Verslag van een algemeen overleg, gehouden op 11 oktober 2011, inzake Spoor
Staten-Generaal — Kamerstuk Verslag
Datum: 2014-07-01 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2011-2012
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 29 984
 
 Spoor: vervoer- en beheerplan
 
 
 Nr. 275
 VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
 Vastgesteld 
		14 november 2011
 
 
 
 
 De vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu1 Samenstelling:Leden: Dijksma (PvdA), Van Gent (GroenLinks), Snijder-Hazelhoff (VVD), voorzitter, Slob (ChristenUnie), Aptroot (VVD), Samsom (PvdA), Paulus Jansen (SP), Koppejan (CDA), Graus (PVV), Ouwehand (PvdD), De Rouwe (CDA), Bashir (SP), De Mos (PVV), Van Tongeren (GroenLinks), Monasch (PvdA), Van Dekken (PvdA), Dijkgraaf (SGP), Van Veldhoven (D66), Koolmees (D66), ondervoorzitter, De Jong (PVV), Huizing (VVD), Leegte (VVD) en Van der Werf (CDA).Plv. leden: Groot (PvdA), Braakhuis (GroenLinks), Houwers (VVD), Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie), Lucas (VVD), Smeets (PvdA), Van Gerven (SP), Haverkamp (CDA), Bontes (PVV), Thieme (PvdD), Van Bochove (CDA), Ulenbelt (SP), Agema (PVV), Grashoff (GroenLinks), Plasterk (PvdA), Jacobi (PvdA), Van der Staaij (SGP), Van der Ham (D66), Verhoeven (D66), Van Bemmel (PVV), De Boer (VVD), Lodders (VVD) en Koopmans (CDA). heeft op 11 oktober 2011 overleg gevoerd met
				 minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus van Infrastructuur en Milieu over
				 het spoor.
 (De volledige agenda is opgenomen aan het einde van het
				 verslag.)
 
 Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd
				woordelijk verslag uit.
 
 
 
 
 De voorzitter van de vaste commissie voor
			 Infrastructuur en Milieu,
 
 Snijder-Hazelhoff
 
 
 
 De griffier van de vaste commissie voor
			 Infrastructuur en Milieu,
 
 Sneep
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Voorzitter: Houwers
 
 
 Griffier: Israel
 
 
 Aanwezig zijn negen leden der Kamer, te weten: Houwers, Monasch,
				Smits, Haverkamp, Aptroot, Voortman, Verhoeven, De Jong, Wiegman-van Meppelen
				Scheppink,
 en minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus van
				Infrastructuur en Milieu, die vergezeld is van enkele ambtenaren van haar
				ministerie.
 
 De voorzitter: Ik open dit algemeen
				 overleg. Een speciaal welkom aan de minister en de haar ondersteunende
				 ambtenaren. De spreektijd per fractie is acht minuten.
 In dit algemeen overleg zal namens de ChristenUnie aanschuiven
				 mevrouw Wiegman in plaats van de heer Slob. Daarnaast heb ik begrepen dat
				 mevrouw Voortman namens GroenLinks hier het woord zal voeren. Mevrouw Smits is
				 namens de SP-fractie de vervangster van de heer Bashir die in verband met
				 persoonlijke omstandigheden niet aanwezig kan zijn.
 Op de agenda staat de nog te ontvangen brief inzake een
				 beleidsvoornemen van de minister ten aanzien van de gunning van de concessie
				 voor het hoofdrailnet. De minister heeft de Kamer per openbare brief van
				 19 september onder 22 026,
				 nr. 340 laten weten dat zij, in tegenstelling tot wat eerder is
				 gewisseld, nog niet in staat is geweest deze brief aan de Kamer te zenden. Zij
				 laat weten dat het proces grote zorgvuldigheid vereist omdat het om het belang
				 van de reizigers en om grote financiële belangen gaat.
 Uw commissie heeft met de voorzitter van de Tijdelijke
				 commissie Onderhoud en innovatie spoor afspraken gemaakt over de behandeling
				 van de aanbevelingen die door de Algemene Rekenkamer zijn gedaan over de
				 besteding van budgetten door ProRail. Afgesproken is dat uw commissie zich in
				 dit stadium nog niet zal uitspreken over de langetermijnaanbevelingen maar dat
				 zij zich in dit stadium alleen bezighoudt met de aanbevelingen die lopende
				 kwesties betreffen. Daarbij mag bijvoorbeeld gedacht wordt aan het
				 huishoudboekje van ProRail voor 2011–2012. In ieder geval scheiden we de
				 lange termijn van de korte termijn. Ik verzoek u allen daarmee rekening te
				 houden in uw inbreng zodat wij op die manier gericht dit algemeen overleg
				 kunnen voeren.
 
 De heer Aptroot (VVD): Voorzitter. Ik
				begin met ProRail naar aanleiding van het rapport van de Algemene Rekenkamer.
				Er is inderdaad een onderzoekscommissie van de Kamer bezig. Genoemd rapport
				over ProRail zal daaraan een bijdrage leveren. Ik wil over die langer termijn
				zeker niet praten, maar al een paar jaar roep ik namens de VVD dat de cijfers
				van ProRail niet duidelijk zijn. Ik heb wel eens gezegd dat er geen touw aan
				vast te knopen is. Steeds blijken cijfers van ProRail over het spoor weer
				anders te zijn. Als dan uiteindelijk de uitgaven kloppen met het
				oorspronkelijke investeringsbedrag, komen we er achter dat bijvoorbeeld maar de
				helft van het spoor is aangepast of beveiligd, vergeleken met wat e eerst
				afgesproken was. Het gaat ook de komende jaren om 2,5 mld. die in het spoor
				worden geïnvesteerd. Dat betreft normaal onderhoud, vervangingen en
				uitbreidingen. Daarbovenop komt nog een bedrag van 4,5 mld. voor het Programma
				Hoogfrequent Spoor (PHS). De belastingbetaler stopt dus elk jaar heel veel geld
				in het spoor en dat terwijl wij niet kunnen beoordelen of het geld goed wordt
				besteed. Wij vermoeden van niet. Ik denk eerlijk gezegd dat het veel beter zou
				kunnen. Wij wachten op de Kamercommissie voor een definitief oordeel over hoe
				het spoor in de toekomst moet worden georganiseerd, welke systeemkeuzen gemaakt
				moeten worden en wat de positie van de NS, ProRail en het ministerie is. Wel
				willen wij voorkomen dat de komende tijd projecten niet goed gaan en dat het
				geld niet wordt uitgegeven. Want hoe gaat het nu? ProRail beoordeelt of iets
				noodzakelijk is qua investeringen. Het omschrijft zelf het project en maakt de
				keuzes. Het stelt zelf de begroting vast. ProRail krijgt het budget en
				vervolgens voert ProRail het project uit. Als het dan rapporteert kunnen we
				nauwelijks checken of het allemaal wel klopt met wat we hadden afgesproken. Dat
				is de reden dat we als VVD voorstellen dat we met onmiddellijke ingang over
				ieder spoorproject dat we starten en dat niet past onder het gewone lopende
				reguliere onderhoud, een oordeel van onafhankelijke deskundigen vragen. Een
				oordeel zowel over de noodzaak als over de voorgestelde oplossing en de
				daarvoor gevraagde bedragen. In feite dus wat heel veel Nederlanders ook vragen
				als er iets belangrijks is, namelijk een second opinion. Dat vraag je soms bij
				de arts of als je een huis koopt. We vinden dat we dat voor de grote
				spoorprojecten ook moeten doen. Als je het onvriendelijk zegt, is het een
				beetje het onder curatele stellen van ProRail, maar we denken dat dit nodig is
				want elke maand geeft ProRail in feite 200 mln. uit. Is de minister daartoe
				bereid?
 De heer Verhoeven (D66): Als de heer
				Aptroot komt met voorstellen om vrachtwagens rechts te laten rijden of om 130
				km/u toe te staan, dan neem ik hem op zichzelf nog wel serieus. Hij heeft de
				afgelopen dagen geroepen dat de ProRail-top zou moeten worden ontslagen.
				Vervolgens werd het onder curatele stellen en het enige wat er nu nog is
				overgebleven van al deze grote woorden, is het vragen van een second opinion.
				Dus ik vraag mij af wat de heer Aptroot nu precies wil. Wil hij alleen maar
				roepen dat ProRail niet deugt en wegmoet en dat we de geldkraan dicht moeten
				draaien, terwijl er nota bene sprake is van een onderbesteding? Of heeft de
				heer Aptroot ook gewoon echt wel een visie op spoor, zodat hij iets meer kan
				vertellen hoe hij dat wil verbeteren? Ik hoor hem namelijk alleen maar spreken
				over een ontslagbrief en dat soort zaken.
 De heer Aptroot (VVD): Ik heb het wat
				ons betreft noodzakelijke ontslag niet genoemd. Dat heb ik een aantal keren
				eerder wel gebracht; daar is van andere fracties echter geen steun voor.
				Overigens, degene die de allerhoogste positie bekleedt bij ProRail is pas dit
				voorjaar gestart. Dus die reken ik het niet aan. Ik zou wel vinden dat elders
				in de top en zeker in de raad van commissarissen mensen zouden moeten worden
				vervangen. Ik refereer aan de bief van Rover waarin staat dat de raad van
				commissarissen heeft gefaald in het toezicht en dat die weg zou moeten. Dus ik
				krijg toch van niet onverdachte hoek steun daarvoor. Maar ik blijf het niet
				elke vergadering herhalen als niemand in deze Kamer verder ProRail wil
				aanpakken maar het eigenlijk wel mooi vindt. Er gaan per maand 200 mln.
				doorheen. We hebben grote twijfels over de projecten. Ik ga niet zeggen «haal
				ProRail er tussenuit», maar laat nu ten aanzien van de grote projecten, niet
				zijnde het gewone onderhoud, door bijvoorbeeld een ingenieursbureau dat niet
				direct voor ProRail werkt, checken of de voorgestelde oplossing en het bedrag
				ook kloppen. Want nu hebben we er geen zicht op en dat is voor structureel 2,5
				mld. per jaar eigenlijk niet aanvaardbaar.
 De heer Verhoeven (D66): Het klinkt
				in ieder geval als een pleidooi voor extra lagen en extra onderzoeken en
				lasten. Ik ben dan ook benieuwd naar de reactie van de minister. Waar ik nog
				veel benieuwder naar ben, is naar wat de heer Aptroot vindt van de situatie op
				het ministerie, het toezicht op ProRail en de manier waarop de minister haar
				taak als eindverantwoordelijke opdrachtgever heeft ingevuld. Ik wijs er daarbij
				op dat de minister verantwoordelijk is voor het informeren van de Kamer. Dat is
				dus niet ProRail maar de minister met wie we vandaag in gesprek zijn. Wat vindt
				de heer Aptroot van het functioneren en de rol van het ministerie hierin?
 De heer Aptroot (VVD): Over hoe het
				in totaliteit gaat, wil ik naderhand wel praten maar ik kan u wel zeggen dat ik
				dit voorstel doe omdat de Algemene Rekenkamer aangeeft dat voor het beoordelen
				van dit soort projecten op het ministerie kennelijk maar 2,5 fte beschikbaar
				is. Als het om dit soort grote projecten en grote bedragen gaat, ook als je het
				door derden laat uitvoeren, zelfs als je het door het eigen staatsbedrijf
				ProRail laat uitvoeren, dan moet je wel de vinger aan de pols kunnen houden.
				Dan moet je wel plannen en budgetten kunnen beoordelen. Die knowhow is er
				kennelijk niet bij ProRail, althans die doet rare dingen. De tegenmacht is er
				op dit moment niet wat betreft het ministerie. De minister zal dus ongetwijfeld
				met het rapport van de Algemene Rekenkamer en met het rapport waarmee de Kamer
				komt aan de slag gaan. Ik wil nu echter een noodverbandje zodat we het even
				kunnen checken. En dan heb ik liever af en toe dat wij enige duizenden euro's
				uitgeven aan een goed advies, dan dat we de kans lopen dat projecten van
				tientallen of honderden miljoenen euro's verkeerd worden uitgevoerd.
 De heer Haverkamp (CDA): De heer
				Aptroot zegt: als ik het onvriendelijk zeg, stel ik ProRail onder curatele. We
				kennen de heer Aptroot goed genoeg, hij kan dingen alleen maar op een
				vriendelijke manier zeggen. Ik wijs hem er wel op dat hij niet ProRail maar
				feitelijk het ministerie onder curatele gaat stellen. We hebben een ordening en
				daarbinnen geldt dat ProRail opdrachten uitvoert voor het ministerie. Het
				ministerie heeft ons een aantal verbeterstappen aangegeven waarop de controle
				door de Kamer plaatsvindt. Begrijp ik nu de heer Aptroot zo dat hij zegt dat
				deze brief voor hem onvoldoende is en dat hij naast de maatregelen van de
				minister nog een soort extra accountantscontrole en een onderzoek door een
				ingenieursbureau wil? Aan wie rapporteren deze mensen dan?
 
 De heer Aptroot (VVD): Wat mij
				 duidelijk is, is dat er bij de Kamer en kennelijk ook volgens het ARK-rapport
				 op dit moment bij het ministerie, onvoldoende knowhow is om te beoordelen wat
				 er in het spoor en bij ProRail omgaat. Dat moeten we dan niet laten lopen. Ik
				 vind het te vroeg om definitief te kunnen concluderen hoe we het in de toekomst
				 onderbrengen, want daar hebben we onze eigen commissie voor, maar ik vind dat
				 noodverbandje noodzakelijk om ervoor te zorgen dat we voor de grote projecten
				 een deskundig derdenadvies, een second opinion krijgen. Bij ProRail kun je die
				 second opinion niet halen. Die zullen alles wat ze zelf doen mooi vinden. Bij
				 het ministerie is er de mogelijkheid niet. Wij kunnen het als Kamer zeker niet.
				 Dus het lijkt mij een heel verstandig voorstel dat ik doe.
 Wat betreft de exploitatie van de Betuweroute begrijpen we op
				 zichzelf het voorstel van de minister om Keyrail vanaf september 2013 voor
				 minimaal tien jaar de exploitatie van de Betuweroute te laten uitvoeren. Toch
				 plaatsen we er nog een vraagtekentje bij, want het zou kunnen zijn dat wij als
				 gevolg van de discussie die er komt als het rapport van de onderzoekscommissie
				 binnen is, een ander soort organisatie voor het spoor kiezen. Als we dan nu
				 voor een heel lange tijd de exploitatie van de Betuweroute vastleggen, kunnen
				 we wellicht niet de meest optimale organisatie voor het totale spoor krijgen.
				 Ik vraag de minister dan ook of het niet handig zou zijn om bijvoorbeeld die
				 exploitatie van de Betuweroute door Keyrail voor enige tijd te verlengen,
				 bijvoorbeeld twee jaar. Als we dan volgend jaar de definitieve discussie over
				 het spoor hebben, kunnen we kijken hoe we het definitief onderbrengen. Wij
				 steunen overigens het voorstel voor één loket voor het goederenspoor. Het is
				 wat ons betreft prima als Keyrail dat doet; wij vinden het belangrijk dat
				 goederenvervoerders bij één loket terechtkunnen als ze een treinpad nodig
				 hebben.
 Met betrekking tot de aansluiting van de Betuweroute in
				 Duitsland zucht ik maar even, maar volgens mij doen alle collega-fracties, de
				 minister en de mensen op het ministerie dat ook. Is er nog iets nieuws te
				 melden?
 In de brief van de minister staat dat de tarieven voor
				 goederenvervoer wel eens zo zouden kunnen zijn dat er een zekere stimulans is
				 om niet het gewone spoor maar de Betuweroute te gebruiken. Is er al iets bekend
				 over tariefstelling 2012 en zit daar een stimulans voor de Betuweroute in?
 Dan de nieuwe stations. Steun voor het standpunt van de
				 regering waarbij er alleen sprake kan zijn van nieuwe stations als er voldoende
				 nieuwe klanten zijn, het in de dienstregeling duurzaam is in te passen en het
				 structureel kostendekkend is. Wij vinden dat er de laatste jaren te veel sprake
				 is geweest van: als een gemeente iets roept, dan openen we wel een nieuw
				 station. Dat lijkt klantvriendelijk maar daarmee zullen we uiteindelijk het
				 spoor verder vertragen.
 Dan de fietsenstallingen bij de stations. Die zijn wel degelijk
				 belangrijk want het openbaar vervoer functioneert alleen goed als het voor- en
				 het natransport goed geregeld is. Dat betekent dat de trein moet aansluiten op
				 de andere vormen van openbaar vervoer. Je moet je fiets of je auto zo dicht
				 mogelijk in de buurt van het station of bij een ander overstappunt goed kunnen
				 parkeren. Als het parkeren te duur wordt, haken de reizigers af, maar als er
				 ontoereikende voorzieningen zijn en je je fiets niet veilig kunt stallen, werkt
				 dat ook tegen het openbaar vervoer. Wij zijn misschien wel als enige fractie
				 geïnteresseerd in het draaien van een proef waar de minister over schrijft –
				 Utrecht heeft dat voornemen – om te kijken of het betaald parkeren zou
				 werken. Ik zeg er wel bij dat wij wel van tevoren zouden willen weten wat de
				 voorwaarden en de uitgangspunten voor die proef zijn. Het zal namelijk een heel
				 redelijk bedragje moeten zijn en de fietser zal er ook iets voor moeten
				 terugkrijgen. Krijgt hij dan meer zekerheid? Is er dan bewaking? Is het dan
				 veilig? Wat ons betreft is het niet zo dat het altijd gratis moet zijn Wij
				 willen dat er echt goede voorzieningen voor fietsparkeren bij de stations zijn
				 en dan is wat ons betreft betaling van een bedragje bespreekbaar, maar het
				 hangt er wel van af hoe dat wordt georganiseerd.
 
 Mevrouw Voortman (GroenLinks): U
				geeft enerzijds aan dat het fietsparkeren niet te duur mag zijn en anderzijds
				zegt u dat het ook niet ontoereikend mag zijn. Volgens mij is dat precies het
				punt: dé fietser bestaat niet. Je hebt heel veel verschillende soorten
				fietsers. Wat zou u er dan van vinden dat je juist inzet op die diversiteit van
				fietsers en dat je dan dus ook kijkt naar de optie van een deel betaald en een
				deel onbetaald? Op die manier kom je dan volgens mij aan de wens van alle
				fietsers tegemoet.
 
 De heer Aptroot (VVD): Dat is op
				 zich een heel redelijke stellingname. Er zullen mensen zijn die bereid zijn wat
				 te betalen maar dan wel onder de voorwaarde dat de stalling schoon, veilig en
				 bewaakt is. Er zullen ook mensen zijn die zeggen: die fiets is toch niets
				 waard, dus het interesseert me geen klap. Wij constateren dat met de manier
				 waarop het tot nu toe gaat we steeds meer knelpunten krijgen. Er is nauwelijks
				 meer extra ruimte. Op maaiveld fietsvoorzieningen uitbreiden kan niet, dus dat
				 moet onder de grond of in hoogbouw. Dat kost heel veel geld. Als we het
				 fietsparkeren aanmerkelijk kunnen verbeteren is het wat ons betreft
				 bespreekbaar als er een kleine maar wel een redelijke vergoeding tegenover
				 staat. Een tientje per dag is onbespreekbaar, maar een dubbeltje per dag is
				 weinig. Misschien zijn fietsers best bereid om 50 cent per dag of een
				 maandabonnement van € 7,50 te nemen zodat ze altijd veilig en goed kunnen
				 parkeren. Ik vind dat dit uitgezocht moet worden. Het zou wat mij betreft ook
				 mogen worden getest, maar ik wil van tevoren van de minister weten wat de
				 uitgangspunten en voorwaarden zijn waaraan zo'n proef moet voldoen. Het is wat
				 ons betreft bespreekbaar.
 De discussie over de toegankelijkheid van de stations en
				 treinen voor mensen met een beperking is een aantal jaren geleden in een
				 stroomversnelling gekomen door de motie-Roemer/De Krom. Zo vaak trekken de SP
				 en de VVD niet op, maar dit vonden wij allebei heel erg essentieel. Het gaat
				 ons nog te traag hoewel er versnelling in zit. We lezen nu weer van nieuwe
				 problemen met de Sprinters. Wij vinden toegankelijkheid van de stations en de
				 treinen voor mensen met een beperking echt een topprioriteit. Wat mij betreft
				 is dat belangrijker dan op een bepaalde route miljoenen investeren voor een
				 reistijdverkorting van soms een halve minuut of een minuut. Er gebeurt meer. We
				 zien ook dat er extra geld wordt uitgetrokken. Zou het niet te overwegen zijn
				 om een soort toegankelijkheidsoffensief in te stellen waarbij wordt nagegaan
				 waar er nog versneld kan worden, wat daarvoor aan geld nodig is en of er ten
				 behoeve daarvan niet kan worden geschoven in de spoorbudgetten? Het moet echt
				 ons streven zijn om zo snel mogelijk alle stations en treinen toegankelijk te
				 maken voor mensen met een beperking.
 Dank voor de FENS-rapportages maar ik vind ze eerlijk gezegd
				 een beetje waardeloos. En dat vind ik al jaren. Los van het feit dat de
				 kopieën slecht zijn, zijn ze letterlijk slecht te lezen en zijn ze figuurlijk
				 slecht leesbaar. Het is geen document dat als verantwoording bruikbaar is. Je
				 ziet dat het geld wordt opgemaakt maar dat is dan ook het enige wat je kan
				 zien. Ik pleit ervoor dat we een echte verantwoording krijgen.
 Met betrekking tot de toiletten in de treinen en de plaszak:
				 dat is allemaal in handen van de NS, zowel de communicatie als de plaszak zelf.
				 En wij vinden dat ze dat stevig in handen hebben en willen dat daar graag
				 laten.
 
 
 De heer Verhoeven (D66):
				 Voorzitter. De blaadjes zijn nog niet gevallen, of we hebben het elke dag weer
				 over het spoor. Het spijtige daarvan is dat het eigenlijk alleen maar over
				 akkefietjes gaat. Collega Aptroot had het zo-even al over de plaszak die
				 trending topic op Twitter werd. Het gaat ons echter om andere zaken. Wij willen
				 het namelijk over de grote getallen hebben. Dan bedoel ik de miljarden aan
				 spoorgeld van ProRail maar ook van de NS en de rol van de minister daarin. Want
				 rookgordijnen blokkeren het zicht op het ProRail-budget en volgens de
				 Rekenkamer is er 1 mld. zoek. Dat is heel ernstig en even ernstig is natuurlijk
				 de miljardenstrop van de hogesnelheidslijn ten aanzien waarvan we nog steeds
				 aan het wachten zijn wat er precies mee gebeurt. Ook de komende
				 concessieverlening is een miljardenkwestie. Je zou kunnen zeggen dat de Kamer
				 op een stil perron staat en dat de trein met informatie die wij als Kamer graag
				 zouden zien langskomen steeds meer vertraging oploopt. Laat ik duidelijk zijn:
				 de minister is machinist op die trein. Zij bestuurt en zij moet de Kamer meer
				 duidelijkheid geven. De vorige week hebben we een Rekenkamerrapport ontvangen,
				 overigens op verzoek van onze eigen onderzoekscommissie spoor en toch was er
				 best wel veel ophef over dat rapport. Die was ook wel begrijpelijk want het
				 rapport trok heel harde conclusies. Er gaat van alles mis bij ProRail, maar
				 vooral tussen het ministerie en ProRail. De verschillende manieren van begroten
				 en verantwoorden leiden tot onduidelijkheid over allerlei kosten en projecten.
				 De aansturing en het toezicht op ProRail zijn niet goed gescheiden en er zijn
				 ook te weinig ambtenaren om ProRail goed aan te kunnen sturen. Sommige fracties
				 kozen direct een soort luidkeelse vlucht naar voren, zoals de VVD die dacht:
				 nou, we zijn zwartgallig over ProRail, die gaan we onder curatele stellen; dat
				 blijkt uiteindelijk alleen maar een second opinion te zijn, maar tegelijkertijd
				 kijken ze door een roze bril naar de eigen minister. Want curatele of zelfs
				 ontslag van de ProRail-top klinkt allemaal heel stevig, maar het is gewoon een
				 wassen neus. Het is een staaltje symboolpolitiek want de Kamer stuurt geen
				 ProRail-bazen weg; de Kamer kan alleen ministers wegsturen. De
				 verantwoordelijkheid van de minister in dezen is natuurlijk zonneklaar. Zij is
				 opdrachtgever van ProRail en haar ministerie is verantwoordelijk voor de
				 aansturing van ProRail. De minister heeft ons vandaag een brief doen toekomen
				 waarin ze zegt te zien dat er onduidelijke informatie is geweest over de kosten
				 en de begroting. Dus dank voor die brief. Erkent de minister ook dat er vanuit
				 het ministerie onvoldoende controle is, kwalitatief en kwantitatief, over de
				 kosten en de begroting van ProRail-projecten en de begroting van ProRail? Kan
				 zij ook aangeven hoe zij toeziet op andere ministeries waar zij opdrachtgever
				 van is? Ik denk bijvoorbeeld aan Translink Systems en het CBR. Hoe is de
				 relatie tussen de NS en het ministerie van Financiën?
 Het gaat ons niet alleen om ProRail of het Rekenkamerrapport,
				 het gaat ons ook om de situatie bij de Nederlandse Spoorwegen. Ook daar zijn
				 namelijk financiële zorgen. Bij de hogesnelheidslijn dreigt gewoon een
				 miljardenstrop en we zitten ook te wachten totdat er een nieuwe concessie
				 aankomt, waarbij we dus gaan beslissen wie de komende jaren over het spoor gaat
				 rijden. Dat zijn allemaal zaken waar miljarden bij komen kijken, maar de Kamer
				 tast in het duister over de precieze omvang en de consequenties van al die
				 bedragen die nu in de lucht zweven. Er zweven als het ware allerlei onzichtbare
				 miljarden aan belastinggeld waar de Kamer heel weinig van afweet, waar de Kamer
				 geen grip op heeft, waar de Kamer dus ook geen controle op kan uitoefenen. En
				 dat in bezuinigingstijd en dat met de winter voor de deur, terwijl er heel veel
				 geïnvesteerd moet worden in treinen en in rails. Het is voor D66 van groot
				 belang dat de Kamer ook veel meer controle op het spoor kan uitoefenen. We
				 vragen de minister dan ook om een duidelijk overzicht te maken. Ik weet dat zij
				 een aantal toezeggingen heeft gedaan over de follow-up met betrekking tot het
				 onderzoekscommissierapport en dergelijke, maar voordat we over de begroting van
				 Infrastructuur en Milieu gaan praten in november zou ik graag van haar een
				 totaalplaatje willen. Gewoon op één A4-tje en dus niet een dik rapport met
				 tabellen, bijlagen en voetnoten. Dus een simpel A4-tje waarop ze via
				 geldstromen laat zien wat er vanuit de ministeries van I en M en van Financiën
				 naar ProRail en de NS gaat en waarop ze ook laat zien wat ze niet weet en dat
				 ze laat zien over welke miljarden ze nog aan het onderhandelen is en welke
				 miljarden zoekgeraakt zijn. Er zijn zoveel verschillende rapporten en tabellen
				 die niet op elkaar aansluiten dat volgens mij niemand meer weet hoe het zit. En
				 dat moeten we niet hebben. Graag een reactie.
 
 De heer Aptroot (VVD): Ik
				complimenteer de heer Verhoeven met het feit dat hij kritisch is over de
				spooruitgaven. De VVD-fractie is dat overigens al een paar jaar. D66 heeft het
				tot nu toe altijd ontkend en heeft ook vandaag weer een motie gesteund dat
				vraagt om het budget voor wegen te verlagen en dat voor het spoor te verhogen.
				Hoe kan dat stemgedrag van een half uur geleden kloppen met het feit dat u
				helemaal niet weet wat er met al die miljarden gebeurt?
 De heer Verhoeven (D66): Er is een
				verschil tussen grotere of kleinere budgetten en duidelijkheid over budgetten.
				Het klopt: wij zouden graag wat meer geld voor het spoor zien en wat minder
				voor een zevenbaansweg om Utrecht. Alle moties die daarover de komende jaren
				zullen worden ingediend, zullen we steunen. Dus inderdaad: minder asfalt, meer
				fietsen bij stations, meer spoor en meer kwaliteit voor de reiziger. Daar zijn
				wij helemaal voor; dat heeft de heer Aptroot goed opgemerkt. Alleen, als je dan
				meer geld hebt voor het spoor of als er een huidig budget is voor het spoor,
				dan willen we wel graag weten wat ermee gebeurt. Dus het gaat ons niet zozeer
				over hoeveel geld het moet zijn; nee, er is een bepaald budget zowel bij
				ProRail als bij de NS. Dat geven we uit om ervoor te zorgen dat miljoenen
				reizigers per dag vervoerd worden en daar willen we graag grip op hebben. Dat
				is mijn verzoek.
 De heer Aptroot (VVD): U erkent dus
				dat wij als Kamer al jaren geen grip er op hebben. Als ik daar ja op mag
				hebben, ben ik blij dat hoewel een paar jaar te laat, D66 dit nu eindelijk
				erkent en dan voel ik mij wel gesteund in die strijd.
 De heer Verhoeven (D66): Nou ja, ik
				wil daar best een duidelijk antwoord op geven, maar om nu op commando van de
				heer Aptroot ja of nee te gaan zeggen, gaat mij veel te ver.
 De heer Aptroot (VVD): Wat vindt u
				zelf?
 
 De heer Verhoeven (D66): Vanaf het
				 moment dat ik als jong Kamerlid de ambitie oppakte om deze commissie te gaan
				 doen, ben ik inderdaad wel geschrokken van de keren dat we het afgelopen jaar
				 hebben gesproken over onduidelijkheid met betrekking tot het spoor. Of dat nu
				 te maken heeft met allerlei zaken uit het verleden: we zitten met de situatie
				 dat de Kamer geen grip heeft op het spoor. De enige op wie de Kamer echt
				 invloed kan uitoefenen,is de minister. Die zit hier vandaag en die gaat over de
				 miljardenbudgetten voor het spoor. Daar wil ik duidelijkheid over, waarbij ik
				 mij gesteund voel door mijn collega Aptroot.
 De concessie bepaalt wie er de komende jaren over het spoor mag
				 gaan rijden. Dat is tot nu toe altijd de NS geweest en op een aantal perifere
				 stukken van het spoor zijn er natuurlijk een aantal vervoersbedrijven. Er is
				 discussie over wie op welk stuk van het Nederlandse spoor mag rijden. Voor D66
				 staat de reiziger voorop. De minister schrijft gelukkig in haar brief dat zij
				 dat ook vindt. De vraag is dus of de reiziger beter af is met meer
				 concurrentie. En zo ja, hoe moet dat er dan uitzien? Volgens D66 zou je kunnen
				 zeggen dat er drie soorten treinen zijn: regionale boemeltjes van A naar B, dus
				 simpel spoor aan de rand van het land, Sprinters door het hele land en de
				 internationale en Intercitytreinen inclusief de hogesnelheidslijn. De laatste
				 categorie wil de minister gunnen aan de NS. Is dat dan geen beloning voor
				 slecht gedrag? Er hangt namelijk een miljardenstrop van de hsl in de lucht
				 terwijl we bijna alle Intercitytreinen van het land in de schoot van de NS gaan
				 werpen. Hoe gaat de minister om met andere gegadigden als die er zouden zijn?
				 Voor de andere treinen, dus de meer regionale treinen zijn er veel meer opties.
				 De NS wil zelf graag de Sprinters blijven doen maar de Federatie van
				 Nederlandse Mobiliteitsbedrijven heeft gezegd graag te willen dat het net
				 opgeknipt wordt in zeven regio's met aparte aanbesteding. Dat betekent dus dat
				 je meerdere treinbedrijven op hetzelfde spoor hebt. De minister heeft het in
				 haar brief van 23 juni aan de Kamer over een voorzichtige afweging van de
				 gevolgen voor de reizigers, de dienstverlening, de robuustheid van het spoor,
				 de aansluitingen et cetera. Aan het eind van haar brief stelt zij dat zij voor
				 het eind van de zomer gaat beslissen. Welnu, de zomer is allang voorbij maar
				 ook dit besluit heeft vertraging opgelopen. De minister heeft ook in haar brief
				 aangegeven nog onderzoek te willen doen. Onderzoek is in dit opzicht ook wel
				 nodig. Nu we toch nog wat tijd hebben om erover na te denken, vraag ik wat zij
				 ervan vindt om een regionale proef in een van die regio's te overwegen om te
				 kijken hoe het in de praktijk uit gaat pakken als een apart vervoersbedrijf de
				 Sprinters gaat exploiteren en de NS met de Intercitytreinen over datzelfde
				 spoor rijdt.
 Kan de minister nog iets zeggen over de voorwaarden die zij aan
				 de vervoerders gaat stellen? Wij hebben eerder gepleit voor een ander
				 beoordelingssysteem van de NS. Wij willen dat de feitelijke reistijd en de
				 punctualiteit gemeten worden, maar we willen ook graag wat meer grip op de
				 tevredenheid van reizigers over bijvoorbeeld de verstrekte informatie. Wat is
				 de stand van zaken met betrekking tot deze nieuwe eisen en criteria, ook in het
				 licht van de concessie?
 Over het fietsparkeren kan ik heel duidelijk zijn: wij hebben
				 liever meer fietsen gratis gestald bij het station om de terreinreiziger te
				 stimuleren dan allemaal stroken asfalt. Wij willen niet het paard achter de
				 wagen spannen. Wij willen niet de fiets achter de trein stallen. Wij willen dat
				 mensen laagdrempelig gebruik kunnen maken van hun fiets om in die prachtige
				 trein te komen waaraan al die miljarden in de toekomst hopelijk heel zorgvuldig
				 besteed gaan worden.
 
 
 De heer Haverkamp (CDA):
				 Voorzitter. U begon dit algemeen overleg met het voorlezen van een brief van de
				 minister rondom het aanbesteden van de hoofdrailnetconcessie en het oplossen
				 van het exploitatietekort, waarin zij stelt dat zij ons nog niet haar
				 beleidsvoornemen kan doen toekomen terwijl dat wel beloofd was voor deze zomer.
				 Ik kan daarin meevoelen, want bijna niemand heeft het gevoel gehad dat we een
				 zomer hebben gehad. Dus is het ook logisch dat we nog geen brief hebben gehad.
				 Maar we zouden het wel fijn vinden om voor de begrotingsbehandeling inzicht te
				 krijgen, want het gaat toch over substantiële bedragen. Als we het toch over
				 het budgetrecht van de Kamer hebben, lijkt het mij niet geheel onlogisch dat we
				 er ook als Kamer over mee kunnen praten.
 Rondom de plannen die gemaakt zijn met betrekking tot het
				 voorkomen van winterproblemen op het spoor, hebben wij inmiddels een brief van
				 de minister mogen ontvangen. Problemen kunnen zich altijd voordoen, De
				 CDA-fractie heeft altijd aangegeven dat wat dat betreft de
				 informatievoorziening richting de reizigers heel erg belangrijk is. Ik zie dat
				 er ook stappen zijn gezet, maar ik kom af en toe ook nog wel de jaartallen 2012
				 en 2013 tegen in de brieven van de minister. Ik wil toch graag helder hebben
				 dat de problematiek deze winter al opgelost is. Wij hebben altijd het mooie
				 symbool gehad dat «het blauwe bord op Utrecht niet helemaal blauw mag zijn».
				 Welnu, dat lost men op door het bord geheel te verwijderen, waar wij verwachten
				 in dezen toch een wat steviger oplossing dan dat.
 Dan de exploitatie van de Betuweroute. De minister geeft aan
				 dat zij niet overgaat tot aanbesteding maar dat zij na de zomer – het is
				 altijd even de vraag welke zomer dat is – de gesprekken met de betrokken
				 partijen verder zal gaan verdiepen en dan komt tot een overeenstemming over de
				 opdracht en dat zij een eigen standpunt zal gaan innemen. Nu waarderen wij het
				 zeer van de minister dat zij een eigen standpunt inneemt, maar zij geeft ook
				 aan dat zij de andere aandeelhouders aan een touwtje heeft, dat zij daarmee kan
				 sturen. Wij vragen ons toch af hoe dat in dat traject gaat lopen. Als nu toch
				 besloten wordt om niet openbaar aan te besteden, wat is dan nog het nut ervan
				 om het apart te houden? Goederenvervoerders willen natuurlijk een spoorpad
				 hebben.
 Met betrekking tot de stations sluit ik mij aan bij wat collega
				 Aptroot heeft gezegd over de uitgangspunten die de minister formuleert. Alleen,
				 ons bereiken vanuit de gemeente Hellendoorn signalen dat er nog een extra
				 uitgangspunt is geformuleerd door de minister. Deze gemeente had haar
				 financiering helemaal op orde maar moet constateren nu niet in aanmerking te
				 komen voor een subsidie van het ministerie omdat dit zegt dat het geld al is
				 opgehaald. Dat is toch wel een heel bijzondere formulering. Ik ga er dan ook
				 niet van uit dat wanneer een gemeente een plan B heef voor het geval ze de
				 subsidie niet krijgt, zij automatisch niet die subsidie meer krijgt.
 Er gaat veel rijksgeld naar het aanleggen van
				 fietsparkeerplaatsen. De CDA-fractie heeft een naam als het gaat om het
				 behartigen van de belangen van de fietser. Men kent allemaal wel de
				 initiatiefnota van mijn voormalig collega Atsma getiteld «Een tandje erbij».
				 Daarin stonden duidelijke conclusies rondom fietsparkeerplaatsen. Deelt de
				 minister de opvatting van de CDA-fractie dat teveel decentralisatie verwarrend
				 kan werken voor de reiziger en ook inefficiënt kan zijn? We kennen natuurlijk
				 ProRail en de NS als landelijk opererende organisaties. Die hebben veel
				 expertise. In mijn omgeving, de Gooi- en Vechtstreek, kom ik mooie
				 fietsparkeerplaatsen tegen. Het zou natuurlijk raar zijn als bijvoorbeeld de
				 gemeente Bussum iets heel nieuws gaat verzinnen terwijl in de gemeente Weesp
				 ook fietsenstallingen worden aangelegd. Dus graag minder decentralisatie. Wil
				 de minister ook met de gemeenten een minimumniveau afspreken rondom gratis
				 fietsparkeerplaatsen? Het kan niet zo zijn dat we met elkaar bijna 400 mln.
				 gaan uitgeven en dat vervolgens de personen voor wie we het doen toch moeten
				 gaan betalen. Het is al geld van de reiziger en de belastingbetaler.
				 Uiteindelijk zal de capaciteit bij Utrecht verhoogd worden met 10 000 plaatsen
				 tot 22 000 plaatsen. Het kan niet zo zijn dat straks voor alle 22 000 betaald
				 moet worden. Ik ga ervan uit dat de minister dat met mij eens is.
 Dan rondom de rapportage. Het zijn grote getallen. Volgens de
				 minister kan er tot 2020 een behoefte zijn tussen de 140 000 en 260 000
				 standplaatsen. Dat is een gat van 120 000 fietsen. Er zijn liederen gemaakt
				 over «one million bicycles», maar ik vind 120 000 bicycles ook nog wel heel
				 veel. Kan de minister de schattingen niet wat nauwkeuriger maken?
 Daarnaast blijkt dat ten aanzien van 60 stations niet bekend is
				 of er sprake is van een ruimtegebrek. Gelet op de onrust in fietsminnend
				 Nederland rondom wel of niet betaald parkeren, vraag ik mij af of ook die
				 cijfers niet wat nauwkeuriger kunnen.
 Rondom de toegankelijkheid van het spoor is in dit AO sprake
				 van een historisch moment, namelijk ik geef een compliment richting ProRail.
				 Wij hebben in de rapportage kunnen constateren dat met betrekking tot de
				 toegankelijkheid eerst 2030 werd gezegd, ProRail er nu naar streeft om in 2020
				 het grootste gedeelte gerealiseerd te hebben. Als dat zo is, dan toch een
				 compliment van deze kant richting ProRail.
 Ten aanzien van de toegankelijkheid van het spoor voor minder
				 validen geeft de minister aan dat er een aantal overleggen zijn geweest en dat
				 er unanimiteit in dat overleg over was dat de verbrede verlaagde instap
				 centraal in het treinstel uiteindelijk aangepast moet worden. Wat dat ook de
				 mening van de NS of waren het alleen de gebruikers van de treinen die deze
				 mening waren toegedaan en hoe gaat de minister om met deze conclusies?
 Verder staat in de voortgangsrapportage dat in 2025 de
				 Sprinters met een lage brede aanpak er zullen zijn. Dat werd door de minister
				 neergezet als een oplossing van de problemen. Alleen, tot ons komen nu allerlei
				 geluiden dat de Sprinter straks misschien wel een toilet heeft maar vervolgens
				 niet toegankelijk is voor mensen met een rolstoel.
 Collega's hebben al gerefereerd aan het spoorplan van de
				 Federatie Mobiliteitsbedrijven Nederland. Het is volgens ons goed dat de
				 discussie daarmee op scherp gesteld wordt. We zullen die echter vervolgen
				 wanneer we de brief van de minister krijgen over haar beleidsvoornemen ter
				 zake.
 Dan hebben we nog wat vragen over de nieuwe dienstregeling. Kan
				 de minister ons garanderen dat die op de juiste manier tot stand is gekomen?
				 Met name mijn collega's uit Brabant zijn wat teleurgesteld over de zeven
				 minuten extra reistijd naar hun mooie provincie vanaf Schiphol. Ik probeer als
				 Noord-Hollander dan nog uit te leggen dat Haarlem ook hartstikke fantastisch is
				 en dat je een extra kans krijgt om daar langs te mogen reizen. Ik heb ze nog
				 niet allemaal overtuigd op dat punt, maar ik vind het wel van belang van de
				 minister te weten hoe het proces rondom dat traject is verlopen.
 Ik heb eerder samen met collega Biskop vragen gesteld over de
				 Beneluxlijn. Ik dank de minister voor het feit dat zij heeft aangegeven dat zij
				 zich zal blijven inzetten voor een verbetering van de verbinding
				 Antwerpen-Roosendaal. Toch verneem ik graag van haar hoe het nu staat met die
				 inspanningen.
 Dan ten slotte de aansturing ProRail. Er is in 2005 een
				 evaluatie van de Spoorwegwet geweest. Daarbij hebben we ervoor gekozen om
				 ProRail op afstand te zetten en aan te sturen met onder andere een
				 beheersconcessie. De minister zegt ook een dwangsom te hebben opgelegd. Dan
				 vraag ik mij wel af hoe dat dan werkt. Het gaat om reizigersinformatie. Bij
				 ontregelingen was niet 56% maar 55% tevreden. Overigens vind ik 56% mensen die
				 tevreden zijn, nog steeds een heel laag percentage, zeker gelet op de enorme
				 aantalen mensen die op zo'n station kunnen staan. De vraag aan de minister is
				 dan ook hoe zij tot het getal van 56% komt en wat haar ambities zijn voor deze
				 winter. De minister heeft een boete van € 300 000 aangekondigd. Ik kan mij
				 voorstellen dat de aandeelhouder daarvan buitengewoon geschrokken is, maar de
				 aandeelhouder in dit geval is de minister zelf. Zij is aandeelhouder en
				 opdrachtgever. Gaat zij dan straks als opdrachtgever € 300 000 vragen aan
				 ProRail die zij vervolgens als aandeelhouder extra gaat storten? Hoe moet ik
				 dat sturingsmechanisme zien?
 
 
 Mevrouw Voortman (GroenLinks):
				 Voorzitter. Verschillende fracties zijn al kort ingegaan op het rapport van de
				 Algemene Rekenkamer. Wij zullen het nader onderzoek van de Kamer en de reactie
				 van de minister daarop afwachten, maar ik wil wel alvast gezegd hebben dat
				 GroenLinks de minister met de grootst mogelijke interesse volgt op dit punt.
				 Zeker in tijden dat er flink bezuinigd wordt op het spoor is het onbestaanbaar
				 dat geld en dus werk op de plank blijft liggen. De constatering van de minister
				 dat de informatievoorziening wel volledig maar niet duidelijk was, zie ik dan
				 ook vooral als een eerste aanzet tot in elk geval een betere
				 informatievoorziening. Alleen al het feit dat er discussie over is of de
				 onderbesteding 1,1 mld. of 370 mln. is, is al ernstig. Los daarvan zijn er
				 volgens mij nog genoeg andere zaken waaraan we zo'n onderbesteding zouden
				 kunnen besteden.
 GroenLinks vindt het een goed voorstel om het beheer van
				 stationsstallingen in een hand te houden, waarbij gemeenten, ProRail en NS nauw
				 samenwerken. Maar GroenLinks vindt het een slecht plan om de verplichting te
				 laten vervallen om ook gratis stallingsruimte aan te bieden. Het is prima dat
				 de bestbewaakte plekjes dichtbij het perron betaald moeten worden, maar ook
				 mensen met een krappe beurs moeten natuurlijk hun stalen ros ergens kwijt
				 kunnen. Dat dient ook een maatschappelijk belang dat fietsers vervuilen niet en
				 claimen sowieso veel minder openbare ruimte. Het beleid om mensen te stimuleren
				 om fietsend naar het station te gaan, werkt geweldig en kost relatief weinig
				 geld. Een fietsplek is tien keer zo goedkoop als een parkeerplek voor een auto.
				 Houd dat dan vast en handhaaf de eis voor gratis plekken!
 Ik ben ook niet tevreden over de financiering. Berenschot
				 rekent voor dat er 650 mln. nodig is om 260 000 extra plekken te financieren.
				 De minister heeft 108 mln. beschikbaar. Dat is dus veel te weinig. Zelfs al
				 gemeenten 50% zouden meebetalen kom je nog niet op de helft van wat nodig is.
				 Ik wil graag van de minister weten wat haar reactie is op mijn stelling dat ze
				 hier een dot van een kans laat liggen om meer mensen gezond en
				 milieuvriendelijk naar stations te laten komen.
 De fractie van GroenLinks ziet geen heil in concurrentie op het
				 spoor buiten de Randstad. Wij moeten er eerlijk gezegd niet aan denken dat
				 stoptreinen en Intercitytreinen van verschillende bedrijven over een stuk spoor
				 rijden. De regionale vervoerders leveren door de bank genomen goed werk op de
				 decentrale lijnen maar hun wens om ook de reguliere stoptreinen te gaan rijden
				 maakt de dienstregeling juist ook bij calamiteiten stukken ingewikkelder. Daar
				 moeten we dus niet aan beginnen.
 Wat betreft het winterweer heb ik kennisgenomen van de
				 maatregelen die Pro Rail en de NS hebben genomen om goed voorbereid te zijn op
				 de herfst en de winter. Ik hoop van harte dat we de herfst en de winter op die
				 manier goed doorkomen.
 In een nagekomen brief schrijft de minister de volgende
				 intrigerende zin over het nut van de elektrificatie van dieselspoor: «De
				 hiermee gemoeide kosten zijn echter naar mijn mening vooralsnog meer effectief
				 in te zetten voor andere projecten met een hoger rendement voor de
				 duurzaamheid». Nou, dat waag ik te betwijfelen. Mijn fractiegenote Ineke van
				 Gent heeft met de vorige minister wel eens een robbertje gevochten over het
				 milieurendement van de Betuwelijn en het beeld daarbij was helder. Elektrische
				 treinen zijn superieur, zeker als je remenergie helemaal kunt terugwinnen. Dat
				 maakt ook treinen met veel motorvermogen die lekker snel kunnen optrekken ook
				 bedrijfseconomisch heel interessant. Kortom, minister, ik zou graag een brief
				 willen zien waarin u uw stelling goed onderbouwt, zodat we er bij de begroting
				 verder over kunnen spreken.
 De minister heeft in haar brief over de Betuwelijn een
				 interessante opening geboden door aan te kondigen te gaan onderzoeken welke
				 mogelijkheden er binnen de Europese restricties zijn voor het toepassen van
				 routedwang. Ik wil haar daarbij van harte aanmoedigen en vraag haar ook te
				 bezien of dat bijvoorbeeld ook zou kunnen gelden tijdens de spits als het ook
				 op het spoor het drukst is. Het zou mooi zijn als het spoor dan uitsluitend
				 voor personentreinen gereserveerd zou kunnen zijn. Nu is er sprake van 500
				 bewegingen per week, dus er is zat capaciteit. Graag een toezegging op dit
				 punt.
 Over de plaszak wil ik nog maar één opmerking kwijt; zolang
				 we met deze minister over plaszakken moeten discussiëren is het moment dat we
				 reiziger met de hoofdletter R mogen schrijven nog heel ver weg. Haal het
				 inbouwen van toiletten dus alsjeblieft naar voren! 2025 is echt te laat.
 Over de toegankelijkheid van de treinen heeft mijn collega van
				 het CDA al een aantal belangrijke dingen gezegd. Er wordt hard gewerkt om
				 treinen goed toegankelijk te maken maar we hebben nog wel een aantal vragen.
				 Mij bereiken klachten dat het in- en uitstappen bij de nieuwe Sprinters lastig
				 is. De kloof tussen perron en treeplank kan 20 cm bedragen. Kan de minister dit
				 door de NS laten aanpassen? Dat schijnt technisch namelijk te kunnen. Wanneer
				 komt de minister met de ministeriële regeling waarmee ze nadere regels stelt
				 voor de toegankelijkheid als uitwerking van het besluit Toegankelijkheid
				 openbaar vervoer?
 
 
 Mevrouw Smits (SP): Voorzitter.
				 Gelukkig hebben we de tijdelijke commissie spoor nog, dacht ik toen ik dit
				 debat ging voorbereiden, want alle problemen die we hebben op het spoor
				 verdienen een structurele analyse met goede aanbevelingen voor echte
				 oplossingen in de toekomst. Het is heel aanlokkelijk om vandaag veel te gaan
				 zeggen over die structuurdiscussie. Ik zou heel graag dingen willen zeggen over
				 ProRail. Ik zou willen zeggen dat het daar volgens de Algemene Rekenkamer een
				 rommeltje is, dat er vragen zijn over de aansturing door de minister, dat er
				 vragen zijn over waar dat geld is gebleven, maar dat doe ik allemaal niet; wij
				 wachten netjes de conclusies af van de tijdelijke commissie spoor.
 In de hoorzitting van gisteren viel ons wel iets op waar we
				 graag een reactie op krijgen van de minister. De woordvoerder van DB Schenker
				 stelde dat bij de aanleg van de Betuwelijn is uitgegaan van een bepaalde
				 maximumcapaciteit. Zou de maximale lengte van treinen in originele instantie
				 750 meter zijn, nu blijkt door een ontwerpfout...
 
 De heer Haverkamp (CDA): Wij
				waarderen het geduld dat de SP heeft met het afwachten van de conclusies van de
				tijdelijke commissie spoor. Maar is het dan ook niet handig dat we de
				hoorzitting spoor de hoorzitting spoor laten en dus niet in dit debat over die
				hoorzitting spreken.
 De voorzitter. Ja, ik had die twijfel
				ook. Dus ik denk dat we dat moeten doen.
 Mevrouw Smits (SP): Oké. Dan zou ik
				de minister graag willen vragen of het klopt dat de maximale lengte van treinen
				zo'n 750 meter zou zijn maar dat door een ontwerpfout bij de aansluiting bij
				Geldermalsen dit slechts 490 meter is en dat de maximale capaciteit van treinen
				in beide richtingen per uur twaalf zou zijn.
 De voorzitter: Toch even een vraag.
				Hebt u niet het gevoel dat u toch langs de regels de vraag stelt waarvan u net
				zei dat u die niet ging stellen?
 Mevrouw Smits (SP): Nee, maar ik ben
				gestopt met praten over de hoorzitting. Dit is informatie die ons ook via
				andere kanten bereikte.
 De voorzitter: Als u de informatie
				uit een andere bron hebt, prima, dan vervolgt u uw betoog.
 
 Mevrouw Smits (SP): Ik zou graag
				 willen weten of het klopt dat door de situatie in de Sophiatunnel er slechts
				 zes treinen per uur beide kanten opkunnen in plaats van de geplande twaalf. Ik
				 hoor daarop graag een reactie van de minister, want als dat klopt dan is het zo
				 dat de maximale capaciteit van de Betuwelijn lang niet te halen is, dat die
				 maar eenderde is van wat er is beloofd.
 Dan de motie-Roemer over het spoorwegpersoneel. Het schuiven
				 met mensen is een logisch gevolg van de aanbestedingstrajecten, zo zegt de
				 minister. Het wordt vanwege het nacht- en weekendwerk echter steeds lastiger om
				 goed opgeleid technisch personeel te vinden. Een goed alternatief zou de
				 mobiele werkplaats zijn. Een apparaat dat ook overdag aan de slag kan. Het
				 werkt een stuk sneller, maar het is nu niet meer rendabel voor bedrijven om
				 deze machines te onderhouden. Dat zou toch zonde zijn. Ik vraag aan de minister
				 wat zij ervan vindt. Zou zo'n apparaat geen goed alternatief zijn en ziet zij
				 mogelijkheden om daarmee aan de slag te gaan?
 Ik vermoed dat de ChristenUnie nog uitgebreid over Zwolle komt
				 te spreken, maar wij willen er toch nog wel een vraag over stellen. Het moet
				 toch anders kunnen dan dat je dat station een maan dichtgooit in de zomer? Het
				 moet toch beter kunnen? Dat kan toch sneller? Het is toch zonde om het hele
				 noorden van het land, een deel van het land dat mij na aan het hart ligt, een
				 maand lang slecht bereikbaar te maken?
 Het mag de minister bekend zijn dat de SP niet houdt van
				 concurrentie tussen treinen, concurrentie op het spoor, bij het spoor en met
				 het spoor. Dan kom ik dus vanzelf op de concessies voor de vervoerders. De
				 vereniging voor vervoerders, de FMN, doet een voorstel voor onderhandse gunning
				 om de boel goed op elkaar af te kunnen stemmen. Een zeer reëel verzoek, lijkt
				 het de SP. Alleen zo komen we tot een vlot en soepel op elkaar aansluitend
				 systeem van openbaar vervoer op het spoor. Wij zouden natuurlijk liever nooit
				 aanbesteden, maar ja, daar hebben we geloof ik de verkeerde minister voor. De
				 minister geeft in haar antwoord niet expliciet aan of ze ingaat op dit verzoek.
				 Zou zij daarover iets meer kunnen zeggen? Of mogen we deze broedende kip niet
				 storen?
 De fietsen gaan de SP vreselijk aan het hart. De minister
				 steekt heel wat miljoenen in de fietsenstallingen en daar geven we graag
				 complimenten voor. Het siert een liberale minister om werk te maken van
				 fietsen. Maar wat gebeurt er nou? Gemeenten gaan die fietsenstallingen als een
				 melkkoe gebruiken en dat helpt natuurlijk niet bij het streven van deze zo
				 liberale minister om meer mensen op de fiets naar het station te krijgen. Wat
				 gaat de minister die gemeenten zeggen om een van haar weinige investeringen in
				 het milieu overeind te houden? Deelt de minister de visie van de SP dat het
				 geen goed idee is, zoals men in Utrecht van plan is, om fietsers te gaan pesten
				 door ze gratis stallen onmogelijk te maken? Laat deze minister zich rechts
				 inhalen door de gemeenten in het land? Dat zou toch jammer zijn. Het is van
				 landelijk belang dat alle mensen met de fiets naar het station gaan en zo de
				 auto uit of de trein ingaan. Daar heeft de minister groot belang bij want ze
				 stelt er een heleboel geld voor beschikbaar. Is zij bereid om steden als
				 Utrecht over te halen om af te zien van dit soort plannen?
 
 Mevrouw Voortman (GroenLinks):
				Volgens mij is het helemaal niet nodig om die steden af te laten zien van dit
				soort plannen want er ligt helemaal geen plan in Utrecht om dat te doen. Er is
				een raadsmeerderheid aldaar die zich duidelijk heeft uitgesproken voor gratis
				stallingen. Er liggen wellicht wel een paar uitspraken van een D66-wethouder
				maar van een concreet plan is gelukkig geen sprake. Ik kan mevrouw Smits
				geruststellen.
 Mevrouw Smits (SP): Ik ben heel blij
				met dit voortschrijdend inzicht want het zou toch zonde zijn als een college
				waar ook GroenLinks en D66 in zitten, zich zou verlagen tot het laten betalen
				voor fietsenstallingen. Dus ik ben ontzettend blij met deze lokale
				democratische terechtwijzing.
 Mevrouw Voortman (GroenLinks): Van
				voortschrijdend inzicht is dus geen sprake, want er lag geen voorstel.
 
 Mevrouw Smits (SP): Wij noemen
				 linkse colleges graag links als de SP er ook in zit, maar daar zullen we een
				 andere keer nog wel over komen te spreken.
 Dan een ander prachtig onderwerp met betrekking tot het spoor,
				 te weten de toiletten in de trein. Eerst iets positiefs: wij zijn blij dat de
				 NS de noodzaak inziet van de mogelijkheid om in de trein naar de wc te gaan...
				 via de plaszak. Wij zagen de noodzaak om naar de wc te kunnen al langer en
				 daarom zijn we ook zo blij dat de motie van mijn collega's Roemer en Bashir is
				 aangenomen, waarin staat dat in 2015 elke trein een toilet heeft. De minister
				 wil ons laten geloven dat het om 2025 of 2030 gaat. Dat is natuurlijk
				 flauwekul, de motie vraagt om bij de nieuwe concessie toiletten verplicht te
				 stellen. We weten dat die concessie in 2015 ingaat. Dus graag hoor ik van de
				 minister dat het gewoon in 2015 geregeld is. De plaszakoplossing van de NS is
				 niet die van de SP. Het is natuurlijk geen intelligente oplossing. Ik zie de
				 minister al zitten, gehurkt tussen de lunchbox en het appeltje van de
				 machinist, schuddend op die slechte wissels. Hygiënisch is anders. En dat nog
				 jarenlang tot 2015. En het dan een noodmaatregel noemen. Ik vraag mij af of de
				 minister dit plaatje ook zo voor zich ziet en of ze er ook een beetje
				 ongemakkelijk van wordt. De SP heeft een slimmer en frisser alternatief
				 aangedragen, namelijk om bestaande treinen te koppelen aan treinstellen met
				 wc's. Is de minister het met de SP eens dat dit sneller, schoner en een stuk
				 vriendelijker voor de reiziger is? Als dat zo is, wanneer gaat zij er dan mee
				 aan de slag?
 Al met al is de bestelling van de Sprinters een fiasco
				 gebleken. We hebben de vorige winter gemerkt dat nieuwe Sprinters niet bestand
				 waren tegen sneeuw. Ze zijn niet uitgerust met de software voor ERTMS. Ze
				 hebben geen toiletten. En nu lezen we ook nog dat ze niet fatsoenlijk
				 toegankelijk zijn voor mensen met een handicap. Heeft de NS alleen eisen aan de
				 kleur gesteld of zijn er meer eisen gesteld en horen deze dingen daar dan niet
				 gewoon bij? Vindt de minister het niet tijd om met de NS af te spreken dat dit
				 soort dingen gewoon geregeld worden in de toekomst?
 Tot slot over de toegankelijkheid het volgende. Hoe staat het
				 met de prachtige plannen van Roos Prommenschenckel om alle treinen goed
				 toegankelijk te maken voor alle mensen, ook als ze een handicap hebben? Heeft
				 de minister die nu al serieus onderzocht? 100% toegankelijkheid lost ontzettend
				 veel problemen op voor heel veel mensen. Ik ga ervan uit dat de minister in
				 nauw overleg met deze dame tot een mooie oplossing kan komen, want zo'n goed
				 initiatief verdient een serieuze aanpak wat de SP betreft.
 
 
 De heer Monasch (PvdA): Voorzitter.
				 We hebben een hele stapel stukken gekregen, maar al met al zijn die meer een
				 voorbode van wat grotere debatten die komen gaan. Dit heeft misschien wat meer
				 weg van een oefeninterland om een aantal voorbereidende bewegingen te maken
				 voor die wat grotere debatten die er aankomen. Dus wat dat betreft zal mijn
				 inbreng veel losse punten bevatten waarbij wij uitkijken naar die grotere
				 debatten die er aan staan te komen.
 Ik dank de minister voor haar brief over ProRail. Wel hebben
				 wij er nog wel wat vragen over, waarbij mijn fractie uiteraard wel alle
				 prudentie in acht zal nemen om de hoorzitting de hoorzitting en de commissie de
				 commissie te laten. In de brief lezen we dat de minister haar ambtenaren nog
				 weer opnieuw aan het rekenen heeft gezet. Graag krijg ik daarop een
				 toelichting. Als de cijfers voldoende zijn, waarom is dat nieuwe rekenwerk
				 nodig? Kunnen we er op vertrouwen dat de cijfers zoals die nu in de begroting
				 staan en waarover wij over een paar weken met elkaar gaan discussiëren, de
				 juiste cijfers zijn? Of komt er nog een aanvulling op?
 Hoe kijkt de minister op dit punt aan tegen het toezicht op
				 ProRail? In het kader van het budgetrecht dat wij als Kamer hebben, moeten we
				 er op toezien dat het komende half jaar de uitgaven gedaan worden zoals die
				 gedaan behoren te worden. De vraag is of de minister op dit moment door kan
				 gaan met de huidige relatie met ProRail of dat zij noodzaak ziet om die in de
				 komende maanden aan te scherpen.
 Er stapelen zich klachten op vanuit Gelderland en het oosten
				 van het land over problemen met de rails waarbij vaak het verwijt naar ProRail
				 gaat dat er onvoldoende onderhoud wordt gepleegd, dat men niet adequaat de
				 problemen aanpakt en dat er keer op keer uitval is. Het is zelfs al zo ver dat
				 het college van GS van Gelderland heeft gezegd: we nemen de rails liever in
				 eigen beheer dan wel geef ons het budget maar, dan huren we wel een bedrijf in
				 dat dit beheer van die rails voor zijn rekening neemt. Dat gaat misschien op
				 dit moment een stapje te ver, maar het geeft wel aan hoe hoog de nood daar is.
				 Ik krijg ook bijna elke week wel mails van mensen uit dat gebied over problemen
				 met de lijnen daar. Ik verneem dan ook graag de visie van de minister op de
				 problemen die zich daar lijken te concentreren.
 Dan over de nieuwe stations. De ANWB is een aantal maanden
				 geleden met een uitstekend voorstel gekomen om de stations buiten de filedruk
				 te zetten. We hebben nu het rare fenomeen dat we de stad in moeten rijden om de
				 trein te pakken, van de snelweg weg; drukte in de stad waar we eigenlijk
				 helemaal niet hoeven te zijn om vervolgens de trein te pakken om verder te
				 reizen. De ANWB heeft mede op basis van station Veenendaal de suggestie gedaan
				 om ver van die files goede overslagpunten te realiseren, zodat het hybride
				 vervoer van auto en trein veel meer op elkaar afgestemd kunnen worden. Heeft de
				 minister inmiddels al iets gedaan met die suggestie die wij als PvdA zeer
				 ondersteunen?
 Laat er geen misverstand over bestaan dat de fiets de
				 allergoedkoopste vorm van transport is voor de overheid van A naar B. Stel je
				 eens voor dat al die fietsers met de bus zouden gaan. Daarom wil de FMN graag
				 dat de fietsenstallingen betaald worden: en hoe meer het kost des te beter,
				 want dan gaan die mensen de bus in en is er meer te verdienen. Het betekent
				 echter ook dat men meer zal moeten betalen voor het openbaar vervoer. Dat
				 betekent ook dat juist de lijnen naar de stations nog meer belast worden,
				 terwijl dat meestal al de drukste stadsbussen zijn. Je moet er dus net aan
				 denken dat al die fietsers afgeschrikt zullen worden en opeens de bus ingaan.
				 Dus het lijkt ons wel het paard achter de wagen spannen om fietsers te gaan
				 afschrikken. Ik zou zeggen; hoe meer fietsers, hoe beter. Dus laten we dat
				 vooral faciliteren. Dat er daarnaast betaalde voorzieningen zijn, uitstekend.
				 Als iemand zijn mooie fiets keurig wil opbergen, heb ik daar alle begrip voor,
				 maar ik denk dat we eerder mensen moeten stimuleren om met de fiets te gaan dan
				 dat we ze moeten gaan afschrikken. In dat verband zou er ook eens moeten worden
				 gekeken naar de mogelijkheid om de bewaarplichttermijn van fietsen terug te
				 brengen. Een auto mag al na twee weken verbeurd verklaard worden. Dan zie ik
				 niet in waarom de overheid een fiets dertien weken zou moeten bewaren. Dus daar
				 kunnen we best wel wat incentives op loslaten, maar het lijkt ons in ieder
				 geval geen goede zaak om fietsers te gaan straffen voor het feit dat ze op een
				 schone, duurzame en goedkope manier naar het station gaan.
 Dan de groei van het spoor. Wij zijn daar positief over. Ik
				 begrijp dat er een recessie is en dat het wat sneller had gekund, maar ook daar
				 wil ik dan toch weer even de link met ProRail leggen. Het geld moet besteed
				 worden en mag niet op de plank blijven liggen. Dus graag de druk op ProRail om
				 binnen haar aanbestedingen haar werk niet steeds te concentreren op een bepaald
				 deel van het jaar, maar om dat zo veel mogelijk over het jaar uit te
				 smeren.
 Dan de problemen met de Beneluxtrein. Bij die trein en de Fyra
				 staan wat ons betreft twee problemen centraal. Wat je in toenemende mate ziet,
				 is dat omdat we allemaal zoveel openbaar vervoer willen, het openbaar vervoer
				 vervangen gaat worden door hoogwaardig openbaar vervoer. Dat kan zijn van een
				 eenvoudige bus naar een eenvoudige trein, het kan van een goede trein naar een
				 supermoderne trein zijn. Het effect is tweeërlei. Degenen met een kleinere
				 portemonnee zijn gedwongen om wat meer geld uit te geven. De mbo-scholier die
				 van Harlingen naar Leeuwarden gaat, had vroeger een goede busverbinding; hij
				 moest er vervolgens uit omdat er een treinverbinding kwam die sneller was. Dit
				 terwijl die bus een bus geworden is die half Friesland aandoet voordat die in
				 Leeuwarden komt. Dat betekent dat die mbo-scholier op dit moment € 50 per
				 maand meer kwijt is omdat hij wel gedwongen is om met de trein te gaan. Dus het
				 lijkt leuk die trein maar het betekent wel een enorme kostenstijging voor die
				 student. Hetzelfde doet zich nu voor bij de Fyra. Mensen worden de trein bijna
				 uitgedwongen richting de Fyra, maar het betekent wel dat ze daaraan meer geld
				 kwijt zijn. Ik vind dat dit een afweging is die wij meer zullen moeten meenemen
				 in de keuzes die we maken rond het openbaar vervoer.
 Verder wijs ik erop dat een lijn als de Fyra voor veel mensen
				 betekent dat ze elders moeten opstappen en ze niet meer op de meest natuurlijke
				 manier van A naar B kunnen. Veel Zeeuwen zullen door deze Fyra bijna gedwongen
				 worden om voortaan met de auto naar Antwerpen te gaan. Het is bijna niet meer
				 aantrekkelijk voor ze om de trein te pakken. Dat zijn toch afwegingen waar we
				 bij weg moeten blijven. Dus hoe kunnen we de betaalbaarheid garanderen en
				 tegelijkertijd er op toezien dat men op een natuurlijke manier kan overstappen?
				 Ik verneem daarop graag de visie van de minister.
 Ik heb grote moeite met het idee dat het station Zwolle voor
				 een aantal weken gesloten gaat worden, maar ik zeg er wel eerlijk bij dat ik nu
				 geen alternatief voorhanden heb. Het geeft eens te meer aan dat we kennelijk
				 het treinsysteem op veel plekken van het land goed ontwikkeld hebben, maar dat
				 op het moment dat men naar het noorden gaat men per se langs Zwolle moet.
				 Misschien moet opnieuw gekeken worden naar de mogelijkheid om te komen tot
				 andere routes om naar het noorden te kunnen komen.
 
 
 De heer De Jong (PVV): Voorzitter.
				 Het was me het weekje wel. ProRail dat blaadjes laat tellen op het spoor. De NS
				 die plaszakken wil gaan uitdelen en een rapport van de Algemene Rekenkamer dat
				 aangeeft dat maar liefst 1,1 mld. aan gemeenschapsgeld niet op de bestemming
				 terecht is gekomen waar het voor bedoeld was, namelijk beheer, onderhoud en
				 verbetering van het spoor. Wat de PVV betreft een week die we niet snel meer
				 zullen gaan vergeten, maar tevens een trieste week. Wat de berichtgevingen
				 namelijk gemeen hebben, is dat nog maar eens duidelijk is geworden dat het
				 allemaal niet zo lekker loopt bij de NS en ProRail. We maken ons dan ook
				 oprecht zorgen. Want het lijkt erop alsof de NS berust in het feit dat ze
				 tijdens periode van slecht weer constant te controle verliest. In plaats van
				 dat de NS zich focust op de reiziger en er voor zorgt dat er meer treinen
				 rijden en de reisinformatie echt betrouwbaar is, komt zij met snelle,
				 kortetermijnoplossingen. Zo wil de NS bij berichten van slecht weer minder
				 treinen laten rijden. Waarom is er voor deze oplossing gekozen? Dit kan toch
				 nooit de oplossing zijn voor de kern van het probleem? Minder treinen lost toch
				 niet het fundamentele probleem van controleverlies bij slecht weer op? Graag
				 een reactie van de minister.
 Ik ben mij ervan bewust dat de NS graag met minder treinen wil
				 gaan rijden, want bij slecht weer is er nu eenmaal een grotere kans op
				 storingen met als gevolg dat er een kettingreactie optreedt, hetgeen weer
				 doorwerkt in hun kernprestatieindicatoren (KPI's). Want het is nog steeds zo
				 dat indien op voorhand een uitgeklede dienstregeling aangekondigd wordt, de
				 treinen die uit de dienstregeling zijn gehaald, niet doorberekend zijn in de
				 punctualiteitscijfers. Een fijn staaltje creatief boekhouden, maar niet in het
				 belang van de reiziger. Wat men daarbij namelijk volledig over het hoofd lijkt
				 te zien, is het effect voor de reiziger. Wat nu als bij zo'n uitgeklede
				 dienstregeling zich op een traject een verstoring voordoet door bijvoorbeeld
				 een gevalletje koperdiefstal of blikseminslag? Als dat bijvoorbeeld gebeurt op
				 het traject tussen Utrecht, Gouda en Den Haag betekent het dat alle reizigers
				 om moeten reizen met een uitgeklede dienstregeling via Rotterdam of Amsterdam.
				 Met de grote reizigersstromen gaat dat natuurlijk nooit passen, waardoor er
				 weliswaar geen kettingreactie optreedt voor de treinen maar wel voor een veel
				 grotere groep reizigers. Die blijven op het perron in de kou staan omdat de
				 treinen overvol zijn. Precies dezelfde situatie zoals we die de afgelopen
				 winters hebben meegemaakt en waarvan we met z'n allen Kamerbreed hebben
				 aangegeven dat we dat niet nog een keer zouden willen meemaken. Ik kan mij toch
				 niet voorstellen dat de minister die zegt de reiziger centraal te stellen, dit
				 kan accepteren. Daarom mijn vraag: wat gaat de minister hieraan doen? Wat is
				 haar verhaal richting die reiziger? Kan zij ons nog voor het eind van deze
				 maand een detailplan doen toekomen vanuit ProRail en de NS zelf over wat ze nu
				 exact gedaan hebben om de winterproblematiek aan te pakken na het winterdebat
				 in de afgelopen winter? Want uit de brief kunnen wij niet opmaken waarom dit
				 jaar het spoor beter is voorbereid op slecht weer. Alleen al de problemen die
				 er de afgelopen week ontstonden omdat er sprake was van een beetje herfstweer,
				 doen het ergste vermoeden voor de komende periode.
 Dan over het rapport van de Algemene Rekenkamer. Ik zal mij
				 daarbij houden aan de regels die aan het begin van dit algemeen overleg zijn
				 gesteld. Mijn fractie betreurt de hele gang van zaken rondom de implementatie
				 van ERTMS. Als dat gewoon conform de planning was uitgevoerd dan hadden we, als
				 ik de berichten daarover in de media mag geloven, nu al het spoor 15% tot 20%
				 beter besteed. Bovendien zorgt het ERTMS voor een betere veiligheid op het
				 spoor, want het is hét middel als het gaat om het tegengaan van STS-passages.
				 Het is maar goed dat de spoorcommissie zich buigt over dit element en daar
				 moeten we dan ook maar op wachten. We wachten dus vol interesse de conclusies
				 van de spoorcommissie af.
 Dan kom ik te spreken over het fietsparkeren. De PVV steunt het
				 beleid van de minister om het fietsbeleid te decentraliseren. Het verbijstert
				 mij ook ten zeerste dat dit kennelijk nog niet het geval was. Ik ben blij dat
				 dit nu wel lukt. Waar ik nog meer over verbaasd ben, is het feit dat het meest
				 linkse college van dit land onder leiding van de heer Wolfsen – nou ja, bijna
				 het meest linkse college, want de SP zit er niet in maar dat is ook de enige
				 winst voor Utrecht – het voornemen heeft om maar liefst 22 000
				 betaaldparkerenfietsplekken neer te zetten bij Utrecht CS, dit ten koste van
				 alle gratis fietsenstallingen. Sterker nog, as we speak, zijn er al een aantal
				 gratis fietsenstallingen rondom Utrecht CS verwijderd. Waar wij in het regeer-
				 en gedoogakkoord hebben opgenomen dat wij inzetten op goede fietsvoorzieningen,
				 laten de linkse gemeenteraadsfracties de Utrechtse fietser in de steek. Degenen
				 die hier het meest mee worden gepakt, zijn de studenten. Die kunnen dus straks
				 wel gratis met een ov-kaart met de bus maar moeten volgens de plannen van de
				 gemeenteraad in Utrecht zo meteen gaan betalen om te fietsen. Dat is te zot
				 voor woorden. Kan de minister aangeven wat zij vindt van deze gang van zaken?
				 Het gaat hier om een van de grootste stations van Nederland en het is
				 belangrijk dat de infrastructuur rondom dat station goed geregeld is en dat
				 iedereen gebruik kan maken van gratis fietsstallingen.
 Mijn laatste onderwerp is de dienstregeling. Ik moet toch kwijt
				 dat ik niet happy ben – en dat is zacht uitgedrukt – over de huidige
				 dienstregeling. Het Intercityproject wordt in het hele land de nek omgedraaid
				 en wordt omgezet in een soort stoptreinenbeleid. Daardoor wordt voor veel
				 mensen de reistijd een stuk langer en mijn fractie is van mening dat
				 reistijdverkorting een van de belangrijkste middelen is om de mensen uit de
				 auto de trein in te krijgen. Zoals bekend, willen wij niet gaan sturen als het
				 gaat om hoe een reiziger moet reizen, maar het is niet bevorderlijk voor de
				 treinreiziger om langer elke keer te moeten reizen. Dus dit plan zou wat mij
				 betreft zo snel mogelijk de shredder in kunnen. Ik verneem daarop graag de
				 reactie van de minister. Ik weet dat ze op dit moment aan het onderhandelen is
				 over de concessie. Ik vraag haar dan ook om daarbij dit soort elementen die
				 niet in het belang zijn van de reiziger, zwaar mee te laten wegen.
 
 De heer Verhoeven (D66): Ik heb in
				het betoog van de heer De Jong gemist zijn eerdere voorstel om de geldkraan
				voor ProRail helemaal dicht te draaien. Nu kan dit zijn omdat hij vanwege de
				prudentie eerst de resultaten van de onderzoekscommissie wil afwachten en dit
				voorstel dus nog even in de koelkast zet of omdat hij weer tot zinnen is
				gekomen. Maar misschien kan hij er toch iets over zeggen. Wil hij nu eigenlijk
				de geldkraan voor ProRail helemaal dichtdraaien?
 De heer De Jong (PVV): Het is mooi
				dat de D66-fractie aandachtig luistert naar het betoog van de PVV-fractie. Wij
				zijn altijd bij zinnen. Dus bij elk voorstel dat we doen en elke reactie die we
				in de pers geven, zijn we altijd 100% bij zinnen. We hebben gezegd dat we
				vinden dat al het geld dat nu nog in 2011 richting ProRail zou gaan, moet
				worden vastgehouden. Tevens willen we dat de onderste steen boven komt. We
				willen weten hoe het zit met die 1,1 mld. Het kan toch niet zo zijn dat als je
				geld reserveert voor onderhoud, je ontzettend veel problemen op het spoor ziet
				en je er dan achter moet komen dat dit geld blijkbaar daarvoor niet is besteed
				door allerlei technische mankementen? Tegelijkertijd willen wij de
				spoorcommissie wel alle ruimte gunnen om tijdens de verhoren de onderste steen
				boven te krijgen.
 De heer Verhoeven (D66): De heer De
				Jong heeft op zich terecht de mond vol van de reiziger en investeren in de
				kwaliteit van het spoor. Maar vervolgens zegt hij dat het geld dat naar ProRail
				gaat moet worden vastgehouden, kortom, dat er minder investeringen in het spoor
				zullen komen en het er dus alleen maar op achteruitgaat. Is het niet een soort
				pavlovreactie om nu de geldkraan dicht te draaien? Doet hij dan niet, juist
				omdat er sprake is van onderbesteding, precies het verkeerde? Ik zou bijna
				zeggen: moet je de geldkraan niet wat verder opendraaien zodat de juiste
				hoeveelheid investeringen in het spoor worden gedaan en al die reizigers deze
				winter wel goed vervoerd kunnen worden?
 De heer De Jong (PVV): Wat wij
				zeggen, is dat er kennelijk 1,1 mld. op de plank ligt en dat dit geld niet is
				uitgegeven voor het onderhoud. Tegelijkertijd vinden we dat je het geld dat er
				dit jaar nog vanuit de overheid richting ProRail zou gaan, niet aan ProRail zou
				behoeven te geven, aangezien er kennelijk nog 1,1 mld. beschikbaar is. Dus
				houdt het helemaal niet op met het onderhoud. Het onderhoud gaat gewoon verder.
				Alleen, wij willen de onderste steen boven hebben zodat wij straks niet met de
				situatie geconfronteerd worden waarin je nog voor dit jaar extra geld erin gaat
				pompen terwijl je niet weet wat er met die 1,1 mld. is gebeurd. Ik snap dat D66
				overal ontzettend veel geld in wil pompen. Dat zien we met heel veel dingen,
				zoals met ontwikkelingshulp, maar het helpt voor geen meter. Wij zeggen: let
				goed op waar je je geld aan uitgeeft en zorg ervoor dat de onderste steen
				bovenkomt en dat het treinverkeer goed in orde is.
 
 Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink
				 (ChristenUnie): Voorzitter. Als een paar blaadjes of sneeuwvlokken
				 dreigen te vallen, schakelt het spoor al snel om naar een nooddienstregeling en
				 bij hoge nood is er de plaszak. Uit dit soort informatie concludeert de
				 ChristenUnie dat de reiziger op het spoor nog niet met de hoofdletter R wordt
				 geschreven. En die hoofdletter R, daar gaat het om in dit debat.
 Op voorstel van de ChristenUnie en de VVD doet een aparte
				 commissie van deze Kamer momenteel onderzoek naar ProRail. De Algemenen
				 Rekenkamer is als onderdeel van dit onderzoek nu gekomen met een rapport waarin
				 stevige conclusies staan over ProRail en het ministerie. De ChristenUnie wacht
				 met definitieve conclusies tot het eindrapport van onze collega's in deze Kamer
				 er is. De Algemene Rekenkamer bevestigt wel dat de aansturing van ProRail veel
				 beter moet en er meer transparantie nodig is over de voortgang van projecten en
				 de besteding van belastinggeld. Via Kamervragen en notities hebben mijn
				 fractiegenoot Arie Slob en oud-Kamerlid Ernst Cramer hier ook meerdere malen op
				 gewezen. Veel conclusies van de Rekenkamer staan ook al in de
				 ChristenUnie-notitie van vorig jaar over ProRail. Ik hoop dat de minister hier
				 ook goed kennis van heeft genomen. De ChristenUnie verwacht van deze minister
				 daadkracht zodat er nu echt voortgang komt in projecten als ERTMS en Mistral
				 die al meer dan tien jaar lopen. En waar blijft de file top 50 voor het spoor,
				 de spoorknelpuntenindex uit de motie van Arie Slob? ProRail komt nu met een top
				 vijf minstpresterende lijnen die worden gemonitord. Maar de motie ging over
				 veel meer dan over storingen. Die ging ook over capaciteit. En een aangenomen
				 motie moet gewoon uitgevoerd worden. De minister broedt nog op de plannen voor
				 het hoofdrailnet. De ChristenUnie wil veel strengere eisen en bijbehorende
				 financiële prikkels voor de NS, betere reisinformatie, meer treinen en dus ook
				 Sprinters en ook buiten de Randstad, en meer invloed voor reizigersorganisaties
				 en provincies. Ik kan het wensenlijstje nog veel langer maken, maar dat debat
				 komt later.
 Een ding kan echter niet wachten en dat is de Intercity
				 Eindhoven–Heerlen–Aken. De Duitsers hebben miljoenen beschikbaar om deze
				 spoorlijn op te knappen. De schop kan bij wijze van spreken morgen de grond al
				 in. Ze willen wel de garantie dat de NS Intercity gaat rijden en dat er dus
				 niet sprake is van een inspanningsverplichting maar van een
				 resultaatsverplichting in de nieuwe concessie. Ik heb begrepen dat de Duitsers
				 deze week een duidelijk signaal van de minister willen. Anders is de kans groot
				 dat DB Netz, het Duitse ProRail, uit het project stapt en zijn geld elders gaat
				 investeren. Graag een reactie en anders overweeg ik een motie op dit punt.
 Het is mooi dat er 107 mln. beschikbaar is voor
				 fietsenstallingen bij stations, maar het meeste geld was al beschikbaar gesteld
				 door het vorige kabinet. En het stallingstekort groeit dagelijks. De minister
				 zou nog in de begroting zoeken naar geld om ook buiten de Randstad stallingen
				 bij te bouwen. Dit kabinet wil niet alleen een Randstadkabinet zijn, dus,
				 minister, waar is dat geld? Want ik heb het nog niet in de begroting gevonden.
				 De minister zegt ook te gemakkelijk dat fietsparkeren bij stations vooral een
				 zaak is van de gemeenten. Maar het gaat om ruimtes binnen stationsgebouwen op
				 of grond van de NS of ProRail. Dus hier ligt een taak voor de minister.
				 Reizigers op Utrecht CS kunnen straks alleen nog maar betaald hun fiets stallen
				 en dat wordt een chaos en is ook niet de reiziger met de hoofdletter R
				 schrijven. Het is prima als er voor meerdaags stallen moet worden betaald, maar
				 eendags stallen moet gratis blijven op elk station in Nederland.
 De ChristenUnie maakt zich zorgen over het Programma
				 Hoogfrequent Spoorvervoer. Er waren al tekorten op de spooruitbreiding naar
				 Almere en er moest nog extra geld gevonden worden voor het goederenvervoer door
				 Oost-Nederland. En nu lees ik in de begroting een bezuiniging van 194 mln. In
				 het regeerakkoord staat dat dit een bezuiniging is op inpassing. Maar juist
				 daarvoor was toch geld tekort binnen het PHS? De ChristenUnie wil de garantie
				 dat de minister geen projecten gaat snijden uit het PHS. De beloofde
				 ondertunneling van de drukste spoorwegovergangen moet doorgaan. Klopt het dat
				 de minister aan Castricum heeft gevraagd om 11 mln., zijnde 50% van de kosten,
				 hiervoor zelf te betalen? Dat kun je toch niet van zo'n kleine gemeente
				 vragen?
 Ik dank de minister voor de inventarisatie van nieuwe stations.
				 Ik kan er nog wel een paar noemen maar daar komt Arie Slob binnenkort op terug
				 in een initiatiefnota. Nieuwe stations worden pas gebouwd als de NS een
				 bedieningsgarantie heeft afgegeven. Maar dat is de omgekeerde wereld. De NS mag
				 best advies uitbrengen, maar de politiek beslist. De minister is opdrachtgever
				 en moet gewoon de motie-Cramer uitvoeren. Zij wil station Lisse Keukenhof
				 ondanks aandringen van de Kamer niet bouwen omdat de NS niet mee wil werken,
				 zelfs niet als het zou gaan om een evenementenstation. Dit terwijl de minister
				 hiervoor geld beschikbaar had binnen het actieplan spoor. De ChristenUnie
				 vraagt de minister alsnog dit station te realiseren.
 De ChristenUnie wacht nog op de brief van de minister over
				 station Schiedam Kethel. Zij heeft het steeds over knopen doorhakken voor de A4
				 Midden-Delfland, maar waarom weigert zij nu ook dit gebied een goede
				 ov-ontsluiting te geven? Ook hier worden al 20 jaar verwachtingen gewekt. Kan
				 de minister trouwens bevestigen dat de Intercitystatus van Schiedam Centrum
				 overeind blijft binnen het PHS?
 Als het gaat om de toegankelijkheid van het ov voor
				 gehandicapten sluit ik mij aan bij de woorden van de fracties van de VVD en de
				 het CDA, met name bij de concrete vragen van laatstgenoemde fractie.
 Ik eindig graag met mijn eigen woonplaats Zwolle. De heer
				 Monasch heeft helemaal gelijk waar hij het betreurt dat allerlei mensen door
				 Zwolle moeten reizen. Je moet niet door Zwolle reizen, je moet er vooral een
				 keer uitstappen. En ik heet iedereen hartelijk welkom in die prachtige stad.
				 Maar in de zomer van 2012 gaat knooppunt Zwolle, de toegangspoort tot heel
				 Noord-Nederland, vier weken dicht. Op de weg is het ondenkbaar dat een
				 dergelijk knooppunt zo lang dichtgaat. De ChristenUnie is blij dat na de
				 Kamervragen van Arie Slob nu wordt gekeken naar alternatieven. Ik roep de
				 minister op, hier echt het uiterste voor te doen, want er zijn slimme
				 oplossingen mogelijk, zoals Intercitytreinen vanuit het noorden door te laten
				 rijden naar Deventer zodat reizigers maximaal 30 minuten langer onderweg zijn.
				 Zeker in de zomerperiode waarin heel veel mensen juist deze verbinding kiezen,
				 met de fiets op weg naar de mooie Waddeneilanden bijvoorbeeld, kun je het niet
				 maken om dit station zo lang te sluiten.
 
 
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				 Geesteranus: Voorzitter. Ik ben blij dat ik een reactie kan geven op
				 het rapport van de Algemene Rekenkamer. Vorige week maandag heb ik niet
				 gereageerd, ook omdat ik weet dat de onderzoekscommissie-Kuiken nog bezig is
				 met haar werkzaamheden, hoewel dat toch lastig is als je tegelijkertijd van
				 overal en nergens wel reacties hoort en je er zelf ook aan onderhevig bent. Dus
				 ik ben blij dat deze commissie mij gevraagd heeft een brief te sturen. Zoals in
				 de brief is te lezen, denk ik anders over de conclusies van de Algemene
				 Rekenkamer. Dat betreft allereerst het bedrag van 1,1 mld. Wij zijn van mening
				 dat het om maar 373 mln. gaat die nog niet besteed zijn. Dat is ook reden voor
				 mij om de departementale auditdienst er nog extra op te zetten, dit om
				 nieteswellesverhalen te voorkomen. De Rekenkamer heeft zelf in het rapport ook
				 de mogelijkheid geopperd om de departementale auditdienst er naar te laten
				 kijken. Zij ziet die ook als een onafhankelijk orgaan. Het is dus niet zo dat
				 wij onze ambtenaren er nog een keer naar laten kijken; het zijn eigenlijk
				 andere ambtenaren die er met een onafhankelijke blik naar kijken. Ik vind ook
				 dat er zo snel mogelijk duidelijkheid over moet komen. De Rekenkamer zegt dat
				 er onderbestedingen zijn. Ik vind het bedrag dat zij noemt veel te hoog en ik
				 ga ervan uit dat zij een aantal dingen bij elkaar opgeteld heeft die niet bij
				 elkaar opgeteld moeten worden. Ik wil dat ook graag onderbouwen. Ook ProRail
				 zal door haar accountant hetzelfde laten doen. En dan hoop ik dat we snel
				 kunnen aantonen dat het 373 mln. betreft. Het gaan dan overigens nog steeds om
				 onderbesteding. Daarover hebben wij het al vaker gehad in deze commissie. In
				 het MIRT-overleg heb ik de 330 mln. genoemd die in het aanlegbudget nog niet
				 besteed waren. De heer Bashir heeft toen gevraagd of dat dan weggehaald wordt
				 bij de trein. Nee, dat gaat niet weg bij het spoor. Dat blijft daar gewoon,
				 alleen het komt soms voor dat projecten uitgesteld worden of complexer zijn
				 waardoor er onderbesteding plaatsvindt. Het blijft wel van groot belang ervoor
				 te zorgen dat alles zo goed mogelijk in het jaar uitgegeven wordt. De
				 departementale auditdienst verwacht volgende week klaar te zijn en dan zal ik
				 de resultaten ervan ook naar de Kamer sturen. Ik zal er ook voor zorgen dat de
				 audit van ProRail naar de Kamer komt.
 Gevraagd is naar het volledig informeren met name in de
				 begrotingsstukken in relatie tot ProRail. In de brief heb ik hierover al een en
				 ander aangegeven, onder andere hoe in onze begroting de realisatie terugkomt.
				 De Rekenkamer spreekt over het beheerplan, maar ik wijs erop dat het beheerplan
				 nooit ter goedkeuring voorligt maar ter informatie. Wat wij doen, is hetgeen in
				 het beheerplan staat doorvertalen in de begroting en in onze aanpassingen, in
				 de Voorjaarsnota, de Najaarsnota en uiteindelijk ook in het jaarverslag. Ook op
				 dat punt vind ik dus dat ik de Kamer volledig geïnformeerd heb. Dat het
				 duidelijker kan, daar ben ik het helemaal mee eens. Dat betreft onder meer het
				 feit dat wij met het kasverplichtingenstelsel werken en ProRail met het
				 baten-lastenstelsel. Dat soort zaken zorgt ervoor dat het niet altijd even
				 leesbaar is. Dat trek ik mij zeer aan door er nu al mee aan de slag te gaan en
				 voorstellen bedenk om daarin meer duidelijkheid te creëren. Ik heb namelijk
				 geen enkele reden om de Kamer op dat punt niet goed te informeren. Voor mij is
				 het van belang om zo goed mogelijk en zo efficiënt mogelijk spoor aan te
				 leggen. Ik heb daar als minister ook een verantwoordelijkheid voor en ik wil de
				 Kamer dienaangaande ook zo goed, inzichtelijk en transparant mogelijk
				 informeren. Het onderzoek van de onderzoekscommissie spoor gaat over de periode
				 2005–2010. Ik ben eind 2010 aangetreden en heb sindsdien ook allerlei acties
				 ondernomen. We zijn meteen van start gegaan met acties naar aanleiding van het
				 winterweer die ook een relatie hebben gehad met de aansturing van ProRail.
				 Verder heb ik reguliere gesprekken met ProRail ingepland die er in het verleden
				 niet waren. Ook noem ik de discussies over kerntaken en dergelijke. Op al die
				 zaken kom ik graag in het kader van de hoorzitting terug.
 Overigens vind ik het jammer om af en toe hier terug te horen
				 dat er sprake zou zijn van het totaalbeeld van een niet functionerend ProRail.
				 Ik wijs erop dat in de afgelopen periode 95% punctualiteit is gerealiseerd. Dat
				 percentage is hoger dan ooit tevoren. Daarnaast komt in de internationale
				 benchmark die ook de Kamer heeft ontvangen, ProRail beter naar voren komt dan
				 menig bedrijf. Ik wil het breder perspectief dus wel boven tafel hebben.
 De heer Aptroot heeft gevraagd om een second opinion door een
				 extern bureau. Voor de lopende projecten is het staand beleid om voor
				 risicovolle projecten, zoals de NSP-projecten en de spoortunnel Delft, een
				 second opinion te laten uitvoeren door een extern bureau. Ik hoorde de heer
				 Aptroot eerst zeggen dat het voor ieder project moet gelden maar later hoorde
				 ik hem zeggen dat het alleen voor de grote projecten moet gelden. Ik zou
				 daarover dan ook graag wat meer verheldering van hem krijgen. Ik zou het
				 namelijk onverstandig vinden om dat voor elke uitgave te gaan doen. Dat zou
				 namelijk een enorme rompslomp en vertragingen kunnen gaan betekenen. Nogmaals,
				 voor de grote projecten kunnen wij dit ook en het lijkt mij goed om daarmee ook
				 door te gaan.
 Het gaat vaak niet zozeer om de kostenraming, want daar zitten
				 vaak niet de grote problemen. Die ontstaan meer bij scopewijzigingen en
				 vertragingen als gevolg van samenhang met andere projecten. Ten aanzien van
				 projecten zoals OV SAAL en PHS heb ik met ProRail heel duidelijke afspraken
				 gemaakt over risicoanalyses, scopebewaking, audits en second opinions, zowel
				 voor de kosten als voor de bouwplanning. Ik zie de oproep van de heer Aptroot
				 als een ondersteuning van beleid als het gaat om de grote projecten. Vanuit
				 mijn verantwoordelijkheid als minister wil ik vooral de nadruk leggen op
				 bewaking van de scope en het risico voor de verschillende projecten. Ik zal dat
				 ook in de verantwoording aan de Kamer verduidelijken zodat mede op basis van
				 het ARK-rapport dit parallel aan de commissie-Kuiken wordt opgepakt.
 De heer Verhoeven heeft mij gevraagd om een reactie op de
				 conclusie van de ARK over onvoldoende controle, zowel kwalitatief als
				 kwantitatief. Ik heb zo-even al aangegeven hoe ik denk dat wij de Kamer echt
				 volledig informeren en over de aanpassingen die daarbij aan de orde zijn. In
				 het rapport staat dat er 2,5 fte toezicht is. Ik wijs er echter op dat we veel
				 meer mensen hebben die er toezicht op houden. Die 2,5 fte houdt specifiek
				 toezicht op de begroting maar er zijn ook mensen die toezicht houden op
				 bijvoorbeeld alle aanlegprojecten en beheerprojecten met alle daarbij horende
				 begrotingen. Dus in totaliteit zijn er veel meer mensen die toezicht houden,
				 zo'n 18 fte. Ook naar aanleiding van wat er verder nog uit de commissie-Kuiken
				 gaat komen, blijven wij natuurlijk altijd goed kijken of we het op de juiste
				 wijze hebben georganiseerd en of verbeteringen nodig zijn.
 De heer Verhoeven heeft gevraagd naar de aansturing van de NS
				 in relatie tot de financiën. De minister van Financiën is aandeelhouder van
				 de NS en ik ben de concessieverlener. De NS krijgt geen geld, met uitzondering
				 van een paar kleine contractlijnen zoals Houten-Houten. De NS betaalt ons zelfs
				 geld, namelijk een concessieprijs. Dat is dus een ander type relatie dan die
				 welke wij hebben met ProRail, waar ProRail van ons heel veel geld krijgt.
 De heer Monasch heeft gevraagd naar de relatie tussen ProRail
				 en Gelderland, gelet op de verschillende problemen die er zijn met het
				 onderhoud in Gelderland. Naar aanleiding van de evaluatie van de spoorwetgeving
				 is er een kabinetsstandpunt gekomen. Toen is aangegeven dat het niet wenselijk
				 was om het beheer te decentraliseren dan wel aan te besteden. Uit onderzoek is
				 gebleken dat splitsing gelet op de complexiteit van het spoornetwerk leidt tot
				 extra risico's en interfaces. Daarom is destijds gekozen voor één beheerder
				 en één integrale beheersconcessie. ProRail voert op dit moment wel
				 verbeteringen door om de prestaties op die decentrale lijn omhoog te krijgen;
				 er wordt namelijk ook erkend dat daarop verbeteringen mogelijk zijn. Wij willen
				 er ook nadrukkelijk op sturen. Vanaf het beheersplan 2012 is er de KPI inzake
				 de top vijf minstpresterende lijnen zodat we daarop kunnen toetsen. Ik noem de
				 KPI wat betreft de prestaties decentrale lijnen. Ik zal er ook specifiek op
				 sturen, zodanig dat wanneer er niet aan gewerkt wordt, daarop ook maatregelen
				 genomen zullen worden.
 De heer Haverkamp heeft gevraagd naar de dwangsom. Hij verbond
				 daaraan specifiek de vraag of wanneer ik bijvoorbeeld een boete van
				 € 300 000 moet geven, ik dat bedrag dan weer minder krijg als
				 aandeelhouder. Het kan zijn dat je dat als aandeelhouder minder krijgt. Je hebt
				 dat uiteindelijk minder te besteden in het totaalplaatje. Dat geldt overigens
				 ook bij Financiën als aandeelhouder. Als ik daar discussies heb over dingen
				 die de NS extra zou moeten doen, zegt Financiën vervolgens: alles wat we aan
				 dividend minder krijgen, zal u op een andere manier moeten ophoesten. Waarom
				 moet je het dan toch zo doen? Omdat als je met elkaar afspraken maakt over
				 prestaties, er ook een dwangmiddel moet zijn.
 Zijn we tevreden over de prestaties? Welnu, elke keer leggen we
				 met elkaar vast wat haalbaar en niet haalbaar is. Ook als je er maar 1% onder
				 zit, zoals in dit geval, zeggen we toch: dan voldoe je niet aan de afspraken
				 die we hebben gemaakt.
 Mevrouw Wiegman heeft mij gewezen op de notitie van de
				 ChristenUnie. Ik heb die notitie gekregen een maand nadat ik vorig jaar
				 aantrad. Ik ken de notitie dus. We hebben die toen ook bediscussieerd. Ze is
				 ook voor een deel via moties in de Kamer aan de orde geweest. Ook bij de
				 werkzaamheden van de commissie-Kuiken zal die ongetwijfeld betrokken
				 worden.
 
 De heer De Jong (PVV): Ik ben mij
				ervan bewust dat er een commissie is ingesteld die goed moet gaan kijken naar
				dat ARK-rapport en naar de oplossingen om vervolgens tot conclusies te komen.
				Toch schrok ik weer van de milde reactie van de minister richting ProRail. Want
				je zal maar op zo'n perron staan en je zal maar niet van de trein gebruik
				kunnen maken omdat er weer iets is misgegaan op het spoor. Je zal maar die
				reiziger zijn en naar de televisie kijken om te vernemen dat men het intern ook
				niet goed voor elkaar heeft omdat men niet weet wat er met die 1,1 mld. is
				gebeurd, terwijl we met z'n allen moeten bezuinigen. Er moet iets gebeuren! Die
				reiziger is het meer dan zat hoe het allemaal daar werkt. Het is een
				onacceptabel zooitje bij ProRail. Kan de minister nu eindelijk eens aangeven
				dat ze er ook op die manier in zit en dat ook zij vindt dat er nu echt iets
				moet gebeuren, een signaal richting de winter? Gooi die hele raad van
				commissarissen eruit en zorg ervoor dat mevrouw Gout de kans krijgt om de boel
				op te lossen. Maar niet een reactie van: er moeten nog wel wat dingetjes
				gebeuren en voor het overige moeten we maar wachten op de bevindingen van de
				commissie. Ik heb de minister hoog zitten maar ik verwacht toch een wat
				steviger reactie richting ProRail, want dit gaat echt niet.
 
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				 Geesteranus: Ik hoor de oproep van de heer De Jong. Hij heeft mij ook
				 gehoord de afgelopen periode na de problematiek op het spoor als gevolg van het
				 winterweer en de onvoorbereidheid van NS en ProRail daarop. Ik wil op dat punt
				 echter wel een onderscheid maken. Ik hoor de heer De Jong spreken over de
				 reizigers die weer op het spoor stil blijven staan omdat het niet functioneert.
				 Ik heb gezegd dat er de afgelopen periode sprake is geweest van 95%
				 punctualiteit. Dat is hoger dan ooit. Dus in de reguliere treindienstvoering
				 gaat het gewoon relatief goed. Wat vorig jaar niet goed ging, was dat er zich
				 onverwachte storingen voordeden die leidden tot extreme verslechteringen op het
				 spoor. Die storingen waren gelegen in een aantal redenen. Een ervan was dat de
				 informatie-uitwisseling onderling niet goed was. Daarom hebben wij nu besloten
				 om één partij verantwoordelijk te maken voor de bijsturing en de
				 informatievoorziening en om ervoor te zorgen dat de verschillende partijen bij
				 elkaar in de calamiteitencentra zitten. Dat is meteen een antwoord op de vraag
				 van der heer Monasch of dat pas in 2013 wordt gerealiseerd. Nee, we hebben ze
				 nu al wel bij elkaar gestopt en we laten ze al wel gezamenlijk werken. Alleen,
				 formeel, duurt zo'n fusie waarbij mensen van het ene bedrijf naar het andere
				 bedrijf overgaan, veel langer. Maar daarop vooruitlopend opereren ze al wel als
				 zodanig.
 Wat betreft dat proces met betrekking tot winterweer en
				 calamiteiten: daar ben ik ook heel streng over. Ik wil er ook best een hogere
				 toon bij gebruiken als de heer De Jong dat van belang vindt. Het is ook zeer
				 belangrijk omdat dat hetgeen is wat de indruk van al die reizigers wekt,
				 namelijk: als het misgaat, gaat het ook echt helemaal mis. Daarvoor hebben we
				 een heleboel maatregelen genomen, zoals ook in mijn brief over het winterweer
				 staat. Onder andere met betere treinen, met betere leidingen, met betere
				 afstemming tussen de verschillende partijen hebben wij geprobeerd dat op te
				 lossen.
 
 De heer De Jong (PVV): Er is een
				probleem ontstaan op het spoor. Heel veel mensen staan op het perron en kunnen
				niet met de trein mee. Er komt dan een gigantische stroom van kritiek. En wat
				doet de NS dan? Die geeft dan aan hoe goed het eigenlijk wel niet gaat. De NS
				komt altijd met cijfers over de punctualiteit die verbeterd is,
				bladiebladiebla. Dat is hartstikke goed. Ze zijn ermee aan het werk om die
				reiziger beter te informeren, maar dat stoort reizigers omdat ze er namelijk
				niet op kunnen vertrouwen dat ze met die trein kunnen. De minister heeft gezegd
				dat we zaken niet door elkaar moeten halen. We hebben het net gehad over die
				1,1 mld. Bevroren en kapotte wissels hebben te maken met slecht onderhoud en
				met het feit dat geld dat gereserveerd is niet wordt uitgegeven waaraan het zou
				moeten worden uitgegeven. Dus minister, laat die papieren werkelijkheid van die
				punctualiteitscijfers nu eens varen. Want op het moment dat je een andere
				dienstregeling rijdt wordt die niet opgenomen in die cijfers, terwijl de mensen
				er wel last van hebben. Ik steun de minister overigens waar zij zegt dat zij
				niet op alles inhoudelijk in kan gaan gelet op de werkzaamheden van de
				tijdelijke commissie spoor.
 De voorzitter: En dat leidt tot de
				volgende korte vraag? U maakt het wel heel breed. Ik vind dat u het korter kan
				en ook moet formuleren.
 De heer De Jong (PVV): Oké,
				voorzitter. ik ga ervan uit dat u niet al te vaak met de trein reist en u zich
				de emotie wellicht niet kan voorstellen.
 De voorzitter: Dat zal u nog wel eens
				kunnen meevallen, maar daar gaat het nu niet over.
 De heer De Jong (PVV): Ik zal het
				heel kort houden. Kan de minister nu eens eindelijk die papieren werkelijkheid
				rondom ProRail laten varen en wil zij nu het duidelijke signaal afgeven dat het
				echt menens is? Wil zij ervoor gaan zorgen dat mevrouw Gout ook de kans krijgt
				om de boel op te lossen bij ProRail? Want ze wordt in mijn beleving niet echt
				de kans gegeven.
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				Geesteranus: Nogmaals, ik neem het uitermate serieus. Dat is ook
				waarom ik zelf vorig jaar dat veranderprogramma ben gestart. Dat is overigens
				nog niet klaar. Dat is ook de reden waarom ik naast de gesprekken met
				Rijkswaterstaat nu ook regelmatig gesprekken heb met de directeur van ProRail.
				Er vindt continu een verbeterslag plaats en mevrouw Gout zit daar heel erg goed
				in. Overigens zijn er de afgelopen periode ook twee commissarissen gewisseld.
				We hebben daarbij gekeken naar mensen die ook het reizigersbelang meer
				meenemen. Dus ook daarin zijn er wisselingen opgetreden. Dat ik ook af en toe
				de positieve kant benadruk, is omdat ik denk dat wanneer we het spoorproduct al
				te veel naar beneden praten dit ook weer effect heeft op het geloof van
				reizigers in dit product. Wij moeten met elkaar kritisch kijken naar wat er
				echt misgaat, maar wij moeten ook laten zien wat er goed gaat. Als het even
				sneeuwt zit de weg naar Schiphol ook vast. Op het moment dat er slecht weer op
				komst is, wordt er ook gevraagd aan automobilisten om minder de weg op te gaan,
				zodat er minder verstoppingen komen. Zo is het ook met een dienstregeling. Wil
				je alles laten rijden wat er is dat vervolgens echter vast komt zitten of zet
				je in plaats van zes treinen per uur drie of vier treinen in die dan in ieder
				geval rijden, zodat de reiziger zeker weet dat die wel gaan? Dus daar zitten
				allemaal elementen achter die juist bedoeld zijn om de reiziger te helpen en
				voor hen het goede te doen. En daar blijf ik mee doorgaan en daar blijf ik op
				sturen.
 De heer Aptroot (VVD): De minister
				had mij gevraagd of ik die second opinion zou willen over alle uitgaven. Mijn
				antwoord daarop is: nee, natuurlijk niet. Ik heb al gezegd dat die betrekking
				heeft op regulier onderhoud. Het gaat mij echt om de grote projecten, om grote
				vervangingsinvesteringen en zeker ook allerlei nieuwe forse investeringen. De
				minister had het verder over staand beleid. De Hanzelijn zou worden aangesloten
				op het bestaande spoor. Wij kregen te horen dat het spoor dan wel moest worden
				verdubbeld. Kosten 140 mln. De vorige minister en de Kamer hebben daarmee
				ingestemd. Dan gaan we vragen stellen waarom het wordt uitgesteld. Dan krijgen
				we een briefje met de mededeling: het kost geen 140 mln. maar ProRail heeft het
				opnieuw berekend en het kost nu 295 mln.; ze hadden de geluidsschermpjes
				vergeten maar een verdubbeling is niet nodig, we verplaatsen de seinen, een
				beetje blokverdichting en het kan op het bestaande spoor. Ik vraag mij echt af
				of daar sprake was van een second opinion. Gebeurt dat echt al jaren of is dat
				iets wat recent is gestart? Ik kan mij niet indenken dat als je een goede
				second opinion hebt, de bedragen verdubbelen, halveren of dat soort
				dingen.
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				Geesteranus: Ik kan niet voor deze specifieke casus antwoorden of daar
				een second opinion onder zat of niet. Bij een raming kijk je wat er ongeveer
				moet gebeuren. Bij wegen zie je soms ook dat er in een keer een heel ander
				bedrag uitkomt, omdat blijkt dat er veel meer problemen zijn met het geluid,
				dat er sprake is van archeologische vondsten et cetera. Er zijn allerlei
				redenen waarom het duurder kan worden. Dat is ook waarom de ramingen na een
				besluit worden omgezet in veel definitievere berekeningen. En daarop zou de
				second opinion plaats moeten vinden. Ik vind het van groot belang dat je dat
				bij grote budgetten goed doet. Dat doen we bij de weg steeds meer, doordat we
				veel vaker om marktconsultatie vragen waar ook heel interessante nieuwe
				ontwikkelingen uit blijken. Ook daarbij streef ik naar consistent beleid tussen
				het ene veld en het andere veld.
 De heer Aptroot (VVD): Dan denk ik in
				ieder geval dat we wat betreft de lijn voor de toekomst elkaar vinden. Ook bij
				de IJmeerverbinding blijkt bij marktconsultatie dat het wellicht voor 60% kan
				van wat eerder werd geraamd. Ik wil echt van de minister weten of die second
				opinion ook plaatsvindt. Ik denk aan het programma Beter benutten, ERTMS, 270
				mln. geraamd, 260 mln. uitgegeven maar slechts de helft van het project is
				uitgevoerd. Dat is ongeveer het dubbele geworden. Ik vind dat het zo niet
				langer kan. Als die second opinion recent is ingezet, dan prijs ik de minister
				daarvoor, maar ik wil echt zeker weten dat het gebeurt.
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				Geesteranus: Ik heb net van mijn ambtenaren antwoord gekregen ten
				aanzien van de Hanzelijn en OV SAAL. Ook daar zijn second opinions uitgevoerd.
				De bouwplanning bleek zeer complex en er zijn toen maatregelen genomen. Er was
				toen bijvoorbeeld ook sprake van een andere groei van Almere dan ten tijde van
				het Tracébesluit Hanzelijn. Het gaat natuurlijk altijd over ramingen en
				modellen inzake hoeveel mensen er komen te wonen. Dan moet je andere
				maatregelen nemen om overlast tegen te gaan. Onder andere daardoor is het veel
				duurder geworden. Nogmaals, wij doen al second opinions en zullen dat ook
				blijven doen. Ik heb ook al toegezegd dat ik in de reactie naar de Kamer
				inzichtelijk zal maken wat dit soort dingen vervolgens opleveren.
 De heer Verhoeven (D66): Het is toch
				wel gek dat de vorige week iedereen als een dolle heen en waar aan het springen
				was toen het ARK-rapport uitkwam. En nu lijkt iedereen weer in de houding te
				zijn gesprongen. Iedereen is weer ingedut en zegt: we wachten wel eventjes tot
				januari. En de minister doet eigenlijk een beetje hetzelfde als wat premier
				Rutte een paar maanden geleden deed. Ze zegt: ja, er wordt een verkeerde
				rekensom gemaakt. Het is niet 1,1 mld. maar 373 mln.; het is niet 2,5 fte maar
				18 fte. We hebben echter wel een Rekenkamer en als die iets goed kan, dan is
				het rekenen. En de minister schrijft doodleuk een brief in de trant van: nee,
				het klopt allemaal niet en, oké, ik heb misschien wat minder duidelijk
				geïnformeerd maar dat is het dan wel zo'n beetje. Ik moet zeggen dat ik daar
				eigenlijk een beetje moeite mee heb. Ik vind dat te mager. De minister heeft
				ook nog niets gezegd over mijn totaalplaatje. Ik wil gewoon vóór de
				begrotingsbehandeling een heldere schets van de geldstromen van de NS, ProRail
				en de twee ministeries. Ook wil ik graag wat meer weten over de
				toezichtaspecten.
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				Geesteranus: Ik heb ook gezien dat er de vorige week maandag heel veel
				ophef over was. Ik ben heel blij dat we de komende periode met elkaar kunnen
				discussiëren over het rapport en de cijfers. Ik heb meerdere keren, zowel
				ambtelijk als bestuurlijk, aangegeven aan de Rekenkamer dat wij denken dat er
				dubbeltellingen zaten in het rapport. In het rapport van de ARK staat ook dat
				er dubbeltellingen in zitten maar dat zij niet meer de tijd heeft om die te
				bekijken. Dat betekent dat ik in ieder geval zelf heel graag wil laten zien hoe
				het zit. Daarom heb ik de departementale auditdienst en de externe accountant
				van ProRail gevraagd om er naar te kijken. Ik heb alle onafhankelijke
				toezichtsorganen hoog zitten, van Rekenkamer tot de SER. D66 heeft vandaag een
				oproep gedaan om die allemaal serieus te nemen, welnu, ik neem ze ook allemaal
				serieus. Ik kan verzekeren dat het kabinet dat ook doet. Maar op het moment dat
				je zelf constateert dat je tot een andere conclusie komt op een punt, vind ik
				ook dat je dat moet kunnen inbrengen en moet kunnen onderbouwen. Dat is ook wat
				ik wil doen. Ik hoop ook dat dit de reden is waarom er nu minder ruis is dan
				wellicht de vorige keer. Ik denk dat ook de Kamer wil zien wie het bij het
				rechte eind had. Ik heb geprobeerd het heel voorzichtig op te schrijven,
				zodanig dat het nu even aan ons is om dat te bewijzen. Het A4-tje waarom de
				heer Verhoeven heeft gevraagd, zeg ik overigens graag toe. Hij had het een paar
				keer over miljarden die kwijt waren. Het geld is niet kwijt. Het gaat wat mij
				betreft om miljoenen en het is ook niet kwijt; het ligt gewoon op de plank en
				het moet ook gewoon ingezet worden. De heer Verhoeven vroeg mij in zijn eerste
				termijn om in dat A4-tje ook aan te geen wat ik op dat punt nog niet weet.
				Welnu, ik weet dat wel. Ik ben bezig met de onderhandelingen met de NS over HRN
				en HSA. Ik kan dan dus al wel aangeven in welk budget dat zit. Als we het vlak
				voor de begroting sturen kan ik zelfs waarschijnlijk alles al aangeven. Dus dat
				lijkt mij dan nog handiger.
 De heer Verhoeven (D66): Nou ben ik
				ook wel weer geneigd om in de houding te springen. Ik ben blij dat de minister
				de Rekenkamer serieus neemt en alle andere instituten die dit land proberen op
				een objectieve wijze de goede kant op te sturen. Dat doet mij goed. Ik zal
				doorgeven aan de heer Pechtold dat dit nu ook het kabinetsstandpunt is. Ik ben
				ook blij met de toezegging van de minister over dat stroomschema op een A4-tje.
				Ik wil er nog aan toevoegen dat het mij niet alleen gaat om de zoekgeraakte
				miljoenen – ik mag geen miljard meer zeggen – van ProRail maar ook om de
				openstaande situatie rond de hsl en de concessie. Dat bij elkaar is toch wel
				een pakket van 5 mld. aan onzekerheid. Ik ben blij dat de minister daar
				duidelijkheid over gaat geven.
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				Geesteranus: Sterker nog, u kunt zelfs niet over zoekgeraakte
				miljoenen spreken. Het geld is niet zoek, het ligt gewoon op de plank. Op een
				aantal punten zijn projecten te laat en wordt het geld dus naar het jaar daarop
				geschoven, zoals projecten soms ook te vroeg kunnen zijn en het geld dan naar
				een jaar eerder geschoven wordt. Eenzelfde soort discussie hebben we gehad over
				spoor en weg en hoe je uiteindelijk dezelfde budgetten voor beide onderwerpen
				in totaliteit bleef houden.
 De heer Verhoeven (D66): Dat ben ik
				eens met de minister maar er is een verschil tussen 373 mln. en 1,1 mld. En die
				miljoenen bedoel ik en die zijn zoek. Die 373 mln. liggen rustig op de plank en
				dat geld verschimmelt niet, maar er is een verschil tussen twee
				organisaties.
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				Geesteranus: U krijgt de volgende week al antwoord via de
				departementale auditdienst hoe dat verschil in elkaar zit. Dat kunt u overigens
				ook lezen in mijn brief aan de Rekenkamer die al op haar site staat. Het
				totaalplaatje wil ik het liefst voor de begrotingsbehandeling aan de Kamer doen
				toekomen. Dan kan ik daarin ook de HSA- en HRN-cijfers in meenemen.
 
 De heer Monasch (PvdA): Met alle
				 respect voor de Rekenkamer, ProRail en de andere accountants: of de drie
				 partijen poetsen gezamenlijk 800 mln. weg of iemand heeft een heel grote
				 verantwoordelijkheid op zich genomen om veel maatschappelijke beroering te
				 veroorzaken en is met onjuiste cijfers gekomen. Die hypotheek ligt wel op deze
				 discussie.
 De minister zei dat ze meer specifiek gaat sturen op de top
				 vijf minstpresterende lijnen. Kan zij dat iets specifieker maken?
 
 
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				 Geesteranus: Ik heb er in ieder geval niet aan meegewerkt om die
				 beroering teweeg te brengen, en wel door niet te reageren vorige week maandag,
				 wat niet altijd even prettig was. Eerst lees je dan namelijk wat je allemaal
				 niet goed gedaan zou hebben om vervolgens in hoofdredactionele commentaren weer
				 het een en ander over je heen te krijgen. Het is in ieder geval moeilijk
				 stilzitten op zo'n moment.
 Wat betreft uw tweede vraag: ik weet dat die KPI er in zit maar
				 ik weet niet in detail hoe die ingevuld is. Ik kan dat ofwel in tweede termijn
				 aangeven ofwel schriftelijk beantwoorden. Het zit in ieder geval altijd in de
				 beheerconcessies die de Kamer ter informatie van mij krijgt.
 Dan wil ik overgaan naar HSA en HRN, ook al zo'n onderwerp waar
				 we nu niet al te uitgebreid op in kunnen gaan omdat het nog onderdeel is van de
				 onderhandelingen. Dat neemt niet weg dat ik er op hoofdlijnen wel iets over kan
				 zeggen. Vooral de HSA-onderhandelingen waren tot nu toe complex. In februari
				 heb ik de Kamer gezegd dat ik maatregelen wilde nemen en heb ik de Kamer
				 daarvoor ook ruimte gevraagd. Ik heb aangegeven daarmee nog voor de zomer bij
				 de Kamer te kunnen komen. Het is mij uiteindelijk echter niet gelukt om voor de
				 zomer met de oplossing te komen, omdat alle elementen die deel uitmaken van
				 zo'n discussie heel complex zijn. Ik noem onder andere de looptijd van zo'n
				 onderhandse aanbesteding. Doe je die voor tien of voor vijftien jaar? Dat zijn
				 dingen waarvoor we naar de Europese Commissie moeten en die moet vervolgens
				 weer zeggen wat zij ervan vindt. Dat soort dingen neemt gewoon heel veel tijd
				 in beslag. Zoals bekend, betrekken we ook het HRN erbij. Ook dat maakt het
				 natuurlijk complex, want die afspraken moet je maken indachtig de wensen van de
				 Kamer, ook zodanig dat de Kamer er daarna nog invloed op kan uitoefenen. Je
				 moet ook nadenken over verdere decentralisaties, grensoverschrijdend vervoer,
				 toegankelijkheid, minimumfrequenties et cetera. Dat komt dan in een keer
				 allemaal bij die discussie die eerst alleen maar over een pot met geld leek te
				 gaan. Ik ga er wel van uit dat ik voor de begrotingsbehandeling bij de Kamer
				 kom om te vertellen wat ik daarover met de NS bereikt heb. Het zijn dus
				 allemaal zaken die nauw met elkaar samenhangen en die ook zorgvuldigheid
				 vereisen, gezien ook de rol die de Kamer straks nog wil spelen, om nog maar
				 niet te spreken over aanbesteding en staatssteunrecht en de daarmee verband
				 houdende vraagstukken. U kunt dus zien dat ik een heel leuke en interessante
				 kluif in mijn portefeuille heb. Die lag er nu eenmaal, namelijk sinds 2000, en
				 ik wil graag tot een oplossing komen, maar om dat zo te doen dat het ons zo min
				 mogelijk kost en dat de reiziger er uiteindelijk gunstig van afkomt, heb ik wel
				 wat tijd nodig.
 Een tijd terug heb ik het rapport van de FMN in ontvangst
				 genomen en ook goed bestudeerd. Zij geeft aan dat ze niet zozeer het
				 Randstadnet als wel de gebieden eromheen een rol willen laten spelen. Ik heb de
				 Kamer er al over geïnformeerd dat sommige delen daarvan kansrijk zijn en
				 andere minder omdat ze problemen veroorzaken met samenloop of robuustheid van
				 het spoor. Ik zie dus kansen voor die regionale netten maar ik zie
				 tegelijkertijd een nauwe samenhang met het HRN. Dat betekent ik dat ik heel
				 goed moet kijken waar je het wel en niet zou kunnen realiseren. Tegelijkertijd
				 met de HSA- en HRN-discussie zal ik dus aangeven waar ik mogelijkheden zie voor
				 decentrale lijnen.
 Er is door D66 gevraagd of er wellicht een beheerste stap kan
				 worden gezet om ervaring op te doen en te leren. Dat wil ik ook zeker doen door
				 dat verder vorm te geven bij de decentralisatie ten aanzien van bepaalde
				 elementen. Daar zal ik dan ook specifiek op terugkomen. Uiteindelijk gaat het
				 er dan om dat je het bij samenloop zo goed mogelijk probeert vorm te geven. We
				 zouden bijvoorbeeld kunnen kijken naar een proef van twee vervoerders op het
				 spoor, maar ik ben nog niet klaar hiermee, want het maakt onderdeel uit van de
				 onderhandelingen. Maar dan kom ik daar tegelijkertijd op terug.
 De Kamer heeft mij gevraagd om over het beleidsvoornemen met
				 betrekking tot HSA en HRN te spreken, omdat je het daarna over een soort
				 eisenpakket zou kunnen hebben; en dat is er ook. Dus nadat ik met een
				 beleidsvoornemen kom over al dan niet onderhandse gunning, kan de Kamer met mij
				 spreken over haar wensen over nieuwe concessies. We hebben hier heel vaak
				 discussies over zaken die niet in de concessie zijn opgenomen en waarvan we
				 achteraf wel vinden dat het geregeld moet zijn. Dat betekent dat dat het moment
				 is waarop we met elkaar die discussie hebben. Alles wat je vraagt heeft
				 natuurlijk ook een prijs, zeg ik er wel bij voorbaat bij, maar laten we dan met
				 elkaar goed die inhoudelijke discussie voeren.
 Gevraagd is naar de laatste stand van zaken met betrekking tot
				 de Betuweroute. Op 31 augustus is op mijn uitnodiging de heer Voigtsberger van
				 Noordrijn-Westfalen bij mij geweest voor een gesprek. Hij is ook in de haven
				 van Rotterdam gaan kijken, in relatie ook tot het belang van de ontsluiting
				 derde spoor. Hij heeft mij laten weten dat het aandeel van Noordrijn-Westfalen
				 in de meerjarenbegroting is opgenomen. Op 19 oktober zullen ook ProRail en DB
				 Netz elkaar gaan treffen. Door beide partijen wordt eraan gewerkt om ook de
				 financiering van het derde spoor landelijk eind van dit jaar duidelijk te
				 hebben. Ik ontvang 17 november de heer Ramsauer om ook op bezoek te gaan naar
				 Rotterdam om nog eens even te laten zien wat daar allemaal gebeurt. Er is dus
				 inmiddels veel gebeurd. We blijven er bovenop zitten. Er gaat bijna geen dag
				 voorbij dat wij de Duitsers helpen herinneren aan het belang van het derde
				 spoor. Nadat ik ze vorig jaar heb gevraagd of 2013 nog wel een haalbare kaart
				 zou zijn, hebben ze inderdaad toen ook aangegeven dat dit niet het geval was;
				 ik heb dat toen ook gemeld in de commissie in mei. Ze kunnen nog geen
				 definitieve einddatum noemen, maar ze zijn wel hard bezig om ervoor te zorgen
				 dat er begonnen kan worden.
 Gevraagd is naar de tarieven voor 2012 van goederenvervoer.
				 Keyrail en ProRail zijn daarover in een vergevorderd stadium van
				 onderhandeling. Wij sturen er in ieder geval op dat de tarieven zo worden
				 afgestemd dat het gebruik van de Betuweroute wordt gestimuleerd en dat
				 substitutie naar het gemengde net wordt voorkomen. Daar zal ik ook op
				 toezien.
 Verder is gevraagd of het niet verstandiger is om Keyrail
				 voorlopig dan nog maar niet de concessie voor de Betuweroute te geven, omdat er
				 misschien een andere opzet voor het spoor gaat komen. Ik kan niet vooruitzien
				 wat de commissie gaat besluiten volgend jaar. Ik weet alleen dat we in 2009 een
				 discussie hebben gehad over de indeling van het spoor en dat er toen expliciet
				 voor gekozen is om ProRail in de huidige constructie te laten. Ik weet ook dat
				 deze discussie nog een keer gevoerd is aan het begin van 2011 naar aanleiding
				 van het winterweer en dat ook toen er uiteindelijk voor gekozen is om de
				 sturingsrelatie te houden zoals die is. Maar de Kamer staat het altijd vrij om
				 dat volgend jaar te veranderen, maar ik wil toch maar uitgaan van de huidige
				 situatie. Ik voorzie dat voor het inrichten van die nieuwe exploitatieopdracht
				 aan Keyrail sowieso een langerdurend traject nodig is. Met de inhoudelijke
				 vormgeving wil ik zo snel mogelijk door. Ik denk dat dit niet bijt met uw
				 voorstel. Als volgend jaar de uitkomsten van het onderzoek bekend zijn, is er
				 nog voldoende tijd om deze te verbinden met een besluit over Keyrail. Ik doe
				 dat dan vooral omdat de aanbesteding nog een tijdje duurt en niet omdat ik denk
				 dat we nu al weer een nieuwe discussie over de plek van ProRail moeten
				 hebben.
 De heer Haverkamp heeft gevraagd naar het maximaal benutten van
				 de Betuweroute. Ik vind het heel erg belangrijk dat die route zo goed mogelijk
				 benut wordt. Doordat Keyrail dé goederenvervoerexploitant van Nederland wordt
				 – er was ook weinig marktbelangstelling – hebben de goederenvervoerders in
				 de toekomst in ieder geval nog maar één loket. Bovendien krijgen ze een
				 duidelijk vervoersdoel. Het gaat er uiteindelijk toch om dat er zo veel
				 mogelijk via die Betuweroute vervoerd kan worden.
 Gevraagd is of het klopt dat er per dag maar zes treinen per
				 uur door de Sophiatunnel rijden in plaats van de twaalf waarvan uitgegaan werd.
				 Dat klopt. Er mogen nu per richting maximaal zes treinen per uur door de
				 Sophiatunnel. Dat moeten er ook geen twaalf worden maar net als op de rest van
				 de Betuweroute acht of maximaal negen. Die zes treinen zijn op dit moment
				 voldoende. Op termijn is er inderdaad meer nodig. Ik ga ook met Keyrail en
				 ProRail naar een oplossing zoeken om te komen tot die acht, maximaal
				 negen.
 De aandeelhouders van Keyrail zitten niet aan een touwtje, maar
				 er wordt wel steeds meer afgestemd. Met alle aandeelhouders is afgesproken om
				 samen het traject uit te werken en zij zien allen in dat het voortbestaan van
				 Keyrail ons heel veel kan brengen op het gebied van goederenvervoer. Waarom zou
				 je het apart houden als vervoerders één loket willen? Door de
				 exploitatieperiode van Keyrail is nog meer gebleken dat er voor goederenvervoer
				 een exploitant nodig is die infrabeheer toespitst op de eisen van de
				 goederenvervoermarkt. Die markt is echter anders dan die voor reizigersvervoer.
				 Die aparte organisatie heeft laten zien dat goed te doen. Dus dat is de reden
				 waarom wij het zo willen doen.
 Mevrouw Voortman heeft gevraagd of routedwang mogelijk is op
				 het gemengde net, zodat in de spits alleen nog personenvervoer kan rijden. Ik
				 heb al vaker de mogelijkheid van routedwang onderzocht. Volgens Europese regels
				 mag dat alleen als er sprake is van overbelasting. Dan voorziet de AMvB
				 capaciteit in regels voor verdeling van de verschillende soorten vervoer in
				 relatie tot de beschikbare capaciteit. Ik zie geen mogelijkheid om via
				 routedwang verder te gaan dan nu mogelijk en noodzakelijk is.
 Dan kom ik te spreken over het PHS. Mevrouw Wiegman heeft in
				 dat kader gevraagd naar de 194 mln. in relatie tot de 3 mld. In het
				 regeerakkoord staat inderdaad dat er een korting op dat programma zal
				 plaatsvinden. Met de 4,4 mld. is wat ons betreft spoorboekloos rijden nog
				 steeds heel goed mogelijk te maken. Onder andere door toepassing van nog
				 effectievere maatregelen binnen PHS, waaronder de robuuste spoorbenadering en
				 toepassing daarvan bij nieuwe investeringsbeslissingen, blijven wat mij betreft
				 de ambities nog steeds mogelijk. Het klopt dat de ruimte voor eventuele
				 toezeggingen bij de uitwerking van het PHS ten aanzien van leefbaarheid of
				 extra inpassingen uiterst beperkt is geworden. Maar eigenlijk was die al
				 beperkt en die ruimte is er niet groter op geworden. Het moet in ieder geval
				 uit de lengte of uit de breedte komen, dan wel moet er regionaal worden
				 bijgedragen. Bij de weg zien we hetzelfde. Iedere keer als we een budget hebben
				 gekregen, proberen we te kijken of we verder kunnen versoberen en besparen
				 zodanig dat je bepaalde inpassingsvraagstukken wel kunt oplossen.
 Mevrouw Wiegman heeft gevraagd of het dan logisch is dat een
				 gemeente als Castricum dan flink moet bijdragen. Als het gaat om overwegen die
				 moeten worden aangebracht in het kader van het PHS dan zitten die ook gewoon in
				 onze budgetten, maar als het gaat om extra vragen van de regio dan zit dat niet
				 in het budget. Dan vragen wij inderdaad om een bijdrage. Mevrouw Wiegman noemde
				 een specifiek getal, maar ik kan nu niet zeggen of dat wel of niet aan de orde
				 is. Ik hoop dat de regio komt met creatieve voorstellen komt. Wij staan ook
				 open voor gesprekken daarover, maar het is niet zo dat alleen maar naar het
				 Rijk gekeken kan worden als men extra overwegen of extra activiteiten wil. Ik
				 denk ook dat dit punt aan de orde zal komen in de PHS-conferentie die we
				 binnenkort met de regio's organiseren. Dan kunnen we ook wat specifieker op
				 deze projecten ingaan.
 Verder is gevraagd naar Schiedam Kethel en de viersporigheid.
				 Ik zie op dit moment geen aanleiding voor een dergelijke investering. Die is
				 wat mij betreft in het kader van het PHS niet verantwoord. Een eventueel
				 station wordt niet onmogelijk gemaakt, maar er is in ieder geval besloten om
				 daarin niet te investeren. Wat betreft na 2020 is het op inhoudelijke gronden
				 ook nu nog niet aan de orde gezien het beperkt aantal in- en uitstappers, maar
				 als er te zijner tijd nieuwe ontwikkelingen zijn, kan dat natuurlijk altijd
				 opnieuw worden bezien.
 
 Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink
				(ChristenUnie): Toch even over de 194 mln. Bij de
				begrotingsbehandeling zal mijn collega Arie Slob er op verdergaan, maar ik wil
				de minister nu toch vragen of zij niet op z'n minst moet toegeven dat het wat
				voorbarig is geweest om te spreken over dat bedrag. Er zijn wellicht
				efficiencymogelijkheden maar ik zou wel duidelijk willen stellen dat er geen
				concessies gedaan mogen worden aan de capaciteit voor de reiziger. Ik zie dat
				echter toch wel een beetje gebeuren. Ik denk bijvoorbeeld aan OV SAAL. Als de
				maatregelen op dat punt doorgaan, is de reiziger langer onderweg en moet die
				vaker overstappen. Dan voelt die reiziger toch wel die pijn.
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				Geesteranus: Daar ben ik het niet mee eens. Ik heb net gezegd dat de
				ambities van PHS onverkort overeind blijven . De aanpassing van OV SAAL betreft
				overigens 45 mln. op een bedrag van 1,6 mld. en dit heeft geen invloed op de te
				maken keuze. Beide varianten zijn dan nog steeds mogelijk. We moeten 18 mld.
				bezuinigen en we proberen op alle beleidsdossiers een stukje daaraan bij te
				dragen. Dat doen we vooral door te kijken of het niet efficiënter, soberder en
				verstandiger kan. Nogmaals, de ambities blijven onverkort overeind. Er is niet
				veel geld voor extra's maar dat was al bij voorbaat duidelijk.
 Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink
				(ChristenUnie): Toch wil ik dan vanavond helderheid hebben over
				concessies aan de reiziger, want ik denk dat daarvoor een gemeenschappelijk
				draagvlak moet zijn en dat we elkaar daarop moeten kunnen blijven aanspreken.
				Uw opmerking over station Schiedam Kethel begrijp ik toch niet helemaal. Wat
				moer er nog aan nieuwe ontwikkelingen zijn om een station daar toch te
				overwegen? Het punt is nu juist dat daar inmiddels al een groot aantal woningen
				zijn gebouwd. Alles ligt daar klaar. Wat is daar nu aan nieuwe mogelijkheden en
				ontwikkelingen nog nodig om dat station te realiseren? Ik vraag dat zeker ook
				omdat het om een plek gaat waarvan je kunt zeggen: staar je daar nu niet blind
				op een weg, maar investeer daar juist in openbaar vervoer.
 
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				 Geesteranus: PHS gaat voornamelijk om de vraag hoe je spoorboekloos
				 kunt rijden en hoe je ervoor kunt zorgen dat er meer treinen beschikbaar zijn
				 over hetzelfde spoor in een bepaalde tijd. Nogmaals, die ambities staan wat mij
				 betreft gewoon overeind. Dus ook de hoeveelheid treinen die we willen
				 realiseren voor de reizigers blijft voor mij gewoon het uitgangspunt. We
				 spreken nog een keer met de Kamer over het PHS als het gaat over de boog. Dus
				 als u er zelf dan nog wat dingen aan wil veranderen is dat aan u, maar mijn
				 ambities staan nog overeind.
 Wat betreft Schiedam Kethel: het gaat daar gewoon om de
				 hoeveelheid in- en uitstappers. En dat aantal is gewoon veel te laag. Het kan
				 best zijn dat daar woningen bijgebouwd zijn, maar er moet wel gebruikgemaakt
				 worden van het station, zodanig dat het ook financieel kan. Uit alle
				 onderzoeken blijk dat dit niet kan. En daarom doen we het dus niet.
 Toegankelijkheid voor alle reizigers vind ook ik heel
				 belangrijk. In het regeerakkoord staat ook dat de toegankelijkheid versneld
				 moet worden uitgevoerd. We zijn dat inderdaad op een fors aantal punten aan het
				 doen. Allereerst zullen in 2015 alle stations toegankelijk zijn voor reizigers
				 met een auditieve of motorische functiebeperking. Ook zullen er meer stations
				 versneld worden aangepast voor reizigers met een motorische functiebeperking en
				 zullen 217 stations volledig toegankelijk zijn voor mensen in een rolstoel. In
				 totaal zullen in de periode tot 2020 circa 45 stations bovenop wat wij reeds
				 gepland hadden, toegankelijk gemaakt worden voor mensen met een motorische
				 functiebeperking. Dus daar investeren wij via ProRail dus flink in.
 Om die toegankelijkheid te realiseren moeten niet alleen de
				 stations worden aangepast. Bij mijn beleidsvoornemen inzake de nieuwe
				 HRN-concessie zal ook de toegankelijkheid van de treinen aan de orde komen.
				 Daarnaast werk ik samen met mijn ambtgenoot van VWS aan een verbeterde
				 rechtsbescherming van reizigers met een functiebeperking. Volgend jaar treedt
				 de desbetreffende wet in werking. Het toegankelijkheidsoffensief van de heer
				 Aptroot vind ik dus ook heel interessant.
 Verder is gewezen op het belang van de gelijkvloerse instap.
				 Dat is alleen te bereiken als het materieel en het perron op dezelfde hoogte
				 zijn. Er zijn op dit moment inderdaad problemen met een aantal Sprinters.
				 Daarover ben ik ook in gesprek, want dat is gewoon aan te passen. Ik vind ook
				 dat dit moet gebeuren. Het kan niet zo zijn dat mensen dan uiteindelijk
				 geconfronteerd worden met die kloof tussen trein en perron waardoor ze niet
				 zelfstandig in kunnen stappen. Ook dat punt zal ik natuurlijk in de nieuwe
				 concessie opnemen, zodat daaraan gewerkt zal worden. Overigens, in de «oude»
				 motie werd gesproken over het in 2030 alles toegankelijk maken. Voor de
				 stations gaat dat ook lukken. Voor de treinen kan dat ook. Alleen moet je dan
				 wel een aantal treinen op het allerlaatst nog om gaan zetten tegen wel heel erg
				 hoge kosten. Dus daar wil ik nog wel een keertje bij de Kamer, ik denk in het
				 kader van het beleidsvoornemen, op terugkomen of we het zo kunnen organiseren
				 dat er in ieder geval zoveel treinen per uur beschikbaar zijn die volledig
				 toegankelijk zijn, waarbij we de laatste modellen nog twee, drie of vier jaar
				 langer hebben voordat de nieuwe aangeschaft kunnen worden. Dit in plaats van
				 dat we honderden miljoen moeten gaan besteden voor het snijden in het laatste
				 materieel. Maar ik zit wat dit betreft op geheel dezelfde modus als de Kamer:
				 we moeten er zo hard mogelijk aan werken en het zo snel mogelijk
				 realiseren.
 Wij zullen ook in gesprek blijven met de NS en de CG-Raad over
				 de mogelijkheden in de tussentijd om het systeem van assistentieverlening
				 verder te verbeteren. Als je al afhankelijk bent van van alles en nog wat en je
				 in je eentje op zo'n station staat, is dat heel vervelend. Dan moet je gewoon
				 goed bediend worden, onder andere door een heel korte aanmeldtijd. Ik heb extra
				 geld opgenomen om dat te realiseren. Dat zit in een aanvullende post. Die
				 betreft het bedrag van 500 mln. per jaar extra, waarvan ook in het
				 regeerakkoord melding is gemaakt. Daarin hebben we 100 mln. inclusief btw
				 opgenomen, naast het nu al beschikbare bedrag van 466 mln. Dat is wat we de
				 komende periode hebben gereserveerd om perronhoogtes op alle stations aan te
				 passen en de stations te voorzien van hellingbanen, liften en dergelijke. Dus
				 uiteindelijk wordt er 566 mln. ofwel ruim een half mld. geïnvesteerd in het
				 verbeteren van de toegankelijkheid van stations.
 
 
 Mevrouw Voortman (GroenLinks): Ik
				 hoop dat de CG-Raad dan nog in staat zal zijn om de minister te kunnen
				 adviseren omdat juist de plannen van VWS ertoe leiden dat er daar heel veel
				 beleidsmedewerkers moeten worden ontslagen. Maar dat terzijde.
 De minister gaf aan dat volgend jaar de wet in werking treedt
				 die gaat over de positie van mensen met een beperking. Bedoelt zij daarmee de
				 ministeriële regeling waarmee ook nadere regels gesteld worden in het kader
				 van het besluit Toegankelijkheid openbaar vervoer of heeft zij het dan over
				 iets anders?
 
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				Geesteranus: Excuses, ik bedoel daarmee de ministeriële regeling. Wat
				de CG-Raad betreft: het is niet altijd afhankelijk van je hoeveelheid
				beleidsmedewerkers. Het gaat er vooral om dat je de ervaringen die er zijn ook
				goed verzamelt en goed weet in te brengen. Ik ken ze ook nog uit andere banen
				uit het verleden, dus ik weet dat deze mensen goed in staat zijn om te
				verwoorden wat de gehandicapte mens nodig heeft.
 Mevrouw Voortman (GroenLinks): Dus de
				ministeriële regeling komt begin volgend jaar?
 
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				 Geesteranus: Ja. Dat is wat ik net heb aangegeven. Mijn ambtgenoot van
				 VWS is daarmee bezig en zal er volgend jaar mee komen.
 Dan kom ik te spreken voer de KPI's. Er is een aantal vragen
				 gesteld over de dienstregeling 2012. Die dienstregeling komt tot stand binnen
				 de eisen die we stellen in de concessie. In die concessie wordt gewoon
				 aangegeven van welke minimale bedieningsniveaus sprake moet zijn, hoeveel
				 uitval er mag zijn, tussen welke stations er gereden moet worden et cetera. Het
				 vormgeven van de dienstregeling is helemaal aan de NS. Wij moeten toetsen of
				 die dan voldoet aan de criteria. Als er echt grote structuurwijzigingen
				 plaatsvinden die effect hebben op de eerdere afspraken, dan kunnen we daar
				 natuurlijk wat over zeggen, maar het blijft een bevoegdheid van de NS.
 Gevraagd is of de dienstregeling op de juiste manier tot stand
				 is gekomen. Welnu, dat gaat natuurlijk altijd in overleg met allerlei partijen,
				 waarbij niet altijd iedereen het eens is, maar dat is de weg die gevolgd wordt.
				 Op het moment dat er heel grote afwijkingen in zitten die onrealistisch zijn,
				 hebben wij daar natuurlijk ook vragen over en proberen we daarin bij te sturen.
				 Maar nogmaals, het is echt een bevoegdheid van de NS zelf op basis van de
				 afspraken die wij eerder met de NS hebben gemaakt in de concessie. Bij de
				 volgende concessie moeten we dus heel goed kijken of de afspraken er dan op een
				 goede manier in staan.
 Vervolgens wil ik ingaan op de systematiek van de
				 minstpresterende lijnen. Als er een bewuste lijn in de top 5 minstpresterende
				 lijnen staat, dan kan ik ProRail vragen om een specifiek verbeterplan te maken
				 voor deze lijn. Dat zal ik dan ook doen. De lijn Arnhem–Winterswijk – dat is
				 denk ik de lijn waarop de heer Monasch doelde – staat er op plek twee. De
				 lijn Zutphen–Winterswijk staat op plek één. Dus ik zal ook ProRail verzoeken
				 om voor deze een verbeterplan te maken.
 Dan de spoorknelpuntenindex conform de motie-Slob. Om beter te
				 kunnen sturen op het voorkomen van verstoringen op specifieke lijnen heb ik
				 ProRail gevraagd om een top vijf te maken van minstpresterende lijnen.
				 Vervolgens is bij de stand van zaken rond openstaande moties vanuit de Kamer
				 gevraagd hoe ik omga met de andere punten in de motie. Ik heb die vraag
				 beantwoord bij brief van 18 mei 2011. Ik heb toen ook toegezegd nog eens nader
				 naar de motie te zullen kijken. Ik kan inmiddels melden dat ProRail twee nieuwe
				 KPI's heeft ontwikkeld die zien op de verbetering van prestaties van slecht
				 presterende lijnen en op decentrale lijnen, waarbij dus ook meer rekening wordt
				 gehouden met de aspecten van de motie. Er zal dus nu niet meer alleen rekening
				 gehouden worden met de daadwerkelijke beschikbaarheid van de infrastructuur
				 maar ook met de punctualiteit van het treinverkeer, dus ook met de kwaliteit.
				 Je hebt dan straks dus de kwantiteit, namelijk de beschikbaarheid, en de
				 kwaliteit, namelijk de punctualiteit.
 Wat betreft de capaciteitsknelpunten in de infrastructuur blijf
				 ik van mening dat dit afdoende geregeld wordt met de procedure in de AMvB
				 capaciteitsverdeling. Ik heb daarmee het gevoel voldoende aan genoemde motie
				 voldaan te hebben.
 Er zijn vijf KPI's voor de reizigersinfo. De NS stelt voor deze
				 de vervangen door twee nieuwe KPI's. De ontwikkeling van die KPI's is een
				 proces dat lang duurt waarbij ook de consumentenorganisaties nauw betrokken
				 zijn. Dat proces heeft vooral tot doel reëlere KPI's te ontwikkelen ten
				 opzichte van de huidige KPI's. Je moet van elkaar namelijk weten of je wel op
				 de juiste feiten stuurt. Dat zal ik ook weer bij de Kamer aan de orde stellen
				 op het moment dat het vervoerplan met daarin de KPI's aan de orde komt.
 De heer De Jong heeft gezegd dat de uitgevallen treinen niet
				 worden meegeteld in de punctualiteitscijfers. Er was altijd al een indicator
				 die ook uitgevallen treinen meet, naast dus de treinpunctualiteit. Dus we
				 houden ook de uitgevallen treinen in de gaten. Het is dus niet zo dat de NS kan
				 zeggen: we halen er een paar uit omdat de dienstregeling dan beter door kan
				 gaan en die tellen we dan niet mee in de punctualiteit. Die komen gewoon in de
				 KPI inzake uitgevallen treinen. Daarnaast zijn we bezig met een nieuwe
				 indicator en die heet reizigerspunctualiteit. Daarin willen we combineren de
				 treinpunctualiteit, de uitgevallen treinen, de gemiste aansluitingen en de
				 aantallen reizigers. Dan houden we veel beter rekening met die reiziger. Ik heb
				 altijd gezegd dat je de reiziger met de hoofdletter R moet schrijven. Dit soort
				 elementen laten zien dat we daar echt werk van maken.
 
 De heer Monasch (PvdA): Uw top vijf
				minstpresterende lijnen gaf meteen al aan dat de vraag over Gelderland niet
				zomaar uit de lucht is komen vallen en dat de cri de coeur van het college van
				Gedeputeerde Staten van Gelderland ook voldoende grond heeft. Ik vind uw
				antwoord mooi en ik wil er ook niets aan afdoen, maar we zijn daar al
				verschillende malen op bezoek geweest. Zonder te overdrijven, het is elke week
				raak met brieven en telefoontjes vanuit dat gebied. We hebben het gevoel dat
				ProRail wat meer urgentie moet uitstralen op dit punt, in de zin van: handen
				uit de mouwen, er moet een probleem aangepakt worden. Ik wil graag het gevoel
				hebben dat er serieus werk van wordt gemaakt. U had het er over dat het in 2012
				aangepakt gaat worden maar dat kan natuurlijk ook september 2012 of nog later
				in 2012 zijn. Dus graag krijg ik van u een antwoord dat de burgers in
				Gelderland duidelijk maakt hoe u die problemen aldaar concreet gaat
				aanpakken.
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				Geesteranus: Ik vind het heel lastig om nu een maandtermijn uit de
				mouw te schudden, maar ik kan wel zeggen dat ik er heel snel op zal antwoorden.
				Wij zullen dat concrete plan vragen en ook zal ik dan onmiddellijk afspreken
				wat de termijn is. Dat zal ik dan laten weten aan de Kamer.
 De heer Monasch (PvdA): Ik vind het
				prima als we daar op korte termijn een brief over kunnen krijgen, maar dit zijn
				echt voorbeelden waarvan je moet zeggen: dit kan niet, dit duurt veel te lang,
				geef eens concreet aan wat er gaat gebeuren.
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				Geesteranus: Ik ben het met u eens dat hoe concreter je kunt zijn over
				dit soort dingen, hoe beter het is. Ik hoop zelfs dat ik nog voor het eind van
				de tweede termijn te horen krijg hoe lang ze er over moeten doen.
 De heer Monasch (PvdA): Namens
				Gelderland zou ik u daar nu al voor willen bedanken.
 Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink
				(ChristenUnie): Ik vroeg naar de file top 50. Ik verwees naar de top
				vijf van minstpresterende lijnen. Ik begrijp uit de beantwoording van de
				minister dat er nog twee voorbeelden bij komen. Dan zitten we op zeven. Dan
				zitten we toch behoorlijk ver af van datgene waar mijn collega Arie Slob om
				heeft gevraagd, namelijk om ook met een actieprogramma te komen. Wat de
				minister er nu in zijn algemeenheid over zegt, kan ik heel moeilijk duiden. Ik
				zou heel graag voor de begrotingsbehandeling vernemen wat er precies gaat
				gebeuren als het gaat om de uitwerking van de motie van collega Slob.
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				Geesteranus: Ik wil het liefst meteen reageren, want anders moet ik er
				weer een brief over schrijven. In de brief van 18 mei heb ik aangegeven hoe ik
				de motie uitwerk. Bij de behandeling van de jaarverslagen is dat weer
				teruggekomen en heb ik aangegeven hoe ik de motie uitwerk. Ik heb ook steeds
				gezegd dat het punt van de capaciteitsknelpunten geregeld is in de AMvB
				capaciteitsverdeling. Daarin zit dus ook die file top 50, want daarin breng je
				continu in beeld waar de knelpunten zitten.
 Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink
				(ChristenUnie): Mij valt toch wel heel erg op de technische benadering
				van de minister. Zij blijft vooral hangen in het op zichzelf ook heel
				belangrijke onderdeel capaciteit, maar wij willen net even wat verdergaan, ook
				wat betreft kwaliteit en een visie op de toekomst en de vraag waar er nieuwe
				knelpunten dreigen te ontstaan.
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				Geesteranus: Ik wilde er niet zo diep op ingaan omdat we het er al
				meerdere keren over gehad hebben, maar ik ben graag bereid om u wat meer
				antwoord te geven. De heer Slob heeft gevraagd om een index. Wij hebben dat
				vertaald in de top vijf minstpresterende lijnen. Dat ging vooral over de
				beschikbaarheid en de kwantiteit. Daar hebben wij inmiddels ook de kwaliteit
				aan toegevoegd, namelijk de punctualiteit van het treinverkeer. Dus ook de
				kwaliteitskant komt aan de orde. We doen het alleen niet voor een top 50 maar
				voor een top vijf, omdat wij zeggen dat die top 50 al in de AMvB zit.
 De heer Verhoeven (D66): Dank voor
				het antwoord van de minister ten aanzien van die KPI's. Een paar maanden
				geleden toen wij spraken over de vervelende situatie op het spoor tijdens de
				winter hebben we daar een punt van gemaakt. Wij hebben toen gezegd: verhoog die
				boetes en koppel dat nou aan een aantel steviger afrekencriteria. Toen heeft de
				minister eigenlijk twee dingen gezegd. Ten eerste dat ze niet zo een-twee-drie
				iets kan veranderen aan die boetes, maar dat zij wel naar die KPI's kan kijken.
				Zij zei toen volgens mij: ik ga van vijf naar twee. Zij voegde er wel aan toe
				dat dit lang kan duren en dat ze dit zal meenemen in de concessie. Daar gaan we
				dan ook maar weer op wachten. Ik kan dat geduld dan wel opbrengen, omdat ik dit
				ook snap. Maar kan de minister wel aangeven of die twee KPI's gaan over
				enerzijds de feitelijke informatie en anderzijds de ervaren informatie? Zijn
				dat de twee fundamenten van de nieuwe beoordeling van de NS?
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				Geesteranus: Ik noemde ze zo-even al op: treinpunctualiteit,
				uitgevallen treinen, gemiste aansluitingen en aantallen reizigers. Die zitten
				in de nieuwe KPI inzake reizigerspunctualiteit. Daarnaast houden wij zeker ook
				rekening met de ervaringen van de reiziger, omdat er ook de KPI klantenoordeel
				in zit. Dus het zit er allebei in.
 De heer Verhoeven (D66): Dat de
				reiziger vindt dat de punctualiteit slecht is als de punctualiteit goed is,
				interesseert mij niet. want als de punctualiteit goed is, dan is die goed. Dan
				kan de reiziger die slecht vinden maar dan is die toch goed. Als de informatie
				door de reiziger als slecht wordt ervaren, dan is die informatie ook slecht ook
				al zegt de NS dat ze wel goede informatie heeft geleverd. Dus in die zin bedoel
				ik het verschil tussen feitelijke informatie en ervaren informatie.
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				Geesteranus: We maken natuurlijk niet voor de Kamer de vertaling
				tussen het een en het ander. Dat moet je namelijk uiteindelijk zelf bekijken.
				Als je kan zien dat er voldaan wordt aan alle afgesproken prestaties, maar het
				tegelijkertijd als heel slecht wordt ervaren, dan is er toch iets aan de hand.
				Dan zal je er toch iets mee moeten als organisatie. Wat dat betreft brengen we
				de feiten en meningen in beeld door middel van het klantenoordeel. Dan zal u
				zelf het vergelijk moeten trekken tussen beide. Anders weet ik niet of ik uw
				vraag goed snap.
 De heer Verhoeven (D66): U snapt mijn
				vraag wel, alleen, u geeft niet het gewenste antwoord, maar dat vergeef ik u.
				Het is net als bij veiligheid. Bij veiligheid heb je de feitelijke veiligheid,
				zoals het aantal overvallen in de straat, en je hebt het gevoel dat je hebt als
				je in die straat loopt. Sommigen zeggen dat het een heel onveilige straat is,
				terwijl er nooit een overval is. Je kunt ook reizigers hebben die zeggen dat de
				trein altijd vertraagd is, terwijl de punctualiteit bewijst dat de treinen
				altijd op tijd rijden. Dat is de ene kant van het verhaal. Maar met informatie
				– daar ging het de afgelopen winter steeds over – is dat heel iets anders.
				Informatie is echt een kwestie van hoe het door de ontvanger wordt ervaren. Dus
				de NS kan wel zeggen dat ze uitstekende informatie geeft, maar als de reiziger
				zegt dat die informatie slecht is, dan zal ik als Kamerlid dat aan de kant van
				de reiziger met die hoofdletter R staat, zeggen dat die informatie beter moet.
				Als er dan toch twee KPI's komen dan zou ik zeggen: doe er dan één feitelijk
				en één beleefd.
 
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				 Geesteranus: Nu snap ik wat u bedoelt. Het voorbeeld van de veiligheid
				 is ook wel leuk, want het is inderdaad zo dat in heel Nederland iedereen vindt
				 dat het onveiliger is geworden behalve als het om zijn eigen buurt gaat. In
				 mijn portefeuille heb ik daar ook wel eens mee te maken; een heleboel dingen
				 gaan goed bij NS en ProRail maar er gaan ook een aantal dingen niet goed, en
				 die bepalen het beeld zodanig dat dit effect heeft. Informatie is inderdaad
				 veel meer arbitrair, want daarbij gaat het erom hoe die binnenkomt en niet om
				 hoe die feitelijk is. Dat is ook waarom wij die boete van 1% hebben gegeven,
				 omdat wij daar juist bovenop zitten. Dus de beleving is daarin een hele
				 belangrijke.
 Verder is gevraagd naar de Beneluxlijn. Er is altijd al
				 aangegeven dat deze lijn zal komen te vervallen als de Fyra Amsterdam-Brussel
				 gaat rijden. Er is ook steeds aangegeven dat die naar verwachting medio 2012
				 zal vervallen. De dienstregeling is daar dan ook voor gemaakt. Een omklap van
				 de oude lijn Rotterdam–Amsterdam is dan nodig om ruimte te maken in de
				 Schipholtunnel en bij Amsterdam. Ik ben bezig om voor die Beneluxtrein een
				 alternatief af te spreken met Zuidwest-Brabant en België om naast de bestaande
				 stoptrein Roosendaal–Antwerpen die blijft rijden, een alternatief te hebben. De
				 gevolgen van het verdwijnen van die trein zie je dus nu terug in de
				 dienstregeling voor 2012.
 Verder heeft de heer De Jong gevraagd of ik vind dat de nieuwe
				 dienstregeling uiteindelijk een verslechtering is vanwege de langere
				 reistijden. Het streven is natuurlijk altijd dat de nieuwe dienstregeling per
				 saldo een verbetering voor de reizigers is. Dat is die ook: een zo goed
				 mogelijke dienstregeling voor zo veel mogelijk reizigers. Maar helaas betekent
				 dat af en toe dat er een verslechtering optreedt voor een aantal reizigers. De
				 afgelopen jaren was dat vooral in het noorden van het land het geval en niet in
				 de Randstad. Dat komt omdat in de Randstad er altijd veel meer reizigers waren
				 en dus de dienstregeling daar veel meer op afgestemd werd. Bij wijzigingen van
				 een dienstregeling komt het altijd voor dat waar een hele grote groep erop
				 vooruitgaat, er uiteindelijk een aantal partijen op achteruitgaat. Wij proberen
				 er vooral voor te zorgen dat dit laatste zo min mogelijk het geval is en dat je
				 daar zo goed mogelijke oplossingen voor bedenkt.
 
 De heer De Jong (PVV): Ik heb ook
				specifiek gevraagd naar de mening van de minister over het Intercitybeleid. Wat
				je nu vaak ziet, is dat een Intercity wordt opgeknipt en dat het eigenlijk meer
				een stoptrein lijkt dan dat het een Intercity is. Mijn fractie is bang dat ook
				voor de toekomst dat beleid zich zal doorzetten en dat je dus uiteindelijk dat
				hele idee van Intercitytreinen kwijtraakt. Hoe staat de minister daarin?
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				Geesteranus: De NS heeft ervoor gekozen om op de lijn
				Rotterdam–Amsterdam via Haarlem nieuwe stations te bedienen. Ze wil daarmee de
				regionale functie van deze trein vergroten. Doorgaande reizigers tussen
				Rotterdam en Amsterdam hebben twee alternatieven, te weten overstappen in
				Leiden of de Fyra. Vanuit Den Haag CS gaat er wel een rechtstreekse Intercity
				naar Schiphol en Amsterdam. De NS stemt haar dienstregeling af met de regio's
				en de consumentenorganisaties en het bedienen van meer regionale stations is
				ook op verzoek van de regio's doorgevoerd. Dus het is niet een strategie om
				IC's door stoptreinen te vervangen, maar wel om te kijken hoe je het publiek in
				de regio beter kan bedienen. Tegelijkertijd zijn de alternatieven er dus
				wel.
 
 De heer Haverkamp (CDA): Dank voor
				 de beschrijving van het proces, maar het is de minister die uiteindelijk moet
				 toetsen of dat proces ordentelijk is verlopen. Vindt zij dat dit proces
				 ordentelijk is verlopen?
 Verder dank aan de minister voor haar toezegging over de
				 Beneluxlijn. Kan ik die zo noteren dat zij zegt: ik ga met de regio
				 Zuidwest-Brabant in overleg en ik kom ook met een alternatief inclusief
				 tijdpad?
 
 
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				 Geesteranus: Ik ben al met ze in overleg. Voor het verdwijnen van de
				 Beneluxtrein medio 2012 zullen we een alternatief gevonden moeten hebben. Dus
				 dat is mijn tijdspad.
 En wat betreft de juiste manier van totstandkoming van het
				 proces: dat is gewoon gebeurd in overleg met regionale overheden en
				 consumentenorganisaties.
 
 De heer Haverkamp (CDA): Hoe
				informeert u de Kamer over dat traject? Er is namelijk grote onrust in
				Zuidwest-Brabant.
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				Geesteranus: Hebt u het nu over de dienstregeling 2012?
 De heer Haverkamp (CDA): Wij hebben
				eerder als CDA-fractie vragen gesteld over de Beneluxlijn. Daarop zei u dat u
				daarover met uw Belgische collega in overleg zou treden. We weten allemaal dat
				«in overleg» nog niet automatisch betekent dat er ook een resultaat komt. Ik
				proef dat u al een stuk optimistischer bent en dat waardeer ik zeer. U zegt ook
				dat er voor medio 2012 een alternatief gevonden kan worden. Alleen, wij vinden
				het wel fijn dat we op het juiste moment hierover op de hoogte gesteld worden
				zodat we eventueel als Kamer nog kunnen bijsturen in plaats van in 2012 te
				moeten constateren dat er helemaal niets meer is.
 
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				 Geesteranus: Ik zal u vroegtijdig op de hoogte stellen van de
				 voortgang van de onderhandelingen.
 Met betrekking tot het grensoverschrijdend vervoer is gevraagd
				 naar de lijn Eindhoven–Heerlen–Aken. De reden dat wij een
				 inspanningsverplichting in plaats van een resultaatsverplichting hanteren, is
				 dat het onderdeel moet uitmaken van de concessie, waarover nog onderhandeld
				 moet worden. Bovendien wil ik graag dat de regio en ons buurland meebetalen. Op
				 het moment dat je dan uitgaat van een resultaatsverplichting ontneem je
				 daardoor wat prikkels. Dus het is ook om strategische redenen dat we uitgaan
				 van een inspanningsverplichting. De zorg werd geuit dat Duitsland wellicht zou
				 denken dat wij dit niet serieus zouden oppakken. Welnu, dat zou ik absoluut
				 niet willen. Als alternatief stel ik voor dat ik een brief stuur naar Duitsland
				 om het belang hiervan te onderstrepen en aan te geven dat wij heel graag deze
				 lijn tot stand willen zien komen.
 Me betrekking tot Zwolle zijn op dit moment vier varianten in
				 onderzoek: een tijdelijk station voor Intercity- en stoptreinen, een tijdelijk
				 station voor Intercitytreinen, een tijdelijk station voor stoptreinen en een
				 keervoorziening voor Intercitytreinen. Ook een omleiding via Deventer is
				 onderdeel van sommige varianten. Tot nu toe lijkt – ik zeg «lijkt» omdat ze
				 nog in gesprek zijn – het de beste variant is om het station gewoon vier
				 weken dicht te doen omdat je dan het probleem het snelst opgelost heb en je het
				 station weer het snelst kunt vrijgeven. Er wordt in ieder geval goed gekeken
				 naar mogelijke alternatieven. Ik meen dat de heer Monasch mij opriep op om weer
				 over de magneetzweefbaan te praten...
 
 De heer Monasch (PvdA): Die variant
				heb ik afgezworen.
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				Geesteranus: U had het over andere varianten dan via Zwolle. Dus ik
				zocht een beetje naar welke u dan bedoelde.
 De heer Monasch (PvdA): In de
				politiek is regeren vooruitzien. Dus misschien dat u tot de dezelfde gedachte
				was gekomen dat het toch wel raar is dat het hele land stilstaat als Zwolle er
				uitgaat wat betreft het noordelijke deel. Moet u daar vanuit uw
				verantwoordelijkheid van minister dan niet opnieuw naar gaan kijken?
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				Geesteranus: Ik ben ook bezig met robuust spoor en dat gaat wat mij
				betreft ook over de vraag of er voldoende mogelijkheden en alternatieven zijn.
				Er moeten natuurlijk ook voldoende stromen zijn. Ik heb nu dan ook nog niet
				voor ogen waar die dan zou moeten liggen.
 De heer Monasch (PvdA): Misschien
				willen private partijen erover meedenken. Die maken steeds mooiere
				voorstellen.
 
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				 Geesteranus: Ja, nu we de A3 niet aanleggen door het Groene Hart
				 kunnen we misschien nog daarmee aan de slag gaan. Alle gekheid op een stokje:
				 het zit nu niet in het PHS en eigenlijk nergens anders in.
 Verder is gevraagd of ik station Lisse Keukenhof wil opnemen in
				 het MIRT. De NS heeft criteria voor nieuwe stations toegepast. Het station is
				 niet rendabel omdat het op het drukste punt zit en daarmee extra materieel
				 vergt en omdat er aanvullend vervoer nodig is dat niet kan worden verwerkt. Het
				 heeft gevolgen voor andere grote groepen reizigers op de knooppunten. Dat is
				 ook waarom we na twee gespreksronden gezegd hebben dat het niet verantwoord is
				 en dat we geen verdere initiatieven nemen op dat vlak. Er wordt ook geen
				 bedieningsgarantie gegeven. Het is veel verstandiger om met tijdelijke
				 busdiensten te gaan werken. Ik heb een aantal jaren gewoond in Lisse. Het is
				 een piepklein stationnetje. De stationshal is een tijdlang alleen maar
				 restaurant geweest. Wat mij betreft zij er andere alternatieven beter mogelijk
				 zoals de busverbinding naar station Voorhout of het binnenkort te openen
				 station Sassenheim.
 Verder is gevraagd naar Berkel Enschot. Dat is een van de
				 stations die is verkend en waarvan de NS heeft aangegeven dat dit onder de
				 huidige plancondities niet haalbaar is.
 Dat is ook aan de regio duidelijk gemaakt, aan Noord-Brabant en
				 de gemeente. De regio werkt nu aan een ruimtelijke visie om te kijken of ze de
				 ruimtelijke opgave beter kan laten aansluiten op het station, zodat ook
				 uiteindelijk de kansrijkheid daarvan vergroot wordt. De NS heeft daar ook hulp
				 voor aangeboden, juist om te kijken hoe dit soort dingen mogelijk gemaakt kan
				 worden. Als minister kijk ik graag mee naar het realiseren van stations en ik
				 doe dat ook op grote plekken waarvan ik denk dat die van nationaal belang zijn,
				 maar bij de kleinere stations geldt toch vooral dat we moeten kijken naar de
				 kosten-batenverhouding. Hetzelfde geldt voor de IC-status van Schiedam. Het PHS
				 maakt een IC-status niet onmogelijk maar het is nu niet te garanderen. Het moet
				 bepaald worden in overleg tussen de NS en de regio. Het is ook een bredere
				 afweging met Sprinters en Stedenbaaninzet. Dus ook daar wil ik nu niet op
				 vooruitlopen.
 
 De heer Aptroot (VVD): Door een
				collega is Eindhoven–Heerlen–Aken aan de orde gesteld. Daar heb ik een paar
				weken geleden vragen over ingediend en die zijn nog niet beantwoord. Ik zou de
				minister willen vragen of een brief sturen naar Duitsland niet wat mager is. Ik
				hoor de heer Verhoeven zeggen: of een telegram. Ja, maar D66 heeft toch de
				moderne techniek ontdekt? En dan komen met een telegram? Tsjongejongejonge, de
				innovatiepartij D66.
 De heer Verhoeven (D66): Dan daag ik
				de heer Aptroot uit om een tweet te sturen naar Duitsland!
 
 De heer Aptroot (VVD): Nee, een
				 tweet is zó 2010; dat is alweer voorbij. Dat moeten we niet meer doen. Het
				 allerbeste is altijd oog in oog. Het liefste heb ik dat de minister naar Herr
				 Doktor Ramsauer in Duitsland gaat. Dat heeft invloed.
 Nog even over Eindhoven–Heerlen–Aken: als ik het goed begrepen
				 heb, is Duitsland in principe bereid om het spoor aan te passen zoals bij
				 Herzogenrath en hebben regionaal de gemeenten gezegd een paar jaar het
				 ontbrekende bedrag te willen betalen. Dus als de minister nu gewoon met de NS
				 de afspraak maakt dat het gaat gebeuren, dan heb ik begrepen dat we het zonder
				 extra geld een paar jaar kunnen bedienen. Dan zou je in de nieuwe concessie
				 kunnen kijken of er een resultaatsverplichting op kan worden gezet. Zou de
				 minister dat niet willen onderzoeken en zou zij dan ook op korte termijn mijn
				 schriftelijke vragen daarover kunnen beantwoorden?
 
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				Geesteranus: We zijn er nu juist over in gesprek met onder andere de
				NS. Die geeft aan: dat zit nu niet in mijn concessie, dus als we daar dingen
				bij moeten doen, dan moeten we dat ook bespreken. Daarom wil ik het ook bij de
				nieuwe concessie betrekken. Nogmaals, ik wil ook graag die verbinding
				gerealiseerd hebben. We hebben ook budget ervoor. Niet het gehele budget; dat
				is ook reden waarom we een bijdrage van het buitenland en de regio's vragen.
				Juist door een brief te sturen aan de Duitsers, geven we aan dat we ons er
				volledig voor inzetten. Een afschrift van die brief zal ik aan de Kamer sturen.
				Ook zal ik ervoor zorgen dat de heer Aptroot de antwoorden op zijn
				schriftelijke vragen krijgt.
 De heer Aptroot (VVD): Ik zou haar
				dan willen vragen om met spoed die vragen te laten beantwoorden, want ik heb
				begrepen dat zonder dat er extra geld bij moet, we zouden kunnen gaan rijden op
				die lijn. Als dat zo is, laten we dat dan doen. Ik neem aan dat binnen een paar
				dagen die antwoorden binnen zijn.
 
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				 Geesteranus: Voor zover ik weet gaat het natuurlijk wel om geld. We
				 hebben ook geld gereserveerd voor het mogelijk maken van die lijn.
 Verder is nog gevraagd naar Hellendoorn. Die 4 mln. uit het
				 MIRT blijven gewoon overeind staan en zijn dus gewoon beschikbaar.
 
 De heer Haverkamp (CDA): Dus er is
				geen extra criterium dat zuinige gemeenten gestraft worden?
 
 Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Nee.
 Over de toiletten in de trein hebben wij hier al eerder
				 uitgebreid gesproken waarbij we tot het compromis zijn gekomen dat er ook
				 toiletten komen in de Sprinters. Dat zou in een concessie worden opgenomen
				 inclusief het jaartal 2025. Dus dat punt is al uitgebreid behandeld. Er zijn
				 moties over ingediend en vervolgens weer ingetrokken. Dus ik wil er verder nu
				 niet meer opnieuw een discussie over voeren.
 
 Mevrouw Smits (SP): Ik snap wel dat
				de minister er niet een nieuwe discussie over wil voeren, maar ik voel die
				behoefte toch wel. We hebben de aangenomen motie-Roemer/Bashir liggen. De
				minister zal begrijpen dat mijn partij die zo'n lange geschiedenis heeft ten
				aanzien van het onderwerp toiletten in treinen, daar toch wel vragen over
				heeft. Als in de aangenomen motie staat dat bij de nieuwe concessie die wc's
				gewoon een voorwaarde moet zijn, dan weet de minister dat het over 2015 gaat.
				Dus waarom wordt dat dan niet gewoon fatsoenlijk uitgevoerd?
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				Geesteranus: De heer Bashir heeft toen met mij die discussie gevoerd.
				We hebben het er toen ook uitgebreid over gehad dat het onmogelijk was om per
				2015 die treinen van wc's te voorzien. In de concessie zou worden opgenomen dat
				ze vanaf dat moment ingebouwd zouden worden of zoveel eerder als de NS daartoe
				in staat was, met als eindtijd 2025. Het was niet de bedoeling dat ze dan in
				2024 pas allemaal ingebouwd zouden gaan worden, maar dat er een soort van
				tijdschema aan ten grondslag zou liggen. Ik heb dat toen ook nog gesondeerd met
				de heer Bashir en die is er toen ook mee akkoord gegaan. Dus daarom wil ik die
				discussie nu niet opnieuw gaan voeren.
 Mevrouw Smits (SP): Dan heb ik in
				mijn termijn nog een andere vaag gesteld op dit vlak en die ging over de
				suggestie die mijn partij eerder heeft gedaan om bij de bestaande treinstellen
				met wc's te koppelen aan die treinen. Wat is de reactie van de minister daarop?
				Dat lijkt mij namelijk een heel praktische, haalbare en nuchtere
				mensenoplossing.
 
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				 Geesteranus: Die is toen ook al aan de orde geweest en toen heb ik
				 geantwoord dat dit technisch niet mogelijk was, omdat je te maken hebt met
				 Sprinters en de reguliere treinen. Dat materieel verschilt. Ze kunnen dus niet
				 aan elkaar gekoppeld worden. In de toekomst ga je natuurlijk krijgen dat als
				 die Sprinters omgebouwd gaan worden, je verschillende coupés aan elkaar kan
				 koppelen, zodat je toiletten hebt maar niet overal.
 Mijn laatste onderwerp in eerste termijn is de fiets. Ik vind
				 de fiets inderdaad heel belangrijk. Ik hoorde iemand hier iets zeggen in de
				 trant van «en dat voor een liberale minister». Alsof daar iets geks aan zou
				 zijn. Ik kan hier bekennen dat ik zelfs ooit fiets-ov-ambassadeur ben geweest.
				 Daarnaast heb ik een staatssecretaris op het ministerie zitten die helemaal
				 fietsfanaat is. Dus wat dat betreft is er binnen de budgetten veel aandacht
				 voor. Dat is ook waarom we hebben geïnvesteerd in de fiets, veel meer dan de
				 108 mln. die hier genoemd werd. We hebben 250 mln. geïnvesteerd en we gaan nog
				 186 mln. investeren. Met de recente aanvullende post heb ik weer geld
				 beschikbaar gemaakt. Dus er komt heel veel capaciteit beschikbaar. Ik denk dat
				 van de 600 mln. die noodzakelijk wordt geacht, we meer dan 400 mln. daarvan
				 betalen. Dit om het beeld wat rechter te zetten.
 Naast de investeringen spelen de exploitatiekosten een rol.
				 Daarbij gaat het om verstandig handelen en dus ook om het inbouwen van de
				 juiste prikkels. In mijn voorstel heb ik aangegeven dat het aan de gemeenten is
				 om te bepalen of ze wel of niet een betaling vragen voor de stallingen, maar ik
				 heb er ook bij vermeld dat het van belang is dat die gemeenten er verstandig
				 mee omgaan. In de toelichting heb ik aangegeven dat bijvoorbeeld gedacht kan
				 worden aan één dag gratis en na die dag betaald, waarmee je ook het probleem
				 van de weesfietsen kunt voorkomen. Ik denk daarin voorbeelden gegeven te hebben
				 waaruit blijkt dat ik zelf ook denk dat het verstandig is om een deel gratis en
				 een deel betaald te realiseren en dat de ruimte voor diversiteit en
				 tariefsdifferentiatie er ook moet zijn. Ik vind het echt passen bij dit kabinet
				 om die ruimte bij die gemeenten te laten. Gelukkig hebben we begrepen dat
				 Utrecht helemaal niet van zins is om de maatregel te nemen waarvan hier en daar
				 melding was gemaakt. Dus dat probleem dat er even leek te zijn, is er nu niet
				 meer. Ik denk wel dat ik iets kan doen om de zorg voor de toekomst weg te
				 nemen. Bij onze budgetten zouden we best de eis kunnen stellen dat gemeenten
				 een duidelijk programma maken waardoor ze de ruimte die ze hebben beter
				 benutten. Ik denk dan aan die weesprogramma's of de «fiets fout = fiets
				 weg»-programma's, waarbij het dus gaat om fietsen die na dertien weken nog
				 niet opgehaald zijn. Het lijkt mij dus goed dat wij in onze eisen richting de
				 gemeenten aangeven dat ze dan ook moeten laten zien hoe ze de ruimte die ze
				 hebben invullen, zodat je op basis daarvan ook veel meer ruimte creëert en dus
				 ook gemakkelijker in staat bent om plaatsen gratis ter beschikking te stellen.
				 Onze decentralisatiegedachte houden we daarmee in stand maar we geven wel die
				 prikkel om er verstandig invulling aan te geven.
 Gevraagd is waarin de 79 mln. in zijn opgenomen. Dat zit in de
				 aanvullende post voor nieuwe fietsenstallingen. Dat is dus nieuw ten opzichte
				 van het PHS waar ook nog 96 mln. in zat en OV SAAL waar 11 mln. in aanwezig
				 was.
 
 De heer Haverkamp (CDA): Dank aan de
				minister dat zij kiest voor een verstandige invulling van de
				decentralisatiegedachte. Mogen wij van de minister verwachten dat ze voor de
				begrotingsbehandeling dat ook tastbaar maakt? We hebben het natuurlijk ook over
				het budgetrecht van de Kamer. Wil zij in die brief dan ook aangeven hoe zij
				omgaat met die minimumgrens richting gemeenten en wil zij daarin dan ook ingaan
				op de onduidelijkheid over het totaalaantal fietsen, waarbij ik refereer aan
				het gat van 120 000 fietsen in de ramingen?
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				Geesteranus: Door een minimumgrens te stellen, treed ik juist wel weer
				in de bevoegdheid van de gemeenten. Ik zal in de brief aangeven hoe de
				gemeenten hun ruimte beter kunnen benutten, hoe ze weesprogramma's kunnen doen
				en hoe ze meer kunnen toezien op «fiets fout = fiets weg».
 De heer Haverkamp (CDA): Dat hebben
				wij al mogen ontvangen in een buitengewoon lezenswaardig stuk van de minister.
				Mij ging het er even om dat een van die punten uit dat stuk mij minder
				aansprak, namelijk dat gemeenten straks de ruimte krijgen om geen gratis
				plekken meer te hebben. Dus ik wil van de minister wel de toezegging in dit
				debat dat als zij straks in overleg treedt met de gemeenten, er in ieder geval
				gratis plekken zijn. Want als we bijna 400 mln. investeren, kan het niet zo
				zijn dat mensen straks altijd moeten betalen voor een stalling. Ik denk dat de
				minister dat toch wel met mij eens is.
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				Geesteranus: Als u daar op staat, zouden we het volgende kunnen doen,
				en wel dat we het koppelen aan het budget dat gegeven wordt. Je geeft een keer
				geld voor aanleg en uiteindelijk moeten de gemeenten het tot in de eeuwigheid
				exploiteren. Je kunt dus niet zeggen: dan draagt u dat ook tot in de
				eeuwigheid. Dus dan leg ik in mijn besteding gewoon een link met wat zij ermee
				moeten doen en hoe lang ze die plaatsen ter beschikking moeten stellen. Ik denk
				overigens dat het nog meer effect heeft als je met de gemeenten kijkt of ze het
				wel op de juiste manier invullen en of er niet meer ruimte gecreëerd kan
				worden.
 De heer Haverkamp (CDA): Ik begrijp
				best dat de minister soms een wat andere gedachte heeft dan mijn fractie. Niet
				voor niets zijn wij met die mooie fietsnotitie gekomen. De minister zegt nu dus
				concreet toe dat zij zal nadenken over hoe straks eventueel gratis plekken zijn
				te realiseren? Zij denkt zelf natuurlijk ook na over wat volgens haar beter is,
				maar wij krijgen dan wel dat uitgewerkte alternatief van haar.
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				Geesteranus: Ja, ik stuur het u op. Ik zeg er wel nadrukkelijk bij dat
				ik een link leg met het budget, omdat je het niet tot in de eeuwigheid mag
				verplichten richting een overheid die dat geld niet meer van je krijgt.
 
 Mevrouw Voortman (GroenLinks): De
				 minister geeft aan dat ze ten aanzien van die weesprogramma's eisen wil
				 stellen. Ik denk dat gemeenten dat juist prima zelf kunnen doen omdat ze zelf
				 natuurlijk de problemen ervaren van een beperkte capaciteit. Maar als de
				 minister toch eisen stelt, kan ze net zo goed ook de eis stellen dat er gratis
				 fietsparkeerplaatsen beschikbaar moeten zijn.
 Mijn tweede vraag gaat over de beschikbare budgetten. De
				 minister gaf aan dat meer dan 108 mln. beschikbaar was. Ze noemde volgens mij
				 een bedrag van 400 mln. Dan zou ik wel eventjes op een rijtje gezet willen zien
				 uit welke potjes dat bedrag dan komt. Want ik kwam niet verder dan 108
				 mln.
 
 
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				 Geesteranus: Ja, dat kan ik. Vanuit het Rijk is nu 186 mln.
				 beschikbaar, te weten 96 mln. in PHS, 11 mln. in OV SAAL en 79 mln. is
				 toegevoegd aan de begroting uit de aanvullende post. We hadden daarvoor al 260
				 mln. geïnvesteerd waarvan 20 mln. door de gemeenten. Dus uiteindelijk is 240
				 mln. afkomstig van het Rijk. Dus dan komen we uit op 240 mln. plus de 186
				 mln.
 Wat betreft het gratis stallen: ik probeerde zo-even aan te
				 geven dat dit toch aan de gemeenten is. Ik wil ze wel stimuleren, in de zin dat
				 voordat ik mijn geld overmaak, ze hun ruimtes tot het uiterste benut hebben.
				 Dan vind ik ook dat dit in de bredere omgeving van het station moet kunnen. De
				 heer Haverkamp geeft aan dat hij vindt dat er ook gewoon een percentage gratis
				 moet zijn. Op zichzelf vind ik ook dat de gemeenten dat zouden moeten doen,
				 maar ik vind het eigenlijk meer een gemeentelijke bevoegdheid. Als ik dat
				 opneem, doe ik dat wel in relatie tot ons bedrag. Dan vind ik het ook logisch
				 dat we er iets voor vragen. Dat is dan wel eindig en tijdelijk.
 
 Mevrouw Smits (SP): Dat eindig en
				tijdelijk is dan een wat pijnlijk punt in het antwoord van de minister. Dus we
				moeten er nog maar eens goed over nadenken hoe we dat dan zouden kunnen doen.
				De vorige week stond er groot artikel in de krant dat Utrecht wel degelijk het
				gratis fietsparkeren bij het station gaat afschaffen. Nu is de minister
				misschien beter op de hoogte dan ik, maar is er in de tussentijd, dus sinds
				vorige week dan een verandering opgetreden in het Utrechtse beleid? Als alleen
				mevrouw Voortman zegt dat Utrecht dat niet meer van plan is, lijkt mij dat voor
				deze minister niet genoeg, hoe betrouwbaar mevrouw Voortman natuurlijk ook
				is.
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				Geesteranus: Nou ja, er stond ook in een krant dat ik 1,1 mld. kwijt
				was, en dat bleek ook niet zo te zijn. Maar goed, naar ik heb begrepen is er in
				Utrecht helemaal geen besluit over genomen, maar hebben ze het slechts
				overwogen. Ik weet ook niet eens of dat laatste ambtelijk of politiek is
				geweest. Dat was mijn informatie en mevrouw Voortman die kennelijk nog meer
				informatie heeft zegt: sterker nog, ze hebben daar het besluit genomen dat ze
				dat niet willen en dat ze dus gratis plekken ter beschikking stellen.
 De heer Monasch (PvdA): Alleen de
				D66-wethouder sputtert nog wat tegen.
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				Geesteranus: Ik wil niet treden in de gemeentelijke politieke
				verhoudingen.
 Mevrouw Smits (SP): Ik ben hartstikke
				blij dat het in Utrecht dan geregeld is, maar het feit blijft natuurlijk wel
				dat we zien dat steeds meer gemeenten deze neiging hebben. Dus ik vind die
				toezegging van de minister wel heel belangrijk, in de zin dat zij alles op
				alles zal zetten om dat gratis fietsparkeren in stand te houden. Als zij daarin
				te eindig is wat de SP betreft, dan zullen wij zelf met voorstellen komen.
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				Geesteranus: Nogmaals, ik vind het zelf belangrijk dat gemeenten ook
				gratis plekken ter beschikking stellen. Maar dat er bij een station betaalde
				plekken zijn en achter het station gratis plekken, of dat je de eerste dag
				gratis doet en daarna betaald, vind ik echt iets wat behoort tot de decentrale
				bevoegdheden van de gemeenten. Ik vind dus überhaupt dat de gemeenten er zelf
				over moeten gaan en dat wij daar niet als Rijk over moeten gaan. Dat is ook wat
				ik heb geantwoord, maar ik heb wel gezegd dat ik ze zal stimuleren door ze aan
				te geven dat als ze geld van ons krijgen, ze dat in ieder geval goed moeten
				inzetten. Het CDA wil nog een stapje verdergaan, waarvan ik proefde dat zich
				hiervoor een meerderheid vormde – zo niet dan hoor ik dat nu graag –
				namelijk door mij te vragen of ik sowieso tegen de gemeenten wil zeggen dat een
				bepaald deel van de plekken gratis moet zijn. Daarvan zeg ik: dan koppel ik het
				wel aan het geld dat ik geef. Want daar heb ik zeggenschap over en daar kan ik
				van zeggen: dat mogen jullie niet doen. Ik kan niet voor de gemeenten bepalen
				waar zij tot in de eeuwigheid hun begrotingsmiddelen aan uitgeven.
 De voorzitter: Dan gaan wij thans
				over tot een korte tweede termijn.
 
 De heer Aptroot (VVD): Voorzitter.
				 De minister heeft gezegd een toegankelijkheidsoffensief heel interessant te
				 vinden. Dan zou ik wel willen weten hoe dat wordt ingevuld. Zouden we
				 bijvoorbeeld niet twee maal per jaar een brief kunnen krijgen over de voortgang
				 inzake het toegankelijk maken van stations en treinen, zodat we de vinger aan
				 de pols kunnen houden? Er wordt in ieder geval al versneld conform het
				 regeerakkoord en daarover zijn we tevreden, maar wij willen kijken of het
				 mogelijk nog sneller kan.
 Dan mijn tweede en laatste punt, de concessie voor het
				 hoofdrailnet. De minister vond het plan van de FMN deels interessant. Ik zou
				 haar willen vragen om dat hele plan te bekijken. We hebben vanaf het begin
				 gezegd ervoor te zijn om aan de NS het hoofdnet onderhands aan te besteden als
				 er scherpe voorwaarden zijn waarover wordt onderhandeld, maar dan wel als er
				 ook een groter deel gaat naar andere bedrijven die op allerlei plekken in het
				 land waarvan de NS in het verleden zei dat die niet rendabel waren, nu heel
				 goed het vervoer doen; ze bieden meer vervoer daar dan wat volgens de NS
				 mogelijk was. Dus laten we dat maar uitbreiden. Het plan van de FMN vind ik
				 heel reëel, zeker als je bekijkt dat er dan treinen rijden die doordat ze een
				 bewegend plateau of wat dan ook hebben, wel allemaal toegankelijk zijn voor
				 mensen met een beperking.
 
 
 De heer Verhoeven (D66):
				 Voorzitter. D66 wilde eigenlijk drie dingen voor dit debat, een totaalplaatje
				 over de spoormiljarden, een regionale proef over de concurrentie op het spoor
				 en gratis fietsparkeren. De VVD heeft de eigen minister onder curatele gesteld,
				 maar ik ben blij met de opstelling van de minister vandaag. Ik ben ook blij dat
				 ze serieus ingegaan is op het ARK-rapport en de situatie daaromtrent. Ik ben
				 ook blij met haar toezegging dat het plaatje van de financiële stromen nog
				 voor de begrotingsbehandeling aan ons gestuurd zal worden.
 Met betrekking tot de concessie en de concurrentie op het spoor
				 heb ik nog een vraag. Komt er nu een regionale proef om te kijken hoe het in de
				 praktijk uitpakt als er twee of meerdere bedrijven over het spoor gaan?
 Ten aanzien van de KPI's ben ik blij dat de minister
				 uiteindelijk begreep wat ik bedoelde op dat punt. We zijn er bijna een jaar mee
				 bezig geweest, maar dan toch met een goed resultaat.
 
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				Geesteranus: Ik mag het bijna niet zeggen, maar ligt het dan aan de
				informatie of aan hoe de klant het begrepen heeft?
 
 De heer Verhoeven (D66): Het is
				 heel terecht dat de minister dit zegt. Waar twee mensen er samen niet uitkomen,
				 hebben er twee schuld.
 Over de fietsen het volgende. Wij hebben liever oud ijzer dan
				 nieuw open asfaltbeton. Dus wij zijn zeer geïnteresseerd in alle voorstellen
				 die ervoor zorgen dat het gratis fietsparkeren mogelijk blijft.
 De heer Monasch had het over een oefeninterland. Ik denk dat
				 dit een heel aardige oefeninterland was, maar dan is de volgende wedstrijd die
				 we spelen ook een zespuntenwedstrijd, want het is inderdaad wel zo dat er nog
				 een aantal openstaande rekeningen liggen. Ik ben heel benieuwd naar de komende
				 maanden in dat opzicht.
 
 
 De heer Haverkamp (CDA):
				 Voorzitter. Dank voor de toezegging dat we voor de begrotingsbehandeling op de
				 hoogte gesteld worden van het hoofdrailnet en de concessie. De minister kent
				 onze uitgangspunten op dat punt.
 Ook dank ik haar voor de toezeggingen rondom de
				 toegankelijkheid en de fietsen. Wij zitten net even iets anders in de
				 decentralisatie als zij, maar goed, we zijn blij dat ze zich overtuigd voelt
				 door onze inhoudelijke argumenten en de Kamermeerderheid; ik weet overigens
				 niet wat voor haar het zwaarst woog van die laatste twee.
 Wel schrok ik wat van de opmerking van de minister over de
				 externe inhuur in relatie tot second opinions. Zij zei richting de VVD er
				 wellicht meer mensen op te gaan zetten. Maar we gaan toch niet extra mensen
				 inhuren om het werk van ProRail over te doen? ProRail doet het goed of doet het
				 niet goed, maar we hebben ook een kabinet dat gaat voor minder externe inhuur.
				 Dus ik neem aan dat de minister nu niet afstand neemt van dit beleidsvoornemen
				 van het kabinet.
 Dan de dwangsom. Dat is toch wel een punt waarvan ik zeg dat we
				 er goed over moeten nadenken. Het is eigenlijk vestzakbroekzak. En wat betreft
				 die 56% informatie: aangezien het lukt om in een jaar de informatievoorziening
				 zo goed te verbeteren dat 100% communicatie mogelijk is, denk ik dat wij die
				 KPI van 56% ook wel kunnen ophogen.
 
 
 Mevrouw Voortman (GroenLinks):
				 Voorzitter. Ik had een vraag gesteld over elektrificatie van het spoor. De
				 minister had eerder aangegeven dat de hiermee gemoeide kosten effectiever in te
				 zetten zouden zijn voor andere projecten. Ik wil graag een onderbouwing van die
				 stelling zien, want wij geloven gewoon niet dat er duurzamer investeringen
				 mogelijk zijn dan die in elektrificatie. Wat mij betreft kan dat trouwens ook
				 in een brief.
 De minister heeft ten aanzien van routedwang aangegeven dat er
				 duidelijk sprake moet zijn van capaciteitsproblemen. Volgens mijn informatie
				 staan op de Brabantroute en bij Dordrecht de goederentreinen al een verdere
				 frequentieverhoging van treinen in de weg. In Brabant is het zo concreet dat er
				 pas meer Intercitytreinen kunnen rijden als goederentreinen anders gerouteerd
				 worden. Dus mij dunkt dat dit dan wel heel specifieke voorbeelden zijn van
				 capaciteitsproblemen.
 Ten aanzien van de fietsenstallingen vind ik dat de minister
				 gewoon richting de gemeenten die eis van gratis ruimte moet stellen. Ik denk
				 dat dit het simpelste is in plaats van met allerlei ingewikkelde constructies
				 te komen.
 Het is goed dat de minister nog een keer op een rij zet waar er
				 licht zit tussen haar lezing en die van de Rekenkamer over de doorgeschoven
				 honderden miljoenen van ProRail. Maar daarover en een andere nota die de
				 Rekenkamer kraakte komen wij nog te spreken.
 
 
 Mevrouw Smits (SP): Voorzitter.
				 Enige ergernis bekruipt mij toch wel nu ik teruglees hoe het debat de vorige
				 keer over de wc's in treinen is gegaan. Ik zie daarin dat mijn collega Bashir
				 helemaal niet zo enthousiast akkoord is gegaan als de minister mij hier zo-even
				 voorhield. Ik ga er ook van uit dat collega Bashir dit debat met haar opnieuw
				 zal voeren als hij weer in de gelegenheid is dat te doen, want ik vind dit geen
				 nette manier van doen.
 De motie-Roemer/De Krom zegt heel duidelijk dat alle treinen in
				 2030 toegankelijk moeten zijn voor gehandicapten. Dat betekent dus allemaal,
				 dus niet wachten op het spoor in je rolstoel totdat er een keer een trein komt
				 waar je wel in meekan. Dat «allemaal» is duidelijk met algemene stemmen
				 aangenomen in de Kamer.
 De Betuwelijn is ontworpen voor maximaal twaalf treinen per uur
				 van 750 meter lang. Wat blijkt nu? 490 meter is het maximum en zes treinen per
				 uur is wat er nu gebeurt. Dat betekent dat de Betuwelijn een capaciteit heeft
				 die maar voor eenderde wordt benut ten opzichte van waar dat ding voor bedoeld
				 was. Is dit nu de allerduurste gesubsidieerde boemel van het land? Dat was die
				 sowieso al, maar gaat die ooit nog geld opleveren? Ik verwacht iets meer
				 reactie dan de opmerking: ach, we kijken of we tot acht kunnen komen en we zien
				 wel hoe we dat gaan doen. Ik wil weten hoe en wanneer ze dat gaat doen. Ik wil
				 weten of ze een nieuwe Sophiatunnel gaat graven, want daar zit een groot
				 probleem. Ik wil heel graag meer antwoorden van de minister en als ze die niet
				 vandaag kan geven dan verwacht ik die gewoon netjes in een brief voor de
				 begrotingsbehandeling.
 
 
 De heer Monasch (PvdA): Voorzitter.
				 Dank aan de minister voor de uitvoerige beantwoording. Ik wacht met smart op
				 haar concrete plan van aanpak voor Gelderland en Overijssel. Laten we daar maar
				 eens een zaak van maken om dat eens even goed te monitoren vanuit de Kamer. Dat
				 maakt het allemaal wat concreter in plaats van dat we steeds naar stukken en
				 brieven verwijzen.
 Dan het gratis stallen van fietsen. Ik herhaal: stimuleren, hoe
				 meer hoe beter. Het moet ook niet zo zijn dat gezegd wordt: zoek het maar uit
				 op lokaal niveau. Want dat betekent vaak dat gemeenten in geldnood er een
				 melkkoe van maken. Dan staat er ergens achteraf nog een land waar wat fietsen
				 gratis gestald kunnen worden. We moeten dat gewoon centraal kunnen regelen,
				 zodat er een goede mogelijkheid is voor mensen om hun fiets gratis bij de
				 stations te stallen.
 Ik verbaas mij wederom dat er in dit geval rond de Beneluxlijn
				 alleen maar posiiteve adviezen komen, of dat nu van reizigersorganisaties of
				 overheden is, terwijl tegelijkertijd een kind kan zien wat de problemen zijn
				 die daar ontstaan qua overstappen en het duurder worden van kaartjes. Dus het
				 is ook wel een beetje de bal terugspelen naar consumentenorganisaties en
				 regionale overheden hoe dit zo in hun adviezen heeft kunnen sluipen. Er is
				 namelijk veel beroering in Brabant en Zeeland over wat daar gebeurt.
 Ten aanzien van het ARK-rapport is het mijns inziens goed dat
				 de minister ook haar eigen mensen aan het rekenen zet. Ik denk wel dat alle
				 partijen ondertussen moeten beseffen dat er ontzettend veel maatschappelijke
				 beroering is ontstaan en dat een van die partijen kennelijk een hele grote
				 broek heeft aangetrokken. We wachten de berekeningen af.
 
 
 De heer De Jong (PVV): Voorzitter.
				 Ik dank de minister hartelijk voor de beantwoording. Toch zit mij iets nog niet
				 helemaal lekker. Dat heeft dan betrekking op de punctualiteitscijfers. De
				 minister gaf aan dat de gestremde treinen worden meegenomen in die cijfers. Dat
				 is ten dele waar. De uitgevallen treinen worden meegenomen maar als het gaat om
				 een uitgeklede dienstregeling die de winterregeling in feite is, worden ze niet
				 meegenomen. Ik zou graag van de minister willen vernemen of dat klopt. Dan komt
				 er aan het eind van de periode een mooi resultaat qua punctualiteit, terwijl de
				 winterproblematiek waarbij minder treinen rijden, er niet is in
				 meegenomen.
 Ik zou ook graag wat positiever willen zijn. Ik vind het ook
				 niet leuk om hier elke keer de NS en ProRail keihard aan te pakken. Ik zou veel
				 liever willen dat de reiziger goed met de trein kan reizen, maar dat is helaas
				 niet het geval. Dat is dan ook de reden waarom ik de minister zou willen vragen
				 om nog voor het einde van deze maand in een brief aan te geven wat er precies
				 bij NS en ProRail is gebeurd naar aanleiding van het winterdebat dat we gevoerd
				 hebben om die winterproblematiek ook echt aan te pakken.
 
 
 Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink
				 (ChristenUnie): Voorzitter. Ook ik dank de minister voor haar
				 antwoorden en reacties in eerste termijn. Ik beloof ook dat mijn collega Arie
				 Slob graag het debat na deze avond verder voortzet. Ik wil nog wel een paar
				 dingen kwijt.
 Schiedam moet echt een Intercitystation blijven. De minister
				 was nog wat vaag over de toekomst van dat station, mar het is een belangrijk
				 overstappunt voor meerdere metrolijnen. Dit ov-knooppunt bedient 400 000
				 mensen aan de westzijde van de Rotterdamse regio. Belangrijk dus.
 Wat betreft de Intercity Heerlen–Aken gaat de minister een
				 brief schrijven. Graag krijgen wij als Kamer daarvan een afschrift. Ik heb
				 overigens ook nog wel een suggestie voor wat er in die brief zou moeten staan,
				 namelijk de toezegging dat er echt een trein gaat rijden en dat het een
				 Intercity betreft die uiterlijk in 2015 gaat rijden. Ik denk dat dit een
				 belangrijk signaal is waar Duitsland op zit te wachten.,
 De minister heeft gezegd dat ze ook de minister van de fiets
				 is. Maar hopelijk is deze minister niet de minister van enkel de Randstad.
				 Daarom graag in tweede termijn een reactie op hoe het zit met geld voor
				 stallingen buiten de Randstad.
 Ten slotte zou ik willen vragen om een brief over station
				 Zwolle vóór de begrotingsbehandeling, waar mijn collega Slob dan mee verder
				 zal gaan.
 
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				Geesteranus: Voorzitter. De heer Aptroot vraagt of de Kamer
				gerapporteerd kan worden over de toegankelijkheid. Zoals ik nu heb
				gerapporteerd over het implementatieplan toegankelijkheid wil ik dat best vaker
				gaan doen. Twee keer per jaar vind ik wel veel voor zo'n meerjarenraming. Als
				hij daarmee akkoord zou kunnen gaan, zou ik een keer per jaar willen
				rapporteren.
 De heer Aptroot (VVD): Dan reken ik
				ook op flinke vooruitgang.
 
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				 Geesteranus: Verder heeft de heer Aptroot mij gevraagd om te kijken
				 naar het hele plan van de FMN. Ik heb gekeken en kijk ook nog steeds naar het
				 gehele plan van de FMN, maar uiteindelijk moet ik wel kijken welke delen ik nog
				 zou willen decentraliseren en wat de betekenis ervan is voor de samenloop met
				 het hoofdrailnet en voor de dienstregeling et cetera. Dat is de reden waarom ik
				 zei dat ik het ook op delen bekijk, maar dat neemt niet weg dat ik het totaal
				 van het plan van de FMN wel degelijk bekeken heb.
 D66 vraagt of de proef op het spoor doorgaat. Ja, zo'n proef
				 wil ik graag realiseren, juist om te kijken wat het nu allemaal inhoudt. Aan de
				 ene kant zegt een meerderheid geïnteresseerd te zijn in de decentralisatie
				 maar aan de andere kant wil zij ook dat alles goed loopt. Dus het is goed te
				 onderzoeken hoe het dan gaat als je twee partijen op dat spoor hebt
				 zitten.
 In een brief zal ik weergeven hoe wij ten aanzien van het
				 gratis fietsen stallen onze budgetten koppelen aan een eis op dat terrein.
 De heer Verhoeven had het over een zespuntenwedstrijd. Helaas
				 heb ik er geen verstand van, dus moet hij mij straks nog maar even uitleggen
				 wat voor wedstrijd we hierna gaan spelen.
 De heer Haverkamp heeft gevraagd of het vragen van een second
				 opinion tot heel veel externe inhuur gaat leiden. Nee, ik heb aangegeven dat
				 wij dat doen voor de grote projecten en dat wil ik ook zo laten. Juist waar het
				 gaat om heel veel geld, vind ik het heel belangrijk dat er goed op
				 gecontroleerd wordt. Ik ben het dan ook helemaal eens met de heer Aptroot dat
				 je daarbij checks en double checks moet doen.
 Dan de dwangsom en de 56% tevreden reizigers. Nu gaat het er
				 niet om dat maar 56% van de reizigers tevreden is. Het gaat erom dat 56% een
				 rapportcijfer van zeven of hoger geeft. Ook reizigers die een zes geven, zijn,
				 zo zou je kunnen zeggen, tevreden, maar zitten dan niet in die 56%. Dus dat
				 percentage klinkt misschien heel laag, maar dat is er aan de orde.
 Dan het vestzakbroekzakverhaal. Je komt dan in een andere
				 discussie terecht, waarbij je wellicht het aandeelhouderschap bij Financiën
				 moet onderbrengen of dat je het wellicht op een andere manier moet regelen. Om
				 dat te regelen buiten de overheid om, is denk ik helemaal niet iets waar een
				 meerderheid voor is te vinden. We hebben er ooit voor gekozen om het niet bij
				 Financiën onder te brengen, juist vanwege het grote financiële belang dat we
				 hebben bij een goede aansturing ervan. Maar ook dat zal aan de orde komen nadat
				 de commissie-Kuiken zich er in verdiept heeft.
 Mevrouw Voortman heeft een vraag gesteld over elektrificatie op
				 het spoor. Ik wil daar graag nader op ingaan in een brief, want het is een heel
				 verhaal om uit te leggen hoe dat precies zijn effect heeft.
 Veder heeft mevrouw Voortman gesproken over de Brabantroute,
				 waarbij zij aangaf dat daar een capaciteitsprobleem zou zijn in relatie tot de
				 goederentreinen. Er is een voorrangsprogramma dat, naar ik heb begrepen, in
				 principe goed werkt. Dat betekent niet dat er nooit een capaciteitsprobleem is,
				 maar wel is heel duidelijk wie op welk moment voorrang heeft. Dat geldt ook
				 voor de Brabantroute. Er is algemeen inzicht in wanneer het zich wel en niet
				 voordoet. Mevrouw Voortman vroeg mij om de Kamer daarover extra te informeren,
				 maar die informatie is, zo wordt mij nu ingefluisterd door mijn ambtenaren,
				 terug te vinden in de nota over het PHS goederenroutering. Anders kijken we nog
				 wel even of we mevrouw Voortman in dit opzicht wat meer op pad kunnen
				 helpen.
 Mevrouw Smits heeft gezegd dat ik ten aanzien van de
				 motie-Bashir te kort door de bocht ben gegaan. Er waren bij dat debat toen
				 meerdere mensen aanwezig. Ik heb het als volgt ervaren. Er is toen een motie
				 ingediend waarin staat dat er in de concessie vanaf 2015 toiletten geregeld
				 moeten worden. Daarin is niet gezegd dat ze er dan ook moesten zijn. In de
				 commissie hebben wij toen expliciet aan de orde gehad dat ik onder die
				 voorwaarde niet akkoord kon gaan. Toen heb ik als alternatief ingebracht dat
				 het een langzame ingroei zou zijn. Daar heeft toen iedereen mee ingestemd en
				 dat heeft niet tot vervolgmoties of VAO's geleid. Ik hoor anders nog wel van de
				 heer Bashir of hij er inmiddels anders over denkt, want toen heeft hij mij
				 gezegd: ik vind het een goede oplossing.
 De motie-Roemer spreekt inderdaad uit dat in 2030 alles
				 toegankelijk moet zijn voor gehandicapten. Wij zijn daarop aan het versnellen
				 door een groot deel al in 2020 en zelfs al in 2015 te organiseren. Dus de
				 strekking van die motie staat nog steeds onverkort overeind. Het enige wat ik
				 heb gezegd, is dat we uiteindelijk wat betreft de laatste treinen moeten kijken
				 of de investeringen opwegen tegen de toegankelijkheidseis. Daar kom ik graag
				 nog even op terug, want je wilt uiteindelijk niet een paar honderd miljoen
				 uitgeven om treinen die wellicht drie, vier jaar later uit de roulatie worden
				 genomen, te gaan verbouwen.
 De 490 meter lange trein geldt alleen voor een bocht op de
				 Betuweroute en dat is bij Geldermalsen vanuit Amsterdam. De Betuweroute van
				 Rotterdam naar Duitsland is geschikt voor 750 meter lange treinen. Er is zelfs
				 al een proef gehouden om 1 000 meter lange treinen tussen Rotterdam en
				 Duitsland te laten rijden.
 Gevraagd is naar de Sophiatunnel. We zijn bezig met ProRail,
				 Keyrail en HbR met een plan voor het vergroten van de capaciteit van zes naar
				 acht of negen. Zes is op dit moment voldoende en acht of negen achten wij in de
				 toekomst nodig. Wat betreft de discussie over twaalf: je moet leveren wat nodig
				 is en dat is waar nu aan gewerkt wordt. In de loop der jaren – dat zien we
				 ook op andere trajecten – zijn wij in staat om steeds beter de capaciteit te
				 benutten door dichter op elkaar te rijden of met blokverdichting te werken et
				 cetera.
 De heer Monasch heeft mij gevraagd nog eens te benadrukken dat
				 ik met Gelderland aan de slag ga. Dat ga ik doen. Ik zal vragen wanneer dat
				 verbeterplan opgeleverd kan worden en ik zal dat dan vervolgens ook aan de
				 Kamer laten weten.
 De heer De Jong heeft gevraagd naar de punctualiteitscijfers.
				 Nu is er een KPI uitgevallen treinen en die wordt gerelateerd aan het aantal
				 gereden treinen. De uitgevallen treinen worden meegenomen in de nieuwe KPI over
				 reizigerspunctualiteit. Dus die zal ook bij het winterweer worden toegepast.
				 Wat vroeger niet kon, zal straks gewoon zichtbaar.
 
 De heer De Jong (PVV): Als zo meteen
				de NS beslist om op sommige momenten een aangepaste dienstregeling te rijden en
				dit van te voren wordt aangekondigd als een andere dienstregeling, worden dan
				die treinen die normaal gesproken hadden gereden en nu niet, meegenomen in die
				punctualiteitscijfers? Ik dacht dat dit niet zo is maar als het anders is hoor
				ik dat graag.
 
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				 Geesteranus: Ik hoor nu zoveel discussie aan mijn rechterzijde, dat ik
				 daar even bij u op terugkom. Je past die kleinere dienstregeling juist toe om
				 de reiziger te helpen maar we moeten er wel goed zicht op kunnen houden, zodat
				 het niet een instrument kan zijn dat verkeerd ingezet wordt. Ik zal dat even
				 uitzoeken en dan kom ik er bij u op terug. Dat kan ik in een heel kort briefje
				 laten weten.
 En dan Schiedam. Welnu, ik ga niet over de status van een
				 station. De NS bepaalt op welke stations IC's stoppen. Dat hangt af van de
				 reizigersaantallen en de samenhang met de dienstregeling. Ik heb ook niet
				 gezegd dat het niet gaat gebeuren, maar het is niet iets wat wij hier
				 sturen.
 Wat betreft Heerlen–Aken stuur ik de Kamer een afschrift. Of
				 het om een IC gaat, zal ik eerst bespreken met de partijen.
 
 Mevrouw Voortman (GroenLinks): Ik
				denk dat wij het niet eens gaan worden over de gratis fietsparkeerplekken. Dus
				ik zou er dan graag een motie over willen indienen.
 De voorzitter: Ik zal straks nog een
				samenvatting geven van de toezeggingen, waarbij ik overigens de indruk had dat
				u juist wel tevreden was over het antwoord van de minister over het
				fietsparkeren.
 
 Mevrouw Voortman (GroenLinks): Ik
				 in ieder geval niet, maar ik zal straks wel van u horen wat volgens u precies
				 die toezegging was.
 Dan de routedwang. De minister gaf eerst aan dat er geen
				 capaciteitsproblemen waren. Ik kom vervolgens met twee voorbeelden waaruit dat
				 wel zou blijken. Zou ik de opmerking van de minister zo mogen verstaan dat zij
				 in de toekomst, als ook zij zal zien dat het dringen wordt op bepaalde
				 trajecten, de optie openhoudt om goederentreinen richting de Betuwelijn te
				 dwingen?
 
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				Geesteranus: Er zijn allerlei routes. We proberen zo veel mogelijk
				goederentreinen richting de Betuwelijn te lokken, omdat we daarmee meer ruimte
				houden voor personenvervoer over het spoor op de andere lijnen. Dus dat is al
				ons continu beleid. Dat betekent niet dat er nooit capaciteitsknelpunten zullen
				zijn, want die zijn er gewoon, maar die kennen we en daar hebben we ook een
				soort van principeafstemming over ten aanzien van wat wanneer voorgaat. Want
				helemaal het goederenvervoer altijd achter laten gaan op het personenvervoer
				zou ook niet wenselijk zijn.
 Mevrouw Smits (SP): Het verbaast mij
				dat de minister zo gemakkelijk over dat capaciteitsprobleem op de Betuwelijn
				heenstapt. Het is het duurste miljardenprojecten sinds jaren. Dus wat kost het
				de samenleving dat dit ding niet optimaal gebruikt wordt? Wanneer gaat de
				minister voor een oplossing zorgen? Wat is dan die oplossing? Ik wil graag
				antwoord op de vragen die ik gesteld heb.
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				Geesteranus: Ik wil dat niet leveren omdat ik vind dat je capaciteit
				moet inzetten op de vraag. De vraag is er nu voor zes treinen per uur. In de
				toekomst zal de vraag er zijn voor acht, negen treinen. Daar werken we aan. Om
				dan nu een soort maatschappelijke kosten-batenanalyse te maken over iets wat je
				misschien ooit zou willen maar nu niet nodig hebt, wil ik niet doen, omdat ik
				denk dat dit zonde is van onze inzet.
 De heer Monasch (PvdA): Ik wil nog
				even terugkomen op de situatie in Gelderland. Ik was in de eerste termijn heel
				concreet door te zeggen dat er wat aan moet gebeuren. Met alle respect, maar de
				minister verviel toch een beetje in een wat ambtelijk verhaal. Zij had het over
				verbeterplannen en nog wat van die dingen. Kunnen we het niet wat concreter
				maken? De minister mag het ook in een brief na de herfstvakantie aan ons
				sturen, maar ik zou graag zien dat de minister aangeeft hoe en wanneer zij de
				problematiek daar concreet gaat aanpakken.
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				Geesteranus: Wat ik u graag had willen zeggen maar ik gewoon nog niet
				kan zeggen, is hoe snel dat klaar zal zijn. Dat is waarom ik er in meer
				algemene zin over sprak. Ik vind het overigens geen enkel probleem om
				uiteindelijk te laten weten wat de termijnen worden. Of je dan ook al kunt
				zeggen welke kant opgedacht zal worden, weet ik niet, want het is een complexe
				en technische materie. Dus dat kan je niet in een week opschrijven, maar ik kan
				wel aangeven wanneer het gaat gebeuren en misschien ook wel een beetje
				hoe.
 De heer Monasch (PvdA): Het probleem
				is echt niet van gisteren, hoor. Het ligt er al zo lang. Er moet gewoon even
				wat druk achter worden gezet.
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				Geesteranus: Dat geloof ik, maar tegelijkertijd kan ik nu niet bepalen
				hoe de problematiek op dat stukje spoor opgelost wordt. Dat het probleem niet
				van gisteren is, ligt waarschijnlijk aan het feit dat het zo complex is.
 
 De voorzitter: Ik wil graag even
				 met u de toezeggingen doornemen.
 
 
 –
 De minister zegt toe de Kamer in het licht van de
						ARK-conclusie over de onderbesteding van budgetten door ProRail uiterlijk eind
						volgende week te zullen informeren over de resultaten van het onderzoek van de
						departementale audit en de accountants van ProRail naar de besteding van
						budgetten door ProRail.
 
 
 –
 De minister zal de Kamer voor de begrotingsbehandeling op
						een A4 informeren over de totale geldstromen vanuit het ministerie van I en M
						en van Financiën naar ProRail en NS.
 
 
 –
 De minister zal de Kamer voor de begrotingsbehandeling per
						brief informeren over het beleidsvoornemen ten aanzien van de gunning van de
						concessie van het hoofdrailnet. Zij zal daarbij tevens de HSA-problematiek en
						de suggestie inzake decentrale lijnen betrekken.
 
 
 –
 De minister zal de Kamer in de eerste helft van 2012 een
						ministeriële regeling doen toekomen waarmee zij nadere regels stelt ten
						aanzien van de toegankelijkheid van het spoor voor mensen met een
						beperking.
 
 
 –
 De minister zal de Kamer informeren over de verbeterplannen
						van de NS en ProRail ten aanzien van de kernprestatieindicatoren.
 
 
 –
 De minister zal de Kamer tijdig informeren over de
						resultaten van het overleg met Zuidwest-Brabant over alternatieven voor de
						Beneluxtrein.
 
 
 –
 De minister zegt toe de Kamer een afschrift te doen
						toekomen van haar brief aan Duitsland inzake de spoorverbinding
						Eindhoven–Heerlen–Aken.
 
 
 –
 De minister zegt toe de Kamer per brief te informeren over
						de besteding van budgetten voor fietsparkeren bij stations waarbij gratis
						beschikbaar stellen van de stallingplaatsen voor fietsen in relatie zal staan
						tot de ingezette rijksmiddelen.
 
 
 –
 De minister zal de Kamer informeren over het resultaat van
						de activering van ProRail inzake het oplossen van de spoorproblematiek
						Arnhem-Winterswijk en Zutphen-Winterswijk met een oplossingstermijn.
 
 
 
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				 Geesteranus: Ik zou nog even willen ingaan op de vierde toezegging
				 waarin de ministeriële regeling werd aangekondigd. Het zal het ministerie van
				 VWS zijn die deze aan de Kamer zal doen toekomen. Dat zit niet in mijn
				 portefeuille.
 
 De voorzitter: Dan gaan we dat
				 aanvullen.
 Ik ga door met de toezeggingen.
 
 
 –
 De minister zal de Kamer eens per jaar informeren over de
						toegankelijkheid van het spoor voor mensen met een beperking.
 
 
 –
 De minister zal de Kamer per brief op de hoogte brengen van
						haar visie op het door GroenLinks geopperde plan voor elektrificatie van
						dieselspoorlijnen in relatie tot de effectiviteit van
						duurzaamheidsmaatregelen.
 
 
 
 De heer De Jong (PVV): Volgens mij
				 heb ik gemist dat er wellicht nog een brief naar de Kamer zal komen waarin
				 wordt aangegeven wat NS en ProRail hebben gedaan ten aanzien van het
				 winterproblematiek van vorig jaar.
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				Geesteranus: Ik heb net een brief naar de Kamer gestuurd met
				daarin...
 De heer De Jong (PVV): Dat bestrijd
				ik. Er is een brief gestuurd, maar daaruit wordt niet duidelijk wat er
				puntsgewijs is gebeurd ten aanzien van het debat dat we naar aanleiding van de
				vorige winterproblematiek hebben gevoerd en wat er nog gaat gebeuren om te
				voorkomen dat in de komende winterperiode dezelfde problemen gaan spelen.
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				Geesteranus: U vindt het te veel een brief op hoofdlijnen. Ik heb
				daarin inderdaad op hoofdlijnen aangegeven wat de verbeteracties zijn die we
				toen hebben afgesproken. Ik weet niet of iedereen er in geïnteresseerd is om
				een brief tot in details te krijgen.
 De heer Haverkamp (CDA): Ik weet dat
				dit geen procedurevergadering is, maar we hebben de brief gekregen. Misschien
				dat we morgen nog even een schriftelijk overleg aan de brief kunnen wijden als
				de heer De Jong nog aanvullende vragen heeft. Dan weten we ook wat de concrete
				vragen van de PVV op dat punt zijn.
 De voorzitter: Maar ik begrijp het
				punt van de heer De Jong die deze toezegging of vermeende toezegging graag
				genoteerd wil zien. We moeten even kijken wat de minister daar uiteindelijk mee
				doet. Als zij dat niet toezegt, houdt het op. Dan kan het in de
				procedurevergadering verder besproken worden.
 De heer Haverkamp (CDA): Er is een
				brief gekomen.
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				Geesteranus: Er ligt een brief. Er zijn al een heleboel toezeggingen
				gedaan. Ik probeer even te kijken of we niet te veel werkzaamheden doen.
				Misschien dat er bijvoorbeeld onderliggende rapporten beschikbaar gesteld
				kunnen worden, zodat iedereen kan zien welke acties er allemaal achter zitten.
				Want er zitten heel veel acties achter, bijvoorbeeld wanneer het gaat om het
				samenvoegen van reisinformatie.
 De heer Verhoeven (D66): We kunnen
				dat toch in een schriftelijk overleg doen? Dat is een hartstikke goed
				idee.
 De voorzitter: Ik vind de gedachte
				van de heer Haverkamp ook wel een goede. Ik constateer in ieder geval dat wij
				het goed gehoord hadden dat er geen toezegging van de minister is om hierover
				nog aanvullende informatie te verstrekken. Als de heer De Jong daar niet
				tevreden mee is, dan is er een andere plek en een ander moment om daarop terug
				te komen en dat zou dan een procedurevergadering kunnen zijn.
 Mevrouw Wiegman-van Meppelen Scheppink
				(ChristenUnie): Ik zou graag de toezegging van de minister krijgen dat
				wij over station Zwolle nog voor de begrotingshandeling meer informatie
				krijgen.
 Minister Schultz van Haegen-Maas
				Geesteranus: Zodra er een besluit over genomen is door de
				verschillende partijen en de gebruikers zal ik aan de Kamer laten weten wat
				daar uitgekomen is. Volgens mij zaten ze vandaag weer aan tafel.
 De voorzitter: Dan zullen we die als
				extra toezegging toevoegen.
 
 
 Agenda
 
 
 
 1.
 De nog te ontvangen brief inzake het beleidsvoornemen van
						de minister ten aanzien van de gunning van de concessie van het
						hoofdrailnet
 
 
 2.
 Vervolg exploitatie Betuweroute en
						voortgangsinformatie
 
 22 589-310 – Brief regering d.d. 29-06-2011
 minister van Infrastructuur en Milieu, M.H. Schultz van
						Haegen-Maas Geesteranus
 
 
 3.
 Uitvoering motie Dijksma/Aptroot (32 404, nr. 22) in het kader van PHS
						over maximaal benutten Betuweroute
 
 32 404-32 – Brief regering d.d. 01-02-2011
 minister van Infrastructuur en Milieu, M.H. Schultz van
						Haegen-Maas Geesteranus
 
 
 4.
 Uitvoering moties over nieuwe stations (31 801, nr. 8 en 9)
 
 31 801-19 – Brief regering d.d. 18-08-2011
 minister van Infrastructuur en Milieu, M.H. Schultz van
						Haegen-Maas Geesteranus
 
 
 5.
 Nieuw actieplan fietsparkeren bij stations
 
 32 404-53 – Brief regering d.d. 28-06-2011
 minister van Infrastructuur en Milieu, M.H. Schultz van
						Haegen-Maas Geesteranus
 
 
 6.
 Actualisatierapport 2010 Toegankelijkheid Spoor
 
 25 847-97 – Brief regering d.d. 28-06-2011
 minister van Infrastructuur en Milieu, M.H. Schultz van
						Haegen-Maas Geesteranus
 
 
 7.
 Het Nieuwe Spoorplan van de Federatie Mobiliteitsbedrijven
						Nederland (FMN)
 
 29 984-267 – Brief regering d.d. 22-06-2011
 minister van Infrastructuur en Milieu, M.H. Schultz van
						Haegen-Maas Geesteranus
 
 
 8.
 Reactie op motie Roemer c.s. (32123 XII, nr. 20) inzake
						kwaliteit spoornet
 
 29 984-268 – Brief regering d.d. 22-06-2011
 minister van Infrastructuur en Milieu, M.H. Schultz van
						Haegen-Maas Geesteranus
 
 
 9.
 Beheerprestaties 2010 – last onder dwangsom ProRail
 
 29 984-265 – Brief regering d.d. 18-05-2011
 minister van Infrastructuur en Milieu, M.H. Schultz van
						Haegen-Maas Geesteranus
 
 
 10.
 Toiletten in de OV-keten
 
 23 645-420 – Brief regering d.d. 06-04-2011
 minister van Infrastructuur en Milieu, M.H. Schultz van
						Haegen-Maas Geesteranus
 
 
 11.
 FENS-rapportages over het vierde kwartaal van 2010 en het
						eerste kwartaal van 2011
 
 29 984-270 – Brief regering d.d. 18-08-2011
 minister van Infrastructuur en Milieu, M.H. Schultz van
						Haegen-Maas Geesteranus
 
 
 12.
 Antwoord vragen Slob over het vier weken sluiten van
						spoorknooppunt Zwolle (2011D40978 – Antwoord d.d. 01-09-2011)
 
 2011Z15437 – Schriftelijke vragen d.d. 11-07-2011
 Tweede Kamerlid, A. Slob (ChristenUnie)
 
 
 13.
 Toezegging 875: Financiële mogelijkheden inzake een
						eventuele ontwikkeling van station Schiedam Kethel
 
 31 801-20 – Brief regering d.d. 18-08-2011
 minister van Infrastructuur en Milieu, M.H. Schultz van
						Haegen-Maas Geesteranus
 
 
 14.
 Antwoord vragen Bashir over de kerntaken van ProRail.en
						reactie op de toezegging aan de leden Aptroot en Van Gent over de
						randvoorwaarden voor een mogelijke rol van ProRail bij elektrisch rijden
 
 31 305-197 – Brief regering d.d. 16-09-2011
 minister van Infrastructuur en Milieu, M.H. Schultz van
						Haegen-Maas Geesteranus
 
 
 15.
 Voortgang aanpak beter functioneren spoor
 
 29 984-271 – Brief regering d.d. 04-10-2011
 minister van Infrastructuur en Milieu, M.H. Schultz van
						Haegen-Maas Geesteranus
 
 
 16.
 Reactie op AR-rapport inzake de besteding van
						spoorbudgetten door ProRail
 
 32 707-5
						– Brief regering d.d. 11-10-2011
 minister van Infrastructuur en Milieu, M. H. Schultz van
						Haegen-Maas Geesteranus