukken II, 2002–2003,
28 600 XI nr. 99Hierop is in de brief aan de Tweede Kamer van 7 mei 2003 ingegaan. Toezegging
is uitgevoerd.Derogatie verzoek en
lopende HofprocedureStandpunt over peilstok in de akker.23-04-03Kamerstukken II, 2002–2003,
28 385 nr. 19Brief aan de Tweede Kamer gestuurd op 23 mei 2003.MilieuraadNederlandse
inzet in Brussel: stas geeft n.a.v. discussie over invloed van TK op Nederlandse
inzet in Brussel aan dat de Tweede Kamer binnenkort de Europese Milieu-agenda
tegemoet kan zien.24-04-03Kamerstukken
II, 2002–2003, 26 21 501, nr. 165AO milieuraadDe Europese Milieu-agenda is in juli
2003 naar de Tweede Kamer gestuurd.MilieuraadMobiele
machines: schriftelijke informatie over kosten uitvoering richtlijn mobiele
machines en binnenscheepvaart.24-04-03Kamerstukken II, 2002–2003, 26 21 501, nr. 165AO milieuraadTK is vlak na de zomer
geïnformeerd via een brief, waarin de toezeggingen die zijn gedaan tijdens
het betreffende AO zijn verzameld.MilieuraadZwavelgehalte
scheepsbrandstoffen: schriftelijke informatie over al dan niet bestaan van
flexibiliteit in de richtlijn zwavelgehalte scheepsbrandstoffen (0,2% versus
1,5%).24-04-03Kamerstukken
II, 2002–2003, 26 21 501, nr. 165AO milieuraadTK is vlak na de zomer geïnformeerd
via een brief, waarin de toezeggingen die zijn gedaan tijdens het betreffende
AO zijn verzameld. waarbij ook de vraag is meegenomen waarom de voorschriften
uit de richtlijn alleen zouden gelden voor schepen op de Noordzee, Oostzee
en het Kanaal.MilieuraadToelichting
op proces van EU-besluitvorming.24-04-03Kamerstukken II, 2002–2003, 26 21 501, nr. 165AO milieuraadOp initiatief van TK uitgesteld
naar september 2003.MilieuraadBNC-fiches/algemeen:Stas
verwelkomt suggestie om standaard kopjes «kosten»,en «uitvoerbaarheid
en handhaafbaarheid» in BNC-fiches op te nemen.24-04-03Kamerstukken II, 2002–2003, 26 21 501,
nr. 165AO milieuraadStandaardkopje «kosten» is reeds verwerkt. Standaardkopje «handhaafbaarheid»
zal naar verwachting medio juni 2003 afgerond zijn.MilieuraadVerslag
Milieuraad: toezegging om in de verslagen n.a.v. Milieuraden een duidelijker
link te leggen met de Nederlandse inzet tijdens die Raad en het debat in de
Tweede Kamer daarover.24-04-03Kamerstukken II, 2002–2003, 26 21 501, nr. 165AO milieuraadIn het eerstvolgende verslag
wordt hiermee rekening gehouden. Dat is voor het eerst gebeurd met verslag
Milieuraad mei en zal ook plaatsvinden voor alle volgende gelegenhedenOVERZICHT MOTIES EN TOEZEGGINGEN RIJKSHUISVESTING A. Overzicht van de moties
RijkshuisvestingOmschrijving van de motieVindplaatsStand van
zakenHofstra, A. de Jong,
Assen en Versnel-SmitzHet nieuwe stelsel in zijn totaliteit te evalueren
op een tijdstip bij voorkeur per 1 januari 2004 en bij de evaluatie nadrukkelijk
aandacht besteden aan de marktanaloge aanpak en de «gedwongen winkelnering»
van departementen.24-02-98Handelingen
II, 1997–1998, 25 449, nr. 8De evaluatie wordt in 2004 uitgevoerd.Van Walsem, De BoerVerzoekt de regering om enkele rijksgebouwen waterzijdig in te regelen
als voorbeeld van «good practice» en een vervolg (van de toepassing
van deze techniek) af te laten hangen van de resultaten hiervan.28-03-00Handelingen II, 1999–2000,
26 898, nr. 16Het principe van waterzijdig inregelen (het optimaliseren van de hoeveelheden
aan verwarmingslichamen te leveren warmte) is een in de rijkshuisvesting al
vrij algemeen gebruikt principe. Over de huidige stand van de ontwikkelingen
over dit onderwerp is de Kamer geïnformeerd door de minister van VROM,
in antwoorden op vragen van de Kamerleden Crone en Duivesteijn d.d. 20 juni
2002 (TK 2002-2003, nr. 569).Atsma c.s.Verzoekt
de regering binnen één jaar na de betrokken partijen gehoord
te hebben, de regelgeving met betrekking tot aanbestedingen vast te stellen.01-05-03Kamerstukken II,
28 244, nr. 31Opgenomen in actielijst.AtsmaVerzoekt
de regering:– zo snel mogelijk met voorstellen te komen ter versteviging
van de onafhankelijke en de effectieve uitvoering van de Mededingingswet;–
op korte termijn een overzicht te geven van het wetgevingsprogramma dat zij
ter versteviging van het toezicht in petto heeft.01-05-03Kamerstukken II, 28 244, nr. 32 Opgenomen in actielijst.
Opgenomen in actielijst.Slob/van der VliesSpreekt als haar mening uit dat meer eenduidig moet worden omschreven
onder welke voorwaarden concrete integriteitsschendingen leiden tot disciplinaire
maatregelen.01-05-03Kamerstukken
II, 28 244, nr. 36Opgenomen in actielijst.Slob c.s.Spreekt
als haar oordeel uit dat er in de komende jaren extra geïnvesteerd zal
worden in scholing van ambtenaren als het gaat om het kennisniveau met betrekking
tot aanbestedingen.01-05-03Kamerstukken
II, 28 244, nr. 37Opgenomen in actielijst.Van der Vlies c.s.Spreekt uit dat bij het ontwikkelen van een nieuw wettelijk kader
voor overheidsbestedingen óók ten aanzien van aanbestedingen
die niet van rijkswege plaatsvinden, een adequate bescherming tegen het zogenaamde
leuren dient te worden geboden.01-05-03Kamerstukken II, 28 244, nr. 40Opgenomen in actielijst.Hofstra c.s.–
Verzoekt de regering om voor 1 juli 2003 een actielijst op te stellen
waarin alle voorstellen zijn samengebracht, inclusief de tijdsplanning, de
verantwoordelijke bewindspersoon en eventuele benodigde extra budgetten.–
Verzoekt de regering tevens om jaarlijks een voortgangsrapportage aan de kamer
te zenden.01-05-03Kamerstukken
II, 28 244, nr. 42Actielijst is in juni 2003 opgesteldOpgenomen in actielijst.Hofstra c.s.Verzoekt
de regering per 1 juli 2003 een volledige registratie en analyse van
bedoeld meer- en minderwerk in te voeren en de Kamer daarover geregeld te
rapporteren via bestaande periodieke rapportages, bijvoorbeeld via de jaarrekening
van de diverse departementen.01-05-03Kamerstukken II, 28 244, nr. 43Opgenomen in actielijst.Hofstra c.s.Verzoekt
de regering onderzoek te doen naar andere methoden van aanbesteding, waarbij
zowel een betere marktwerking als een betere projectbeheersing wordt bereikt,
en daarbij concrete voorstellen te doen, en daarbij gebruik te maken van ervaringen
elders, ook in het buitenland, en de Kamer te rapporteren voor 1 juli
2004.over onderzoek naar andere methoden van aanbesteding.01-05-03Kamerstukken II, 28 244, nr. 44Opgenomen in actielijst.Slob c.s.Spreekt
als haar oordeel uit dat de overheid door deze passieve houding onvoldoende
heeft ondernomen om een eind te maken aan het ondergrondse systeem van illegaal
vooroverleg en rpijsafspraken.over passieve houding van de overheid bij signalen
over illegale praktijken.01-05-03Kamerstukken II, 28 244, nr. 46Opgenomen in actielijst.B. Overzicht van de toezeggingen
RijkshuisvestingOmschrijving van de toezeggingVindplaatsStand van
zakenHoge Colleges van StaatDe Kamer zal worden geïnformeerd over het onderzoek «
of en zo ja op welke Hoge Colleges van Staat de nieuwe aanpak van de rijkshuisvesting
toegepast kan worden.» Het kabinet zal naar verwachting de Tweede kamer
daarover in de loop van dit zittingsjaar informeren.24-02-98Kamerstukken II, 1997–1998, 25 449,
nr. 8Wordt betrokken
bij de evaluatie van het rijkshuisvestingsstelsel die in 2004 wordt uitgevoerd.PEC BouwnijverheidToegezegd wordt dat het integriteitsbeleid bij de Rgd aangescherpt
zal worden.17-04-03Handelingen
II, 2002–2003, nr. 64, p. 3815-3859Eea zal plaatsvinden conform de bevindingen en aanbevelingen
van BZK. Tevens zal hierover aan de minister periodiek gerapporteerd worden.PEC BouwnijverheidToegezegd wordt dat er een apart debat over grondbeleid zal volgen:
o.a. concurrentiebevordering e.d. Voor einde 2003 zullen onderzoeken naar
bevorderen concurrentie op ontwikkelingslocaties naar de Kamer gestuurd worden.17-04-03Handelingen II,
2002–2003, nr. 64, p. 3815–3859Onderzoeken lopen.PEC BouwnijverheidDe Kamer zal geïnformeerd worden over de gedragslijn Rijk voor
verhalen schade.21-05-03Handelingen
II, 2002–2003, nr. 71, p. 4083–4099De brief inzake de «gedragslijn verhalen schade»
is op 11 juli 2003 naar de TK gestuurd.Het conceptadvies van de landsadvocaat
is binnen. Een gedragslijn wordt op basis hiervan opgesteld en na vaststelling
in het kabinet aan de TK gezonden.PEC BouwnijverheidToegezegd wordt dat de vragen Giskes inzake aanbestedingen VWS overgedragen
zullen worden aan het Ministerie van VWS.21-05-03Handelingen II, 2002–2003, nr. 71, p. 4083–4099VWS is verzocht de vragen
te beantwoorden.PEC BouwnijverheidToegezegd wordt dat de vraag van de heer Slob inzake markteffecten
bij aanbestedingen schriftelijk beantwoord zal worden.21-05-03Handelingen II, 2002–2003, nr. 71,
p. 4083–4099Deze
vraag is bij brief d.d 5 juni (28 244, nr. 48) beantwoord door
de minister van V&W.OVERZICHT MOTIES EN TOEZEGGINGEN INSPECTORAAT-GENERAALA. Overzicht van de moties
Inspectoraat-GeneraalOmschrijving van de motieVindplaatsStand van
zakenVan Velzen c.s.Over
het niet langer controversieel zijn van het onderdeel chloortransporten.02-07-02Kamerstuk 22 343
nr. 67, 2001–2002Motie is uitgevoerd, zie brief aan de TK VROM 020 743.Van der Ham/DuyvendakOver het actief beschikbaar stellen via internet van gedoogbeschikkingen.02-07-02Kamerstuk 22 343,
nr. 69, 2001–2002Het concept-standpunt beleidskader gedogen wordt van milieu verbreed naar
beleidsterreinen VROM en wordt afgestemd met betrokken departementen. Er wordt
naar gestreefd om de reactie, die wordt opgenomen in de brief over het gedoogbeleid,
in 2003 aan de Tweede Kamer te zenden.Duyvendak c.s.Verzocht
wordt het expert forum zich ook te laten uitspreken over de mogelijkheid van
kernsmelting en het forum hierover voor 1 juni 2003 tot een conclusie
laten komen.20-02-03Kamerstuk
25 422, nr. 21, 2002–2003Toegezegd is dat eind juli hierover door de KFD een conclusie
wordt getrokken (handelingen TK 47, p. 3163) waarover de kamer zal worden
geïnformeerd.B. Overzicht van de toezeggingen
Inspectoraat-GeneraalOmschrijving van de toezeggingVindplaatsStand van
zakenWoonwagensToegezegd
wordt dat de inspectie bij het woonwagenkamp in Zeist de vinger aan de pols
zal houden waar het de brandveiligheidsituatie betreft.29-11-01Kamerstuk 24 508, nr. 42, 2001–2002,AO
WoonwagensOnderzocht wordt
de totale herinrichting om tot een (technisch) gewenste brandveiligheid te
komen op de huidige locatie van het woonwagencentrum. Na overleg met de minister
van Defensie over het verkleinen van de geluidzone rond de vliegbasis Soesterberg
kan overleg met het Woonwagenschap naar verwachting na de zomer (2003) plaatsvinden.HFR PettenDe
Minister is voor grotere zekerstelling van leverantie van isotopen voor medische
doeleinden door middel van afspraken tussen de Europese research reactoren.26-03-02Kamerstuk II,
25 422, nr. 16, 2001–2002AO PettenDoor de ministeries van VWS, EZ en VROM zijn de internationale
markt en de spelers in het veld van de productie van radioactieve stoffen
voor medische toepassingen in kaart gebracht. Nagegaan is hoe in de toekomst
kan worden voorkomen dat de levering van isotopen bij een eventuele sluiting
van de HHR in gevaar kan komen.Kamer is hierover geïnformeerd bij brief
van 26/06/02.Het rapport «Medische Isotopen en de Hoge Flux Reactor
Petten is op 4 maart naar de Tweede Kamer gestuurd (25 422, nr. 27).Afstemming RO- en bouwregelgevingStas zegt toe dat zal worden gewerkt aan het voor zover mogelijk
meer op elkaar afstemmen van de methodiek van beoordeling en verslaglegging
van onderzoeken naar de uitvoering van RO- en Bouweregelgeving.26-06-02TK 28 325, nr. 3, 2001–2002,AO
BouwregelgevingSinds 1 april
2003 werkt de VI met het handboek Vrom Inspectie Gemeente Onderzoeks Methodiek
(VIGOM). In 2003 zullen met behulp van deze eenduidige methodiek gemeenten
worden onderzocht. Verslag over de VROM-brede gemeente-onderzoeken vindt plaats
in de jaarrapportage 2003.MiddelharnisRaad
van State wijst beroep tegen permanente bewoning recreatiewoningen af; minister
bezint zich op eventuele stappen26-06-02AO handhaving ROGaat om grote recreatiewoningen. VROM heeft zonder succes 2 keer om een voorlopige
voorziening gevraagd en 1 maal beroep ingesteld.Besloten is verder geen juridische
actie te ondernemen. Toezegging is uitgevoerd.ValkenswaardVernietiging
bouwvergunning 2 kostbare villa's. Indien de Raad van State VROM in het gelijk
stelt, treedt de VI op.26-06-02AO handhaving RODe Raad van State heeft op 20 november 2002 uitspraak gedaan en de beroepen
tegen de koninklijke vernietigingsbesluiten ongegrond verklaard. De villa's
zijn hierdoor illegaal en moeten worden afgebroken. De gemeente Valkenswaard
heeft de ex-vergunninghouders, onder aanzegging van het opleggen van een dwangsom
van maximaal € 200 000 elk, gelast de villa's voor 21 juli
2003 af te breken. De ex-vergunninghouders hebben hiertegen bezwaar ingediend;
de bezwaarschriften zijn nog in behandeling.WervershoofDe
gemeente kiest voor legalisatie golfbaan; hierover moet de VI zich nog uitspreken;Bij
de gemeente loopt een toezichtonderzoek26-06-02AO handhaving RO1e VI is akkoord met legalisatie; gemeente voert wijziging
bestemmingsplan door.2e resultaten van het onderzoek zijn 29/10
openbaar; geen bijzonderheden.Toezegging is uitgevoerd.Algemeen handhavingsbeleidMinister geeft aan meer nadruk te willen leggen in de komende kabinetsperiode
voor de handhaafbaarheid van regelgeving, ook van bestaande. Minder regels,
maar scherper. Korthals vult dit aan met voorbeelden van projecten vanuit
OM.27-06-02TK 27 664,
nr. 6, 2001–2002AO Milieuwet-handhavingHet onderwerp Handhaafbaarheid, Uitvoerbaarheid en
Fraudebestendigheid is uitdrukkelijk betrokken in de Herijkingoperatie regelgeving,
waarvan de resultaten naar verwachting eind 2003 aan de TK zullen worden gezonden.
Daarmee komt er dus geen afzonderlijke brief meer.Algemeen handhavingsbeleidKorthals geeft aan dat milieuwethandhaving bij OM en politie aandacht
krijgt o.m. door bundeling van de expertisecentra in een functioneel OM en
door het uitvoeren van de aanbevelingen van het NPA-rapport uit 2001. De Raad
van Hoofdcommissarissen heeft aan de korpsen geadviseerd regionale of zo nodig
interregionale politiemilieuteams in te stellen. De Kamer zal op de hoogte
worden gehouden. Vanuit BZK wordt een monitor voorbereid ter ondersteuning
van de politie in de uitvoering van de milieutaak.27-06-02TK 27 664, nr. 6, 2001–2002AO
Milieuwet-handhavingIn
de brief aan de TK van 21 mei 03 bij de voortgangsrapportage Handhaving
2002 van de VROM-inspectie is aangegeven dat er naar wordt gestreefd het wetsvoorstel
handhavingsstructuur nog voor het zomerreces bij de Tweede Kamer in te dienen.
Indiening van het wetsvoorstel is echter vertraagd. Gestreefd wordt nu naar
indiening vóór het einde van het zomerreces.Professionalisering
handhavingMinister geeft aan zover te willen gaan met de regionale
handhavingsdiensten als mogelijk is. Hij geeft de Kamer mee kritisch te zijn
op het Raad van State advies op het Wetsvoorstel Handhavingsstructuur. Mogelijke
kritiek door de RvS op dwingende elementen in het voorstel.27-06-02TK 27 664, nr. 6, 2001–2002AO
Milieuwet-handhavingDe
IPO-rapportage over de huidige stand van de milieuhandhaving («nulmeting»)
is aan de TK aangeboden (brief van 12 juni 2003, VROM030 374). Toezegging
is uitgevoerd.BRZO/VeiligheidLandelijke
lijst BRZO is in oktober klaar.27-06-02TK 27 664, nr. 6, 2001–2002AO Milieuwet-handhavingIn 2002 is bij alle gemeenten
nagegaan of er Brzo-bedrijven over het hoofd zijn gezien. Het rapport met
de definitieve lijst wordt voor het einde van de zomer van 2003 naar de Tweede
Kamer gestuurd.BRZO/veiligheidControle
actie op uitvoering BRZO vindt in tweede halfjaar plaats.27-06-02TK 27 664, nr. 6, 2001–2002AO
Milieuwet-handhavingControles
eind 2002 gestart. Doorloop t.m. juli 2003. Rapportage eind 2003.Aansluitende
Pbzo-deel (Preventiebeleid zware ongevallen, geldt voor alle BRZO-bedrijven,
dus ook de BRZO-bedijven die geen Veiligheidsrapport moeten opstellen) wordt
nu voorbereid.BRZO/veiligheidExtrene
veiligheid is (spoorwegemplacementen/chloortreinen) door Kamer controversieel
verklaard. Minister geeft aan erover te willen praten als Kamer het onderwerp
van de lijst van controversiële onderwerpen haalt. Is actueel voor chloortreinen
i.v.m. bespreking op 4/7 met Akzo. Minister geeft aan resultaat aan Kamer
te zullen meedelen.27-06-02TK
27 664, nr. 6, 2001–2002AO Milieuwet-handhavingEr is afspraak met Akzo om de chloorproductie
in Hengelo te stoppen en nieuwe fabriek in Delfzijl te bouwen en productie
Botlek te verhogen. Hierdoor in toekomst transporten nog slechts incidenteel
nodig; verder RO ontwikkelingen in Hengelo nu mogelijk; moderne technologie
in Delfzijl.Procedures nieuwbouw Delfzijl zijn gestart (Mer, Wm/Wvo vergunningen,
VR etc). VI houdt vinger aan de pols. Toezegging is uitgevoerd.AVR/C2-deponieMinister
geeft aan dat AVR intensief door VI en DCMR wordt gevolgd. Revisievergunning
zal medio 2003 zijn afgerond. N.a.v. de brand heeft AVR verzoek gedaan voor
rechercheonderzoek (i.v.m. braak/brandstichting). Minister geeft aan hier
positief tegenover te staan en zal Kamer informeren over de zin van een dergelijk
onderzoek.27-06-02TK 26 664,
nr. 6AO Milieuwet-handhavingPlan van Aanpak, Risicoanalyse wordt opgesteld. Schade wordt hersteld. Grote
aandacht van AVR voor de gezondheidsrisico's voor het personeel ivm met het
moeten verplaatsen van het afval. Vanuit VI geen bijzondere acties nodig.
Toezegging is uitgevoerd.AVR/C2-deponieMinister
zegt toe overzicht toezichtacties door het bevoegd gezag naar Kamer te sturen
met daarbij aangegeven welke aanvullende acties eventueel nog nodig zijn.27-06-02TK 26 664,
nr. 6AO Milieuwet-handhavingVoortgang beschreven in brief d.d 8-11-2002; Handhaving milieuwetgeving; (de
achtste halfjaarlijkse voortgangsrapportage milieuwethandhaving). Toezegging
is uitgevoerd.HSL-ZUIDMinister
geeft aan dat aansprakelijkheidsvraag voor gebruik te vervuilde AVI-slakken
nog met min. V&W wordt uitgezocht.27-06-02TK 26 664, nr. 6AO Milieuwet-handhavingInmiddels zijn maatregelen genomen
om de risico's van de aanwezige slakken op te heffen. Toezegging is uitgevoerd.HSL-ZUIDGebruik
van vervuild zand: naast de 2500 ton is er nog sprake van verdenking t.a.v.
340 000 ton (met certificaat aangeleverd zand) bij Princeville. Kamer
zal nader worden geïnformeerd.27-06-02TK 26 664, nr. 6AO Milieuwet-handhavingDe projectorganisatie HSL/A16
heeft Breda voorstellen gedaan voor Isoleren, Beheersen en Controleren (IBC)
van het toegepaste TGZ. De projectorganisatie heeft Breda in september bericht
dat het ontwerp voldoet aan de eisen in het Bouwstoffenbesluit voor een constructieve
ophoging van categorie 2 grond. Deze samenvattende conclusie wordt onderschreven
door adviesbureaus. Ook het door de VI ingeschakelde RIVM concludeert dat
de voorziene toepassing van TGZ voldoet aan de eisen die het Bouwstoffenbesluit
stelt aan de toepassing van deze categorie 2 bouwstof.Bouwstoffenbesluit/GrondDefinitie «Grond» wordt momenteel herzien. Voorstel door
SCG. In samenspraak met Financiën volgt voorstel. Van belang voor milieugrondslag.27-06-02TK 26 664,
nr. 6AO Milieuwet-handhavingDefinitie grond wordt vóór 1 oktober 2003 afgerond.BenzinetankstationsMinister geeft aan Kamer te zullen informeren over stand van zaken
tankstations totdat de laatste is gesaneerd. VI blijft onwillige gemeenten
aanpakken.27-06-02TK 26 664,
nr. 6AO Milieuwet-handhavingEind 2002 is de stand van zaken bepaald van de 444 benzinetankstations die
eind 2001 nog niet voldeden aan een of meer van de drie kernbepalingen. De
Tweede Kamer is inmiddels via de jaarrapportage 2002 van de VROM-Inspectie
over de uitkomsten van het project geïnformeerd.GroencomposteringMinister
geeft aan schriftelijk te zullen reageren op de vraag van Schreijer-Pierik
over de gezondheidsrisico's voor omwonenden (case Rhenen) bij vergunningverlening
aan groencomposteerders.27-06-02TK 26 664, nr. 6AO Milieuwet-handhavingAntwoord op 7 november 2002 (27 664/22 343,
nr. 7), Op basis van beschikbare info heeft het RIVM geen relatie kunnen
leggen tussen de bedrijfsactiviteiten en de gezondheidsklachten bij omwonenden.
VROM zal geen nader onderzoek starten. Toezegging is uitgevoerd.DSMOnafhankelijk
technisch onderzoek ACN-fabriek (cf. motie Poppe/v.d. Steenhoven) zal in augustus
gereed zijn; Kamer wordt geïnformeerd.27-06-02TK 26 664, nr. 6AO Milieuwet-handhavingDe toezegging is uitgevoerd. Zie
brief aan TK d.d. 24-10-2002 (TK 22 343, nr. 71)DSMAlgemene
risicostudie DSM-totaal (door DSM zelf uitgevoerd) zal door RIVM worden beoordeeld;
resultaat naar Kamer.27-06-02TK 26 664, nr. 6AO Milieuwet-handhavingDe TK is hierover geïnformeerd n.a.v. de vragen
van het TK-lid Duyvendak (2002–2003 nr. 944). Toezegging is uitgevoerd.VuurwerkMinister
geeft aan dat handhaving op de Westerschelde (om concurrentie door Antwerpen,
dat schepen met vuurwerkcontainers wel inneemt, te voorkomen) waarschijnlijk
niet mogelijk is vanwege een Traktaat uit 1839. Zal worden geverifieerd bij
V&W.27-06-02TK 26 664,
nr. 6AO Milieuwet-handhavingOp grond van het traktaat uit 1839 is de handhaving van Vuurwerschepen op
de westerschelde met als bestemming Antwerpen mogelijk, echter met een aantal
voorwaarden. Deze voorwaarden vormen geen beletsel voor dergelijke controles
maar maken de uitvoering gecompliceerd, onder andere omdat de controles tijdens
de vaart moeten worden uitgevoerd. Hierdoor kunnen niet altijd alle gewenste
aspecten gecontroleerd worden. Toezegging is uitgevoerd.AsbestwegenDe
minister geeft aan toezegging uit december 2001 gestand te kunnen doen.
Er is geld beschikbaar; afrondend bestuurlijk overleg vindt 1/7 plaats. Compensatieregeling
zal nog in 2002 opengesteld worden27-06-02TK 26 664, nr. 6AO Milieuwet-handhavingSaneringsregeling 2e fase asbestwegen is
opgesteld begin 2003. Tot 1 juni 2003 konden particuliere eigenaren van
asbestwegen een subsidieaanvraag indienen. Daadwerkelijke sanering gepland
in aug 2003 – eind 2004. Toezegging is uitgevoerd.GedoogbeschikkingenGedoogbeschikkingen zijn openbaar, maar vaak niet goed te vinden/in
te zien. Minister zegt toe te willen nagaan of internet een rol kan spelen
bij betere toegankelijkheid tot gedoogbeschikkingen; dit geldt ook voor BRZO-informatie.27-06-02TK 26 664,
nr. 6AO Milieuwet-handhavingConcept-standpunt beleidskader gedogen wordt van milieu verbreed naar beleidsterreinen
VROM en wordt afgestemd met betrokken departementen. Wordt betrokken bij afhandeling
motie Van der Ham/Duijvendak.DrinkwaterMinister
zegt toe Kamer te informeren over onderzoek waterwinning in eigen beheer bij
campings; algemeen ook over drinkwaterbesluit.27-06-02TK 26 664, nr. 6AO Milieuwet-handhavingHet rapport «Eigen
winningen leidingwater» is 3 maart 2003 gepubliceerd en aan de
Tweede Kamer gestuurd (VROM030 117, 19 maart 2003). Toezegging is
uitgevoerd.Rijkelse Bemden/MaaswerkenOnderzoek VI bijna afgerond. In strijd met regels gehandeld; controle-instanties
hebben niet goed gewerkt. Evaluatie V&W volgt daarop. Tweede helft augustus
naar de Kamer27-06-02TK
26 664, nr. 6AO Milieuwet-handhavingHet evaluatierapport Rijkelse Bemden/Maaswerken is
op 23 juli aan de voorzitter van de Tweede Kamer aangeboden (VI/Z3845/DB/JM).
Daarnaast zijn door de leden Eurlings en Biesheuvel op 10 september gestelde
vragen beantwoord (2001–2002, nummer 1468).Deze toezegging is afgerond.HFR PettenMinister
zegt toe dat de VC VROM het veiligheidsrapport 1996 ontvangt.10-10-02TK 25 422, nr. 18,
2002–2003schriftelijke vragenTK heeft veiligheidsrapport op 8 oktober ontvangen. Toezegging
is uitgevoerd.PettenEen
expertforum wordt samengesteld die voor het einde van het jaar uitsluitsel
dient te geven over wat er gebeurt met de kernreactor wanneer de koelwaterleiding
breekt. Wel of geen atoomexplosie?23-10-02TK 25 422, 23 Verslag AO Opwerking van nucleair materiaalHet expertforum is op 10 januari
2003 bijeengeweest onder leiding van Dr. Langenbuch (GRS). Ook prof. Andriesse
maakte deel uit van het forum. De conclusie van het forum was dat de HFR niet
kon ontploffen als een atoombom. Het verslag van het forum is op 24 januari
naar de Tweede Kamer gestuurd en e.e.a. is daarmee afgehandeld.PettenNagegaan
wordt welke alternatieven er zijn voor de in Petten geleverde radiofarmaceutische
producten23-10-02TK 25 422,
23 Verslag AO Opwerking van nucleair materiaalRapport is op 4 maart 2003 naar de Tweede Kamer
gestuurd.Zie ook stand van zaken bij vindplaats «26-03-02»PettenMedio
volgend jaar dient gerapporteerd te worden over de resultaten van een volledige
veiligheidsanalyse van de HFR23-10-02TK 25 422, 23 Verslag AO Opwerking van nucleair materiaalDoor alle werkzaamheden die de
vergunninghouder moest leveren n.a.v. extra onderzoek op verzoek van de TK
zijn de analyses die uitgevoerd moesten worden in het kader van de her-evaluatie
met 4 maanden vertraagd. Kamer is op 7 april over deze vertraging ingelicht
(TK 25 422 nr. 28). De resultaten van de veiligheidsanalyses zullen
eind 2003 aan de Tweede Kamer worden meegedeeldPettende Kamer
zal worden bericht in hoeverre in motie 25 422, nr. 22 opgenomen
verzoek kan worden gehonoreerd. (motie van de leden Van Velzen en Duyvendak
(25 422, nr. 22), waarin wordt gevraagd het expert forum een uitputtend
onderzoek te laten uitvoeren naar alle veiligheidsrisico's en in afwachting
van de resultaten hiervan de HFR tijdelijk te sluiten.)05-11-02Handelingen II, nr. 16 p. 878–885VAO
Opwerking van nucleair materiaalHet panel is benaderd met de vraag of het Veldmanscenrio (smelten) ook kan
worden onderzocht. In de brief aan de Tweede kamer van 23 december 2002
(TK 25 422 nr. 24) is bericht dat het expert forum hiertoe niet
is staat is en dat het scenario in de lopende tien-jaarlijkse her-evaluatie
behandeld wordt. De uitvoering van desbetreffende studies zullen in tijd naar
voren worden getrokken zodat de kamer eind juli 2003 geïnformeerd kan
worden. Eventuele aanpassing voor 2003 tijdens reguliere stop.Zie verder onder
moties bij vindplaats «20-02-03» (25 422, nr. 21 en
26).Algemeen MilieuwethandhavingDonner geeft aan dat milieuwethandhaving bij politie aandacht krijgt
o.m. door vorming milieuteams.04-12-02Kamerstukken 2002–2003, 22 343, nr. 75Milieuwethandhaving door de politie is
onderwerp van lopend overleg dat in het najaar zal worden hervat tussen de
ministers van VROM, BZK en Justitie. Binnen het korps wordt onderzocht hoe
de politie zijn milieuwethandhavingtaken gaat uitvoeren. Daarbij wordt aandacht
besteedt aan het per regio oprichten van politiemilieuteams. Toezegging is
uitgevoerd.Professionalisering
milieuwethandhavingStaatssecretaris geeft aan langs welke sporen
gewerkt wordt aan de professionalisering van de handhaving en geeft aan dat
begin 2003 het wetsontwerp Handhavingstructuur naar de Kamer zal worden verzonden.04-12-02Kamerstukken 2002–2003,
22 343, nr. 75In de brief aan de TK van 21 mei 03 bij de voortgangsrapportage Handhaving
2002 van de VROM-inspectie is aangegeven dat er naar wordt gestreefd het wetsvoorstel
handhavingsstructuur nog voor het zomerreces bij de Tweede Kamer in te dienen.
Indiening van het wetsvoorstel is echter vertraagd. Toegewerkt wordt nu naar
indiening vóór het einde van het zomerreces.Milieuwethandhaving,
gedogenStaatssecretaris geeft aan begin 2003 te zullen komen met
een reactie over het gedoogbeleid, inclusief aandacht voor de manier waarop
gedoogbeschikkingen onder de aandacht van het publiek kunnen worden gebracht
(uitwerking motie Van der Ham/Duyvendak).04-12-02Kamerstukken 2002–2003, 22 343, nr. 75Er wordt naar gestreefd
om de brief over het gedoogbeleid, inclusief de reactie op de motie, in het
derde kwartaal aan de TK toe te zenden.Milieuwethandhaving:
AsbestStaatssecretaris geeft aan af te zien van een algemene asbestinventarisatie
na afweging van kosten en baten en vanwege de aanstaande wijziging van het
asbestverwijderingsbesluit, waarin strengere regels t.a.v. inventarisatie
voorafgaand aan sloop worden vastgelegd04-12-02Kamerstukken 2002–2003, 22 343, nr. 75Besluit asbestinventarisatie
in niet sloop situaties gaat niet door. Motie van de SP om deze alsnog in
te voeren is verworpen (december 2002)Milieuwethandhaving:
AsbestStaatssecretaris geeft aan de Kamer nog dit jaar te zullen
informeren over de normstelling; u geeft aan hierin ook aandacht te zullen
geven aan het aspect «asbest in puingranulaat/gebruik als sec. grondstof».04-12-02Kamerstukken 2002–2003,
22 343, nr. 75Op 17 december 2002 is een brief naar de 2e Kamer gegaan met
interim-normering van asbest in bodem, grond en puingranulaat.Milieuwethandhaving:
AsbestStaatssecretaris geeft aan dat de financiële afwikkeling
t.a.v. asbestopruiming is gedecentraliseerd en dat daar dan ook de eerste
verantwoordelijkheid ligt. Tevens dat u na uw gesprek met de bestuurders in
Overijssel/Gelderland de Kamer de afspraken zal doen toekomen. Ten slotte
dat slechts voor deze provincies geldt dat het Rijk eventueel bij zou kunnen
springen.04-12-02Kamerstukken
2002–2003, 22 343, nr. 75Bestuurlijk overleg geweest met provincie Overijssel en gemeente
Hof van Twente over financiële tegemoetkoming asbestsanering Hogenkamp.Inmiddels
budget toegezegd. Toezegging is uitgevoerd.MilieuwethandhavingHSL-ZUID/SLAK
EN ASStaatssecretaris geeft aan dat aanbevelingen rapport belangrijk
zijn en dat er nu een team geformeerd wordt om ketenhandhaving vorm te geven
(ook voor asbest)04-12-02Kamerstukken
2002–2003, 22 343, nr. 75VI project ketenhandhaving is gestart. Naar verwachting kan de
Tweede Kamer voor de zomer van 2004 worden geïnformeerd over de resultaten
van het project.MilieuwethandhavingBouwstoffenbesluitKamer wenst schriftelijke reactie Staatssecretaris over functioneren
Meldpunt Bouwstoffenbesluit. Staatssecretaris zegt dit toe04-12-02Kamerstukken 2002–2003, 22 343,
nr. 75Antwoord in
brief van 31 januari 2003 (22 343, nr. 76). Een besluit over
het Meldpunt wordt in de zomer (2003) genomen. Toezegging is uitgevoerd.MilieuwethandhavingDSMStaatssecretaris geeft aan de uitkomsten van het gesprek met DSM
n.a.v. het Acona-rapport aan de Kamer te zullen melden.04-12-02Kamerstukken 2002–2003, 22 343,
nr. 75De TK is hierover
geïnformeerd n.a.v. de vragen van het TK-lid Duyvendak (2002–2003
nr. 944).Milieuwethandhaving
MINASStaatssecretaris zegt toe nadere specificatie te zullen geven
van de 25% aan overtredingen.04-12-02Kamerstukken 2002–2003, 22 343, nr. 75Komt aan de orde bij evaluatie meststoffenwet
in 2004MilieuwethandhavinggassingenStaatssecretaris geeft aan dat dit een groter probleem is dan voorheen
werd gedacht. Begin 2003 komt er een voorstel aan de Kamer hoe hiermee om
te gaan (regeling). Internationale component speelt hierbij ook een rol.04-12-02Kamerstukken 2002–2003,
22 343, nr. 75Afhankelijk van de reacties uit de inspraakronde wordt besloten tot eerst
spoedregeling of meteen AMvB. Inwerkingtreding in elk geval 2e
helft 2003.Idem hierboven (p. 3)MilieuwethandhavingSchrootStaatssecretaris zegt toe Kamer te informeren over tussenopslag COVRA
ten opzichte van andere mogelijkheden.04-12-02Kamerstukken 2002–2003, 22 343, nr. 75De tijdelijke voorziening
voor de tussenopslag van radioactief besmet schroot bij COVRA is op dit moment
gerealiseerd. Begin 2003 vonden gesprekken plaats met twee bedrijven die gezamenlijk
een dergelijke voorziening zouden willen realiseren. Tot op heden heeft dit
niet geleid tot concrete voorstellen voor een tussenopslag in het Rotterdamse
havengebied.PettenRapporten
betreffende de mogelijkheid van kernsmelten (Veldmanscenario) zijn onderdeel
van lopende veiligheidsevaluatie en zijn resp. eind mei en eind juni gereed.
Na beoordeling en goedkeuring door KFD zal de Kamer geïnformeerd worden.20-02-03Handelingen II,
47, p. 3163De vergunninghouder
voert op dit ogenblik de veiligheidsanalyses uit waaruit de effectiviteit
van de voorziene maatregel tegen het Veldmanscenario moet blijken. Gereed
in juli 2003. Aan de Kamer gemeld is reeds gemeld dat maatregelen zullen worden
genomen.Zie toezegging gedaan tijdens de behandeling van de motie Duyvendak
op 20 februari 2003.PettenMochten
er aanpassingen van reactor noodzakelijk zijn, dan zijn deze evt. aan te brengen
in een reguliere stop van de reactor.20-02-03 Handelingen II, 47, p. 3163Na beoordeling van de veiligheidsanalyses met nota
van toelichting naar Tweede Kamer. Rapport gereed in juli 2003. Evt. aanpassingen
van de reactor voor eind 2003 gedurende een reguliere stop.7. De bijlage 3. inzake «ZBO's en RWT's» Zelfstandige bestuursorganen
(ZBO's) en rechtspersonen met een wettelijke taak (RWT's) Bedragen x 1 000Naam ZBO:HuurcommissiesDoelstelling Huurcommissies:Huurgeschillenbeslechting is een instrument om kwalitatief goede
betaalbare huurwoningen voor huishoudens met lagere inkomens toegankelijk
te maken.Beleidsartikel en operationeel doel:Artikel 2 Betaalbaarheid van het wonenBetaalbare
woonkeuze huren/huurgeschillenbeslechtingRaming vanuit VROM-begroting:€ 1 196Naam ZBO:Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen (WEW)Doelstelling WEW:Het instrument Nationale Hypotheek Garantie (NHG) draagt bij aan de bevordering
van het eigen woningbezit door het borgen van leningen. De NHG wordt door
het WEW verstrekt.Beleidsartikel en operationeel doel:Artikel 2 Betaalbaarheid van het wonenBetaalbare
woonkeuze kopenRaming vanuit VROM-begroting:NvtNaam ZBO (tevens RWT):Centraal Fonds voor de Volkshuisvesting (CFV)Doelstelling CFV:Saneringsfonds voor woningcorporaties en financieel toezicht op corporaties.Beleidsartikel en operationeel doel:Artikel 4 Fysieke stedelijke vernieuwingHerstructureringRaming vanuit VROM-begroting:NvtNaam ZBO (tevens RWT):Stichting Bureau Architectenregister (SBA)Doelstelling SBA:De Wet op de architectentitel heeft tot doelstelling het scheppen van waarborgen
voor de vakbekwame beroepsuitoefening door bouwkundig architecten, stedenbouwers,
tuin- en landschapsarchitecten en interieurarchitecten en het uitvoeren van
de EU-architectenrichtlijn en consumentenbescherming. Om deze doelen te bereiken
is een Architectenregister ingesteld.Beleidsartikel/operationeel doel:Artikel 6 Versterken ruimtelijke kwaliteit stedelijke gebiedenStimuleren
architectonische kwaliteitRaming vanuit VROM-begroting:NvtNaam ZBO (tevens RWT):NV Servicecentrum Grondreiniging (SCG)Doelstelling SCG:Bijdragen aan duurzaam bodembeheer door afgeven van verklaringen inzake de
(niet-) reinigbaarheid van verontreinigde grond/baggerspecie en het uitbrengen
van adviezen inzake de reinigbaarheid van verontreinigde grond.Beleidsartikel en operationeel doel:Artikel 10 Verbeteren nationale milieukwaliteitDuurzaam
bodembeheerRaming vanuit VROM-begroting:NvtNaam ZBO:College Toelating Bestrijdingsmiddelen (CTB)Doelstelling CTB:Bijdragen aan duurzame landbouw door het beslissen over de toelating van bestrijdingsmiddelen
in Nederland.Beleidsartikel en Operationeel doel:Artikel 10 Verbeteren nationale milieukwaliteitDuurzame
landbouw/bestrijdingsmiddelenbeleidRaming vanuit VROM-begroting:NvtNaam ZBO:Stichting Erkenningsregeling tot de uitoefening van het Koeltechnisch Installatiebedrijf
(STEK)Doelstelling STEKVermindering in de uitstoot van broeikasgassen door het naleven van technische
voorschriften met betrekking tot koelinstallaties te operationaliseren en
te kunnen (laten) controleren.Beleidsartikel en operationeel doel:Artikel 11 Tegengaan klimaatverandering en emissiesVermindering
uitstoot broeikasgassen binnenlandRaming vanuit VROM-begroting:NvtNaam RWT:Fonds Luchtverontreiniging (FLV)Doelstelling FLV:Uitvoeren van een schadevergoedingsregeling als er schade via het milieu,
luchtverontreiniging is ontstaan aan land/tuinbouw en particulier.Beleidsartikel en Operationeel doel:Artikel 11 Tegengaan klimaatverandering en emissiesVergroten
draagvlak milieubeleidRaming vanuit VROM-begroting:€ 0Naam RWT:Stichting Advisering Bestuursrechtspraak (StAB)Doelstelling StAB:Advisering van de bestuursrechter in geschillen op het gebied van ruimtelijke
ordening en milieu.Beleidsartikel en Operationeel doel:Artikel 15 AlgemeenProgrammaRaming vanuit VROM-begroting:€ 4 756Naam ZBO (tevens RWT):KadasterDoelstelling Kadaster:Het bevorderen van de rechtszekerheid bij het maatschappelijk
verkeer inzake vastgoed.Beleidsartikel en Operationeel doel:Artikel 15 AlgemeenVastgoed- en planinformatie/Coördinatie
geo-informatieRaming vanuit VROM-begroting:Nvt8. De bijlage 4. inzake «Overzichtsconstructie Milieu»Toelichting:In de Ministerraad van 24 augustus 2001 is besloten vanaf 2003 bij de
begroting een overzichtsconstructie «Milieu» op te nemen als vervanging
van het Milieuprogramma. De overzichtsconstructie geeft inzicht in de beleidsvoornemens
en de daarbij behorende uitgaven voor de jaren 2004 tot en met 2008 voor het
onderwerp Milieu.Het opnemen van overzichtsconstructies door een daartoe aangewezen minister
dient louter een informatiefunctie voor de Staten-Generaal. Op deze wijze
wordt het integrale overheidsbeleid zichtbaar gemaakt in één
begroting of jaarverslag ook al wordt dit beleid door meerdere ministers uitgevoerd.
De individuele ministeriële verantwoordelijkheid blijft daarbij gehandhaafd.De verantwoording van de eerste overzichtsconstructie voor het beleidsjaar
2003 vindt plaats bij de jaarverantwoording in mei 2004. De verantwoording
over de voorliggende overzichtsconstructie 2004 zal plaatsvinden in 2005.Dit jaar zijn ook de belastingmaatregelen ten behoeve van het milieu opgenomen
in de overzichtsconstructie voor 2003. De voornaamste zijn de regelingen VAMIL,
MIA(VROM) en EIA(EZ). De maatregelen zijn opgenomen bij de verantwoordelijke
ministeries, maar de bedragen komen uit de begroting van het Ministerie van
Financiën.Leeswijzer overzichtsconstructieDe overzichtsconstructie bevat geen andere informatie dan in de individuele
begrotingen is terug te vinden. De kwaliteit van de beleidsinformatie is daarom
direct afhankelijk van de informatie die is opgenomen in de departementale
begrotingen.De overzichtsconstructie is ingedeeld naar de drie W-vragen van de VBTB.
Wat willen we bereiken (operationeel doel)? Wat gaan we daar het komende jaar
voor doen (de prestaties)? Wat gaat dat kosten (de milieu-uitgaven)? De uitgaven
zijn weergegeven over het jaar voor het begrotingsjaar tot vier jaar erna.De overzichtsconstructie bevat de begrotingsartikelen van de verschillende
departementen waarvoor milieu enig doel (VROM) is of één van
de hoofddoelen. Een groot deel van de bedragen valt maar ten dele toe aan
het milieu. De bedragen opgeteld vormen daarom niet het totaal van milieu-uitgaven.
In het geval de operationele doelstelling niet volledig op het milieu is gericht
wordt in de toelichting zo veel mogelijk aangegeven hoe groot de toedeling
is.De overzichtsconstructie is ook dit jaar opgezet conform voorbeeldmodel
2, zoals opgenomen in de Rijksbegrotings- en verantwoordingsvoorschriften
voor 2002: een opsommende overzichtsconstructie. Hierbij zijn de begrotingsartikelen
geclusterd naar departement. De operationele doelstellingen die vallen onder
de VROM begrotingsartikelen voor milieu staan als eerste vermeld. Daarna volgen
de andere doelstellingen van VROM en de andere ministeries.Bij de primaire milieudoelstellingen wordt in de toelichting gerefereerd
aan de andere doelstellingen van het Ministerie van VROM en andere departementen
die eveneens bijdragen aan deze doelstelling. Zodoende kunnen per milieudoelstelling
de relevante begrotingsartikelen snel worden nagezocht.Overzichtsconstructie milieubeleid
(bedragen x € 1 000)Dep. artikel en algemene beleidsdoelstellingOperationele doelstellingPrestaties 2004200320042005200620072008Toelichting (milieuonderwerpen en milieurelevantie)XI Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM)VROM 1 Strategische beleidsontwikkeling
en monitoring VROM dient vanuit de zorg voor de duurzame kwaliteit
van de leefomgeving te allen tijde te kunnen beschikken over strategische
visies, over kennis met betrekking tot tot kwaliteit van de leefomgeving en
met betrekking tot ontwikkelingen daarin (monitoring)1.2.1 Strategische beleidsontwikkeling milieu
1.2.1.1 Grote nota'sVROM dient te allen tijde te kunnen beschikken
over een actuele meerjarenvisie m.b.t. wonen, ruimte en milieu 
 1.2.1.2 WetgevingMinder en betere VROM-regelgeving – Voortgangsrapportage Transities
in najaar 2004 naar Tweede Kamer;– Nulmeting en set monitoringsindicatoren
voor transities beschikbaar;– Uitvoering van internationaal deel van
ADO;– Verduurzamen internationale geldstromen;– Voor 6 onderwerpen
tijdens de EU-voorzitterschap activiteiten organiseren;– Werkprogramma
opstellen nav de 5e Pan-Europese ministeriële milieuconferentie;–
Voortgangsrapportage uitbrengen over ADO;– Evaluatie 1e Duurzaamheidsverkenning;–
Uitvoeren van een proefexperiment duurz. ontwikk. bij Almere;– Opnemen
van duurzaamheidscriteria bij de bestemmingen van overheidsmiddelen. –
Herijking milieuwet- en regelgeving en vaststellen prioriteitenprogramma;–
Wetsvoorstellen voor Handhavingsstructuur, voor Emissiehandel Wm, voor implementatie
van de Richtlijn strategische milieubeoordeling en voor Beginselen van milieurecht. 3 837 1 766 1 156 287 40 40 VROM 3.2.2. 1.2.2 Monitoring en kennisontwikkeling 1.2.2.1 Monitoring
en onderzoekVROM moet te allen tijde kunnen beschikken over een adequate kennis-
en advies-infrastructuur en over voldoende kennis m.b.t. strategische ontwikkelingen
en m.b.t. de feitelijke ontwikkeling van de leefomgevings-kwaliteit (=monitoring) VROM zal het milieuplanbureau
RIVM in staat stellen producten te maken, waaronder de Milieubalans, en daartoe
het planbureau de eventueel noodzakelijke aanwijzingen geven.VROM zal het
RIVM op output sturen conform de wederzijds ondertekende afspraken met als
resultaat:– ondersteuning van beleid en uitvoering regelgeving, waaronder
(wettelijke) beoordeling van nieuwe stoffen, gezondheidskundige en ecologisch
onderbouwde normering alsmede eenmalig onderzoek ter verkenning, voorbereiding
en invulling van (milieu-)beleid;– monitoring voor de Milieubalans en
andere wettelijke/internat. verplichtingen;– ondersteuning van de VROM-inspectie
o.a. bij opsporing, handhaving en toezicht en bij calamiteiten;– ondersteuning
van het beleid m.b.t. externe veiligheid;– uitvoering van wettelijke
taken op het gebied van de Wet Milieugevaarlijke Stoffen door het Stoffen
Expertise Centrum40 02434 60334 21833 06232 60132 601LNV 07.14VWS XVI.1.2.5VROM 7 Verbeteren integrale milieukwaliteit
op lokaal niveauVROM stimuleert de verbetering van de milieukwaliteit
van zowel het stedelijk als het landelijk gebied, met het oog op een duurzame
ontwikkeling in de directe leefomgeving. Het beleid is met name gericht op
het daadwerkelijk voorkomen en terugdringen van geluidoverlast (gezondheidsschade
en hinder), van veiligheidsrisico's van industriële activiteiten en van
risico's van lucht- en bodemverontreiniging.7.2.1 Lokale milieukwaliteit en gebiedsgericht beleid–
Bevorderen van hoge leefomgevingskwaliteit in gebieden;– Voorkomen van
blootstelling aan voor de volksgezondheid slechte milieukwaliteit en het saneren
van situaties waar in het verleden een dergelijke blootstelling is ontstaan;–
Realiseren van geïntegreerde gebiedsgerichte planvorming en uitvoering
van ruimtelijke ordening- en milieubeleid.– Toepassen van MILO in een dertigtal gemeenten;– Inwerkingtreding
van de Wet luchtkwaliteit, met daarin implementatie van de 2e en 3e EU-dochterrichtlijn;–
Gereedkomen van reken- en meetvoorschriften luchtkwaliteit;– Voorstel
voor aanpassing van de EU-luchtkwaliteitsrichtlijn inbrengen in de EU-evaluatie;–
Inwerkingtreding van de wet Stad en Milieu;– Toetsing van gemeentelijke
MOP's op milieuambities en de gewenste milieuprestaties en beschikbaarstelling
van gelden;– Eindevaluatie Stad en Milieu;– Bevordering milieuvriendelijk
autogebruik met fiscale instrumenten.18 809
 191 00018 186 
 141 00016 573 
 144 00016 890 
 147 00017 487 
 151 00017 487 
 154 000VROM 6.2.4VROM 6.2.5DEF
1 & 3V&W 04.01.03V&W 08.01.01V&W 08.01.03V&W 12.02 
 Bedragen afkomstig uit de begroting van financien           7.2.2 Uitvoering bodemsaneringDe beheersing van de bodemverontreinigingsproblematiek
per 2030– Parlementaire behandeling
van de wijziging Wbb;– Totstandkoming 1e fase landsdekkend beeld: bepaling
omvang werkvoorraad;– Toekennen budgetten tbv. de meerjarenprogramma's
Wbb en ISV voor de periode 2005 t/m 2009;– Totstandkoming AMvB Bedrijvenregeling;–
Monitoringsrapportage integrale evaluatie bodemsanering.157 239111 339155 578158 720164 386164 386VROM 13.2.6DEF 2 t/m 5V&W 08.01.03 7.2.3 GeluidsreductieHet streven is dat in 2030 in alle
gebieden een goede akoestische kwaliteit heerst. Streefwaarden staan vermeld
in de bgroting.– implementeren
EU-richtlijn Omgevingslawaai;– opleveren AMvB EU-richtlijn Omgevingslawaai;–
Opleveren handreiking EU-richtlijn;– opleveren MR aanwijzing agglomeraties
en infrastructuur in relatie tot EU-richtlijn;– Wijziging Wet geluidhinder
(MIG, fase 1);– opleveren AMvB nav. wetsvoorstel tot wijziging Wgh;–
opleveren handreiking nav. wetsvoorstel wijziging Wgh;– opleveren MR-conversie
huidige geluidmaat naar Lden;– aansturing uitvoering sanering geluidhindersituaties;–
evaluatie EU-bronbeleid (alle bronnen);– evaluatie EU-richtlijn bandenlawaai.41 51842 74639 32839 26939 32939 329VROM 6.2.4VROM 9.3.2DEF 1 & 3V&W
04.01.02V&W 04.01.03V&W 04.01.04V&W 08.01.02V&W 12.02 7.4 Waarborgen externe veiligheid– Het tot stand
brengen van een beleidsbouwwerk dat consistent en samenhangend is en dat ervaren
wordt als begrijpelijk en vertrouwenwekkend;– Het oplossen van onaanvaardbare
situaties;– Het zorgdragen voor de noodzakelijke voorwaarden voor de
doorwerking en uitvoering van het externe veiligheidsbeleid.– uitwerken kabinetsstandpunt groepsrisico's:
uitvoeren tussenevaluatie– het versterken van de relatie met de burger
en het bedrijfsleven door middel van een gestructureerde dialoog;– implementatie
resultaten ketenstudies voor LPG, chloor en ammoniak;– het maken van
een analyse van de te verwachten autonome ontwikkelingen met betrekking tot
het vervoer van gevaarlijke stoffen per spoor en een vertaling van deze analyse
in termen van gevolgen voor de veiligheidssituatie rond de relevante spooremplacementen;–
het opstellen van een pakket maatregelen om de knelpunten bij de relevante
emplacementen weg te nemen;– vaststellen en implementatie van het actieprogramma
ter verbetering van de kwaliteit en professionaliteit van uitvoeringsorganisaties.18 8535 1263 1261 1261 3931 393VROM 1.2.2VROM 6.2.1VROM 13.2.1VROM
13.2.8 Onverdeeld programma 7 6892 7259451 0251 1931 193 VROM 10 Verbeteren nationale milieukwaliteitHet rijksbeleid richt zich ondermeer op een duurzame ontwikkeling
die leidt tot een aantrekkelijk en vitaal platteland. Kernbegrippen zijn:
economische concurrentiekracht, ecologische duurzaamheid, sociale cohesie
en culturele identiteit. VROM zorgt ervoor dat de invalshoek «ecologische
duurzaamheid» voldoende gewicht krijgt bij de beleidsformulering. Het
accent ligt daarbij op duurzaam gebruik van bodem- en watersystemen.10.2.1 Vitaal platteland:
Duurzaam landelijk gebiedRealisatie van de voor de gewenste functies
vereiste milieukwaliteit in het landelijk gebied, door middel van een integrale
gebiedsgerichte aanpak.– Met
provincies is een nadere selectie afgesproken van de gebieden die prioriteit
krijgen bij de uitvoering van integraal gebiedsgericht beleid;– De beschrijving
van de huidige toestand in 4 nationale en 17 regionale stroomgebieden is gereed
(conform vereisten KRW);– Provincies hebben gebiedsplannen en reconstructieplannen
opgesteld;– Er is bestuurlijke overeenstemming tussen rijk en provincies
over beleidseffectmonitoring;– Eind 2004 is het ILG gereed voor implementatie.000000VROM 6.2.2VROM 8.2.1V&W
04.01.03V&W 08.01.03LNV 01LNV 04.12LNV 04.13LNV 07 10.2.2 Vitaal platteland: Duurzame landbouwDuurzame landbouw
kent een nationale en internationale component. Bij de internationale component
gaat het vooral om de ombuiging van het gemeenschappelijk landbouwbeleid van
de EU in een duurzame richting (zie ook artikel 1 Transitie Duurzame landbouw)
en om activiteiten in het kader van de transitie Biodiversiteit en Natuurlijke
Hulpbronnen (zie begroting Buitenlandse Zaken). Nationaal staan de thema's
mineralen, ammoniak, stank en bestrijdingsmiddelen centraal.Mineralenbeleid:– Implementatie conclusies
uit Evaluatie mestbeleid (samen met LNV);– Aanpassing Meststoffenwet
ter implementatie arrest Hofprocedure inzake nitraatrichtlijn;Amoniakbeleid:–
Aanpassing Wet Ammoniak en Veehouderij ter inperking areaal te beschermen
natuur (samen met LNV);Agrarisch stankbeleid:– Implementatie landelijke
stankwet;– Aanpassing MR Stank en Veehouderij;Bestrijdingsmiddelenbeleid:–
Inwerkingtreding AMvB Duurzame Gewasbescherming (samen met LNV);– Inwerkingtreding
actualisatie regelgeving milieutoelatingseisen bestrijdingsmiddelen (AMvB
en MR)Overige beleidsinstrumenten:– Inwerkingtreding aanpassing Besluit
Glastuinbouw;– Inwerkingtreding Besluit landbouw en gemechaniseerd loonwerk;Onderzoek:–
Pilotprojecten agrobiodiversiteit;– Onderzoek emissiearme technieken
(stank).6 80711 34410 20910 21010 21010 210VROM 1.2.1VROM 8.2.1VROM
13.2.6LNV 04LNV 05LNV 07LNV 09 Dit beleid valt onder gezamenlijke verantwoordelijkheid
van de Ministers van LNV en VROM, waarbij minister VROM gaat over de milieu-
en ruimtelijke aspecten. 10.2.3 Optimale waterketen– Optimale waarborging
van de kwaliteit en de continuïteit van de levering van drink- en industriewater
tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten;– Verwijdering van afvalwater
binnen milieuhygiënische randvoorwaarden en tegen maatschappelijk aanvaardbare
kosten via versterking van de samenhang in de waterketen– De ontwerp-Waterleidingwet is aan de TK aangeboden;–
Voorstellen zijn uitgewerkt voor de vernieuwing van de financieringsstructuur
en de planfiguren voor de waterketen;– De beleidsnota Benchmark Riolering
is opgesteld;– Voor «het anders omgaan met regenwater» is
een visie ontwikkeld.000000VROM 8.2.1.6VROM 8.2.1.7V&W 14.01.99LNV 01.11           10.2.4 Duurzaam bodembeheer– Realisatie van de voor
de gewenste Realisatie van de voor de gewenste functies vereiste kwaliteit
van de bodem;– Het voorkomen van nieuwe verontreinigingen van bodemsystemen
door preventieve beschermingsmaatregelen en verantwoord omgaan met vrijkomende
grond en baggerspecie;– Het saneren van reeds verontreinigde (water)
bodems (curatief beleid).–
Inhoudelijke uitwerking van het nieuwe beleidskader bodem via faciliterende
instrumenten zoals handreikingen en criteria tbv. de locale overheden;–
Vaststelling van de hoofdlijnen van het grondstromenbeleid;– Vaststelling
van de hoofdlijnen van het beleid tav. het gebruik van baggerspecie als bodem;–
Eerste tranche vereenvoudiging Bouwstoffenbesluit gereed;– Wetsontwerp
tot wijziging van de Wm tbv. Kwaliteitsborging bodembeheer in procedure;–
Publicatie van het ontwerpbesluit Kwaliteitsborging bodembeheer en bijbehorende
regelgeving;– Organisatie workshop «Europese bodemstrategie»
ihkv. het Nederlandse voorzitterschap EU 2004.2 422750750751265265VROM 3.2.2 Onverdeeld programma 5 8145 4524 4494 5116 1196 119           VROM 11 Tegengaan klimaatverandering
en emissiesVROM streeft naar het tegengaan van klimaatverandering
door menselijke beïnvloeding en van verzuring en milieuschadelijke emissies.11.2.1 Internationale
samenwerkingHet d.m.v. een actieve milieudiplomatie wereldwijd bevorderen
van duurzame ontwikkeling en externe integratie, en het versterken van het
milieubeleid– Leveren van inhoudelijke
en financiële bijdragen aan internationale milieu-organisaties;–
Versterken bilaterale samenwerking met m.n. China en Indonesië;–
Versterken milieu-infrastructuur in O-Europa en Centraal Azië.6 6837 0496 0495 7495 7495 749VROM 9.2.2BZ (allen)EZ 5 11.2.2 Vermindering uitstoot broeikasgassenDoel van het
beleid is het voorkomen van door de mens veroorzaakte gevaarlijke klimaatverandering,
zoals is overeengekomen bij het VN-Klimaatverdrag. In het kader van dit doel
dienen:– In de periode 2008–2012 de emissies van de broeikasgassen
CO2, CH4, N2O, HFK's, PFK's en SF6
met 6% te worden gereduceerd ten opzichte van het basisjaar (= 11.2.2.1);–
Via de uitvoering van verschillende activiteiten de mogelijkheden van verdergaande
reducties op de langere termijn (na 2012) te worden verkend (= 11.2.2.2);–
Via een internationaal klimaatbeleid de internationale kaders waarbinnen de
nationale inspanningen plaatsvinden verder te worden ontwikkeld (= 11.2.2.3). 30 16047 13348 79861 77357 91055 916VROM 3.2.2VROM 13.2.78DEF 90V&W 04.01.01V&W 04.01.02V&W 04.01.04V&W
12.01EZ 1.2.2.1EZ 4 11.2.2.1 Realisatie van het Kyoto-doel– Invoering regelgeving ter implementatie van het systeem
van emissiehandel.– Indiening bij de EC van het «Nationaal toedelingsplan»
inzake emissierechten.– Uitvoering BANS-klimaatconvenant (subsidieregeling).–
Verschijnen van het «Optiedocument emissieverlaging».– Verschijnen
van nieuwe referentieraming energie en emissies 2010 en 2020.– Doorlichting
van de sector «verkeer» (in het kader van de Evaluatienota Klimaatbeleid).–
Operationeel worden van het «National System» (monitoring van
emissies en broeikasgassen).– Uitvoering van het ROB: Reductieplan Overige
Broeikasgassen (o.a. implementatie N2O-reductie in de salpeterindustrie).–
Bijschrijven op de Nederlandse Account van de in 2003 gegenereerde emissiereducties
(CDM)– Sluiting van MoU's met drie landen        11.2.2.2 Transitie naar een duurzame energiehuishouding– Start demonstratieprojecten voor
CO2-opslag onshore of offshore (CRUST)– Ondersteunen demonstratieprojecten
voor toepassing schoon fossiele technieken– GAVE: marktpartijen laten
starten met tenminste één demonstratieproject– Oplevering
rapportage over onduurzame (neven)effecten van reductiebeleid      EZ 4EZ is trekker van de transitie. 11.2.2.3 Internationaal klimaatbeleid– Leveren inhoudelijke en beperkte financiële bijdrage
in internationale discussies en onderhandelingen– Tot stand brengen
van EU-standpunten, met name tijdens CoP10 en (indien het Kyoto Protocol inwerking
is getreden voor september 2004), de bijeenkomst van Partijen bij het Kyoto
Protocol.– Inhoudelijke bijdragen leveren aan het werkprogramma van
het IPCC en het IEA Greenhouse Gas programma– Uitvoering klimaatonderzoeksprogramma.–
Tot stand brengen van een samenwerkingsverband met 3 à 4 landen ter
formulering van een lange termijn duurzaamheidsstrategie (energiecomponent
van transport)        11.2.3 Vermindering verzuring en grootschalige luchtverontreinigingHet beleid voor verzuring en grootschalige luchtverontreiniging is
gericht op het terugdringen van de emissies van zwaveldioxide (SO2),
stikstofoxiden (NOx), ammoniak (NH3), Vluchtige Organische
Stoffen (VOS) en fijn stof. Voor 2010 zijn per stof en per doelgroep kwantitatieve
doelen vastgesteld.– Implementatie
van de Uitvoeringsnotitie Verzuring en Grootschalige Luchtverontreiniging
(verschijnt in 2003).– Vaststellen van geïntegreerde strategie
voor bestrijding van luchtverontreiniging voor klimaat, verzuring en grootschalige
luchtverontreiniging.– Mede-organiseren van de derde internationale
Stikstofconferentie.– Review van het POP-protocol en aanleveren van
prognoses voor de review van het Heavy Metal Protocol.– Bevorderen synergie
Kyoto Protocol en Montreal Protocol (door faciliteren Nederlandse experts).–-–––––DEF 90EZ 1.2.2.1EZ 4.2.1EZ 4.2.2LNV 05.13BZ (allen) Een deel
van de doelstelling betreft de sector landbouw. De verantwoordelijkheid hiervoor
ligt bij LNV. 11.2.4 Vermindering algemene uitstoot industrieDoel is
het bestrijden van verzuring en grootschalige luchtverontreiniging door de
sector industrie. Voor 2010 zijn de max. emissiedoelen per stof: 65 kton NOx, 30 kton SO2, 60 kton VOS en 2 kton NH3.– Implementatie NOx-emissiehandel:–
validatie monitoringsprotocollen van 50 grote bedrijven– van 180 middelgrote
bedrijven is ca. 90% van de protocollen ontvangen en gevalideerd– opstellen
en accorderen van een verificatieprotocol– evalueren van het emissiejaarrapport
2003 van 25 bedrijven– gereedkomen van operationele handhavingsstrategie–
gereedkomen van de Nederlandse Emissieautoriteit als functionele organisatie.–
Aanpassing van het Oplosmiddelenbesluit.– Totstandkoming 3 à
4 nieuwe monitoringsprotocollen voor VOS-emissies.– Ondersteunen Facilitaire
Organisatie Industrie en Vereniging van Nederlandse Gemeenten.– Opnemen
van vier BAT-referentiedocumenten in de Nederlandse emissierichtlijnen.–
Introductie elektronisch milieujaarverslag.– Afspraken maken met 4 sectoren
over verbrede convenanten (incl. initiatieven voor duurz. ondern.).6 91310 8417 4387 4226 6886 688VROM 3.2.2VROM 13.2.7 Het behalen van de
doelstelling is mede afhankelijk van de economische ontwikkeling en de wijze
van uitvoering door andere overheden 11.2.5 Vermindering uitstoot verkeer en binnenvaartDoel
van het verkeersemissiebeleid is om de uitstoot van milieuschadelijke stoffen
door verkeer en binnenvaart te verminderen. Voor 2010 gelden als max. emissiedoelen:
150 kton NOx, 13 kton SO2 en 45 kton VOS.– Ca. 20 binnenvaartschepen uitrusten met
NOx-arme motor of NOx katalysator (onder voorbehoud
van goedkeuring door EU van de desbetreffende betreffende subsidieregeling
(gebaseerd op ex ante evaluatie)).– Tijdige implementatie van alle EU-richtlijnen
op het gebied van brandstoffen en motoren (circa 10 stuks).– Leveren
van inhoudelijke en beperkte financiële inbreng in internationale discussies
en onderhandelingen ten aanzien van brandstoffen en motoren in o.a. EU, UNECE,
Centrale Commissie Rijnvaart en Internationale Maritieme Organisatie.–
Uitvoeren actiepunten uit Beleidsnota Verkeersemissies (publicatie in tweede
helft 2003).– Uitvoeren actiepunten uit rapportage eerst fase «Itessa»
(publicatie in tweede helft 2003).– Inzet fiscale instrumenten ter bevordering
van milieuvriendelijk autogebruik.9 415 
 178 0007 681
 178 0005 048
 183 0003 859
 190 0003 183
 198 0003 183
 207 000V&W 04.01.01V&W 04.01.02V&W 04.01.04V&W 08.01.01V&W 12.01
 Bedragen afkomstig uit de begroting van Financiën 11.2.6 Vermindering milieudruk productenDoel bij de vermindering
van de milieudruk door producten is het verwerken van «milieu»
in de prijzen, duurzaamheidsdoelen vast te stellen, het stimuleren van transparantie,
het stellen van de overheid als voorbeeld en het stimuleren van duurzaam produceren
en consumeren via andere overheden. Eind 2003 worden hiervioor concrete acties
bepaald– Realiseren Nederlandse
bijdrage aan de EU-richtlijnen voor producten– Operationaliseren beoordelingsrichtlijn
certificatie duurzaam bosbeheer c.a.– Onderzoek naar de meerwaarde van
materialenbeleid in het milieubeleid– Uitbreiden en actualiseren milieu-informatie
in relatie tot inkoopproces binnen de overheid– Notitie naar TK met
concreet plan van aanpak m.b.t. duurzaam inkopen door rijksoverheid–
Stroomlijning geldstromen naar organisaties voor communicatie op het gebied
van energie en milieu– Ondersteunen Stichting Milieu Centraal en Stichting
Milieukeur.5 2033 8442 4912 2022 2011 965VROM 3.2.2EZ 2.2.2LNV 05.11LNV
07.13 11.2.7 Vergroten draagvlak integraal milieubeleid.Het
beleid is enerzijds er op gericht om maatschappelijke groeperingen en burgers
te stimuleren het milieubelang mee te nemen in hun afwegingen. Anderzijds
is het beleid er op gericht om initiatieven en wensen vanuit de samenleving
tot uitdrukking te laten komen in het milieubeleid.– Stimuleringsprogramma Burger en Milieu: uitvoeren stimuleringsprogramma,
start ca. 10 projecten, experimenten burgerplatform en publieksagenda–
SMOM: uitvoeren van de regeling en ontwikkelen van indicatoren obv nieuwe
doelstelling SMOM– Experimenten met duurzame ontwikkelingsbeoordeling:
coördinatie en evaluatie experimenten VROM– Milieu-effect Beoordelingsinstrumenten:
implementatie richtlijn 2001/42/EG en stroomlijnen MER– ProMT: uitvoeren
Programma Milieu en Technologie en start 20 technologieprojecten– VAMIL/MIA:
actualiseren van milieulijsten en uitvoeren regeling, uitbrengen Jaarverslag
2003 voor VAMIL/MIA met milieuen energieprestaties– Groen Beleggen:
uitvoeren regeling en uitbrengen Jaarverslag 2003 voor groen beleggen inclusief
milieu-effecten.33 10332 26826 90727 99324 51624 516EZ 4.2.2–3LNV 09.13VWS
XVI.1.2.3VROM 3.2.2. Onverdeeld programma 9 41312 04213 26511 51814 5428 569 VROM 12 Beheersen milieurisico's
van stoffen, afvalstoffen en stralingDoel is de beheersing van risico's
voor mens en milieu bij het omgaan met stoffen, afvalstoffen, radioactieve
stoffen en straling en met genetisch gemodificeerde organismen, rekening houdend
met sociale en economische factoren.12.2.1 Beheersen milieurisico's van stoffenHet doel van
het stoffenbeleid is het in 2020 bereiken van een situatie waarin mens en
milieu verwaarloosbare risico's lopen als gevolg van de schadelijke effecten
van stoffen. Doel is tevens om de nadelige gezondheidseffecten te reduceren
als gevolg van blootstelling aan andere agentia uit het milieu (geluidhinder,
lucht- en bodemverontreiniging etc.).– Implementatie kennisinfrastructuur– Afhandeling kennisgevingen
nieuwe stoffen en bestaande stoffen– Inwerkingtreding herzien Asbestverwijderingsbesluit–
Evaluatie spijtoptantenregeling sanering asbestwegen– Opleveren van
het onderzoek naar de kwaliteit van het binnenmilieu– Toepassen van
het beoordelingskader en benchmarksysteem voor tenminste 3 gemeenten–
Ondersteuning van bewonersgroepen en risicokaarten4 4589 7132 4982 4982 7542 754VROM 3.2.2VROM 6.2.1VROM 13.2.1VROM 13.2.6VROM 13.2.8V&W
14.01.99LNV 01.12LNV 05.13SZW 13VWS XVI.1.2.3           12.2.2 Beheersen milieurisico's van afvalstoffenDoelstelling
van het afvalstoffenbeleid is het voorkomen dat afvalstoffen ontstaan (minder
afvalstoffen) en een zodanig beheer van afvalstoffen dat de gevolgen voor
het milieu aanvaardbaar zijn (lekvrij beheer). Voor 2012 is het doel om het
afvalaanbod te beperken tot max. 66 Mton, met de volgende verwerkings-doelen:
min. 55 Mton nuttige toepassing, max. 8 Mton verbranden, max. 2 Mton storten
en max. 1 Mton lozen.– Rapportage
monitoring en evaluatie LAP– Uitvoering Stimuleringsprogramma afvalscheiding
en afvalpreventie van huishoudelijk afval– Uitvoering Uitvoeringsprogramma
met preventie naar duurzaam ondernemen– Stimulering inzet afval voor
verbranding met hoog energierendement– Bepalen of absolute stortverbod
huishoudelijk afval wordt voortgezet– Vaststelling maatregelen en regelingen
gebaseerd op gewijzigde hoofdstuk Wet milieubeheer– Uitvoering EVOA–
Realisatie van een landelijke uitvoeringsorganisatie voor het melden van afvalstoffen–
Uitvoering landelijk systeem van registreren van transporteurs, inzamelaars,
bemiddelaars en handelaren van afval– Inzet voor het bereiken van een
gelijk Europees speelveld voor afvalbeheer– Voorbereiden condities voor
het in 2006 opengaan van de landsgrenzen voor verbranden als vorm van verwijderen–
Uitvoeren pilots en acties toekomstig afvalbeleid21 46623 73524 72420 68718 92018 920VROM 3.2.2VROM 13.2.1VROM 13.2.6VROM 13.2.8EZ 2.2.2           12.2.3 Beheersen milieurisico's van stralingDoel is een
situatie te bereiken waarin mens en milieu beschermd zijn tegen de gevolgen
van straling. In de Kernenergiewet voor ioniserende straling zijn hiertoe
grenswaarden geformuleerd die niet mogen worden overschreden. Boven deze grenswaarden
worden geen vergunningen verleend. Onder deze grenswaarden wordt door middel
van actuele vergunningen gestreefd naar een zo laag mogelijke blootstelling
aan straling van mens en milieu.– Nieuwe vergunning voor kerncentrale Borssele ivm verhoging verrijkingsgraad–
Nieuwe vergunning voor Hogefluxreactor Petten ivm nieuwe situatie– Nieuwe
vergunning voor Urenco Almelo ivm uitbreiding capaciteit– Vergunningverlening
transport splijtstoffen, ertsen en radioactieve stoffen– Implementatie
of afronding discussie inzake Europese nucleaire en afval richtlijn–
Rapportage nucleaire conventie– Inwerkingtreding, voorlichting en instructietraject
Stralings Prestatie Norm– Start uitvoering 5 jarig onderzoekprogramma
terugneembare ondergrondse berging van radioactief afval– Implementatie
Nationaal Antenne Beleid– Implementatie beleid hoogspanningslijnen3 051666725725756756VROM 3.2.2VROM 13.2.1VROM 13.2.8           12.2.4 Beheersen milieurisico's genetisch gemodificeerde organismen
(ggo's)Het doel is de situatie waarin biotechnologie wordt toegepast,
gepaard te laten gaan met waarborgen voor de veiligheid, de transparantie
van de besluitvorming, de keuzevrijheid voor de burger en de ethische aanvaardbaarheid.– Afgifte van kennisgevingen
en vergunningen voor ggo's– Beleidsontwikkeling ggo's– Voortzetting
uitvoering Beleidsvoornemens INB– Biosafety Protocol en verdere uitwerking
openstaande punten tijdens MOP-1– EU-voorzitterschap biotechnologie
2e helft 2004– Opstellen visie i.h.k.v. Biotechnologie en Duurzaamheid1 8861 8551 8551 9261 9261 926VROM 13.2.1VROM XVI.1.2.5           Onverdeeld programma  3 5042 0431 6002 2932 7272 727VROM 3 Duurzame woningen en gebouwenBij totstandkoming en verbetering van woningen en gebouwen wordt
gestreefd naar duurzame kwaliteit, met nadruk op veiligheid, gezondheid, bruikbaarheid,
energiebesparing en milieubelasting van de woning of het gebouw, afgestemd
op de maatschappelijke behoefte.3.2.1. Garanderen van de minimale kwaliteit van woningen en gebouwen3.2.1.1.Wijziging Woningwet en Bouwbesluit 1-7-2004
en 1-1-2006.Aanpassing van het bouwbesluit v.w.b regelgeving mbt
materiaalgebruik, gezondheid en energieverbruik in gebouwen – Wijziging bouwbesluit naar verwachting
per 1-7-2004. Daarin geen aanscherping EPC woningbouw. Heroverweging aanscherping
zal opnieuw aan de orde komen bij wijziging Bouwbesluit per 1-1-2006–
Uitvoering PvA (deel 2004) implementatie EU-richtlijn energieprestaties van
gebouwen                  3.2.2. Verbeteren kwaliteit woningen en overige gebouwen en stimuleren
van innovatie         3.2.2.1 Duurzaam bouwen.Het DUBO-beleid wordt toegespitst
op een aantal concrete thema's: o.a. energiebesparing(teneinde CO2-emissie
door gebouwde omgeving terug te dringen), vermindering milieubelasting door
toepassing van materialen in gebouwen en als derde thema verhoging gezondheidsniveau
van het binnenmilieu van woningen en gebouwen. Het klimaatbeleid in de gebouwde
omgeving moet leiden tot een reductie van 3 Mton CO2-emissie in
2010 (2 Mton bij woningbouw en 1 Mton bij utiliteitsbouw)– Uitvoering beleidsbrief duurzaam bouwen (d.d. 16-4-2002).–
Ontwikkelen Instrumenten voor beslissers in de utiliteitsbouw i.h.k.v. Dubo–
Nationaal register duurzaam bouwen: aantal inschrijvingen in register Energiebesparing– Projecten rijkshuisvesting–
Energiebesparing Rijkshuisvesting: Programma Energie Efficiency Rijkshuisvesting
en Programma Innovatie Techieken– Uitvoering Novem-programma KOMPAS
voor energiebewust wonen en werken 2003/2004 gericht op CO2-reductie–
Continuering beleid m.b.t. Energieprestaties advies (EPA); streven 120 000
EPA's in 2004.– Ontwikkeling generiek EPA voor de utiliteitsbouw–
Evaluatie 1e en 2e tender en uitschrijven 3e
Tender energiebesparing bij lagere inkomensgroepen (Teli-regeling).–
Uitvoering Energiepremieregeling 2004406 
 431 4 511 25 8180 
 386 1 697 18 6400 0
 0 1 494 17 6620 0 
 0 500 14 3870 0 0 
 500 10 4790 – 0 
 10 479VROM 10.2.1VROM
10.2.2VROM 11.2.2VROM 11.2.3VROM 11.2.4VROM 11.2.6VROM 12.2.1VROM 12.2.2  Milieueffecten materiaalgebruik– Proefnemingen milieubudgetten (verantwoorde materiaaltoepassing) Bevorderen consumentgericht, duurzaam en levensloopbestendig bouwen;
IFD Bouwen– Subsidie en voorbeeldprogramma Industrieel, Flexibel
en Demontabel Bouwen (4e tranche IFD). Vermindering
gezondheidsrisico's door materialen.– Uitvoeren acties actieprogramma
gezondheid in gebouwen (actie 28 en 29 uit Actieprogramma Milieu en Gezondheid)–
Vervanging loden leidingen Uitvoering regeling: Afgeven saneringsbeschikkingen
(streefwaarde 3500in 2003) t.b.v.100% vervanging in sociale woningvoorraad
en 80% in part. Woningvoorraad in 2005.1 815
 51 818 2 585 1 6621 815 54 000 1 635 767 1 6082 496 54 000 1 1 651 256 
 1 082681 54 000 660
 681 54 000 
 0 0  VROM 6 Versterken ruimtelijke
kwaliteit stedelijke gebiedenDe inrichting van het stedelijke gebied
beter te laten voorzien in een kwalitatief gedifferentieerde vraag naar ruimte
voor uiteenlopende vormen van wonen, werken, voorzieningen, groen, recreatie,
sport en infrastructuur door versterken ruimtelijke kwaliteit van stedelijke
en te verstedelijken gebieden. Daarbij wordt rekening gehouden met eisen inzake
gezondheid en veiligheid.Het beleid wordt uitgewerkt in de operationele doelstellingen:
verbeteren stedelijke inrichting, verbeteren cultuurhistorische identiteit
en verbeteren architectonische kwaliteit6.2.1 verbeteren stedelijke inrichtng:Sterke, vitale steden;
Het bewaken van de balans stad/land; Bundeling van verstedelijking; Afstemming
van wonen, werken, infrastructuur en recreëren/groen, met name op nationaal
en regionaal niveau; Bevorderen van ruimtelijke kwaliteit 6.2.1.1 DeltametropoolDe Deltametropool dient
gepositioneerd te worden als een stedelijk netwerk van internationaal niveau,
dat kan concurreren met andere metropolitaanse gebieden in Europa. Hiertoe
moet zowel een aantrekkelijk leefklimaat als een gevarieerd vestigingsklimaat
worden bereikt 
 – «Strategische agenda actualiseren en vastgestellen in BCR-verband;–
De voortgang van de realisatie van de doelen, zoals die in de strategische
agenda zullen worden vastgelegd, zal worden gemonitord;– Geïnformeerd
worden de Tweede kamer, Provinciale Staten, Gemeenteraden en Algemene Besturen
over de voortgang. 300 300 300 300 
 300 3 000            6.2.1.2 Overige nationale stedelijke netwerkenVoor het
geleiden van de ruimtelijke ontwikkeling binnen en tussen bundelingsgebieden
is bestuurlijke samenwerking nodig om de ruimte efficiënter te gebruiken
en aan te sluiten bij schaalvergrotingsprocessen. Het ontwikkelen van een
aantal «Nationale Stedelijke Netwerken» (NSN) dient daartoe. Een
vijftal Nationale stedelijke netwerken worden onderscheiden. Het Rijk ondersteunt
in deze netwerken de processen en programma's samen met de regionale overheden
voor het maken van afspraken over de lange termijn ontwikkeling van het stedelijk
netwerk en stimuleert dat deze afspraken worden geconcretiseerd in plannen
en projecten.– In 2004 heeft
de rijksinzet geresulteerd in een meer sturende rol van de samenwerkende steden
en provincie binnen de onderscheiden nationale stedelijke netwerken;–
In 2004 zullen de daarvoor in aanmerking komende planonderdelen, waarbij rijksinzet
mede aan de orde is, dichter bij daadwerkelijke uitvoering moeten zijn gekomen.500500500500500500            (6.2.1) vergroten binnenstedelijke kwaliteit6.2.1.3 Budget investeringen Ruimtelijke kwaliteit (BIRK)Met BIRK
worden subsidies verstrekt aan investeringsprojecten van gemeenten, provincies
en waterschappen die bijdragen aan de duurzame ontwikkeling van stedelijke
netwerken. De bijdrage van het rijk is bedoeld voor omvangrijke projecten
van decentrale overheden die anders niet van de grond komen, of niet met de
gewenste kwaliteit. Om voor een bijdrage in aanmerking te komen, moeten projectvoorstellen
worden ingediend die vallen in een van de drie toepassingsgebieden. De eerste
is centrumvorming in de nationale stedelijke netwerken. De tweede betreft
projecten die bijdragen aan de versterking en ontwikkeling van nationale landschappen
(zie artikel 8), en tenslotte projecten in het kader van de Nieuwe Hollandse
Waterlinie.In 2004 worden ingediende
projectvoorstellen beoordeeld op hun BIRK potentie. Als wordt besloten tot
een bijdrage, worden de te behalen resultaten vastgelegd in een prestatieovereenkomst
met de indienende partijen.84 00044 00041 00047 00047 00047 000VROM
7.2.1VROM 10.2.1LNV 01.11           6.2.1.4 Project toekomst AlmereAlmere is de belangrijkste
locatie voor de uitwerking van de verstedelijkingsopgave voor de Deltametropool:
30% van de woningbehoefte(= 60 0000 tot 70 000 woningen), zal in
de periode 2010–2030 in Almere worden gerealiseerd. Almere dient uit
te groeien tot een compleet, evenwichtig (wonen, werken, voorzieningen, infrastructuur)
stedelijk knooppunt, afgestemd op de ontwikkeling van de noordvleugel van
de Deltametropool. De opgave is na te gaan op welke wijze en onder welke condities
dit kan worden gerealiseerd en deze in een bestuursakkoord tussen Rijk en
regio vast te leggen.Het project
leidt tot een integraal ontwikkelingsplan en een daarop gebaseerd bestuursakkoord.210                 6.2.1.5 Knelpunten infra gerelateerde investeringsprojecten met
betrekking tot externe veiligheid (KIEV)In KIEV komen de spanningen
tussen de beleidsdoelstellingen van het ruimtelijk beleid (intensivering,
ontwikkelen van knooppunten en centrumstedelijke milieus en vergroten binnenstedelijke
kwaliteit) en het veiligheidsbeleid uit het NMP 4 aan de orde. Via twee sporen
een structureel spoor (Ketenstudies, regulering vervoer gevaarlijke stoffen
per spoor, fundamentele discussie groepsrisico) en een locatiespecifiek spoor
(KIEV).De projecten die in KIEV aan
de orde zijn, zijn van strategisch belang voor het ruimtelijk beleid van het
Rijk. De lagere overheden hebben de minister van VROM aangesproken op de spanning
tussen het Rijksbeleid op het gebied van de ruimtelijke ordening en de externe
veiligheid.140140130100100100VROM 1.2.2VROM 13.2.1VROM 13.2.8           (6.2.1) centrumvorming binnen stedelijke netwerken6.2.1.7 Nieuwe Sleutel-projectenHet rijk wil de forse
investeringen in het HSL-netwerk benutten voor de versterking van het internationale
vestigingsklimaat en voor stedelijke vernieuwing in stedelijke centrumgebieden.Het streven van VROM is dat in 2004:–
Voor het sleutelproject Rotterdam de planvorming wordt afgerond en uitvoeringsafspraken
worden gemaakt tussen rijk en gemeente;– Voor het sleutelproject Utrecht
uitvoeringsafspraken worden gemaakt tussen rijk en gemeente;– Voor het
project Amsterdam Zuidas de Tracé/m.e.r. procedure wordt afgerond Een
uitgewerkt projectenspoor.1 50090097 00090097 0001 00025 0008048 0004248 000V&W 04.01.03 Op VROM-begroting gereserveerd in FES-fonds           6.2.2 Versterken cultuurhistorische identiteit;Het rijk
verwacht van de provincies en de gemeenten een actief cultuurhistorisch ruimtelijk
beleid gericht op het instandhouden en ontwikkelen van de cultuurhistorische
identiteit.       VROM 7.2.1VROM 7.2.3VROM 10.2.4           6.2.2.1 Programma BelvedereHet doel van het beleid is
het cultureel erfgoed in het stedelijk en landelijk gebied beter te betrekken
en te benutten bij de ruimtelijke inrichting van deze gebieden.– Voor het nationaal Belvedere project, de
Nieuwe Hollandse Waterlinie is een Ontwerp-Linieperspectief vastgesteld door
de Stuurgroep Nieuwe Hollandse Waterlinie gericht op het duurzaam instandhouden
en ontwikkelen van de waardevolle cultuurhistorische structuur van de Linie.–
Een verkenning om een project te starten rond het thema van de «Limes»,
de voormalige grens van het Romeinse Rijk, die dwars door Nederland loopt.2 7212 7222 4952 4632 0632 063           VROM 8. Versterken ruimtelijke
kwaliteit landelijke gebiedenVersterken ruimtelijke kwaliteit landelijke
gebieden; De minister van VROM streeft naar een vitaal landelijk gebied, waarbij
het accommoderen van de vraag naar meer ruimte voor wonen, werken, natuur,
recreatie en water samen zal moeten gaan met verbetering van de ruimtelijke
kwaliteit.8.2.1
Bescherming en ontwikkeling van het landelijk gebied;Door de toenemende
«verstening» neemt de waarde van een groen cq. open buitengebied –
met agrarische cultuurlandschappen, watergebieden, natuur- en recreatiegebieden
aan belang toe. Het ruimtelijk beleid is gericht op het zoveel mogelijk in
stand houden en zo mogelijk herstellen van deze waarden.– Herstel en handhaving identiteit landelijke gebieden.–
Geen verdere aantasting van de gebieden waar het groene contouren beleid geldt.–
Vergroting van de landschappelijk kwaliteit en de gebruiks- en belevingswaarde
van de nationale landschappen.– Beoordelen van streekplannen op groene
contourenbeleid.– Uitwerken van het programma Nationale Landschappen.–
Coördinatie rijksinzet financiële middelen nationale landschappen      VROM 6.2.1VROM 7.2.1VROM 10.2.1VROM 10.2.3LNV
01LNV 04LNV 07                     8.2.1.1 Nationale landschappenNederland kent een aantal
gebieden met een kenmerkende landschappelijke identiteit die, op de schaal
van de ruimtelijke hoofdstructuur waardevol zijn vanwege hun open, relatief
niet verstedelijkt karakter en/of bijzondere landschappelijke, cultuurhistorische
en ecologische waarden. Het rijk wil de waarden van deze Nationale Landschappen
behouden en waar nodig verder ontwikkelen.– VROM neemt binnen het kader van de Nota Ruimte (o.a. selectie en begrenzing)
het initiatief om de provincies te stimuleren ontwikkelingsprogramma's op
te stellen voor de Nationale Landschappen.– Als vervolg op de evaluatie
van het ontwikkelingsprogramma Groene Hart zal in 2004 worden begonnen met
het opstellen van een geactualiseerd ontwikkelingsprogramma.– VROM beoordeelt
subsidieverzoeken (BIRK) t.b.v. uitvoeringsprojecten in Nationale Landschappen.300300400250  LNV 01.11           8.2.1.2 Bufferzone beleid en beleid voor regionale parkenOm
aan de vraag naar groen en recreatieruimte tegemoet te komen is, complementair
aan het concept van verstedelijking in bundelingsgebieden, aangegeven dat
in deze stedelijke gebieden voldoende recreatief groen moet worden gerealiseerd
en dat de open ruimten tussen de steden moet worden gehandhaafd. Tot nu toe
wordt hiervoor in delen van Nederland het instrument Bufferzones ingezet.
Dit instrument richt zich op het aankopen van gronden en vervolgens door inrichting
komen tot kwaliteitsverbetering en vergroting van de gebruikswaarde van de
gebieden. Mede om verdere verstedelijking te voorkomen. De bufferzones zullen
in regionale parken getransformeerd worden.– Ook in 2004 worden VROM middelen ingezet voor de aankoop van gronden
in bufferzones om de continuïteit van het beleid te garanderen.–
In het in 2002 geactualiseerde bufferzone-convenant (VROM-LNV-Dienst Landelijk
Gebied) zijn per aankoopgebied van de bufferzones grondverwervings-taakstellingen
afgesproken6 8807 4638 4638 3097 8975 350LNV 01.11LNV 04.12LNV 05.11           8.2.1.3 Reconstructie van de zandgebiedenDe doelstellingen
van reconstructie staan in het perspectief van een duurzame landbouw en een
duurzaam ingerichte omgeving gericht op de instandhouding en verhoging van
milieukwaliteit en ruimtelijke kwaliteit van het landelijk gebied op de zandgronden
in Nederland.– Nadere vaststelling
van rijksbeleid en inzet van het rijk bij de reconstructie opgave.–
Kweken van draagvlak en bevordering van doorwerking van Rijksbeleid naar de
provincies en in plannen van gemeenten en waterschappen via communicatie en
betrokkenheid bij de reconstructiecommissies.– Beoordelen van de reconstructieplannen,
inclusief het uitvoeringsprogramma en de wijze van financiering van die plannen.      LNV 01.04.02           8.2.1.5 Beleid vrijkomende gebouwen met Ruimte voor Ruimte regelingHet ruimtelijk beleid is er op gericht dat vrijkomende bebouwing
in het buitengebied welke goed past in het landschap kan worden herbenut voor
kleinschalige functies. Het doel van dit beleid is om in het geval van sanering
tot een aanzienlijke vermindering van de verstening van het buitengebied en
de Ecologische Hoofdstructuur te komen en ongewenste bedrijfsactiviteiten
in de vrijkomende gebouwen tegen te gaan.– In 2004 zal de toepassing van het ontwikkelde instrumentarium worden
beoordeeld en geëvalueerd in samenwerking met de provincies.      LNV 01.11           8.2.1.6 PKB Rivierengebied/Maas/NoodoverloopgebiedenAangezien
er met alle genoemde hoogwatermaatregelen toch altijd een kans op overstroming
overblijft, wordt door de minister van VROM meegewerkt aan het tot stand brengen
van een kabinetsstandpunt, waarin een aantal gebieden voor noodoverloop zullen
worden aangewezen met als doelstellingen: verhogen van de veiligheid tegen
hoogwater en verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit.– In 2004 is deel 1 van de PKB Ruimte voor Rivier gereed.
Aangeduid zijn welke gebieden ruimtelijk worden gereserveerd teneinde op de
lange termijn maatregelen gericht op het scheppen van ruimte voor water mogelijk
te maken.– Een ruimtelijk kader is opgesteld, waarbinnen de provincies
verder beleidsvrijheid hebben om te komen tot invulling met maatregelen van
de PKB.– In gebiedsgerichte ontwerpen zal het werken vanuit een ruimtelijke
visie, en het creëren van functiecombinaties gestimuleerd worden.–
Limitatieve lijst met lokaties in het winterbed van de rivier, waar geëxperimenteerd
kan worden met vormen van aangepast bouwen. 10010050   VROM 10.2.4V&W 14LNV 01           8.2.1.7 Schadeclaims Ruimte voor RivierTijdens het bestuurlijk
overleg op 23 april 1997 over de uitvoering van de Beleidslijn «Ruimte
voor de Rivier» (Staatscourant nr. 77, 19 april 1996) en in de brief
daarover aan de Tweede Kamer van 7 juli 1997 is vastgelegd dat het rijk bereid
is een grote verantwoordelijkheid te aanvaarden voor de eventuele planschade
die ontstaat door deze beleidslijn. Hiertoe is een regeling ontworpen.– Behandeling van ingediende schadeclaims
binnen de daartoe gestelde termijnen.– Besluit over uitkering van schadevergoedingen
binnen gestelde termijnen.– In 2004 evaluatie van de commissie schadebeoordeling
en vaststelling van eventuele vervolgactiviteiten.936868686868VROM 10.2.4V&W 14          VROM 9. Versterken ruimtelijke
kwaliteit in Europees verband.VROM stelt zich tot doel de ruimtelijke
kwaliteit van Nederland in een Europese context in stand te houden en waar
mogelijk te versterken. Het gaat daarbij om de specifieke ruimtelijke kwaliteit
in en om Nederland, de Noordzee en de Waddenzee.9.3.2 Efficiënte en concurrerende ruimtelijke
inpassing mainportsEen duurzaam ontwikkelingsbeleid voor het positioneren
van de mainports in het internationale netwerk, zodanig dat deze kunnen concurreren
met de andere mainports van Europa maar met waarborging van de ruimtelijke
inrichting voor een zowel aantrekkelijk leefklimaat als een gevarieerd vestigingsklimaat
met inachtneming van de ruimtelijke beperkingen op grond van de milieu-effecten
op gebied van geluid en veiligheid ten gevolge van de luchtvaart en havenactiviteiten.– In 2004 toetsen sectorbesluiten
en stimuleren RO initiatieven Mainports (PMR en ONL)– Realiseren samen
met V&W van de Nota Regeling regionale kleine luchtvaartvelden (RRKL)–
Inhoud geven aan de werking van met name het Luchthaven indelingbesluit en
daarnaast nader inzicht verkrijgen in de samenhang tussen de omvang van een
luchthaven en de gevolgen daarvan voor de omgeving o.a door opname uitvoeringsbesluiten
in RO plannen.450200259200200200VROM 7.2.3VROM 7.2.4V&W 12          VROM 13 Handhavingde
handhaving van het beleid en de wet- en regelgeving van VROM wordt uitgevoerd
door de Inspectie en haar handhavingspartners en is gericht op een meetbare
verbetering van de naleving van het beleid en de wetgeving. Door de Inspectie
zullen zowel formele als informele interventies worden gepleegd. Om prioriteiten
te kunnen stellen is de VROM-nalevingstrategie gebruikt, waarbij een verdeling
is gemaakt tussen het «van binnen naar buiten spoor» en het «van
buiten naar binnen spoor». Ook het aspect veiligheid komt aan de orde.13.2.1. Strategie
(VROM art. 1)1. Strategie:– implementatie VROM nalevingstrategie–
nagaan of monitortaken op milieugebied geïntegreerd kunnen worden met
monitors RO/Wonen– in 2003 keus maken voor uitplaatsing doelgroep –
en overheidsmonitoring 2. Opsporing en fraudebestrijding– zelfstandige
onderzoeken (middel)zware criminaliteit– ondersteuning bij strafrechtelijke
afronding inspectieonderzoeken– bijstand verlenen bij politieonderzoeken
3. crisisbeheersing– implementatie revitalisatie nationaal plan kernongevallenbestrijding
(RNPK)– voorbereiding op en afhandeling van crisisomstandigheden bij
nucleaire ongevallen/milieu-incidenten4. Internationaal– samenwerking
met andere landen versterken en professionalisering– organisatie aantal
internationale conferentiesImplementatie
VROM-nalevingstrategie– doelgroepmonitoring: rapport Afvalstoffen en
emissies 2002 (mei 2004)– overheidsmonitoring: rapport Milieuprestaties
Overheden 2003 (mei 2004) – 3 à 5 zelfstandige onderzoeken (middel)zware
criminaliteit– 12 à 15 onderzoeken als follow-up acties toezichtactiviteiten–
samenwerking met politie bij 3 à 5 onderzoeken – implementatie
RNPK– continue beschikbaarheid crisiscentrum VROM– min. 3 oefeningen –
organisatie 3 internationale conferenties15 58012 93112 96612 96412 96412 964VROM 7.2.4VROM 12.2.2VROM 12.2.1VROM 12.2.3VROM 12.2.4           13.2.3: Duurzame woningen en gebouwenStimuleren van de
totstandkoming van woningen en gebouwen die duurzaam zijn en zijn afgestemd
op de gevraagde kwaliteit voor wat betreft veiligheid, gezondheid, bruikbaarheid,
energiezuinigheid en milieubelasting.– 25% van alle gemeenten integraal onderzoeken op uitvoering wettelijke
VROM-taken (ruimte, milieu en wonen) inclusief nazorgvoorgaande jaren–
5 Pilots om provincies en kaderwetgebieden integraal te onderzoeken op uitvoering
wettelijke VROM-taken (ruimte, milieu en wonen)– Themaonderzoek op het
vlak van veiligheid en gezondheid. volgens te ontwikkelen meerjarenprogramma
op basis van risicoanalyse      VROM 7.2.4VROM
7.2.2VROM 12.2.2VROM 12.2.1VROM 12.2.3VROM 12.2.4           13.2.6: verbeteren integrale milieukwaliteit op lokaal niveau emissies
(artikel 11)Voorkomen en terugdringen van veiligheidsrisico's van
industriele activiteiten en risico's van lucht en bodemverontreiniging en
van geluid- en geurhinder. De inspectie ziet toe op de naleving van de wetten
en besluiten die gericht zijn op het verbeteren van de milieukwaliteit:Defensie-inrichtingen:– 25 integrale
reguliere thematische controles;– 10 beoordelingen ontwerpvergunningen
BRZO:– 2 projectmatige onderzoeken (totale controle 45 bedrijven)vuurwerkbesluit:1e-lijnstoezicht
(Vliegende Brigade Vuurwerk):– 150 meldingscontroles, producteisen,
50 classificatiecontroles2e-lijnstoezicht:– opslag consumentenvuurwerk
(50 controlesevenementenvuurwerk (50 evenementen) adviezen (alle) schadevergoeding
sanering– LMIP (Meld- en Informatiepunt Vuurwerk)wet geluidshinder:Onderzoek
hogere grenswaarden Verkeerslawaai binnenstedelijk met geluidbelasting >60
dB(A)Bij minimaal 36 gemeenten (drie per provincie) wordt de totale keten
onderzocht:– Bestemmingsplan (RO) noodzaak hogere grenswaarde–
Verkeersgegevens/ verkeersstructuur– Criteria hogere waarden Besluit–
Vaststelling hogere grenswaarde provincie (Wgh)– Eisen in bouwvergunning
(Bouwbesluit)– Uitvoering gevelmaatregelen woningen (Bouwbesluit)      VROM 12.2.1  – Controle binnenniveau 35 dB(A)Waterleidingsbesluit(bestrijding
legionella):– Waterleidingbedrijven controleren voor de VI bij 5000
collectieve installaties VI handelt overtredingen af– Er wordt een nieuwe
inspectierichtlijn opgesteld– Bij twee nog te bepalen prioritaire doelgroepen
zullen 50 controles per doelgroep worden uitgevoerd.– Controles van
nieuwe bestemmingsplannen op de vraag of voldoende rekening gehouden is met
het Besluit luchtkwaliteit.– Controle van de circa 50 gemeenten die
in 2004 verplicht zijn om een luchtkwaliteitsplan te maken om in 2010 aan
de norm te kunnen voldoen.Bouwstoffenbesluit:– Nalevingsonderzoek bij
25% van de gemeenten.• Nazorg op afspraken uit eerdere jaren.–
Toelating cf Besdtrijdingsmiddelenwet methylbromide,fosforwaterstof gasvormende
bestrijdiongsmiddelen:– 25 controles bij (grote) ontvangers van ladingen,–
15 controles toepassing bestrijdingsmiddelen, afhandelen incidenten                  13.2.7 Tegengaan klimaatverandering en emissiesDoor bevordering
van milieuverantwoorde productie en consumptie. Handhaven wet- en regelgeving
m.n. wet milieugevaarlijke stoffen (CFK'S/Halon), wet luchtverontreiniging
(zwavelgehalte) en wet milieubeheer (SO2en NoX)Besluit zwavelgehalte brandstoffen Wlv. Doelgroep
zeeschepen:– 50 controles bij zeeschepen (ism KLPD) als signaalwerking
richting reders en EU-lidstaten.– Communicatie richting Nederlandse
reders.– Gezamenlijke handhavingsactie verkennen met België en
Duitsland. Europese commissie verzoeken handhaving binnen EU te stimuleren.                  13.2.8: beheersen milieurisico's van straling, afval en stoffennastreven van sterke verbetering van de naleving op de wet-en regelgeving
(Kernenergiewet, Wet milieugevaarlijke stoffen: asbest en PCB's, EVOA en wet
milieubeheer: LAP) implementatie van ketenhandhaving, voortzetting van aanpak
van afvalverwijdering op grote afvalconcerns.Besluit stralingsbescherming Kew, incl. Besluit detectie radioactief schroot
en Besluit in-, uit- en doorvoer van radioactieve afvalstoffen (schrootbedrijven):–
100 fysieke controles/200 administratieve controles– Afhandeling van
ca. 300 incidenten– Asbestverwijderingsbesluit Wms: controle van 5 scheepssloperijen
en revisiebedrijven en afhandeling klachtenProductenbesluit:– 10 controles
ketenhandhaving bij sloop en gebruik puingranulaat/controle van 13 vuurwerkimporteurs
op asbesthoudende verpakkingenbesluit asbestwegen:– handhaving bij ca.
20 wegenregeling verwijdering PCB's/PCB PCT en Chlooretheenbesluit Wms:–
50 controles van bedrijven met trafo's/coordinatie EU handhavingsproject CLEEN–
EVOA (export ACS/Oosteuropa niet OESO Wm: 40 gerichte handhavingsacties/internat.hhactie
verificatie bestemmingen/met hhpartners prioriteiten stellen en monitoring
ontwikkelen/ondersteunen partners bij controles ca. 150Landelijk AfvalbeheersPlan:–
bijdrage aan strategisch hhplan afval/risicoanalyse LAPstromen/3 ketenhhprojecten
prioritaire LAPstromen/concerngerichte hhactie/toetsen nieuwe vergunningen
belangrijkeafvalbedrijven.      VROM 7.2.4VROM
12.2.2VROM 12.2.3VROM 12.2.4 SZW 13          V Buitenlandse Zaken (BZ)         BILATERALE KANAAL         BZ 4 Goed Bestuur, Mensenrechten
en vredesopbouwHet bevorderen van mensenrechten, goed bestuur en
vredesopbouw in geselecteerde landen.Ondersteuning van het maatschappelijk transformatieproces, gericht op door
Nederland gewenste vestiging van democratisch geregeerde rechtstaten in 15
Midden- en Oost-Europese landen. (Geoperationaliseerde doelstelling 4, BZ)4.2 Matra Goed
Bestuur en Civil Society– Versterkte capaciteit van niet-gouvernementele
organisaties, lokale bestuursorganisaties en (waar mogelijk) instellingen
van centrale overheden in Midden- en Oost-Europa.– Actieve betrokkenheid
van Nederlandse maatschappelijke organisaties bij de samenwerking met Midden-
en Oost-Europa, en daardoor meer draagvlak in Nederland ten behoeve van deze
samenwerking.5 9005 6055 3105 0155 0155 015VROM 11.2.1Rapportage          BZ 5 Europese IntegratieTen
aanzien van het Europese samenwerking heeft Nederland de volgende algemene
doelstellingen: De EU slagvaardiger maken, integratie vervolmaken, bewerkstelligen
van een zorgvuldige uitbreiding, het externe beleid van de EUR versterken,
Versterken van publieke kennis en betrokkenheid, stelsel normen en waarden
voor de Raad van Europa.Zorgvuldig
verloop van het gehele uitbreidingsproces (Geoperationaliseerde
doelstelling 7, BZ)– 7d. Bilaterale Ondersteuning van het pre-accessieproces.5.5 Matra/pre-accessie– Versterkte capaciteit van overheidsorganisaties in de kandidaat-lidstaten
met het oog op de overname en implementatie van in EU-verband geldende wet-
en regelgeving (acquis communautaire), vooral op de terreinen volksgezondheid,
justitie, sociale zaken en watermanagement.– Versterkt vermogen tot
volwaardige participatie in de uitgebreide EU van de in 2004 toetredende kandidaat-lidstaten.2 7002 5652 4302 2952 2952 295VROM 11.2.1Rapportage          BZ 6 Duurzame Armoedevermindering
via Bilaterale OntwikkelingssamenwerkingHet bilaterale hulpprogramma
beoogt van overheid tot overheid bij te dragen aan duurzame armoede.– Integratie van dwarsdoorsnijdende
thema's in de bilaterale hulp programma's. (Geoperationaliseerde
doelstelling 1a, BZ)– Verbetering Goed Bestuur, Mensenrechten,
Vredesopbouw (GMV) en/of Milieu in een beperkt aantal landen (Geoperationaliseerde doelstelling 2, BZ)6.1 Landenspecifieke sectorale samenwerkingResultaten
doelstelling 1a– De OS-programma's dragen bij aan duurzame
ontwikkeling en ecologische duurzaamheid.– Toegenomen integratie van
ecologische duurzaamheid in PRSs.– Mainstreaming van milieu in bilaterale
hulpprogramma's en macrosteun.– Een operationele lijst van duurzaamheidindicatoren
voor de beoordeling van PRSs en bilaterale hulpprogramma's.Resultaten doelstelling 2– Meer integratie van ecologische
duurzaamheid in de betreffende PRSP's.– Versterkte milieusector.–
Vergrote ecologische duurzaamheid van het overheidsbeleid, zodat dit beleid
ondersteunend is aan het milieubeleid en niet contraproductief werkt.141 194141 194141 194141 194141 194141 194VROM 11.2.1Rapportage           Integratie van dwarsdoorsnij- dende thema's in de bilaterale hulp
programma's. Landenspecifieke sectorale samenwerking (Geoperationaliseerde
doelstelling 1a, BZ)Verbetering Goed Bestuur, Mensenrechten, Vredesopbouw
(GMV) en/of Milieu in een beperkt aantal landen (Geoperationaliseerde doelstelling
2, BZ)6.2 Thematische
samenwerkingResultaten, zie hierboven47 03465 88767 43353 21053 21053 210VROM 11.2.1Rapportage          BZ 13 Politieke en economische
belangenHet scheppen van gunstige voorwaarden voor en geven van nieuwe
impulsen aan de internationale economische activiteiten van burgers en bedrijven
zodat zij bijdragen aan de duurzame groei van de Nederlandse economie.Betere aansluiting van de dienstverlening
van het postennet op de behoefte van de Nederlandse ondernemer. (Geoperationaliseerde doelstelling 5)13.1 Programma Kleine ProjectenAmbassades
wordt de mogelijkheid geboden om vraaggestuurde kleinschalige, lokale projecten
op het gebied van milieu te ondersteunen.180177177181181181VROM 11.2.1Milieudeel is 5%          MULTILATERALE KANAAL                   BZ 1 Het bevorderen van Internationale
OrdeningDoel van een internationale ordening is een vreedzame, veilige,
welvarende en rechtvaardige wereld met een duurzaam milieuBescherming van het mondiale milieu
(Geoperationaliseerde doelstelling 6)8.8 GEF/Montreal Fund– Verbeterde aansturing vanuit
de Conferenties van Staten Partijen bij de betrokken mondiale milieuverdragen
systematisch rekening houdend met de prioriteiten van de ontvangende landen.–
Het operationeel maken van het beginsel van marginale kosten en het concept
van global environmental benefits.– Het opzetten van een zelfstandige
portfolio met activiteiten op het gebied van landdegradatie (verwoestijning/herbebossing).–
Het operationeel maken van de nieuwe klimaatfondsen conform de sturing vanuit
de Conferentie van de Staten Partijen bij het Klimaatverdrag.6 66719 19522 69429 25032 25026 250VROM 11.2.1 Milieudeel is 100%          BZ 7 Fondsen en Programma's van
de EUNederland draagt ook via de EU bij een duurzame armoedevermindering
en aan duurzame integratie van hulpontvangende landen in de wereldeconomie,
alsmede aan het bevorderen van rechtstaat en democratie.Een kwalitatief hoogwaardig EU-beleid, gericht op duurzame armoedevermindering,
integratie van hulpontvangende landen in de wereldeconomie en op het bevorderen
van rechtsstaat en democratie (Geoperationaliseerde doelstelling
1, BZ).7.1 Europees Ontwikkelingsfonds– Beheerscomites moeten zich
meer gaan richten op het evalueren en eventueel aanpassen van beleidsstrategieën
en op de impact die het gevoerde beleid heeft (macro-niveau), dan op het goedkeuren
van projecten (micro-niveau).– CSP's moeten de uitgangspunten van de
Algemene Beleidsverklaring van november 2000, bevatten en beter aansluiten
bij de PRSP's (waar mogelijk, niet alle landen hebben een PRSP opgesteld),
gericht zijn op meer budgetsteun en minder projecthulp en meer op samenwerking
met andere andere (niet-gouvernementele) donoren.5 0044 5044 5045 2545 2545 254VROM 11.2.1 Milieudeel is 5%          BZ 8 De rol van de VN bij armoedebestrijdingNederland draagt (ook) via de Programma's en Fondsen van de Verenigde
Naties en de Gespecialiseerde VN-organisaties bij aan de hoofddoelstelling
van ontwikkelingssamenwerking, de duurzame vermindering van armoede.VN-organisaties een adequate
en effectieve bijdrage laten leveren aan de realisatie van de MDG's, vooral
gericht op armoedebestrijding volgens de vijf armoededimensies (die geaccordeerd
zijn in OESO-verband) en aansluitend op nationale armoede-strategiëen
en zoveel mogelijk in samenwerking met andere instellingen (Geoperationaliseerde
doelstelling 1, BZ)8.1 UNDPDoor de Nederlandse bijdrage aan UNDP, kan deze organisatie
haar doelstellingen nastreven, die deels betrekking hebben op milieu.14 97514 97514 97514 97514 97514 975VROM 11.2.1 Milieudeel is 20% van vrijwillige
bijdrage            UNEPDoor UNEP
zowel inhoudelijk als financieel te versterken door beleidsmatige inbreng
van de Nederlandse participatie in de Beheersraad, het voeren van een beleidsdialoog
en een partnership wordt de rol van UNEP in het International
Environmental Governance versterkt en wordt UNEP in staat gesteld
ontwikkelingsregio's en landen te steunen in bijvoorbeeld het formuleren van
milieu wetgeving.7 29211 5928 3928 3928 3928 392VROM 11.2.1 Milieudeel
is 100%            8.9 VerwoestijningsverdragHet tegengaan van bodemdegradatie door het implementeren van National
Action Plans (NAPs) op het gebied van woestijnvorming.241259259259259259VROM 11.2.1 Milieudeel is 100%            8.10 IFADDoor
de Nederlandse bijdrage aan IFAD, kan deze organisatie haar doelstellingen
nastreven, die deels te maken hebben met milieu.5 5394 2144 2143 5423 5423 542VROM 11.2.1IFAD: Milieudeel is 10% FNPP: Milieudeel is 70,8%          BZ 9 De rol van IFI's bij armoedebestrijdingNederland draagt (ook) via de Internationale Financiële Instellingen
(IFI's) bij aan de hoofddoelstelling van ontwikkelingssamenwerking: de duurzame
vermindering van armoede.IFI's een adequate en effectieve bijdrage laten leveren aan de
realisatie van de MDG's; vooral gericht op armoedebestrijding volgens de vijf
armoededimensies (die geaccordeerd zijn in OESO-verband), aansluitend op nationale
armoedestrategieën en zoveel mogelijk in samenwerking met andere instellingen (Geoperationaliseerde doelstelling 1, BZ)9.1 Partnership Programma's Wereldbankgroep
en de regionale ontwikkelingsbanken.Met de Nederlandse bijdrage is
de integratie van milieu in het beleid van de organisaties met wie Nederland
een partnership programma heeft afgesloten versterkt. Dit werkt tevens door
in de reguliere programma's die in diverse landen uitgevoerd worden.16 76132 05779 68526 0407 8427 842VROM 11.2.1Rapportage Milieudeel is 30% van
WB-PP          PARTICULIERE KANAAL                   BZ 10 Samenwerking met maatschappelijke
organisatiesDe versterking van het «maatschappelijk middenveld»
oftewel de civil society in ontwikkelingslanden,
via autonome Nederlandse of internationale maatschappelijke organisaties als
schakel in het proces van duurzame armoedevermindering.Nederlandse en internationale maatschappelijke
organisaties een effectieve en adequate bijdrage laten leveren aan duurzame
armoedevermindering (Geoperationaliseerde doelstelling 1, BZ)10.1 Medefinanciering
particuliere organisatiesDoor de Nederlandse bijdrage aan de MFO's,
kunnen deze organisaties hun doelstellingen nastreven, die deels te maken
hebben met milieu.42 14445 48146 18047 48249 21050 310VROM 11.2.1RapportageMFP:
Milieudeel is 10%PSO: Milieudeel is 7,5%            10.2 SNVDoor
de Nederlandse bijdrage aan de SNV, kan deze organisatie haar doelstellingen
nastreven, die deels te maken hebben met milieu.12 04213 31213 52014 23614 28014 327VROM 11.2.1Milieudeel is 15%            10.4 Speciale Activiteiten– Door instellingssubsidies of programmafinanciering worden
organisaties die vanuit een milieu invalshoek werken aan structurele armoedebestrijding
door middel van directe armoedebestrijding, maatschappijopbouw of beleidsbeïnvloeding,
gesteund.– De bijdrage aan het interdepartementale programma Natuur
en Milieu educatie beoogt een verbreding naar duurzaamheid te bereiken.40 09344 41841 29638 93128 97228 972VROM 11.2.1 Rapportage          BZ 12 Samenwerking met het bedrijfslevenDe algemene beleidsdoelstelling is de ontwikkeling van de particuliere
sector in ontwikkelingslanden. Een gezonde particuliere sector genereert inkomen
en werkgelegenheid en draagt bij aan duurzame ontwikkeling en armoedevermindering.
In dit kader is het noodzakelijk beleid te ontwikkelen en uit te voeren dat
de particuliere sector stimuleert om haar potentieel voor duurzame ontwikkeling
en armoedemindering waar te maken.Vergrote ondernemerscapaciteit bij bedrijven in ontwikkelingslanden op het
gebied van bedrijfsvoering en marktontwikkeling (geoperationaliseerde
doelstelling 1)Vergrote handelscapaciteit bij ondernemers in ontwikkelingslanden
ten einde toegang tot internationale markten beter te benutten. (geoperationaliseerde doelstelling 2, BZ)Vergrote investeringscapaciteit
van bedrijven in ontwikkelingslanden. (geoperationaliseerde
doelstelling 3, BZ)12.1 BedrijfslevenprogrammaVia het MILIEV-programma kan
het Nederlandse bedrijfsleven milieutechnologie integreren in investeringen
en leveranties in/aan ontwikkelingslanden.21 00036 71338 57331 16931 16931 169VROM 11.2.1 Rapportage          De term
rapportage in de toelichting betekent dat aan het betreffende beleid geen
vast toerekeningspercentage wordt toegekend. De programma's zijn vaak vraaggestuurd
en ramingen worden per jaar bijgesteld. Waar wel een vaste toedeling te maken
is, komen de percentages in de toelichting direct overeen met de bedragen
in het overzicht. Voor verdere uitwerking wordt verwezen naar de Extra Comptabele
staat Natuur en Milieu in de HGIS nota 2004. In de bovenstaande cijfers komt
niet tot uiting dat het Ministerie van Buitenlandse Zaken belast is met de
interdepartementale coördinatie voor het internationale milieubeleid.
Voorts zij nog vermeld dat aan elke diplomatieke vertegenwoordiging in het
buitenland een milieucoördinator is verbonden, die ten minste een deel
van zijn/haar tijd besteed aan internationale milieubetrekkingen.          VI Justitie (Just.)                   Just 3.3 RechtshandhavingBijdragen aan de handhaving van wet- en regelgeving ten behoeve
van een veilige Nederlandse samenleving.3.3.1 Het verzorgen van tijdige en
adequate strafrechtelijke reactie op daders van strafbare feiten, rekening
houdend met de slachtoffers van die feiten.Versterking handhaving snelheidslimieten7 60010 00011 300   VROM 11.2.2           3.3.3 Ontwikkelen van beleids- en uitvoerings- kaders
t.b.v. opsporing van stafbaar gedrag en de bevordering van de naleving van
het recht en het nemen van initiatieven op het terrein van ordenings- en strafrecht
ter bevordering van de naleving van wetten en regelgevingUitvoering project Bestuurlijke Transactie Milieudelicten (BTM) 141               VII
Binnenlandse Zaken (BZK)          Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
heeft geen specifieke beleidsdoelstellingen op het milieugebied en ook geen
significante milieu-uitgaven. De rijksuitgaven voor milieu en stedelijke vernieuwing
in het kader van het grotestedenbeleid (GSB) zijn opgenomen in de VROM-begroting
en maken onderdeel uit van het Extra Comptabel Overzicht GSB. De minister
van BZK heeft als coördinerend minister voor het GSB op deze terreinen
een budgettaire medeverantwoordelijkheid.          VIII
Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (OCenW)          In het kader van wetenschapsbeleid
heeft OCW geen taken en specifieke doelen t.a.v. het milieubeleid. OCW oormerkt
geen subsidies of begrotingsbedragen aan milieubeleid          IX Financiën          Financiën heeft geen
specifieke beleidsdoelstellingen op het milieugebied en ook geen significante
milieu-uitgaven.          X Defensie
(Def.)Defensie streeft er in
het kader van de invoer van milieuzorgsystemen naar om «milieu»
in de reguliere bedrijfsvoering en bedrijfsprocessen te integreren. Dit leidt
ertoe dat de gemaakte milieu-uitgaven voornamelijk in apparaatskosten (bijv.
salariskosten van milieumedewerkers) en programma-uitgaven (bijv. deelprojecten
van bouwprogramma) zijn ondergebracht en niet afzonderlijk inzichtelijk te
maken zijn. Enkele zuivere milieuprogramma's zijn hieronder in beeld gebracht.          Def. 1 Marine, Def. 3 LuchtvaartDefensie stelt zich ten doel om het niveau van geluidhinder ten gevolge
van Defensie-activiteiten op gezoneerde terreinen en vergunde inrichtingen
niet te laten stijgen.Isoleren van
woningenAfronding van het programma.1 500150nihil––0VROM 7.2.1VROM 7.2.3 Laatste uitvoering in 2003; afronding/eindoplevering
in 2004. Genoemde bedragen zijn ondergebracht in de programma uitgaven van
de Krijgsmachtdelen.          Def. 2 Landmacht, Def. 3 Luchtmacht,
Def. 4 Marechaussee, Def. 5 Defensie Interservice CommandoTen aanzien
van het thema bodem zal Defensie voor 2010 de ernstige bodemverontreinigingen
gesaneerd of beheerst hebben.Voor
2010 de ernstige bodemverontreinigingen gesaneerd of beheerst hebbenUitvoeren van bodemonderzoeken en indien
nodig saneringen14 6918 7549 6317 2578 0585 426VROM 7.2.2Genoemde bedragen
zijn ondergebracht in de programma uitgaven van de Krijgsmachtdelen. Vanaf
2004 zal dit programma naar verwachting herijkt worden en overeenkomstig de
rijksdoelstelling afgerond worden in 2023. Bedragen zullen in dat geval herverdeeld
worden.          Def. Niet beleidsartikel 90 algemeen,
milieu-uitgavenIntensivering milieu inspanningTot en met 2004 9% energie-efficiencyverbetering op onroerend
goed (t.o.v. 1999) en 4% duurzame energie bij onroerend goed; kennisvergaring
en intensiveringDit artikel bevat
het programma «Beleidsintensivering milieu». Budget is centraal
gereserveerd en wordt op projectbasis overgeheveld naar begroting krijgsmachtdelen
(opname m.n in bouwprogramma's).– De projecten bestaan voornamelijk
uit bouwen van warmtekracht installaties, installeren van zonne-energie voorzieningen
(PV cellen, zonneboilers), bouwen van windmolens en onderzoeken naar toepassing
van nieuwe technieken.– Tevens enkele centrale projecten: monitoring
natuurwaarden, risico analyses munitieopslag en kennisintensivering op gebied
van actief bodembeheer en integraal waterbeheer.– Verder staan op dit
artikel uitgaven voor o.a. aan milieumaatregelen gerelateerd wetenschappelijk
onderzoek en externe inhuur van milieudeskundigheid op centraal niveau.3 96430 03414 77514 77514 73114 731VROM 11.2.2VROM 11.2.3 Per jaar is 9 miljoen
Euro beschikbaar. Dit budget is voor 2004 gedeeltelijk gehonoreerd. Voor het
overige deel van 2004 en de jaren erna is het budget nog niet aan specifieke
projecten gekoppeld en staat nog op dit artikel gereserveerd. De bij Defensie
voorgenomen bezuinigingen zullen hun weerslag hebben op dit budget.          XII
Verkeer en Waterstaat (V&W)          V&W 04 Duurzaam goederenvervoerBevordering van een milieuvriendelijk goederenvervoerssysteem. Het
gaat daarbij om het binnen maatschappelijke geaccepteerde grenzen brengen
van de effecten van het goederenvervoer voor geluidshinder, verontreiniging
van lucht en water, klimaat en ruimtebeslag.04.01.01 TransportbesparingMet de doelstelling Transportbesparing
wordt beoogd de vervoersbehoefte «aan de bron» te verminderen
door het demonstreren van transportvriendelijke productiewijzen, het bevorderen
van het bewustzijn over transportbesparing in het bedrijfsleven en bij overheidsorganisaties,
alsmede het stimuleren van de implementatie van transportbesparing door bedrijfstakorganisaties.– Onderzoek de potentie van
Transportbesparing in verschillende economische sectoren.– Bekendheid
beleid onder relevante doelgroepen.– Op basis van vier uitgevoerde tenders
worden projecten die leiden tot transportbesparing ondersteund. Naar verwachting
zal in 2004 een vijfde tender van het subsidieprogramma opgezet worden.27414 9012 4002 3502 3502 350VROM 11.2.2VROM 11.2.5 Toedeling: Het operationele
doel heeft voor het merendeel betrekking op het beleidsterrein milieu.           04.01.02 Stil en schoon vervoerDe inspanningen zijn er
op gericht om de milieubelasting te beperken tot een maatschappelijk aanvaardbaar
niveau door het verminderen van de geluidsbelasting en het verminderen van
emissies en lozingen. De taakstelling voor de uitstoot van NOx
door verkeer en vervoer (inclusief lucht- en zeevaart) is een reductie tot
150 kiloton per jaar in 2010. De gerealiseerde uitstoot in 2000 was 283 kiloton.
De sector verkeer en vervoer draagt voor circa 18% bij aan de nationale uitstoot
van CO2 en is de sector met de snelst groeiende emissies. V&W
streeft naar een kleinere toename van de CO2-reductie door verkeer
en vervoer in 2010. De gerealiseerde uitstoot in 2000 was voor de gehele sector
verkeer en vervoer 35 Mton. De maatregelen om invulling te geven aan de taakstelling
voortvloeiend uit het Kyoto-protocol zijn beschreven in de Uitvoeringsnota
Klimaatbeleid van 1999. De Uitvoeringsnota Klimaatbeleid is in 2002 geëvalueerd.
Op basis daarvan is afgesproken te komen tot streefwaarden voor CO2-reductie.
Indien nodig kan een reservepakket van maatregelen in werking worden gesteld.– Vertaling Implementatie Strategie
Milieu Goederenvervoer' (ISMG) naar concrete acties per modaliteit.–
AMvB Detailhandel en Ambachtsbedrijven Milieubeheer, programma PIEK.–
Subsidieprogramma CO2-reductie goederenvervoer.– Bijdrage
stimulering onderzoek vermindering Vluchtige Organische Stoffen (VOS).–
Milieuactieplan zeescheepvaart vindt stimulering plaats van de duurzaamheid
van zeeschepen.– Ondersteuning KNVR bij enkele sleutelactiviteiten duurzame
scheepvaart.– Het strategische programma energiebesparing in transport
(EBIT).– Implementatie EU-richtlijn havenontvangstvoorzieningen voor
scheepsafval en ladingsresiduen– Opsporing illegale lozingen door zeeschepen.19155 1054 9805 1525 1965 196VROM 7.2.3VROM 11.2.2VROM 11.2.5           04.01.03 Zuinig ruimtegebruikDe doelen van het zuinig
ruimtegebruik zijn het beperken van het gebruik van de fysieke ruimte door
verkeersinfrastructuur met het oog op de opheffing van 90% van de fysieke
barrières tussen de Ecologische Hoofdstructuur (EHS), voor zover deze
althans worden veroorzaakt door hoofdwegen, het zuinig omgaan met ruimte bij
uitbreiding van het hoofdwegen-, spoor- en vaarwegennet in 2010, het bevorderen
van intensief ruimtegebruik bij grote infrastructurele en zeehavenprojecten
en het bevorderen van de principes van duurzaam bouwen bij grote infrastructurele
en onderhoudsprojecten.In 2004 wordt
de herkenbaarheid en geschiktheid als van deze operationele doelstelling geëvalueerd.-–––––VROM 7.2.1VROM 7.2.3VROM 10.2.3 Betreft alsnog personele kosten           04.01.04 Verantwoord ondernemenMet dit programma wordt,
als onderdeel van het bredere kabinetsbeleid op dit gebied, gewerkt aan de
bevordering van maatschappelijk verantwoord en bewust ondernemersgedrag. Dit
geschiedt door het promoten van kwaliteitszorgsystemen op het gebied van logistiek,
de verankering van het milieu- en veiligheidsbewustzijn in de vervoerketen
en het stroomlijnen van hiermee samenhangende regelgeving. Er is daarbij een
relatie met het onderwerp Transportbesparing.– Nastreven harmonisatie en vereenvoudiging van de Europese regels voor
rij- en rusttijden.– Afstemming en EU harmonisatie herziening van de
Wet goederenvervoer over de weg (Wgw).– Afspraken over de versterking
van de relatie tussen het nautisch onderwijs en de zeescheepvaartbedrijven
zullen worden uitgevoerd.– Transactie Modal Shift.30313 1922 1401 8821 8821 882VROM 7.2.3VROM 11.2.2VROM 11.2.5 Het operationele doel heeft voor het merendeel
betrekking op het beleidsterrein milieu.           04.01.99 Overige programma-uitgaven 869851810810810810           V&W 08 Duurzaam Personenvervoer         Het bewaken, waarborgen en waar mogelijk verbeteren
van de kwaliteit van de leefomgeving, gegeven de toename van de mobiliteit08.01.01 Luchtkwaliteit– SSZ– HNR–
CO2-reductie– OV-fiets– EBIT12 36511 6979 6175 7494 5523 977VROM 7.2.1VROM 11.2.5Energiebesparing om de Kyoto-doelstellingen
te realiseren           08.01.02 GeluidVoldoen aan wettelijke normen gesteld in
Wet Geluidshinder en Wet Milieubeheer       VROM 7.2.3 Hieraan zijn momenteel geen programma-uitgaven
toe te wijzen.           08.01.03 OntsnipperingOpheffen 90% van de door bestaande
hoofdwegen veroorzaakte fysieke barrieres in de Ecologische Hoofdstructuur
in 2010; tevens bodemsaneringen: wanneer bij beleidsuitvoering bodemvervuiling
wordt geconstateerd, wordt deze opgeruimd.– BodemsaneringenIFIFIFIFIFIFVROM 7.2.1VROM 7.2.2VROM 10.2.3 IF: Milieumaatregelen maken deel uit van beheer
en onderhoud Rijkswegen middels het Infrafonds (IF), V&W artikel 01.04.04            – Bodemsaneringen: NS9 0769 0769 0769 0769 0769 076             – Ontsnippering Hoofdwegen (uitvoering
verantwoord op IF 01.01)   6 8006 8006 800             – Mitigerende maatregelen A73                  08.01.99 Overige programma-uitgaven– Onderzoeken mbt verkeer en milieu.13131 6221 0231 0231 0231 023           V&W 12 Duurzame luchtvaartHet bewerkstelligen en instandhouden van een duurzame ontwikkeling
van de luchtvaart12.01 Beperken uitstoot geur, stoffen en gassen luchtvaartHet beperken
van de uitstoot van broeikasgassen (toename minder dan 3% per jaar), het beperken
van de uitstoot van de luchtverontreinigende stoffen en het beperken van de
geurhinder in de omgeving van Nederlandse luchthavens (getoetst aan wettelijke
grenswaarden).– Bewerkstelligen
vooraanstaande rol in het internationaal overleg, actieve milieudiplomatie
via de internationale burgerluchtvaartorganisatie ICAO– Het stellen
van emissieplafonds rond de luchthaven Schiphol in het luchthavenverkeerbesluit
en het vaststellen van een ALARA maatregelenpakket in het luchthavenbesluit.      VROM 11.2.2VROM 11.2.5VROM 9.3.2 Zie voor
nadere operationalisatie begroting V&W, par.12.2.           12.02 Beperken geluidshinder luchtvaart– Het streven
naar een stillere wereldvloot van vliegtuigen, met name voor dat deel dat
vluchten uitvoert op de Nederlandse luchthavens, het voorkomen van het overschrijden
van geluidszone voor het etmaal en voor de nacht en het voorkomen van overschrijding
van de grenswaarden voor geluid in handhavingspunten.– Beperken van
de geluidsoverlast door woningisolatie.– Het stellen van eisen aan de bron en de introductie van operationele
maatregelen en een vooraanstaande rol in het internationaal overleg bewerkstelligen.–
Het stellen van grenswaarden aan de hoeveelheid geluidsbelasting rond de luchtvaartterreinen,
vaststellen regels inzake het gebruik van banen en luchtruim voor Schiphol,
uitvoeren van een aantal maatregelen i.h.k.v. beperking geluidshinder o.a.
rondom Schiphol bij aanleg van de vijfde baan (aankoop en verplaatsing woonschepen
2e fase geluidsisolatie van woningen, studenteneenheden, scholen en zorgcentra)
en uitvoeren gemeenschappelijke schaderegeling Schiphol en Haarlemmermeer-Noord.139 230105 86628 36224 31224 31224 312VROM 7.2.1VROM 7.2.3          V&W 14 WaterbeheerHet
instandhouden van gezonde en veerkrachtige watersystemen, waarmee een duurzaam
gebruik blijft gegarandeerd.14.01.99 Bereiken van ecologisch gezonde stroomgebieden en de NoordzeeHet op korte termijn (voor 2007) bereiken van het maximaal toelaatbare
risico (MTR) en het op langere termijn bereiken van streefwaarden op basis
van het verwaarloosbaar risico (VR) voor water en waterbodem (normstelling).
Dit wordt bereikt door de uitvoering van emissiebeperkende maatregelen (vergunningverlening
en handhaving) en de sanering en het hergebruik van verontreinigde waterbodems.– Voortzetten van de aanleg
van depots in het Hollandsch Diep en Koegorspolder.– Voortzetten saneren
Ketelmeer; sanering diverse havens en subsidies verstrekken voor saneren en
hergebruik van baggerspecie door derden (gemeente, provincie, waterschappen
e.d.).– Zoet/zout overgang herstellen in het Haringvliet en het Veerse
meer– De aanpak van diffuse bronnen en het toepassen van de Wet Verontreiniging
Oppervlaktewateren (WVO) in de vorm van vergunningverlening en handhaving.71 00088 000130 000102000118 00091 000IF: uitaven artikel 02.02VROM 10.2.2VROM
12.2.1Het beleid op het gebied van milieu wordt uitgevoerd met geld van het
Infrastructuurfonds (artikel 02.02, Waterbeheren en en vaarwegen).          XIII
Economische Zaken          EZ 1. Werking binnenlandse marktenEZ streeft naar het bevorderen van een optimale ordening en werking
van (binnenlandse) markten, zodat wordt bijgedragen aan een duurzame economische
groei. De burger plukt daar als consument en als belastingbetaler de vruchten
van.1.2.2.1 Bevorderen
van concurrentie in de elektriciteits- en gasmarkt– Stadsverwarming29 50029 50029 50029 50029 50029 500 EZ 2. Bevorderen innovatiekrachtVersterken van de innovatiekracht van de Nederlandse economie.2.2.2. Ontwikkeling van innovatie in de markt, door:– het vergroten
van investeringen in kennisontwikkeling door individuele bedrijven en in samenwerkingsverbanden–
het vergroten van de verspreiding van kennis naar bedrijven, met name het
MKB– het stimuleren van kennisontwikkeling en -benutting op strategische
gebieden. – Subsidieregeling
Economie, Ecologie, Technologie– First Mover Faciliteit– Subsidieregeling
referentieprojecten milieutechnologie– Katalyse29 841 3152 335 51324 800 1 5741 465
1 02629 873 3 1431 129 68432 229 4 407631 68434 279 5 351217 51328 123 4 72222           EZ 4. Doelmatige en duurzame energievoorzieningBevorderen van een doelmatige en duurzame energievoorziening4.2.1 Energie-EfficiencyVerbetering energie-efficiëntie met 1,3%.– Afspraken met marktpartijen; Convenant Benchmarking,
MJA's 2, doorlopende MJA en EU-convenanten.– Regulerende energiebelasting.–
Fiscale en financiële instrumenten; BSE, WKK stimulering, EIA en EINP,
EPR, Overige regelingen– Regelgeving68 51168 27862 54663 29772 33747 813VROM 11.2.2VROM 11.2.3           4.2.2 Duurzame energieVerhoging van het aandeel duurzame
energie in de energievoorziening naar 10% in 2020 en 9% duurzame elektriciteit
in 2010.– Wet- en regelgeving,
groene markt, Concessiestelsel Wind op Zee.– Afspraken; AVI-convenant
en Convenant Zonneboilers, Bestuursovereenkomst windenergie BLOW, Convenant
kolencentrales en CO2-reductie, Convenant Warmte-pompsystemen in
de woningbouw.– Fiscale en financiële instrumenten;a. BSE en Novem-programma
duurzame energie,b. Faciliteiten in de regulerende energiebelasting,c. Subsidieregeling
waterkrachtcentrales,d. EINP en EIA,e. Regeling energiepremies,f. overige
regelingen.– Voorlichting, projectbureau Duurzame Energie.44 101 190 13542 746 208 14246 501
 212 158 38 573 
 215 160 45 060 219
 16030 695 223 160VROM 11.2.2VROM 11.2.3 (bedragen
uit begroting Ministerie van Financiën) (bedragen uit begroting Ministerie
van Financiën)           4.2.3 CO2-reductieVia CO2-reductiestimuleringsregelingen
op een kosteneffectieve wijze bijdragen aan de realisatie van de doelstellingen
van het klimaatbeleid.– CO2-reductieplan Besluit subsidies CO2-reductieplan, 5de tender
.– Joint implementation, ERUPT, 3de tender, Prototype Carbon Fund.–
Early trading in assigned amounts, Early emission trade.9 13725 03329 93327 23327 53345 000VROM 11.2.2 De verplichtingen – en kasruimte voor het CO2- reductieplan wordt afhankelijk van de budgettaire behoefte aan de
EZ begroting toegevoegd. Dit gebeurt uit de aanvullende post «Algemeen»
op de Rijksbegroting.          EZ 5. Buitenlandse economische
betrekkingenHet scheppen van gunstige voorwaarden voor en geven van
nieuwe impulsen aan de internationale economische activiteiten van burgers
en bedrijven zodat zij bijdragen aan de duurzame groei van de Nederlandse
economie.5.2.3.
Nederlandse participatie en presentie.Het bevorderen van een zo groot
mogelijke participatie en presentie van Nederlandse bedrijven en producten
op buitenlandse markten, nabije zowel als veraf gelegen.Een derde van de projecten die worden uitgevoerd hebben betrekking
op het thema milieu.15 00015 00015 00015 00015 00015 000VROM 11.2.7          XIV
Landbouw, Natuurbeheer en Visserij          LNV 01. Versterking landelijk
gebiedHet beleid is gericht op kwaliteitsverbetering en het in onderlinge
samenhang versterken van de verschillende functies in het landelijk gebied.01.11 Gebiedenbeleid.Verbetering van de kwaliteit van de fysieke leefomgeving en de ruimtelijke
structuur in gebieden die perspectiefvol en/of waardevol en/of kwetsbaar zijn
bezien vanuit landbouw, natuur, bos, landschap, recreatie, cultuurhistorie,
water en milieu.Subsidieregeling
Gebiedsgericht Beleid (SGB). De prestaties hangen sterk af van de door de
provincies nog in te dienen gebiedsplannen.14 3144 0043 5703 65000VROM 7.2.1VROM
8.2.1VROM 10.2.1 Meerderheid milieu           01.12 Reconstructie varkenshouderij/kwaliteitsimpuls zandgebieden– Het realiseren van varkensvrije zones, gericht op extensivering
van de melkveehouderij– Verbetering van de milieukwaliteit– Een
integrale aanpak van verdrogings-, stikstof- en fosfaatproblematiek in en
rond de grote natuurgebieden van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS)–
Realisering van de EHS– Creëren uitbreidingsmogelijkheden van de
recreatie– Opstellen en Uitvoeren
Reconstructiewet concentratiegebieden– Uitvoeren Bestuursovereenkomst
en uitvoeringscontract(en) gebiedsgerichte inrichting landelijk gebied Rijk-provincies–
Het LNV verwervings- en landinrichtingsinstrumentarium– Subsidieregeling
gebiedsgericht Beleid (SGB)– Experiment verplaatsing intensieve veehouderij–
Pilotregeling extensivering melkveehouderij 2003– Pilotregeling extensivering
melkveehouderij na 2003– Voorbereiding uitvoering reconstructie van
12 plannen– Experiment verplaatsing intensieve veehouderij 6 bedrijven–
Extensivering melkveehouderij 11 projecten4 85814,4329 9663 3863 3863 386VROM
10.2.1VROM 7.2.1 Meerderheid milieu          LNV 04. Economisch perspectiefvolle
agroketensDe bevordering van economisch perspectiefvolle en internationaal
concurrerende agroketens.04.11 Versterking concurrentiekracht agro-foodcomplex–
Verbeteren van energie-efficiency in bedrijven, gebaseerd op reële en
wettelijk voorgeschreven besparingsmogelijkheden. Streefwaarde is 75% aan
MJA deelnemende bedrijven heeft in 2004 de voorgedragen energiebesparende
maatregelen getroffen– Stimuleren van agrologistieke systeeminnovaties
richting meer duurzame, innoverende en vervoersefficiënte agrologistiek.
LNV streeft erna in 2007 25% van aangewezen pilots succesvol zijn. – Meerjarenafspraken energie-efficiency
(MJA's) tussen overheid en Nederlandse voedings- en genotmiddelenindustrie –
Uitvoering van 9 pilots agrologistiek1 600
 6001 600 1 0001 600 1 0001 600 1 0001 600 1 0001 600 400VROM 7.2.1VROM 8.2.1VROM
10.2.1VROM 11.2.1 meerderheid milieu           04.12 Herstructurering (melk)veehouderijBereiken en behouden
van grondgebondenheid op gebiedsniveau in kwetsbare en waardevolle gebieden
waar sprake is van meerdere, met elkaar samenhangende, milieuproblemen.De
uiteindelijk te realiseren gebiedspecifieke streefwaarden bestaan uit een
mix van de volgende factoren:a. structuur melkveehouderij (intensiteit op
gebiedsniveau en/of huiskavelgrootte)b. milieukwaliteit (nitraatuitspoeling)c.
natuurkwaliteit (verdroging, ammoniak, fosfaatdoorslag)d. bodemerosiee. landschapDe herstructurering van de melkveehouderij
verloopt langs drie samenhangende trajecten.– Het bevorderen van extensivering.
Provincies beschikken hiervoor over de volgende instrumenten: de Regeling
Bedrijfshervestiging en -beëindiging, kavelruil (vrijwillig), herverkaveling
en het creëren van inplaatsingslocaties.– Het behoud van grondgebondenheid.
Om dit te bereiken staat in beginsel een palet aan instrumenten ter beschikking.
In 2003 zullen het Rijk en de provincies gezamenlijk voorstellen ontwikkelen
over de inzet van instrumenten.– Perspectief bieden voor grondgebonden
melkveehouderij. Dit zal worden gerealiseerd met deels bestaande en deels
nog te ontwikkelen instrumenten, zoals Stimulans Duurzame Landbouw, modulatie,
agrarisch natuurbeheer, Subsidieregeling Gebiedsgericht Beleid en groene diensten.8 6806 7887 1197 3407 2827 282VROM 7.2.1VROM 8.2.1VROM 10..2.1           04.13 Herstructurering glastuinbouw en duurzaam gebruik energieHet bevorderen van een perspectiefvolle en duurzame glastuinbouw.
Om perspectiefvol te zijn moet economisch en vraaggericht worden geproduceerd
met aandacht voor kwaliteit en innovatie van producten en productieprocessen.
Duurzaam houdt in dat de productie plaatsvindt binnen de (wettelijke) randvoorwaarden
voor energie, milieu, ruimtelijke kwaliteit en sector, dan wel op een vrijwillig
gekozen hoger niveau. De implementatie van het energiebesparingsbeleid voor
de primaire productie. Dit beleid is geconcretiseerd in afspraken met de sector
(de Integrale Milieutaakstelling IMT).Perspectiefvolle en duurzame glastuinbouwRegeling Structuurverbetering Glastuinbouw
(RSG): verbetering van 195 ha glastuinbouw areaal.– Stimuleringsregeling
Inrichting Duurzame Glastuinbouwgebieden(Stidug): Uitvoeren van 6 projecten–
Stimulering van onderzoeksinfrastructuur: opzetten nieuw proefstation voor
de Bloemisterij en Glasgroenten in Bleiswijk.– Uitvoeren Landbouwkwaliteitswet
en Bestrijdingsmiddelenwet.– Uitvoeren stimuleringsinstrument Stallingsbedrijf
glastuinbouw Nederland. Implementatie energiebesparingsbeleid– Uitvoeren
Besluit glastuinbouw:– Bijdrage aan energieonderzoek in de glastuinbouw,
bloembollen en paddestoelensector. Dit draagt bij aan de energiedoelstelling
2010 (GLAMI/IMT).– Uitvoeren communicatie / voorlichting, inclusief
demonstratieen bestaande innovatieprojecten.– Uitvoeren certificering–
Uitvoeren voorlichtingsproject, gericht op de verbetering van het energiemanagement
in de glastuinbouw, bloembollen en paddestoelenteelt.– Stimulering van
demonstratieprojecten in de glastuinbouw, bloembollen en paddestoelensector.17 96123 75226 52027 11716 34216 342VROM 7.2.1VROM 8.2.1VROM 10..2.1
minderheid milieu          LNV 05 Bevorderen duurzame productieLNV streeft naar een bevordering van duurzame productie in de land-,
tuinbouw- en visserijsectoren.05.11 Biologische landbouw– De ontwikkeling naar
een op eigen kracht internationaal concurrerende duurzame sector, die midden
in de samenleving staat en toonaangevend is in Europa. Streefwaarde is 10%
areaal in 2010. Streefwaarden voor 2004 zijn: 10 000–12000 ha groei,
3%-3,5% biologische landbouw (ha) op totale areaal landbouw en 5% aandeel
biologisch in consumentenbestedingen. Stimuleren professionaliseren van de ketens– Beschikbaar stellen van
financiële middelen voor mediacampagne;– Openstellen Investeringsregeling
Biologische Varkens (IBV) indien de marktperspectieven daartoe aanleiding
geven en concrete projecten zich aandienen;– Voortzetten beleidslijn
Kennisontwikkeling en -verspreiding– Openstellen Regeling Stimulering
Biologische Productiemethoden (RSBP);– – Uitvoeren fiscale instrumenten
(o.a. Borgstellingsfonds);– Verlenen subsidie Biologica;– Beschikbaar
stellen van financiële middelen voor monitoringssysteem.12 2918 7972 8644 6274 6274 627VROM 10..2.2 Meerderheid milieu           5.12 Vermindering milieubelasting door gebruik van dierlijke mest
en mineralen binnen milieunormen.Het realiseren van het landelijke
milieubeleid voor mest/nitraat.Realiseren van landelijk evenwicht op de mestmarkt
en reductie van het mestoverschot tot een verantwoord niveau.Realiseren dat
het gebruik van mineralen in de land- en tuinbouw op bedrijfsniveau plaats
vindt binnen de milieurandvoorwaarden.Streefwaarden:– 100% bedrijven
zonder overschrijding van de verliesnormen (MINAS); 100% bedrijven zonder
overschrijding jaarplafond (MAO).– Opstellen, uitvoeren en handhaven Dierrechten en Mestafzetovereenkomsten–
Uitvoeren en handhaven Mineralenheffing– – Uitvoeren Regeling
Beëindiging Veehouderijtakken (RBV).Ontwikkelen en verspreiden kennis193 6157 9946 9506 0666 1066 106VROM 7.2.1 vrijwel alleen milieu           05.13 Een duurzamer gewasbeschermingspraktijkVerminderen
milieubelasting door gewasbeschermingsmiddelen. Het gewasbeschermingsbeleid
is gericht op een duurzame landbouw. Het beleid is er mede op gericht het
transitieproces naar een duurzame landbouw te faciliteren.– Realiseren
van een geïntegreerde gewasbescherming op gecertificeerde bedrijven.
(Streefwaarde in 2010 zijn alle bedrijven gecertificeerd; voor 2005 geldt
een streefwaarde van 90%).– Realiseren van een lagere milieubelasting
door gewasbeschermingsmiddelen. Streefwaarde voor 2010 een reductie van ten
minste 95% t.o.v. een voor 1998 vastgesteld ijkpunt; voor 2005 een reductie
van 75%.– Ontwikkeling kennsis–
Uitvoeren Fonds kleine toepassingen; 20 aanvragen– Uitvoeren toelatingsbeleid
subsidieregeling; 7 aanvragen– Uitvoeren subsidieregeling ondersteuning
voor gewasbeschermingsmiddelen van natuurlijke oorsprong (GNO)– Uitvoeren
overige w.o. handhaving en div. projecten– Bijdrage leveren aan KCB
(Kwaliteits-Controle Bureau Groenten en Fruit) en CTB (College voor de Toelating
van Bestrijdingsmiddelen)5 9915 3085 9804 0764 3894 389VROM 7.2.1VROM
12.2.1 meerderheid milieu          07 Kennisontwikkeling en innovatieKennisproductie die van meerwaarde is voor het identificeren en benutten
van de ontwikkelingsmogelijkheden van voedsel en groen. 07.13 KennisbasisHet instandhouden
van een voor LNV relevante kennisinfrastructuur door middel van het ontwikkelen
van strategische expertise.Streefwaarden:– 80% positieve beoordelingen
van alle leerstoelgroepen van WU.– 80% positieve beoordeling van de
onderzoeksscholen WU.– Goedgekeurd strategisch plan– Rapportage
over de behaalde resultaten per kennisbasisprogramma– Positieve beoordeling
door visitatie van alle onderzoeksinstellingen van DLO– Uitvoeren Bekostigingsbesluit Wageningen Universiteit
gebaseerd op de Wet Hoger Onderwijs en Wetenschappelijk Onderzoek (WHW).–
Uitvoeren Regeling subsidie Stichting DLO met beoordeling van Strategische
Plannen van Wageningen UR (incl. Ondernemingsplan) en van de Kenniseenheden.–
Uitvoeren Stimuleringsprogramma's voor wetenschappelijk en technologisch onderzoek
op strategische speerpunten.– Uitvoeren Visitatieprogramma DLO.116 156115 202114 108113 185113 476113 719VROM 1.2.2.1 minderheid milieu           07.14 Beleidsondersteunend onderzoekHet genereren van
nieuwe kennis ter beantwoording van (kennis-)vragen van overheid, maatschappelijke
organisaties en het bedrijfsleven. Streefwaarde: 60% positief beoordeelde
projecten 2004, 80% in 2006.–
Aansturen op basis van de Regeling subsidie Stichting DLO, voor verkenningen,
beleidsstudies, (routine)onderzoek, kennismontage.– Uitvoeren Open programmering:–
Uitwerken Innovatienetwerk Groene Ruimte en Agrocluster.– Uitvoeren
Stimuleringsprogramma's beleidsondersteunend onderzoek.165 839137 949131 102131 608131 993131 993VROM 1.2.2.1 Minderheid milieu          09 Kennisverspreiding.De
(toekomstige) doelgroepen in het agrofoodcomplex en de groene ruimte breed
inzetbaar kwalificeren en gekwalificeerd houden voor de arbeidsmarkt en voor
de maatschappij als geheel.09.18 Voorlichting.Het realiseren van een optimale kennisdoorstroming
over beleidsmatige ontwikkelingen met betrekking tot voedsel en groen.– Uitvoeren 20 tenders voorlichting4 71410 2469 35910 02310 41710 417VROM 11.2.7 minderheid milieu          XV Sociale
Zaken en Werkgelegenheid13 ArbeidsomstandighedenBevordering
van goede en veilige arbeidsomstandigheden en realisatie van effectieve arbobeleidsvoering
in arbeidsorganisaties, preventie van ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid
en reïntegratie bij uitval uit arbeid.Programma Versterking Arbobeleid Stoffen (VASt)Het bedrijfsleven
en de overheid zullen gezamenlijk activiteiten uitvoeren, met als doel de
werkgevers te ondersteunen bij het nakomen van hun wettelijke verplichtingen
gericht op een adequate beheersing van de blootstelling van werknemers aan
stoffen.SZW schept met het programma VASt de voorwaarden en stimuleert, zodat
arbeidsorganisaties hun verantwoordelijkheid kunnen waarmaken. Het programma
VASt moet gedurende de looptijd de volgende operationele doelen bereiken:
Ketenniveau «Een adequate communicatie over stoffen in de keten producent,
tussenhandel, eindgebruiker». Brancheniveau «Een goed werkende
arbokennisinfrastructuur in branches op het gebied van stoffen». Bedrijfsniveau
«Een goed werkend stoffenbeleid in bedrijven, dat leidt tot een adequate
beheersing van de blootstelling van werknemers aan stoffen».Om de effecten van het programma te kunnen
meten, zullen er prestatiegegevens op bedrijfsniveau worden geformuleerd.
Deze richten zich op de naleving van de wettelijke voorschriften, de implementatie
van maatregelen en de minimalisatie van de blootstelling aan stoffen. Van
de prestatiegegevens moet via een nulmeting, die in 2003 wordt uitgevoerd,
worden vastgesteld hoe de uitgangssituatie is. Daarna is het mogelijk streefwaarden
voor het programma VASt vast te stellen.25002 5002 5001 5001 000 VROM 12.2.1          XVI
Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS)          VWS XVI.1 Gezondheids-bevordering
en gezondheidsbescherming Het bevorderen en beschermen van de gezondheid
van de burger en het versterken van de individuele en collectieve positie
van de burger in de zorg.XVI.1.2.3 Lokale preventieve zorgHet bevorderen van de
toegankelijkheid en de kwaliteit van lokale voorzieningen van preventieve
zorg.Twee onderdelen
uit het actieprogramma Gezondheid en Milieu i.s.w.m. VROM.:–
36 acties gericht op (a) terugdringen van gezondheidseffecten door milieufactoren,
(b) het beter, voorzien, beheersen en voorkomen van risico's, (c) het verbeteren
van de kwaliteit van de leefomgeving en (d) het waar mogelijk wegnemen van
oorzaken van ongerustheid door milieufactoren.      VROM 7.2.1VROM 7.2.3VROM 11.2.7VROM 12.2.1VROM 12.2.3VROM 12.2.4V&W
12.02  – Verbetering van de infrastructuur
(capaciteit, deskundigheid) van de medisch milieukundige functie op lokaal
niveau (bij de GGD-en) door middel van project.1 190690769769769769   – Betrekken van burgers bij het lokale
en nationale gezondheids- en milieubeleid; door middel van subsidieverlening
aan het Meldpuntennetwerk Gezondheid en Milieu7979       – Inzicht in de relatie tussen gezondheidseffecten
en milieufactoren. Een belangrijk thema is het monitoren van de gezondheidseffecten
van de luchthaven Schiphol. Beoogd wordt, door het periodiek bepalen van de
milieubelasting samenhangend met de activiteiten van Schiphol en van de milieugerelateerde
gezondheidstoestand van omwonenden, eventuele veranderingen in milieubelasting
door de luchtvaart en de lange termijn gezondheidseffecten daarvan vast te
stellen.245245245245245245            XVI.1.2.5 ConsumentenveiligheidHet instandhouden en waar
nodig verhogen van het huidige niveau van de bescherming van de gezondheid
en veiligheid van de consument.–
Optimalisering van de normstelling voor veilige producten en bevordering van
de veiligheid van de overige fysieke omgevingsfactoren, alsmede bevordering
van veilig gedrag door de consument door middel van overleg met bedrijfsleven,
consumentenen milieuorganisaties en andere ministeries.      VROM 11.2.7VROM 12.2.1VROM 12.2.2VROM 12.2.3VROM 12.2.4  – Opzetten van een traceerbaarheidssysteem
voor genetisch gemodificeerde organismen (ggo's) in de voedselketen.10050               VWS XVI. 9 SportbeleidMet
inachtneming van de intrinsieke waarde van sport, de maatschappelijke waarde
ervan optimaal benutten en negatieve aspecten tegengaan.XVI.9.2.2 BreedtesportVerantwoorde
sportbeoefening door een breed publiek, in een kwalitatief hoogwaardige (fysieke
en organisatorische) sportinfrastructuur, mede om sociale cohesie, integratie,
tolerantie en volksgezondheid te stimuleren.– Inzet van sportorganisaties voor energie/milieubesparing bij het gebruik
van sportaccommodaties, ter uitvoering van de nota «Goud voor groen»
en het daarop gebaseerde convenant sport en milieu d.m.v. zowel onderzoek,
als concrete maatregelen.PMPMPMPMPMPMVROM 11.2.7          VWS XVI.14 AlgemeenBetreft
uitgaven die niet specifiek aan een van de beleidsdoelstellingen zijn toe
te rekenen. XVI.14.2.9
GezondheidsraadHet adviseren over de stand van de wetenschap ten
aanzien van vraagstukken op het gebied van de volksgezondheid.– Het werkterrein van de Gezondheidsraad omvat
naast geneeskunde, gezondheidszorg, voeding, arbeidshygiëne en leefomstandigheden
ook milieuhygiëne. Het werkprogramma 2003 , dat in september 2002 door
de minister van VWS wordt vastgesteld, beschrijft de onderwerpen voor 2003.      VROM 1.2.1.39. De bijlage 5. inzake het overzicht voortgang klimaatbeleid
2003Overzicht Voortgang Klimaatbeleid 20021. InleidingHet Overzicht Voortgang Klimaatbeleid 2002 (OVK) beschrijft de nationale
beleidsinzet gericht op realisatie van de verplichting uit het Kyoto-protocol
in het jaar 2002. Het Nederlandse Kyoto-doel is een reductie van de emissies
van broeikasgassen met 6 procent in 2008–2012 ten opzichte van het basisjaar
1990 (oftewel een emissieniveau van gemiddeld 199 Mton CO2-equivalenten
per jaar in de genoemde periode). Om dit doel te bereiken wordt beleid ingezet
om zowel in Nederland als in het buitenland emissies te reduceren. Het OVK
kijkt alleen naar de binnenlandse beleidsinzet. In het overzicht wordt een
onderscheid gemaakt tussen CO2-emissies en emissies van de overige
broeikasgassen. De reden hiervoor is dat de emissies van broeikasgassen voor
ongeveer driekwart uit CO2 bestaan. Het overzicht is een terugblik
op het jaar 2002.Voor de volledigheid wordt verwezen naar de jaarverantwoording 2002, de
Milieubalans 2003 en de Evaluatienota Klimaatbeleid (februari 2002). In tegenstelling
tot eerdere jaren bevat het OVK dit jaar geen cijfers omtrent de emissieontwikkeling
in de verschillende sectoren in 2002. De reden hiervan is dat 2003 een overgangsjaar
is. Vanaf 2003 presenteert het RIVM de stand van zaken ten aanzien van de
emissieontwikkeling in het voorjaar ten behoeve van de jaarverantwoording.
Deze stand van zaken is echter gebaseerd op emissiecijfers per sector van
het jaar daarvoor ( in dit geval 2001). Vanaf 2004 (de jaarverantwoording
over 2003) verschijnt dit OVK wel in het voorjaar, gelijktijdig met het uitbrengen
van de Milieubalans van het RIVM. De emissiecijfers per sector hebben echter
dan nog steeds betrekking op het jaar daarvoor (in dit geval 2002), maar er
is dan wel een cijfer beschikbaar over de ontwikkeling van het nationale emissieniveau
voor 2003. Toetsing zal dan plaatsvinden aan de hand van de streefwaarden
per sector die in de tweede helft van 2003 middels een brief aan de Tweede
Kamer zullen worden vastgesteld.SectorindelingDe vier sectoren die in het OVK worden besproken zijn ontleend aan de
sectorindeling zoals deze is gemaakt in de Evaluatienota Klimaatbeleid. De
sectoren zijn: industrie (incl. energieproductie), verkeer, landbouw en gebouwde
omgeving. Per sector wordt alleen de directe CO2-emissie weergegeven
en niet de indirecte emissie ten gevolge van het elektriciteitsverbruik. Deze
laatste emissie wordt, zover afkomstig van in Nederland gevestigde installaties,
aan de sector industrie toegerekend, omdat in deze sector ook de elektriciteitsproductie
is opgenomen.LeeswijzerIn het volgende hoofdstuk wordt allereerst een overzicht gegeven van de
beleidsinzet en de prestaties, die zijn geleverd binnen de sector. Na de bespreking
van de vier sectoren wordt ingegaan op de beleidsinzet om deze emissies terug
te dringen en de resultaten die daarbij tot nu toe geboekt zijn. Hoofdstuk
3 geeft een verantwoording over de gebruikte data en methoden. Tot slot wordt
in de bijlage een overzicht gegeven van de financiële stimuleringsregelingen
en van de beschikbare middelen voor klimaatbeleid per departement.2. Broeikasgasemissies in Nederland2.1 Beleidsinzet per sector (CO2)2.1.1 IndustrieInleidingBinnen de sector industrie wordt gekeken naar de directe CO2-emissie
van de Nederlandse industrie, raffinaderijen en elektriciteitsproducenten.Beleidsinzet:Het overheidsbeleid voor de sector industrie kent de volgende onderdelen:– Het convenant Benchmarking Energie-efficiency voor de energie-intensieve
industrie en het convenant CO2-reductie bij kolencentrales (getekend
in april 2002). Voor de overige industrie geldt de tweede fase van de meerjarenafspraak
energiebesparing (MJA-2) die van start is gegaan in december 2001.– In 2002 is ook de Tussenrapportage Benchmark uitgebracht. De hoofdconclusie
was dat het convenant bij de industrie goed is aangeslagen. 84% van alle bedrijven
die in aanmerking kwamen om mee te doen aan het convenant zijn toegetreden.
Als naar het energiegebruik wordt gekeken is dit zelfs 96%. Gebleken is dat
de Nederlandse industrie op efficiencygebied gemiddeld al tot de beste 10%
van de wereld hoort en zich bovendien steeds verder verbetert.– Door financiële stimulering en een versnelde vrijmaking van
de markt voor hernieuwbare elektriciteit is de vraag ernaar sterk gestegen.
Aan de aanbodzijde wordt de groei echter geremd door onzekerheden voor investeerders.
De nieuwe regeling Milieukwaliteit Elektriciteitsproductie (MEP), opgenomen
in de Elektriciteitswet, zal de binnenlandse productie van hernieuwbare energie
stimuleren en komt in plaats van 36o/r/s/t. In deze regeling staan ook warmtekrachtkoppeling
(WKK) en klimaatneutrale (fossiele) elektriciteit. De regeling biedt elektriciteitsproducenten
een vergoeding die gebaseerd is op de onrendabele top in de productie van
hernieuwbare energie en een meerjarige zekerheid.– Om emissiereducties te bereiken bij grote emissiebronnen wordt
er gewerkt aan de invoering van CO2-emissiehandel. Het kabinetsstandpunt
naar aanleiding van het Adviescommissie plafonnering CO2-emissie
is op 13 mei 2002 aan de Tweede kamer gezonden (Kamerstukken II 2001–2002,
26 603 XI, nr. 39). Eind 2002 is in de Europese Unie een politiek akkoord
bereikt met betrekking tot een richtlijnvoorstel gericht op de introductie
van handel in emissies van broeikasgassen. In het afgelopen jaar is ook samen
met de industrie verkend op welke wijze emissierechten aan bedrijven kunnen
worden toegewezen. Een rapportage hierover is aan de Europese Commissie verstuurd.– Het stimuleringsregiem voor warmtekrachtproductie is de afgelopen
jaren verstevigd. Door de prijs te verhogen van aan het net geleverd vermogen
en door het maximale aan het net te leveren vermogen te vergroten moet zeker
gesteld worden dat bestaand warmtekrachtvermogen in bedrijf blijft.Binnen de sector geleverde prestatiesDe geleverde prestaties binnen de sector industrie zijn:– In het kader van EIA is in 2002 voor 761 mln euro aan investeringen gedaan. De fiscale stimulering hiervoor bedroeg € 116 mln.
In de subsidieregeling EINP is in hetzelfde jaar voor € 1,5 mln
aan subsidies uitgekeerd.– Het projectvermogen van het programma Groen Beleggen is in 2002
gestegen tot een hoogte van ruim € 248 mln. Hiermee is een fiscaal
bedrag gemoeid van € 6 mln.– In het kader van het CO2-reductieplan is tot nu toe
in totaal een subsidiebedrag gecommitteerd van bijna € 190 mln.
Dit bedrag is gekoppeld aan een totaal investeringsbedrag van ruim 2,5 miljard
euro. De verwachte CO2-reductie die hier mee bereikt zal worden
is 5,3 Mton. Aan subsidies is in 2002 ruim € 12 mln uitgegeven.– Binnen de REB (art. 36i) is in 2002 voor bijna € 1705
mln kWh aan groenestroomcontracten gemeld, met een fiscale stimulering van
ruim € 122 mln. Binnen andere onderdelen van het REB (hernieuwbare
energie, WKK en AVI's) heeft fiscale stimulering plaatsgevonden van ruim € 600
mln (art. 36o, art. 36t, art. 36r en de vrijstelling voor eigen gebruik).
Via overige regelingen is voor de stimulering van hernieuwbare energie en
energiebesparing in 2002 een bedrag uitgegeven van ruim € 40 mln.2.1.2 LandbouwInleidingIn de landbouwsector zijn de CO2-emissies voornamelijk afkomstig
van de glastuinbouw. De glastuinbouw kon (anno 2002) gebruik maken van diverse
financiële stimuleringsregelingen, zoals de EIA, de VAMIL en Groen Beleggen.
Verder kan de sector profiteren van het CO2-reductieplan en van
de fiscale regeling voor WKK. Emissies in de overige agrarische sectoren worden
voornamelijk veroorzaakt door klimaatregeling in teeltcellen (paddestoelen)
en bewaarcellen (bloembollen). Emissies van mobiele werktuigen voor het bewerken
van het land vallen onder de sector verkeer.BeleidsinzetHet overheidsbeleid voor deze sector kent de volgende onderdelen:– Het GLAMI-convenant dat in 1997 met de glastuinbouwsector is getekend.
In dit convenant is afgesproken dat de energie-efficiency in 2010 met 65 procent
moet zijn verbeterd ten opzichte van 1980. Als uitwerking van het convenant
is per 1 april 2002 het besluit Glastuinbouwbedrijven van kracht geworden.
Deze AMvB die in het Staatsblad van 28 februari 2002, nr. 109 is gepubliceerd,
bevat energiegebruiksnormen per gewas waaraan elke individuele tuinder moet
voldoen.– Zuinig gebruik van door het net geleverde elektriciteit en van
hernieuwbare energie wordt bevorderd via het Besluit Glastuinbouwbedrijven
doordat de energiegebruiknormen per gewas met inbegrip van elektriciteit zijn.
Het gebruik van hernieuwbare energie hoeft echter niet meegeteld te worden
voor de energiegebruiknorm, zodat de inzet hiervan voor tuinders gunstig is.– Voor de bloembollenteelt en de paddestoelenkwekerijen gelden de
huidige MJA's energiebesparing. Deze MJA's lopen tot 2005 en beogen een verbetering
in de energie-efficiency van respectievelijk 22 en 20 procent ten opzichte
van 1995.– Energiebesparing en hernieuwbare energie werden in 2002 gestimuleerd
via fiscale regelingen (EIA, VAMIL, Groen Beleggen).Binnen de sector geleverde prestaties– In het kader van EIA is in 2002 voor € 351 mln aan investeringen
gedaan. De fiscale stimulering hiervoor bedroeg € 53 mln.– Het projectvermogen van het programma Groen Beleggen is in 2002
gestegen tot een hoogte van bijna € 591 mln. Hiermee is een fiscaal
bedrag gemoeid van € 14 mln.– Binnen het CO2-reductieplan is tot en met 2002 een
bedrag van ruim € 9 mln gecommitteerd aan subsidieaanvragen. De
betreffende projecten zullen naar waarschijnlijkheid een CO2-reductie
van 0,2 Mton opleveren en de aangemelde investeringen bedragen ruim € 160
mln. De uitgaven die in 2002 zijn gedaan bedragen € 3 mln.– Via de vrijstellingsregeling (REB) voor eigen gebruik heeft bijna € 13
mln fiscale stimulering plaatsgevonden.– In het kader van de VAMIL/MIA regeling is in de landbouw voor
een bedrag van € 663 mln aan investeringen gedaan. Voor het grootste
deel betreft dit groen label kassen. De fiscale stimulering hiervoor bedroeg
bijna € 120 mln.– Via overige regelingen is voor de stimulering van energiebesparing
in 2002 een bedrag gemoeid van bijna € 4 mln.2.1.3 VerkeerInleidingBinnen de sector verkeer is de CO2-emissie afhankelijk van
een viertal factoren: het aantal gereden kilometers, de gemiddelde CO2-emissie per kilometer (verbruik van het voertuig), het rijgedrag en
het soort brandstof. Het aantal gereden kilometers is een zwaarwegende factor.
Deze is moeilijk te beïnvloeden vanwege de grote vraag naar mobiliteit.
Daarom zal, naast in te zetten op de verandering van mobiliteits-gedrag, door
in te zetten op de instroom van zuinige auto's in het park en de toepassing
van klimaatneutrale brandstoffen binnen deze sector getracht moeten worden
om CO2-emissies te reduceren.BeleidsinzetHet overheidsbeleid voor de sector kent de volgende onderdelen:– Een EU-convenant met de Europese en de Aziatische autofabrikanten
(respectievelijk ACEA en JAMA en KAMA) om de gemiddelde CO2-uitstoot
van nieuwe personenauto's terug te brengen tot 140 g/km in 2008 en 2009.– Sinds 2001 zijn nieuw verkochte personenauto's voorzien van een
energielabel. Op dit label wordt de relatieve zuinigheid van de auto aangegeven
gerelateerd aan zijn grootte. In 2002 ontvingen kopers van een nieuwe personenauto,
die valt in de twee zuinigste categorieën, een premie van respectievelijk
1000 en 500 euro. Op deze manier werd de verkoop van energiezuinige auto's
bevorderd. Vanwege budgettaire ombuigingen is deze regeling per 1 januari
2003 afgeschaft.– Via de Wet Inkomstenbelasting 2001 is sinds januari 2001 een aantal
maatregelen van kracht, die de wijze van vervoer in het woon-werkverkeer in
een voor milieu en mobiliteit gunstige zin moeten beïnvloeden, respectievelijk
het privé-gebruik van de auto van de zaak ontmoedigen.– Via een aantal stimuleringsprogramma's wordt getracht rij- en
mobiliteitsgedrag te veranderen. Onder andere de projecten «Korte ritten»
en «Het nieuwe rijden».– In het programma GAVE wordt gekeken naar nieuwe oplossingen voor
schone gasvormige en vloeibare energiedragers.– Het CO2-reductieplan geeft de sector verkeer en vervoer
mogelijkheden CO2-besparingen te realiseren. Hiermee
worden onder meer de programma's Goederen vervoer (€ 3 mln), Personen
vervoer (€ 3 mln) en Ruimtelijke Ordening en vervoer (bijna € 1
mln) gefinancierd.– Middels diverse subsidieprogramma's en andere financiële
stimuli wordt geprobeerd CO2-emissies te reduceren door onder andere
het stimuleren van energiebesparende in-car instrumenten en het optimaliseren
van transportbehoeften (Subsidieprogramma Transportpreventie).– Wat betreft een mogelijke inzet van biobrandstoffen is gewerkt
aan de totstandkoming van een Europese richtlijn hierover. De richtlijn gaat
uit van een procentueel marktaandeel biobrandstoffen met een indicatief percentage
oplopend tot 5,75 procent in 2010.Binnen de sector geleverde prestaties– In het kader van Energiebesparing in Transport (EBIT) heeft V&W
951 duizend euro uitgegeven. Hieronder vallen een aantal projecten: Langzaam
rijden gaat sneller (LARGAS), Verkeersprestatie op lokatie (VPL), Verkeersprestatie
regionaal (VPR) en Energiebesparing in de grond weg en waterbouw.– In het kader van EIA is in 2002 voor ruim € 17 mln aan
investeringen gedaan. De fiscale stimulering hiervoor bedroeg € 3
mln. Hiermee is met name de aanschaf van energiezuinige voortuigen gestimuleerd.– Het convenant met de autofabrikanten wordt jaarlijks geëvalueerd.
Uit de evaluatie van 2002 is gebleken dat de fabrikanten redelijk op schema
liggen wat betreft de voortgang op het bereiken van de doelstellingen.– Evenals voor het jaar 2001 is ook voor het jaar 2002 de werking
van het energielabel geëvalueerd. Bij de evaluatie over 2002 is tevens
de werking van de energiepremies voor zuinige personenauto's met een A- en
B-label meegenomen. Uit de evaluatie over 2002 is naar voren gekomen dat het
aanbrengen van de energielabels goed wordt nageleefd. Na het uitvoeren van
een serie niet aangekondigde controles werd vastgesteld dat 90% van de autobedrijven
aan de wettelijke voorschriften voldeed. Wat betreft de werking van de energiepremies
is aan de hand van een analyse van de verkoopcijfers over 2002 vastgesteld
dat uitgaande van de norm voor 2002 het aandeel (personen)auto's met een A-label
is toegenomen van 0,3% in 2001 tot 7,8% in het laatste kwartaal van 2002.
Het aandeel auto's met een B-label is toegenomen van 9,3% in 2001 tot 21,3%
in het laatste kwartaal van 2002.2.1.4 Gebouwde omgevingInleidingBij de sector gebouwde omgeving gaat het om de directe CO2-emissies.
Dat wil zeggen de emissies ten gevolge van aardgasverbruik voor verwarming
en voor de bereiding van warm water. De indirecte emissie als gevolg van het
elektriciteits-verbruik worden toegerekend aan de sector industrie (elektriciteitsproducenten)
Onder de sector vallen huishoudens, consumenten, diensten, handel en overheid.BeleidsinzetHet overheidsbeleid voor deze sector kent de volgende onderdelen:– Klimaatbeleid is onderdeel van het Bestuursakkoord Nieuwe Stijl
(BANS) met provincies en gemeenten. Een uitvoeringsconvenant voor klimaatbeleid
is in februari 2002 door rijk, gemeenten en provincies ondertekend.
Samenhangend met dit convenant is in maart 2002 door VROM een subsidieregeling
gepubliceerd.– Het energiegebruik van de sector valt grotendeels onder de regulerende
energiebelasting (REB).– Voor nieuwbouw en verbouwingen aan bestaande woningen en de utiliteitsbouw
geldt de Energieprestatienorm (EPN).– Voor bestaande woningen is het Energieprestatie-advies (EPA) geïntroduceerd.
Per 1 juli 2002 is de kwaliteitsborging EPA geïmplementeerd. Monitoring-gegevens
laten een stijging zien in het aantal uitgevoerde EPA's en de getroffen energiebesparende
maatregelen.– Voor de utiliteitsbouw is een EPA in ontwikkeling. De EPA-U loopt
vooruit op de Europese richtlijn «Energieprestatiecertificering van
gebouwen», die begin 2003 officieel van kracht is geworden en momenteel
in de nationale regelgeving wordt geïmplementeerd. Een onderdeel van
deze richtlijn betreft een verplicht energieprestatiecertificaat, te overleggen
bij nieuwbouw, ingrijpende verbouw/renovatie voor grotere gebouwen en verkoop
of verhuur.– Voor de stimulering van zuinige huishoudelijk apparaten is aangesloten
bij een Europees labelingsysteem. Vanaf 2000 geven de energiezuinige apparaten
(A-labels) recht op een premie op grond van de Energiepremieregeling (EPR).
De energiepremies zijn ook van toepassing op een aantal energiebesparende
maatregelen in of aan de woning, inclusief het EPA. De EPR kende in 2002 een
tweetal nieuwe type maatregelen, namelijk hernieuwbare energie maatregelen
voor nieuwbouwwoningen en nieuwbouwwoningen met een energieprestatie-coëfficient
beter dan het wettelijk minimum. Energiebesparing en hernieuwbare energie
worden verder gestimuleerd via fiscale regelingen (EIA, VAMIL, Groen Beleggen
en voor non-profit instellingen via de EINP). Verder kan de sector profiteren
van het CO2-reductieplan.– Met de volgende deelsectoren bestaan meerjarenafspraken over energie-efficiencyverbetering:
middelbaar- en hoger beroepsonderwijs, koel- en vrieshuizen, intramurale gezondheidszorg,
banken, universiteiten, groothandelaren, verzekeraars, en natwasserijen. Verder
is met de corporaties en andere verhuurders het Nationaal Akkoord Wonen afgesloten
met afspraken over energiebesparing en duurzame energie.Binnen de sector geleverde prestaties– In het kader van EIA is in 2002 voor € 214 mln aan investeringen
gedaan. De fiscale stimulering hiervoor bedroeg ruim € 33 mln. In
de subsidieregeling EINP is in hetzelfde jaar voor bijna € 69 mln
aan subsidies uitgekeerd.– Het projectvermogen binnen het programma Groen Beleggen is in
2002 gestegen tot € 153 mln. Hiermee is een fiscaal bedrag gemoeid
van € 4 mln.– Er is voor ruim € 180 mln aan energiepremies uitgekeerd.– Binnen het CO2-reductieplan is tot en met 2002 voor
ruim € 220 mln aan investeringen aangemeld. De projecten waarin
geïnvesteerd wordt, zullen naar verwachting een emissiereductie van 1
megaton opleveren. Er is ruim € 35 mln aan subsidies gecommitteerd,
waarvan in 2002 € 0,1 mln is uitgegeven.– Via EZ-programma's is er ruim € 12 mln uitgegeven aan
het stimuleren van energiebesparingen binnen de sector en aan de stimulering
van hernieuwbare energie bij huishoudens.– De Tender Energiebesparing voor huishoudens met Lagere Inkomens
(TELI) is in de periode januari tot en met maart opengesteld. Er zijn 27 projecten
ingediend die zijn beoordeeld door een onafhankelijke begeleidingscommissie.
Binnen het gegeven budget van € 2,3 ml konden uiteindelijk 10 projecten
worden gehonoreerd. Deze projecten zijn eind 2002 in uitvoering gegaan.– Er is in 2002 voor een bedrag van € 180 mln uitgegeven
via de Energiepremieregeling (EPR). De EPR kende in 2002 een tweetal nieuwe
type maatregelen, namelijk hernieuwbare energiemaatregelen voor nieuwbouw-woningen
en er kon premie worden verkregen voor nieuwbouwwoningen met een EPC beter
dan het wettelijk minimum. In 2002 is door het Kabinet besloten om de EPR
te defiscaliseren. In de loop van 2003 is de EPR in afgeslankte vorm als subsidieregeling
op de begroting van VROM gezet.– Programma Innovatieve Technieken Rijkshuisvesting (PIT). In de
Uitvoeringsnota klimaatbeleid is het PIT opgenomen. Geëxperimenteerd
wordt met nieuwe technieken die naar verwachting binnen ca. 5 jaar rendabel
zullen worden. Oorspronkelijk was dit programma gepland tot en met 2004. Thans
is duidelijk, gelet op de langere doorlooptijd van de beoogde projecten, het
programma in ieder geval tot en met 2007 zal doorlopen.– Het koepelprogramma 2002. Dit programma richt zich op gedragsverandering
bij doelgroepen middels kennisoverdracht, procesondersteuning, instrument-ontwikkeling
en experimenten.2.2 Overige broeikasgasemissiesInleidingNaast CO2 bestaan er andere gassen die bijdragen aan het broeikaseffect
en die zijn opgenomen in de zogenoemde Kyoto basket. Het gaat om de gassen
methaan (CH4), lachgas (N2O) en enkele (groepen) fluorverbindingen
(PFK's, HFK's, SF6). Bij de bespreking van de vier sectoren zijn
deze gassen buiten beschouwing gelaten. Het beleid voor deze gassen wordt
ontwikkeld in het kader van het programma Reductieplan Overige Broeikasgassen
(ROB). Het ROB had op grond van de Uitvoeringsnota Klimaatbeleid tot taak
om éénderde deel van de binnenlandse klimaatdoelstelling te
realiseren. Daarnaast heeft het ROB tot taak de maatregel uit het reservepakket,
N2O-reductie uit de salpeterzuurindustrie met een reductiepotentieel
van circa 5 Mton, in te zetten om de zekerheid over het realiseren van de
Kyoto-verplichting te vergroten. Overige broeikasgassen komen onder andere
vrij als bijproduct van processen (methaan uit de olie- en gaswinning, uit
stortplaatsen en uit gasmotoren, methaan en lachgas uit de landbouw, lachgas
uit de salpeterzuurproductie, PFK's uit de aluminiumproductie en HFK's uit
de productie van HCFK) of als gevolg van het gebruik van fluorgassen (HFK's
als koelmiddel, als blaasmiddel of drijfgas, SF6 als isolatiegas
en/of blusmiddel, SF6 en PFK's als ets- en schoonmaakmiddel bij
de productie van halfgeleiders).BeleidsinzetDe inzet van het ROB is dat iedere sector die een betekenisvolle bijdrage
kan leveren aan het reduceren van de emissies van overige broeikasgassen tegen
acceptabele kosten, ook geacht wordt dat te doen. Binnen het ROB wordt een
andere sectorindeling gehanteerd dan de eerder besproken sectorindeling. In
het vervolg van dit overzicht worden deze «ROB-sectoren» genoemd.In samenwerking met elk van de ROB-sectoren bekijkt het ROB wat er mogelijk
is, welke vorm het beleid zou kunnen krijgen en hoe de monitoring en rapportage
opgezet dienen te worden. De tabel hieronder geeft aan welke doelstellingen
per ROB-sector haalbaar zijn en langs welke weg.De reductiedoelstelling wordt bij voorkeur geformuleerd als resultaatsverplichting
waarbij een bepaalde performance standard rate (PSR) gehaald dient te worden.
De PSR dient ingebouwd te worden in het bestaande beleid.Tabel 2.1 – Haalbare
doelstellingen per ROB-sector en in te zetten beleid.ROB-sectorReductiepotentieel t.o.v. nieuwe emissie-inzichten (Mton CO2-equivalenten)BeleidsinstrumentBasispakket1 Aluminiumindustrie1,1Emissies in vergunning.2 HCFK-productie2,5–3,0Aanscherpen emissies in vergunning.3 VerkeerVrijwel nihilGeen.4 Koeling & airconditioning0,8–1,0Aanpassen bestaande regeling (opnemen doelvoorschriften).5 Schuimen en aerosolen0,35Inspanningsverplichting om gebruik van hfk's in isolatieschuim
te vermijden.6 Oplos- en reinigingsmiddelenvrijwel
nihilGeen.7 BrandblusmiddelenNihilEr is een gedragscode.8 Halfgeleiders0,2–0,3Aanbod van de sector vastleggen; monitoring in de vergunning.9 Sterkstroom<0,1Resultaatverplichting in convenant10 Productie geluidsisolerend dubbel glas0,1Volgen EU ontwikkelingen F-gassenverordening.11 Stortplaatsen0,5–1,5Inspanningsverplichting inbouwen in bestaand afvalbeleid.12 Olie- en gasproductie0,15Inspanningsverplichting is opgenomen in bestaand convenant.13 GasmotorenNog niet gekwantificeerdNog niet bekend.14 LandbouwNog niet gekwantificeerdMeeliften met mest- en ammoniakbeleid   Reservepakket15 Salpeterzuurproductie (incl. caprolactam)5,5Opnemen in convenant met de chemie.De financiële stimulering van maatregelen voor overige broeikasgassen
gebeurt grotendeels via het ROB. In 2002 is in het kader van het ROB-subsidieprogramma
een bedrag van € 3,25 mln besteed. Als maatregelen uitontwikkeld
zijn is het mogelijk om de stimulering onder te brengen in bestaande regelingen
zoals MIA en VAMIL. Een klein deel van de financiële stimulering vindt
plaats binnen het CO2-reductieplan, dat sinds medio 2001 ook opengesteld
is voor projecten gericht op reductie van overige broeikasgassen. Ca. € 23
mln is gereserveerd voor de Halon/CFK-problematiek.Beleidsprestaties van het ROBHet programma ROB loopt in grote lijnen volgens planning en kent per sector
de volgende prestaties (waarbij de volgnummers corresponderen met de sectornummering
in tabel 2.1):1. Een procesaanpassing in de tweede aluminiumfabriek is nagenoeg voltooid.2. De verbeterde naverbrander bij de HCFK-productie heeft in 2001 geleid
tot een reductie van de HFK-uitstoot met 95%.3. Onderzoek heeft uitgewezen dat de lachgasuitstoot van het personenverkeer beduidend lager ligt dan was aangenomen, zodat op dit terrein
geen significante reducties behaald kunnen worden.4. In de sector koeling en airconditioning is een good practice guidance
ontwikkeld.5. In de sector schuimen wordt momenteel onderzocht welke technologische
oplossingen mogelijk zijn.6. Het gebruik van F-gassen als oplos- en reinigingsmiddel is zo laag
gebleken, dat daar geen reducties mogelijk zijn.7. In de sector brandblusmiddelen bestaat sinds 1999 een gedragscode die
beoogt dat de halonen niet worden vervangen door overige broeikasgassen. Deze
is effectief; het gebruik van F-gassen is verwaarloosbaar.8. In de sector halfgeleiders zijn verbeteringen aangebracht in de emissiebepalingen;
het aanbod van de sector om 10% absolute emissiereductie te realiseren komt
neer op een reductie per eenheid product van (maximaal) 95%.9. Er wordt gestreefd naar het opstellen van een convenant met de sector.10. Het voorschrift om in bepaalde gevallen SF6 te gebruiken
in dubbel glas is uit de praktijkrichtlijn verwijderd; de richtlijn is in
2002 gepubliceerd.11. Een inspanningsverplichting voor een additionele emissiereductie (i.e.
bovenop het bestaande beleid) zal worden uitgewerkt.12. Voor de olie- en gassector is in kaart gebracht welke maatregelen
mogelijk zijn; de reductiedoelstelling wordt meegenomen in het bestaande convenant.13. Wat betreft de methaanslip uit gasmotoren voor kleinschalige WKK is
onderzocht hoe groot de emissies zijn. Bekend is welke typen motoren het leeuwendeel
van de emissies veroorzaken.14. De sector landbouw bevindt zich nog grotendeels in de onderzoeksfase.
De afname van de veestapel en de lagere aanwendings- en verliesnormen in het
kader van het mestbeleid veroorzaken echter reeds een reductie van de emissie
van methaan en lachgas (N2O).15. Gebleken is dat de feitelijke uitstoot uit de sector salpeterzuur
beduidend lager is dan eerder werd aangenomen, zodat de te bereiken reductie
ook lager uitvalt (er resteert 5,5 Mton aan reductie). Het onderzoek naar
de technologische oplossingen loopt nog en de vooruitzichten zijn goed. In
de Uitvoeringsnotitie Milieubeleid (najaar 2002) zet het Kabinet in op uitbreiding
van het bestaande convenant met de chemie teneinde een N2O-reductie
bij de salpeterzuurfabricage van ongeveer 5 Mton CO2-equivalenten
te bereiken. Inmiddels zijn gesprekken met de betrokken bedrijven gestart.Monitoring:– De monitoringsprotocollen van de aluminium-, salpeterzuurindustrie,
methaanemisies uit stortplaatsen, sterkstroom en HCFK-productie zijn in concept
gereed. In de sector olie en gas is in principe overeenstemming over de wijze
waarop gemonitord gaat worden3. VerantwoordingBij de presentatie van de emissiewaarden en de beleidsresultaten moet
een aantal kantekeningen worden geplaatst:– De Referentieraming en de Milieubalans zijn gebaseerd op een groot
aantal aannames over toekomstige ontwikkelingen van onder andere economische
groei, energieprijzen, technologische ontwikkeling en de ontwikkelingen
in specifieke sectoren. Als deze ontwikkelingen in werkelijkheid anders uitpakken
betekent dit dat de feitelijke emissieontwikkeling verandert.– Ook zonder beleid zou een ontwikkeling in de energie-efficiency
plaatsvinden, dit is de zogenaamde autonome ontwikkeling. Deze doet zich bijvoorbeeld
voor doordat economische groei leidt tot vernieuwing van productiecapaciteit
en de daarmee gepaard gaande efficiencyverbeteringen.– Veranderingen in de energie-intensiteit binnen sectoren kunnen
zich voordoen doordat er binnen de sector structurele verschuivingen plaatsvinden.
Als een sector bestaat uit een deel energie-intensieve bedrijven en een deel
energie-extensieve bedrijven en het aandeel van de tweede neemt toe ten koste
van de eerste, dan is er op sectorniveau sprake van verbetering van de efficiency.
Met beleid heeft dit niets te maken en bovendien doet zich op bedrijfsniveau
geen verbetering van de efficiency voor. Dit verschijnsel wordt het structuureffect
genoemd.Naast dit OVK is in 2002 ook de Referentieraming en de Evaluatienota Klimaatbeleid
(2002) verschenen en in 2004 zal naar de verwachting nu is een volgende evaluatienota
verschijnen, gebaseerd op een nieuwe Referentieraming.Voorts geldt ten aanzien van de individuele instrumenten nog een tweetal
kanttekeningen:– Allereerst geldt de fundamentele kanttekening dat nooit exact
vastgesteld kan worden wat er zou zijn gebeurd als het instrument niet was
ingezet. Een effect kan dus niet anders dan geschat worden.– Ten tweede geldt dat de instrumenten elkaar in belangrijke mate
overlappen. Bepaalde investeringen kunnen voor meerdere financiële stimuli
in aanmerking komen. Bovendien kunnen die investeringen ook onderdeel vormen
van meerjarenafspraken. Welk effect het gevolg is van een bepaald instrument
is niet eenduidig vast te stellen en valt binnen een bepaalde betrouwbaarheidsmarge.Bijlage – Overzicht van financiële stimulering
en beschikbare klimaatmiddelenTabel B.1 – Overzicht
van de financiële stimulering voor de reductie van CO2-emissies
binnen de verschillende sectoren en voor de reductie van overige broeikasgasemissies
in het jaar 2002. RegelingKentalEenheid(mln)IndustrieLandbouwVerkeerGebouwde omgevingOverige broeikasgassenNederland
totaal1EIAInvesteringena€76135117214 1 343  Belastingeffecta€11653333 2052EINPInvesteringenb€7,5––68,9 76,4  Uitgaven€1,5––11,3 12,83VAMIL/MIAInvesteringenc€80766317271 1 713  Belastingeffectd€3112073 1614Groen beleggenProjectvermogene€248591–153 992 Belastingeffectd €614–4 245EnergiepremieUitgekeerde premiesf€–––180 1806CO2-reductieplanInvesteringen€2 53016334222 2 949  Gecommitteerde subsidieg€187,19,13,935,3 235,4  Verwachte CO2-reductiegton5,30,20, 10,1 5,6  Uitgaven€12,50,3 0,1 13,07REB art.
36i lid 6 (nihiltarief)Groene-stroomcontractenkWh1 705––– 1 705  Belastingeffecth€122––– 1228REB art.36o
(duurzame energie), art. 36t (WKK) en art. 36r (AVI's)Belastingeffect€580––– 5809Vrijstelling
eigen gebruik WKK (elektr. + gas)Belastingeffect€25,612,84,342,7  10Stimulering
energiebesparingUitgaveni€24,70,80,34,5 30,311Stimulering
duurzame energieUitgavenJ€15,3––7,6 22,912Overige
besparing diverse ministeriesUitgavenK€–3,011,811,4 26,213Premieregeling
zuinige auto'sUitgavenL€––54– 5414Reductieplan
overige broeikasgassen (ROB)Uitgaven€––––3,33,3a Peildatum 25 februari 2003b Betreft met name windenergie en energiebesparing in de gebouwde
omgeving.c De waarden per sector zijn een schatting op basis van het
jaarverslag VAMIL/MIA 2002. Het betreft uitsluitend VAMIL (bij de sector landbouw
m.n. betrekking op groenlabelkassen).d Raming van het belastingeffect.e Alle projecten betreffende energiebesparing en hernieuwbare
energie. Niet meegenomen zijn de projecten in de categorie «Andere projecten».f Totaal uitgekeerde premies in 2002g Vastgesteld tot en met 2002, cumulatief tot en met 2011.h Schatting gebaseerd op de aanname dat alle groene stroom
is afgenomen door consumenten met een gemiddeld elektriciteitsgebruik, incl
BTW-voordeel.i Het gaat hier om onderdelen van respectievelijk artikel 4.2.1
(verbetering energie-efficiency) en artikel 4.2.2 (hernieuwbare energie) van
de jaarrekening van het ministerie van EZ.J De waarde per sector is een schatting.K De waarde per sector is een schatting.L In 2002 zijn circa 14 000 nieuwe personenauto's met
een A-label verkocht (€ 1000 premie) en circa 80 000 nieuwe
auto's met een B-label (€ 500 premie). De energiepremieregeling
voor nieuwe personenauto's maakte in 2001 onderdeel uit van een pakket van
lastenverlichting voor de automobilist dat in het Belastingplan 2002 was opgenomen.Tabel B.2 – Beschikbare
middelen voor klimaatbeleid, 1998 t/m 2011, uitgavenbudgetten in mln euro.ProgrammaTotaalEZLNVV&WVROMFINToelichtingCO2-reductieplan      AEZ projecten, eerste tranche32,432,4     EZ-regeling 1e tender24,224,2     EZ-regeling 2e tender35,435,4     EZ-regeling 3e tender46,146,1     EZ-regeling 4e tender67,867,8     EZ-regeling 5e tender35,035,0     EZ-regeling 6e tender20,020,0     Wind near shore27,827,8     EZ-reserve13,013,0     Houttechnologie4,94,9     Diverse verkeersprojecten3,9  3,9   NIRIS 120,8   20,8  NIRIS 240,8    40,8 Waterstof/CO2-opslag13,613,6     V&W-regeling9,8  9,8   Nog te verdelen / uitvoeringskosten / overig project55,0    55,0 Subtotaal CO2-reductieplan450,5320,2 13,720,895,8 Resterende klimaatmiddelen       Joint implementation45,445,4    BEnergiebesparingsnota70,370,3    CCO2-vastlegging in bossen13,6 13,6   DVerkeer en Vervoer31,8  31,8  ESchone energiedragers15,9   15,9 FCie. Verhandelbare emissierechten2,3   2,3 GProgramma Innovatieve technieken rijkshuisvesting5,7   5,7 H        Energie-etikettering personenauto's2,3   2,3 IReductieplan Overige Broeikasgassen68,1   68,1 JSubtotaal Resterende middelen255,4115,713,631,894,3  Middelen uit het regeerakkoord       Joint implementation343,6343,6    BClean Development Mechanism402,0   402,0 BInvesteringsimpuls duurzame energie181,5181,5    KNMP3-middelen       Ondersteuning vergunningverleners9,1   9,1 LCommunicatie Klimaatbeleid6,8   6,8 MReductieplan Overige Broeikasgassen61,3   61,3 JOverige middelen       NOP II20,4   20,4 NBANS klimaatconvenant (incl. LOREEN)56,7   56,7 O        Totaal/Totaal per departement1 787,2960,913,645,4671,495,8 Toelichting op tabel B.2A CO2-reductieplanVoor toelichting wordt verwezen naar de brief aan de Tweede Kamer over
reductie CO2-emissies (Tweede Kamer, vergaderjaar 2002–2003,
25 026, nr. 14).B Joint Implementation en Clean Development MechanismNaast binnenlandse maatregelen, gebruikt Nederland de instrumenten Joint
Implementation (JI), Clean Development Mechanism (CDM) en emissiehandel. Emissiereducties
van JI projecten gelden over de periode 2008–2012 en die van CDM over
de periode 2000–2012. Hoewel hierdoor een grotere opbrengst voor CDM
wordt verwacht gelden over de exacte verdeling van de taakstelling tussen
JI en CDM nog geen bindende afspraken.Op het gebied van milieu gaf de World Summit on Sustainable Development
(WSSD) in Johannesburg een belangrijke impuls aan de bevordering van de ecologische
ordening. Er werden daar belangrijke nieuwe afspraken gemaakt. Voorbeelden
zijn het bereiken van een significante reductie in het verlies in biodiversiteit
in 2010, minimaliseren van het negatieve effect van het gebruik van chemicaliën
op mens en milieu in 2020, en een substantiële toename in het gebruik
van duurzame energie.In 2002 vielen de uitgaven van het Clean Development Mechanism (CDM) opnieuw
lager uit. Dit wordt veroorzaakt door het payment on delivery principe dat wordt gehanteerd. Hierdoor komen verplichtingen pas
in latere jaren tot betaling. In 2002 is 52 Mton CO2-equivalenten
onder contract gebracht (met een waarschijnlijke realisatie van 46 Mton).
Inclusief de uitbreidingsopties in deze overeenkomsten en de in 2003 gesloten
en nog te sluiten overeenkomsten kan het gestelde reductiedoel voor CDM van
67 Mton CO2-equivalenten worden gehaald.De openbare aanbestedingsprocedure voor bedrijven (ERUPT) heeft eind 2002
geresulteerd in de gunning van vier projecten, waarmee in totaal 5,2 Mton
CO2 wordt aangekocht. Daarnaast is gewerkt aan de ontwikkeling
van twee nieuwe beleidssporen voor JI. Deze inspanningen leiden naar verwachting
in 2003 tot het sluiten van overeenkomsten met multilaterale financiële
instellingen (European Bank for Reconstruction and Development (EBRD) en de
Wereldbank) en met private banken voor de aankoop van emissiereducties. Voor
de laatste zal een tenderproceure worden gestart.C EnergiebesparingsnotaVan de resterende klimaatgelden wordt € 70 mljn besteed aan
maatregelen in de sfeer van energiebesparing. Een bedrag van € 4,5
mln is beschikbaar gesteld aan het project Intensivering Ondersteuning Bevoegd
Gezag. Het resterende bedrag is inmiddels grotendeels uitgegeven via NOVEM-projecten
en programma's die betrekking hebben op de thema's woningbouw en diensten
(€ 26 mln), verkeer en vervoer (€ 1,4 mln) en agrarische
sector (€ 4,5 mln) en wordt uitgegeven aan programma's industrie(€ 29,5
mln) en lange termijn onderzoek besparingstechnologie (€ 4,5 mln).In het Actieprogramma Energiebesparing uit 1999 heeft het Kabinet op activiteitenniveau
beschreven hoe de in de Energiebesparingsnota verkende intensivering van het
energiebesparingsbeleid een impuls krijgt. Daarin is naast structurele en
fiscale middelen het bedrag van € 66 mln aan eenmalige
middelen ingezet voor de beschreven activiteiten. Op de voortgang van het
energiebesparingsbeleid is nader ingegaan in het Energierapport 2002.D CO2-vastlegging in bossenDe € 13,6 mln is aan boscertificaten besteed. Vanaf 2001 zijn
de eerste boscertificaten verkocht.E Verkeer en VervoerUit de klimaatgelden van Verkeer en Waterstaat worden de volgende onderdelen
van kas voorzien:Het in 1995 gestarte project Transactie dat onder de naam Transactie/Modal
Shift (TMS) wordt voortgezet in de periode 1999/2006. Via de gelijknamige
subsidieprogramma's werden en worden relatief kleine bedrijfsgerichte projecten
uitgevoerd, waarbij CO2-reductie wordt gerealiseerd door kilometerreductie
en brandstofbesparing in het wegvervoer en door modal shift. De deelnemende
bedrijven bestaan zowel uit verladers met of zonder eigen vervoer als uit
wegvervoerders en logistieke dienstverleners.Het project Het Nieuwe Rijden (HNR) dat zich richt op gedragsverandering
van bestuurders van voertuigen, resulterend in een zuiniger rijgedrag.Wat betreft de subsidieregeling CO2-reductie verkeer en vervoer,
er is een programma Goederenvervoer en een programma Personenvervoer gepubliceerd
in de Staatscourant.F Schone energiedragersVoor het programma voor nieuwe, schone gasvormige en vloeibare energiedragers
(GAVE) is in 1997 een bedrag van bijna € 16 mln gereserveerd. De
eerste inventariserende fase heeft bijna € 2 mln gekost. Het resterende
bedrag wordt ingezet voor het vervolg waarvan het doel is om aansprekende
demonstratieprojecten te realiseren. In 2001 en 2002 zijn respectievelijk
de eerste en de tweede tenderregeling gepubliceerd. De ambitie voor 2002 was
om 5–10 projecten te kunnen honoreren. Medio 2001 was de gedachte dat
dit aantal nodig (en mogelijk) was om voldoende kwalitatief hoogstaande demonstratieprojecten
te kunnen krijgen. Er zijn in 2002 echter zes aanvragen ingediend in twee
tenderrondes en vier projecten zijn gehonoreerd. Alhoewel dit ruim minder
dan de ambitie is, was er om meerdere redenen op dit moment niet meer mogelijk.
Toch is het Kabinet nog steeds positief gestemd over het einddoel: er lijken
voldoende en kwalitatief goede demonstratieprojecten te worden voorbereid.G Commissie Verhandelbare emissierechtenDe Commissie Vogtländer heeft haar werkzaamheden afgerond en begin
2002 gerapporteerd over haar bevindingen. Het in de tabel vermelde bedrag
hing grotendeels samen met onderzoek dat in opdracht van de Commissie is verricht
ten behoeve van haar advies. Over onderzoeken heeft de Commissie apart gerapporteerd.H Programma Innovatieve Technieken RijkshuisvestingBinnen het Programma Innovatieve Technieken Rijkshuisvesting (PIT) is
een selectie gemaakt van innovatieve technieken. Deze zijn gepresenteerd op
cd-rom en op het intranet van de RGD. De cd-rom is voor iedereen toegankelijk.
De eerste haalbaarheidsonderzoeken naar de toepassing van mogelijke technieken
werden in 2002 opgestart. De verwachting is dat de eerste projecten pas in
2003 kunnen worden uitgevoerd. De benodigde voorbereidingstijd voor de daadwerkelijke
toepassing van technieken met het ambitieniveau van PIT is langer
dan oorspronkelijk gedacht. Mede om deze reden is het programma verlengd tot
en met 2007.I Energie-etikettering personenauto'sIn januari 2001 is energie-etikettering van personenauto's verplicht geworden
binnen de Europese lidstaten. In Nederland wordt op het etiket ook de relatieve
zuinigheid vermeld. Auto's van vergelijkbare grootte worden met elkaar vergeleken
op hun brandstofverbruik en krijgen daarmee een zuinigheidscategorie toegewezen.
Geschat wordt dat op den duur de CO2-uitstoot met 50 kiloton per
jaar kan worden verminderd. In 2002 was met de etikettering van het energieverbruik
van nieuwe personenauto's een bedrag van 260 000 euro gemoeid in verband
met het uitgeven van het brandstofverbruikboekje en het registreren van benamingen
door de RDW.J Reductieplan Overige Broeikasgassen (ROB)Het ROB is besproken in paragraaf 2.3.K Investering duurzame energieTer invulling van de subsidietaakstelling is afgezien van voortzetting
van de Duurzame Energie-impuls. De Duurzame Energie-impuls betrof een intensivering
voor duurzame energie die door Paars II was ingesteld voor de periode 1998–2010.
De Duurzame Energie-impuls was voor de komende jaren nog niet ingevuld en
met de uitvoering van de effectievere MEP is dit ook niet meer nodig. De stopzetting
levert een besparing van jaarlijks € 16 mln. Dit nieuwe cijfer is
echter nog niet verwerkt in de tabel.L Ondersteuning vergunningverlenersIn 2000 zijn de mogelijkheden tot intensivering van het klimaatbeleid
door gemeenten en provincies geïnventariseerd. Inmiddels is met de provincies
en gemeenten begin 2002 het BANS-klimaatconvenant ondertekend. Ter ondersteuning
van andere overheden in verband met aandacht voor energie in de milieuvergunningverlening
is € 5,9 mln aan de afzonderlijke provincies toegezegd. Daarnaast
werd € 0,9 mln aan het InterProvinciaal Overleg ter beschikking
gesteld. Een gedeelte van deze toezeggingen was eerder voor later jaren geraamd.
Voor gemeenten is € 6,8 mln beschikbaar gesteld. De werkzaamheden
zijn in het kader van deze susbsidies in 2002 zoals afgesproken uitgevoerd.M Communicatie klimaatbeleidIn 2002 is er rondom het probleem klimaatverandering een campagne gevoerd
met als thema energiebesparing. Tijdens deze campagne werden een aantal zogenaamde
handelingsalternatieven aangereikt. De kosten van de campagne bedroegen bijna € 1,4
mln.N NOP IIHet Nationale Onderzoeksprogramma Mondiale Luchtverontreiniging en Klimaatverandering
(NOP-II) is in 2001 afgerond. Er is een vervolg op het NOP-II geformuleerd.
Naar aanleiding van de resultaten van de review van NOP II is besloten hoe
dit programma er op hoofdlijnen uit zal gaan zien. Naar verwachting zullen
de eerste projecten van dit programma, dat Nederlands Vervolgprogramma Klimaat
Onderzoek (NVKO) wordt genoemd tweede helft 2003 van start gaan. Bij de uitvoering
zullen NWO en RIVM een belangrijke rol spelen.O BANS-klimaatconvenantMet gemeenten en provincies is door het Kabinet begin 2002 het BANS-klimaatconvenant
afgesloten teneinde de rol van provincies en gemeenten in het bereiken van
emissiereductie van broeikasgassen te verzwaren. In 2002 is een subsidieregeling
met een omvang van in totaal€ 38,6 mln opgezet voor de apparaatkosten
van gemeenten en provincies bij de uitvoering van klimaattaken. In 2002 zijn
minder subsidieaanvragen ingediend dan verwacht (slechts door zeven gemeenten).
In 2002 is er dan ook geen geld uitgegeven. Oorzaken hiervan zijn mogelijk
dat gemeenten na de gemeenteraadsverkiezingen begin 2002 niet direct een subsidieaanvraag
konden indienen en dat het voorbereiden van een subsidieaanvraag meer tijd
vergde. Daarnaast diende nog een optimalisatie ten aanzien van de flexibiliteit
van de regeling plaats te vinden. Hiermee is begin 2003 een aanvang gemaakt.10. Lijst van AfkortingenAfkortingOmschrijvingBANSBestuursakkoord
Nieuwe StijlBBSHBesluit
Beheer Sociale HuursectorBCRBestuurlijke
Commissie RandstadBEVERBeleidsvernieuwing
bodemsaneringBEWBevordering
eigen woningbezitBIBOPBevordering
integere besluitvorming openbaar bestuurBIRKBudget
Investeringen Ruimtelijke KwaliteitBLSBesluit
locatiegebonden subsidiesBMSBeleidsmonitoring
StralingBRCBestuurlijke
Commissie RandstadBRLBeoordelingsrichtlijnBroBesluit
op de ruimtelijke ordeningBSPBiosafety
ProtocolCAFEClean
Air For EuropeCCWCoördinatiecollege
WaddengebiedCDMClean
Development MechanismCEConformité
européenneCIPCentraal
Informatie PuntCLEENChemical
Legislation Enforcement NetworkCSDCommission
on Sustainable DevelopmentDDIDienst
Documentaire InformatievoorzieningDuProCoDuurzaam Produceren en ConsumerenDURPDigitaal
Uitwisselbare Ruimtelijke PlannenEEREnergiebesparing
RijkshuisvestingEHSEcologische
HoofdstructuurENAPExploring
New ApproachesEPAEnergieprestatieadviesEPCEnergiePrestatieCoëfficiëntEPNEnergieprestatienormEPREnergiepremieregelingEROPEuropees
Ruimtelijk OntwikkelingsperspectiefEVOAEuropese
Verordening Overbrenging AfvalstoffenGAVEklimaatneutrale
GAsvormige en Vloeibare EnergiedragersGBKNGrootschalige
BasisKaart NederlandGIGeo-informatievoorzieningGSBGrote
StedenbeleidHGISHomogene
Groep Internationale SamenwerkingHIP'sHuursubsidie
Informatie PuntenNIWNiet
Winstbeogende InstellingenHMHeavy
MetalsHSTHogesnelheidstreinHUF-toetsToets voor handhaafbaarheid, uitvoerbaarheid en fraudebestendigheidIFD-bouwenIndustrieel, Flexibel en DemontabelIHH-2tweede
tranche van de Integrale Herziening van HuurregelgevingILGInvestering
Landelijke GebiedenIMPELImplementation
Enforcement Environmental LawINECEInternational
Network for Environmental Compliance and EnforcementIPCCIntergovernmental
Panel on Climate ChangeIPOInter
Provinciaal OverlegIPSVInnovatieprogramma
Stedelijke VernieuwingISVInvesteringen
Stedelijke VernieuwingIVMIntegrale
Verkenning MaasIWZInnovatieprogramma
Wonen en ZorgKCABKenniscentrum
Aanbesteden BouwKCBkerncentrale
BorsseleKEWKernenergiewetKIEVKnelpunten
infra gerelateerde investeringsprojecten met betrekking tot externe veiligheidKLPDKorps
Landelijke PolitiedienstenKRWKaderrichtlijn
WaterKWRKwalitatieve
Woning RegistratieLAPLandelijk
afvalbeheerplanLC VAC'sLandelijk Contact VrouwenadviescommissiesMDWMarktwerking,
Deregulering en WetgevingskwaliteitMIAMilieu-investeringsaftrekMIGModernisering
Instrumentarium GeluidMILOMilieukwaliteit
in de LeefomgevingMINGMeta
INformatiesysteem Gebiedsgericht beleidMOP'sMeerjaren
Ontwikkelingsprogramma'sMWWNota
Mensen, Wensen, WonenNABNationale
AntennebeleidNENNederlandse
Energie NormeringNETHURNetherlans
Graduate School of Housing and Urban ResearchNFINederlands
Forensisch InstituutNHGNationale
Hypotheek GarantieNINKIIndex
van netto inkomen na kale huurlastenNIRISNiet
industriële restwarmte infrastructuurNmaNederlandse
MededingingsautoriteitNMP4Uitvoering
vierde nationaal milieubeleidsplanNNINederlands
Normalisatie InstituutNRBNederlandse
Richtlijn Bodembescherming bedrijfsmatige activiteitenNSNNationale
Stedelijke NetwerkenNSPNieuwe
SleutelprojectenNVKONationaal
Vervolgprogramma KlimaatonderzoekNWINiet
Winstbeogende InstellingenOPBOverlegplatform
BouwregelgevingOSPAR-landenlanden die het verdrag Oslo en Parijs 1992, ter bescherming van het zeemilieu
in het Noordoostelijk Atlantisch gebied, hebben ondertekendPITProgramma
Innovatieve Technieken (Rijkshuisvesting)PMZProductgerichte
milieuzorgPOP'sPersistent
Organic PollutantsProMTProgramma
Milieu & TechnologieRAVIRaad
voor de VastgoedinformatieRCWRegionaal
Coördinatiecollege WaddengebiedREBRegulerende
Energie BelastingRHSRuimtelijke
HoofdstructuurRIVMRijksinstituut
voor Volksgezondheid en milieuRMNORaad
voor Ruimtelijk, Milieu en NatuuronderzoekRNPKRevitalisatie
van het Nationaal Plan voor de KernongevallenbestrijdingRPBRuimtelijk
Plan BureauRRKLRegeling
regionale kleine luchtvaartveldenRTBRegeling
Taakverdeling Beheer (Rijkshuisvesting)SAE'sserious
adverse eventsSEVStuurgroep
Experimentenbeleid VolkshuisvestingSGBSubsidieregeling
Gebiedsgericht BeleidSIKBStichting
Infrastructuur Kwaliteitsborging BodembeheerSMAAKStedenbouw,
Monumentenzorg, Architectuur, Architectuurbeleid en KunsttoepassingSOMSStrategie
Omgaan Met StoffenSPNStralings
Prestatie NormTELITender
Energiebesparing voor huishoudens met Lagere InkomensTFSTransfrontier
Shipment of WasteUARUniform
AanbestedingsreglementVAMILWillekeurige
afschrijving milieu-investeringenVEPVerbeterd
Energie PrestatieprogrammaVHRVogel-
en HabitatrichtlijnVNGVereniging
Nederlandse GemeentenVOSVluchtige
Organische StoffenWBOWoningbehoefte-onderzoekWEWWaarborgfonds
Eigen WoningenWGBH/CZWet Gelijke Behandeling op grond van Handicap of Chronische ZiekteWmsWet milieugevaarlijke
stoffenWROWet op
de Ruimtelijke OrdeningWSSDWorld
Summit on Sustainable DevelopmentWvgWet voorkeursrecht
gemeentenZEUSZeer
Excellente Uitvoering Secundair proces (naam voor reorganisatie)BIJLAGE 7: TREFWOORDENREGISTER Aanpak5, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 15, 18, 48, 58, 65, 73, 77, 78, 79, 80,
88, 92, 93, 94, 96, 100, 102, 116, 118, 119, 120, 123, 125, 129, 132, 144,
154, 159, 168, 170, 176, 179, 181, 185, 189, 212, 214, 215, 219, 228, 245,
252, 313, 324, 331, 333, 334, 343, 350, 354, 363, 364, 372, 374, 376, 380,
394, 403, 427, 444, 448Actal59, 69, 71Administratieve lasten14, 28, 58, 59, 60, 69, 71Advies31, 32, 35, 36, 50, 61, 84, 104, 136, 146, 184, 207, 216, 243, 244,
252, 318, 331, 333, 339, 340, 341, 342, 347, 348, 354, 355, 358, 364, 368,
370, 376, 379, 380, 390, 409, 465, 473, 476, 477Afval1, 15, 24, 62, 160, 161, 162, 166, 170, 185, 186, 197, 200, 201,
202, 203, 204, 206, 207, 211, 212, 214, 217, 227, 228, 229, 230, 299, 307,
356, 358, 359, 367, 368, 369, 379, 396, 405, 406, 407, 427, 439, 467, 477AMvB10, 13, 58, 117, 118, 120, 122, 126, 128, 156, 158, 159, 160, 172,
180, 181, 197, 311, 312, 316, 318, 331, 357, 358, 359, 362, 363, 384, 391,
392, 395, 439, 462Analyse27, 32, 33, 84, 115, 125, 126, 151, 175, 214, 219, 220, 228, 230,
233, 245, 255, 264, 266, 317, 319, 320, 327, 328, 332, 347, 371, 375, 379,
382, 384, 393, 423, 427, 437, 464Architectuur21, 65, 107, 109, 111, 112, 313Audit34, 228BBSH22, 28, 29, 31, 51, 52, 218, 312, 314, 318, 319, 322, 323, 326, 476Bedrijfsleven8, 9, 10, 11, 28, 67, 123, 124, 126, 169, 181, 183, 197,
245, 252, 355, 361, 368, 393, 434, 438, 455, 456, 458Beleidsbrief47, 57, 108, 311, 331, 409Benchmarking192, 445, 461Bestuurlijke30, 31, 37, 42, 59, 65, 74, 99, 156, 189, 222, 232, 240, 245,
310, 315, 321, 323, 332, 353, 394, 412Betaalbare11, 41, 43, 47, 52, 218, 385Biodiversiteit9, 24, 154, 157, 160, 177, 179, 186, 395, 472BIRK6, 100, 101, 106, 110, 111, 112, 113, 123, 131, 292, 307, 348, 413,
417, 476BLS74, 75, 77, 84Brand15, 59, 60, 64, 65, 69, 72, 173, 183, 184, 185, 201, 202, 203, 204,
226, 227, 234, 263, 354, 361, 364, 368, 369, 373, 377, 379, 402, 406, 426,
463, 464, 467, 468, 473, 474Broeikasgas169, 171, 172, 173, 177, 179, 184, 192, 194, 385, 397, 398,
442, 460, 461, 466, 467, 468, 470, 475Brussel59, 68, 150, 156, 360, 368, 373Burger3, 6, 7, 9, 10, 11, 13, 14, 15, 19, 22, 28, 29, 30, 41, 43, 47,
48, 49, 52, 54, 57, 60, 64, 65, 66, 69, 75, 88, 89, 90, 91,
93, 96, 114, 120, 123, 124, 126, 169, 183, 187, 188, 189, 190, 191, 197, 199,
208, 213, 214, 217, 218, 223, 226, 240, 241, 245, 246, 312, 313, 320, 393,
404, 407, 430, 442, 444, 447, 457CDM171, 174, 177, 195, 297, 298, 398, 472, 476Certificering58, 59, 163, 186, 355, 356, 366, 368, 451, 465Chloor123, 125, 126, 370, 371, 377, 379, 393Consument10, 41, 42, 50, 51, 54, 61, 63, 65, 83, 169, 178, 196, 222, 225,
355, 385, 410, 424, 444, 452, 458, 464, 470Convenant11, 12, 62, 66, 75, 78, 83, 86, 90, 99, 102, 110, 125, 139, 172,
173, 177, 181, 182, 183, 192, 193, 201, 213, 214, 238, 239, 261, 267, 272,
276, 277, 315, 316, 320, 336, 355, 366, 368, 370, 372, 398, 401, 418, 445,
446, 459, 461, 462, 463, 464, 465, 467, 468, 471, 474, 475Delicten213, 331, 333, 435Duurzaam5, 8, 9, 10, 11, 19, 24, 25, 26, 28, 33, 37, 62, 63, 88, 99, 107,
132, 143, 145, 149, 151, 154, 157, 164, 167, 168, 169, 176, 177, 182, 183,
185, 186, 187, 188, 190, 197, 201, 204, 209, 212, 213, 214, 219, 222, 255,
260, 333, 352, 355, 356, 359, 364, 385, 389, 394, 399, 403, 406, 409, 410,
416, 418, 421, 423, 429, 430, 433, 439, 440, 444, 451Duurzame5, 9, 10, 16, 21, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 38, 39, 57, 62, 63,
65, 100, 101, 102, 114, 132, 133, 146, 151, 154, 157, 159, 165, 168, 169,
170, 171, 174, 175, 176, 177, 184, 185, 186, 187, 188, 189, 190, 191, 192,
194, 209, 221, 342, 345, 367, 372, 385, 389, 391, 394, 395, 397, 399, 404,
408, 413, 418, 429, 430, 431, 432, 433, 434, 437, 439, 442, 444, 445, 446,
447, 449, 451, 452, 454, 465, 470, 471, 472, 474Eco-efficiënte3, 6, 9, 19Emissie1, 9, 10, 24, 33, 60, 64, 71, 120, 122, 157, 158, 159, 160, 169,
171, 172, 173, 174, 177, 178, 179, 180, 181, 182, 183, 184, 185, 191, 192,
193, 195, 214, 218, 226, 227, 228, 297, 353, 361, 366, 367, 369, 385, 386,
395, 397, 398, 400, 401, 402, 409, 422, 424, 426, 439, 442, 444, 460, 461,
462, 463, 464, 465, 466, 467, 468, 469, 470, 471, 472, 473, 475Energie6, 9, 10, 11, 24, 33, 35, 57, 59, 60, 61, 62, 65, 70, 116, 154,
171, 172, 175, 176, 177, 184, 187, 190, 191, 192, 203, 204, 205, 206, 207,
219, 227, 241, 242, 321, 345, 356, 358, 368, 398, 399, 403, 404, 406, 407,
408, 409, 423, 427, 437, 439, 445, 446, 449, 451, 459, 460, 461, 462, 463,
464, 465, 466, 468, 469, 470, 471, 472, 473, 474, 477EPR16, 61, 62, 65, 70, 282, 307, 309, 321, 445, 465, 466, 476EU10, 15, 22, 25, 26, 27, 28, 29, 31, 38, 59, 60, 68, 116, 120, 121, 122,
127, 130, 147, 148, 150, 151, 155, 156, 157, 159, 170, 172, 176, 177, 179, 180, 183, 184, 185, 186, 191, 193, 197, 198, 209, 217, 219,
223, 227, 228, 238, 240, 353, 354, 356, 365, 372, 373, 385, 391, 392, 395,
396, 402, 403, 408, 426, 427, 428, 431, 439, 441, 463, 467Europese5, 10, 14, 16, 25, 26, 27, 28, 29, 38, 59, 61, 127, 141, 142,
143, 147, 148, 150, 151, 157, 164, 170, 171, 172, 173, 176, 178, 179, 181,
182, 186, 197, 198, 202, 203, 207, 212, 219, 227, 228, 238, 239, 240, 293,
353, 354, 359, 361, 365, 366, 373, 377, 389, 396, 407, 421, 426, 428, 441,
461, 463, 464, 465, 474, 476EU-voorzitterschap6, 16, 27, 176, 210, 389, 407Evaluatie4, 23, 32, 34, 47, 53, 61, 67, 69, 84, 86, 91, 92, 96, 107, 110,
113, 115, 116, 118, 121, 122, 124, 126, 127, 128, 131, 134, 137, 138, 139,
142, 148, 151, 153, 157, 159, 165, 166, 168, 172, 178, 182, 185, 186, 187,
188, 189, 191, 192, 193, 195, 199, 200, 201, 204, 205, 206, 208, 210, 212,
213, 214, 228, 235, 250, 251, 252, 253, 266, 268, 279, 303, 304, 312, 313,
316, 317, 318, 322, 323, 324, 344, 359, 360, 362, 364, 365, 368, 369, 373,
374, 376, 381, 382, 384, 391, 392, 393, 402, 404, 406, 417, 420, 464, 469Experimenten23, 37, 54, 61, 62, 70, 77, 79, 85, 86, 90, 95, 115, 135,
188, 189, 191, 312, 317, 404, 466Expertise79, 105, 115, 237, 255, 379, 455Fiscaal190, 462, 463, 465Fiscale44, 45, 76, 189, 314, 331, 391, 402, 452, 462, 463, 464, 465, 472Flexibel63, 65, 410, 476Fosfaat157, 448, 450Geluid76, 82, 103, 114, 115, 116, 120, 121, 122, 127, 128, 149, 184, 197,
199, 222, 223, 224, 225, 377, 391, 392, 405, 421, 424, 435, 438, 439, 443,
467Gemeenten8, 12, 13, 17, 23, 28, 46, 47, 48, 49, 57, 58, 62, 63, 64, 65,
66, 75, 76, 77, 78, 79, 80, 81, 83, 84, 85, 88, 89, 90, 92, 93, 94, 95, 98,
99, 100, 102, 103, 104, 105, 106, 114, 115, 116, 117, 118, 119, 120, 122,
123, 124, 126, 132, 133, 134, 136, 146, 149, 155, 160, 161, 162, 164, 182,
199, 200, 201, 203, 204, 213, 215, 218, 219, 220, 221, 222, 223, 224, 225,
226, 227, 245, 246, 263, 311, 312, 313, 314, 315, 316, 322, 323, 324, 325,
327, 330, 333, 338, 343, 346, 350, 351, 361, 362, 378, 379, 380, 391, 405,
413, 415, 418, 423, 424, 425, 464, 474, 475Groei5, 8, 9, 15, 32, 82, 97, 101, 158, 201, 264, 267, 306, 309, 313,
352, 414, 430, 439, 444, 447, 452, 461, 468, 469Grondbeleidsinstrument76Grondexploitatiewet30, 66, 75, 324, 345, 346Grond2, 12, 13, 22, 30, 31, 39, 41, 55, 66, 71, 75, 76, 77, 86, 89, 90,
91, 96, 100, 103, 112, 118, 129, 132, 137, 139, 146, 149, 151, 152, 154, 155, 156, 157, 159, 161, 162, 163, 164, 167, 168, 172, 182, 185, 186,
195, 198, 203, 206, 207, 211, 220, 224, 232, 235, 247, 289, 290, 316, 319,
320, 323, 324, 325, 326, 327, 331, 345, 346, 349, 353, 368, 369, 375, 376,
378, 380, 381, 383, 385, 396, 407, 413, 418, 421, 450, 464, 465, 466, 478Grote steden11, 12, 73, 77, 86, 104, 330, 347Grotestedenbeleid73, 92GSB12, 73, 77, 78, 84, 88, 92, 93, 435, 476Handhaving8, 13, 14, 15, 20, 22, 34, 35, 57, 58, 64, 126, 129, 159, 163,
170, 172, 180, 181, 183, 201, 204, 213, 214, 215, 217, 218, 219, 220, 221,
222, 223, 224, 227, 228, 229, 230, 231, 232, 239, 241, 245, 263, 301, 340,
341, 348, 362, 368, 378, 379, 380, 381, 382, 383, 384, 390, 401, 416, 422,
426, 427, 434, 443, 444, 454Huisvesting1, 2, 5, 21, 37, 38, 40, 41, 43, 47, 49, 53, 61, 62, 63, 66,
69, 70, 85, 86, 88, 89, 97, 104, 106, 108, 109, 216, 218, 219, 234, 235, 236,
237, 242, 245, 249, 250, 251, 252, 253, 254, 255, 256, 257, 258, 259, 262,
263, 264, 265, 266, 267, 269, 270, 271, 272, 274, 275, 276, 311, 314, 322,
323, 324, 325, 363, 374, 375, 376, 385, 389, 409, 466, 471, 473, 476, 478Huren35, 41, 44, 48, 54, 242, 250, 257, 259, 264, 272, 324, 328, 385Huurbeleid11, 13, 41, 44, 316, 317, 319, 320, 322Huurders41, 43, 46, 48, 49, 50, 51, 52, 54, 56, 70, 314, 318, 320, 322,
324, 325, 326, 465Huursubsidie4, 6, 11, 13, 17, 18, 41, 42, 43, 44, 45, 46, 47, 52, 53,
54, 55, 56, 218, 241, 280, 308, 313, 315, 320, 322, 327Illegaal375, 378Inkomen5, 11, 12, 13, 41, 43, 44, 45, 47, 48, 61, 65, 70, 73, 75, 81,
82, 93, 94, 311, 312, 314, 315, 385, 409, 434, 477Instrumentarium9, 24, 28, 30, 57, 75, 85, 135, 137, 145, 157, 180, 190,
198, 213, 214, 220, 222, 228, 238, 331, 333, 342, 345, 419, 448Integreren10, 26, 182, 241, 338, 341, 434, 435Internet188, 316, 377, 381IPSV6, 12, 78, 79, 80, 84, 85, 95, 96, 307, 312ISV6, 12, 17, 25, 78, 79, 80, 81, 83, 84, 85, 86, 90, 92, 93, 95, 96,
116, 117, 118, 119, 285, 307, 316, 320, 343, 391, 477Johannesburg5, 25, 26, 362, 367, 472Kabinet5, 6, 7, 8, 9, 10, 12, 13, 14, 17, 22, 23, 27, 30, 37, 51, 57,
60, 67, 102, 106, 122, 123, 124, 125, 146, 159, 214, 234, 244, 252, 348, 355,
360, 362, 466, 468, 472, 473, 474Kennisoverdracht50, 52, 62, 63, 65, 70, 77, 79, 85, 86, 163, 170, 275,
312, 323, 466Kernbeslissing8, 146, 345Klimaat1, 3, 4, 9, 15, 18, 27, 28, 60, 73, 92, 98, 104, 149, 150, 154,
169, 170, 171, 172, 174, 175, 176, 177, 179, 180, 192, 195, 197, 202, 214, 226, 227, 297, 298, 321, 385, 386, 397, 398, 399, 400, 409, 411,
415, 421, 426, 430, 438, 446, 460, 461, 462, 463, 464, 466, 470, 471, 472,
473, 474, 475, 476Kopers49, 50, 67, 252, 463Kwaliteit1, 5, 7, 8, 12, 13, 14, 15, 21, 22, 24, 28, 29, 31, 33, 41, 42,
50, 51, 52, 57, 58, 59, 60, 62, 63, 65, 66, 69, 70, 71, 73, 74, 75, 76, 79,
81, 82, 87, 88, 89, 92, 93, 95, 96, 98, 100, 101, 102, 103, 104, 105, 106,
107, 108, 109, 111, 114, 115, 116, 119, 120, 123, 126, 127, 128, 129, 130,
132, 133, 134, 135, 136, 141, 142, 143, 144, 145, 148, 150, 151, 154, 155,
156, 158, 160, 161, 162, 163, 164, 168, 177, 178, 179, 182, 183, 189, 190,
192, 197, 199, 200, 206, 213, 214, 217, 218, 219, 220, 221, 222, 223, 224,
226, 234, 238, 239, 243, 252, 253, 256, 262, 265, 267, 286, 287, 291, 293,
315, 316, 324, 330, 337, 342, 348, 349, 356, 359, 363, 365, 369, 385, 387,
389, 390, 391, 392, 393, 396, 405, 408, 411, 413, 414, 416, 418, 420, 421,
423, 425, 441, 447, 448, 450, 451, 457, 461, 465, 477Kyoto27, 28, 60, 61, 62, 169, 171, 172, 173, 174, 176, 177, 179, 180,
183, 184, 192, 361, 366, 398, 399, 400, 439, 441, 460, 466Leegstand107, 254, 259, 260, 274, 322Luchthaven122, 149, 150, 152, 421, 442, 443, 458Luchtkwaliteit127, 359, 441Luchtverontreiniging169, 172, 177, 178, 179, 180, 192, 199, 227, 385,
400, 401, 426Mainport142, 149, 150, 151, 152, 421Marktpartijen3, 6, 12, 22, 49, 62, 66, 74, 98, 164, 175, 177, 186, 187,
314, 315, 399, 445Milieubalans33, 34, 35, 158, 178, 183, 195, 390, 460, 468Milieubelasting57, 62, 159, 160, 161, 185, 186, 216, 354, 408, 409, 423,
439, 453, 454, 458Milieudruk5, 9, 169, 181, 185, 186, 187, 193, 194, 195, 201, 307, 354,
403Milieukwaliteit1, 24, 34, 114, 115, 116, 128, 132, 154, 155, 156, 157,
158, 159, 165, 168, 170, 221, 222, 289, 295, 353, 385, 391, 394, 418, 424,
448, 450MWW21, 23, 477Natuur5, 7, 9, 24, 25, 33, 34, 36, 120, 130, 131, 145, 146, 147, 154,
155, 156, 158, 160, 164, 169, 177, 190, 364, 395, 416, 437, 447, 448, 450,
454Nieuwbouw11, 12, 13, 44, 49, 51, 52, 54, 55, 57, 60, 63, 65, 70, 71, 73,
74, 75, 77, 78, 80, 81, 85, 89, 90, 106, 109, 115, 206, 302, 315, 322, 361,
379, 465, 466NIRIS16, 18, 195, 298, 471, 477NWI16, 17, 54Ombuiging16, 18, 280, 307Organismen35, 197, 208, 210, 228, 405, 407, 458Ozon15, 115, 177, 178, 180, 226, 227Parlementaire behandeling48, 76, 118Prestatie7, 8, 9, 10, 11, 12, 14, 15, 28, 31, 35, 38, 52, 59, 60, 65,
66, 69, 77, 80, 92, 99, 100, 101, 102, 103, 104, 105, 107, 108, 109, 113,
116, 118, 119, 122, 123, 124, 125, 126, 131, 132, 133, 134, 135, 136, 137,
139, 144, 145, 146, 147, 148, 149, 150, 151, 153, 156, 160, 162, 164, 170,
172, 173, 174, 177, 180, 183, 185, 187, 191, 200, 204, 206, 207, 208, 210,
218, 219, 220, 221, 222, 224, 225, 226, 227, 228, 229, 230, 242, 245, 254,
259, 262, 263, 320, 327, 389, 390, 391, 392, 393, 394, 395, 396, 397, 398,
399, 400, 401, 402, 403, 404, 405, 406, 407, 408, 409, 410, 411, 412, 413,
414, 415, 416, 417, 418, 419, 420, 421, 422, 423, 424, 425, 426, 427, 428,
429, 430, 431, 432, 433, 434, 435, 436, 437, 438, 439, 440, 441, 442, 443,
444, 445, 446, 447, 448, 449, 450, 451, 452, 453, 454, 455, 456, 457, 458,
459, 476, 478Proces5, 7, 9, 10, 12, 15, 24, 27, 30, 31, 32, 33, 36, 57, 60, 62, 63,
66, 68, 71, 75, 76, 77, 78, 79, 84, 99, 100, 102, 110, 113, 133, 135, 136,
139, 147, 148, 153, 165, 169, 173, 179, 180, 182, 185, 187, 189, 190, 195,
209, 228, 240, 241, 249, 252, 266, 267, 288, 306, 349, 370, 373, 403, 412,
428, 433, 435, 451, 454, 466, 467, 478Projecten7, 8, 23, 24, 25, 26, 28, 30, 32, 35, 37, 38, 61, 62, 63, 65,
79, 80, 100, 101, 102, 103, 104, 105, 107, 108, 109, 112, 115, 117, 118, 119,
121, 125, 131, 139, 141, 142, 144, 145, 146, 147, 148, 149, 150, 160, 170,
174, 175, 177, 185, 188, 189, 190, 191, 201, 203, 230, 236, 238, 241, 245,
258, 259, 260, 261, 264, 267, 269, 274, 276, 312, 338, 342, 361, 365, 378,
395, 399, 404, 412, 413, 414, 415, 417, 427, 430, 431, 435, 437, 438, 440,
445, 447, 448, 451, 452, 454, 455, 463, 464, 465, 466, 467, 470, 471, 472,
473, 474, 477Projectontwikkelaars62Randvoorwaarden22, 41, 93, 125, 157, 160, 169, 197, 269, 396, 451, 453Reductie33, 60, 61, 71, 128, 134, 157, 159, 171, 173, 174, 175, 177, 179,
180, 181, 182, 184, 191, 193, 255, 353, 392, 397, 398, 399, 409, 439, 441,
446, 453, 454, 460, 461, 462, 463, 465, 466, 467, 468, 470, 471, 472, 473,
475Regelgeving5, 8, 10, 12, 13, 14, 15, 20, 22, 24, 27, 28, 29, 30, 31, 34,
35, 37, 41, 42, 45, 47, 49, 50, 57, 58, 59, 60, 62, 64, 67, 75, 76, 115, 116,
118, 120, 122, 123, 126, 127, 145, 146, 149, 150, 154, 158, 159, 160, 161,
163, 164, 172, 173, 177, 185, 186, 189, 198, 201, 202, 203, 204, 213, 214,
216, 217, 218, 219, 220, 221, 223, 224, 225, 226, 227, 228, 229, 230, 231,
232, 238, 239, 251, 312, 321, 331, 355, 357, 359, 361, 367,
368, 374, 378, 389, 390, 395, 396, 398, 408, 422, 426, 427, 428, 434, 435,
441, 446, 465, 476, 477Regering34, 48, 51, 75, 146, 312, 313, 314, 315, 318, 330, 331, 332, 342,
343, 344, 345, 346, 347, 350, 351, 353, 355, 356, 365, 366, 374, 375RHS23, 477Riolering160, 161, 162, 170, 361, 369RIVM33, 34, 35, 39, 40, 71, 158, 178, 195, 198, 206, 208, 216, 231, 232,
278, 307, 309, 353, 363, 368, 380, 381, 390, 460, 474, 477Ruimtelijk beleid7, 8, 22, 23, 27, 28, 32, 75, 98, 102, 103, 106, 112,
113, 115, 116, 123, 130, 134, 139, 141, 142, 146, 149, 150, 153, 245, 316,
330, 332, 340, 341, 342, 343, 344, 345, 346, 347, 350, 351, 414, 415, 416,
419Ruimtelijk Planbureau32, 33, 39, 278Samenwerking5, 9, 15, 24, 25, 26, 28, 33, 37, 38, 49, 58, 63, 77, 79,
80, 91, 98, 99, 102, 104, 107, 110, 122, 124, 126, 135, 144, 146, 149, 151,
159, 163, 169, 170, 175, 176, 177, 184, 194, 195, 203, 216, 217, 241, 245,
252, 263, 332, 346, 364, 397, 399, 412, 419, 422, 428, 429, 431, 432, 445,
466Sanering5, 12, 16, 17, 26, 63, 64, 65, 69, 70, 114, 115, 116, 117, 118,
119, 120, 121, 122, 125, 126, 127, 128, 129, 130, 133, 134, 161, 162, 163,
200, 222, 225, 235, 241, 266, 289, 307, 344, 358, 362, 364, 365, 369, 381,
383, 391, 392, 405, 410, 419, 424, 436, 442, 444, 476Schiphol127, 149, 370, 372, 442, 443, 458Sleutelprojecten7, 104, 105, 111, 112, 113, 288, 477Stedelijke Vernieuwing1, 12, 12, 17, 21, 37, 73, 73, 74, 76, 77, 78, 79,
79, 79, 81, 82, 84, 85, 86, 98, 104, 110, 116, 117, 118, 213, 220, 255, 284,
312, 316, 316, 385, 415, 435, 477,Stoffen1, 15, 24, 27, 28, 34, 35, 102, 103, 122, 123, 125, 126, 157, 159,
160, 163, 164, 165, 166, 168, 169, 170, 177, 178, 179, 180, 184, 185, 186,
197, 198, 199, 200, 201, 202, 203, 204, 205, 206, 207, 211, 212, 214, 217,
218, 219, 222, 223, 226, 227, 228, 229, 230, 299, 307, 354, 357, 358, 364,
365, 367, 368, 373, 377, 380, 383, 384, 390, 393, 395, 396, 402, 405, 406,
407, 414, 422, 425, 426, 427, 442, 456, 463, 464, 476, 478Straling1, 15, 24, 107, 197, 205, 206, 207, 208, 211, 214, 227, 228, 229,
230, 299, 361, 405, 407, 427Strategisch akkoord290, 297, 298, 370Streefwaarden4, 52, 53, 60, 64, 66, 69, 71, 72, 81, 86, 92, 94, 113, 140,
142, 157, 161, 171, 183, 184, 214, 282, 439, 444, 450, 456, 460Transparantie10, 11, 30, 182, 185, 197, 208, 233, 403, 407Transport10, 15, 62, 103, 122, 123, 170, 176, 177, 202, 203, 204, 205,
207, 229, 367, 370, 371, 377, 379, 399, 406, 407, 438, 439, 464Tweede Kamer11, 13, 14, 22, 24, 25, 28, 29, 30, 31, 35, 42, 43, 47, 58,
67, 68, 74, 75, 78, 84, 90, 92, 107, 108, 109, 115, 120, 123, 136, 162, 171,
178, 179, 182, 187, 199, 202, 203, 206, 209, 217, 218, 219, 234, 252, 311,
313, 314, 315, 318, 319, 320, 321, 322, 323, 324, 325, 327, 328, 329, 330,
331, 332, 333, 334, 335, 336, 337, 338, 339, 340, 341, 342, 345, 347, 348,
349, 354, 355, 358, 359, 360, 362, 364, 365, 366, 367, 370, 371, 372, 373,
374, 377, 379, 380, 381, 382, 383, 384, 389, 420, 460, 472Veiligheid7, 8, 11, 15, 26, 27, 33, 34, 35, 37, 57, 59, 60, 64, 65, 73,
88, 92, 93, 94, 98, 101, 102, 103, 114, 115, 122, 123, 124, 125, 126, 128,
129, 135, 136, 145, 149, 197, 206, 207, 208, 213, 214, 216, 219, 220, 222,
223, 224, 228, 234, 240, 263, 334, 358, 362, 370, 371, 377, 379, 381, 382,
384, 390, 391, 393, 407, 408, 411, 414, 420, 421, 422, 423, 424, 441, 458,
477Vergrijzing37, 88Verstedelijking7, 12, 65, 74, 75, 77, 80, 90, 98, 101, 102, 103, 110,
111, 130, 131, 132, 313, 323, 324, 330, 343, 349, 350, 411, 414, 418Verzuring157, 169, 172, 177, 178, 179, 180, 192, 397, 400, 401Vijfde Nota22, 35, 111, 138, 245, 330, 332, 342, 344, 345, 346, 347, 348,
349VINEX83, 85, 110, 128, 218, 315, 330Voorkeursrecht gemeenten30, 75, 76, 345, 351, 478Voorzieningen65, 77, 78, 82, 90, 98, 101, 102, 104, 105, 124, 222, 237,
241, 243, 246, 254, 268, 273, 274, 314, 319, 332, 411, 414, 437, 439, 457Vuurwerk15, 126, 128, 222, 225, 228, 229, 357, 370, 381, 424, 427Waterleidingbedrijven160, 161, 162, 223Waterschappen8, 23, 100, 101, 106, 115, 131, 132, 133, 135, 155, 213,
246, 413, 418, 444Wet1, 2, 5, 10, 13, 14, 15, 21, 22, 29, 30, 31, 32, 33, 34, 35, 36, 37,
39, 41, 42, 43, 45, 46, 47, 48, 49, 50, 51, 52, 53, 55, 57, 58, 59, 60, 63,
65, 66, 69, 70, 71, 75, 76, 77, 80, 81, 83, 86, 90, 91, 92, 93, 96, 98, 99,
112, 116, 117, 118, 120, 122, 124, 126, 127, 129, 133, 137, 139, 141, 144,
146, 148, 149, 152, 154, 155, 156, 157, 158, 159, 160, 161, 162, 163, 164,
165, 166, 167, 169, 170, 172, 176, 188, 189, 195, 202, 204, 205, 206, 207,
208, 211, 212, 213, 214, 215, 216, 217, 218, 219, 220, 221, 222, 224, 226,
227, 228, 229, 230, 232, 235, 238, 241, 245, 246, 247, 255, 263, 264, 273,
279, 288, 292, 294, 297, 301, 303, 304, 311, 312, 313, 314, 315, 316, 317,
318, 320, 321, 322, 323, 324, 325, 330, 331, 332, 333, 338, 339, 340, 341,
342, 346, 347, 348, 351, 353, 355, 356, 357, 358, 359, 361, 362, 363, 366,
368, 372, 374, 375, 378, 379, 380, 381, 382, 383, 384, 385, 386, 389, 390,
391, 392, 395, 396, 407, 408, 422, 423, 424, 425, 426, 427,
428, 432, 434, 435, 437, 441, 442, 447, 448, 449, 450, 451, 455, 456, 459,
461, 464, 465, 466, 477Windenergie145, 446, 470Woningbehoefte33, 478Woningbezit16, 17, 48, 49, 50, 54, 74, 311, 313, 385, 476Woningbouwlocaties74, 76, 77Woningvoorraad21, 47, 51, 63, 64, 65, 73, 74, 78, 80, 85, 106, 137, 219,
319, 410WRO8, 14, 29, 30, 31, 31, 220, 221, 333, 338, 339, 340, 341WSSD5, 25, 26, 174, 367, 472, 478Zwerfafval201, 368XNoot1Het rekeninkomen is het inkomen dat wordt gebruikt om de hoogte van de
normhuur te bepalen. De hoogte van de normhuur is bepalend voor welk deel
de huur niet-subsidiabel is.XNoot1Bron: ABF Research, Regionale verkenning huisvesting voor ouderen, gehandicapten
en GGZ-cliënten, 2001–2015, maart 2003.XNoot1International Finance Cooperation, onderdeel van de Wereldbank.XNoot2The International Bank for Reconstruction and Development, onderdeel van
de Wereldbank.XNoot3Corporación Andina de Fomento, richt zich op projecten in Latijns
Amerika en het Caribisch gebied.XNoot1Kamerstukken 2000–2001, 27 646 nr. 2, VROM001285 en VROM020941,
(http://www.vrom.nl/soms)XNoot2REACH=(Registratie, Evaluatie en Autorisatie van alle chemische stoffen
die in de EU op de markt worden gebracht in hoeveelheden van meer dan 1 ton/jaar.XNoot1Partners zijn: de provincies, het Nederlands Instituut voor Ruimtelijke
Ordening en Volkshuisvesting, de BNSP, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten
en de Raad van Advies voor Vastgoed Informatie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29200-XI-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl