De georganiseerde criminaliteit in Nederland; Verslag algemeen overleg over de aanpak van incidenten bij het optreden tegen georganiseerde misdaad (22838, nr. 10)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 22838, nr. 12

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

07-02-1995

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1994-1995

22838 nr. 12

25-01-1995

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de ministerOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 22838Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 44 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
22 838De georganiseerde criminaliteit in Nederlandnr. 12VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 25 januari 1995De vaste Commissie voor Justitie1 heeft op
14 december 1994 overleg gevoerd met de minister van Justitie over de aanpak incidenten bij het optreden tegen georganiseerde misdaad (22 838,
nr. 10).Van het gevoerde overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag
uit. Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Van der Heijden (CDA) meende dat de minister zich in
haar brief aan de Kamer nog eufemistisch uitdrukt als zij stelt dat met de
incidenten rond het optreden tegen de georganiseerde misdaad een grens is
overschreden en dat maatregelen geboden zijn. De voortgang van strafprocessen
wordt belemmerd en verdachten komen op vrije voeten op basis van overwegingen
die in de Nederlandse rechtsstaat geen kans mogen krijgen. Hij benadrukte
dat daarmee de justitiële rechtshandhaving in gevaar is gekomen, de geloofwaardigheid
van politie en justitie in het geding is en het rechtsgevoel van de burgers
is aangetast. Ook hij vond dan ook dat een grens is overschreden, hetgeen
evenwel niet kon worden afgedaan met de bespreking van enkele vervelende incidenten
die om maatregelen vragen. Hij voelde er overigens niets voor om het algemene
beeld op te roepen van een slecht functionerende politie en justitie, want
dat zou in tegenstelling staan tot de dagelijkse praktijk. Wel is het noodzakelijk
dat ieder optreden van politie en justitie correct is, opdat daarin geen reden
gelegen kan zijn om verdachten vrijuit te laten gaan.Hij kwalificeerde het als onacceptabel dat politie en justitie hun werk
niet goed kunnen doen, omdat hun gegevens niet veilig zouden zijn. Het is
evenzeer onacceptabel dat personeel van het openbaar ministerie wordt bedreigd,
geïntimideerd en zelfs naar het leven wordt gestaan. Daarnaast is het
niet te accepteren dat de rechtsgang systematisch kan worden ondergraven of
dat de verdediging van verdachten zich moet buigen over de waarheidsgetrouwheid
van processen-verbaal. Officieren van justitie moeten geheel kunnen vertrouwen
op de correcte weergave van politie-onderzoek, de rechter moet kunnen vertrouwen
op de rechtmatigheid van verkregen bewijs.Hij onderkende dan ook de noodzaak tot het nemen van maatregelen, zoals
de door de werkgroep-Van Capelle voorgestelde en door de minister overgenomen
veiligheidsmaatregelen bij het openbaar ministerie en de politie. Hij sprak
er wel zijn verbazing over uit dat nu pas maatregelen worden genomen, terwijl
officier van justitie Valente al sinds 1992 «onder vuur ligt».
Hoe is het mogelijk dat personeel en materieel niet toen al afdoende zijn
beschermd? Hoe serieus heeft Justitie de professionaliteit van de georganiseerde
misdaad genomen? De beste maatregel vormde in zijn ogen evenwel het afdwingen
van correct onder controle van het OM uitgevoerd en vastgelegd politie-onderzoek.
Het vertrouwen in het rechtsstelsel zal verbeteren als correct, dus louter
op een bij wet voorziene wijze, gevoerde strafprocessen tot veroordelingen
leiden. Daarop dient de minister van Justitie toe te zien, want daarop zal
zij ook worden afgerekend.Vervolgens sprak de heer Van der Heijden zijn steun uit voor het onderzoek
van de minister naar de mogelijkheid om het gebruik van onrechtmatig verkregen
gegevens tegen te gaan. Hij vond het prima als de minister daarover met de
Nederlandse Vereniging van Journalisten en de Orde van Advocaten tot afspraken
komt, mits maar vaststaat dat de rechtshandhaving niet afhankelijk kan zijn
van de integriteit van advocaten en journalisten. Zij is immers veel meer
afhankelijk van een integere procesvoering.Hij stipuleerde dat de minister niet kan volstaan met de constatering
dat het openbaar ministerie de controle op de politie kwijt is. Zelfs als
het om incidentele gevallen gaat, is het haar taak om duidelijk te maken wat
zij tegen deze misstanden onderneemt. In dat kader sprak hij zich uit voor
het doorgaan met de versterking van het instrumentarium van politie en justitie,
waarbij hij pleitte voor directe invoering van het wetsvoorstel opsporingsmethoden
in de proactieve fase en het wetsvoorstel gebruikmaking van richtmicrofoons.
Het is geboden dat de minister goed leiding geeft en ervoor zorgt dat bij
het openbaar ministerie en de politie goed leiding wordt gegeven. Met maatregelen
dienaangaande kan in genen dele worden gewacht op wat de parlementaire enquête
onder leiding van de heer Van Traa oplevert.Hij bepleitte derhalve om allereerst het openbaar ministerie op basis
van de aanbevelingen uit het rapport-Donner drastisch te reorganiseren. Hij
vroeg of de berichtgeving in de Volkskrant van heden over het regeringsstandpunt
ter zake op waarheid berust. Er is behoefte aan een goede organisatie waarin
vaststaat wat men in een bepaalde periode op grond van welk beleid wil bereiken.
Dat vraagt eenheid van opvattingen over aanpak en uitvoering, goede interne
communicatie en goede controle op afgesproken kwantiteit en kwaliteit. Daarin
past dan een goede samenwerking met politie op basis van duidelijke richtlijnen
en instructies.Hij betuigde zich voorstander van het snel aan het werk zetten van de
centrale toetsingscommissie op het gebied van de bijzondere opsporingsmethode.
Deze commissie dient daarvoor praktische criteria op te stellen en de opsporingsmethoden
met een groot «afbreukrisico» t.a.v. personen of zaken te onderzoeken.
Ook de opdracht aan de PG's om via de hoofdofficieren alle gegevens te verzamelen
over bijzondere opsporingsmethoden bij lopende zaken vond hij een goede maatregel.
Hij stelde er prijs op om al in juni 1995 een eerste overzicht van de bevindingen
van de hoofdofficieren te krijgen.Alles overziende, betreurde hij het dat een vorm van rechtspleging kon
ontstaan die het daglicht niet kon verdragen. Hij vertrouwde erop dat de minister
van Justitie orde op zaken stelt door praktisch toezicht uit te oefenen en
met behulp van de toetsingscommissie het openbaar ministerie bij te sturen.
Hij wenste in april 1995 met de discussie over de reorganisatie van het openbaar
ministerie te kunnen starten. Verder verwachtte hij dat de politie extra mogelijkheden
krijgt in de proactieve fase van het onderzoek, aangezien de politie thans
in die fase het meest gehandicapt is. Mevrouw Kalsbeek-Jasperse (PvdA) memoreerde dat de minister
tot op heden adequaat weerwerk heeft geboden aan het binnendringen van de
onderwereld in de bovenwereld (media, advocatuur). Met de door haar genomen
en nog te nemen maatregelen zal de kwetsbaarheid van justitie afnemen. Deze
kwetsbaarheid betreft enerzijds de mate waarin criminelen door strafbaar handelen
erin slagen om het justitieel apparaat te ontregelen en anderzijds de mate
waarin de georganiseerde criminaliteit door strafbare feiten te plegen erin
slaagt om handelingen van justitie en politie aan het licht te brengen die
niet helemaal door de beugel kunnen of althans die schijn wekken. De remedie
tegen de eerste vorm van kwetsbaarheid is, naast in het vangen van de boeven,
gelegen in een goede beveiliging. De werkgroep-Van Capelle heeft daartoe tal
van voorstellen gedaan die voortvarend dienen te worden uitgewerkt. Welke
kosten zijn daaraan verbonden en hoe wenst de minister die te financieren?Zij constateerde dat het onduidelijk blijft of mensen van justitie gevoelig
materiaal mee naar huis mogen nemen. In dat kader pleitte zij ervoor om bij
het definitief opstellen van richtlijnen rekening te houden met het feit dat
ook gezinsleden en huisgenoten van justitiemensen in gevaar kunnen komen als
gevoelig materiaal thuis wordt bewaard. Daarbij vroeg zij een reactie van
de minister op het bericht in De Telegraaf van heden over de mogelijke betrokkenheid
van IRT-rechercheurs bij de inbraak in de woning van officier van justitie
Valente.De remedie tegen de kwetsbaarheid van justitie op het terrein van de opsporingsmethoden
kon naar haar opvatting worden gevonden door ervoor te zorgen dat politie
en justitie hun boekje niet te buiten gaan. Daartoe zijn politie en justitie
thans, via procureurs-generaal en korpsbeheerders, strikt geïnstrueerd.
Buitenissige opsporingsmethoden zullen bovendien worden voorgelegd aan een
toetsingscommissie. Is het juist dat de commissie ook zal bepalen of een bepaalde
methode mag worden toegepast? Verder zal vanaf nu worden bijgehouden wanneer
welke min of meer bijzondere opsporingsmethode wordt gehanteerd. Daarmee leek
het er in haar ogen op dat nu eindelijk de maatregelen worden genomen die
de meeste kans bieden, dat het openbaar ministerie weer greep krijgt op de
politie en ook zelf weet wat het doet. Zij kwalificeerde dat als een prima
zaak, te meer omdat de minister met deze handelwijze aantoont dat de bestrijding
van de georganiseerde criminaliteit ook doorgaat tijdens de parlementaire
enquête.Vervolgens ging mevrouw Kalsbeek in op de mededelingen die hoofdofficier
van justitie Vrakking in de NRC heeft gedaan over de 50 diskettes en de vermoedelijke
diefstal bij het parket. Het wekte haar verbazing dat deze mededelingen op
deze wijze in de openbaarheid werden gebracht. Zij vond het wenselijk dat
de minister en niet de hoofdofficier te Amsterdam bepaalt welke informatie
wanneer bekend wordt gemaakt. In dat kader wees zij erop dat de minister het
openbaar ministerie in de hand moet hebben, want het is voor een minister
van politiek levensbelang om tijdig en juist door haar ambtenaren te worden
geïnformeerd, bijvoorbeeld over voornemens tot het doen van publieke
uitspraken over een politiek zo gevoelig onderwerp als het onderhavige. Als
ambtenaren dat niet spontaan beseffen, is het wellicht verstandig dat zij
daar nadrukkelijk op worden gewezen.Verder merkte zij op dat de georganiseerde misdaad er soms in lijkt te
slagen ook de journalistiek beet te nemen. Zij ging ervan uit dat elke journalist
de feiten boven tafel wenst te halen, want geen journalist zal zich willen
en kunnen permitteren om blind te varen op geruchten en verzinsels. Toch is
er geen enkele formele regel die journalisten gebiedt, hun informatie enigszins
of zelfs zeer betrouwbaar te doen zijn. Dat kan en moet ook niet, want persvrijheid
is een buitengewoon groot goed. Een dergelijk grote en alom gerespecteerde
vrijheid brengt echter ook een grote verantwoordelijkheid met zich. Het probleem
van het lekken naar de pers speelt al langere tijd, maar er komt
nu een dimensie bij: het aanleveren van gestolen informatie en zelfs het vervalsen
van gestolen informatie, bijvoorbeeld om de bestolene te belasten. Zij kon
zich niet voorstellen dat een te goeder trouw zijnde journalist of redactie
zich daarvoor door de georganiseerde criminaliteit wenst te laten gebruiken,
maar het is voor een journalist niet altijd eenvoudig vast te stellen of informatie
gestolen en al dan niet vervalst is. Daarvoor is wellicht de medewerking van
Justitie nodig. Met het oog op een en ander vroeg zij de minister na te gaan
of het mogelijk is om voor dit soort kwesties protocollen op te stellen, zonder
dat de onafhankelijkheid van de pers in het geding komt. Zij suggereerde om
de Raad voor de Journalistiek bij een en ander te betrekken.Het leek haar de moeite waard dat de minister thans onderzoekt of het
willens en wetens publiceren van gestolen informatie strafbaar is c.q. strafbaar
moet worden gesteld. Zij vroeg ter zake naar de uitkomst van het onderzoek
rond het programma Deadline. Het was voor haar echter zeer de vraag of van
een uitbreiding van de strafbaarstelling het gewenste effect uitgaat. Zij
verwachtte veel meer van een debat binnen de journalistieke wereld zelf en
tussen de journalistiek en Justitie. Heeft het overleg met de Nederlandse
Vereniging van Journalisten in dezen al tot enig resultaat geleid?Tot slot constateerde zij dat de minister het eens lijkt te zijn met de
uitspraak van de Deken van de Orde van Advocaten, dat een advocaat zich absoluut
niet mag bemoeien met gestolen informatie. In haar brief stelt de minister
immers dat van diefstal afkomstige voorwerpen terstond in handen van politie
of openbaar ministerie moeten worden gesteld. Betekent dit dat een advocaat
ook niet op gestolen schijfjes mag kijken om na te gaan of daarop betrouwbaar
voor zijn cliënt ontlastend materiaal staat? Zij pleitte ervoor dat op
dit punt meer duidelijkheid wordt geboden. Ook op dit gebied leken strafrechtelijk
te handhaven verboden haar overigens niet direct de meest aangewezen weg.
Zij dacht in dat opzicht meer aan suggesties als een door de tuchtrechter
te handhaven gedragscode voor advocaten of het per zaak door advocaat, rechter
en officier van justitie gezamenlijk laten beoordelen van verdachte informatie.De heer Rabbae (GroenLinks) betuigde allereerst zijn steun
aan alle burgers die al dan niet in uniform de strijd aanbinden tegen de georganiseerde
misdaad. Daarmee wenste hij de indruk weg te nemen als zou de politiek geen
begrip hebben voor de positie waarin deze mensen verkeren. Dit betekende echter
nog niet dat geen kritiek op hen mogelijk is. Daarbij nam hij de stelling
in dat zonder waarborgen voor handhaving van de rechtsstaat geen effectieve
bestrijding mogelijk is van de georganiseerde misdaad. Het is de afgelopen
tijd voldoende gebleken dat het optreden van politie en justitie zonder inachtneming
van zorgvuldige procedures c.q. de regels van de rechtsstaat alleen maar een
averechtse werking heeft. De georganiseerde misdaad is dan de lachende derde.Hij sprak daarna zijn waardering uit voor de zakelijke wijze waarop de
minister in dezen heeft gereageerd. Hij verwachtte dat de minister en haar
ambtenaren in de toekomst hun agenda op dit soort kwesties hebben afgestemd
en deze zaken op de voet zullen volgen, opdat zij niet door de ontwikkelingen
in deze gevoelige materie zullen worden verrast. Tot nu toe is er evenwel
nog een enkele aanleiding voor kritiek op het functioneren van de minister
in dezen.Hij herinnerde aan de uitspraak van de minister dat het klimaat of de
cultuur binnen het openbaar ministerie dient te veranderen om goed de strijd
te kunnen aanbinden tegen de georganiseerde misdaad en daarbij zomin mogelijk
fouten te maken. Hij kon zich goed in deze uitspraak vinden, aangezien thans
uit berichten blijkt dat de mensen bij het OM niet over de gehele linie voldoende
adequaat optreden t.a.v. de activiteiten van de politie. Ingaande
op het gisteren aangekondigde vertrek van procureur-generaal Van Randwijck,
vroeg hij of dat als een signaal moet worden gezien van de cultuur en omstandigheden
bij het Amsterdamse OM. Dat zou voor de minister dan des te meer reden moeten
zijn om in de Amsterdamse situatie te duiken.Het was hem uit de brief van de minister niet duidelijk geworden of de
centrale toetsingscommissie de minister direct dan wel via de PG's informeert
over de te inventariseren bijzondere opsporingsmethoden. Hij begreep dat deze
commissie de zaak ter besluitvorming terugbrengt op de werkplek. Betekent
dit dat de uiteindelijke verantwoordelijkheid voor het al dan niet invoeren
van een bijzondere opsporingsmethode bij de werkvloer berust of heeft de toetsingscommissie
de zelfstandige bevoegdheid om een ongewenste methode te blokkeren?Overigens was het hem opgevallen dat bij het nieuwe OM-bureau wederom
wordt gewerkt met werkgroepen en klankbordgroepen. Hoewel deze zaak op een
ander moment nog aan de orde komt, vroeg hij zich nu reeds af of al deze toeters
en bellen wel nodig zijn om ter zake te komen. Bovendien vond hij deze structuur
nogal ondoorzichtig.Hij wees er verder op dat de rol van de journalist en de advocaat juist
in een rechtsstaat van cruciaal belang is. De vraag is evenwel wat er moet
gebeuren als de rol van journalisten of advocaten het werk van de rechtshandhavende
organen frustreert. Met het oog daarop vernam hij graag van de minister wat
het overleg met de Nederlandse Vereniging van Journalisten en met de Orde
van Advocaten had opgeleverd.Tot slot sprak hij er zijn verbazing over uit dat de in oktober 1993 ingestelde
werkgroep-Van Capelle pas na één jaar met haar rapport is gekomen,
terwijl de ellende reeds alom bekend was. Dat stond in zijn optiek niet in
verhouding met wat van een dergelijke groep professionals zou mogen worden
verwacht. Hij pleitte er bij de minister voor om dit soort zaken in de toekomst
de kop in te drukken teneinde een slagvaardiger optreden te bewerkstelligen.
Ook vroeg hij haar om, als de verschillende onderzoeken naar de incidenten
zijn afgerond, de Kamer snel over de uitkomst daarvan te informeren.De heer Korthals (VVD) ging allereerst in op de vraag of op
de bij de officier van justitie ontvreemde diskettes vitale informatie stond
en, zo ja, of de op deze diskettes genoemde personen voldoende bescherming
kregen van het ministerie van Justitie. Uit de brief van de minister maakte
hij op dat zij van mening is dat vermoedelijk geen sprake was van vitale informatie
en dat betrokkenen geen gebruik wensten te maken van de door Justitie aangeboden
beschermingsmaatregelen. Hij zag evenwel ook een rol voor Justitie zelf weggelegd
om te beoordelen of dergelijke personen niettemin toch dienen te worden beschermd.Verder bracht hij naar voren dat het openbaar ministerie wat laks heeft
gehandeld naar aanleiding van de gebeurtenissen uit 1992, aangezien de werkgroep-Van
Capelle pas in oktober 1993 is ingesteld. Tevens constateerde hij dat door
de politie allerlei opsporingsmethoden zijn gebruikt waarvan het openbaar
ministerie niet of nauwelijks weet had. Met de minister was hij van mening
dat dit niet acceptabel is. Mede daarom vond hij het van belang om begin 1995
te spreken over de aanbevelingen van de commissie-Donner inzake het functioneren
van het openbaar ministerie.Hij sloot zich aan bij het standpunt van mevrouw Kalsbeek, dat het in
dit soort situaties voor officieren van justitie geboden is om voorzichtig
te zijn met het doen van publieke uitspraken. Daarbij herinnerde hij eraan
dat het openbaar ministerie in het verleden bepaalde acties met veel publicitair
geweld omkleedde, terwijl achteraf moest worden geconstateerd dat weinig van
die zaken overeind bleef. Hij verzocht de minister dan ook om te stimuleren
dat het openbaar ministerie in de toekomst in dezen wat meer terughoudendheid
betracht. Ingaande op de schending van procesvoorschriften, benadrukte hij dat deze
voorschriften met name zijn bedoeld om rechtszekerheid te creëren en
een geordende procesgang te verzekeren. Hij vond het dan ook verstandig dat
de minister contact heeft gezocht met de Deken van de Orde van Advocaten om
te bezien op welke wijze de advocatuur in de toekomst gebruik zal maken van
bepaalde informatie. Gelet op het feit dat ook overheidsinstanties in het
verleden ter zake duidelijk te kort zijn geschoten, leek het hem echter niet
verstandig om thans de nadruk te leggen op de mogelijke vervolging van journalisten
of advocaten die e.e.a. in de openbaarheid hebben gebracht. Hij gaf er de
voorkeur aan dat de minister eerst haar eigen zaakjes op orde brengt, tenzij
onomstotelijk vast komt te staan dat journalisten of advocaten de grens ernstig
hebben overschreden.Op zichzelf betuigde hij zich een voorstander van de centrale toetsingscommissie
als zijnde een onafhankelijke instantie die nagaat of bijzondere opsporingstechnieken
naar behoren worden toegepast. Wel vroeg hij op grond waarvan deze commissie
zal toetsen c.q. normen zal stellen. Gebeurt dat op grond van ministeriële
richtlijnen of is de minister van plan om voort te gaan met wetgeving in dezen?
Desgevraagd wees hij erop dat hij al eerder heeft uitgesproken dat de minister
doorgaat met wetgeving waarover naar verwacht weinig verschil van mening bestaat,
ongeacht de activiteiten van de parlementaire enquêtecommissie. In dezen
dacht hij aan wetgeving over opsporingsmethoden in de proactieve fase c.q.
normering inzake de toepassing van inkijkoperaties, opdat de politie daarover
zo snel mogelijk duidelijkheid verkrijgt.Mevrouw Scheltema-de Nie (D66) wees erop dat de rechtspleging
bepaald geen dienst wordt bewezen als de minister thans reeds met wetgeving
over inkijkoperaties en dergelijke komt die wellicht kort daarna op grond
van de uitkomsten van de parlementaire enquête weer dient te worden
aangepast. Zij had dan ook weinig begrip voor het standpunt van de heren Van
der Heijden en Korthals in dezen, die toch ook voor het besluit tot de instelling
van de parlementaire enquête hadden gestemd. Met dat besluit is uitgesproken
dat meer onderzoek nodig is alvorens te kunnen formuleren welke wetgeving
al dan niet nodig is voor een effectieve aanpak van de problemen. In de tussentijd
kunnen door toepassing van de huidige wetgeving, jurisprudentie en eventuele
richtlijnen van de centrale toetsingscommissie bij de opsporing wel degelijk
resultaten worden geboekt.Mevrouw Kalsbeek-Jasperse was eveneens die mening toegedaan.
Zij wees erop dat tijdens de parlementaire enquête bepaald geen leemte
ontstaat op het gebied van de opsporing, gelet op de maatregelen die de minister
thans reeds invoert. De instelling van de centrale toetsingscommissie en de
instructies aan het openbaar ministerie bieden immers de zekerheid dat dit
werk gewoon doorgaat. Zij gaf er dan ook de voorkeur aan om pas met verdergaande
wetgeving op dit terrein te komen als de enquête is afgerond en het
totaalbeeld kan worden overzien.Ook de heer Rabbae vond het niet consistent om in te stemmen
met de parlementaire enquête en vervolgens, vooruitlopend op de uitkomst
van die enquête, toch voor het direct invoeren van wetgeving te pleiten.
In dat kader herinnerde hij eraan dat de voorzitter van de enquêtecommissie
het niet heeft uitgesloten dat de commissie tussentijds aan de Kamer zal rapporteren.
Overigens vernam hij graag nog het standpunt van de minister zelf over beide
door de heren Korthals en Van der Heijden genoemde wetsvoorstellen.De heer Van der Heijden antwoordde dat het Nederlandse publiek
niet zit te wachten op maatregelen die misschien over een jaar worden genomen, maar behoefte heeft aan het zo snel mogelijk invoeren van
wetgeving waarmee politie en justitie beter kunnen werken. Daarom heeft de
CDA-fractie in het debat over de instelling van de enquête ook benadrukt
dat het werk van de enquêtecommissie op geen enkele wijze tot vertraging
ter zake mag leiden. Op dit moment is over bepaalde normeringsvraagstukken
al genoeg bekend om er direct mee aan het werk te gaan. Daarnaast hechtte
hij er belang aan dat door de centrale toetsingscommissie opgestelde normen
zo snel mogelijk in de praktijk kunnen worden gehanteerd.De heer Korthals zag ook het spanningsveld tussen enerzijds
het direct invoeren van wetgeving en anderzijds de enquête, maar dat
gold evenzeer voor de normering van de kant van de centrale toetsingscommissie.
Hij bleef erbij dat met gebruikmaking van het rapport-Wieringa, het rapport
van de werkgroep-Van Traa en overige publikaties over de opsporingsmethoden
wel degelijk enige helderheid op wetgevingsgebied te verschaffen is, zonder
dat dit het werk van de parlementaire enquêtecommissie behoeft te doorkruisen.De heer Rouvoet (RPF) bracht naar voren dat politie en justitie,
in tegenstelling tot de georganiseerde misdaad, dienen te werken binnen de
kaders c.q. de grenzen van de rechtsstaat. Met de heer Rabbae was hij van
mening dat politie en justitie in dezen de hartelijke steun van de politiek
verdienen. Hij distantieerde zich dan ook van de stelling die soms in de samenleving
wordt ingenomen, dat politie en justitie structureel te kort schieten in hun
strijd tegen de georganiseerde misdaad. Hij onderkende dat het voor betrokken
functionarissen frustrerend kan zijn als men bij onderzoeken herhaalde malen
wordt geconfronteerd met de grenzen die de rechtsstaat daaraan stelt, maar
desalniettemin vond hij het van het grootste belang dat politie en justitie
die grenzen in acht blijven nemen. Hij sprak derhalve ook zijn volle steun
uit voor de door de minister in haar brief aangekondigde doorlichtingsactie.
Hij vermoedde dat het in de brief vervatte dreigement aan het adres van politie-
en justitiefunctionarissen die zich niet aan de regels van de rechtsstaat
houden, hard bij politie en justitie zou aankomen, maar ook deze vorm van
druk vond hij gerechtvaardigd om aldus de op de loer liggende escalatie van
de schending van dit soort regels («veritalianisering») te voorkomen.Uit de brief van de minister maakte hij op dat met de geconstateerde incidenten
een grens is overschreden. Hij sprak zijn steun uit voor de maatregelen die
de minister in haar brief aankondigt, maar wel vroeg hij haar om preciezer
aan te geven welke grens nu met welke stap is overschreden. De belangen van
de rechtsstaat waren zijns inziens immers al eerder in het geding gekomen,
namelijk met het überhaupt aanwezig zijn en optreden van de georganiseerde
misdaad in Nederland. Hij vond het van belang dat de politiek hierin zorgvuldig
is en zich niet te gemakkelijk aansluit bij het «gesundes Volksempfinden»,
te meer nu aan de geconstateerde grensoverschrijding de noodzaak van het nemen
van maatregelen wordt verbonden.Tevens wees hij erop dat het belang van beveiliging van informatie toeneemt
naarmate informatie compacter kan worden bewaard. Een archiefkast is nu eenmaal
minder makkelijk mee te nemen dan een stapel diskettes. Hij steunde dan ook
de richtlijnen op dit gebied. Ook wachtte hij met belangstelling de resultaten
van het onderzoek naar heling of computervredebreuk af, ervan uitgaande dat
de Kamer daarover zal worden geïnformeerd. Hij plaatste een kanttekening
bij het onderscheid dat de minister maakt tussen het in onbevoegde handen
komen van informatie en de inzet van opsporingsmethoden met een bijzonder
karakter. Als de inzet van opsporingsmethoden met een bijzonder karakter toeneemt,
zullen onder- en bovenwereld meer met elkaar verweven raken en
zal het begrip «onbevoegde handen» aan scherpte verliezen. Hij
kreeg daarop graag een reactie van de minister.Tot slot wenste hij de minister en alle overige betrokkenen bij de bestrijding
van de georganiseerde misdaad veel wijsheid toe bij hun inspanningen, gericht
op een evenwichtig en gecontroleerd optreden.Mevrouw Scheltema-de Nie vond het weinig zinvol om thans in
te gaan op concrete voorbeelden van het optreden van de georganiseerde misdaad.
De verschijnselen tonen wel aan dat de georganiseerde criminaliteit daarbij
geen middel schuwt en erin is geslaagd om politie en justitie in een lastig
parket te brengen en de rechtsgang in strafzaken te beïnvloeden of te
ontregelen. Zij meende dat de georganiseerde misdaad er daarbij ook wel degelijk
op uit is om kennis te vergaren van politiële methoden en wetenschap
en van informanten. Dit soort zaken rechtvaardigde naar haar mening dan ook
maatregelen van de overheid.Hoewel zij begreep waarom politie en justitie in antwoord op het optreden
van de georganiseerde misdaad soms hun bevoegdheden overschrijden, benadrukte
zij met klem dat dit niet te accepteren is. Het gaat voor politie en justitie
niet aan om buiten hun bevoegdheden te treden. Mede daarom kreeg zij graag
nog een toelichting van de minister op haar uitspraak, dat het openbaar ministerie
zijn greep op de politie kwijt is. Het is van belang dat er duidelijkheid
komt in wat politie en justitie onder welke voorwaarden kunnen en mogen doen.
Totdat het werk van de parlementaire enquêtecommissie duidelijkheid
heeft verschaft over de vraag welke extra maatregelen nodig zijn, zullen politie
en justitie volgens de huidige wetgeving, jurisprudentie en richtlijnen moeten
werken. Als zij dat in het verleden hadden gedaan, had een aantal van de thans
geconstateerde incidenten überhaupt niet plaatsgevonden.Zij sprak voorts haar waardering uit voor de maatregelen die de minister
in haar brief heeft gepresenteerd. Zij verwachtte dat alleen al door het optreden
van de centrale toetsingscommissie meer lijn in de opsporingsmethoden en de
daaraan te stellen voorwaarden zal worden gebracht. Ook meende zij dat de
doorlichtingsactie en met name de daarbij in de brief genoemde sancties hun
noodzakelijke uitwerking niet zullen missen. Zij vond het ook goed dat met
voortvarendheid aan de beveiliging wordt gewerkt, al duurde het inderdaad
nogal lang voordat de werkgroep-Van Capelle haar rapport uitbracht.Tot slot ging zij in op de vraag in hoeverre journalisten en advocaten
wellicht uit misdaad verkregen informatie mogen gebruiken. Daarbij stond voor
haar voorop dat in eerste instantie de rechter moet beoordelen of hierbij
sprake is van enige vorm van overtreding. Voor het overige leek het haar vooral
een zaak van de betrokken beroepsgroepen zelf. Daarbij attendeerde zij erop
dat de journalistieke activiteiten, waarmee bepaalde zaken in de openbaarheid
worden gebracht, ook van belang kunnen zijn om vat op de zaak te krijgen. Het antwoord van de ministerDe minister begon haar beantwoording met erop te wijzen dat
men bij haar mededelingen over de inbraak bij de officier van justitie een
slag om de arm moest nemen, aangezien het onderzoek ter zake nog niet is afgerond.Zij vond het verheugend dat een aantal leden uitsprak begaan te zijn met
degenen die zich bezighouden met de bestrijding van de georganiseerde misdaad.
Daarbij wees zij erop dat, hoewel het er soms op lijkt dat er veel mis is,
politie en justitie in de praktijk in het overgrote deel van de zaken naar
wens functioneren. Men dient niet te vergeten dat de justitie- en politiefunctionarissen
die dit soort werk doen en mitsdien voortdurend onder vuur liggen, uiteindelijk
degenen zijn die ervoor proberen te zorgen dat de georganiseerde
misdaad een halt wordt toegeroepen en dat de rechtsstaat overeind blijft.Voorts benadrukte zij dat een onderscheid moet worden gemaakt tussen de
verschillende problemen die de afgelopen tijd aan de orde zijn geweest, zoals
enerzijds incidenten als de inbraak bij de officier van justitie en anderzijds
het door de politie hanteren van opsporingsmethoden zonder toestemming van
het OM. De inbraak vond plaats bij een officier die werkzaam is in Amsterdam,
de opsporingsmethodieken werden elders in het land toegepast maar kwamen aan
het licht bij behandeling van een tweetal zaken bij het gerechtshof van Amsterdam.
Hoewel dit soort incidenten voorshands alleen in de Randstad is opgetreden,
sloot zij niet uit dat hiervan ook elders in het land sprake is bij de bestrijding
van de georganiseerde misdaad. Verder attendeerde zij erop dat het bij de
officier van justitie ontvreemde materiaal in combinatie met ander op onrechtmatige
wijze verkregen materiaal in één specifiek proces is gebruikt.
Tot op heden is echter niet gebleken dat in de desbetreffende zaak onrechtmatige
opsporingsmethoden zijn toegepast.Zij bracht onder de aandacht dat de georganiseerde criminaliteit met de
inbraak bij de officier van justitie en met het op strategische momenten openbaar
maken van het uit die inbraak of op andere wijze onrechtmatig verkregen materiaal
in Nederland een nieuwe strategie heeft ingezet. Daarop doelde zij met de
in haar brief geconstateerde overschrijding van de grens. Op grond daarvan
is haar gebleken dat een strategie nodig is om de georganiseerde misdaad aan
te pakken en te voorkomen dat dit soort incidenten voortdurend optreedt. In
haar optiek was de rechtsstaat op twee wijzen in het geding gebracht, namelijk
zowel door de wijze waarop de georganiseerde criminaliteit zich thans heeft
gemanifesteerd als door het feit dat de politie opsporingsmethodieken heeft
gebruikt zonder dat het OM daarvan wist. De in de brief vervatte maatregelen
hebben dan ook op beide aspecten betrekking.De minister wees er vervolgens op dat al sinds jaren bescherming wordt
geboden aan mensen die de criminaliteit bestrijden, althans in die gevallen
waarin daartoe concreet aanleiding bestaat. Nu openbaar ministerie en politie
meer succes beginnen te krijgen bij hun aanpak van de grote criminele organisaties,
blijkt de beveiliging meer een zaak van strategisch belang te worden. Met
het oog daarop is de werkgroep-Van Capelle in oktober 1993 ingesteld. Het
heeft een jaar geduurd voordat deze werkgroep haar rapport uitbracht, mede
omdat de werkgroepleden zich het afgelopen jaar, zoals bekend, ook met een
aantal andere zaken dienden bezig te houden. Thans wordt bij elk arrondissement
geïnventariseerd welke beveiligingsmiddelen nodig zijn. Naar verwachting
zullen de kosten daarvan tussen de 10 en 20 mln. bedragen. Aangezien daarvoor
nog geen post is opgenomen op de begroting van Justitie voor 1995, zegde zij
toe te zullen zoeken naar middelen om e.e.a. toch te kunnen realiseren.Zij gaf vervolgens aan dat het door mevrouw Kalsbeek aangehaalde bericht
in De Telegraaf van heden voor haar voorshands een volkomen onbekend verschijnsel
vormde. Zij deelde mede dat daarnaar nog onderzoek wordt gedaan.Het leek haar evident dat controle op de werkzaamheden van de politie
van het grootste belang is. Derhalve dient het openbaar ministerie duidelijk
aan de politie kenbaar te maken wat wel en niet geoorloofd is. Met het oog
op die noodzakelijke duidelijkheid hebben de PG's op haar instigatie bij brief
aan de hoofdofficieren verzocht om vóór 15 januari aanstaande
t.a.v. alle in gang zijnde IRT- en RRT-onderzoeken op het gebied van de grote
criminaliteit aan te geven welke bijzondere opsporingsmethoden worden gebruikt,
al dan niet met toestemming en onder controle van het OM. Deze berichten zullen
vervolgens worden geanalyseerd. De resultaten van deze analyse zullen naar
verwachting in april, mei 1995 bekend zijn. Zij zegde toe dat de Kamer dan
daarover wordt geïnformeerd, waarbij zij met de voorzitter
van de vaste Commissie voor Justitie in overleg zal treden over de beste vorm
waarin deze informatie kan worden verstrekt.Ook maakte zij kenbaar dat de centrale toetsingscommissie ten eerste tot
taak heeft om de uitkomst van de doorlichtingsoperatie te toetsen aan de vigerende
wetgeving en jurisprudentie over de toepassing van opsporingsmethoden. Voorts
zal de commissie nagaan of het openbaar ministerie voldoende betrokken is
geweest bij deze opsporingsmethoden. Bovendien zal de commissie, in afwachting
van de resultaten van de parlementaire enquête, een voorlopige richtlijn
opstellen voor het handelen van openbaar ministerie en politie in dezen. Derhalve
vond zij het ook bepaald onjuist om te veronderstellen dat de opsporing tijdens
de enquête met minder kracht ter hand zal worden genomen. Zij bracht onder de aandacht dat een onderscheid moet worden gemaakt in
twee soorten wetgeving op dit gebied. Enerzijds betreft dat normeringswetgeving
over de vraag welke opsporingsmethoden in Nederland geoorloofd zijn. Zij vond
het niet gewenst of noodzakelijk om, vooruitlopend op de uitkomst van de parlementaire
enquête, met nieuwe normeringswetgeving te komen. Met de vigerende wetgeving
en jurisprudentie en met de voorlopige richtlijn van de toetsingscommissie
weten politie en justitie waaraan zij zich te houden hebben en beschikken
zij over voldoende middelen om door te gaan met de opsporing. Bovendien heeft
ook de rechter op dit gebied een controlerende bevoegdheid. Anderzijds gaat
het om reeds voorbereide wetgeving voor uitbreiding van de bevoegdheden van
politie en justitie. Ten aanzien daarvan herinnerde zij aan haar uitspraak
bij het debat over de instelling van de enquête, dat de in gang gezette
wetgeving inzake het gerechtelijk vooronderzoek e.d. zal worden voortgezet.
Het leek haar evenwel wenselijk om de wetsvoorstellen m.b.t. de opsporing
in de proactieve fase en het gebruik van richtmicrofoons even in de wachtstand
te zetten, opdat zij na ommekomst van het enquêterapport eventueel kunnen
worden aangepast. Anders zou de Kamer haar kunnen verwijten dat zij met wetgeving
komt die het werk van de enquêtecommissie doorkruist.Desgevraagd sloot zij niet uit dat de politie, lopende de enquête,
een opsporingsmethode zal toepassen die thans nog niet in wetgeving en jurisprudentie
vastligt, mits dit onder strikte controle van het OM gebeurt en ter beoordeling
aan de rechter wordt voorgelegd. Zo is in het verleden immers ook jurisprudentie
geschapen. Ook als in de toekomst in normeringswetgeving duidelijker wordt
vastgelegd wat wel en niet mag, zal het in de praktijk noodzakelijk blijven
om te interpreteren welke grenzen de wet stelt.De heer Van der Heijden vond dat nu een «verhoogde staat
van paraatheid» geboden is en dat het dan niet is uit te leggen waarom
met dringend noodzakelijke wetgeving, die reeds voldoende is voorbereid, moet
worden gewacht totdat de enquêtecommissie heeft gerapporteerd. De noodzaak
van dit soort wetgeving is onder andere in het rapport van de werkgroep-Van
Traa bevestigd. Dat laat onverlet dat de parlementaire enquête gewenst
is, aangezien grondig onderzoek de noodzakelijke informatie kan opleveren
om in de toekomst nog meer maatregelen te nemen.De heer Korthals trok in twijfel dat de politie thans onder
toezicht van het openbaar ministerie c.q. de centrale toetsingscommissie gebruik
kan maken van niet bij wet vastgelegde opsporingsmethoden. Dat zou immers
in strijd zijn met artikel 1 van het Wetboek van Strafvordering.De minister herhaalde in dat kader dat niet de indruk moet
worden gewekt dat de opsporing door de parlementaire enquête vertraging
ondervindt. De opsporing en vervolging zullen namelijk met kracht worden
voortgezet, ongeacht het feit dat twee wetsvoorstellen nu in afwachting van
de uitkomst van de enquête in de wachtstand zijn gezet. Het is ongewenst
om nu in paniek te geraken en lukraak met wetsvoorstellen voor nieuwe opsporingsmethodieken
te komen.Zij bleef op het standpunt staan dat de politie ook bepaalde niet als
zodanig in de wet omschreven zijnde opsporingsmethodieken kan toepassen, mits
dat gebeurt volgens de regels van de rechtsstaat, dus onder controle van het
OM en ter beoordeling van de rechter. Afwijkende opsporingsmethoden dienen
derhalve te worden onderworpen aan goedkeuring door de toetsingscommissie,
die uiteindelijk bepaalt of de desbetreffende methode toelaatbaar is of niet.
De uiteindelijke normeringsdiscussie zal pas plaatsvinden als de enquêtecommissie
haar werk heeft gedaan.De heer Korthals wees erop dat bij de recent geconstateerde
gevallen juist is gebleken dat dan wildgroei ontstaat, waardoor allerlei strafzaken
ter terechtzitting «kapot» gaan.De minister antwoordde dat de desbetreffende strafzaken «kapot»
bleken te gaan, omdat de politie zich niet aan de controle van het openbaar
ministerie had onderworpen. Als dit soort methoden onder controle van het
openbaar ministerie wordt toegepast en vervolgens ter beoordeling aan de rechter
wordt voorgelegd, zal er geen sprake zijn van rommelen in de marge. Desgevraagd
gaf zij aan dat bij de opsporing geen richtmicrofoons mogen worden gebruikt
zolang de desbetreffende wetgeving nog niet is ingevoerd. In de vigerende
wet staat immers dat afluisteren verboden is. De desbetreffende wetgeving
zal in de wachtstand worden geplaatst in afwachting van de resultaten van
de enquête. Als de Kamer dat niet wenst, dan had zij niet moeten instemmen
met de instelling van de enquête.Zij bevestigde dat het openbaar ministerie in een tweetal concrete gevallen
onvoldoende greep bleek te hebben op de activiteiten van de politie. Mede
daarom is de doorlichtingsoperatie in gang gezet. Voorts kan de reorganisatie
van het OM aan de hand van de rapportage van de commissie-Donner daarin een
bijdrage leveren. Zij was er in dat opzicht van overtuigd dat, als e.e.a.
ter hand wordt genomen, de controle op een effectieve manier kan worden uitgeoefend.
Zij deelde in dat kader mede dat de brief aan de Kamer met het regeringsstandpunt
inzake het rapport-Donner heden uitgaat en dat de Volkskrant daaruit correct
heeft geciteerd. Het optreden van het openbaar ministerie in de pers baarde
ook haar zo nu en dan zorgen. Ook dat aspect verdient dan ook aandacht te
krijgen bij de reorganisatie van het OM. De regie van de voorlichting door
het OM zal in één hand komen te liggen, namelijk bij de nieuwe
voorzitter van het college van PG's.Daarnaast attendeerde zij erop dat de minister van Justitie geen greep
heeft op het optreden van journalisten en advocaten. Alleen als journalisten
of advocaten bij hun optreden strafbare feiten plegen c.q. laten plegen, kunnen
politie en justitie daar formeel tegen optreden. Een beroepscode voor journalisten
vond zij de verantwoordelijkheid van de beroepsgroep zelve en niet van de
overheid. Maar zelfs als de Nederlandse Vereniging van Journalisten een soort
beroepscode op dit terrein opstelt, zijn niet alle journalisten daaraan gebonden.
Niet elke journalist is immers bij deze vereniging aangesloten en de vereniging
beschikt ook niet over mogelijkheden om haar achterban aan een dergelijke
code te binden. Ook de Raad voor de Journalistiek is niet het juiste orgaan
in dezen, want een journalist onderwerpt zich op basis van vrijwilligheid
aan de uitspraken van de raad. Zij was er verheugd over dat de discussie over
het gebruik van onrechtmatig verkregen informatie binnen de beroepsgroep in
gang is gezet, opdat een journalist zich bewust wordt van wat er gaande is
en waaraan men zich al dan niet vrijwillig kan blootstellen. Desgevraagd deelde zij mede dat in het overleg met de NVJ ook is gesproken
over de mogelijke schade die journalisten met het weergeven van onbetrouwbare
informatie kunnen berokkenen. Tevens releveerde zij daarbij de richtlijn voor
het openbaar ministerie inzake het omgaan met de pers. Het OM tracht ook zo
correct mogelijk informatie aan de pers te verstrekken, maar er zullen altijd
veel zaken zijn waarover in belang van het onderzoek juist geen informatie
kan worden gegeven. Het leek haar niet eenvoudig om te komen tot een soort
protocol tussen het openbaar ministerie en justitie enerzijds en de journalistiek
anderzijds voor het getrouw weergeven van informatie of de toetsing van de
betrouwbaarheid daarvan. Dat zou dan namelijk ongeveer per individuele journalist
moeten worden afgesloten.Tot slot deelde zij mede dat dit onderwerp vorige week ook in een gesprek
met de Deken van de Orde van Advocaten aan de orde is gesteld. De orde was
reeds bezig met de vervaardiging van een gedragslijn over contacten van de
advocatuur met de georganiseerde misdaad, hetgeen thans wordt verbreed met
de vraag wat een advocaat moet doen met aan hem of haar ter hand gesteld onrechtmatig
verkregen materiaal. Men lijkt ertoe te neigen om in deze gedragslijn vast
te leggen, dat de advocaat in zo'n geval het openbaar ministerie dient in
te seinen, opdat het OM in staat wordt gesteld daarop te reageren. Dat leek
haar voorshands een goede constructie. Uiteindelijk is het evenwel zaak van
de rechter op welke wijze hij een en ander wenst af te wegen.De voorzitter van de commissie,V. A. M. van der BurgDe griffier van de commissie,De Gier XNoot1 Samenstelling: Leden: V. A. M. van der Burg (CDA), voorzitter, Schutte
(GPV), Groenman (D66), Korthals (VVD), Janmaat (CD), De Hoop Scheffer (CDA),
Soutendijk-van Appeldoorn (CDA), Van de Camp (CDA), Swildens-Rozendaal (PvdA),
ondervoorzitter, Scheltema-de Nie (D66), Kalsbeek-Jasperse (PvdA), Zijlstra
(PvdA), Aiking-van Wageningen (AOV), Rabbae (GroenLinks), J. M. de Vries (VVD),
Van Oven (PvdA), Van der Stoel (VVD), Dittrich (D66), Verhagen (CDA), Dijksman
(PvdA), De Graaf (D66), Rouvoet (RPF), B. M. de Vries (VVD), O. P. G. Vos
(VVD).Plv. leden: Koekkoek (CDA), Van den Berg (SGP), Van Vliet
(D66), Dees (VVD), Marijnissen (SP), Biesheuvel (CDA), Hirsch Ballin (CDA),
Doelman-Pel (CDA), Van Traa (PvdA), Van Heemst (PvdA), Bijleveld-Schouten
(CDA), Rehwinkel (PvdA), Vliegenthart (PvdA), Boogaard (AOV), Sipkes (GroenLinks),
Rijpstra (VVD), Middel (PvdA), Te Veldhuis (VVD), Van Boxtel (D66), Van der
Heijden (CDA), Apostolou (PvdA), Versnel-Schmitz (D66), Leerkes (Unie 55+),
Van den Doel (VVD), Weisglas (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-22838-12.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl