Jeugdzorg; Brief regering; Stand van zaken gesloten jeugdzorg
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST141643
 2009-2010
 
 31 839
 Jeugdzorg
 
 
 
 
 Nr. 
 47
 BRIEF VAN DE MINISTER VOOR JEUGD EN GEZIN
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 9 maart 2010
 
 Hierbij informeer ik u over de stand van zaken van de gesloten jeugdzorg.
 Zoals toegezegd tijdens de behandeling van de begroting 2010 betreft dat
de afronding van de overgangsperiode. Ook ga ik in op de ontwikkeling van
de gesloten jeugdzorg, zoals ik die voor ogen heb. Daaraan voorafgaand schets
ik hoe de gesloten jeugdzorg zich in de afgelopen jaren heeft ontwikkeld.
 
 Op 1 januari 2010 is de overgangsperiode, die is afgesproken bij
de wijziging van de Wet op de jeugdzorg, afgelopen. Vanaf die datum is het
niet meer toegestaan dat jeugdigen met een machtiging gesloten jeugdzorg worden
opgenomen in een justitiële jeugdinrichting (jji). Tijdens de overgangsperiode
is de capaciteit van de gesloten jeugdzorg gegroeid naar ongeveer 1600 plekken
op dit moment.
 Mede hierdoor is het gelukt om alle jeugdigen die op civielrechtelijke
titel in een jji verbleven, elders te plaatsen. In diezelfde periode heeft
de Inspectie jeugdzorg, in overleg met de MOgroep Jeugdzorg en de aanbieders
van gesloten jeugdzorg, een kwaliteitskader opgesteld waarin veldnormen zijn
vastgelegd. Op basis hiervan heeft de inspectie een eerste toezichtsronde
uitgevoerd.
 
 Met het afronden van de overgangsperiode breekt een nieuwe fase aan waarin
de gesloten jeugdzorg zich verder kan ontwikkelen. Belangrijk daarbij is dat
het inzicht in het type vragen dat op de sector afkomt steeds duidelijker
wordt.
 Uit onderzoek naar de jongeren die verblijven in het nieuwe zorgaanbod
blijkt dat deze doelgroep verschilt van de doelgroep die in 2005 op een crisisplek
in een jji verbleef. De problematiek van deze
jongeren is over het algemeen ernstiger dan op basis van het eerder onderzoek
verwacht werd.
 
 Vrijwel alle jeugdigen hebben te maken met externaliserende problemen
als agressiviteit en opstandig gedrag. Daarnaast vertoont meer dan de helft
van de jeugdigen ook nog internaliserend gedrag zoals depressie, onzekerheid
en angstig gedrag. Naast het probleemgedrag laten veel jeugdigen risicovolle
gedragingen zien zoals het gebruik van softdrugs. Bovendien worden er ook
problemen geconstateerd bij de ouders, in de opvoedingsomgeving en binnen
de vriendengroep.
 
 In haar Tussenbericht geeft de Inspectie jeugdzorg aan dat de gesloten
jeugdzorg een nieuwe vorm van jeugdzorg is die sterk in ontwikkeling is. De
sector toont zich ervan bewust dat grotere eenduidigheid nodig is en werkt
hier ook aan.
 Zo stelde de sector onder andere een Streefbeeld Jeugdzorg Plus op en,
zoals hierboven al beschreven, een kwaliteitskader (in overleg met de inspectie).
Het gezamenlijke optrekken van de instellingen is een belangrijke randvoorwaarde
om te komen tot een eenduidige visie.
 
 In de komende jaren zal de minister voor Jeugd en Gezin zich, samen met
de instellingen, richten op een verdere kwaliteitsontwikkeling van de gesloten
jeugdzorg, gericht op de specifieke behoeften van de doelgroep en de individuele
jeugdigen. Daarbij staan het werken met zorgtrajecten, het gebruik van bewezen
effectieve methoden en de kwaliteit van zorg voorop.
 
 In deze brief wil ik met u terugkijken op de totstandkoming van de gesloten
jeugdzorg, de huidige stand van zaken en de toekomstige ontwikkelingen die
ik voor ogen heb.
 Ontstaansgeschiedenis gesloten jeugdzorg
 Op 18 april 2005 hebben de minister van Justitie en de staatssecretaris
van VWS u geïnformeerd over de aanpak van de optimalisering van het zorgaanbod
voor jeugdigen met ernstige gedragsproblemen.
Aanleiding was dat op basis van onderzoek en geluiden uit de maatschappij,
het veld en de media steeds vaker signalen kwamen over onvrede over de samenplaatsing
van civielrechtelijke en strafrechtelijke jeugdigen in de jji’s. De
voorgestelde aanpak hield in dat de zorg voor jeugdigen met ernstige gedragsproblemen
in een gesloten instelling van Justitie werd overgeheveld naar een gesloten
instelling in de jeugdzorg.
 
 Om deze overheveling mogelijk te maken is de Wet op de jeugdzorg aangepast.
Deze wijziging is op 1 januari 2008 in werking getreden. Kinderen met
ernstige opgroei- en opvoedingsproblemen konden sinds dat moment terecht in
gesloten jeugdzorginstellingen. In verband met de opbouw van de capaciteit
is met de wetswijziging een overgangsperiode afgesproken tot 1 januari
2010.
 Tot die datum konden jeugdigen met een machtiging gesloten jeugdzorg zowel
in een gesloten jeugdzorginstelling als in een jji verblijven.
 
 Vanaf 2005 is langs twee wegen gestart met de opbouw van de capaciteit.
Enerzijds door de ontwikkeling van nieuw zorgaanbod, waaronder zeven pilots,
anderzijds door de overheveling van (delen van) jji’s in drie tranches.
 Doelgroep
 Ter voorbereiding op de overheveling heeft het Nederlands Instituut voor
Zorg en Welzijn/NIZW Jeugd (tegenwoordig NJi) onderzoek gedaan naar de uitgangspunten
voor hulp aan jeugdigen die in het kader van een crisisplaatsing in de jji’s
verbleven. Startpunt voor dit onderzoek was dat
deze jeugdigen niet de hulp kregen die zij nodig hadden. Voor de omschrijving
van de doelgroep baseerden de onderzoekers zich op het rapport «Crisisplaatsingen
in de opvanginrichtingen». Hieruit bleek
dat alle jeugdigen die van een crisisplaats in de opvanginrichtingen
gebruik maken, met ernstige gedragsstoornissen kampen. Bij een groot deel
van de groep gaat dat samen met internaliserende problemen (voornamelijk depressieve
klachten, ernstige vormen van automutilatie, suïcidepogingen en suïcidale
gedachten). Bij 19% van de groep is tevens sprake van een lichte verstandelijke
handicap.
 
 In oktober 2006 zijn Praktikon en de Radboud Universiteit Nijmegen in
opdracht van ZonMw gestart met een evaluatie van het nieuwe zorgaanbod dat
vanaf 2005 is ontwikkeld voor jongeren die eerst op een civielrechtelijke
titel werden opgenomen in een jji. Een van de specifieke onderzoeksvragen
was: hoe ziet de doelgroep er uit. Het volledige onderzoek zal in de loop
van 2010 beschikbaar komen. Vooruitlopend daarop is hoofdstuk 2, waarin antwoord
wordt gegeven op de vraag hoe de doelgroep er uitziet, al beschikbaar. Dit
hoofdstuk treft u als bijlage aan.
 
 De onderzoekers hebben een vergelijking gemaakt tussen de doelgroep zoals
beschreven in het rapport «De juiste hulp» uit 2005 en de werkelijk
opgenomen doelgroep binnen het nieuwe zorgaanbod (in totaal 317 jeugdigen).
Uit het onderzoek blijkt dat er significante verschillen zijn. Zo blijkt dat
de jeugdigen die worden opgenomen in het nieuwe zorgaanbod vrijwel allemaal
externaliserende problemen hebben, terwijl dit in het onderzoek «De
juiste hulp» slechts voor 57% van de kinderen gold. Ook is het
percentage jeugdigen dat politiecontacten heeft fors hoger, evenals het percentage
dat te maken heeft met geweld in het gezin en het percentage dat drugs gebruikt.
Opvallend is dat het aantal jeugdigen met een diagnose oppositioneel opstandige
gedragsstoornis (ODD) in het onderzoek «De juiste hulp» veel lager
is.
 De jeugdigen die zijn opgenomen binnen het nieuwe zorgaanbod hebben een
diversiteit aan problematiek. Naast hun eigen probleemgedrag kennen de jeugdigen
vaak problemen binnen het gezin. Ruim 30% is slachtoffer van mishandeling
door ouders, boers of zussen. Het grootste deel van de jeugdigen komt uit
een behoorlijk tot sterk instabiele opvoedingsomgeving en heeft te maken met
bijvoorbeeld hevige ouderlijke ruzies, verwaarlozing, psychiatrisch gestoorde
ouders of alcoholisme van ouders. Daarnaast bevindt ruim 60% van de
jeugdigen zich ook nog in een risicovolle vriendenkring, namelijk vrienden
die zich bezig houden met criminele activiteiten.
 Overgangsperiode (1 januari 2008 tot en met 31 december
2009)
 Capaciteit
 Eind 2006 heeft het WODC een raming gemaakt van de benodigde opvang- en
behandelcapaciteit voor jeugdigen met een civielrechtelijke titel. Die raming
wees uit dat in 2010 naar verwachting 1 373 plaatsen nodig zouden zijn.
Zoals ik u heb geïnformeerd met mijn brief van 7 juli 2009 heeft de raming van het WODC van eind 2008  dat beeld bevestigd.
 
 Op korte termijn was, op basis van de raming 2008, meer capaciteit nodig
dan aanvankelijk voorzien. Daarom heb ik besloten tijdelijk extra capaciteit
voor gesloten jeugdzorg aan te wijzen, waaronder twee locaties van jji’s. Op dit moment zijn er bijna 1 600 plaatsen voor
gesloten jeugdzorg beschikbaar.
 De raming van het WODC van januari 2010 laat een behoefte van 1811 plekken
zien voor 2010 en van 1881 in 2013. Verderop kom ik terug op de capaciteit
op de langere termijn.
 Uitplaatsing civielrechtelijke jongere uit jji’s
 In augustus 2009 verbleven er nog ongeveer 500 jeugdigen met een machtiging
gesloten jeugdzorg in een jji. Om ervoor te zorgen dat er op 1 januari
2010 daadwerkelijk geen jeugdigen meer in de jji’s zouden verblijven,
heb ik in de loop van 2009 een aantal acties in gang gezet.
 Zo werden er vanaf 1 augustus 2009 geen jeugdigen met een machtiging
gesloten jeugdzorg meer opgenomen in een jji. Zij konden alleen nog worden
aangemeld en opgenomen in een gesloten jeugdzorginstelling. Verder heb ik
een speciale gezant aangesteld die tot taak had om, samen met de instellingen
voor gesloten jeugdzorg en de jji’s, initiatieven te nemen om de doorstroom
en uitstroom van jeugdigen te verbeteren. Daarnaast heb ik extra (tijdelijke)
capaciteit aangetrokken voor die jeugdigen die op civielrechtelijke titel
in een jji verbleven en niet per 1 januari 2010 konden doorstromen naar
een andere, niet gesloten voorziening of naar huis.
 
 De instellingen voor gesloten jeugdzorg, de jji’s, de provincies
en de bureaus jeugdzorg hebben, samen met de ministeries van Justitie en Jeugd
en Gezin hard gewerkt aan het realiseren van de doelstelling. Deze gezamenlijke
inzet heeft ertoe geleid dat er sinds 1 januari 2010 geen jeugdigen met
een machtiging gesloten jeugdzorg meer in een jji verblijven. De jeugdigen
zijn doorgestroomd naar een plek bij een instelling voor gesloten jeugdzorg,
een vervolgplek in de provinciale jeugdzorg of verblijven inmiddels thuis
of elders.
 
 Het voorgaande heeft wel het nodige gevraagd van jeugdigen en hun ouders.
Soms kon het niet anders dat, om jeugdigen tijdig uit de jji’s te laten
uitstromen, niet de plaats van voorkeur beschikbaar was. De jeugdigen zijn
in dat geval doorgestroomd naar een plek die weliswaar niet de eerste voorkeur
had, maar waar ze wel een passende behandeling kunnen krijgen.
 Inrichting van het aanbod gesloten jeugdzorg
 De gesloten jeugdzorg is bedoeld voor de behandeling van jeugdigen met
ernstige opgroei- en opvoedproblematiek. De kenmerken van de doelgroep, zoals
beschreven in het onderzoek van Praktikon, hebben gevolgen voor de behandeling
die jeugdigen moeten krijgen maar ook voor de randvoorwaarden zoals personeel
en omgeving. Het feit dat jeugdigen vaak niet alleen externaliserende maar
ook internaliserende problemen hebben vraagt om personeel dat veel kennis
heeft over de psychopathologie van jeugdigen en hoe hiermee om te gaan in
de praktijk. Daarnaast is het van belang dat jeugdigen verblijven in een omgeving
die voldoende kan inspringen op de mate van begrenzing en bescherming die
de jeugdigen nodig hebben.
 
 In de gesloten jeugdzorg is het daarom mogelijk beperkende maatregelen
op te leggen, bijvoorbeeld een beperking van de bewegingsvrijheid. Dit kan
door het op slot doen van de deuren in een instelling of door het plaatsen
van een hek. Dat is nodig om te voorkomen dat deze jeugdigen zich aan de noodzakelijke
zorg onttrekken of daaraan door anderen worden onttrokken. Opsluiting als
zodanig is echter geen doel van gesloten jeugdzorg, maar moet functioneel
zijn.
 
 Het doel van de behandeling is om jeugdigen weer te laten terugkeren in
de samenleving. Om die terugkeer te realiseren zullen de jeugdigen bepaalde
vaardigheden moeten aanleren. Daarna moeten ze in staat gesteld worden om
daarmee te oefenen. Daar hoort bij dat een jeugdige meer vrijheid krijgt,
bijvoorbeeld via begeleid en (later) onbegeleid verlof. Jeugdigen
kunnen met het verlof weer leren omgaan met vrijheden en met een leven buiten
de instelling. Omdat het bij verlof ook gaat om een leersituatie, is een gegeven
dat niet alle jeugdigen daar direct op een goede manier mee omgaan, bijvoorbeeld
door te laat of niet terug te keren. Ook zal een deel van de jeugdigen proberen –
en daarin slagen– uit de instellingen weg te lopen. Het is van belang
dat de instellingen met dat soort situaties op een verantwoorde manier omgaan.
Uiteraard moet binnen deze uitgangspunten van behandeling de veiligheid van
de jongeren maximaal worden gewaarborgd. Met
de inspectie is door de aanbieders van gesloten jeugdzorg en de MOgroep Jeugdzorg
gesproken over nadere afspraken over onttrekkingen en vermissingen alsmede
over de nadere definiëring van afzonderen. Over dit laatste is binnen
de gesloten jeugdzorg consensus bereikt.
 
 Om inzicht te krijgen in de vermissingen in de gesloten jeugdzorg heb
ik de Inspectie jeugdzorg gevraagd om nader onderzoek hiernaar te doen.
 Daarnaast onderzoek ik in overleg met de MOgroep Jeugdzorg wat er met
de 15% van de jeugdigen gebeurt die niet binnen 14 dagen terugkeert.
 Aanwijzen zorggebieden
 In overleg met het IPO heb ik besloten vanaf 2010 te gaan werken
met zorggebieden. Dit zijn steeds combinaties van drie provincies en/of grootstedelijke
regio’s. De instellingen voor gesloten jeugdzorg zijn allen toebedeeld
aan een bepaald zorggebied. Deze toedeling geeft een instelling de mogelijkheid
een samenwerking aan te gaan met de ketenpartners in dit zorggebied. Hierdoor
wordt frictieleegstand tot een minimum beperkt, kan onderling gedifferentieerd
worden in aanbod en kan een relatie worden opgebouwd tussen gesloten jeugdzorginstellingen
en aanbieders van open jeugdzorg, jeugd-lvg, jeugd-ggz in de regio evenals
met de gemeenten.
 Er zijn vijf zorggebieden vastgesteld: Noord (Groningen, Friesland, Drenthe),
Oost (Overijssel, Gelderland, Flevoland), Noordwest (Noord-Holland, Amsterdam,
Utrecht), Zuid (Noord-Brabant, Zeeland, Limburg) en Zuidwest (Zuid-Holland,
Haaglanden, Rotterdam).
 
 De instellingen binnen een bepaald zorggebied moeten alle jeugdigen met
een machtiging gesloten jeugdzorg uit dat zorggebied opnemen. Binnen een zorggebied
is differentiatie tussen de aangewezen instellingen mogelijk, maar moeten
wel alle type kinderen terecht kunnen. Dit kan betekenen dat instellingen
die op dit moment nog een bepaalde focus hebben, in overleg met andere instellingen
binnen hun zorggebied, hun zorgaanbod aanpassen zodat binnen het zorggebied
de hele doelgroep opgenomen kan worden.
 
 Om die reden zijn er op dit moment nog maar drie landelijke specialisaties benoemd. Het gaat daarbij om opvang voor kinderen
tot 12 jaar in Rotterdam, de FOBA (zeer intensieve zorg) in Almelo en het
Moeder & Kind Huis in Zutphen. De landelijke specialisaties zijn benoemd
op voorspraak van de gezamenlijke instellingen voor gesloten jeugdzorg. De
gespecialiseerde instellingen mogen alleen jeugdigen binnen de betreffende
specialisatie opnemen.
 Toeleiding
 Tot 1 januari 2010 werd een deel van de toeleiding van jeugdigen
met een machtiging gesloten jeugdzorg, te weten de plaatsingscoördinatie
(matching tussen vraag en aanbod), op basis van een afspraak daarover met
de MOgroep Jeugdzorg uitgevoerd door de Dienst Justitiële Inrichtingen van het ministerie van Justitie (DJI). Vanaf 1 januari
2010 hebben de bureaus jeugdzorg deze verantwoordelijkheid van DJI overgenomen.
 
 De bureaus jeugdzorg hebben de plaatsingscoördinatie georganiseerd
per zorggebied. In elk van de zorggebieden is de plaatsingscoördinatie
georganiseerd in een samenwerking tussen bureaus jeugdzorg en aanbieders van
gesloten jeugdzorg. Het PC zorgt binnen het zorggebied dat jeugdigen met een
machtiging gesloten jeugdzorg een plaats toebedeeld krijgen, waarbij onder
meer rekening wordt gehouden met de differentiatie tussen de instellingen
en de urgentie van de problematiek van de jeugdige. Naast de vijf plaatsingscoördinatiepunten
in de zorggebieden is er één centraal plaatsingscoördinatiepunt
(CPC) dat zich bezig houdt met de plaatsingscoördinatie voor de drie
landelijke specialisaties en tevens een taak heeft in de situatie van escalatie
van een jeugdige naar een ander zorggebied. Daarnaast is het CPC verantwoordelijk
voor de managementinformatie en de communicatie naar de zorggebieden alsmede
voor het functioneren van het CPV. De bureaus jeugdzorg en zorgaanbieders
hebben gezamenlijk een protocol opgesteld waarin De taken, verantwoordelijkheden
en bevoegdheden van alle partijen zijn vastgelegd. Er zijn tevens werkprocessen
vastgesteld zodat de uniforme werkwijze wordt geborgd.
 
 Zoals hierboven aangegeven levert het centrale coördinatiepunt de
managementinformatie aan. Uit deze managementinformatie blijkt dat de gemiddelde
doorlooptijd van de jeugdigen vanaf aanmelding bij de plaatsingscoördinatie
tot opname in een instelling voor gesloten jeugdzorg op dit moment minder
dan een maand bedraagt. Urgente jeugdigen worden in alle zorggebieden gemiddeld
binnen enkele dagen geplaatst. Op 1 maart 2010 waren er in de vijf zorggebieden
samen 88 jeugdigen nog niet geplaatst in de gesloten jeugdzorg. De periode
tussen de aanmelding van een jeugdige bij een plaatsingscoördinatiepunt
en de daadwerkelijke opname in een instelling voor gesloten jeugdzorg is gemiddeld
korter dan een maand en varieert van 15 tot 25 dagen.
 Toekomst
 Gesloten jeugdzorg is nu nog een aparte vorm van jeugdzorg met een financiering
en aansturing die verschilt van de open jeugdzorg. De minister voor Jeugd
en Gezin is, in ieder geval tot 1 januari 2013, rechtstreeks verantwoordelijk
voor de gesloten jeugdzorg. Dit in tegenstelling tot de open jeugdzorg die
onder de verantwoordelijkheid van de provincie valt. Gesloten jeugdzorg is
ook een zeer zware vorm van jeugdzorg waarbij de vrijheden van de jeugdigen
worden ingeperkt. De aansluiting tussen open en gesloten jeugdzorg is niet
overal en altijd optimaal. Toch is dat wel wat ik nastreef. Binnen vijf jaar
moet de gesloten jeugdzorg een integraal onderdeel uitmaken van de jeugdzorg.
Plaatsing in een gesloten setting is dan één van de mogelijkheden
om jeugdigen met zware gedragsproblemen te behandelen. Het is niet het eindpunt
en niet het beginpunt maar een onderdeel van de zorg aan de individuele jeugdige.
Om dit te bewerkstelligen wordt in de komende jaren fors ingezet op de ontwikkeling
van zorgtrajecten, kwaliteit en effectieve methoden.
 Zorgtrajecten
 Zoals ik al aangaf is terugkeer in de samenleving het doel van gesloten
jeugdzorg. Instellingen voor gesloten jeugdzorg zijn niet bedoeld om langdurige,
residentiële zorg te bieden. Zij hebben als doel om jeugdigen met ernstige
gedragsproblemen te behandelen en een dusdanige gedragsverandering te bewerkstelligen
dat deze jeugdigen weer kunnen participeren in de maatschappij. Daarbij is
het adagium dat zij zo lang als nodig en zo kort als mogelijk zorg in een
gesloten setting krijgen. De behandeling moet op de individuele
jeugdige worden afgestemd en daarmee ook de duur dat een jeugdige in geslotenheid
doorbrengt. Dit verschilt dus per jeugdige.
 
 Samen met de instellingen voor gesloten jeugdzorg bekijk ik op dit moment
op welke wijze gerealiseerd kan worden dat jeugdigen met een machtiging gesloten
jeugdzorg zo kort mogelijk in een gesloten setting verblijven.
 Instellingen zijn bezig te bekijken op welke manieren de gemiddelde verblijfsduur
van jeugdigen in een gesloten jeugdzorginstelling omlaag kan worden gebracht.
Om dit te bereiken stimuleer ik dat er trajectafspraken gemaakt worden door
provincies, bureaus jeugdzorg en zorgaanbieders met ketenpartners over instroom,
doorstroom en uitstroom van jeugdigen. Dit doe ik onder andere door knelpunten
in de bekostigingsstructuur voor de gesloten jeugdzorg aan te pakken.
 
 Al in een vroeg stadium tijdens de plaatsing in een instelling voor gesloten
jeugdzorg zou duidelijk moeten zijn hoe het hele zorgtraject van de jeugdige
er uit gaat zien. Gesloten jeugdzorg is daarbij één onderdeel
in het zorgtraject, waar ook aansluitende residentiële zorg in een open
setting en ambulante zorg thuis of bij zelfstandige kamerbewoning deel van
kan uitmaken. De gesloten jeugdzorg levert in een dergelijk traject de specifieke
expertise op het gebied van het omgaan met en het behandelen van jeugdigen
met ernstige gedragsproblemen. Deze expertise kan bestaan uit het behandelen
van een jeugdige in een instelling voor gesloten jeugdzorg. Maar het is ook
denkbaar dat een instelling expertise ter beschikking stelt voor de behandeling
van een jeugdige in een andere instelling, bijvoorbeeld een LVG instelling.
 
 Uiteindelijk moet dit ertoe leiden dat het aantal plaatsen voor de gesloten
jeugdzorg omlaag gaat terwijl er meer jeugdigen geholpen kunnen worden doordat
de duur die de jeugdigen in geslotenheid doorbrengen omlaag gaat. Aan de behoefteraming
van het WODC (1881 plaatsen in 2013) wordt dan tegemoet gekomen doordat via
zorgtrajecten een groot deel van de behandeling in een open setting geboden
wordt. Door de kortere periode van geslotenheid kan zo de totale vraag worden
opgevangen.
 Kwaliteit
 Kwaliteit van zorg is vanaf de start van de gesloten jeugdzorg een belangrijk
speerpunt. Om invulling te geven aan dit wettelijke begrip hebben de aanbieders
van gesloten jeugdzorg gezamenlijk het Streefbeeld Jeugdzorg Plus (Streefbeeld)
opgesteld. Hierover heb ik u eerder geïnformeerd. Het Streefbeeld is
een meerjaren programma waarin de aanbieders van gesloten jeugdzorg aan de
hand van 13 thema’s gezamenlijk werken aan de verbetering van de kwaliteit
in de gesloten jeugdzorg. In het Streefbeeld zijn doelen en resultaten benoemd
voor de periode 2008–1012. Sinds het opstellen van het Streefbeeld zijn
er de nodige resultaten bereikt. Hieronder noem ik een aantal resultaten.
 
 Een van de doelen die in het Streefbeeld is geformuleerd is normontwikkeling
voor verantwoorde zorg. De Inspectie jeugdzorg en de MOgroep Jeugdzorg hebben
gezamenlijk het kwaliteitskader gesloten jeugdzorg opgesteld. Het toezicht
door de Inspectie in de gesloten jeugdzorg vindt plaats aan de hand van het
gezamenlijk opgestelde kwaliteitskader. Een ander behaald resultaat is de
vaststelling van zorggebieden in de gesloten jeugdzorg. Jongeren kunnen in
ieder zorggebied de zorg krijgen die nodig is, zonder dat dit buiten de provinciale
grenzen valt.
 
 De gesloten jeugdzorginstellingen zijn bezig met certificering door HKZ.
Een aantal instellingen beschikt al over een HKZ certificering, anderen werken
eraan. HKZ onderzoekt of, en zo ja welke, nieuwe en aanvullende normen moeten
gelden voor gesloten jeugdzorg. Dit traject wordt in 2010 afgerond. Het streven
is dat alle gesloten jeugdzorginstellingen per 2011 HKZ gecertificeerd zijn.
Daarnaast hebben de instellingen voor gesloten jeugdzorg een visie ontwikkeld
op afzondering binnen de gesloten Jeugdzorg. Deze visie en bijbehorende werkwijze
wordt momenteel geïmplementeerd. Zij streven daarmee naar meer eenduidigheid
qua uitvoering.
 
 De verdere uitvoering van het Streefbeeld gaat onverminderd verder. De
aanbieders van gesloten jeugdzorg informeren mij periodiek over de voortgang.
 Effectieve methoden/longitudinaal onderzoek
 Ook wetenschappelijk onderzoek draagt bij aan de verdere verbetering van
de kwaliteit in de gesloten jeugdzorg. Het is van belang om meetbare en vergelijkbare
gegevens te verkrijgen over instellingen voor gesloten jeugdzorg en de jongeren
die er verblijven.
 
 Om te kunnen zorgen voor een zo kort mogelijk verblijf zijn effectieve
behandelmethoden nodig. Het programma Effectiviteitsonderzoek nieuw zorgaanbod
voor jongeren met ernstige gedragsproblemen is gestart in 2006 en wordt uitgevoerd
bij aanbieders van gesloten jeugdzorg die vanaf het begin gesloten jeugdzorg
bieden. Het onderzoek loopt bij de nieuwe initiatieven: de besloten groep
van Horizon, De Juiste hulp van de Hoenderloo Groep, De Koppeling, Paljas
Plus en Hand in Hand. De resultaten van dit onderzoek worden medio 2010 verwacht.
 Op dit moment ben ik in overleg met ZonMw en de aanbieders van gesloten
jeugdzorg om een vervolg te geven op eerder uitgevoerd onderzoek en het initiëren
van nieuw onderzoek. Hierbij zal de nadruk liggen op longitudinaal onderzoek.
 
 Zoals ik u geschetst heb in deze brief is er in Nederland een groep jeugdigen
met ernstige gedragsproblemen. In de afgelopen jaren hebben we steeds meer
inzicht gekregen in de aard en de problematiek van deze jeugdigen en de zorg
die ze nodig hebben. De komende jaren staan in het teken van een verdere ontwikkeling
van deze zorg. Uitgangspunt daarbij is dat er nog meer dan tot nu toe zorg
op maat geleverd wordt, zorg die is afgestemd op de individuele behoeften
van de jeugdigen, zorg die kwalitatief hoogstaand is en zorg die integraal
is. Hierdoor kan de gesloten jeugdzorg aan jeugdigen met ernstige gedragsproblemen
perspectief bieden op een effectieve aanpak van hun problemen, waardoor een
volwaardige participatie in de samenleving weer mogelijk is.
 
 De minister voor Jeugd en Gezin,
 A. Rouvoet
 
 
 
 
 Tussenrapportage Effectiviteitsonderzoek Nieuw Zorgaanbod van Praktikon.
 
 
 TK 2004–2005, 28 741, nr. 12.
 
 
 De juiste hulp, uitgangspunten voor het zorgaanbod voor jongeren met ernstige
gedragsstoornissen, L. Boendermakers et al, Nederlands Instituut voor Zorg
en Welzijn/NIZW Jeugd, 2005.
 
 
 Crisisplaatsingen in de opvanginrichtingen, L. Boendermakers, K. Eijgenraam,
E. Geurts, NIZW Jeugd, Utrecht, mei 2004.
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informa-tiepunt Tweede Kamer.
 
 
 TK 2008–2009, 29 815, nr. 198.
 
 
 De ramingen van het WODC zijn beleidsneutrale ramingen, gebaseerd op het
aantal ondertoezichtstellingen van 12- tot 17-jarigen. Dat betekent dat zij
betrekking hebben op de benodigde capaciteit voor civielrechtelijk geplaatste
jeugdigen in justitiële jeugdinrichtingen. Dit aantal is niet één
op één gelijk aan het benodigde aantal plaatsen voor de gesloten
jeugdzorg. De gesloten jeugdzorg is immers een nieuwe vorm van jeugdzorg die
nog volop in ontwikkeling is.
 
 
 Daarover heb ik u geïnformeerd met mijn brief van 23 oktober
2009 (TK 2009–2010, 29 815, nr. 200).
 
 
 Vragen van de leden Langkamp en Leijten over vermissingen in de gesloten
jeugdzorg, TK 2009–2010, nr. 1398.