Wijziging Wet hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek, gericht op vermindering en vereenvoudiging regelgeving; Advies en nader rapport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-08 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27848, nr. A

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

11-07-2001

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2000-2001

27848 nr. A

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. Algemeen2. Registratie onderwijsaanbod3. Nevenvestiging4. Samenwerking5. Restitutie van collegegeld6. Andere dereguleringsvoorstellen7. OverigeOndertekeningLichaamOndertekeningBijlage bij het advies van de Raad van State van 19 april 2001, no.
W05.000586/III, met redactionele kanttekeningen die de Raad in overweging
geeft.
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27848Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 58 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 848Wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek,
gericht op vermindering en vereenvoudiging van regelgeving en op verdere zelfregulering
in het hoger onderwijsAADVIES RAAD VAN STATE EN NADER RAPPORT1Hieronder zijn opgenomen het advies van de Raad van State d.d. 19 april
2001 en het nader rapport d.d. 3 juli 2001, aangeboden aan de Koningin door
de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen. Het advies van de Raad
van State is cursief afgedrukt.Bij Kabinetsmissive van 12 december 2000, no.00.006642, heeft Uwe Majesteit,
op voordracht van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, mede
namens de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, bij de Raad van
State ter overweging aanhangig gemaakt het voorstel van wet met memorie van
toelichting houdende wijziging van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk
onderzoek, gericht op vermindering en vereenvoudiging van regelgeving en op
verdere zelfregulering in het hoger onderwijs.Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw Kabinet van 12 december
2000, nr. 00 006642, machtigde Uwe Majesteit de Raad van State zijn advies
inzake het bovenvermelde voorstel van wet rechtstreeks aan de Minister van
Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen en in afschrift aan de Minister van Landbouw,
Natuurbeheer en Visserij toe te zenden.Dit advies, gedateerd 19 april 2001, nr. WO5.00 0586/III, bied ik
U, mede namens de Minister van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij, hierbij
aan.Het wetsvoorstel strekt tot vergroting van de autonomie van de instellingen
in het hoger onderwijs, alsmede tot vermindering, vereenvoudiging en harmonisering
van de voorschriften van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk
onderzoek (WHW). Enerzijds bevat het voorstellen ter bevordering van de zelfstandigheid
van instellingen. Voorbeelden daarvan zijn de versnelling van de registratieprocedure
voor nieuwe opleidingen, de verruiming van de mogelijkheden tot samenwerking
van instellingen, het vrijlaten van het nevenvestigingbeleid van de instellingen
en het halveren van de frequentie waarmee het instellingsplan moet worden
uitgebracht. Anderzijds is veel werk gemaakt van het systematiseren, vereenvoudigen
en redactioneel aanpassen van bestaande regels en het schrappen van bepalingen
die zijn uitgewerkt of geen redelijk doel meer dienen.De Raad van State onderschrijft de strekking van het voorstel, maar maakt
een aantal opmerkingen over onder meer de registratieprocedure, het nevenvestigingbeleid
en de verruiming van de mogelijkheden tot samenwerking. Hij is van oordeel
dat in verband daarmee aanpassing van het wetsvoorstel wenselijk is. De Raad van State geeft U in overweging het voorstel van wet te zenden
aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal, nadat met zijn opmerkingen rekening
zal zijn gehouden.Op deze opmerkingen ga ik in het navolgende in.1. AlgemeenEen rode draad in het wetsvoorstel is de vergroting van de zelfstandigheid
van de instellingen voor hoger onderwijs. Het wetsvoorstel geeft daarmee uitvoering
aan het streven van de regering om de zelfregulering in het hoger onderwijs
te versterken en de bestaande regels waar mogelijk uit te dunnen of te vereenvoudigen,
zoals uiteengezet in de brief van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
van 22 december 19991 en het naar aanleiding daarvan
vastgestelde Hoger Onderwijs en Onderzoeksplan (HOOP 2000).2 De meest belangwekkende voorstellen betreffen de dynamisering van
het Centraal register opleidingen hoger onderwijs (CROHO), het vrijlaten van
het nevenvestigingbeleid voor universiteiten en de verruiming van de mogelijkheden
tot samenwerking tussen de instellingen. Niet alle onderwerpen die aan de
orde zijn geweest in het HOOP 2000 komen in dit wetsvoorstel aan de orde.
Op 26 maart jl. is ook een voorstel van wet bij de Raad aanhangig gemaakt
voor wijziging van onder meer de WHW in verband met de invoering van accreditatie
in het hoger onderwijs. Voorts zal nog een wetsvoorstel volgen over fusie
tussen instellingen, terwijl de discussie over het bachelor-mastermodel nog
gaande is. De Raad tekent hierbij het volgende aan.Deregulering enerzijds en autonomievergroting anderzijds zijn geen op
zichzelf staande doelen, maar moeten een bijdrage leveren ter verhoging van
de kwaliteit en de toegankelijkheid van het onderwijs. Een belangrijk gevolg
van dit voorstel is dat er, bijvoorbeeld als gevolg van het uitbreiden van
de mogelijkheden tot samenwerking, feitelijke verschillen in de taakvervulling
tussen onderwijsinstellingen binnen dezelfde sector kunnen optreden. Tot op
zekere hoogte is dat onontkoombaar, maar bepaalde grenzen, zoals het belang
van een doelmatige spreiding van het onderwijsaanbod, mogen daarbij niet worden
overschreden. De wetgever moet duidelijk voor ogen staan langs welke wegen
de gewenste verbeteringen kunnen worden bereikt, welke grenzen daarbij in
acht moeten worden genomen en wat de invloed daarop is van eventueel nog nader
te nemen maatregelen.a. Aannemelijk is dat onderwerpen als de bachelor- en masterdiscussie,
de positie van het aangewezen onderwijs, de kwaliteitsborging en de mogelijkheden
van fusie, van invloed kunnen zijn op dit wetsvoorstel. De Raad meent dat
hieraan in de toelichting meer aandacht zou moeten worden geschonken. Zo is
het bijvoorbeeld de vraag of het feit dat in dit voorstel de verantwoordelijkheid
voor het onderwijsaanbod voor een deel bij de instellingen wordt gelegd, wat
de mogelijkheid van nieuwe, grotendeels door concurrentieoverwegingen ingegeven
specialisaties insluit, niet haaks staat op het streven om te komen tot een
brede universitaire opleiding, als waarvan sprake is in de discussie over
het bachelor/mastermodel. De Raad adviseert in de toelichting nader in te
gaan op de plaats en de betekenis van dit voorstel in relatie tot de overige
in het HOOP 2000 aan de orde gestelde onderwerpen.b. Aansluitend wijst de Raad erop dat veel instellingen de invoering van
een bachelor/mastersysteem reeds ter hand hebben genomen,3 terwijl eveneens de eerste stappen lijken te worden gezet naar samenwerking
en fusie. De Raad gaat ervan uit dat deze belangrijke veranderingen niet zonder
een nieuw wettelijk kader zullen worden ingevoerd.c. Eén van de belangrijkste voorstellen voor zelfregulering betreft
de versnelling van de registratie in het CROHO. De procedure voor het starten
van een nieuwe opleiding vergt thans ruim anderhalf jaar, waarvan volgens
de toelichting ruim een jaar wordt ingenomen door de zogenoemde «wachttijd»
tussen de datum van bekendmaking van het CROHO en het begin van de opleiding.4Volgens het voorstel kan een instelling direct na registratie
van een nieuwe opleiding in het CROHO daarmee een begin maken, terwijl de
procedure voor aanmelding van een nieuwe opleiding – de advisering door
de adviescommissie onderwijsaanbod (ACO) buiten beschouwing gelaten –
wordt teruggebracht tot een periode van ten hoogste 14 weken (inclusief
een eventueel beroep op de rechter).1Zoals in punt 2a zal worden aangegeven, heeft de Raad twijfels over de
met de versnelling te behalen tijdwinst, met name waar het betreft de voorgestelde
regeling van de rechtsbescherming. Zorgwekkender acht de Raad evenwel dat
de aanmelding van opleidingen bij het CROHO het gehele jaar door mogelijk
wordt. Dit betekent dat de ACO de verschillende adviesaanvragen niet langer
kan bundelen ten behoeve van het uitbrengen van één, op een
bepaald studiejaar betrekking hebbend advies. Naar de mening van de Raad kan
dit tot een versnippering van het aanbod van opleidingen leiden. Weliswaar
verplicht artikel 6.2 de instellingen die het verzorgen van een nieuwe opleiding
overwegen, tot overleg met de zusterinstellingen, maar het ligt voor de hand
dat dit overleg zich beperkt tot de instellingen binnen dezelfde regio. Doordat
universiteiten bovendien voortaan de mogelijkheid wordt geboden het onderwijs
buiten de plaats van vestiging te verzorgen, is het de vraag of van het consulteren
van de zusterinstellingen een voldoende aanbodregulerende werking uitgaat.
Niet kan worden uitgesloten dat individuele instellingen nieuwe studierichtingen
starten vooral met het oog op vergroting van de rijksbijdrage, maar met risico's
voor de kwaliteit en de toegankelijkheid van de opleiding. Al met al biedt
de voorgestelde regeling niet de garantie dat de ACO voldoende inzicht verkrijgt
in de landelijke behoefte, waardoor de door artikel 6.3 voorgeschreven beoordeling
op basis van doelmatigheidscriteria niet of nauwelijks meer mogelijk is. Dat
kan nadelige gevolgen hebben voor de concentratie en continuïteit van
het onderwijsaanbod. De Raad is er kortom niet van overtuigd dat in het voorstel
de juiste balans is gevonden tussen deregulering enerzijds en het verbeteren
van de kwaliteit en de toegankelijkheid van het onderwijs anderzijds.1a en 1b. De opmerkingen van de Raad onder de punten 1a en 1b van zijn
advies geven mij aanleiding tot de volgende reactie.In paragraaf 1 van hoofdstuk 1 van de memorie van toelichting is
ingegaan op de plaats en de betekenis van het wetsvoorstel in relatie tot
de overige in het hoger onderwijs- en onderzoekplan 2000 (HOOP 2000) aan de
orde gestelde onderwerpen. Terecht merkt de Raad daarbij op dat instellingen
bepaalde belangrijke veranderingen niet zelf kunnen invoeren zonder dat een
nieuw wettelijk kader tot stand is gebracht. Daar waar veranderingen binnen
de bestaande structuur kunnen plaatsvinden, bestaan evenwel minder belemmeringen.
Als voorbeeld noem ik de initiatieven van hogescholen om meer nevenvestigingen
in te richten. Ik heb die initiatieven willen aanmoedigen. In nauw overleg
met de HBO-Raad en de adviescommissie onderwijsaanbod heb ik daartoe mijn
toetsingsbeleid op de grondslag van artikel 7.17, tweede lid, van de WHW aangepast.
Daarmee worden hogescholen gezamenlijk in staat gesteld te «experimenteren»
met zelfregulering op dit punt, een en ander zoals reeds in de memorie van
toelichting (hoofdstuk II, paragraaf 2) is beschreven.De voorbereidingen die instellingen thans reeds treffen voor de invoering
van een bachelor-mastermodel, juich ik eveneens toe. Uiteindelijke invoering
zal vanzelfsprekend moeten wachten op de vereiste wijzigingen van de wet,
doch de wetgever kan van die voorbereidingen niet anders dan profijt hebben,
doordat van concrete ondervindingen van instellingen kan worden geleerd. Hetzelfde
geldt voor initiatieven om tot verinniging van de samenwerking tussen universiteiten
en hogescholen te komen. Ik neem mij voor waar mogelijk beperkte vormen van
fusie (besturenfusie) reeds in het verband van dit wetsvoorstel mogelijk te
maken en verdergaande vormen van fusie (instellingenfusie) op zo kort mogelijke
termijn mogelijk te maken via nieuwe, separate wetgeving.Wat de besturenfusie betreft heb ik het voornemen op korte termijn een
nota van wijziging op het onderhavige wetsvoorstel in te dienen.Er is bewust voor gekozen niet alle in het HOOP 2000 geagendeerde onderwerpen
in één wetsvoorstel op te nemen, omdat over sommige onderwerpen
meer overleg met betrokkenen is vereist dan over andere. Het zou tot ongewenste
vertraging hebben kunnen leiden. Maar bovenal hebben verschillende onderwerpen
zodanige betekenis of consequenties voor de wijze waarop het hoger onderwijs
in Nederland wordt geregeld, dat ze aparte wetsbehandeling rechtvaardigen.
Afzonderlijke wetsvoorstellen zijn voorzien voor de bachelor-masterstructuur
en accreditatie in het hoger onderwijs, alsook voor fusie tussen universiteit
en hogeschool.Deze onderwerpen hebben elk afzonderlijk betrekking op belangrijke kenmerken
van het hoger-onderwijsbestel. Belangrijke kenmerken van de regelgeving voor
het hoger onderwijs verschuiven of wijzigen zelfs door deze drie onderwerpen.Ik heb paragraaf 1 van hoofdstuk 1 van de memorie van toelichting
geactualiseerd.1c. Ik wijs er op dat het de wettelijke opdracht van de adviescommissie
onderwijsaanbod (ACO) is advies uit te brengen aan de instelling, niet aan
de minister. Ieder verzoek om advies behoort op zijn eigen merites en op het
moment dat het formeel voorligt binnen een redelijke termijn beoordeeld te
worden.De spreiding van adviesaanvragen over het jaar kan zich ook nu al voordoen.
De gegroeide praktijk dat instellingen omstreeks hetzelfde tijdstip in het
najaar advies vragen aan de ACO doet daaraan niets af. Met die praktijk hangt
samen dat de ACO adviesverzoeken soms in samenhang beoordeelt. Hoe de nieuwe
praktijk eruit zal zien is natuurlijk niet goed te voorspellen. Zo is zeer
wel denkbaar dat instellingen ermee zullen doorgaan omstreeks hetzelfde tijdstip
hun verzoeken om advies in te dienen. Omgekeerd weerhoudt niets de ACO ervan
bij zijn advisering rekening te houden met vergelijkbare opleidingen die eerder
in het jaar om advies zijn voorgelegd, en daarop in zijn advisering in te
gaan.Wat hiervan ook zij, «een doelmatige taakverdeling tussen de instellingen»
behoort op grond van artikel 6.2 van de WHW tot de verantwoordelijkheden van
die instellingen. Doordat de aanmelding voor registratie van nieuwe opleidingen
in de tijd uiteen kan lopen zal extra aandacht bestaan voor de kwaliteit van
het overleg dat daarover met andere instellingen is gevoerd. Die aandacht
komt ook in het wetsvoorstel tot uitdrukking waarin de – overigens reeds
bestaande – rechtsgang voor bekostigde hogescholen en universiteiten
om bezwaar en beroep in te stellen tegen registratie van een nieuwe opleiding
door een andere bekostigde instelling opnieuw vorm is gegeven.Ik verwacht met dit al dat de dynamisering van de registratieregeling
in de WHW geen nadelige gevolgen zal hebben voor de concentratie en continuïteit
van het onderwijsaanbod en daarmee voor de kwaliteit en toegankelijkheid van
het hoger onderwijs.2. Registratie onderwijsaanboda. In artikel 6.14a, zesde lid, wordt bepaald dat de Informatie Beheer
Groep (IBG) de aanmelding omzet in een registratie in het CROHO, tenzij een
zusterinstelling om de onthouding van rechten heeft gevraagd en binnen een
termijn van zes weken, volgend op de door de minister in acht te nemen beslistermijn,
bij rechterlijk oordeel anders is bepaald. Volgens de toelichting dient deze
termijn het belang van zusterinstellingen, die zich niet met het oordeel van
de minister kunnen verenigen. Zij krijgen zes weken de tijd daartegen in rechte
op te komen. In praktische zin betekent dit dat de zusterinstelling de Voorzitter
van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State om een voorlopige
voorziening zal moeten vragen. Deze verkorte procedure verzekert dat registratie
na ommekomst van de termijn van 14 weken alleen nog door de rechter binnen
de aanvullende termijn zes weken (bij voorlopige voorziening) kan worden verhinderd,
aldus de toelichting.Uit het gekozen stelsel volgt dat indien de minister besluit aan een nieuwe
opleiding de rechten te onthouden, in de visie van de regering kennelijk geen
behoefte meer bestaat aan de zogenoemde verkorte procedure. In dat geval zijn
namelijk de normale regels van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) van toepassing.
Hiermee wordt er aan voorbijgegaan dat het negatieve besluit kan worden getroffen
door een vernietiging, hetgeen betekent dat het belang van de aanvrager bij
een positieve beslissing niet wezenlijk anders is dan bij een negatieve beslissing.De Raad adviseert in de toelichting nader in te gaan op de noodzaak om
een processueel onderscheid te maken tussen positieve en negatieve besluiten
en hoe deze keuze zich verhoudt tot het beginsel dat partijen
op gelijke wijze in hun rechten moeten worden beschermd.Wat betreft de regeling zelf merkt de Raad allereerst op dat artikel 6.14a,
zesde lid, geen beroepstermijn geeft, maar een beslistermijn. De rechter wordt
geacht binnen zes weken nadat de minister het besluit heeft genomen de rechten
niet te onthouden – en niet zoals de toelichting het doet voorkomen,
binnen zes weken nadat de termijn van14 weken is verstreken – uitspraak
te doen. Ten tweede is het de Raad opgevallen dat in het voorstel geen rekening
is gehouden met de verplichte voorschakeling van de bezwaarschriftprocedure
en met de in de Awb gestelde regels met betrekking tot het indienen van een
beroepschrift, griffierecht, het vooronderzoek en dergelijke. De bepaling
leidt ertoe dat als een instelling na vijf weken een bezwaarschrift indient,
de Voorzitter binnen één week op het verzoek om een voorlopige
voorziening dient te beslissen, wil hij het beroepsrecht niet frustreren.
Daarbij wordt aangetekend dat finale afdoening, gelet op artikel 8:86 Awb,
uitgesloten is. Dat betekent dat het praktisch onmogelijk moet worden geacht
om binnen de in het artikel genoemde termijn definitief uitsluitsel te geven
over de rechtmatigheid van het door de minister genomen besluit. Tot slot
wijst de Raad erop dat het artikel geen voorziening kent indien geen toepassing
is gegeven aan artikel 8:81 Awb en de rechter ná de termijn van zes
weken beslist dat het beroep gegrond is. Niet geregeld is of de rechter doorhaling
van de registratie kan bevelen en hoe in geval van een beëindiging van
de registratie naar analogie van artikel 6.5 of artikel 6.10 waar nodig ook
de belangen van personeel en studenten met betrekking tot onderwerpen als
bekostiging, studiefinanciering, getuigschriften en vervolg van de studie
kunnen worden ontzien. Ditzelfde gebrek kleeft aan artikel 6.14b, waar het
gaat om aangewezen instellingen.De Raad adviseert om óf zeker te stellen dat een opleiding niet
kan beginnen voordat definitief op het bezwaar of beroep is beslist, óf
te voorzien in een regeling van de gevolgen voor personeel en studenten indien
een registratie wordt doorgehaald. Met betrekking tot het eerste geopperde
bezwaar adviseert de Raad vast te houden aan het in de Awb geregelde procesrecht.b. Ingevolge artikel 6.14a, vierde lid, onder a, vindt een toetsing naar
de macro-doelmatigheid van een opleiding plaats. De Raad vraagt zich af hoe
deze regel zich verhoudt met het streven van de regering om in de toekomst
niet langer te toetsen op macro-ondoelmatigheid. De Raad adviseert hierop
in de toelichting nader in te gaan.c. Artikel 6.13 van het voorstel bevat een aanmerkelijk uitgedunde catalogus
van gegevens die in het CROHO moeten worden opgenomen. Gegevens met betrekking
tot «het onderwijsaanbod en andere relevante informatie» dienen
voortaan op de voet van artikel 7.15, door de instellingen bij wijze van voorlichting
te worden verstrekt, «zodanig dat de aanstaande student zich een goed
oordeel kan vormen over de inhoud en inrichting van het onderwijs en de examens.»1 Het huidige artikel 7.15 dankt zijn ontstaan aan de overweging
dat een student alleen tot een optimale keuze kan komen indien de elementen
die bij een verzoek tot inschrijving van belang zijn tijdig en overzichtelijk
worden gepresenteerd. Nu als gevolg van de voorgestelde dynamisering van het
CROHO de jaarlijks door de IBG te publiceren studiewijzer aan actualiteit
zal inboeten, neemt de betekenis van artikel 7.15 nog toe. Tegen deze achtergrond
verdient het geen aanbeveling de in de huidige wet genoemde elementaire criteria
te vervangen door een blanketnorm als«andere relevante informatie»
en de presentatie daarvan aan de instellingen over te laten. Dat komt de overzichtelijkheid
van het onderwijsaanbod, landelijk gezien, niet ten goede en kan ook leiden
tot een tekort aan informatie. Geadviseerd wordt artikel 7.15 in zijn huidige
vorm te handhaven.d. In de artikelsgewijze toelichting bij artikel 6.13, wordt opgemerkt
dat, wanneer geen startdatum is geregistreerd, de opleiding in elk geval in
het daaropvolgende studiejaar moet worden aangeboden. Deze regel is echter
niet in de tekst van de wet terug te vinden. Volgens de toelichting volgt
uit artikel 6.13, vijfde lid, onder i, dat indien de opleiding niet onmiddellijk
na registratie start, een startdatum dient te worden opgenomen. Artikel 6.13,
vijfde lid, onder i, lijkt evenwel betrekking te hebben op de
inschrijfdatum. Geadviseerd wordt tekst en toelichting nader te bezien.e. In artikel 6.14d, vierde lid, wordt bepaald dat de regels met betrekking
tot registratie van andere wijzigingen ook van toepassing zijn bij de procedure
die gevolgd moet worden bij een nieuwe opleiding van een bekostigde of aangewezen
instelling. Mede als gevolg van het ontbreken van een toelichting is het niet
duidelijk wat de betekenis van dit lid is. Het college adviseert dit op te
helderen.f. Ingevolge artikel 6:14a, eerste lid, wordt door de IBG de ontvangst
van een aanmelding algemeen bekend gemaakt. Daar de geldende wet nu eens publicatie
in het officiële publicatieblad van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
voorschrijft en dan weer in de Staatscourant, adviseert de Raad nader toe
te lichten aan welke vorm van publicatie wordt gedacht.g. Ter wille van de duidelijkheid adviseert de Raad in de toelichting
nader in te gaan op de vraag of de in artikel 6:14a genoemde beslistermijn
begint te lopen na ontvangst van de aanmelding door de IBG of nadat de aanmelding,
doorgezonden door de IBG, is ontvangen op het ministerie.2a en 2b. Op de opmerkingen van de Raad onder de punten 2a en 2b van zijn
advies reageer ik graag gezamenlijk. Daarbij begin ik met punt 2b.De toets op de macrodoelmatigheid van nieuwe opleidingen komt in de bestaande
vorm te vervallen als het systeem van accreditatie in het hoger onderwijs
wordt ingevoerd. Mijn inspanningen zijn erop gericht de indiening van dat
wetsvoorstel nog voor het komende zomerreces van de Tweede Kamer, althans
zo spoedig mogelijk, te bevorderen. Naar verwachting vervalt dus de bevoegdheid
van de minister om met toepassing van artikel 6.4 van de WHW de rechten aan nieuwe opleidingen wegens macro-ondoelmatigheid te onthouden
ongeveer op hetzelfde tijdstip waarop het onderhavige wetsvoorstel kracht
van wet kan verkrijgen en in werking treedt. Mocht de invoering van accreditatie
in het hoger onderwijs onverhoopt langer op zich laten wachten, dan zou de
toets op macrodoelmatigheid in handen van de minister nog enige tijd blijven
bestaan. Dit neemt niet weg dat de voorgestelde bepalingen thans naar beste
weten dienen te worden geredigeerd en dat de in het geding zijnde belangen
van instellingen zorgvuldig moeten worden afgewogen.Ik kom toe aan mijn reactie op punt 2a van het advies van de Raad.De Raad heeft onderkend dat een regeling voor «derdenbelanghebbende»
instellingen is getroffen die van het procesrecht van de Algemene wet bestuursrecht
(Awb) afwijkt. Juist de evenvermelde belangenafweging ligt aan de voorgestelde
regeling ten grondslag.Ik wijs op het volgende.Aan het initiatief om een nieuwe opleiding in het leven te roepen en te
doen registreren gaat de verplichting voor de initiatiefnemer vooraf hierover
met zusterinstellingen degelijk overleg te voeren. Deze verplichting ligt
besloten in artikel 6.2. Voldoen aan de norm van dat artikel, namelijk het
inachtnemen «van een doelmatige taakverdeling tussen de instellingen,
gelet op het geheel van de voorzieningen op het gebied van het hoger onderwijs»,
is zonder dat overleg niet denkbaar. Ik heb dit hiervoor al benadrukt. De
ACO schenkt bij haar advisering onder meer aan de kwaliteit van dit overleg
gepaste aandacht.Dit brengt met zich mee dat, alvorens de minister wordt geplaatst voor
de vraag of hijzelf van oordeel is dat een nieuwe opleiding «macro-ondoelmatig»
is en registratie daarom achterwege moet blijven, reeds een drietal stappen
zijn gezet waarbij die macrodoelmatigheid aan de orde komt. Te weten:a) het overleg tussen de betrokken instellingenb) de toets van de meergenoemde adviescommissiec) tot slot, de eventuele aanvraag van (een) zusterinstelling(en) om artikel
6.4 van de WHW toe te passen, die volgens het voorgestelde artikel 6.14a binnen
vier weken bij de minister moet worden ingediend.Op deze aanvraag moet de minister gemotiveerd een besluit nemen alvorens
hij toekomt aan de beoordeling van de onderliggende aanmelding voor registratie.Deze uitvoerige voorbereiding rechtvaardigt naar mijn mening de in artikel 6.14a voorgestelde verkorte procedure voor de «afwikkeling»
van een bezwaar van een zusterinstelling, aangaande de aanmelding voor registratie
van een nieuwe opleiding.Hoe verhoudt deze verkorte procedure zich tot de procespositie van de
instelling die een nieuwe opleiding voor registratie aanmeldt en wordt daarmee
recht gedaan aan het beginsel dat partijen op gelijke wijze in hun rechten
moeten worden beschermd? De Raad vraagt hiervoor nadrukkelijk aandacht.Het is juist dat de voorgestelde regeling geen versnelde procedure kent
voor de instelling die een nieuwe opleiding voor registratie aanmeldt, en
die wordt geconfronteerd met een negatieve beslissing van de minister. De
normale regels van het administratieve procesrecht zijn van toepassing, zij
het dat ook voor de initiatiefnemer het sprongberoep bij de Afdeling bestuursrechtspraak
van de Raad van State toepasselijk is (artikel 14.1 van de WHW).In reactie hierop stel ik het volgende.De voorgestelde procedure bevat voor de aanvragende instelling zowel nieuwe
voordelen als nieuwe waarborgen die haar positie vergeleken met het verleden
er niet zwakker op doen zijn.In de eerste plaats is de voorgestelde registratieprocedure aanzienlijk
versneld. In de memorie van toelichting is dat al uiteengezet.In de tweede plaats bevat het wetsvoorstel de garantie dat een eenmaal
geregistreerde opleiding daadwerkelijk kan worden verzorgd – en desgewenst
zelfs zeer spoedig kan worden gestart.Volgens de bestaande wetgeving kan de minister – desgeraden –
ook na registratie nog toepassing geven aan artikel 6.4 van de WHW. Dat is
nu uitgesloten door het voorgestelde artikel 6.14a, zesde lid. Tot slot, ook
de initiatiefnemer kan zich bij toepassing van artikel 6.4 van de WHW wenden
tot de Voorzitter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State
met het verzoek om een voorlopige voorziening te treffen.Ik voeg hieraan nog het volgende toe.De verkorting van de registratieprocedure voor nieuwe opleidingen betekent
dat de initiatiefnemer in praktische zin meer keuzes heeft, nadat de minister
heeft besloten artikel 6.4 toe te passen. Hij kan berusten in de beslissing
van de minister, doch vervolgens zonder al te veel tijdverlies besluiten om
de beoogde nieuwe opleiding opnieuw voor registratie aan te melden. Hij kan
er ook voor kiezen het geschil over de vraag of de nieuwe opleiding al dan
niet macrodoelmatig is, via een bodemprocedure aan de rechter voor te leggen.De eerste keuze ligt voor de hand in gevallen waarin de initiatiefnemer
zelf verbeteringen kan bewerkstelligen in het «voortraject», bij
voorbeeld door opnieuw overleg te voeren met zusterinstellingen. De tweede
optie ligt voor de hand in situaties waarin een meer fundamenteel verschil
van opvatting blijkt te bestaan over de macrodoelmatigheid.Ik kom tot de conclusie dat de voorgestelde regeling verschillen laat
bestaan in de procespositie van initiatiefnemers, enerzijds, en zusterstellingen,
anderzijds. Die verschillen zijn evenwel gerechtvaardigd, gelet op het verschil
in belang tussen die partijen. In elk geval verzekert de voorgestelde regeling
dat de beslissingen zorgvuldig worden voorbereid en dat beide partijen steeds
voldoende in de gelegenheid zijn hun belangen bij het bestuursorgaan of bij
de rechter te bepleiten. In deze conclusie is het navolgende verdisconteerd.De opmerkingen van de Raad over de van het normale administratieve procesrecht
afwijkende procedure voor zusterinstellingen (artikel 6.14a, tweede en vierde
tot en met zesde lid) hebben mij aanleiding gegeven het voorstel te heroverwegen.
De uitkomst daarvan is dat ik het voorstel op drie punten aanpas, dit met
handhaving van het uitgangspunt van versnelling van de registratieprocedure.(1) De termijn van zes weken die na de afwijzing van een aanvraag van
een zusterinstelling om artikel 6.4 toe te passen in acht moet worden genomen
voordat registratie van de nieuwe opleidingen geschiedt, stemt overeen met
de termijn voor het indienen van een bezwaarschrift. Ofschoon het in het belang
van een zusterinstelling is om die termijn niet ten volle te benutten –
het verzoek aan de bevoegde rechter om een voorlopige voorziening te treffen
kan pas worden gedaan, nadat het bezwaarschrift is ingediend – kan het
natuurlijk zeer wel voorkomen dat de rechter te weinig of zelfs veel te weinig
tijd wordt «gegund». De observatie van de Raad overtuigt
mij. Ik stel daarom voor hier in de wet een aparte voorziening op te nemen,
die het volgende behelst.Als de zusterinstelling niet berust in het besluit van de minister om
artikel 6.4 niet toe te passen, krijgt het verzoek
aan de Voorzitter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State
om een voorlopige voorziening te treffen – die zij op grond van artikel
8:81 van de Awb normaal binnen de reguliere termijn van zes weken kan doen –
opschortende werking. Het besluit van de minister om de rechten aan de nieuwe
opleiding niet te onthouden, treedt dan niet in
werking en registratie blijft vooralsnog achterwege. Het besluit blijft opgeschort
totdat op het verzoek om een voorlopige voorziening is beslist. Dit geeft
de voorzitter in elk geval voldoende armslag.Wordt de voorlopige voorziening geweigerd, dan vindt registratie van de
nieuwe opleiding alsnog op de kortst mogelijke termijn plaats.Wordt wél een voorlopige voorziening getroffen, dan zal die in
de regel ertoe strekken dat de registratie niet plaatsvindt. Het is immers
te verwachten dat, als de voorzitter er door de zusterinstelling van kan worden
overtuigd dat het starten van een nieuwe opleiding misplaatst of ontijdig
is, deze ertoe zal neigen – gelet op het karakter van de voorlopige
voorziening – te voorkomen dat onomkeerbare stappen zullen worden gezet.Deze procedure is niet nieuw. Hij is ontleend aan artikel 20.3 van de
Wet milieubeheer.(2) De tweede wijziging betreft de bezwaarprocedure. Bij nader inzien
staat deze op gespannen voet met het uitgangspunt van het versnellen van de
registratieprocedure. Die versnelling wordt vooral bereikt doordat het Centrale
register opleidingen hoger onderwijs (Croho) volgens mijn voorstellen van
karakter verandert: het Croho zal louter nog eindbeslissingen bevatten; het
geeft voortaan op elk tijdstip de juridische werkelijkheid weer. Na registratie
kan de instelling desgewenst terstond met de opleiding starten. In elk geval
komt de verplichte «wachttijd» van 14 maanden te vervallen. Dit
is in de memorie van toelichting uitvoerig aangegeven. Het hanteren van de
bezwaarschriftprocedure nadat een aanvraag van een zusterinstelling om toepassing
van artikel 6.4 van de WHW is afgewezen, impliceert dat de registratie van
de nieuwe opleiding zes weken na die afwijzing, kennelijk niet kan worden
beschouwd als de weergave van een eindbeslissing van het bestuursorgaan, in
casu de minister. De beslissing op het bezwaarschrift en de daarop eventueel
volgende voortzetting van het geschil ten overstaan van de Afdeling bestuursrechtspraak
van de Raad van State kan nog «enige tijd» in beslag nemen. De
versnelling van de registratieprocedure als doelstelling komt daarmee op losse
schroeven. De wachttijd wordt als het ware als gevolg van het vigerende bestuursprocesrecht
gehandhaafd of zelfs nog verder opgerekt.Ik stel daarom voor in dat procesrecht voor deze specifieke geschillen
de bezwaarschriftprocedure van de Awb buiten toepassing te verklaren. Daarbij
heb ik te onderzoeken of de belangen van de bekostigde instellingen worden
geschaad.Ik meen dat dat niet het geval is. Ik heb hiervoor al aangegeven dat de
concrete vraag of een nieuwe opleiding past in het geheel van het onderwijsaanbod
en in de goede taakverdeling tussen de instellingen in verschillende stappen
wordt beantwoord, te beginnen bij het overleg tussen de betrokken instellingen,
getoetst door de ACO en – tot slot – desgewenst nogmaals aan de
orde gesteld in de expliciet geregelde aanvraagprocedure van het voorgestelde
artikel 6.14a, tweede lid. Met deze meervoudige voorbereiding van het antwoord
op de concrete vraag of een nieuwe opleiding al dan niet als macrodoelmatig
moet worden beschouwd, acht ik de belangen van instellingen voldoende gewaarborgd.
Het vasthouden aan de noodzaak dat de minister daarover nog een tweede beslissing
moet nemen, namelijk in reactie op een bezwaarschrift van één
belanghebbende partij, acht ik daarmee uiteindelijk niet in het belang van
die instellingen.Ik voeg hieraan nog een overweging toe. Ik realiseer mij dat door het
afschaffen van de bezwaarschriftprocedure het overleg tussen de instellingen
aan belang wint. Ik acht dat een voordeel. Goed onderling overleg
tussen instellingen over de spreiding van het aanbod aan opleidingen in het
hoger onderwijs is een vorm van zelfregulering die ik beoog te stimuleren.
Mijn voorstel thans om in de onderhavige procedure het verplichte bezwaarschrift
te schrappen, past dus in dit wetsvoorstel.(3) Het voorgaande betekent niet dat de registratiebeslissing in alle
opzichten een eindbeslissing vormt, wel dat wordt bereikt dat de initiatiefnemer
en het bevoegde bestuursorgaan, de minister, op het punt van de registratie
van een nieuwe opleiding binnen overzichtelijke termijnen kunnen afronden.Het is natuurlijk niet mijn bedoeling te verhinderen dat de zusterinstelling,
die al dan niet is geslaagd in het verkrijgen van een voorlopige voorziening,
enig recht op beroep wordt ontnomen. Zij behoudt in alle gevallen het recht
het geschil voort te zetten ten overstaan van de bevoegde rechter. Ook die
rechter die in eerste instantie tot de conclusie is gekomen dat voor het treffen
van een voorlopige voorziening onvoldoende redenen bestaan, kan uiteindelijk
tot de conclusie komen dat de nieuwe opleiding in kwestie ten onrechte tot
stand is gekomen. De Raad wijst er in dit verband op dat het wetsvoorstel
niet voorziet in regeling van de rechtsgevolgen van eventuele doorhaling van
de registratie in gevallen dat de zusterinstelling uiteindelijk haar «zaak»
wint.Ik kom tot de conclusie dat aan een dergelijke regeling inderdaad behoefte
kan bestaan. Ik tref die regeling door een aanvulling van de artikelen 6.5
en 6.15 van de WHW voor te stellen. Mocht de bestaande – immers geregistreerde –
opleiding de rechten worden ontnomen als gevolg van het rechterlijke eindoordeel,
dan zal het desbetreffende instellingsbestuur tot taak hebben – zo de
opleiding inmiddels daadwerkelijk wordt verzorgd – de ingeschreven studenten
de gebruikelijke faciliteiten te bieden.Daarmee loopt de instelling dus niet andere risico's dan die welke zij
ook draagt in het geval aan de opleiding om andere redenen een einde moet
worden gemaakt.Ik voeg hier tot slot nog aan toe dat de instelling die is geregistreerd,
wetende dat nog een beroep aanhangig is waarin tegen die registratie wordt
geopponeerd, op dit punt ook zelf een afweging kan maken of een eigen inschatting
van de werkelijke risico's. Het opnieuw overleg voeren met de procederende
zusterinstelling behoort tot de mogelijkheden. Dat laatste ligt ook voor de
hand in de situatie waarin de initiatiefnemer wordt geconfronteerd met een
voorlopige voorziening die registratie voorlopig onmogelijk maakt.De tekst van de wet en de memorie van toelichting zijn overeenkomstig
het voorgaande aangepast.Het voorgaande heeft geen betrekking op de aanmelding van een nieuwe opleiding
door aangewezen instellingen, omdat de bevoegdheden van de minister dienaangaande
volstrekt gebonden zijn en zusterinstellingen redelijkerwijs geen belang hebben
bij het vragen van toepassing van artikel 6.11 van de WHW. In elk geval rechtvaardigt
dit niet een regeling die van het normale procesrecht van de Awb afwijkt.Op dit punt kan ik dan ook de Raad niet volgen waar hij aangeeft dat een
gebrek kleeft aan het voorgestelde artikel 6.14b.2c. Aan het voorstel om de artikelen 6.13 en 7.15 te wijzigen ligt de
idee ten grondslag dat het de voorkeur verdient de regelgeving voor de instellingen
zo veel mogelijk te dereguleren en de verantwoordelijkheid voor bepaalde taken
bij de instelling zelf te leggen. Vanuit deze optiek is het de taak van de
instelling het afnemend veld, studenten en andere geïnteresseerden voor
te lichten over het door die instelling verzorgde opleidingenaanbod en wel
op zodanige wijze dat men zich een beeld kan vormen van de inhoud en doel
van de opleiding, de inrichting van het onderwijs en de examens. De instelling
wordt daarbij de mogelijkheid geboden zelf af te wegen welke informatie naar
haar mening als relevant moet worden aangemerkt. Daarmee wordt het streven
naar deregulering optimaal ingevuld.De verwachting is dat de instelling ervoor zal kiezen ten minste de onderdelen
die in het huidige artikel 7.15 worden genoemd, in de informatie op te nemen.
Tevens verwacht ik dat instellingen die hun informatie over het opleidingenaanbod naar behoren verzorgen daarvan in de praktijk de vruchten zullen
plukken. Tot slot bestaat bij mij de verwachting dat de open normering in
de voorgestelde nieuwe tekst van artikel 7.15 een betere bijdrage levert aan
de afstemming van het aanbod van informatie over opleidingen op de vraag daarnaar,
dan een van overheidswege geleverde«checklist».Ik kom dus tot de slotsom dat ik de aanbeveling van de Raad op dit punt
niet moet volgen.2d. In de toelichting op de voorgestelde wijziging van artikel 6.13 van
de WHW is duidelijk uiteengezet waarom een geregistreerde opleiding ook daadwerkelijk
moet worden aangeboden. Door de voorgestelde versnelling van de registratieprocedure
kan zich de situatie voordoen dat een opleiding in de loop van een studiejaar
geregistreerd wordt en dus ook terstond moet worden verzorgd, maar dat de
instelling de vereiste voorbereiding nog niet heeft afgerond. Artikel 6.13,
vijfde lid, onder i, opent daarom de mogelijkheid dat het instellingsbestuur
het feitelijke starttijdstip van de opleiding nader preciseert. Dat is het
ogenblik waarop inschrijving voor de opleiding wordt opengesteld.De toelichting is overeenkomstig de suggestie van de Raad aangevuld.2e. De toelichting op het vierde lid van het voorgestelde artikel 6.14d
is alsnog toegevoegd.Het gaat hierbij overigens uitsluitend om de vraag of indeling van een
nieuwe opleiding in een van de rubrieken van het Croho naar het oordeel van
de minister passend is, niet om andere wijzigingen van dat register.2f. Publicatie van de aanmelding van nieuwe opleidingen door bekostigde
instellingen in de Staatscourant of het officiële publicatieblad van
mijn ministerie lijkt mij in beide gevallen te voldoen aan het voorgestelde
wettelijke voorschrift. De Staatscourant verdient daarbij de voorkeur, gegeven
de korte productietijd van dat medium.Ik voeg daaraan toe dat het in het belang van alle instellingen is, indien
een aanvullende inspanning wordt verricht om dergelijke informatie bij de
belanghebbenden te doen belanden. Dat zijn in het verband van de procedurele
bepalingen van artikel 6.14a de meergenoemde zusterinstellingen. Omdat deze
instellingen niet meer dan vier weken hebben om een aanvraag om toepassing
van artikel 6.4 te doen, lijkt mij het gebruikmaken van «modernere»
communicatiemiddelen daarnaast aan te bevelen. Ik zal de Informatie Beheer
Groep suggereren in overleg te treden met de VSNU en de HBO-Raad om de mogelijkheden
van een waarschuwingssysteem te bespreken, dat gebruik maakt van alom voorhanden
elektronische informatietechnologie.Nadere aanpassing van artikel 6.14a van de WHW ligt evenwel eerste voor
de hand, indien de Wet elektronisch bestuurlijk verkeer in enigerlei vorm
wordt ingevoerd. Zoals bekend is het voorontwerp van deze voorgenomen aanpassing
van de Awb op 18 april jl. door mijn ambtgenoten van Justitie en Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties gepubliceerd.2g. De beslistermijn van de minister, bedoeld in artikel 6.14a, derde
lid, begint met ingang van het tijdstip waarop deze de desbetreffende aanmelding
van de Informatie Beheer Groep ontvangt. Dat is de bedoeling van de voorgestelde
wettekst.Ik heb deze uitleg ook toegevoegd aan de toelichting op dit artikellid.3. NevenvestigingNaar huidig recht verzorgen bekostigde universiteiten en hogescholen het
onderwijs binnen de gemeente van vestiging, tenzij een doelmatige spreiding
van voorzieningen zich niet verzet tegen onderwijs daarbuiten.1 Daarvoor is goedkeuring door de minister vereist, slechts te verlenen
na het geregeld overleg met de bekostigde instellingen. Op deze wijze wordt
voorkomen dat instellingen worden belemmerd in het opzetten van fusie en samenwerking
met andere instellingen. De goedkeuring wordt niet in algemene zin verleend,
maar heeft steeds betrekking op één of meer opleidingen. Deze
regeling wordt, wat de bekostigde universiteiten betreft, geschrapt omdat
zij niet past in het uitgangspunt van zelfregulering.2De Raad wijst erop dat het vervallen van het nevenvestigingbeleid tot
gevolg kan hebben dat de spreiding van het onderwijsaanbod uit balans raakt.
De mogelijkheid bestaat dat opleidingen op grond van concurrentieoverwegingen
aanvankelijk op zeer veel plaatsen zullen worden aangeboden, maar dat het
aanbod uiteindelijk beperkt zal blijven tot enkele, om verschillende redenen
voor iedereen aantrekkelijke plaatsen. De Raad adviseert de voorgestelde wijziging
nader te overwegen.3. De door de Raad gesignaleerde gevaren van het afschaffen van het nevenvestigingenbeleid
voor universiteiten zijn op zichzelf niet irreëel.Niettemin wil ik niet de vrijheid nemen de voorgestelde afschaffing van
artikel 7.17 van de WHW voor universiteiten thans te heroverwegen en op basis
daarvan andere voorstellen te formuleren. Deze afschaffing is een van de concrete
resultaten van het overleg met de universiteiten over de beleidsagenda van
het HOOP 2000. Ook met de hogescholen zijn op dit punt afspraken gemaakt.
De strekking daarvan is verwoord in hoofdstuk 2, paragraaf 2, van het
algemeen deel van de memorie van toelichting.Ik voeg hieraan nog het volgende toe.Het afschaffen van het bestaande toestemmingsvereiste voor nevenvestigingen
van universiteiten – alsook voor hogescholen na een geslaagde fase van
proefnemingen – acht ik bij uitstek een kansrijke vorm van zelfregulering.
Welke «wijsheid» bezit de overheid op dit punt die onze universiteiten
niet zelf bezitten ? Sterker nog, door het schrappen van het toestemmingsvereiste
zijn de universiteiten meer dan voorheen op hun eigen gezonde oordeel aangewezen.
De overheid wordt niet meer gecommitteerd door een «onderneming»
buiten de gemeentegrens die (achteraf te) risicovol blijkt te zijn. Het afschaffen
van deze overheidsbemoeienis schept, anders dan de Raad lijkt te suggereren,
naar mijn oordeel een gezonde grondslag voor versterking van de samenwerking
tussen instellingen en in elk geval voor degelijk overleg tussen instellingen
over de uitvoering van hun gezamenlijke taak in Nederland.4. SamenwerkingDe mogelijkheden tot samenwerking in het hoger onderwijs tussen universiteiten
en hogescholen worden verruimd. Daartoe worden bepalingen inzake de onverenigbaarheid
van functies van leden van colleges van bestuur aangepast en reeds bestaande
bepalingen inzake samenwerking aangevuld. Zo wordt artikel 8.1 aangevuld met
een nieuw vijfde lid, waarin is bepaald dat in de samenwerkingsregeling kan
worden bepaald dat het bestuur van het samenwerkingsinstituut met beheerstaken
wordt belast.1 In het verlengde daarvan wordt
geregeld welk medezeggenschapsregime op een samenwerkingsinstituut van toepassing
is. Verder vervalt de verplichting van universiteiten tot samenwerking met
de hogescholen voor de lerarenopleiding.2 Volgens
de toelichting is deze regeling, wegens het ontbreken van een spiegelbeeldige
verplichting voor de desbetreffende hogescholen, enigszins onevenwichtig en
zien de instellingen, ook zonder een daartoe strekkende verplichting, het
belang van samenwerking in. Vier opmerkingen hierover.a. Artikel 7.5 verplicht de universiteiten die een lerarenopleiding willen
beginnen tot onderwijskundige en personele samenwerking met hogescholen, maar
bedoelt daarmee niets anders dan dat de hogescholen medeverantwoordelijk zijn
voor de universitaire lerarenopleiding. Deze verantwoordelijkheid komt tot
uiting in een overeenkomst van samenwerking tussen de desbetreffende universiteit
en de hogeschool. Het opnemen van een spiegelbeeldige verplichting –
door de toelichting als alternatief aangereikt voor het nu voorgestelde schrappen
van de verplichting – past daarin niet. De Raad adviseert de huidige
regeling, waarvan het vierde lid volgens de toelichting bovendien «nuttige
aanwijzingen» bevat en dat overigens de instellingen een grote mate
van vrijheid laat, te handhaven.b. De bevordering van de samenwerking tussen universiteiten en hogescholen
kan leiden tot onduidelijkheden ten aanzien van de scheiding van onderwijsgelden
en onderzoeksgelden als gevolg van de samenvoeging van de budgetten. De Raad
dringt daarom aan op een toelichting op wat de verwachte gevolgen zijn van
de beoogde samenwerking op het onderzoeksbudget van de universiteiten en de
ruimte binnen de universiteiten op het bevorderen van wetenschappelijk
onderzoek en hoe deze ontwikkeling te rijmen valt met de wens om te komen
tot een verbetering van de kwaliteit en de doelmatigheid van opleidingen.c. In artikel 9.3, zevende lid, aanhef en onder d,1 wordt bepaald dat een lid van het college van bestuur niet tevens
lid kan zijn van dat college van een andere universiteit. Opvalt dat ingevolge
artikel 10.2 deze incompatibiliteit wel vervalt indien het een combinatie
van hogescholen betreft.2 Geadviseerd wordt
dit verschil toe te lichten.d. In paragraaf 3.2.3. van de toelichting wordt vermeld dat personeelsleden
van de aan een samenwerkingsinstituut deelnemende instellingen gedetacheerd
kunnen worden binnen het samenwerkingsinstituut en dat omzetting van de aanstelling
of arbeidsovereenkomst in dat geval niet nodig is. De Raad wijst erop dat
uit de jurisprudentie3 blijkt dat een dergelijke
detachering door enkel tijdsverloop wel degelijk gevolgen kan hebben voor
de status van de dienstbetrekking. Het verdient aanbeveling de toelichting
op dit punt aan te vullen.4a. Waar de Raad aangeeft dat de te schrappen leden van artikel 7.5 niets
anders betekenen dan dat de hogescholen mede verantwoordelijk zijn voor de
universitaire lerarenopleiding, raakt hij de kern van mijn voorstel. Ik meen
dat er geen reden bestaat om aan te nemen dat universiteiten zonder deze verplichting
niet in staat zouden zijn om een kwalitatief goede lerarenopleiding te verzorgen.
Dit klemt te meer nu een spiegelbeeldige bepaling voor hogescholen ontbreekt.
Het principe van autonomie van de instelling staat op gespannen voet met een
dergelijke, eenzijdige verplichting. Dit laat onverlet dat samenwerking tussen
de verschillende instellingen in het algemeen zal bijdragen aan de kwaliteit
van een opleiding, dus ook van een lerarenopleiding. Wettelijke instructies
zijn daarvoor echter niet nodig.4b. In reactie op deze opmerkingen van de Raad stel ik voorop dat universiteiten
niet beschikken over een «onderwijsbudget» en een «onderzoekbudget»,
maar over een rijksbijdrage, waarvan de omvang wordt bepaald door verdeling
van de beschikbare middelen aan de hand van parameters. Deze parameters zijn
bij hogescholen ontleend aan de uitvoering van de onderwijstaak en bij universiteiten
aan de uitvoering van de onderwijs- én de onderzoektaak. Wat betreft
de interne verdeling van deze rijksbijdrage en de besteding daarvan zijn de
instellingen vervolgens volkomen autonoom. Het is dus aan die instellingen
om bij samenwerking en daarbij wellicht samenvoeging van intern aan de verschillende
onderdelen van de instelling toegewezen budgetten afspraken te maken. De verbetering
van de kwaliteit van de opleidingen en de bevordering van het wetenschappelijk
onderzoek aan universiteiten staat daar vervolgens als een zelfstandige verantwoordelijkheid
van de instellingen geheel los van.4c. Het door de Raad gesignaleerde verschil is verklaarbaar doch onbedoeld.Door ook onderdeel d van artikel 9.3, zevende lid, te laten vervallen
wordt buiten twijfel gesteld dat leden van het college van bestuur van een
universiteit kunnen participeren in het bestuur van een andere instelling
voor hoger onderwijs. Dat zou in een andere universiteit kunnen zijn, doch
ook – en daartoe bestaan concrete voornemens – bij verdergaande
samenwerking tussen een universiteit en een hogeschool.4d. De memorie van toelichting is overeenkomstig de suggestie van de Raad
aangevuld.5. Restitutie van collegegeldIn artikel 7.424 wordt het de ingeschrevene
op diens verzoek mogelijk gemaakt de inschrijving op elk moment te laten beëindigen,
mits dat tijdstip is gelegen na de dagtekening van het verzoek. Teneinde problemen
te voorkomen, zoals antedateren, adviseert de Raad om, zoals ook thans nog
het geval is, aan te sluiten bij het tijdstip waarop het verzoek werd ontvangen.5. De suggestie van de Raad wordt gevolgd. 6. Andere dereguleringsvoorstellenArtikel 16.4 WHW strekt ertoe dat de uit hoofde van de «voorgangers»
van de WHW bestaande aanspraken en verplichtingen blijven bestaan, zij het
voortaan op grond van artikel 4.5 WHW. In het wetsvoorstel vervalt deze regel
omdat het in het kader van de decentralisatie van de arbeidsvoorwaarden niet
langer juist wordt geacht dat het Rijk nog langer verantwoordelijk is voor
deze «oude aanspraken» en de instellingsbesturen zelf moeten besluiten
of zij voor deze «oude aanspraken» andere in de plaats willen
stellen. Het schrappen van artikel 16.4 lijkt alleen toelaatbaar indien daarover
overeenstemming wordt bereikt met de vertegenwoordigers van werknemers, of
als verzekerd wordt dat de instellingsbesturen de aanspraken die door middel
van artikel 16.4 worden gegarandeerd, overneemt.Met het oog daarop adviseert de Raad artikel 4.5 aan te vullen.6. In het kader van het Convenant decentralisatie arbeidsvoorwaardenvorming
universiteiten van 1 juni 1999 is vastgelegd dat de Ministers van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen en Landbouw, Natuurbeheer en Visserij dienden te
bevorderen dat bij algemene maatregel van bestuur op zeer korte termijn alle
bevoegdheden van beide ministers op het punt van de arbeidsvoorwaarden overgedragen
dienden te worden aan de colleges van bestuur van de universi-teiten. Een
en ander heeft vorm gekregen in het Besluit van 6 december 1999, Stb.528 (Besluit
decentralisatie arbeidsvoorwaardenvorming universiteiten, hogescholen en onderzoekinstellingen).
Het laten vervallen van deze wettelijke bepaling schept derhalve geen nieuwe
situatie maar is de «afhechting» van eerder gevormd en overeengekomen
beleid.7. Overigea. In het huidige artikel 16.9a, vierde lid, onder a, wordt bepaald dat
eerdere uitlotingen niet meetellen bij het bepalen van het aantal lotingskansen
(maximaal drie). In het voorgestelde artikel 7.57f, vierde lid,1 ontbreekt dit maximum, zonder dat in de toelichting daarvan de reden
wordt vermeld. Geadviseerd wordt deze wijziging toe te lichten.b. In het voorstel wordt het aan de raden van toezicht van de ziekenhuizen
overgelaten om zelf te bepalen hoe omvangrijk de raad van bestuur moet zijn.
Nu betreft dit nog een voorzitter en twee, dan wel – na ministeriële
toestemming – drie leden. De Raad adviseert in de toelichting uiteen
te zetten op grond waarvan wordt verondersteld dat met uitbreiding een slagvaardig
bestuur wordt bevorderd.7a. De suggestie van de Raad is gevolgd door bij de artikelsgewijze toelichting
op de aanvulling van artikel 7.57f een alinea toe te voegen. Het betreft overigens
een louter redactionele aangelegenheid. Het aantal lotingskansen van betrokkenen
blijft onveranderd.7b. De academische ziekenhuizen onderhouden samenwerkingsrelaties met
een veelheid aan organisaties, waaronder met de universiteiten. In hoofdstuk
12 van de wet zijn daarvoor ook voorschriften gegeven. De wijze waarop de
samenwerkingsrelatie wordt vormgegeven is grotendeels overgelaten aan het
desbetreffende ziekenhuis en de universiteit. Afhankelijk van de vormgeving
kan behoefte bestaan aan een kleiner of groter aantal leden van de raad van
bestuur. Door de bepaling te schrappen dat het aantal leden is gemaximeerd,
wordt voorkomen dat deze bepaling mede sturend is in de vormgeving van de
samenwerkingsrelatie.8. Voor redactionele kanttekeningen verwijst het college naar de bij het
advies behorende bijlage.8. Van de redactionele kantekeningen van de Raad heb ik goede nota genomen.9. Van de gelegenheid is tot slot gebruik gemaakt ambtshalve nog enige
wijzigingen in de voorgestelde wettekst en in de memorie van toelichting aan te brengen. Het betreft in alle gevallen technische en redactionele
verbeteringen. De belangrijkste daarvan zijn de volgende.(a) Het opschrift van titel 3 van hoofdstuk 2 is gewijzigd. Deze aanpassing
is gewenst, omdat de richtlijn in artikel 2.14 wordt vervangen door een ministeriële
regeling.(b) In artikel 6.14a is de term bekostigde instellingen vervangen door:
een in de bijlage van deze wet opgenomen instellingen.(c) De bewoordingen van artikel 6.16, vijfde lid, zijn vervangen door
die uit Artikel III van het wetsvoorstel zoals dat aan de Raad van State is
voorgelegd. Ook Artikel III is geschrapt, omdat het overbodig is geworden
door de inwerkingtreding van de wet van 11 april 2001, Stb.207 (aanpassing
onderwijswetgeving aan de derde tranche van de Awb).(d) De artikelverwijzingen in artikel 7.61, onder b, van de WHW zijn in
overeenstemming gebracht met de wijzigingen zoals die in de WHW zijn aangebracht
door de inwerkingtreding van de Wet studiefinanciering 2000.(e) De werkingsduur van het nieuwe overgangsartikel 16.2 is met vier jaren
uitgebreid. Tevens is in dat artikel de uitzonderingspositie van de opleiding
expressie door woord en gebaar en de opleidingen tot leraar voortgezet onderwijs
van de tweede graad in tekenen, handvaardigheid en textiele werkvormen geschrapt.
Deze aanpassingen vloeien voort uit de operationalisering van de nota Meer
zicht op kwaliteit op het punt van de bekostiging van het kunstonderwijs.
Deze aanpassing heeft ook consequenties voor Artikel II, onderdeel A, en voor
de inwerkingtredingsbepaling (artikel XXI).(f) De paragraafindeling in hoofdstuk 17 wordt omgezet in een titelindeling.
Dit schept de ruimte om bij toekomstige wijzigingen van de WHW binnen een
nieuwe titel van hoofdstuk 17 het noodzakelijke overgangsrecht desgewenst
in paragrafen te kunnen indelen.(g) Aan artikel IV worden twee onderdelen toegevoegd. Deze aanvulling
houdt in dat studiefinanciering ook beschikbaar komt voor voltijdse studenten
van de hogere kaderopleiding pedagogiek. Volgens het wetsvoorstel (Artikel
I, onderdeel RR, onder 1) werd al geregeld dat deze opleiding ook in voltijdse
vorm bestaat.(h) De inhoud van artikel 16.9b wordt volgens het wetsvoorstel nagenoeg
ongewijzigd verplaatst naar artikel 17.12. Het is mij gebleken dat de artikelen
3 104 en 6.14 van de Wet inkomstenbelasting 2001 een verwijzing bevatten
naar artikel 16.9b. Daarom heb ik aan het wetsvoorstel nog een technische
aanpassing van de laatstgenoemde wet toegevoegd.De Raad van State geeft U in overweging het voorstel van wet te zenden
aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal, nadat met het vorenstaande rekening
zal zijn gehouden.De Vice-President van de Raad van State,H. D. Tjeenk WillinkDe memorie van toelichting heb ik waar nodig aan het bovenstaande aangepast.
Ook de in verband met het voorgaande vereiste vernummeringen zijn in het wetsvoorstel
en in de memorie van toelichting doorgevoerd.Ik moge U, mede namens mijn ambtgenoot van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij,
verzoeken het hierbij gevoegde, gewijzigde voorstel van wet en de gewijzigde
memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal te zenden.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen,L. M. L. H. A. Hermans Bijlage bij het advies van de Raad van State van 19 april 2001, no.
W05.000586/III, met redactionele kanttekeningen die de Raad in overweging
geeft.– In artikel I, onderdeel A, na «of» invoegen: op.– In artikel I, onderdeel E, «regelen» vervangen door:
zijn van toepassing op; artikel 1.10, eerste lid, onder a vervangen door:
artikel 1.18; idem in het tweede lid, onder a.– Artikel 1.11 (artikel I, onderdeel F) als volgt formuleren: Instellingen
voor hoger onderwijs die niet zijn opgenomen in de bijlage bij deze wet kunnen
worden aangewezen.– In artikel I, onderdeel I, «regelen» vervangen door:
zijn van toepassing op.– In artikel I, onderdeel J, «heeft betrekking» vervangen
door: is van toepassing.– Artikel I, onderdeel K, als volgt formuleren: Het instellingsbestuur
stelt ten minste eens in de vier jaar een plan met betrekking tot de instelling
vast.– Aan artikel I, onderdeel P, toevoegen: 3. In het tweede lid wordt
«tweede» vervangen door: derde.– Artikel 2.20, eerste lid, aanpassen overeenkomstig de artikelen
2.9 en 2.16.– Artikel 6.14a, vierde lid, onder b, (artikel I, onderdeel KK)
als volgt formuleren: Indien het betreft een opleiding die geheel of in hoofdzaak
overeenstemt met een door diezelfde instelling verzorgde opleiding, die op
de grond, genoemd in artikel 6.5, eerste lid, onder a, is beëindigd.– In artikel I, onder III, artikel 7.56 laten vervallen.– In artikel 7.61 «en artikel 16.6a, derde lid,» laten
vervallen.– In artikel 9.3, zevende lid, onderdeel d laten vervallen.XNoot1De oorspronkelijke tekst van het voorstel van wet en van de memorie van
toelichting zoals voorgelegd aan de Raad van State is ter inzage gelegd bij
het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Kamerstukken II 1999/2000, 26 807, nr. 2.XNoot2Kamerstukken II 1999/2000, 26 807, nr. 15.XNoot3Onderwijsraad, Advies Invoering Bachelor-Master systeem in het hoger onderwijs,
5 juli 2000.XNoot4Zie artikel 6:13 WHW.XNoot1Artikel 6.14a (artikel I, onderdeel LL, van het voorstel).XNoot1Artikel I, onderdeel WW.XNoot1Artikel 7.17, tweede lid, WHWXNoot2Artikel I, onderdeel XX.XNoot1Artikel I, onderdeel PPP.XNoot2Artikel I, onderdeel QQ.XNoot1Artikel I, onderdeel RRR.XNoot2Artikel I, onderdeel ZZZ.XNoot3Centrale Raad van Beroep 21 december 1994, TAR 1995/65.XNoot4Artikel I, onderdeel DDD.XNoot1Artikel I, onderdeel JJJ. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27848-A.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl