Wijziging Woningwet n.a.v. evaluatie van die wet en project MDW (bouwvergunningprocedure en welstandstoezicht); Memorie van toelichting
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26734, nr. 3

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

22-09-1999

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1998-1999

26734 nr. 3

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamI. ALGEMEEN 1. Inleiding2. Doel en aanleiding wetsvoorstel3. Inhoud wetsvoorstel 3.1. Algemeen3.2. Bouwvergunning 3.2.1. Categorie-indeling, toetsingscriteria en termijnen3.2.1.1. Vergunningsvrij bouwenBurenrechtBouwbesluitRuimtelijke kwaliteit3.2.1.2. Reguliere bouwvergunning3.2.1.3. Lichte bouwvergunning3.2.2. Gefaseerde vergunningverlening3.2.3. Indieningsvereisten3.3. Welstandstoezicht3.3.1. Ruimtelijke kwaliteit 3.3.1.1. Belang van ruimtelijke
kwaliteit3.3.1.2. Welstandstoezicht en ruimtelijke-kwaliteitszorg3.3.1.3. Ordening van taken en verantwoordelijkheden3.3.2. Politieke verantwoordelijkheid voor welstandstoezicht3.3.3. Te hanteren welstandscriteria3.3.4. Vermaatschappelijking welstandstoezicht3.4. Overgangsrecht 3.4.1. Preventief en repressief toezicht (algemeen)3.4.2. Nog niet gerealiseerde bouwwerken3.4.3. Welstandstoezicht 3.4.3.1. Welstandscriteria3.4.3.2. Repressief welstandstoezicht3.4.3.3. Zittingsduur welstandscommissie4. Relatie met (wijziging van) andere wet- en regelgeving 4.1. Aanhoudings- en vrijstellingsregelingen4.2. Motie Veere (vergunningsvrije bouwwerken in beschermde
stads- en dorpsgezichten)4.3. Eventuele verdere aanpassing Woningwet4.3.1. Vrijwillige procescertificering4.3.2. Alternatief voor openbaar bouwregister4.3.3. Aanschrijvings- en onteigeningsinstrumentarium4.3.4. Relatie tussen milieu- en bouwvergunning4.3.5. Scheiden bouw- en sloopafval5. Nadere uitwerking bij algemene maatregel van bestuur6. Gevolgen voor bouwleges7. Uitkomsten van het overleg met de bouwpraktijkAlgemeenCategorie-indeling, beslistermijnen en toetsingscriteriaIndieningsvereistenExcessenregeling welstand vergunningsvrije bouwwerkenRepressief toezicht en voorschriften bestemmingsplanVermaatschappelijking welstandstoezichtVergunning op hoofdlijnenOvergangsrecht8. Bedrijfseffectentoets en toetsing op effecten van uitvoerbaarheid
en handhaafbaarheidEffecten wetswijziging op preventieve toets gemeente (bouwvergunningprocedure) II. ARTIKELEN Artikel I, wijziging Woningwet A, aanvulling van artikel 1B, vervanging van artikel 4C, wijziging van de artikelen 6, 7, 11 en 55D, wijziging van artikel 7E, wijziging van artikel 8F, wijziging van artikel 12, invoeging van de artikelen
12a, 12b en 12c (welstand)Artikel 12bG, wijziging van artikel 15aH, wijziging van artikel 19I en J, wijziging van de artikelen 23 en 26K, wijziging van artikel 40, tweede lidL, invoeging nieuw artikel 40aM, vervallen van artikel 42N, vervanging van artikel 43O, vervanging van artikel 44P, wijziging van artikel 46Q, wijziging van artikel 47R, vervanging van artikel 48S, T en V, wijziging van de artikelen 49, 52 en 53U, wijziging van artikel 52aW, wijziging van artikel 56X, invoeging nieuwe artikelen 56a en 56bY, wijziging van artikel 57Z, wijziging van artikel 59AA en BB, wijziging van de artikelen 60 en 61CC, wijziging van artikel 107DD, wijziging van artikel 121Artikel II, wijziging van de Woningwet 1962Artikel III, wijziging Wet op de Ruimtelijke OrdeningArtikel IV, wijziging van de Wet op de stads- en dorpsvernieuwingArtikel V, tekstplaatsingArtikel VI, inwerkingtreding en overgangsbepalingenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26734Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 156 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 734Wijziging van de Woningwet naar aanleiding van enerzijds de evaluatie
van die wet en anderzijds het project Marktwerking, Deregulering en Wetgevingskwaliteit
(bouwvergunningprocedure en welstandstoezicht)nr. 3MEMORIE VAN TOELICHTINGI.Algemeen2   1.Inleiding2    2.Doel en aanleiding
wetsvoorstel2    3.Inhoud wetsvoorstel4 3.1.Algemeen43.2.Bouwvergunning5 3.2.1.Categorie-indeling,
toetsingscriteria en termijnen5 3.2.1.1.Vergunningsvrij
bouwen5 3.2.1.2.Reguliere bouwvergunning8 3.2.1.3.Lichte
bouwvergunning9 3.2.2.Gefaseerde vergunningverlening103.2.3.Indieningsvereisten12 3.3.Welstandstoezicht123.3.1.Ruimtelijke kwaliteit13 3.3.1.1.Belang
van ruimtelijke kwaliteit13 3.3.1.2.Welstandstoezicht en
ruimtelijke-kwaliteitszorg14 3.3.1.3.Ordening van taken
en verantwoordelijkheden14 3.3.2.Politieke verantwoordelijkheid
voor welstandstoezicht15 3.3.3.Te hanteren welstandscriteria153.3.4.Vermaatschappelijking welstandstoezicht16 3.4.Overgangsrecht173.4.1.Preventief en repressief toezicht (algemeen)17 3.4.2.Nog
niet gerealiseerde bouwwerken18 3.4.3.Welstandstoezicht183.4.3.1.Welstandscriteria18 3.4.3.2.Repressief
welstandstoezicht18 3.4.3.3.Zittingsduur welstandscommissie19   4.Relatie met (wijziging van) andere wet- en regelgeving194.1.Aanhoudings- en vrijstellingsregelingen19 4.2.Motie
Veere (vergunningsvrije bouwwerken in beschermde stads- en dorpsgezichten)214.3.Eventuele verdere aanpassing Woningwet21 4.3.1.Vrijwillige
procescertificering22 4.3.2.Alternatief voor openbaar bouwregister224.3.3.Aanschrijvings- en onteigeningsinstrumentarium22 4.3.4.Relatie
tussen milieu- en bouwvergunning23 4.3.5.Scheiden bouw-
en sloopafval24    5.Nadere uitwerking bij algemene maatregel
van bestuur24    6.Gevolgen voor bouwleges25    7.Uitkomsten
van het overleg met de bouwpraktijk26    8.Bedrijfseffectentoets
en toetsing op effecten van uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid30    II.Artikelgewijze
toelichting36I. ALGEMEEN 1. InleidingHet voorliggende wetsvoorstel tot wijziging van de Woningwet bevat de
uitwerking van onderdelen van de herijking van de bouwregelgeving die voortvloeien
uit de evaluatie «Herziene Woningwet en Bouwbesluit» en uit de
uitkomsten van het deelproject «Bouwregelgeving», dat in het kader
van het project Marktwerking, Deregulering en Wetgevingskwaliteit (hierna:
MDW) is uitgevoerd. Die onderdelen betreffen de voorschriften inzake de bouwvergunning
en het welstandstoezicht.De opbouw van het algemeen deel van deze toelichting is als volgt. Allereerst
worden doel en aanleiding van het wetsvoorstel geschetst (hoofdstuk 2). Daarna
wordt een uiteenzetting gegeven van de inhoud van het wetsvoorstel op hoofdlijnen
(hoofdstuk 3). In de hoofdstukken 4 tot en met 6 wordt ingegaan op de relatie
van het wetsvoorstel met andere wet- en regelgeving, op onderdelen van het
wetsvoorstel die bij algemene maatregel van bestuur nader zullen worden uitgewerkt,
respectievelijk op de gevolgen van het wetsvoorstel voor gemeentelijke bouwleges.
Vervolgens wordt het standpunt van het Overlegplatform Bouwregelgeving (OPB)
over het wetsvoorstel weergegeven (hoofdstuk 7). In hoofdstuk 8 zijn de uitkomsten
van een bedrijfseffectentoets en een toets op effecten van uitvoerbaarheid
en handhaafbaarheid opgenomen.In verband met het ontbreken van specifieke Europese aspecten aan dit
wetsvoorstel is afgezien van het opnemen van een hoofdstuk over de relatie
met Europese regelgeving. 2. Doel en aanleiding wetsvoorstelIn 1992 is de bouwregelgeving herzien. Eerste hoofddoel van die herziening
was het verminderen van de regeldruk voor de burger en – als exponent
daarvan – voor de bouwpraktijk; dit zou kunnen worden bereikt door het
schrappen van voorschriften over zaken die de markt zelf zou kunnen regelen
en door het introduceren van eenvoudiger, kortere procedures. Tweede hoofddoel
was de uniformering van de technische voorschriften: na de herziening van
de bouwregelgeving zou de bouwpraktijk niet meer mogen worden geconfronteerd
met lokale verschillen in technische voorschriften die van overheidswege ten
aanzien van bouwwerken worden gesteld. Daarnaast lagen andere doelstellingen
en voorwaarden aan de herziening van de bouwregelgeving ten grondslag, zoals
de bevordering van de rechtszekerheid van de burger en kostenbeheersing voor
marktpartijen. Tijdens de parlementaire behandeling van het wetsvoorstel tot
herziening van de Woningwet (kamerstukken 20 066) is bovendien als voorwaarde
toegevoegd dat de herziene bouwregelgeving niet tot hogere bestuurslasten
mocht leiden.Deze dereguleringsdoelstellingen en voorwaarden zijn toentertijd uitgewerkt
in voorstellen om de Woningwet op een aantal punten te herzien en in voorstellen
gericht op invoering van landelijk uniforme bouwregelgeving door middel van
het Bouwbesluit. De herziene Woningwet (Stb. 1991, 439), het Bouwbesluit en
het Besluit meldingplichtige bouwwerken zijn op 1 oktober 1992 in werking
getreden. Conform de toezegging van de toenmalige Staatssecretaris van Volkshuisvesting,
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (hierna: VROM) aan de Tweede Kamer is
die herziene bouwregelgeving drie jaren na inwerkingtreding geëvalueerd.
De resultaten van de evaluatie, de daaraan verbonden conclusies en de beleidsvoornemens
van het kabinet zijn opgenomen in de Evaluatienota «Herziene Woningwet
en Bouwbesluit» (kamerstukken II 1996/97, 25 000 XI, nr. 39), die
op 6 maart 1997 is behandeld in een Algemeen Overleg van de vaste
commissie voor VROM van de Tweede Kamer. Hoofdconclusie was dat de basis van
de bouwregelgeving goed is en over een ruim draagvlak beschikt, maar dat de
regelgeving nog zeker niet optimaal is: het kan beter.De herijking van de bouwregelgeving, waarvan het voorliggende wetsvoorstel
deel uitmaakt, is niet alleen de resultante van de Evaluatienota «Herziene
Woningwet en Bouwbesluit», maar is tevens de neerslag van de politiek-bestuurlijke
wens tot een verdere vereenvoudiging en vermindering van regelgeving. In het
kader van de derde tranche van de MDW-operatie is daartoe een werkgroep bouwregelgeving
ingesteld, die tot taak had aanbevelingen te doen ter vereenvoudiging van
de bouwregelgeving en ter verbetering van de vergunningprocedures. De algemene
conclusie van deze MDW-werkgroep was dat een fundamentele herziening van de
bouwregelgeving niet vereist is, maar dat binnen het bestaande raamwerk wel
verbeteringen mogelijk zijn. Daartoe bevat het eindrapport van de werkgroep
een aantal indicatieve en richtinggevende aanbevelingen. Bij brief van 20
augustus 1997 is dat eindrapport aan de Tweede Kamer aangeboden en is de Kamer
over het kabinetsstandpunt inzake dat eindrapport geïnformeerd (kamerstukken
II 1996/97, 24 036, nr. 59).De eerdergenoemde Evaluatienota en het MDW-rapport vormen samen de basis
en het afwegingskader voor een herijking van de bouwregelgeving. Doel daarvan
is een zodanig integrale verbetering van bouwregelgeving, dat deze in vergelijking
tot de huidige regelgeving:– meer aansluit op maatschappelijke behoeften en wensen;– over een breder maatschappelijk en bestuurlijk draagvlak beschikt;– in de praktijk beter hanteerbaar en handhaafbaar is.Bij die herijking gaat het enerzijds om vereenvoudiging van regelgeving
en verbetering van vergunningprocedures door aanpassing van voorschriften
in de Woningwet inzake de bouwvergunning en het welstandstoezicht, door een
verbetering van de toegankelijkheid en leesbaarheid van het Bouwbesluit en
door deregulering van het Bouwbesluit. Anderzijds impliceert de herijking
het zo nodig toevoegen of aanscherpen van voorschriften in het Bouwbesluit
inzake maatschappelijk erkende doelstellingen die in de markt spontaan onvoldoende
tot stand komen, zoals duurzaam bouwen, energiebesparing, sociale veiligheid
en integrale toegankelijkheid.Binnen de kaders van de kabinetsstandpunten inzake de Evaluatienota en
het MDW-rapport en in nauwe samenwerking met de bouwpraktijk is aan de herijking
sindsdien concreet invulling gegeven. In vervolg op de brief van 20 augustus
1997 is de Tweede Kamer bij brief van 19 februari 1998 (kamerstukken II 1997/98,
24 280, nr. 16) geïnformeerd over de beleidskeuzen die daarbij aan
de orde zijn. In het voorliggende wetsvoorstel worden die beleidskeuzen uitgewerkt
voor zover die betrekking hebben op de aanpassing van voorschriften in de
Woningwet inzake de verlening van de bouwvergunning (categorie-indeling van
bouwwerken; toetsingscriteria; beslistermijnen; scheppen van de wettelijke
mogelijkheid voor de aanvrager om een gefaseerd verleende vergunning te verkrijgen;
uniformering en limitering van indieningsvereisten; zie hierna, onder 3.2.)
en inzake het welstandstoezicht (zie hierna, onder 3.3.). Daarmee wordt tevens
gevolg gegeven aan het kabinetsstandpunt inzake de aanbevelingen over het
welstandstoezicht uit het MDW-rapport «Stad en regels», dat de
Tweede Kamer bij brief van 5 juni 1998 is aangeboden (kamerstukken II 1997/98,
24 036, nr. 94); onder 3.3. wordt hierop nader ingegaan.De herijking van de bouwregelgeving zoals die door het vorige kabinet
is geïnitieerd, spoort met de voornemens zoals die zijn weergegeven in
het regeerakkoord. In het regeerakkoord is ten aanzien van MDW
in algemene zin opgenomen «dat lopende activiteiten in het kader van
het MDW-project worden voortgezet» en – specifiek voor bouwregelgeving –
«dat in het verlengde van MDW wordt gestreefd naar een drastische vereenvoudiging
van de bouwregelgeving waarbij rekening wordt gehouden met duurzaam bouwen
in het algemeen en strengere isolatie-eisen in het bijzonder». Daarnaast
is in het regeerakkoord ten aanzien van het wonen opgenomen dat bijzondere
aandacht moet worden gegeven aan verruiming van de mogelijkheden voor burgers
om te komen tot vormen van zelfbeschikking en zelfbeheer, alsmede dat particulier
opdrachtgeverschap voor de eigen woning dient te worden gestimuleerd.Met het voorliggende wetsvoorstel wordt bijgedragen aan de uitvoering
van die voornemens. Het draagt bij aan beperking van de regeldruk en de daarmee
samenhangende financiële en administratieve lasten van burgers en bedrijven
en de bestuuurslasten van gemeenten, zoals beoogd met het kabinetsstandpunt
inzake het MDW-rapport «Bouwregelgeving» van 20 augustus 1997.
Met de inkadering van het welstandstoezicht wordt tevens uitvoering gegeven
aan het kabinetsstandpunt inzake de aanbevelingen over welstandstoezicht uit
het MDW-rapport «Stad en regels». Het wetsvoorstel draagt verder
bij aan de uitvoering van de voornemens uit het regeerakkoord ten aanzien
van het wonen, omdat daarmee de basis wordt gelegd voor de verruiming van
de categorie «bouwvergunningsvrije bouwwerken» en de inkadering
van het welstandstoezicht.Met dit wetsvoorstel wordt een belangrijke stap gezet op weg naar de in
het regeerakkoord beoogde drastische vereenvoudiging van de bouwregelgeving.
Bij afzonderlijke brief zal de Tweede Kamer binnenkort worden geïnformeerd
over de verdere stappen die nodig zijn om dat voornemen te realiseren.Het streven is de wijzigingen van wet- en regelgeving die uit de herijking
van de bouwregelgeving voortvloeien, in 2001 zoveel mogelijk als één
pakket in werking te laten treden. De effectiviteit en doelmatigheid van die
wijzigingen zullen vier jaar na de inwerkingtreding worden geëvalueerd. 3. Inhoud wetsvoorstel 3.1. AlgemeenDe basisfilosofie die aan de voorschriften van de vigerende Woningwet
(hierna: Ww) inzake het bouwen ten grondslag ligt, wordt door het wetsvoorstel
niet gewijzigd. Ongeacht of zij wel of niet bouwvergunningplichtig zijn, moeten
alle bouwwerken voldoen aan de bij of krachtens het Bouwbesluit gegeven technische
bouwvoorschriften. Bij strijd van een bouwwerk met die technische voorschriften
kunnen burgemeester en wethouders aanschrijven tot het treffen van voorzieningen
aan dat bouwwerk. Een deel van de bouwwerken is krachtens de wet bouwvergunningplichtig.
Ten aanzien van dergelijke bouwwerken toetsen burgemeester en wethouders vooraf
of aan de bij de wet bepaalde criteria voor afgifte van de bouwvergunning
is voldaan. Bouwvergunning moet worden geweigerd indien het bouwwerk niet
aan bij of krachtens het Bouwbesluit gegeven voorschriften, de bouwverordening,
het bestemmingsplan of redelijke eisen van welstand voldoet, of – bij
monumenten – geen monumentenvergunning is verleend. Indien voor het
gebied waarin het bouwwerk gerealiseerd gaat worden, een leefmilieuverordening
als bedoeld in de Wet op de stads- en dorpsvernieuwing (WSDV) geldt, moet
de bouwvergunning bovendien bij strijd met die verordening worden geweigerd. 3.2. Bouwvergunning 3.2.1. Categorie-indeling, toetsingscriteria en termijnenConform het voornemen dat is opgenomen in de hierboven genoemde brief
van 20 augustus 1997 is de huidige categorie-indeling van bouwwerken in de
Ww in dit wetsvoorstel op basis van de navolgende uitgangspunten herzien:– de huidige categorie vergunningsvrije bouwwerken wordt verruimd
(zie 3.2.1.1.);– de huidige categorie meldingplichtige bouwwerken (en in samenhang
daarmee het Besluit meldingplichtige bouwwerken) vervalt;– de huidige driedeling van vergunningsvrije, meldingplichtige en
vergunningplichtige bouwwerken wordt vervangen door een tweedeling van vergunningsvrije
en vergunningplichtige bouwwerken;– voor een deel van de categorie vergunningplichtige bouwwerken
wordt niet meer de «reguliere» bouwvergunning maar een «lichte»
bouwvergunning vereist (zie 3.2.1.2. en 3.2.1.3.).Naar verwachting zal door de in het wetsvoorstel voorziene indeling van
vergunningsvrije en licht-vergunningplichtige bouwwerken ruim 60% van de bouwwerken
die onder de vigerende Ww aan preventief toezicht zijn onderworpen, buiten
de reguliere vergunningprocedure kunnen worden gerealiseerd (thans: 25%) (zie
ook hoofdstuk 8, waarin de effecten van de wijziging van de categorie-indeling,
de toetsingscriteria en de beslistermijnen schematisch zijn weergegeven). 3.2.1.1. Vergunningsvrij bouwenanleiding van de Evaluatienota «Herziene Woningwet en Bouwbesluit»
is geconstateerd, dat het binnen de huidige maatschappelijke verhoudingen
mogelijk en wenselijk is meer bouwwerken vergunningsvrij te maken. Dit zal
ook bijdragen tot lastenverlichting bij de burger, het bedrijfsleven en de
overheid. In het verlengde daarvan wordt bij het wetsvoorstel voorgesteld
om een groot aantal bouwwerken uit de huidige categorie meldingplichtige bouwwerken
vergunningsvrij te maken. In de toelichting op de voorgestelde wijziging van
artikel 43 Ww is een indicatieve opsomming opgenomen van de bouwwerken die
aan de huidige vergunningsvrije categorie zullen worden toegevoegd. Onderdeel
van die opsomming zijn onder meer zonnecollectoren (zie motie Hofstra, kamerstukken
II 1997/98, 24 820, nr. 14) en kleine aanbouwbalkons (zie het schriftelijk
antwoord van mijn ambtsvoorganger van 13 maart 1998 op vragen Bierman, kamerstukken
I 1997/98, nr. 15). De omschrijving van de bouwwerken «erfafscheidingen»
en «carports» als vergunningsvrije bouwwerken zal geschieden conform
het amendement-Duivesteijn respectievelijk het amendement-Biesheuvel die door
de Tweede Kamer zijn aanvaard bij de behandeling van het wetsvoorstel tot
wijziging van de Woningwet inzake vergunningsvrije bouwwerken in beschermde
stads- en dorpsgezichten (kamerstukken II 1997/98, 24 607, nrs. 7 en
9). In verband met de omvang en gedetailleerdheid van onderhavige toevoeging
zal de opsomming van vergunningsvrije bouwwerken niet in de wet zelf maar
in een algemene maatregel van bestuur worden opgenomen.Het vergunningsvrij zijn van bouwwerken betekent dat zulke bouwwerken
niet aan de preventieve gemeentelijke toets in het kader van de bouwvergunningprocedure
zijn onderworpen alsmede dat zij niet hoeven te voldoen aan de voorschriften
van de gemeentelijke bouwverordening (zoals stedenbouwkundige voorschriften),
het bestemmingsplan en de leefmilieuverordening en aan redelijke eisen van
welstand. Het betekent echter niet dat zo'n bouwwerk of het oprichten daarvan
in het geheel niet aan wet- en regelgeving is gebonden. Ter bescherming van
individuele belangen en rechten van burgers («burenrecht») alsmede
van algemene maatschappelijke belangen zoals veiligheid, gezondheid
en ruimtelijke kwaliteit is zowel privaat- als publiekrechtelijk een aantal
wettelijke voorschriften op vergunningsvrije bouwwerken van toepassing. BurenrechtHet elkaar over en weer informeren over een plan voor een vergunningsvrij
bouwwerk en over eventuele bezwaren daartegen is in het belang van beider
buren. Wanneer buren vooraf bekend zijn met hetgeen op het aanpalende terrein
vergunningsvrij gaat worden gebouwd, kunnen zij vooraf hun eventuele bezwaren
daartegen kenbaar maken zodat hun buur daarmee ook vooraf rekening kan houden.
Bij een geschil over een vergunningsvrij bouwwerk zal een niet-geïnformeerde
buur een grotere kans van slagen hebben in een eventuele procedure voor de
civiele rechter. In algemene zin moet een buren-informatieplicht tot de ongeschreven
fatsoensnormen worden gerekend. Daarnaast zijn in dit verband de voorschriften
van het Burgerlijk Wetboek inzake «burenrecht» (Boek V, titel
4) van belang. Die voorschriften hebben onder meer betrekking op onrechtmatig
handelen door het onthouden van licht en lucht, op erf-afsluiting, op het
aanbrengen van een erf-afscheiding (inclusief medewerking van buren en kostendeling)
en op het aanbrengen van vensters, andere muuropeningen, balkons en soortgelijke
werken voor zover die uitzicht op het erf van de buren geven (inclusief voorafgaande
toestemming van de buren). Deze voorschriften dekken een belangrijk deel van
de eventuele problemen die buren met de bouw van een (vergunningsvrij) bouwwerk
op het aanpalende terrein kunnen hebben. Om die reden acht het kabinet het
vooralsnog niet nodig om in aanvulling op het Burgerlijk Wetboek wettelijk
een algemene informatieplicht voor buren met betrekking tot het realiseren
van vergunningsvrije bouwwerken te introduceren. Overigens zou het opnemen
van zo'n algemene buren-informatieplicht in de Ww ongewenst zijn. De publiekrechtelijke
insteek van de Ww leent zich namelijk niet voor het beoogde privaatrechtelijke
doel. BouwbesluitNaast privaatrechtelijke voorschriften zijn op vergunningsvrije bouwwerken
ook een aantal publiekrechtelijke voorschriften van toepassing. Evenals onder
de vigerende Ww dienen bouwwerken – ook indien zij vergunningsvrij zijn –
na de wetswijziging te voldoen aan de bij of krachtens het Bouwbesluit gegeven
voorschriften, zulks ter waarborging van de veiligheid, gezondheid, bruikbaarheid
en energiezuinigheid. Vanuit het oogpunt van duurzaam bouwen zullen daar voorschriften
ter waarborging van de duurzaamheid van bouwwerken aan worden toegevoegd;
zie vorengenoemde brief van 19 februari 1998 alsmede de wijziging van de Woningwet
inzake het opnemen van een milieugrondslag voor het Bouwbesluit (Stb. 1998,
458). Ruimtelijke kwaliteitZoals onder meer in het overleg met de bouwpraktijk (zie ook hoofdstuk
7) nog eens is gebleken, bestaan bij de verschillende bij de bouw betrokken
partijen sterk uiteenlopende opvattingen met betrekking tot de vraag in hoeverre
overheidsbemoeienis met de ruimtelijke kwaliteit van vergunningsvrije bouwwerken
gerechtvaardigd is. Het kabinet is van oordeel dat in z'n algemeenheid niet
behoeft te worden gevreesd, dat het vergunningsvrij maken van bouwwerken in
de praktijk gepaard gaat met een lagere ruimtelijke kwaliteit van die bouwwerken.
Onderzoek naar de welstandsaspecten van vergunningsvrije bouwwerken in de
praktijk heeft althans opgeleverd, dat die vrees niet gerechtvaardigd is (zie
de samenvatting van de onderzoeksrapportage «Effect vergunningsvrije
bouwwerken op welstand», die is opgenomen in de bijlage bij de Evaluatienota
«Herziene Woningwet en Bouwbesluit», blz. 47 e.v.). Gegeven
de forse verruiming van de categorie vergunningsvrije bouwwerken acht het
kabinet desalniettemin een wettelijk vangnet nodig om het minimaal gewenste
kwaliteitsniveau te waarborgen. Daartoe bevat het wetsvoorstel een drietal
specifieke waarborgen.In de eerste plaats zullen bij de afbakening van vergunningsvrije bouwwerken
in de algemene maatregel van bestuur – afgeleid van de huidige begrippen
uit artikel 43 Ww en het Besluit meldingplichtige bouwwerken – ten aanzien
van bijgebouwen en aan- en uitbouwen ruimtelijke randvoorwaarden worden gesteld
met betrekking tot het maximale bebouwingspercentage van het erf, de maximale
overschrijding van het bebouwingsoppervlak ingevolge het bestemmingsplan,
de maximale hoogte, de maximale oppervlakte/inhoud en de afstand tot de voorgevelrooilijn.
Bij het opstellen van die algemene maatregel van bestuur zal worden bezien
of met het oog op een goede ruimtelijke kwaliteit ook nadere afbakening van
andere vergunningsvrije bouwwerken wenselijk is. Bouwwerken die niet aan die
ruimtelijke randvoorwaarden voldoen, zullen vergunningplichtig zijn.In de tweede plaats worden vergunningsvrije bouwactiviteiten met betrekking
tot monumenten en in door het Rijk aangewezen beschermde stads- en dorpsgezichten
onder de «lichte» vergunningprocedure gebracht, waardoor zulke
bouwactiviteiten door de gemeente preventief moeten worden getoetst op ruimtelijke
kwaliteit (dat wil zeggen: toets aan redelijke eisen van welstand, stedenbouwkundige
voorschriften bouwverordening, bestemmingsplan en leefmilieuverordening; zie
ook hierna, onder 4.2.). Consequentie van het onder de beknopte procedure
brengen van die bouwactiviteiten is overigens dat zij preventief ook op constructieve
veiligheid zullen worden getoetst (zie hierna, onder 3.2.1.3.).In de derde plaats zullen gemeenten repressief kunnen optreden indien
het uiterlijk van een vergunningsvrij bouwwerk in ernstige strijd met redelijke
eisen van welstand is (excessenregeling). Op grond van de huidige Ww hoeven
vergunningsvrije bouwwerken niet aan redelijke eisen van welstand te voldoen.
In samenhang daarmee is de aanschrijvingsbevoegdheid ex artikel 19 van de
huidige Ww beperkt tot vergunningplichtige bouwwerken waarvan het uiterlijk
in ernstige mate met redelijke eisen van welstand strijdt. In de rechtspraak
is evenwel een lijn ontwikkeld waarmee burgemeester en wethouders soms ook
een aanschrijving op welstandsgronden kunnen doen uitgaan ten aanzien van
vergunningsvrije bouwwerken; zie bijvoorbeeld het artikel «Welstandstoezicht
en vergunningvrije bouwwerken» in Bouwrecht (1996, nr. 4) en de daarin
genoemde rechterlijke uitspraken. Dit betekent niet alleen dat in de praktijk
onduidelijkheid bestaat over de reikwijdte van het huidige wettelijk regime
ten aanzien van welstand. Bij zulke aanschrijvingen is ook onvoldoende duidelijk
welke inhoudelijke toetsingscriteria moeten worden gehanteerd. Ter verduidelijking
van het wettelijk welstandsregime ten aanzien van vergunningsvrije bouwwerken
voorziet het voorliggende wetsvoorstel in een aanpassing van de redactie van
artikel 19 Ww. Die verduidelijking houdt in dat het uiterlijk van vergunningsvrije
bouwwerken weliswaar niet aan redelijke eisen van welstand, als bedoeld in
artikel 12 Ww, hoeft te voldoen maar dat burgemeester en wethouders op grond
van artikel 19 Ww bevoegd zijn een aanschrijving te doen uitgaan wanneer dat
uiterlijk in ernstige mate met die redelijke welstandseisen in
strijd is. Daarmee wordt duidelijkheid geschapen over het wettelijk instrumentarium
dat gemeenten in het kader van repressief welstandstoezicht ten aanzien van
vergunningplichtige en vergunningsvrije bouwwerken beschikbaar hebben en over
de toetsingscriteria die dan van toepassing zijn. Dit is te meer van belang
nu het aantal vergunningsvrije bouwwerken zal toenemen als gevolg van de in
het wetsvoorstel voorziene verruiming van de categorie vergunningsvrije bouwwerken.De in het kader van deze aanschrijvingsbevoegdheid ex artikel 19 Ww gehanteerde
welstandscriteria mogen nooit zover gaan dat reële verwezenlijking
van een vergunningsvrij bouwwerk daardoor in het concrete geval ernstig wordt
belemmerd. Het wettelijk regime ten aanzien van vergunningsvrije bouwwerken
brengt met zich dat zo'n bouwwerk, zoals het plaatsen van een zonnecollector
of van een klein aanbouwbalkon, in de regel zonder gemeentelijke bemoeienis
met de welstandsaspecten daarvan moet kunnen worden verwezenlijkt. De aanschrijvingsbevoegdheid
ten aanzien van zo'n bouwwerk is uitsluitend bedoeld voor bijzondere, excessieve
gevallen, waarin het uiterlijk van dat bouwwerk in ernstige strijd met vooraf
door de gemeenteraad vastgestelde welstandscriteria is. De reikwijdte van
die aanschrijvingsbevoegdheid is derhalve beperkt tot evidente en ook voor
niet-deskundigen duidelijk kenbare buitensporigheden van het uiterlijk van
een bouwwerk. Een echte excessenregeling derhalve, waarvan de toepassing nooit
mag betekenen dat, bijvoorbeeld, de plaatsing van een zonnecollector of van
een klein aanbouwbalkon op de door de burger gewenste plaats in het concrete
geval onmogelijk wordt gemaakt. Met behulp van die regeling kan dan ook nimmer
de plaatsing van een vergunningsvrij bouwwerk worden tegengegaan;
uitsluitend het uiterlijk van dat bouwwerk kan zo nodig worden
aangepakt. Hierbij zou, bijvoorbeeld, kunnen worden gedacht aan het geval
dat op een beeldbepalende plek een schutting is opgericht, bestaande uit een
bonte verzameling van materialen zoals oude deuren en golfplaten.Kortom, mits aan de voorschriften van het Bouwbesluit wordt voldaan, moeten
vergunningsvrije bouwwerken door de burger geheel overeenkomstig zijn eigen
wensen en op de door hem gewenste plaats kunnen worden gerealiseerd, tenzij
sprake is van een excessief uiterlijk van dat bouwwerk, zoals hiervoor vermeld.
In dat geval kunnen burgemeester en wethouders na realisering van
het bouwwerk een aanschrijving op grond van artikel 19 Ww doen uitgaan; zij
zijn dit echter niet verplicht.Naar het oordeel van het kabinet is de minimaal gewenste ruimtelijke kwaliteit
van vergunningsvrije bouwwerken wettelijk voldoende gewaarborgd met deze vangnetconstructie
(dat wil zeggen: ruimtelijke randvoorwaarden bij afbakening vergunningsvrije
bouwwerken; specifieke regeling met betrekking tot monumenten en door het
Rijk aangewezen beschermde stads- en dorpsgezichten; excessenregeling in kader
van repressief welstandstoezicht). Vanuit gemeentekring is de suggestie gedaan
om als extra waarborg gemeenten de mogelijkheid te geven door middel van bestemmingsplanvoorschriften
regulerend op te treden ten aanzien van vergunningsvrije bouwwerken. Het kabinet
acht dat evenwel ongewenst. Op die manier zou het wezen van vergunningsvrij
bouwen ongedaan worden gemaakt. Er zou zelfs sprake zijn van herregulering
omdat gemeenten ook bouwwerken die onder de huidige Woningwet vergunningsvrij
zijn, dan weer onder de vergunningplicht zouden kunnen brengen. 3.2.1.2. Reguliere bouwvergunningDe procedure, toetsingscriteria en afhandelingstermijnen met betrekking
tot afhandeling van aanvragen om een reguliere bouwvergunning zijn in dit
wetsvoorstel gelijk aan die van de huidige Ww. Dat wil zeggen dat een gemeente
in beginsel maximaal 13 weken de tijd heeft om een aanvraag om een reguliere
bouwvergunning preventief te toetsen aan de bij of krachtens het Bouwbesluit
gegeven voorschriften, de bouwverordening, het bestemmingsplan, redelijke
eisen van welstand en leefmilieuverordening, alsmede dat bij monumenten tevens
wordt bezien of een monumentenvergunning is verleend. Die beslistermijn kan
eenmaal voor ten hoogste 13 weken worden verlengd. Bouwwerken die onder de
vigerende Ww tot de categorie vergunningplichtige bouwwerken behoren, komen
na de wetswijziging onder de reguliere procedure te vallen met uitzondering
van vergunningplichtige bouwwerken die bij algemene maatregel
van bestuur onder de lichte procedure worden gebracht (zie hierna, onder 3.2.1.3.).Evenals ten aanzien van vergunningplichtige bouwwerken thans het geval
is, moeten burgemeester en wethouders aanvragen om een reguliere bouwvergunning
altijd voor advies aan de welstandscommissie voorleggen alvorens een beslissing
op zo'n aanvraag te nemen. 3.2.1.3. Lichte bouwvergunningNaast de figuur «reguliere bouwvergunning» wordt in het wetsvoorstel
tevens de figuur «lichte bouwvergunning» geïntroduceerd.
Aanvragen om een lichte bouwvergunning dienen preventief te worden getoetst
op ruimtelijke kwaliteit (dat wil zeggen: toets aan redelijke eisen van welstand,
stedenbouwkundige voorschriften bouwverordening, bestemmingsplan en leefmilieuverordening)
en op constructieve veiligheid. Gelet op de naar verwachting grote hoeveelheid
bouwactiviteiten die onder de lichte procedure komen te vallen, is het met
het oog op de veiligheid van de burger wenselijk dat een dergelijke (beperkte)
preventieve bouwkundige toets in die procedure wordt opgenomen.Evenals ten aanzien van de categorie vergunningsvrije bouwwerken zal de
opsomming van licht-vergunningplichtige bouwwerken niet in de wet zelf maar
in een algemene maatregel van bestuur worden opgenomen. Conform de brief van
19 februari 1998 zullen de volgende categorieën bouwwerken onder de lichte
procedure worden gebracht:– bouwwerken en bouwwerkzaamheden die niet vergunningsvrij zijn
omdat zij betrekking hebben op door het Rijk aangewezen beschermde stads-
en dorpsgezichten of op monumenten of omdat zij niet voldoen aan de ruimtelijke
randvoorwaarden die voor vergunningsvrij bouwen zijn gesteld (bijvoorbeeld
het plaatsen van een serre aan een voorgevel);– gebouwen, inclusief aan- en uitbouwen, met een maximale hoogte
van 5m gemeten vanaf het aansluitend terrein en een maximale bruto vloeroppervlakte
van 50m2 (voor zover niet vergunningsvrij);– bouwwerken, geen gebouwen zijnde, met een maximale hoogte van
5m gemeten vanaf het aansluitend terrein (voor zover niet vergunningsvrij);– inpandige constructieve veranderingen en verbouwingen, met de
kanttekening dat deze bij grote bouwwerken onder de lange procedure worden
gebracht;– rolluiken in winkelstraten.Met betrekking tot de afhandeling is in de brief van 20 augustus 1997
een termijn van twee weken genoemd als fatale termijn waarbinnen een aanvraag
om een lichte bouwvergunning zou dienen te worden afgehandeld. Deze korte
termijn was ingegeven vanuit het streven de aanvrager zo snel mogelijk duidelijkheid
te verstrekken. Tijdens de consultatie van de bouwpraktijk over de verdere
invulling van de lichte procedure is gebleken dat de gemeenten een groot deel
van de aanvragen binnen twee tot drie weken kunnen afhandelen, maar dat bij
lastige interpretatievraagstukken rondom welstand of ruimtelijke ordening
een iets langere afhandelingstermijn noodzakelijk is. Gelet daarop en gezien
ook het naar verwachting grote aantal bouwwerken dat onder de lichte procedure
komt te vallen, is die fatale afhandelingstermijn in het voorliggende wetsvoorstel
op vier weken gesteld.Zoals in de brief van 20 augustus 1997 aangegeven, zal het kabinet overigens
loketafdoening van eenvoudige aanvragen in de lichte vergunningprocedure bevorderen
(«klaar-terwijl-u-wacht-vergunning»). In overleg met de Vereniging
van Nederlandse Gemeenten (VNG) wordt bezien hoe dit het best gestalte kan
krijgen. Ten aanzien van het welstandstoezicht wordt burgemeester en wethouders –
evenals op grond van de vigerende Ww thans bij meldingplichtige bouwwerken
het geval is – de vrijheid gegeven om aanvragen om een lichte bouwvergunning
al dan niet voor advies aan de welstandscommissie voor te leggen. Overigens,
ook indien zij besluiten niet zo'n advies te vragen, zullen zij moeten beoordelen
of het betreffende bouwwerk aan redelijke eisen van welstand voldoet. 3.2.2. Gefaseerde vergunningverleningReeds vóór de inwerkingtreding van de herziene Ww in 1992
was gefaseerde verlening van de bouwvergunning gebruikelijk. Naar aanleiding
van die herziening is zo'n fasering in de Model-bouwverordening opgenomen.
Door gefaseerde vergunningverlening kan de aanvrager zijn ontwerpkosten voor
de bouwtechnische uitwerking van het bouwplan beperken tot hij zeker is dat
de bouwvergunning niet op ruimtelijke gronden wordt geweigerd. In het verlengde
van het MDW-rapport «Bouwregelgeving» bevat het voorliggende wetsvoorstel
de codificatie van de mogelijkheid voor aanvragers om gefaseerd een bouwvergunning
voor regulier-vergunningplichtige bouwwerken te verkrijgen. In
verband met de beperkte reikwijdte van de gemeentelijke preventieve bouwtechnische
toetsing van aanvragen om bouwvergunning voor licht-vergunningplichtige
bouwwerken alsmede de daarvoor voorgeschreven korte afhandelingstermijn van
vier weken, is het scheppen van een wettelijke mogelijkheid om gefaseerd een
vergunning voor zulke bouwwerken te verkrijgen, weinig zinvol. Mitsdien is
bij het opstellen van dit wetsvoorstel afgezien van codificatie van een gefaseerde
vergunningverlening voor licht-vergunningplichtige bouwwerken.In de gekozen systematiek heeft de aanvrager de keuze om wel of geen gefaseerde
vergunningverlening aan te vragen. Wanneer gefaseerde vergunningverlening
wordt aangevraagd, verloopt de gemeentelijke preventieve toetsing in twee
fasen. In de eerste fase wordt getoetst op ruimtelijke kwaliteit
(redelijke eisen van welstand, stedenbouwkundige voorschriften bouwverordening,
bestemmingsplan en leefmilieuverordening) en monumentenvergunning. In de tweede fase vindt de toetsing aan het Bouwbesluit en op bodemverontreiniging
plaats.De totale afhandelingstermijn van een aanvraag om een gefaseerd
te verlenen bouwvergunning is in het wetsvoorstel voor de eerste en tweede
fase samen gelijk aan de afhandelingstermijn van een aanvraag om een reguliere
bouwvergunning (maximaal 13 weken met een eenmalige verlengingsmogelijkheid
van nog eens 13 weken; totaal derhalve ten hoogste 26 weken).Met de bouw van het bouwwerk waarop de aanvraag om bouwvergunning betrekking
heeft, kan pas worden begonnen wanneer de gemeente positief heeft beslist
op zowel de aanvraag voor de eerste fase als de aanvraag voor de tweede fase.
Pas dan beschikt aanvrager over de wettelijke vereiste bouwvergunning. Indien
uitsluitend op basis van de bouwvergunning eerste fase met de bouw zou worden
begonnen, handelt de aanvrager in strijd met artikel 40, eerste lid, Ww waarin
is bepaald dat het is verboden te bouwen zonder bouwvergunning. In dat geval
kunnen de in de Ww voorziene sancties worden toegepast (zoals stilleggen bouw).Gefaseerde verlening van een bouwvergunning is in de praktijk in het algemeen
goed mogelijk bij bouwplannen waarin een duidelijke «knip» is
aan te brengen tussen de beoordeling van de ruimtelijke en de bouwtechnische
aspecten van het bouwplan. Bij bouwplannen waarbij ruimtelijke en bouwtechnische
aspecten sterk verweven zijn, valt zo'n knip minder makkelijk aan te brengen.
In zulke gevallen kunnen bouwtechnische aspecten zeer bepalend
zijn voor, bijvoorbeeld, de ruimtelijke vormgeving van het bouwwerk. Om die
reden is bij het opstellen van het wetsvoorstel overwogen om de mogelijkheid
voor het verkrijgen van gefaseerde vergunningverlening te beperken tot gevallen
waarin de knip goed aan te brengen is. Naar aanleiding van het overleg met
de bouwpraktijk is evenwel van het aanbrengen van zo'n beperking afgezien.
Ook bij bouwprojecten waarin ruimtelijke en bouwtechnische aspecten sterk
verweven zijn, kan bij de aanvrager namelijk grote behoefte bestaan aan vroegtijdige
zekerheid over de beslissing van burgemeester en wethouders over de ruimtelijke
aspecten van het bouwplan. Daar komt nog bij dat – wanneer de wetgever
hem althans de keuzevrijheid biedt om wel of geen gefaseerde vergunningverlening
aan te vragen – de aanvrager zélf kan beslissen of hij het risico
wenst te nemen dat hij later, op basis van de beslissing op zijn aanvraag
in de tweede fase, zijn bij de aanvraag in de eerste fase ingediende bouwplan
moet wijzigen en mitsdien andermaal de procedure van de eerste fase dient
te doorlopen; de wetgever hoeft hem niet voor dat risico te behoeden. Bovendien
komt het in de praktijk voor dat de knip slechts ten aanzien van een ondergeschikt
deel van een bouwproject minder makkelijk is aan te brengen. Wanneer de aanvrager,
enkel in verband met die omstandigheid, voor het gehele bouwplan niet voor
gefaseerde verkrijging van een bouwvergunning in aanmerking zou komen, wordt
het kind met het badwater weggegooid. Het bieden van de mogelijkheid om gefaseerd
een bouwvergunning te verkrijgen voor het overige deel van het bouwplan biedt
de aanvrager in dat geval geen soulaas: hij wil immers vroegtijdige zekerheid
over de beslissing van burgemeester en wethouders over de ruimtelijke aspecten
van het gehele bouwplan. Conform de wens van de bouwprakijk is
de mogelijkheid om gefaseerd een bouwvergunning te verkrijgen in het wetsvoorstel
dan ook niet beperkt tot gevallen waarin de knip goed aan te brengen is.Ook wanneer vorenbedoelde knip tussen ruimtelijke en bouwtechnische aspecten
goed aan te brengen is, kan zich in de praktijk de situatie voordoen dat uit
de bouwtechnische uitwerking van het bouwplan aanpassingen voortvloeien van
het bij de aanvraag in de eerste fase ingediende bouwplan. Indien, bijvoorbeeld,
het bij nader inzien vanuit brandveiligheid noodzakelijk mocht blijken om
de constructie van het bouwwerk aan te passen, is dat een wijziging van het
bouwplan waarmee de gemeente in de eerste fase reeds heeft ingestemd. Met
die wijziging kon uiteraard in de besluitvorming in de eerste fase nog geen
rekening worden gehouden bij de beoordeling van, bijvoorbeeld, de welstandsaspecten.
In zo'n geval van wijziging van het bouwplan zal het niet nodig zijn om voor
het gehele bouwplan opnieuw de procedure voor de eerste fase te
doorlopen. Die procedure zal echter wel opnieuw moeten worden doorlopen voor
zover het betreft de ruimtelijke relevante wijzigingen van het
bouwplan waarmee de gemeente eerder heeft ingestemd. Wellicht ten overvloede
wordt nog opgemerkt dat indien de wijziging van het bouwplan tot gevolg heeft
dat het bouwplan niet voldoet aan de toetsingscriteria voor de eerste fase,
artikel 46, derde lid, van toepassing is. Evenals onder de huidige Woningwet
het geval is, kan geen bouwvergunning van rechtswege worden verleend indien
het bouwplan bijvoorbeeld in strijd is met het bestemmingsplan.Wijzigingen van bouwplannen kunnen zich uiteraard ook voordoen wanneer
dat een niet-gefaseerde vergunningverlening betreft. Het risico op zulke latere
wijzigingen is bij gefaseerde vergunningverlening evenwel groter omdat de
beoordeling van de ruimtelijke aspecten van het bouwplan door de gemeente
dan plaatsvindt zonder dat de bouwtechnische uitwerking van dat plan beschikbaar
is. Dat verhoogde risico komt geheel voor rekening van de aanvrager van een
gefaseerd te verlenen bouwvergunning. Het is immers geheel zijn
eigen beslissing om gefaseerde vergunningverlening te kiezen.Vergunningverlening in twee fasen brengt daarnaast het risico met zich
dat een bouwplan waarmee de gemeente in de eerste fase heeft ingestemd, door
wijziging van de ruimtelijke voorschriften in de loop der tijd niet meer voldoet
aan de voorschriften waaraan in de eerste fase is getoetst. Om dat risico
zoveel mogelijk te beperken, voorziet het wetsvoorstel erin dat burgemeester
en wethouders de bouwvergunning eerste fase kunnen intrekken indien niet binnen
één jaar na het onherroepelijk worden van die beslissing een
aanvraag voor de tweede fase is ingediend.Na twee jaar vervalt de positieve beslissing van rechtswege. Dit om te
voorkomen dat burgemeester en wethouders na vele jaren «rauwelijks»
worden geconfronteerd met een aanvraag voor de tweede fase. 3.2.3. IndieningsvereistenOp grond van de huidige Ww bevat de gemeentelijke bouwverordening voorschriften
over de wijze van inrichting en indiening van een aanvraag om bouwvergunning.
In het MDW-rapport «Bouwregelgeving» is gesignaleerd dat tussen
gemeenten verschillen bestaan in de gestelde indieningsvereisten en dat er
gemeenten zijn die erg ver gaan bij het opvragen van bescheiden. Limitering
en uniformering van indieningsvereisten kan lastenverlichtend werken zonder
dat belemmeringen hoeven te bestaan voor de uitvoering van de preventieve
toets van aanvragen om bouwvergunning door de gemeente. De in de brief van
19 februari 1998 aangekondigde uniformering en limitering zal gestalte krijgen
door middel van een algemene maatregel van bestuur, die betrekking zal hebben
op de indieningsvereisten voor aanvragen om een reguliere, een lichte en een
gefaseerd te verlenen bouwvergunning. Het voorliggende wetsvoorstel biedt
de grondslag voor die algemene maatregel van bestuur. 3.3. WelstandstoezichtOp grond van de Ww oefent de gemeente toezicht uit op de aanvaardbaarheid
van het uiterlijk van afzonderlijke bouwwerken. Gegeven het belang van een
goede ruimtelijke kwaliteit van de dagelijkse leefomgeving brengt het voorliggende
wetsvoorstel geen fundamentele wijziging aan in die taakstelling. Zoals hiervoren
reeds is aangegeven, voorziet het wetsvoorstel er dan ook in dat het uiterlijk
van vergunningplichtige bouwwerken altijd is onderworpen aan een preventieve
gemeentelijke toets op strijd met ruimtelijke kwaliteit (zie 3.2.1.2. en 3.2.1.3).
Ter waarborging van de karakteristieke waarden van die gebieden en gebouwen
geldt dit ook voor «vergunningsvrije» bouwactiviteiten in door
het Rijk aangewezen beschermde stads- en dorpsgezichten en aan/bij monumenten;
het wetsvoorstel voorziet erin dat dergelijke bouwactiviteiten licht-vergunningplichtig
zijn (zie 3.2.1.1.). Voorts voorziet het wetsvoorstel in een uitputtende regeling
van het repressief aanschrijvingsinstrumentarium ten aanzien van zowel vergunningplichtige
als vergunningsvrije bouwwerken (zie 3.2.1.1.).Ongewijzigd blijven de mogelijkheden die de Woningwet aan gemeenten biedt
tot gedifferentieerd welstandstoezicht, zoals gebiedsgerichte differentiatie
van welstandscriteria naar de specifieke situatie in wijken/buurten (zoals
welstandseisen voor bepaalde delen van een gemeente buiten toepassing verklaren;
hanteren van specifieke criteria voor delen van een gemeente zoals bepaalde
straten, wijken, industrieterreinen of beschermde stads- en dorpsgezichten)
en differentiatie naar de plaats van een bouwwerk (zoals strengere criteria
voor bouwwerken op een voorerf dan voor bouwwerken op een achtererf). In aanvulling
op de bestaande mogelijkheden tot differentiatie naar categorieën
bouwwerken(zoals het hanteren van specifieke criteria per categorie
bouwwerk), voorziet het wetsvoorstel er voorts in dat de gemeenteraad welstandseisen
voor door de raad te bepalen categorieën bouwwerken buiten toepassing
kan verklaren.Ten aanzien van één specifieke categorie bouwwerken wordt
voorgesteld – mede in het verlengde van jurisprudentie daarover –
die categorie niet aan welstandstoezicht te onderwerpen (preventief noch repressief);
dit betreft de tijdelijke bouwwerken als bedoeld in artikel 45 Ww.De uitoefening van het welstandstoezicht door de gemeente gaat onvermijdelijk
gepaard met begrenzing van de keuzevrijheid van burgers en bouwpraktijk, alsmede
met administratieve en bestuurlijke lasten. Het belang van een goede ruimtelijke
kwaliteit maakt die consequenties aanvaardbaar, mits die begrenzing en belasting
niet groter zijn dan noodzakelijk is. In het MDW-rapport «Bouwregelgeving»
is in dat verband gesignaleerd, dat verbetering van de doelmatigheid en de
inzichtelijkheid van het welstandstoezicht mogelijk en wenselijk is. Een soortgelijke
constatering is opgenomen in het eerdergenoemde rapport inzake het MDW-project
«Stad en regels». De kern van laatstbedoeld rapport (dat is opgesteld
door vertegenwoordigers van het Rijk en van de gemeente 's-Gravenhage) is
dat lokale regels en de uitvoering ervan invloed hebben op de economische
structuur van de stad en dat het daarom van belang is te zoeken naar verbetering
van regels en uitvoering als het erom gaat die structuur te versterken en
het ondernemersklimaat binnen de eigen gemeentegrenzen te verbeteren. Eén
van de (zeven) aanbevelingen betreft het welstandstoezicht. In dat kader wordt
onder meer gepleit voor transparantie van welstandscriteria, voor differentiatie
van deze criteria naar gebieden en voor het in de wet opnemen van een bevoegdheid
voor burgemeester en wethouders om op grond van andere overwegingen van algemeen
belang (zoals werkgelegenheid) te kunnen afwijken van het advies van de welstandscommissie.
Het kabinet deelt deze visie. Voor zover niet de gemeente zelf maar de wetgever
aan die aanbevelingen uitvoering kan geven, wordt daaraan met het onderhavige
wetsvoorstel gevolg gegeven.In het verlengde van de kabinetsstandpunten inzake de MDW-rapporten «Bouwregelgeving»
en «Stad en regels» en van de brief van 19 februari 1998, bevat
het voorliggende wetsvoorstel voorstellen ter verdere verduidelijking en aanscherping
van het wettelijke regime ten aanzien van het welstandstoezicht. Die voorstellen
hebben betrekking op de politieke verantwoordelijkheid voor het welstandstoezicht,
de lokaal te hanteren welstandscriteria en de vermaatschappelijking van het
welstandstoezicht. Alvorens de hoofdlijnen van die voorstellen weer te geven,
wordt in het navolgende, onder 3.3.1., voor het goede begrip eerst ingegaan
op het belang van een goede ruimtelijke kwaliteit, op de plaats van welstandstoezicht
binnen lokale ruimtelijke-kwaliteitszorg en op de ordening van taken en verantwoordelijkheden
die aan deze voorstellen ten grondslag liggen. 3.3.1. Ruimtelijke kwaliteit 3.3.1.1. Belang van ruimtelijke
kwaliteitZowel door marktpartijen als overheden wordt steeds meer onderkend dat
ruimtelijke kwaliteit belangrijk is voor de waardering van bouwwerken op zichzelf
en in relatie met hun omgeving. Die ruimtelijke kwaliteit omvat niet alleen
de gebruikswaarde van bouwwerken, maar ook hun culturele waarde (belevingswaarde)
en toekomstwaarde. Een goede ruimtelijke kwaliteit van de dagelijkse leefomgeving
kan bijdragen aan leefbaarheid en is ook vanuit oogpunt van duurzaamheid en
als cultureel erfgoed van belang: opvolgende generaties moeten
niet worden opgezadeld met een gebouwde omgeving van onvoldoende ruimtelijke
kwaliteit. Ruimtelijke kwaliteit heeft bovendien een economische dimensie.
Herkenbaarheid, identiteit, sfeer en allure van wijken en buurten bepalen
mede de aantrekkelijkheid van de woon- en werkomgeving als verblijfs- en vestigingsplaats
en zijn daarmee tevens van invloed op de concurrentiepositie en de waarde
van bedrijfsterreinen, woonwijken enbuurten, straten, gebouwen en woningen.
Vanuit dat besef wordt zowel door marktpartijen als door overheden in toenemende
mate (ook financieel) in een goede ruimtelijke kwaliteit geïnvesteerd.
Dat is ook nodig, omdat het belang van een goede ruimtelijke kwaliteit verder
toeneemt naarmate mensen en bedrijven ruimere keuzemogelijkheden krijgen,
bijvoorbeeld omdat de vraag op de (woning)markt het aanbod sterker gaat sturen. 3.3.1.2. Welstandstoezicht en ruimtelijke-kwaliteitszorgIn samenhang met het groeiende besef van het belang van een goede ruimtelijke
kwaliteit is de laatste jaren op allerlei schaalniveaus steeds meer aandacht
voor samenhangende ruimtelijke-kwaliteitszorg ontstaan. Naast aandacht voor
de aanvaardbaarheid van het uiterlijk en de plaatsing van afzonderlijke bouwwerken
(= welstandstoezicht) omvat die zorg ook andere aspecten, zoals de vormgeving
en inrichting van de openbare ruimte. Bij ruimtelijke-kwaliteitszorg zijn
dan ook meerdere disciplines betrokken, zoals (landschaps)architectuur, stedenbouw
en monumentenzorg. Dit betekent dat in het bijzonder op lokaal niveau een
beleidsmatige inbedding van het welstandstoezicht in een breder geheel nodig
is, evenals aandacht voor welstandsaspecten in, bijvoorbeeld, de stedenbouwkundige
planvorming. Ook in organisatorische zin kan aan die afstemming worden bijgedragen,
bijvoorbeeld door integratie van de welstandscommissie en de monumentencommissie,
of door de welstandscommissie te betrekken bij de stedenbouwkundige planontwikkeling
of bij de planontwikkeling met betrekking tot openbare ruimten. Zonder die
inbedding en afstemming is geen goede integrale ruimtelijke kwaliteit van
de dagelijkse leefomgeving te bereiken. Het welstandstoezicht moet dan ook
geen geïsoleerde aangelegenheid zijn maar onderdeel van een integrale,
samenhangende ruimtelijke-kwaliteitszorg. Het wettelijk regime ten aanzien
van het welstandstoezicht, zoals neergelegd in de Ww, biedt de gemeente aanknopingspunten
voor zo'n integrale aanpak, die lokaal door bestuurlijke keuzen concreet moet
worden ingevuld. 3.3.1.3. Ordening van taken en verantwoordelijkhedenHet wetsvoorstel voorziet in een evenwichtige benadering van het welstandstoezicht
op grond van de uitgangspunten dat ruimtelijke kwaliteit zeer belangrijk is,
dat welstandstoezicht lokaal onderdeel van integraal beleid moet zijn en dat
ruimtelijke-kwaliteitszorg een gezamenlijke verantwoordelijkheid van alle
betrokken partijen is. De primaire verantwoordelijkheid voor een goede ruimtelijke
kwaliteit berust bij burgers, opdrachtgevers en ontwerpers. De overheid (gemeente,
provincie en Rijk) heeft in dat verband vooral stimulerende en voorwaardenscheppende
taken. Onverlet die ordening van taken en verantwoordelijkheden is het gegeven
het belang van een goede ruimtelijke kwaliteit wenselijk om het minimaal vereiste
welstandsniveau van bouwwerken wettelijk te waarborgen. Met het oog daarop
zijn in de huidige Ww enkele specifieke taken ten aanzien van het welstandstoezicht
aan de gemeente toebedeeld. Op grond daarvan beschikt de gemeente over het
primaat bij de concrete normstelling op basis van het wettelijk criterium «redelijke
eisen van welstand», bij het preventief toetsen van niet-vergunningsvrije
bouwplannen op ruimtelijke kwaliteit (dat wil zeggen toets aan «redelijke
eisen van welstand», stedenbouwkundige voorschriften bouwverordening,
bestemmingsplan en leefmilieuverordening) en bij het repressief welstandstoezicht.
De onafhankelijke deskundigheid van de welstandscommissie vervult daarbij
een ondersteunende rol ten behoeve van de besluitvorming door burgemeester
en wethouders over de toepassing van de gemeentelijke welstandscriteria bij
aanvragen om bouwvergunning voor afzonderlijke bouwwerken. Het voorliggende
wetsvoorstel brengt geen wezenlijke wijziging in deze ordening van taken en
verantwoordelijkheden maar bevat op de volgende onderdelen wel de nodige verduidelijking
en aanscherping. 3.3.2. Politieke verantwoordelijkheid voor welstandstoezichtIn de brief van 20 augustus 1997 is aangekondigd dat de politieke verantwoordelijkheid
van burgemeester en wethouders voor het welstandstoezicht zal worden aangescherpt.
Ook vanuit het parlement (onder meer door de heer De Beer bij de behandeling
van de VROM-begroting 1997, kamerstukken I 1996/97, 25 000 XI) is diverse
keren aangegeven, dat het mogelijk moet zijn dat burgemeester en wethouders
op basis van een integrale beleidsafweging afwijken van een advies van de
welstandscommissie. In het overleg met de bouwpraktijk (zie ook hierna, hoofdstuk
7) is gebleken, dat hiervoor een groot draagvlak bestaat. Het wetsvoorstel
voorziet er dan ook in dat burgemeester en wethouders uitdrukkelijk de mogelijkheid
krijgen om – mits deugdelijk gemotiveerd – af te wijken van een
welstandsadvies, indien zwaarwegende (bijvoorbeeld economische of maatschappelijke)
belangen dit wenselijk maken. Zo'n afwijkingsmogelijkheid is inherent aan
hun (politieke) verantwoordelijkheid voor de feitelijke uitoefening van het
welstandstoezicht en voor de afgifte van bouwvergunningen.Overigens blijkt uit de jurisprudentie dat burgemeester en wethouders
daarnaast de mogelijkheid hebben om – mits deugdelijk gemotiveerd –
op welstandsgronden af te wijken van het advies van de welstandscommissie.
Welstandscommissies hebben een adviserende en signalerende taak. De wettelijke
beslissingsbevoegdheid ten aanzien van het verlenen van bouwvergunningen berust
echter geheel bij burgemeester en wethouders. Burgemeester en wethouders zullen
zich derhalve steeds een eigen oordeel over de welstandsaspecten van een bouwplan
moeten vormen. 3.3.3. Te hanteren welstandscriteriaBurgers (bijvoorbeeld aanvragers van een bouwvergunning) en bouwpraktijk
mogen aan het eind van ruimtelijke planvormingsprocessen niet worden verrast
door de welstandscriteria die door de gemeente worden gehanteerd. Dit betekent
dat de gemeenteraad:– burgers vooraf zo concreet mogelijk duidelijk moet
maken wat het wettelijk criterium «redelijke eisen van welstand»
inhoudt («wat kan en wat kan niet»);– vooraf een zo concreet mogelijk inhoudelijk toetsingskader
moet bieden, dat door burgemeester en wethouders en de welstandscommissie
bij de uitoefening van hun wettelijke taken moet worden gehanteerd. Het wetsvoorstel
voorziet daartoe in een aanscherping van de binding van burgemeester en wethouders
en de welstandscommissie aan door de gemeenteraad vastgestelde welstandscriteria.In plaats van de bestaande wettelijke mogelijkheid om welstandscriteria
op te nemen in de bouwverordening, voorziet het wetsvoorstel in de verplichting
voor de gemeenteraad om zulke criteria vast te leggen in een gemeentelijke
welstandsnota. In vergelijking met de bouwverordening biedt een welstandsnota
aan de gemeenteraad meer flexibiliteit bij het concreet invulling geven aan
de criteria, meer mogelijkheden tot het visueel weergeven (bijvoorbeeld à
la een beeldkwaliteitplan) en ook meer ruimte voor het aanbrengen van samenhang
tussen het welstandstoezicht en andere aspecten van ruimtelijke-kwaliteitszorg.
Bovendien maakt een welstandsnota het voor een burger eenvoudiger om zich
een goed beeld van het geldende gemeentelijke welstandsbeleid
te vormen; dat is tegelijkertijd de reden waarom in het wetsvoorstel er niet
voor is gekozen voor te schrijven dat een deel van het welstandsbeleid (de
visie) in een welstandsnota en een ander deel (de criteria) in de bouwverordening
moet worden opgenomen.Bij discussies over ruimtelijke-kwaliteitszorg en welstandstoezicht speelt
het gebrek aan eenduidige en objectieve kwaliteitscriteria een belangrijke
rol. Dat is enerzijds begrijpelijk omdat het gaat om normstelling ten aanzien
van niet-kwantificeerbare vormgevingskwaliteiten, hetgeen onvermijdelijk tot
op zekere hoogte subjectief van aard is. Anderzijds kan bij de ontwikkeling
van bouwplannen alleen maar aan welstandscriteria worden voldaan wanneer die
criteria vooraf voldoende concreet zijn geformuleerd (en daaraan door voorlichting
voldoende bekendheid is gegeven). Zo niet, moet van «normoverschrijdend»
gedrag van burgers niet vreemd worden opgekeken. Het is niet doelmatig wanneer elke gemeente bij de ontwikkeling van zo
concreet mogelijke criteria «het wiel moet uitvinden». Mede met
het oog daarop is in opdracht van de Rijksbouwmeester het onderzoek «Welstand
op een nieuwe leest» verricht, dat met name voor gemeenten die een welstandnota
gaan opstellen waardevolle onderdelen bevat. In dat onderzoek is onder meer
naar voren gekomen dat het in principe mogelijk is om met een gebiedsgerichte
benadering een meer toetsbaar welstandstoezicht te voeren alsmede om voor
kleine bouwwerken en karakteristieke gebouwen objectgerichte criteria op te
stellen. Kortheidshalve zij hiervoor verder verwezen naar bedoelde onderzoekrapportage
en het daarop betrekking hebbende beleidsstandpunt, die de Tweede Kamer tegelijkertijd
met de aanbieding van dit wetsvoorstel bij brief zijn toegezonden.Het deels subjectieve karakter van de concrete invulling van het wettelijk
criterium «redelijke eisen van welstand» brengt met zich dat welstandstoezicht
op lokaal niveau politiek en publiek bespreekbaar moet zijn. Zo'n debat over
welstand moet plaatsvinden in het kader van het vaststellen van welstandscriteria
door de gemeenteraad. Ten behoeve van het maatschappelijk draagvlak voor het
welstandstoezicht dienen naast deskundigen (zoals de welstandscommissie) ook
anderen bij dat debat te worden betrokken. Het wetsvoorstel voorziet daartoe
in artikel I, onderdeel F (introductie van artikel 12a). 3.3.4. Vermaatschappelijking welstandstoezichtIn de praktijk bestaat de nodige kritiek op het gemeentelijk welstandstoezicht,
met name op het functioneren van welstandscommissies. Die kritiek heeft veelal
betrekking op de aard/samenstelling en de werkwijze van de welstandscommissie
en op de inhoud van haar adviezen. In die kritiek wordt de welstandscommissie
gezien als een soort «black box» waarbinnen dingen gebeuren die
goeddeels aan de waarneming zijn onttrokken; het roept de sfeer op van achterkamertjes
waarin een clubje onaantastbaren met een gevoel van esthetische superioriteit
en het potlood op tafel, eigen ontwerp-oplossingen aan derden opdringt. Hoewel
die kritiek uiteraard lang niet voor alle gemeenten zal opgaan en ook onvoldoende
recht doet aan de inspanningen van veel welstandscommissies, duidt dit op
een gering maatschappelijk draagvlak voor het welstandstoezicht in het algemeen
en voor welstandscommissies in het bijzonder. Dat is geen goede zaak omdat
het welstandstoezicht met het oog op het belang van een goede ruimtelijke
kwaliteit een belangrijke maatschappelijke functie kan vervullen. Met het
wetsvoorstel wil ik ertoe bijdragen dit te doorbreken. Het wetsvoorstel voorziet
daartoe in het aanscherpen van de politieke verantwoordelijkheid van burgemeester
en wethouders voor de uitoefening van het welstandstoezicht (zie 3.3.2.),
in de verplichting voor de gemeenteraad om vooraf zo concreet mogelijke welstandscriteria te ontwikkelen (zie 3.3.3.) en in het meer in het
openbaar functioneren van het welstandstoezicht. Ten aanzien van dit laatste
voorziet het wetsvoorstel in openbaarheid van de vergaderingen van de welstandscommissie
en in het afleggen van verantwoording in de vorm van jaarverslagen van burgemeester
en wethouders en van de welstandscommissie over de toepassing van hun bevoegdheden
in het kader van het welstandstoezicht. Die jaarverslagen kunnen mede dienen
als evaluatiemiddel ten behoeve van eventuele bijstelling van de welstandscriteria
door de gemeenteraad en als hulpmiddel voor burgers en bouwpraktijk bij de
ontwikkeling van bouwplannen.Voor de toegankelijkheid van de welstandscommissie is het bovendien zinvol,
indien de doorstroming van de leden wordt vergroot. Dit wordt bereikt door
de leden niet langer dan vier jaren zitting te laten nemen. Bij algemene maatregel
van bestuur kunnen desgewenst nadere voorschriften worden gegeven over het
functioneren van de welstandscommissie. 3.4. Overgangsrecht 3.4.1. Preventief en repressief toezicht (algemeen)Het voorliggende wetsvoorstel heeft consequenties voor de uitoefening
van het preventief en repressief toezicht door gemeenten ten aanzien van bouwwerken
die als gevolg van de wetswijziging onder een andere categorie komen te vallen.
Het gaat hierbij in het bijzonder om:– thans meldingplichtige bouwwerken die na de wetswijziging tot
de categorie vergunningsvrij zullen behoren. Door de wetswijziging komt het
huidige partiële preventief toezicht (toets op ruimtelijke kwaliteit)
voor dergelijke bouwwerken te vervallen;– thans meldingplichtige bouwwerken die na de wetswijziging tot
de categorie licht-vergunningplichtig zullen behoren. Dit zal met name bouwwerken
met betrekking tot beschermde stads- en dorpsgezichten en monumenten betreffen,
maar wellicht – afhankelijk van de definitieve afbakening van de categorie
vergunningsvrije bouwwerken in de algemene maatregel van bestuur – ook
nog een beperkt aantal andere bouwwerken. Door de wetswijziging zullen deze
bouwwerken in de vergunningprocedure niet meer uitsluitend op ruimtelijke
kwaliteit maar ook op constructieve veiligheid getoetst worden;– thans vergunningplichtige bouwwerken die na de wetswijziging tot
de categorie licht-vergunningplichtig zullen behoren. Door de wetswijziging
zullen zulke bouwwerken in de vergunningprocedure niet meer aan integraal
maar aan partieel preventief toezicht zijn onderworpen (toets op ruimtelijke
kwaliteit en constructieve veiligheid);– thans vergunningplichtige bouwwerken die na de wetswijziging tot
de categorie vergunningsvrij zullen behoren. Door de wetswijziging komt het
huidige integrale preventief toezicht (toets op ruimtelijke kwaliteit en aan
Bouwbesluit) voor zulke bouwwerken te vervallen.Zie ook het in hoofdstuk 8 opgenomen schema, waarin de effecten van de
gewijzigde categorie-indeling op het preventief toezicht zijn weergegeven,
en de daarbij behorende toelichting.Gelet op die consequenties voorziet het wetsvoorstel in enkele overgangsrechtelijke
bepalingen, zodat bij de inwerkingtreding van de onderhavige wetswijziging
duidelijk zal zijn welk juridisch regime van toepassing is op:– meldingen en vergunningaanvragen waarop ten tijde van de inwerkingtreding
nog niet onherroepelijk is beslist dan wel waarop wel onherroepelijk is beslist
maar het betreffende bouwwerk nog niet is voltooid;– aanschrijvingen en aanzeggingen tot bestuursdwang die alsdan nog
niet onherroepelijk zijn dan wel nog niet zijn geëffectueerd.Vanuit het oogpunt van uitvoerbaarheid, doorzichtigheid en eenvoud is dat overgangsrecht geënt op het uitgangspunt dat het huidige
wettelijk regime op zulke meldingen en aanvragen (en daarmee samenhangende
bezwaar- en beroepsprocedures, aanschrijvingen en aanzeggingen tot bestuursdwang)
van toepassing blijft.Hierop is één uitzondering aangebracht: in behandeling zijnde
aanvragen en meldingen, alsmede onherroepelijk geworden aanvragen en meldingen
waarvan het bouwwerk nog niet is voltooid, die betrekking hebben op bouwwerken
die door de wetswijziging tot de categorie vergunningsvrij zullen
gaan behoren, vallen onmiddellijk onder het nieuwe regime. Reden voor deze
uitzondering op het algemene uitgangspunt voor het overgangsrecht is dat bouwwerken,
die door de wetswijziging tot de categorie vergunningsvrij zullen gaan behoren,
voortaan in het geheel niet meer aan preventief gemeentelijk toezicht zullen
zijn onderworpen en zij (ongeacht de beslissing op de in behandeling zijnde
aanvraag/melding of het in behandeling zijnde bezwaar of beroep) zullen mogen
worden gerealiseerd alsmede dat repressief gemeentelijk ingrijpen ten aanzien
van zulke bouwwerken na de wetswijziging uitsluitend mogelijk is bij strijd
met het Bouwbesluit en bij ernstige strijd met redelijke eisen van welstand. 3.4.2. Nog niet gerealiseerde bouwwerkenBovenstaande regeling houdt voorts in dat op bouwwerken, die nog niet
zijn gerealiseerd, maar op de melding waarvan respectievelijk de vergunningaanvraag
waarvoor ten tijde van de inwerkingtreding van de wetswijziging in positieve
zin onherroepelijk is beslist, die onherroepelijke beslissing onverkort van
toepassing blijft. Bij een voor hem positieve beslissing op de melding respectievelijk
vergunningaanvraag kan de melder casu quo vergunninghouder het betreffende
bouwwerk derhalve conform die beslissing realiseren zonder dat daarvoor op
basis van het gewijzigde wettelijk regime (alsnog dan wel opnieuw) een vergunningprocedure
hoeft te worden gevolgd.Ook hier geldt de bovengenoemde uitzondering: indien het bouwen vergunningsvrij
wordt, is het nieuwe regime onmiddellijk van toepassing. Dat betekent dat
dan mag worden gebouwd in afwijking van de bouwvergunning, mits wordt voldaan
aan de omschrijving van vergunningsvrij bouwen en wordt voldaan aan het Bouwbesluit. 3.4.3. Welstandstoezicht 3.4.3.1. WelstandscriteriaOp grond van de onderhavige wetswijziging zullen gemeenten een welstandsnota
moeten opstellen, waarin zo concreet mogelijke welstandscriteria moeten zijn
opgenomen. Het opstellen van een dergelijke nota en het ontwikkelen van zulke
criteria zal enige tijd nodig hebben. Te meer, omdat bij de voorbereiding
daarvan ook belanghebbende personen moeten worden betrokken. In redelijkheid
mag van een gemeente niet worden verwacht dat zij reeds bij de inwerkingtreding
van deze wetswijziging beschikt over een welstandsnota die aan de eisen van
dit wetsvoorstel voldoet. In verband daarmee is in het wetsvoorstel een overgangsbepaling
opgenomen, die inhoudt dat de in de bouwverordening neergelegde welstandscriteria
nog ten hoogste twaalf maanden na de inwerkingtreding van de wetswijziging
toepasbaar blijven. 3.4.3.2. Repressief welstandstoezichtNaast de wijziging van de categorie-indeling van bouwwerken (zie 3.4.1.)
heeft ook de in het wetsvoorstel voorziene verduidelijking en aanscherping
van het repressief welstandstoezicht consequenties voor aanschrijvingen ex
artikel 19 Ww en aanzeggingen tot bestuursdwang op welstandsgronden, die vóór
de inwerkingtreding van de onderhavige wetswijziging zijn uitgegaan en ten
tijde van die inwerkingtreding nog niet zijn geëffectueerd.
Dit kan zowel niet-vergunningplichtige als vergunningplichtige bouwwerken
betreffen (zie hiervoor, onder 3.2.1.1. en 3.3.). Met het oog daarop voorziet
het wetsvoorstel in de overgangsrechtelijke bepaling dat het huidige wettelijke
regime van toepassing is op zulke aanschrijvingen en aanzeggingen, ongeacht
of die ten tijde van de inwerkingtreding van de wetswijziging wel of niet
onherroepelijk zijn. 3.4.3.3. Zittingsduur welstandscommissieMet het oog op de gewenste doorstroming van leden van een welstandscommissie
voorziet het wetsvoorstel erin dat de voorzitter en de leden ten hoogste vier
jaren deel kunnen uitmaken van een welstandscommissie die in de betreffende
gemeente werkzaam is. Indien gemeenten bij de inwerkingtreding van de wetswijziging
geen (redelijke) overgangstermijn zou worden geboden, zou het functioneren
van de welstandscommissie in gevaar kunnen komen wanneer de zittende voorzitter
en leden reeds langer dan vier jaren deel van die commissie zouden uitmaken.
Om dit te voorkomen, is in het wetsvoorstel een (voldoende lange) overgangstermijn
van twee jaren opgenomen. 4. Relatie met (wijziging van) andere wet- en regelgeving 4.1. Aanhoudings- en vrijstellingsregelingenIn de artikelen 50 tot en met 55 Ww zijn gevallen aangegeven waarin burgemeester
en wethouders de beslissing op de aanvraag om bouwvergunning moeten aanhouden.
Een dergelijk geval doet zich voor indien:– voor het gebied waarin men het bouwwerk wil realiseren een voorbereidingsbesluit
als bedoeld in artikel 21 van de Wet op de Ruimtelijke Ordening in werking
is getreden of een procedure tot vaststelling of herziening van een bestemmingsplan
gaande is (artikel 50 Ww);– de aanvraag een bouwwerk betreft, behorend tot een door het Rijk
aangewezen beschermd stads- en dorpsgezicht in de zin van de Monumentenwet
1988, waarvoor nog geen ter bescherming daarvan strekkend bestemmingsplan
geldt (artikel 51 Ww);– het bouwen is aan te merken als het oprichten of veranderen van
een inrichting waarvoor een vergunning krachtens artikel 8.1 van de Wet milieubeheer
of artikel 15, onderdeel b, van de Kernenergiewet is vereist (artikel 52 Ww);– de grond ter plaatse van het bouwwerk ernstig is verontreinigd
als bedoeld in de Wet bodembescherming (artikel 52a Ww);– voor het bouwwerk een vergunning als bedoeld in artikel 6, eerste
lid, onderdeel a, van de Wet ziekenhuisvoorzieningen is vereist (artikel 53
Ww);– voor het bouwwerk een vergunning als bedoeld in artikel 11, tweede
lid, van de Monumentenwet 1988 is vereist (artikel 54 Ww);– voor het bouwen van het bouwwerk een vrijstelling als bedoeld
in artikel 7, eerste lid, is vereist (artikel 55 Ww).Daarnaast bevat de Ww procedurele afstemmingsvoorschriften inzake het
verlenen van vrijstelling van voorschriften van het bestemmingsplan ten behoeve
van de verwezenlijking van bouwvergunningplichtige bouwplannen (artikelen
46 en 49 Ww).In verband met de introductie van de figuur «lichte bouwvergunning»
voorziet het wetsvoorstel waar nodig in de aanpassing van de in genoemde artikelen
voorgeschreven termijnen waarbinnen burgemeester en wethouders na afloop van
de aanhouding een beslissing op de aanvraag om bouwvergunning moeten nemen
alsmede van de voorgeschreven afhandelingstermijn in de gevallen ex artikel
49 Ww, waarin een bouwvergunning alleen met vrijstelling van de voorschriften
van een bestemmingsplan of na ontvangst van een verklaring van
geen bezwaar kan worden verleend.In verband met de introductie van de mogelijkheid tot gefaseerde vergunningverlening
voorziet het wetsvoorstel verder in enkele aanpassingen van die aanhoudings-
en vrijstellingsregelingen, die nodig zijn om duidelijk te maken in welke
fase van de afhandeling van een aanvraag om gefaseerde vergunningverlening
zo'n aanhoudingsregeling of die vrijstellingsregeling van toepassing is (artikel
56a, vijfde lid).Naast de Ww kent ook de WSDV een aanhoudingsregeling. Die aanhoudingsregeling
heeft betrekking op aanvragen om bouwvergunning voor bouwwerken die zijn gelegen
in een gebied waarvoor een leefmilieuverordening geldt (of een ontwerp daarvoor
of voor een herziening daarvan ter inzage is gelegd). Ook ten aanzien van
deze aanhoudingsregeling voorziet het wetsvoorstel in maximale afhandelingstermijnen
waarbinnen burgemeester en wethouders een beslissing op de aanvraag om bouwvergunning
moeten nemen. In verband met de introductie van de mogelijkheid tot gefaseerde
vergunningverlening zijn in het wetsvoorstel (zie artikel IV) voorts enkele
andere technische aanpassingen van de WSDV opgenomen.Naar aanleiding van signalen uit de uitvoeringspraktijk voorziet het wetsvoorstel,
door een redactionele aanpassing, bovendien in verduidelijking van artikel
52a Ww (= aanhoudingsregeling in verband met tegengaan van bouwen op verontreinigde
grond). Die aanpassing brengt duidelijkheid in de afhandelingstermijn die
burgemeester en wethouders na afloop van de aanhoudingsregeling resteert voor
het nemen van een beslissing op de aanvraag om bouwvergunning.Conform het kabinetsstandpunt inzake het MDW-rapport «Bouwregelgeving»
en ter beperking van de regeldruk is in het wetsvoorstel voorts de reikwijdte
van de voorschriften van artikel 8 inzake het op basis van de Ww verplicht
bodemonderzoek beperkt tot de categorie regulier-vergunningplichtige
bouwwerken. Dit leidt ertoe dat het aantal gevallen van op basis van de Ww
verplicht bodemonderzoek zal afnemen. Ten aanzien van licht-vergunningplichtige
bouwwerken is na de inwerkingtreding van deze wetswijziging immers geen bodemonderzoek
op grond van deze wet meer verplicht. Dit betekent echter niet dat licht-vergunningplichtige
bouwwerken dus zonder meer op ernstig verontreinigde grond mogen worden gerealiseerd
of dat de overheid geen wettelijke mogelijkheden heeft om dat zo nodig tegen
te gaan. Het wetsvoorstel voorziet namelijk niet in beperking van de reikwijdte
van de aanhoudingsregeling ex artikel 52a Ww. Dit betekent dat
die aanhoudingsregeling ook toepassing kan vinden ten aanzien van licht-vergunningplichtige
bouwwerken, indien de gemeente op andere wijze dan via bedoeld bodemonderzoek
ermee bekend is dat de grond ernstig verontreinigd is (bijvoorbeeld op basis
van eerder verricht bodemonderzoek, historisch onderzoek of door de aanvrager
om bouwvergunning vrijwillig verricht bodemonderzoek). In dergelijke gevallen
kan de aanvraag om bouwvergunning zo nodig worden aangehouden totdat het bevoegd
gezag over de eventueel vereiste bodemsanering heeft beslist.Indien de aanvrager gefaseerd een bouwvergunning aanvraagt,
voorziet het wetsvoorstel erin dat het bepaalde in artikel 8 inzake het bodemonderzoek
alsmede de aanhoudings- en vrijstellingsregelingen ex artikel 52 tot en met
55 toepassing krijgen in de tweede fase. De aanvrager kan derhalve
in de eerste fase worden geconfronteerd met toepassing van de vrijstellingsregeling
ex artikel 49 en de aanhoudingsregelingen ex artikel 50 of 51 en in de
tweede fase met toepassing van de overige aanhoudingsregelingen.
Dit kan tot vertraging van de afhandeling van aanvragen leiden. Deze procedurele
uitwerking van de mogelijkheid om gefaseerd een bouwvergunning te verkrijgen,
is op uitdrukkelijk verzoek van de bouwpraktijk in het wetsvoorstel opgenomen.
Reden daarvoor is allereerst dat de behoefte van de bouwpraktijk aan gefaseerde
vergunningverlening vooral is gelegen in het verkrijgen van vroegtijdige zekerheid
over het voldoen van het bouwplan aan ruimtelijk relevante voorschriften.
De beslissing op de aanvraag in de eerste fase biedt die zekerheid. Wanneer
in die eerste fase ook het aspect al dan niet (ernstige) bodemverontreiniging
en bouwtechnische aspecten zouden worden betrokken, zou dat de aanvrager nopen
tot kosten voor bodemonderzoek en voor bouwtechnische uitwerking van het bouwplan,
die achteraf onnodig zouden kunnen zijn indien de eerste fase uitmondt in
het besluit dat het bouwplan alleen al wegens strijd met de ruimtelijk relevante
voorschriften niet mag worden gerealiseerd. 4.2. Motie Veere (vergunningsvrije bouwwerken in beschermde
stads- en dorpsgezichten)Zoals hiervoor, onder 3.2.1.1., reeds is aangegeven, wordt – ter
bescherming van de ruimtelijke kwaliteit van de door het Rijk aangewezen beschermde
stads- en dorpsgezichten als bedoeld in de Monumentenwet 1988 – bij
dit wetsvoorstel bepaald, dat vergunningsvrije bouwwerken in zulke
gebieden onder de lichte vergunningprocedure komen te vallen, waardoor
zulke bouwactiviteiten in die gebieden aan preventief welstandstoezicht zijn
onderworpen. Om eventuele aantasting van de karakteristieke waarden van deze
gebieden al op korte termijn te vermijden, heeft de regering toentertijd –
vooruitlopend op het voorliggende wetsvoorstel – het reeds bij de Staten-Generaal
in procedure zijnde wijzigingsvoorstel van de Ww met betrekking tot vergunningsvrije
bouwwerken in beschermde stads- en dorpsgezichten (kamerstukken 24 607)
gehandhaafd. Met laatstbedoeld wetsvoorstel is onder meer tegemoetgekomen
aan de wens van de Tweede Kamer, neergelegd in de kamerbreed aanvaarde motie
Veere van de leden Van der Burg (PvdA) en De Jong (CDA) (kamerstukken II 1992/93,
22 396, nr. 23). Deze wetswijziging is op 1 januari 1999 in werking getreden
(Stb. 1998, 582). De uitwerking van de algemene maatregel van bestuur waarin
de categorie vergunningsvrije bouwwerken zal worden opgesomd, zal geschieden
overeenkomstig de amendementen Duivesteijn (erfafscheidingen) en Biesheuvel
(carports) die bij de behandeling van dat wetsvoorstel door de Tweede Kamer
zijn aangenomen (kamerstukken II 1997/98, 24 607, nrs. 7 en 9). 4.3. Eventuele verdere aanpassing WoningwetZoals aangegeven in de brief van 19 februari 1998 dient ten aanzien van
enkele andere onderdelen van de herijkingsoperatie eerst nadere besluitvorming
plaats te vinden alvorens eventueel tot aanpassing van enkele andere voorschriften
van de Ww kan worden overgegaan. Het gaat hierbij om de wettelijke verankering
van de mogelijkheid van vrijwillige procescertificering (zie 4.3.1.), een
alternatief voor het huidige openbaar bouwregister (zie 4.3.2.), aanpassing
van het aanschrijvings- en onteigeningsinstrumentarium (zie 4.3.3.), stroomlijning
van afstemmingsregelingen (met name de relatie tussen de milieu- en de bouwvergunning;
zie 4.3.4.) en uniformering van voorschriften omtrent het scheiden en afvoeren
van bouw- en sloopafval (zie 4.3.5.).Daarnaast zij gewezen op de brief waarin zal worden aangegeven op welke
wijze het kabinet invulling wil geven aan het streven naar drastische vereenvoudiging
van de bouwregelgeving, dat is opgenomen in het regeerakkoord. Vooralsnog
ligt het in de rede dat ook daaruit enkele wijzigingen van de
Woningwet zullen gaan voortvloeien. Bedoelde brief zal binnenkort aan de Tweede
Kamer worden gezonden. 4.3.1. Vrijwillige procescertificeringBij het gebruik van een gecertificeerde organisatie bij het ontwerpen
of toetsen van een bouwplan is een integrale preventieve bouwkundige toets
door de gemeente van een vergunningplichtig bouwwerk aan het Bouwbesluit niet
langer noodzakelijk. Aldus zouden de lasten voor gemeente en vergunningaanvrager
worden verlicht en de vergunningverlening worden versneld. Ook het wettelijk
voorgeschreven bouwtoezicht op de uitvoering van bouwwerken zou in concrete
gevallen niet meer door de gemeente maar door een gecertificeerde organisatie
kunnen worden uitgeoefend. Definitieve besluitvorming over eventuele wettelijke
verankering van dergelijke vormen van vrijwillige procescertificering zal
na afronding van lopend onderzoek plaatsvinden; het overleg met de bouwpraktijk
heeft namelijk tot de conclusie geleid dat nog teveel vragen onbeantwoord
zijn om nu al tot juridische uitwerking te besluiten. Bij die uitwerking zal
uiteraard rekening worden gehouden met verplichtingen die uit Europese regelgeving
voortvloeien (vrij verkeer van diensten; wederzijdse erkenning). Naar verwachting
zal de eerste fase van dat onderzoek eind 1999 afgerond zijn. Voor de goede
orde: dit onderzoek heeft geen betrekking op vormen van vrijwillige procescertificering
die gemeenten als onderdeel van kwaliteitszorg binnen hun eigen uitvoeringsorganisatie
kunnen doorvoeren. Zoals onder meer in het MDW-rapport «Vergunningverlening
bij bedrijfsvestiging» (kamerstukken II 1997/98, 24 036, nr. 81)
is aangegeven, verdient het weliswaar aanbeveling dat vergunningverlenende
instanties kwaliteitszorg zoveel mogelijk toepassen, maar de primaire verantwoordelijkheid
daarvoor berust uiteraard bij zo'n instantie zelf. Het onderhavige onderzoek
is gericht op vormen van vrijwillige procescertificering van activiteiten
die door andere organisaties dan de gemeente kunnen worden verricht. 4.3.2. Alternatief voor openbaar bouwregisterIn overleg met de VNG en het Nederlands Verbond van Ondernemers in de
Bouwnijverheid (NVOB) is een onderzoek in de vorm van een experiment van start
gegaan naar een alternatief voor het huidige openbaar bouwregister, zoals
dat thans in artikel 57 Ww vorm is gegeven en dat het tegengaan van onrechtmatige
bedrijfsuitoefening tot doel heeft. Conform de kabinetstoezegging in het Algemeen
Overleg inzake de Evaluatienota «Herziene Woningwet en Bouwbesluit»
van 6 maart 1997 (kamerstukken II 1996/97, 20 000 XI, nr. 63) zal definitieve
besluitvorming over eventuele aanpassing van dat artikel plaatsvinden na de
afronding van het betreffende experiment. Bij brief van 10 juli 1998 (kenmerk
DBD 98 061 869/Z2011 790) heeft mijn ambtsvoorganger de Tweede
Kamer geïnformeerd over de uitkomsten van onderzoek dat in het kader
van dat experiment is verricht. In die brief is tevens aangegeven dat het
wenselijk is om het experiment tot in elk geval het einde van 1998 te verlengen
en dat tot dat moment geen aanleiding bestaat om op dit punt een wijzigingsvoorstel
van de Ww in procedure te brengen. Het is mijn voornemen de Tweede Kamer over
de nadere standpuntbepaling over eventuele wijziging van de Woningwet op dit
punt te informeren bij eerderbedoelde brief over implementatie van het streven
naar drastische vereenvoudiging van de bouwregelgeving. 4.3.3. Aanschrijvings- en onteigeningsinstrumentariumNaar aanleiding van een notitie over het aanschrijvingsinstrumentarium,
die door mevrouw Versnel-Schmitz is ingebracht in het Algemeen Overleg inzake
de Nota Stedelijke Vernieuwing (kamerstukken II 1997/98, 25 427, nr.
4), wordt in overleg met de VNG en een aantal grotere steden bezien of het
huidige wettelijke aanschrijvings- en onteigeningsinstrumentarium toereikend
is in het kader van stedelijke vernieuwing en het beheer van de particuliere
huurwoningvoorraad. Enkele onderdelen van die notitie die het welstandstoezicht
betreffen, zijn reeds bij het opstellen van het voorliggende wetsvoorstel
betrokken. Dit betreft met name verduidelijking van de reikwijdte van het
repressief welstandstoezicht (zie 3.2.1.1. en de toelichting op de wijziging
van de artikelen 12 en 19). Voor het overige zal naar aanleiding van bedoeld
overleg worden nagegaan in hoeverre de huidige specifieke voorschriften van
de Woningwet inzake aanschrijving en bestuursdwang (inclusief onbewoonbaarverklaring)
vervangen zouden kunnen worden door het generiek repressief instrumentarium
van de Algemene wet bestuursrecht en voorts of het beschikbare repressief
instrumentarium aangevuld moet worden met het oog op enkele specifieke aandachtspunten
in het kader van stedelijke vernieuwing. In de brief over drastische vereenvoudiging
bouwregelgeving zal hierop nader worden ingegaan. 4.3.4. Relatie tussen milieu- en bouwvergunningIn het MDW-rapport «Bouwregelgeving» is geconstateerd, dat
de afstemmingsregeling tussen bouw- en milieuvergunning tot aanzienlijke vertraging
in de bouwvergunningprocedure kan leiden. Op hoofdlijnen weergegeven, houdt
die afstemmingsregeling ex de artikelen 52 Ww en 8.5 van de Wet milieubeheer
in, dat burgemeester en wethouders de beslissing op een aanvraag om bouwvergunning
aanhouden indien er geen grond is om de bouwvergunning te weigeren maar voor
het bouwen tevens een vergunning krachtens artikel 8.1 van de Wet milieubeheer
is vereist en op de aanvraag om laatstbedoelde vergunning nog geen beslissing
is genomen. In het MDW-rapport wordt in dit verband aanbevolen om artikel
8.6 van de Wet milieubeheer, dat de uitgebreide openbare voorbereidingsprocedure
van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) van toepassing verklaart, te wijzigen
alsmede om langere-termijnonderzoek te verrichten naar opties tot verdere
verbetering van het systeem van vergunningverlening.Conform het kabinetsstandpunt op dat MDW-rapport is de relatie tussen
milieu- en bouwvergunning nader beschouwd bij de inspanning die is gericht
op een verdergaande integratie van het ruimtelijk beleid en het milieubeleid
en bij het opstellen van de kabinetsreactie op de evaluatie van de Awb. In
dit verband kan worden gewezen op de in het kabinetsstandpunt inzake de Awb-evaluatie
(kamerstukken II 1997/98, 25 600 XI, nr. 46) genoemde voornemens om de
voorbereidingsprocedure van paragraaf 3.4 en 3.5 Awb ineen te schuiven
tot één uniforme procedure. Voorts zij gewezen op het kabinetsstandpunt
inzake eerdergenoemd MDW-rapport «Vergunningverlening bij bedrijfsvestiging».
Hierin is aangegeven dat een subcommissie van de Commissie wetgeving algemene
regels van bestuursrecht bezig is met het ontwikkelen van voorstellen op het
punt van stroomlijning van procedures waarin voor één activiteit
van de burger of van de overheid meer besluiten van één of meer
bestuursorganen nodig zijn. Nadat de voorstellen van die subcommissie beschikbaar
zijn gekomen, zal worden bezien of de afstemmingsregelingen van de Ww (waaronder
vorenbedoelde aanhoudingsregeling ex artikel 52 Ww) alsmede de in de WSDV
opgenomen afstemmingsregeling aanpassing behoeven.Voor het vraagstuk «afstemming milieu- en bouwvergunning»
kan overigens in de praktijk nu al een oplossing worden gevonden in het vooroverleg
tussen de aanvrager van de bouwvergunning en de gemeente over het bouwplan
en in het bevorderen van het tijdig indienen van een aanvraag van de milieuvergunning.
Daarnaast zal de omvang van dat afstemmingsvraagstuk binnen enkele jaren reeds
voor een groot deel worden teruggebracht doordat het aantal milieuvergunningplichtige
inrichtingen als gevolg van de zogenoemde artikel 8.40-amvb's tot 20–25% van alle inrichtingen wordt beperkt en voorts de afstemming tussen
het Bouwbesluit en die algemene maatregelen van bestuur wordt verbeterd. Dientengevolge
zal het aantal aanvragers van bouwvergunning dat in de praktijk met dat vraagstuk
wordt geconfronteerd, naar verwachting drastisch afnemen. 4.3.5. Scheiden bouw- en sloopafvalIn het MDW-rapport «Bouwregelgeving» is aanbevolen om de Ww
zodanig te herzien dat gemeenten geen voorschriften meer geven ten aanzien
van de verwijdering en scheiding van bouw- en sloopafval alsmede om bij algemene
maatregel van bestuur voorschriften te geven waarbij afvalscheidingsregels
uitsluitend moeten gelden indien scheiding later in het proces hergebruik
belemmert. Deze aanbevelingen worden betrokken bij het uitwerkingstraject
inzake de doorwerking van maatregelen op het terrein van duurzaam bouwen in
de bouwregelgeving, waarover de Tweede Kamer op 4 juni 1998 is geïnformeerd
(kamerstukken II 1997/98, 25 823, nr. 7). 5. Nadere uitwerking bij algemene maatregel van bestuurZoals hiervoren, onder 3., is aangegeven, voorziet het wetsvoorstel erin
dat een aantal onderdelen bij algemene maatregel van bestuur nader zal worden
uitgewerkt. Dit betreft de opsomming van vergunningsvrije en licht-vergunningplichtige
bouwwerken, de vereiste aan te leveren informatie voor de beoordeling van
een bouwplan in de vergunningprocedure (= indieningsvereisten) en enkele aspecten
van het welstandstoezicht.Evenals thans het geval is ten aanzien van meldingplichtige bouwwerken
die in het Besluit meldingplichtige bouwwerken zijn opgesomd, zal de opsomming van vergunningsvrije en licht-vergunningplichtige bouwwerken
in verband met de omvang en gedetailleerdheid niet in de wet zelf maar in
een algemene maatregel van bestuur worden vastgelegd. In de toelichting op
de voorgestelde wijziging van artikel 43 respectievelijk hiervoor, onder 3.2.1.3.,
is een richtinggevende opsomming gegeven van de bouwwerken die aldus vergunningsvrij
zullen zijn dan wel onder de licht-vergunningplichtige categorie zullen worden
gebracht.Eveneens in verband met de omvang en gedetailleerdheid daarvan, zal ook
de uniformerende en limiterende opsomming van indieningsvereisten
niet in de wet zelf maar in een algemene maatregel van bestuur worden vastgelegd.
Dit betreft de informatie die nodig is in het kader van de afhandeling van
aanvragen om een reguliere, een lichte respectievelijk een gefaseerd te verlenen
bouwvergunning. Doel hiervan is te voorkomen dat aanvragers van een bouwvergunning
ten behoeve van de plantoetsing onnodige informatie moeten verstrekken. In
de toelichting op het voorgestelde artikel 40a is een richtinggevende opsomming
opgenomen van de indieningsvereisten die in de betreffende algemene maatregel
van bestuur zullen worden opgenomen.Ten aanzien van het welstandstoezicht voorziet het voorliggende wetsvoorstel
onder meer in de introductie van enkele wettelijke voorschriften met betrekking
tot het functioneren van de welstandscommissie (zie 3.3.4.: openbaarheid
van vergaderingen; jaarverslag; maximale zittingstermijn). Voor het overige
is het primair aan de gemeenteraad om in de bouwverordening verdere voorschriften
over dat functioneren te geven. Op grond van artikel 8, achtste lid, Ww kunnen,
ter bevordering van de uniformiteit van zulke voorschriften, bij algemene
maatregel van bestuur nadere regels met betrekking tot de inhoud van die voorschriften
van de bouwverordening worden gegeven. Het kabinet is vooralsnog niet voornemens toepassing van deze wettelijke mogelijkheid met betrekking
tot het functioneren van de welstandscommissie op korte termijn te bevorderen.
Gemeenten dienen eerst gelegenheid te krijgen hun welstandsbeleid aan te passen
aan de wijzigingen die voor het welstandstoezicht uit het wetsvoorstel voortvloeien.
Het Rijk zal de praktijkuitoefening van het lokaal welstandstoezicht na de
inwerkingtreding van de gewijzigde Ww monitoren. Afhankelijk daarvan zal worden
bezien of nadere regels noodzakelijk zijn. In dat verband zal onder meer aandacht
worden besteed aan de mate waarin gemeenten toepassing zullen geven aan de
aanbeveling uit het MDW-rapport «Bouwregelgeving» om per deel
van de gemeente een welstandsgedelegeerde aan te stellen, die lid is van de
welstandscommissie. Deze persoon kan vanaf het moment waarop de vergunningaanvrager
dit wenselijk acht, worden geraadpleegd over de welstandscriteria die voor
het betreffende deel van de gemeente gelden. Bij dit wetsvoorstel wordt bepaald, dat de gemeenteraad de welstandscriteria vaststelt, die bij de feitelijke uitoefening van het welstandstoezicht
door burgemeester en wethouders (en bij de advisering door de welstandscommissie)
moeten worden toegepast alsmede dat die criteria zoveel mogelijk toegesneden
moeten zijn op de verschillende categorieën bouwwerken en standplaatsen.
Bij algemene maatregel van bestuur kunnen nadere regels over die criteria
worden gegeven. Ook op dit punt is het kabinet vooralsnog niet voornemens
toepassing van deze wettelijke mogelijkheid op korte termijn te bevorderen
en zal aan de hand van de praktijkuitoefening van het lokaal welstandstoezicht
na de inwerkingtreding van de gewijzigde Ww worden bezien of nadere regels
noodzakelijk zijn. Daarbij kan vooralsnog worden gedacht aan het geven van
een opsomming van de categorieën bouwwerken en standplaatsen waarvoor
objectgerichte welstandscriteria vastgesteld kunnen worden. Die opsomming
zou de primaire gemeentelijke verantwoordelijkheid voor het vaststellen van welstandscriteria op zich onverlet laten. Doel van die opsomming
zou uitsluitend zijn om aan te geven ten aanzien van welke categorieën
bouwwerken en standplaatsen objectgerichte criteria kùnnen en ook mòeten
worden vastgesteld (tenzij de gemeenteraad besluit ten aanzien van dergelijke
categorieën of voor bepaalde gebieden in het geheel geen welstandscriteria
toe te passen en die categorieën derhalve «welstandsvrij»
zijn (zie artikel 12, lid 2, onder a en b)). 6. Gevolgen voor bouwlegesVerwacht mag worden dat gemeenten als gevolg van de voorliggende wetswijziging
minder personele capaciteit zullen hoeven te besteden aan de afhandeling van
meldingen en aanvragen om bouwvergunning omdat de categorie meldingplichtige
bouwwerken komt te vervallen, de categorie vergunningsvrije bouwwerken wordt
verruimd en een deel van de thans vergunningplichtige bouwwerken bij de categorie
licht-vergunningplichtige bouwwerken wordt ondergebracht. Minder werk zal
minder leges betekenen. Uitgaande van een gemiddeld legesbedrag van f 2 000,-
(zie ook hoofdstuk 8) zouden de inkomsten van gemeenten uit bouwleges als
gevolg van de voorgenomen verruiming van de categorie vergunningsvrije bouwwerken
met maximaal f 100 miljoen per jaar kunnen verminderen. Hierbij dient
de kanttekening te worden geplaatst dat dit een ruwe schatting is, die is
gebaseerd op de aanname dat de leges die thans verschuldigd zijn voor de betreffende
bouwwerken, gelijk zijn aan het gemiddelde legesbedrag per bouwwerk waarvoor
thans leges is verschuldigd. In de praktijk zal die vermindering van legesinkomsten
om de volgende redenen naar verwachting minder dan f 100 miljoen bedragen.
In de eerste plaats is de hoogte van de leges afhankelijk van de hoogte van
de bouwsom; bouwwerken die naar de vergunningsvrije categorie worden overgeheveld
zullen gemiddeld een lagere bouwsom hebben dan het gemiddelde
bouwwerk waarvoor thans leges is verschuldigd, zodat het gemiddelde legesbedrag
voor vergunningsvrij wordende bouwwerken ook minder dan f 2 000,-
zal bedragen. In de tweede plaats omvat de voorgenomen verruiming van de categorie
vergunningsvrije bouwwerken grotendeels thans meldingplichtige bouwwerken;
die bouwwerken worden door de gemeente niet integraal maar slechts partieel
getoetst, hetgeen de gemeente minder tijd kost dan de integrale toets van
vergunningplichtige bouwwerken zodat ook om die reden het gemiddelde legesbedrag
van de betreffende bouwwerken minder dan f 2 000,- zal bedragen.Uit het overgangsrecht vloeien geen gevolgen voor de leges voort. Zoals
hiervoor, onder 3.4.1., is aangegeven, is het overgangsrecht gegrond op het
uitgangspunt dat het huidige wettelijk regime van toepassing blijft op meldingen
respectievelijk vergunningaanvragen waarop ten tijde van de inwerkingtreding
van de onderhavige wetswijziging nog niet onherroepelijk is beslist.Gevolgen voor de leges vloeien ook niet voort uit de uitzondering op dat
uitgangspunt, waardoor meldingen/aanvragen betreffende bouwwerken die door
de wetswijziging vergunningsvrij worden, van rechtswege ingetrokken worden;
er hoeft geen restitutie van betaalde leges plaats te vinden.In het kader van de implementatie van het kabinetsstandpunt inzake het
MDW-rapport «Bouwregelgeving» wordt door het Ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties overleg gevoerd met de VNG om een zodanig systeem
van bouwleges te ontwikkelen dat een grote mate van inzichtelijkheid bestaat
in de relatie tussen de in rekening gebrachte kosten en de daaraan ten grondslag
liggende werkzaamheden. 7. Uitkomsten van het overleg met de bouwpraktijkDe herijking van de bouwregelgeving vindt in nauw overleg met de bouwpraktijk
plaats. In dit overleg is voor het Overlegplatform Bouwregelgeving (OPB) een
belangrijke rol weggelegd. Het OPB is een tijdelijk overleg waarin informatie
over ontwikkelingen op het terrein van bouwvoorschriften wordt uitgewisseld
en aanbevelingen met betrekking tot (implementatie van) de Evaluatienota «Herziene
Woningwet en Bouwbesluit» en het MDW-rapport «Bouwregelgeving»
worden gedaan. Periodiek adviseert het OPB de Staatssecretaris van VROM inzake
bouwregelgevingvraagstukken. In het OPB zijn onder meer organisaties uit gemeentekring
(VNG, Vereniging Stadswerk Nederland (VSN) en FWT), consumentenorganisaties
(Nederlandse Woonbond, Vereniging Eigen Huis (VEH), Vrouwenadviescommissies
voor de Woningbouw (VAC), Gehandicaptenraad), andere koepel-organisaties (UNETO,
Nederlands Verbond Toelevering Bouw (NVTB), Algemeen Verbond Bouwbedrijf (AVBB),
BNA, de Vereniging voor Waterleidingbedrijven in Nederland (VEWIN), EnergieNed,
Aedes), organisaties op het terrein van certificering (Nederlands Normalisatie-instituut
(NNI), Stichting Bouwkwaliteit (SBK) en de Raad voor de Accreditatie (RvA)),
de Stichting Garantie Instituut Woningbouw (GIW) en kennisinstellingen vertegenwoordigd.
Sinds het gereedkomen van het MDW-rapport «Bouwregelgeving» in
de zomer van 1997 heeft het OPB zich in vier ronden over de bij het wetsvoorstel
betrokken materie gebogen.Reeds in juli 1997 kreeg het OPB de gelegenheid advies uit te brengen
over het MDW-rapport «Bouwregelgeving» alvorens het kabinet hierover
een standpunt innam. Het OPB-commentaar op het MDW-rapport is de Tweede Kamer
toegezonden als bijlage bij de brief van 20 augustus 1997. Op basis van het
MDW-rapport heeft het OPB (en ook de Bestuurlijke Commissie Bouwregelgeving,
bestaande uit bestuurders, die onafhankelijk van het OPB de Staatssecretaris
van VROM over dezelfde zaken heeft geadviseerd) de centrale items aangegeven
die in het wetsvoorstel zijn verwerkt. Deze items zijn:– het streven om zoveel mogelijk alles in één pakket
in te voeren, in plaats van incrementeel wijziging op wijziging aan te brengen;– de herziening van de huidige categorie-indeling door het schrappen
van de categorie meldingplichtig, het verruimen van de categorie vergunningsvrij
en het aanbrengen van een onderverdeling in de vergunningprocedure (= reguliere
en lichte procedure);– objectivering van het welstandstoezicht;– limitering en uniformering van indieningsvereisten;– codificatie van de mogelijkheid een vergunning op hoofdlijnen
te verkrijgen (= gefaseerde vergunningverlening).Op 29 augustus 1997 is het implementatieplan voor het MDW-traject Bouwregelgeving
door de Ministerraad vastgesteld, waarin was opgenomen dat het wetsvoorstel
eind 1997 aan de Ministerraad zouden worden aangeboden. Vanwege de complexiteit
en het belang van zorgvuldig overleg heeft mijn ambtsvoorganger echter meer
tijd geboden voor overleg tot het zomerreces van 1998.In het OPB-overleg van december 1997 heeft de bouwpraktijk zich uitgesproken
over de uitwerkingsrichting van de voorgenomen Ww-wijziging. Hierbij bleken
verschillen van inzicht ten aanzien van de gewenste mate van verruiming van
de categorie vergunningsvrij: de BCB en binnen het OPB de VNG enerzijds en
de overige partijen met BNA als uiterste anderzijds. Het OPB adviseerde verder
om – in tegenstelling tot de kabinetsvoornemens van 20 augustus 1997 –
in de lichte vergunningprocedure een beperkte bouwtechnische toets op constructieve
veiligheid toe te voegen en om een ruimere beslistermijn van 3 tot 5 weken
op te nemen in plaats van de aanvankelijk gedachte 2 weken.In het OPB-advies van 16 februari 1998 is specifiek het gewenste kader
voor de uitwerking van het welstandstoezicht geschetst. Het OPB was unaniem
in zijn advies ten aanzien van vermaatschappelijking welstandstoezicht, inclusief
maximering van zittingstermijnen, criteria vooraf e.d..Mede aan de hand van genoemde OPB-adviezen heeft mijn ambtsvoorganger
op 19 februari 1998 de uitwerkingsbrief «Voortgang Herijking Bouwregelgeving»
(met als bijlage het OPB-advies van 16 februari 1998) aan de Tweede Kamer
gezonden.Zoals uit vorengenoemde stukken blijkt, deelt het OPB op hoofdlijnen de
visie van het kabinet die aan de herijking en het voorliggende wetsvoorstel
ten grondslag ligt. Ook het OPB is van oordeel dat een fundamentele herziening
van de bouwregelgeving niet is vereist, maar dat binnen het bestaande raamwerk
wel verbeteringen mogelijk zijn.Ter voorbereiding van het OPB-advies op onderhavig wetsvoorstel stonden
in de OPB-vergadering van 26 juni 1998 de volgende punten centraal. AlgemeenIn algemene zin herkennen de leden de hoofdlijn van het wetsvoorstel.
Dit spoort met de eerder door het OPB uitgebrachte adviezen ten aanzien van
de uitwerking van het MDW-advies «Bouwregelgeving». De OPB-leden
onderschrijven de voorgestane benadering om in de wet de uitgangspunten en
contouren te regelen en daarna de nadere uitwerking bij algemene maatregel
van bestuur te verzorgen. Zij pleiten er hierbij voor dat de
nadere uitwerking beperkt blijft tot het niveau van algemene maatregel van
bestuur, waarbij voldoende rechtszekerheid en continuïteit wordt geboden,
zonder dat de flexibiliteit verloren gaat. Zij tekenen daarbij aan dat die
uitwerking dan wèl in de toelichting van het wetsvoorstel zo concreet
moet worden geschetst. Dit komt de duidelijkheid ten goede en biedt de bouwpraktijk
de gelegenheid om tijdig te anticiperen op eventuele koersveranderingen tijdens
het politieke besluitvormingstraject.VNG, VSN, FWT en de BCB-leden merken op dat met dit wetsvoorstel de ruimte
voor gemeentelijk beleid verder wordt aangetast. Deze leden onderkennen dat
dit op zich onderdeel vormt van het kabinetsbeleid inzake het MDW-project,
maar wensen ten principale de vraag aan de orde te stellen of dit maatschappelijk
de gewenste koers is. Deze leden roepen het kabinet op om op dit punt tot
heroverweging te komen.Op onderdelen van de concrete uitwerking van het voorliggende wetsvoorstel
denken de leden verschillend. Voor zover deze onderdelen worden uitgewerkt
bij algemene maatregel van bestuur, komt het OPB daar in de toekomst graag
op terug. Categorie-indeling, beslistermijnen en toetsingscriteriaAfgezien van de reeds gememoreerde verschillen van inzicht ten aanzien
van de nog bij algemene maatregel van bestuur nader uit te werken opsommingen
van bouwwerken die vallen onder vergunningsvrij en licht-vergunningplichtig,
kan het OPB zich goed vinden in de voorgestelde hoofdindeling van het wetsvoorstel.
BNA, AVBB, VEH en NVTB wensen te benadrukken dat de voorgenomen uitbreiding
van vergunningsvrij mager is, terwijl daarentegen VNG, VSN, FWT en VAC de
uitbreiding te ver vinden gaan.Naast het vraagstuk van wat onder welke categorie valt, speelt de discussie
over de beslistermijn voor zowel de lichte als de reguliere procedure. VNG,
VSN en FWT – dat zijn de leden, die met de uitvoering zijn belast –
wensen met de BCB te herhalen dat voor de korte procedure vier weken bestuurlijk
te kort is en dit minstens vijf weken zou moeten worden. Deze leden beschouwen
de afhandelingstermijn voor de gefaseerde vergunningverlening eveneens als
te kort.Verder stemt het OPB in met het voorschrijven van een preventieve toets
op constructieve veiligheid voor de lichte procedure. De VNG verwijst hierbij
op haar eerder uitgebracht commentaar inzake het MDW-advies. De VSN tekent
hierbij aan dat zij een volledige preventieve toets aan het Bouwbesluit noodzakelijk
acht bij het vergroten of veranderen van woningen of andere gebouwen gezien
de mogelijke gevolgen van een aan- of uitbouw voor het totale gebouw. Zij
is van mening dat handhaving achteraf tot veel onbegrip bij de burger zal
leiden en dat dit bovendien vaak uit praktische overwegingen nauwelijks uitvoerbaar
zal zijn. IndieningsvereistenHet OPB heeft eerder ingestemd met het MDW-voorstel tot uniformering en
limitering van de indieningsvereisten met betrekking tot bouwvergunningaanvragen.
De meerderheid van de OPB-leden kan zich dan ook vinden in de wettelijke grondslag,
die het wetsvoorstel daarvoor bevat. De VNG daarentegen meent bij nader inzien
dat bij dit onderdeel sprake is van een typerend voorbeeld van te ver doorgevoerde
centralisatie. Excessenregeling welstand vergunningsvrije bouwwerkenDe leden van het OPB zijn niet eensgezind ten aanzien van het voorstel
om (in het verlengde van de jurisprudentie hierover) via artikel 19 Ww een
excessenregeling te implementeren, waarmee de gemeente de bevoegdheid heeft
om repressief te kunnen optreden tegen het uiterlijk van een vergunningsvrij
bouwwerk, dat in ernstige strijd is met redelijke eisen van welstand.
BNA, VEH, AVBB en NVTB bepleiten met nadruk dat vergunningsvrij bouwen te
allen tijde wordt gevrijwaard van enig preventief en repressief overheidsingrijpen.
Een dergelijke lijn past naar hun oordeel uitstekend bij het streven naar
meer eigen verantwoordelijkheid van de burger en de markt. Deze leden beschouwen
het een anachronisme om te denken dat met het mogelijk maken van repressief
ingrijpen van overheidswege daadwerkelijk de ruimtelijke kwaliteit wordt bevorderd.
De overige leden alsmede de BCB beschouwen een vorm van een excessenregeling
als een goede zaak onder de voorwaarde dat de uitgangspunten en criteria vooraf
helder en openbaar zijn vastgesteld. De BCB-leden spreken in dit verband overigens
liever over «beleidskader» dan over «uitgangspunten en criteria».
Voor de goede orde merken deze leden overigens op dat hun eerste voorkeur
zou uitgaan naar een preventieve welstandstoets. Repressief toezicht en voorschriften bestemmingsplanEen nieuw element in de discussie ten aanzien van de verruiming van de
categorie vergunningsvrije bouwwerken is de mogelijkheid van het schrappen
van artikel 20 van de Wet op de Ruimtelijke Ordening. Wanneer bedoeld artikel
20 zou worden geschrapt, zouden vergunningsvrije bouwwerken niet in strijd
met de voorschriften van het bestemmingsplan mogen zijn en zou de gemeente
mitsdien via die voorschriften kunnen gaan bepalen of en zo ja, onder welke
voorwaarden een vergunningsvrij bouwwerk mag worden gerealiseerd. De achterliggende
gedachte van deze ontkoppeling van Ww en Wet op de Ruimtelijke Ordening is
dat – wanneer gemeenten niet via de bouwvergunning greep op «vergunningsvrij»
hebben – ruimte voor repressief toezicht wordt verkregen via de toets
op de naleving van de voorschriften van het bestemmingsplan. De leden van
de BCB (waaronder VNG en FWT) en de OPB-leden VNG, VSN en FWT achten deze
optie een nadere bestudering waard. AVBB, BNA, Aedes, NVTB en VEH wijzen het
daarentegen van de hand, aangezien hiermee via de Wet op de Ruimtelijke Ordening
het wezen van vergunningsvrij bouwen ongedaan zou worden gemaakt. Bij zo'n
volledige ontkoppeling van Ww en Wet op de Ruimtelijke Ordening moet van deze
leden in alle ernst de vraag worden gesteld wat nog over zou blijven van het
oorspronkelijke MDW-advies. Vermaatschappelijking welstandstoezichtDe leden van het OPB, met uitzondering van de VEH, kunnen zich in grote
lijnen vinden in de wettelijke kaders om tot een vermaatschappelijking van
het welstandstoezicht te komen. De VEH heeft ten principale bezwaar tegen
welstandstoezicht en verwacht niet dat vermaatschappelijking tot enige verbetering
zal leiden. De leden van de BCB waarschuwen hierbij wel voor een al te grote
fixatie op gedetailleerde criteria. Er moet ruimte zijn en blijven voor vernieuwing
van inzichten ten aanzien van ruimtelijke kwaliteit, met andere woorden: dit
moet niet worden «dood-gereguleerd». VNG, VSN en FWT sluiten zich
hierbij aan. Desalniettemin kunnen de leden van het OPB zich vinden in de
hoofdlijn van het wetsvoorstel. Wel wordt opgemerkt dat het vooralsnog ontbreken
van het toegezegde onderzoek van de Rijksbouwmeester – dat met betrokkenheid
van BNA en VNG zou worden uitgevoerd – als een gemiste kans wordt beschouwd.
De leden dringen erop aan dat het onderzoek beschikbaar is, wanneer wordt
gesproken over de nog uit te werken algemene maatregel van bestuur.Ten aanzien van de beperking van de zittingstermijn van leden van de welstandscommissie
bepleiten de leden van de BCB dat de in het wetsvoorstel opgenomen termijn
van 4 jaren tot maximaal 8 jaar wordt verlengd. Zij vrezen dat bij een te
korte zittingsperiode onnodig kennis en ervaring verloren gaat, hetgeen ten
koste kan gaan van de kwaliteit van de advisering. De VNG is hierbij van mening
dat deze bepaling niet in de Ww thuishoort en dat het tot de
competentie van de gemeente behoort om zelf de organisatie van welstandstoezicht
te regelen. Vergunning op hoofdlijnenDe leden van het OPB kunnen zich goed vinden in de wijze waarop de vergunning
op hoofdlijnen (= gefaseerde vergunningverlening) volgens het wetsvoorstel
wordt gecodificeerd in de Ww. OvergangsrechtTen aanzien van de overgangsbepalingen heeft het OPB een duidelijke voorkeur
voor «eenvoudig, duidelijk en uitvoerbaar» overgangsrecht. De
OPB-leden hebben hierbij wel aangetekend dat de wijzigingswet tijdig dient
te worden gepubliceerd en dat hierover goede voorlichting moet worden gegeven,
zodat de bouwpraktijk voldoende tijd en gelegenheid heeft om op de wetswijziging
te anticiperen. 8. Bedrijfseffectentoets en toetsing op effecten van uitvoerbaarheid
en handhaafbaarheidHet wetsvoorstel is getoetst op bedrijfseffecten en op effecten van uitvoerbaarheid
en handhaafbaarheid. In het navolgende wordt op de uitkomsten daarvan ingegaan.
Voor beide toetsen is van belang welke effecten voortvloeien uit de in dit
verband relevante verschillen van het wetsvoorstel ten opzichte van de vigerende
Ww. Bedoelde effecten hangen samen met de wijziging van de categorie-indeling
van bouwwerken, de toetsingscriteria en de beslistermijnen (zie 3.2.1), met
de codificatie van de mogelijkheid om een gefaseerde bouwvergunning te verkrijgen
(zie 3.2.2.), met de uniformering en limitering van indieningsvereisten (zie
3.2.3.) en met de verduidelijking en aanscherping van het welstandstoezicht
(zie 3.3.).Alvorens in het navolgende in te gaan op de aard van die effecten wordt
eerst de verwachte kwantitatieve omvang van de effecten globaal in beeld gebracht.Uit het RIGO/TNO-rapport «Bouwvergunningsvrij of -plichtig»
(1997) in combinatie met CBS-gegevens blijkt dat jaarlijks naar schatting
150 000 bouwvergunningen (exclusief grond-, weg- en watersector, hierna:
GWW-sector) worden verleend en 50 000 meldingen worden afgehandeld. In
totaal was daarmee in 1995 ruim f 400 miljoen aan gemeentelijke bouwleges
gemoeid (= gemiddeld f 2 000,- per vergunningaanvraag/melding; globaal
weergegeven bedragen de bouwleges momenteel ongeveer 1–2% van de bouwsom).
Daarnaast gaat het indienen van een vergunningaanvraag of een melding gepaard
met administratieve lasten voor bedrijven. Die lasten omvatten de tijd die
zij aan een aanvraag moeten besteden (vermenigvuldigd met de daarmee samenhangende
loonkosten) plus de kosten voor bijvoorbeeld ingehuurde externe deskundigheid
ten behoeve van de vergunningaanvraag. Uit het onderzoek «Administratieve
lasten van gemeentelijke regelgeving» (Research en Beleid, 1996; zie
bijlage 4 MDW-rapport «Bouwregelgeving») blijkt dat die administratieve
lasten gemiddeld ongeveer f 2 900,- per bouwvergunningaanvraag bedragen.
Rekening houdend met de prijsontwikkeling zullen de totale kosten
van een bedrijf in verband met een aanvraag om bouwvergunning anno 1999 gemiddeld
mitsdien ongeveer f 5 000,- per aanvraag bedragen.Ongeveer 1/3 van de vergunningaanvragen heeft betrekking op nieuwbouw/herbouw;
de overige 2/3 betreft kleinere bouwwerken en verbouw/herstel. Onder de naar
schatting 50 000 vergunningaanvragen voor nieuwbouw/herbouw bevinden
zich ongeveer 13 000 zelfstandige aanvragen voor nieuwe woningen. De
overige nieuwbouw van woningen wordt projectmatig ontwikkeld,
waarbij één bouwvergunning meerdere woningen zal omvatten.Exclusief de GWW-sector worden jaarlijks momenteel derhalve totaal zo'n
200 000 bouwwerken aan preventief toezicht in het kader van de bouwvergunning-
of meldingprocedure onderworpen (75% vergunningaanvragen; 25% meldingen).
Als gevolg van de voorgestelde wijziging van de categorie-indeling van
bouwwerken zal dat aantal met 50 000 afnemen tot ongeveer 150 000.
Die afname wordt goeddeels veroorzaakt door de voorgestelde overheveling van
de thans meldingplichtige bouwwerken naar de categorie vergunningsvrij; dit
betreft waarschijnlijk 90% van de meldingplichtige bouwwerken (45 000
bouwwerken). De voorgestelde verruiming van de categorie vergunningsvrij omvat
daarnaast (een beperkt aantal) thans vergunningplichtige bouwwerken (schatting:
5 000 bouwwerken).Van de naar schatting 150 000 bouwwerken (exclusief GWW-sector) die
na de wetswijziging aan preventief toezicht zullen zijn onderworpen, zal ongeveer
de helft aan de lichte-vergunningprocedure zijn onderworpen. Deze 75 000
bouwwerken betreffen nagenoeg geheel (95%) bouwwerken die onder de vigerende
Ww vergunningplichtig zijn en voor een klein deel (5%) thans meldingplichtige
bouwwerken. Voor de resterende 75 000 bouwwerken verandert niets (dezelfde
toetsingscriteria + afhandelingstermijnen); deze bouwwerken zijn thans vergunningplichtig
en zullen na de wetswijziging regulier-vergunningplichtig zijn.Van de jaarlijks onder de vigerende Ww aan preventief toezicht onderworpen
bouwwerken (200 000; exclusief GWW-sector) zal door de in het wetsvoorstel
voorziene indeling van vergunningsvrije en licht-vergunningplichtige bouwwerken
derhalve naar verwachting ongeveer 25% vergunningsvrij, 37,5% licht-vergunningplichtig
en 37,5% regulier-vergunningplichtig worden, zodat ruim 60% van die bouwwerken
buiten de reguliere vergunningprocedure zal kunnen worden gerealiseerd (thans:
25%). Naast praktische consequenties, zoals geen preventief toezicht meer
casu quo beperkt preventief toezicht en kortere afhandelingstermijnen, heeft
die gewijzigde indeling van bouwwerken voor bedrijven ook financiële
consequenties. Bouwwerken die naar de categorie vergunningsvrij worden overgeheveld
(= 50 000 bouwwerken), zijn voortaan niet meer aan preventief toezicht
op grond van de Ww onderworpen, zodat ook geen bouwleges meer betaald hoeven
te worden en de thans bestaande administratieve lasten voor bedrijven vervallen.
Uitgaande van de hiervoren genoemde gemiddelde kosten die voor een bedrijf
samenhangen met een aanvraag om bouwvergunning (f 5 000,-) zou hieruit
een jaarlijkse lastenverlichting voor bedrijven van f 250 miljoen kunnen
voortvloeien, waarvan f 100 miljoen in verband met het niet meer hoeven
te betalen van bouwleges en f 150 miljoen in verband met het vervallen
van administratieve lasten. In de praktijk zou die lastenverlichting beperkter
kunnen zijn omdat het gemiddelde legesbedrag voor vergunnningsvrij wordende
bouwwerken lager zou kunnen zijn dan de f 2 000,- die per bouwwerk
thans gemiddeld moet worden betaald (zie ook hoofdstuk 6).Door de beperkte reikwijdte van het preventief toezicht in het kader van
de lichte vergunningprocedure mag tevens worden verwacht dat voortaan minder
bouwleges betaald hoeven te worden voor thans vergunningplichtige bouwwerken
die onder de categorie licht-vergunningplichtig komen te vallen (= 70 000
bouwwerken); daardoor zal tevens de administratieve lastendruk voor bedrijven
afnemen. Daarentegen zal naar verwachting iets meer leges betaald moeten gaan
worden (en zal de administratieve lastendruk voor bedrijven iets toenemen)
voor thans meldingplichtige bouwwerken die onder de categorie licht-vergunningplichtig
komen te vallen (= 5 000 bouwwerken), zulks in verband met de toets op
constructieve veiligheid. Ten aanzien van de twee laatstgenoemde categorieën,
die beide onder de categorie licht-vergunningplichtig komen te vallen, geldt
overigens dat gemeenten beleidsvrijheid ten aanzien van het vaststellen van
bouwleges toekomt, zodat het feitelijk effect van de wetswijziging op de hoogte
van de leges voor die categorieën op voorhand onzeker is. Om diezelfde
reden kunnen slechts indicatieve uitspraken worden gedaan over de totale kostenvermindering
die voor alle bedrijven samen per saldo zal voortvloeien uit het vervallen
van bouwleges als gevolg van het vergunningsvrij worden van bouwwerken casu
quo de aanpassing van de hoogte van bouwleges als gevolg van de introductie
van de categorie licht-vergunningplichtige bouwwerken. Vast staat evenwel
dat bedoeld saldo positief voor bedrijven zal zijn.De omvang en aard van de effecten die samenhangen met de wijziging
van de categorie-indeling van bouwwerken, de toetsingscriteria en de
beslistermijnen kunnen schematisch als volgt worden weergegeven. Effecten wetswijziging op preventieve toets gemeente (bouwvergunningprocedure) Straks → Nu ↓1.
Vergunningsvrij2. Licht-vergunningplichtig3. Regulier- vergunningplichtigA. Vergunningsvrijgeen effecten–legesn.v.t.  – beperkte preventieve toets (ruimtelijke kwaliteit
+ constructieve veiligheid)   – Indieningsvereisten   –
afhandelingstermijn (4 weken)   – aanhoudingsregelingen
van toepassing aantal: onbekend aantal:
marginaal B. Meldingplichtig– geen leges–
iets hogere legesn.v.t.  – geen preventieve
toets– beperkte preventieve toets (niet meer alleen ruimtelijke
kwaliteit maar ook constructieve veiligheid)   – geen
indieningsvereisten– iets meer indieningsvereisten (constructieve
veiligheid)  – geen afhandelingstermijnen–
kortere afhandelingstermijn (4 weken)  –
geen aanhoudingsregelingen van toepassing– alle
aanhoudingsregelingen van toepassing aantal:
50 000aantal: 45 000aantal 5 000 C.
Vergunning-plichtig– geen leges–
lagere legesgeen effecten  – geen preventieve
toets– beperkte preventieve toets (alleen ruimtelijke
kwaliteit + constructieve veiligheid)  –
geen indieningsvereisten– minder indieningsvereisten  – geen afhandelingstermijnen–
kortere afhandelingstermijn (4 weken)  –
geen aanhoudingsregelingen van toepassing– aanhoudingsregelingen:
geen effect Aantal: 150 000aantal 5 000aantal:
70 000aantal 75 000De voor bedrijven positieve effecten zijn in het schema cursief aangegeven;
de negatieve effecten gerenvoieerd.Qua omvang (= aantallen bouwwerken) zullen de effecten zich vooral voordoen
in de vet gedrukte categorieën B.1. (meldingplichtig → vergunningsvrij),
C.2. (vergunningplichtig → licht-vergunningplichtig) en, zij het in mindere
mate, B.2. (meldingplichtig → licht-vergunningplichtig) en C.1. (vergunningplichtig →
vergunningsvrij). Daarnaast zal zich een qua aantal zeer marginaal
effect kunnen voordoen in de categorie A.2. (vergunningsvrij licht-vergunningplichtig),
dat samenhangt met het stroomlijnen van de voorschriften van de regelingen
ten aanzien van monumenten en beschermde stads- en dorpsgezichten (zie de
toelichting op de wijziging van artikel 43, tweede lid).Hierbij moet worden aangetekend, dat het schema een theoretische weergave van de effecten van de onderhavige wetswijziging bevat. Eerst
wanneer de categorieën «vergunningsvrije bouwwerken» en «licht-vergunningplichtige
bouwwerken» in de nog op te stellen algemene maatregel van bestuur concreet
zijn afgebakend, kunnen definitieve uitspraken worden gedaan. Op basis van
de beleidskeuzen van het kabinet, zoals vermeld in de brief van 19 februari
1998, staat evenwel op voorhand vast dat de effecten van de wetswijziging
voor bedrijven in het algemeen overwegend positief zullen zijn. Immers:– de categorie «vergunningsvrije bouwwerken» wordt verruimd
met een aanzienlijk aantal bouwwerken die op basis van de vigerende Ww meldingplichtig
zijn (categorie B.1. in het schema) en met een beperkt aantal bouwwerken die
thans vergunningplichtig zijn (categorie C.1.), en– bij een fors deel van de vigerende categorie «vergunningplichtige
bouwwerken» kan na de wetswijziging worden volstaan met de lichte vergunningprocedure
(categorie C.2.).In de voorstellen is voorts voorzien dat een klein deel van die meldingplichtige
bouwwerken bij de categorie «licht-vergunningplichtig»
wordt ondergebracht (categorie B.2.; 5 000 bouwwerken per jaar). Dat
betreft in de eerste plaats de «vergunningsvrije» bouwactiviteiten
met betrekking tot monumenten en in beschermde stads- en dorpsgezichten, die
met het oog op de bescherming van de ruimtelijke kwaliteit van die gebouwen
en gebieden onder de lichte procedure worden gebracht (zie 3.2.1.1.). Voor
deze specifieke categorie bouwwerken zijn de effecten van de wetswijziging
evenwel zeer beperkt omdat dergelijke bouwactiviteiten onder de vigerende
Ww in het algemeen reeds meldingplichtig zijn. In de tweede plaats mag worden
verwacht dat bij de definitieve afbakening van categorieën in de algemene
maatregel van bestuur ongeveer 10% van de thans meldingplichtige bouwwerken
licht-vergunningplichtig zal worden, zulks op grond van overwegingen betreffende
ruimtelijke kwaliteit en/of (constructieve) veiligheid.Niet alleen qua omvang (= aantallen bouwwerken), ook qua aard heeft de
overheveling van thans meldingplichtige bouwwerken naar de categorie licht-vergunningplichtig
slechts beperkte effecten. Enerzijds is sprake van een lastenverlichtend effect
(afhandelingstermijn van maximaal 4 in plaats van maximaal 5 weken), anderzijds
treden enkele lastenverzwarende effecten op (naast toets op ruimtelijke kwaliteit
ook toets op constructieve veiligheid –> iets hogere leges, iets meer
indieningsvereisten en alle aanhoudingsregelingen van toepassing).Negatieve effecten voor bedrijven lijken in het geheel niet voort te vloeien
uit de in het wetsvoorstel voorziene wettelijke introductie van de mogelijkheid
tot gefaseerde vergunningverlening. De aanvrager krijgt daardoor
een keuzemogelijkheid: hetzij een reguliere dan wel een gefaseerd te verlenen
vergunning aanvragen. Door gefaseerde vergunningverlening aan te vragen, kan
de aanvrager zijn ontwerpkosten voor de bouwtechnische uitwerking van het
bouwplan beperken tot hij zeker is dat de bouwvergunning niet op ruimtelijke
gronden wordt geweigerd. Weliswaar wordt zo'n keuzemogelijkheid in de praktijk
al door een aantal gemeenten geboden, maar door de onderhavige wetswijziging
zal die worden geformaliseerd in de Ww. Bijkomend voordeel van deze wettelijke
inbedding is dat de daarmee samenhangende indieningsvereisten limitatief en
uniform zullen worden geregeld.De in het wetsvoorstel voorziene uniformering en limitering van indieningsvereisten betreft niet alleen de vereisten voor de procedure voor gefaseerde
vergunningverlening, maar ook die voor de procedures voor lichte en reguliere
bouwvergunningen. Doordat alsdan in het gehele land dezelfde indieningsvereisten
zullen gelden, wordt de administratieve belasting van het indienen van een
aanvraag om bouwvergunning beperkt. Met name bedrijven die in meerdere gemeenten
bij de verwezenlijking van bouwprojecten zijn betrokken, zullen daarvan profijt
hebben.Ten aanzien van het welstandstoezicht treedt een lastenverlichting
voor bedrijven op als gevolg van de in het wetsvoorstel voorziene aanscherping
van de voorschriften inzake gemeentelijke welstandscriteria. De door burgemeester
en wethouders (en de welstandscommissie) te hanteren criteria zullen zo concreet
mogelijk moeten zijn geformuleerd en zullen moeten zijn vastgelegd in een
door de gemeenteraad vastgestelde welstandsnota. Bedrijven kunnen zodoende
vooraf beter en concreter zicht krijgen op de welstandseisen waaraan hun bouwplan
moet voldoen. Dat vergroot de kans dat bouwplannen worden ingediend die aan
de gemeentelijke welstandseisen voldoen en, andersom, vermindert het risico
voor bedrijven dat ingediende bouwplannen op basis van een negatief advies
van de welstandscommissie moeten worden aangepast. Bedrijven zullen daardoor
minder vaak te maken krijgen met kosten van (en tijdverlies door) planaanpassing.
Wanneer zo'n planaanpassing als gevolg van een negatief welstandsadvies in
voorkomend geval toch aan de orde mocht zijn, zullen door de introductie van
de mogelijkheid om gefaseerd een bouwvergunning te verkrijgen bovendien de
kosten daarvan (en het tijdverlies daardoor) beperkter kunnen zijn dan thans
het geval is omdat de welstands-aspecten van bouwplannen in de eerste fase
van de vergunningprocedure worden beoordeeld en alsdan mitsdien nog geen bouwtechnisch
gedetailleerd uitgewerkt bouwplan hoeft te worden ingediend. Bovendien krijgen
burgemeester en wethouders de bevoegdheid om ten behoeve van zwaarwegende
maatschappelijke of economische belangen (bijvoorbeeld werkgelegenheid) zo
nodig van die criteria af te wijken. In zo'n geval is aanpassing van een bouwplan
op basis van een negatief welstandsadvies geheel niet aan de orde.Resumerend kan worden gesteld:– dat het wetsvoorstel voor bedrijven structureel vooral positieve
effecten heeft;– dat de negatieve effecten beperkt zijn en zich vooral zullen voordoen
bij een klein deel (ongeveer 10%) van de bouwwerken die thans meldingplichtig
zijn en bij een deel van de bouwactiviteiten met betrekking tot monumenten
en in beschermde stads- en dorpsgezichten (totaal: ongeveer 5 000 bouwwerken
per jaar);– dat definitieve uitspraken over de effecten eerst kunnen worden
gedaan aan de hand van de algemene maatregel van bestuur, waarin de categorieën
«vergunningsvrije bouwwerken» en «licht-vergunningplichtige
bouwwerken» concreet zijn uitgewerkt. Voor de volledigheid: op die algemene
maatregel van bestuur is de zogenoemde voorhangprocedure van toepassing, zodat
de Staten-Generaal gelegenheid hebben om met de regering overleg over die
maatregel te voeren voordat de maatregel in werking treedt. In deze memorie
van toelichting is overigens reeds een indicatieve opsomming van de beoogde
categorieën opgenomen (zie 3.2.1.3. en de toelichting op de voorgestelde
wijziging van artikel 43 Ww). Naar verwachting zullen alle belangrijke spelers op de bouwmarkt (opdrachtgevers,
ontwerpers en bouwbedrijven) profijt hebben van de aanscherping van de voorschriften
inzake het gemeentelijk welstandstoezicht en van de uniformering en limitering
van indieningsvereisten. Gelet op de segmenten van de bouwmarkt waarin zij
actief zijn, zullen daarnaast naar verwachting vooral de kleinere bouwbedrijven
profijt hebben van de effecten van de verruiming van de categorie vergunningsvrije
bouwwerken en van de introductie van de categorie licht-vergunningplichtige
bouwwerken en vooral de grotere bouwbedrijven profijt hebben van de wettelijke
introductie van de mogelijkheid om gefaseerd een bouwvergunning te verkrijgen.Overigens zijn de aard en omvang van de effecten van het wetsvoorstel
niet alleen voor bedrijven maar ook voorburgers in het algemeen
positief. Dit betreft met name de verruiming van de categorie vergunningsvrije
bouwwerken (voor 50 000 bouwwerken per jaar geen melding of bouwvergunning
meer nodig → geen leges, geen indieningsvereisten en geen afhandelingstermijnen),
de introductie van de lichte vergunningprocedure (voor 70 000 bouwwerken
per jaar minder leges, minder indieningsvereisten en kortere afhandelingstermijn)
en de inkadering van het welstandstoezicht (→ vooraf meer inzicht in
gemeentelijke welstandscriteria). Dit draagt bij aan verruiming van de mogelijkheden
tot zelfbeschikking en zelfbeheer alsmede tot particulier opdrachtgeverschap
voor de eigen woning. Daar staat tegenover dat de regeldruk in een klein aantal
specifieke gevallen iets toeneemt als gevolg van de stroomlijning van de regelingen
ten aanzien van monumenten en door het Rijk aangewezen beschermde stads- en
dorpsgezichten en als gevolg van de overheveling van een aantal thans meldingplichtige
bouwwerken naar de licht-vergunningplichtige categorie.Met name door de in het wetsvoorstel voorziene verruiming van de categorie
«vergunningsvrije bouwwerken» en de beperkte preventieve toets
in de lichte vergunningprocedure zullen de bestuurlijke lasten voor gemeenten die samenhangen met het uitvoeren van de preventieve toets en daarop
betrekking hebbende bezwaar- en beroepsprocedures, verminderen. Daar staat
tegenover dat de inkomsten uit bouwleges ook zullen verminderen (zie hoofdstuk
6) en dat de bestuurlijke lasten in verband met repressief toezicht in het
kader van de naleving van het Bouwbesluit en in het kader van het welstandstoezicht
kunnen toenemen. Ook vergunningsvrije en licht-vergunningplichtige bouwwerken
behoren immers aan de eisen van het Bouwbesluit te voldoen. Met name ten aanzien
van vergunningsvrije bouwwerken zijn de mogelijkheden tot controle (en daarmee
tot het opleggen van sancties) beperkt, omdat de uitvoering daarvan niet via
de vergunningprocedure bij de gemeente bekend is. Gelet op de belangen die
daarbij voor de burger zelf in het geding zijn (veiligheid, gezondheid, bruikbaarheid,
economische waarde van zijn bezit) mag evenwel worden verwacht dat in het
algemeen sprake zal zijn van spontane naleving. Ook de praktijkervaringen
die tot nu toe met vergunningsvrije bouwwerken zijn opgedaan, leiden niet
tot een andere conclusie.Ten aanzien van het welstandstoezicht geldt allereerst dat de bestuurlijke
lasten van de uitoefening van preventief toezicht enerzijds structureel zullen
verminderen doordat meer bouwwerken vergunningsvrij worden en anderzijds die
lasten eenmalig kunnen toenemen doordat zo concreet mogelijke welstandscriteria
en een welstandsnota moeten worden ontwikkeld. Bovendien zullen burgemeester
en wethouders en de welstandscommissie jaarlijks verslag moeten gaan uitbrengen
over de toepassing van de welstandscriteria. Daarnaast kunnen de bestuurslasten
van het uitoefenen van repressief welstandstoezicht ten aanzien van vergunningsvrije
bouwwerken toenemen, zij het beperkt omdat het hier gaat om een excessenregeling bestaande uit een aanschrijvingsbevoegdheid die
uitsluitend bij ernstige strijd met redelijke eisen van welstand
toepassing kan vinden. Hoewel ook op dit punt geldt dat de uitvoering van
een vergunningsvrij bouwwerk bij de gemeente niet via de vergunningprocedure
bekend is, hetgeen de mogelijkheden tot controle en opleggen van sancties
beperkt, zullen die mogelijkheden groter zijn dan ten aanzien van de naleving
van het Bouwbesluit het geval is. Wanneer sprake is van een exces bestaat
namelijk nadrukkelijk de kans dat een burger die zich aan het uiterlijk van
het bouwwerk stoort, dit onder de aandacht van de gemeente brengt (= piepsysteem).
Bovendien zal ook hier in het algemeen sprake kunnen zijn van spontane naleving
omdat verreweg de meeste burgers niet uit zijn op het realiseren van bouwwerken
met een buitensporig uiterlijk, hetgeen wordt bevestigd door het onder 3.2.1.1.
genoemde onderzoek dat in het kader van de Evaluatienota «Herziene Woningwet
en Bouwbesluit» is verricht.Het aantal administratiefrechtelijke geschillen zal door de
verruiming van de categorie «vergunningsvrije bouwwerken» en de
beperkte preventieve toets in de lichte vergunningprocedure duidelijk kunnen
verminderen. Daar staat mogelijk een toename van het aantal geschillen over
toepassing van repressief toezicht in het kader van de naleving van het Bouwbesluit
en in het kader van het repressief welstandstoezicht tegenover. Om dezelfde
redenen die hiervoren zijn genoemd ten aanzien van de mogelijke toename van
de bestuurslasten voor de gemeente mag worden verwacht dat die toename beperkt
zal zijn; in elk geval beperkter dan de te verwachten vermindering van het
aantal geschillen in het verlengde van de uitoefening van de preventieve toets,
zodat administratiefrechtelijk per saldo naar verwachting minder geschillen
zullen hoeven te worden beslecht.Naarmate het aantal vergunningsvrije bouwwerken wordt verruimd, stijgt
anderzijds de kans dat «burenruzies» – die zich voorheen
in de vorm van administratiefrechtelijke bezwaar- en beroepprocedures over
het uiterlijk van een bouwwerk manifesteerden in het kader van de bouwvergunningverlening-
via onrechtmatige-daadacties aan de burgerlijke rechter worden voorgelegd.
Een toename van het aantal civielrechtelijke procedures over het
uiterlijk van een vergunningsvrij bouwwerk is derhalve niet uitgesloten. II. ARTIKELEN Artikel I, wijziging Woningwet A, aanvulling van artikel 1Artikel 1 wordt aangevuld met enkele begripsomschrijvingen.De termen «reguliere bouwvergunning» en «lichte bouwvergunning»
zijn gekozen om systematische redenen: in de systematiek van het wetsvoorstel
is elk bouwen waarvoor bouwvergunning is vereist regulier, tenzij bij algemene
maatregel van bestuur uitgezonderd (zodat de lichtere toets van toepassing
is: een lichte bouwvergunning wordt op minder aspecten getoetst dan een reguliere
bouwvergunning). De toetsingsgronden van de lichte en van de reguliere bouwvergunning
zijn opgenomen in artikel 44 van de Woningwet en artikel 17 van de Wet op
de stads- en dorpsvernieuwing. B, vervanging van artikel 4Aan het bestaande artikel 4 is een nieuwe eerste volzin toegevoegd; tevens
is het artikel in redactioneel opzicht vereenvoudigd. Een inhoudelijke wijziging
wordt niet beoogd.Met de nieuwe eerste volzin is omwille van de duidelijkheid op één
centrale plaats in de Woningwet vastgelegd dat het Bouwbesluit van toepassing
is op elk bouwen en op de staat van elk bouwwerk en elke standplaats, ongeacht
of het een vergunningsvrij of een vergunningplichtig bouwwerk is. Voorts is
het Bouwbesluit van toepassing, ongeacht of, als het een vergunningplichtig
bouwwerk betreft, een lichte of een reguliere vergunning vereist is. Voorheen
was dit op verspreide plaatsen in de Woningwet neergelegd (de artikelen 42,
negende lid, inzake meldingplichtige bouwwerken, en 43, eerste lid, laatste
zinsnede, inzake vergunningsvrije bouwwerken). Voorts was de preventieve toets
aan het Bouwbesluit vastgelegd in artikel 44, onderdeel a, inzake de weigeringsgronden
voor de vergunning (dit is overigens niet gewijzigd). De tweede volzin, het
oude artikel 4, is nodig om duidelijk te maken dat bij een gedeeltelijke vernieuwing,
verandering of vergroting niet het gehele bouwwerk behoeft te worden getoetst
aan het Bouwbesluit, maar slechts de vernieuwing, verandering of vergroting.
Dit is een voortzetting van de huidige situatie.Op de naleving van het Bouwbesluit wordt door de gemeente op de volgende
wijze toegezien:  repressiefpreventiefvergunningsvrijja, artt. 4, 14, 17 en 18nee lichte
vergunningja, artt. 4, 14, 17 en 18uitsluitend v.w.b. constructieve
veiligheid (art. 44, derde lid, onder a) reguliere vergunningja,
art. 4, 14, 17 en 18ja (art. 44, eerste lid, onder a)C, wijziging van de artikelen 6, 7, 11 en 55In de artikelen 6, 7, 11 en 55 wordt telkens gesproken over een «vrijstelling»,
waar een ontheffing wordt bedoeld. Met deze wijziging is de terminologie in
overeenstemming gebracht met de bedoeling. D, wijziging van artikel 7Zoals hierboven reeds is gesteld, moeten ook vergunningsvrije bouwwerken
op grond van artikel 4 voldoen aan de bij of krachtens het Bouwbesluit gegeven
voorschriften. Dit brengt met zich dat een vergunningsvrij bouwwerk weliswaar
kan worden gerealiseerd zonder dat daarvoor een bouwvergunning is vereist,
maar dat in voorkomend geval niettemin een vrijstelling van voorschriften
van het Bouwbesluit nodig kan zijn.Deze vrijstelling kan zijn gebaseerd op artikel 6 van de Woningwet juncto
Hoofdstuk XIII van het Bouwbesluit (zodat het Bouwbesluit zelf al regelt dat
vrijstelling mogelijk is).Voor vergunningplichtig bouwen bevat artikel 7 van de Woningwet
daarnaast een vrijstellingsmogelijkheid die losstaat van het Bouwbesluit.
Het moet echter ook mogelijk zijn om deze vrijstelling te verlenen voor vergunningsvrij
bouwen. Het nieuwe zesde lid van artikel 7 regelt deze mogelijkheid. Deze
vrijstelling is een besluit waarvoor de normale regels gelden van de Algemene
wet bestuursrecht: het is de Minister van VROM die partij is bij eventuele
bezwaar- en beroepsprocedures.Uiteraard is het niet mogelijk dat burgemeester en wethouders aanschrijven
op grond van artikel 14, 17 of 18 van de Woningwet, indien de Minister
een vrijstelling als bedoeld in artikel 7 heeft verleend en conform die
vrijstelling wordt gebouwd. Dan is er immers geen strijd met het bij of krachtens
artikel 2 van de Woningwet bepaalde, zodat de genoemde aanschrijvingsartikelen
niet van toepassing zijn. E, wijziging van artikel 8Het eerste lid strekt tot wijziging van de bepalingen inzake
het tegengaan van bouwen op verontreinigde grond. Deze bepalingen dienen te
worden aangepast in verband met het vervallen van de categorie «meldingplichtige
bouwwerken». Thans wordt in het derde lid van artikel 8 geregeld op
welke bouwwerken deze bepalingen van toepassing zijn (zie hierna bij het derde
lid).Met het tweede lid wordt de verplichting geschrapt om in de
bouwverordening regels te stellen omtrent de overdraagbaarheid van de mededeling
dat een bouwwerk onder de regeling van de meldingplichtige bouwwerken valt.
Deze categorie bouwwerken vervalt immers.Het derde lid vervangt het derde tot en met zevende lid door
vijf nieuwe leden.– Het huidige derde lid vereist dat in de bouwverordening
regels worden gesteld omtrent de wijze van inrichting en indiening van een
aanvraag om bouwvergunning. Omdat deze indieningsvereisten limitatief en uniform,
bij algemene maatregel van bestuur, zullen worden vastgesteld, heeft het weinig
zin om dit vereiste van opname in de bouwverordening te handhaven. De grondslag voor deze algemene maatregel van bestuur is opgenomen in
het nieuwe artikel 40a, ingevoegd met artikel I, onderdeel L, van het wetsvoorstel.
In de toelichting op dat artikel is indicatief aangegeven wat de nieuwe, limitatieve
en uniforme, indieningsvereisten zullen zijn.Het nieuwe derde lid bevat een deel van het huidige tweede
lid, onderdeel c (tegengaan van bouwen op verontreinigde grond).De formulering van dit artikel is enigszins vereenvoudigd ten opzichte
van het bestaande artikel 8, eerste lid, onderdeel c; een inhoudelijke wijziging
is echter niet beoogd. Wel neemt, zoals reeds in het kabinetsstandpunt op
het MDW-rapport inzake de bouwregelgeving is opgemerkt, het aantal gevallen
af van verplicht bodemonderzoek op grond van de Woningwet door de beperking
van de gevallen waarvoor een reguliere bouwvergunning vereist is (kamerstukken
II 1996/97, 24 036, nr. 59, p. 7). Dit is een rechtstreeks gevolg van
de beperking van de categorie «regulier-vergunningplichtig» ten
opzichte van de huidige categorie «vergunningplichtig».– Het huidige vierde lid regelt dat de bouwverordening
regels moet stellen omtrent de wijze van inrichting en indiening van een melding
voor de meldingplichtige bouwwerken. Uiteraard vervalt deze verplichting. Het nieuwe vierde lid bevat, net als het nieuwe derde lid,
een onderdeel van de huidige bepaling inzake het tegengaan van bouwen op verontreinigde
grond. Dit onderdeel is niet gewijzigd. Het «knippen» van de huidige
bepalingen omtrent het tegengaan van bouwen op verontreinigde grond in artikel
8 van de Woningwet is geschied met het oog op de gebruiksvriendelijkheid van
de wetgeving. Aldus worden de desbetreffende bepalingen beter leesbaar, terwijl
tevens hernummeringen zoveel mogelijk worden voorkomen.– Het vijfde lid is niet gewijzigd ten opzichte van het
bestaande vijfde lid. Omwille van de overzichtelijkheid is het hier opgenomen.– Met het nieuwe zesde lid wordt geregeld dat de bouwverordening
regels moet bevatten omtrent de samenstelling, inrichting en werkwijze van
de welstandscommissie. Voorts kan de bouwverordening verdere
regels bevatten omtrent het verslag als bedoeld in artikel 12b, derde lid.
Daarbij zou bijvoorbeeld gedacht kunnen worden aan regels met betrekking tot
de inrichting van het verslag en regels met betrekking tot de bekendmaking
en de verspreiding daarvan. Zo nodig kunnen, ter bevordering van de eenheid
van bouwverordeningen, op grond van het bestaande achtste lid bij algemene
maatregel van bestuur nadere regels worden gegeven over de inhoud daarvan.
Afhankelijk van de praktijkuitoefening van het lokaal welstandstoezicht na
de inwerkingtreding van deze wetswijziging zal worden bezien of zulke nadere
regels daadwerkelijk gegeven moeten worden.– Het zevende lid is aangepast aan de nieuwe inhoud van
de voorgaande leden. F, wijziging van artikel 12, invoeging van de artikelen
12a, 12b en 12c (welstand)Met de artikelen 12, eerste lid, en 12a, eerste lid, wordt
uitvoering gegeven aan het gewijzigde welstandsbeleid. Kern van het nieuwe
beleid is dat de gemeenteraad zo concreet mogelijke welstandscriteria opstelt
en dat hierdoor het publieke debat over de gewenste ruimtelijke kwaliteit
in de gemeente wordt bevorderd.In artikel 12, eerste lid, wordt thans geregeld dat de welstandstoets
alleen mag plaatsvinden aan de hand van de criteria die zijn neergelegd in
de welstandsnota. Buiten deze criteria kan dus niet getoetst worden. Hieruit
vloeit tevens voort dat de criteria moeten zijn vastgesteld, alvorens dit
artikel van toepassing is.Opgemerkt wordt dat een negatief welstandsoordeel van burgemeester en
wethouders niet automatisch meebrengt dat de bouwvergunning geweigerd moet
worden. Op grond van het gewijzigde artikel 44, eerste lid, onderdeel d, kan
de vergunning toch worden verleend als daarvoor zwaarwegende redenen zijn.
(Daarnaast staat de situatie dat burgemeester en wethouders het op welstandsgronden
niet eens zijn met het advies van de welstandscommissie: in dat geval kan,
mits gemotiveerd, van dat advies worden afgeweken.)Artikel 12, tweede lid, regelt in welke gevallen het eerste
lid niet van toepassing is. Dan gelden voor bouwwerken en standplaatsen dus
geen welstandseisen.In de bestaande wetgeving gaat het om de volgende gevallen:– de gemeenteraad heeft bepaald dat die eisen niet gelden voor het
gebied waarin het bouwwerk of de standplaats is of zal worden gebouwd (in
het wetsvoorstel onderdeel a van het tweede lid), of– het betreft een vergunningsvrij bouwwerk of standplaats (in het
wetsvoorstel onderdeel c van het tweede lid).Het wetsvoorstel bevat hierop enkele aanvullingen:– de gemeenteraad heeft bepaald dat die eisen niet gelden voor de
desbetreffende categorie bouwwerk of standplaats (onderdeel b van
het tweede lid);– het betreft een tijdelijk bouwwerk als bedoeld in artikel 45,
eerste lid (onderdeel d van het tweede lid);– burgemeester en wethouders hebben om zwaarwegende redenen besloten
dat strijd met welstandseisen is toegestaan (onderdeel e van het
tweede lid).Ter toelichting op het derde lid zij nog het volgende opgemerkt.
Bouwverordening en bestemmingsplan kunnen voorschriften bevatten die hetzelfde
onderwerp regelen. Ten aanzien van welstand zou dat onder de vigerende wetgeving
met name het geval kunnen zijn bij voorschriften omtrent de plaatsing
van een bouwvergunningplichtig bouwwerk. Dat betreft dan niet de vraag òf
het betreffende bouwwerk op de betreffende bouwkavel mag worden gerealiseerd,
maar de vraag naar de gewenste plaatsing van het bouwwerk op die kavel, zoals
de minimale afstand tot rooilijnen. Die samenloop van voorschriften van de
bouwverordening met voorschriften van het bestemmingsplan is geregeld in artikel
9 van de Woningwet. Omdat de betreffende welstandsvoorschriften door deze
wetswijziging niet meer in de bouwverordening maar in de welstandsnota worden
gegeven, is een aparte afstemmingsregeling noodzakelijk.In essentie is die regeling analoog aan artikel 9 van de Woningwet. Een
inhoudelijke wijziging is dus niet beoogd.Evenals bij artikel 9 vallen vergunningsvrije bouwwerken niet onder de
reikwijdte van de afstemmingsregeling van artikel 12, derde lid; in de door
de wetgever gekozen systematiek zijn voorschriften van het bestemmingsplan
en (stedenbouwkundige) voorschriften van de bouwverordening immers niet op
vergunningsvrije bouwwerken van toepassing (zie ook hierna, wijziging artikel
19 Woningwet, en artikel II, wijziging artikel 20 Wet op de Ruimtelijke Ordening).Eveneens overeenkomstig artikel 9 gaat de afstemmingsregeling van artikel
12, derde lid, uit van voorrang van bestemmingsplanvoorschriften. De reden
daarvoor is dat de gewenste plaatsing van bouwwerken op bouwkavels primair
een planologisch aspect is, dat zoveel mogelijk regeling behoort te vinden
in een bestemmingsplan en niet in een welstandsnota. In het verlengde daarvan
gaat de afstemmingsregeling van artikel 12, derde lid, verder uit van voorrang
van stedenbouwkundige voorschriften van de bouwverordening die voor de plaatsing
van bouwwerken van belang zijn, boven soortgelijke criteria van de welstandsnota.Op de eventuele samenloop van bestemmingsplanvoorschriften met stedenbouwkundige
voorschriften van de bouwverordening is de afstemmingsregeling van artikel
9 van toepassing. In voorkomend geval hebben de betreffende bestemmingsplanvoorschriften
derhalve voorrang op de betreffende stedenbouwkundige voorschriften van de
bouwverordening, die op hun beurt weer voorrang hebben op de criteria van
de welstandsnota met betrekking tot de plaatsing van bouwwerken.Op de naleving van «redelijke eisen van welstand» wordt door
de gemeente op de volgende wijze toegezien:  repressiefpreventiefvergunningsvrijvoor zover «ernstige strijd» (art.
19)nee lichte vergunningvoor zover «ernstige strijd»
(art. 19)ja (art. 44, eerste lid, onder d) reguliere vergunningvoor
zover «ernstige strijd» (art. 19)ja (art. 44, eerste lid,
onder d)De welstandsnota, voorgeschreven in artikel 12a, eerste lid,
is een samenstel van beleidsregels. De daarin opgenomen criteria zijn bindend
voor de welstandscommissie en voor burgemeester en wethouders (zie ook artikel
19). Dit laat onverlet dat de beleidsregels zelf afwijkingen van de algemene
criteria mogelijk kunnen maken, bijvoorbeeld doordat er een soort hardheidsclausule
die ziet op bijzondere gevallen, in is opgenomen. Daarvan kan dan uiteraard
slechts een gemotiveerd gebruik worden gemaakt.Verder is van belang dat voor beleidsregels altijd per definitie een inherente
afwijkingsbevoegdheid geldt (artikel 4:84 Algemene wet bestuursrecht). Dat
betekent dat burgemeester en wethouders moeten handelen conform de beleidsregels,
tenzij dat voor belanghebbende(n) gevolgen zou hebben die wegens
bijzondere omstandigheden onevenredig zijn in verhouding tot de met de beleidsregels
te dienen doelen.Voor de welstandscommissie betekent dit dat zij moeten adviseren conform
de criteria, maar kunnen adviseren dat burgemeester en wethouders van die
inherente afwijkingsbevoegdheid gebruik maken.Op grond van artikel 4:83 van de Algemene wet bestuursrecht dient bij
de bekendmaking van de beleidsregels de wettelijke grondslag te worden vermeld
(in dit geval dus artikel 12a, eerste lid, van de Woningwet).Op grond van artikel 12a, tweede lid, juncto artikel 12, vierde
lid, dient in de bouwverordening te worden geregeld op welke wijze inspraak
over de concept-welstandsnota plaatsvindt. Dit met het oog op het gewenste
publieke karakter van het debat omtrent de ruimtelijke kwaliteit in de gemeente.Qua wetssystematiek is hierbij aangesloten bij het huidige artikel 12,
derde lid.In het derde lid van artikel 12a worden enkele regels gegeven
waaraan de criteria voor de welstandstoets moeten voldoen. Die criteria dienen
zoveel mogelijk te zijn toegesneden op de aard van de categorieën bouwwerken
en standplaatsen. Zij dienen dus zoveel mogelijk objectgericht te zijn. Daarnaast
dienen de criteria uiteraard zo eenvoudig toepasbaar mogelijk te zijn, zodat
zoveel mogelijk tevoren kenbaar is aan welke welstandseisen een bouwwerk of
standplaats zal moeten voldoen. Dit is een eis van behoorlijk bestuur, meer
in het bijzonder een eis van rechtszekerheid en rechtsgelijkheid; uiteraard
gelden deze eisen ook voor de vaststelling van welstandscriteria.Bij de criteria kan door de gemeenteraad onderscheid worden aangebracht
naar de plaats van het bouwwerk of de standplaats. Dit maakt het mogelijk
dat de gemeenteraad bijvoorbeeld voor bouwwerken op een achter- of zij-erf
minder strenge criteria vaststelt dan voor soortgelijke bouwwerken op een
voorerf. Een dergelijke differentiatie van criteria is bijvoorbeeld ook mogelijk
met betrekking tot (delen van) wijken en straten.In het vierde lid is geregeld dat bij algemene maatregel van
bestuur regels kunnen worden gegeven omtrent de door de gemeenteraad vast
te stellen welstandscriteria. Hierbij zou bijvoorbeeld kunnen worden gedacht
aan het geven van een opsomming van categorieën bouwwerken waarvoor door
de gemeenteraad objectgerichte criteria vastgesteld moeten worden. Vooralsnog
zal van deze bevoegdheid geen gebruik worden gemaakt (zie hoofdstuk 5 van
het algemeen deel van deze toelichting). De verplichting om dergelijke criteria
vast te stellen zou dan overigens niet gelden indien de gemeenteraad op grond
van het nieuwe tweede lid, onderdeel b, heeft bepaald dat voor de desbetreffende
categorie geen welstandseisen gelden.Het vijfde lid regelt de inwerkingtreding van de in het vierde
lid bedoelde algemene maatregel van bestuur, alsmede de toezending van de
maatregel aan de Staten-Generaal, zodat deze desgewenst overleg over die maatregel
kunnen voeren voordat die in werking treedt. Artikel 12bIn lijn met artikel 12, eerste lid, bepaalt artikel 12b, eerste lid, dat
de welstandscommissie haar advies slechts mag baseren op de criteria die zijn
neergelegd in de welstandsnota.Het tweede, derde en vierde lid vloeien voort uit de gewenste vermaatschappelijking
van het welstandstoezicht. In het tweede lid is bepaald dat de vergaderingen van de welstandscommissie
openbaar zijn, tenzij er klemmende redenen voor geheimhouding zijn. Deze zijn
algemeen geregeld in de Wet openbaarheid van bestuur (artikel 10). Hoewel
niet alle geheimhoudingsgronden van dat artikel even relevant zullen zijn,
is omwille van eenheid in het openbaarheidsregime toch naar dit artikel verwezen.
Hierbij is aangesloten bij de Wet versobering en harmonisatie externe adviesorganen
VROM (Stb. 1994, 766).Krachtens artikel 10 van de Wet openbaarheid van bestuur is geheimhouding
verplicht indien:– openbaarheid de eenheid van de Kroon in gevaar zou kunnen brengen;– openbaarheid de veiligheid van de Staat zou kunnen schaden, of– het bedrijfs- en fabricagegegevens betreft, die vertrouwelijk
aan de overheid zijn meegedeeld.Tevens is geheimhouding verplicht indien openbaarheid niet opweegt tegen
de volgende belangen:– buitenlandse betrekkingen van Nederland;– economische of financiële belangen van de Staat, gemeenten,
provincies, en dergelijke (wat betreft milieu-informatie: uitsluitend voor
handelingen met een vertrouwelijk karakter);– opsporing en vervolging van strafbare feiten;– inspectie, controle en toezicht door of vanwege bestuursorganen;– de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer;– het belang, dat de geadresseerde erbij heeft als eerste kennis
te kunnen nemen van de informatie, of– het voorkomen van onevenredige bevoordeling of benadeling van
bij de aangelegenheid betrokken (rechts)personen of derden (deze laatste geheimhoudingsgrond
geldt niet bij milieu-informatie).Krachtens het derde lid stelt de welstandscommissie een jaarverslag
op. Het doel van dat verslag is het bevorderen van het publieke debat betreffende
de ruimtelijke kwaliteit in de gemeente. Het jaarverslag dient dus geschikt
te zijn met het oog op dat debat: het zal een openbaar stuk dienen te zijn,
dat voor de burgers begrijpelijke informatie bevat. Het zal ten minste moeten
aangeven hoe de welstandscommissie is omgegaan met de door de gemeenteraad
vastgestelde welstandscriteria.Het vierde lid bepaalt de maximale zittingsduur van de voorzitter
en leden van de welstandscommissie in één gemeente op vier jaar.
Te denken valt bijvoorbeeld aan een benoemingstermijn van twee jaar, met een
mogelijkheid om één keer herbenoemd te worden (voor wederom
een periode van twee jaar). Indien men wordt benoemd in een welstandscommissie
met een ander werkingsgebied dan de oorspronkelijke, geldt weer een nieuwe
periode van maximaal vier jaar.Artikel 12c bepaalt dat burgemeester en wethouders een jaarverslag
omtrent de toepassing van het welstandsbeleid dienen op te stellen. Tezamen
met het jaarverslag van de welstandscommissie (het nieuwe artikel 12b, derde
lid) wordt, zo is de bedoeling, hierdoor het gemeentelijke welstandstoezicht
inzichtelijk gemaakt en het publieke debat terzake bevorderd. G, wijziging van artikel 15aMet deze wijziging wordt een foutieve verwijzing naar artikel 15 gecorrigeerd. H, wijziging van artikel 19Artikel 19 wordt op twee punten gewijzigd:1. het artikel is niet langer beperkt tot bouwwerken voor het bouwen waarvan bouwvergunning is verleend, maar heeft ook betrekking op vergunningsvrije
bouwwerken;2. het artikel kan alleen worden toegepast conform de vastgestelde welstandscriteria
die zijn neergelegd in de welstandsnota. Met het eerstgenoemde onderdeel wordt een in de praktijk gegroeide situatie
bestendigd en verduidelijkt. In de praktijk, gesanctioneerd in de rechtspraak,1 speelde het gevolg voor de welstand een rol bij de beoordeling
of een bouwwerk al dan niet vergunningsvrij was, en kon zonodig tot het uitoefenen
van bestuursdwang worden overgegaan. Het was echter niet duidelijk of het
dan tevens moest gaan om «ernstige mate van strijd» met redelijke
eisen van welstand, of dat hiervoor een ander criterium had te gelden.Met deze wijziging wordt het criterium «ernstige mate van strijd
met redelijke eisen van welstand» ondubbelzinnig vastgelegd. Tevens
wordt vastgelegd, conform het algemene uitgangspunt, dat ingrijpen vanwege
welstandsaspecten slechts mogelijk is op basis van tevoren opgestelde, algemeen
kenbaar gemaakte criteria. Dit betekent tevens dat duidelijk wordt dat bij
strijd met welstandscriteria, naast artikel 19 geen ruimte is voor toepassing
van de algemene bestuursdwangbevoegdheid, bedoeld in artikel 125 van de Gemeentewet:
de onderhavige regeling is uitputtend.Zoals in het algemeen deel van deze toelichting is aangegeven, kan de
aanschrijfbevoegdheid van artikel 19 uitsluitend worden toegepast om excessen
tegen te gaan (zie 3.2.1.1.). Bovendien kan op grond van artikel 19 uitsluitend
worden aangeschreven in verband met hetuiterlijk van een bouwwerk
en niet vanwege de plaatsing daarvan (daarbij maakt het geen verschil
of het een vergunningplichtig dan wel een vergunningsvrij bouwwerk betreft).Dit leidt tot de conclusie dat de toepassing van de aanschrijfbevoegdheid
van artikel 19 in de praktijk nooit zo ver kan gaan dat deze een ernstige
belemmering vormt voor de verwezenlijking van een vergunningsvrij bouwwerk
dat niet excessief in strijd is met redelijke eisen van welstand.In de praktijk wordt de formulering in artikel 12, eerste lid, «het
uiterlijk .... zowel op zichzelf als in verband met de omgeving» soms
zodanig geïnterpreteerd dat de gemeente niet tot aanschrijving op grond
van artikel 19 zou kunnen overgaan ten aanzien van een verloederd bouwwerk
in een verloederde omgeving. Dat is geen juiste interpretatie van die passage.
Indien het uiterlijk van een bouwwerk op zichzelf in ernstige mate
in strijd is met redelijke eisen van welstand, kan reeds tot aanschrijving
worden overgegaan. Of de rest van de omgeving al dan niet verloederd is, maakt
daarbij geen verschil. I en J, wijziging van de artikelen 23 en 26Deze artikelen zijn redactioneel aangepast in verband met de gewijzigde
voorschriften inzake welstand (zie artikel I, onderdeel F) inzake de toepassing
door burgemeester en wethouders van de door de gemeenteraad vastgestelde welstandscriteria.
Inhoudelijke wijzigingen zijn niet beoogd. K, wijziging van artikel 40, tweede lidHet huidige tweede lid verwijst abusievelijk nog naar de Kampeerwet, die
inmiddels is vervangen door de Wet op de openluchtrecreatie. Met de onderhavige
wijziging is de juiste verwijzing opgenomen. L, invoeging nieuw artikel 40aArtikel 40a, eerste lid, biedt de wettelijke grondslag voor
de limitering en uniformering van de indieningsvereisten van de aanvraag om
bouwvergunning, daaronder begrepen het aantal afschriften dat bij de bouwaanvraag
moet worden gevoegd.Bij die indieningsvereisten wordt gedacht aan het volgende.Lichte vergunning– algemeen administratief* naam en adres aanvrager, dagtekening (vloeit voort uit artikel 4.2 Algemene
wet bestuursrecht)* naam en adres verantwoordelijke voor ontwerp bouwwerk* kadastrale aanduiding* opgave oppervlakte en inhoud bouwwerk* (geraamde) aannemingssom (in verband met leges)– toetsing aan bestemmingsplan en stedenbouwkundige voorschriften
in de bouwverordening* plattegronden (beoogde oppervlakte)* lengte- en dwarsdoorsnede bebouwing bestaande en situatietekening (diepte
bouwperceel / afstand tot rooilijn / milieuzonering / aanduiding parkeervoorziening,
en dergelijke) aanduiding bestemmingen, ruimten en gebouwen (i.v.m. toetsing
aan gebruiksvoorschriften in bestemmingsplan)* aanduiding klasse-indeling industrie of andere gebruiksfuncties– toetsing aan welstandscriteria* geveltekeningen* materiaal- en kleuraanduiding* foto's of tekeningen bestaande situatie– in verband met aanhoudingsregelingen (indien van toepassing)* milieuvergunning, vergunning op grond van Kernenergiewet* monumentenvergunning* vergunning Wet ziekenhuisvoorzieningen– in verband met toetsing aan Bouwbesluit met betrekking tot constructieve
veiligheid* constructieve tekeningen en berekeningen* funderingsplan– overige gegevens* ten aanzien van grotere bouwwerken en bouwwerken die als bijzonder gevaarlijk
moeten worden beschouwd: bouwveiligheids- en gezondheidsplan* relevante kwaliteitsverklaringen en andere bewijzen van gelijkwaardigheid* gegevens ten behoeve van aantekening in openbaar bouwregister * sloopvergunning.Reguliere vergunningAlle vereiste bescheiden voor de lichte vergunning, aangevuld met:– de vereisten om te kunnen toetsen aan de overige aspecten van
het Bouwbesluit, zoals* onderingsrapport en geotechnisch adviesrapport* gegevens over brandveiligheid materialen, brand- en rookcompartimentering,
ontvluchting (vluchtwegen en dergelijke) en brandveiligheidsinstallaties,
alsmede berekening bezwijken constructie bij brand* EPC berekeningen* aanduiding van de functie van de ruimten / verblijfsgebieden* gegevens over daglichttoetreding en ventilatie* gegevens over water- en luchtdichtheid vloer, gevel en dak (details)* berekening koudebruggen * gegevens over wateropname vloer, wand en plafond badkamer* gegevens over toegankelijkheid* trappen, hellingbanen en vloerafscheidingen* opstelplaats van aanrecht, kooktoestel, stooktoestel* aanduiding meterruimte* detaillering riool, hemelwaterafvoer en andere leidingstelsels (electra,
gas en water)* grondwaterstand* gegevens over capaciteit stooktoestellen* gegevens over vochtwerende voorzieningen* rapport over geluidbelasting, geluidniveau installaties, geluidwerende
voorzieningen en geluidsabsorptie trappenhuis– de toetsing aan de eisen inzake het tegengaan van bouwen op verontreinigde
grond* onderzoek bodemgesteldheid.Wat betreft de «gefaseerde vergunningverlening» zullen voor
de eerste fase de gegevens en bescheiden dienen te worden verstrekt die hierboven
zijn opgesomd onder het kopje «lichte vergunning», met dien verstande
dat in die eerste fase de gegevens ten behoeve van de toetsing aan constructieve
veiligheid achterwege kunnen blijven.In de tweede fase van die procedure zullen dan de overige gegevens dienen
te worden overgelegd: deze zijn nodig voor de toetsing van de bouwtechnische
aspecten en van de bodemgesteldheid.Gelet op het gedetailleerde karakter van deze opsomming is ervoor gekozen
een en ander niet in de wet te regelen, doch bij algemene maatregel van bestuur.
Bij het opstellen daarvan zal worden bezien of het wenselijk is om bij ministeriële
regeling formulieren terzake voor te schrijven.Indien de vergunningaanvrager niet alle voorgeschreven bescheiden en gegevens
heeft ingediend, zijn er twee mogelijkheden voor de gemeente:a. de aanvraag wegens onvolledigheid niet behandelen indien de aanvrager
de betreffende bescheiden en gegevens niet binnen een bepaalde termijn alsnog
heeft ingediend (artikel 4:5 van de Algemene wet bestuursrecht, juncto artikel
47 van de Woningwet);b. dan wel de aanvraag afhandelen onder voorwaarde dat de betreffende
bescheiden en gegevens vóór de aanvang van de bouwwerkzaamheden
alsnog worden overgelegd (artikel 56 van de Woningwet).Het tweede lid van artikel 40a bepaalt dat bepaalde gegevens
en bescheiden mogen worden overgelegd nadat de bouwvergunning is
verleend. Van die gegevens en bescheiden kunnen burgemeester en wethouders
dus niet eisen dat zij reeds vooraf worden overgelegd. Wordt niet voldaan
aan de verplichting tot het achteraf overleggen van de gegevens of bescheiden,
dan kan de bouwvergunning worden ingetrokken op grond van artikel 59 van de
Woningwet. M, vervallen van artikel 42Dit artikel betreft de meldingplichtige bouwwerken; het kan in zijn geheel
vervallen. Hiermee is ook het Besluit meldingplichtige bouwwerken komen te
vervallen. Dit besluit was oorspronkelijk mede gebaseerd op artikel 18a van
de Wet op de Ruimtelijke Ordening. Dit artikel is vervallen bij Stb. 1999,
302. N, vervanging van artikel 43Artikel 43 betreft de vergunningsvrije bouwwerken.In het eerste lid is vastgelegd welke bouwwerken vergunningsvrij
zijn. Het betreft het bouwen ingevolge een aanschrijving van burgemeester
en wethouders, het bouwen dat tot het gewone onderhoud behoort, of het bouwen
van «beperkte betekenis», zoals aangegeven in een algemene maatregel
van bestuur.In die algemene maatregel van bestuur zullen worden aangewezen:– de thans in de Woningwet opgenomen categorieën vergunningsvrije
bouwwerken (artikel 43);– de lijst bouwwerken en bouwwerkzaamheden die is opgenomen in bijlage
1 van de brief van de Staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer van 19 februari 1998 (genoemd in hoofdstuk 2 van het algemeen
deel van deze toelichting).In die opsomming zal tevens worden opgenomen het bouwen en vervangen van
een C2000-mastlocatie voor mobiele communicatie van niet-commerciële
hulpverleningsdiensten. Deze mastlocaties zijn essentieel voor de nieuwe landelijke
infrastructuur voor mobiele communicatie van die diensten. Bij brief van 22
november 1996 (kamerstukken II 1996/97, 25 124, nr. 1), heeft de Minister
van Justitie de Tweede Kamer mede namens de Ministers van Justitie en van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over dit C2000-project geïnformeerd.Verder zal, mede op verzoek van de VNG, in de opsomming expliciet tot
uitdrukking worden gebracht dat ook containers voor het gescheiden inzamelen
van huishoudelijk afval vergunningsvrij zijn. In de gemeentelijke uitvoeringspraktijk
werd het plaatsen van zulke containers nu al veelal als vergunningsvrij beschouwd;
het werd gebracht onder de categorie «straatmeubilair» (hetgeen
vergunningsvrij is onder de huidige wet).Echter, de rechter heeft geoordeeld dat dat niet juist. Dat betekent dat
thans een bouwvergunning nodig is ten behoeve van de plaatsing van zulke containers
èn dat het bestemmingsplan die plaatsing mogelijk moet maken. Wederom
vanuit de gedachte dat die plaatsing nu al vergunningsvrij was (en mitsdien
de bestemmingsplanvoorschriften daarop niet van toepassing zijn), is hierin
in veel bestemmingsplannen niet voorzien.Gelet op de beperkte omvang van de betreffende containers is het wenselijk
deze (wederom) vergunningsvrij te maken. Bovendien wordt daardoor voorkomen
dat de feitelijke mogelijkheden tot gescheiden inzameling van huishoudelijk
afval worden gefrustreerd.Verder wordt nog opgemerkt, dat bij de uitwerking van de opsomming zal
worden bezien of, overeenkomstig het huidige artikel 43 van de Woningwet en
het Besluit meldingplichtige bouwwerken, op onderdelen nadere afbakening wenselijk
is, bijvoorbeeld, ten aanzien van:– het aantal bouwlagen;– het maximale bruto-oppervlakte;– het gedeelte van het erf dat maximaal mag worden bebouwd.Met dit voorbehoud zijn de verruimingen ten opzichte van de thans in artikel
43 van de Woningwet opgenomen categorieën vergunningsvrije bouwwerken
hieronder onderstreept aangegeven.Samengevat, en verkort weergegeven, zijn dit de volgende gebouwen en bouwwerkzaamheden:– Kleine bouwwerken op het erf* Het plaatsen van bouwwerken op een voor-, zij- of achtererf,
maximaal 1 m hoog en maximaal 2 m2 in bruto-oppervlak, mits het
plaatsen niet tot gevolg heeft dat het erf voor meer dan de helft wordt
bebouwd. Het betreft bijvoorbeeld dierenverblijven en kleine groentekassen.* Bijgebouwen op zij- of achtererf tot maximaal 100 m3.* Serres en dergelijke: maximaal één aan- of uitbouw
op een zij- of achtererf, die ten hoogste 10 m2 aan bruto-oppervlakte
heeft. Het betreft dan bijvoorbeeld een serre, een aan- of uitgebouwde bergruimte
of een garage.* Carports en dergelijke: het op een erf van een gebouw of standplaats
plaatsen van een overkapping:a. die geen tot de constructie behorende wanden heeft (bij plaatsing voor
de voorgevelrooilijn), dan wel maximaal drie wanden waarvan er maximaal twee
tot de constructie behoren (bij plaatsing achter de voorgevelrooilijn);b. waarvan de hoogte niet meer is dan 3 m, enwaarvan de bruto-oppervlakte
niet meer is dan 20 m2, mits door het plaatsen van de overkapping
het erf voor niet meer dan de helft wordt bebouwd.– Kleine veranderingen aan een bouwwerk* Het plaatsen van zonweringen en rolluiken, behalve in winkelgebieden
en dergelijke.* Het aanbrengen, wegnemen of veranderen van kozijnen of andere gevelopeningen
of van gevelpanelen en -elementen.* Het plaatsen van aanbouwbalkons met een bruto-vloeroppervlakte
van maximaal 2 m2 (voorgevel), dan wel 3 m2 (zij- of
achtergevel).* Het aanbrengen van dakkapellen en dakramen.* Andere kleine veranderingen, mits zij geen betrekking hebben op de draagconstructie
van het bouwwerk, geen uitbreiding van het bebouwde oppervlak plaatsvindt
en het bestaande, niet-wederrechtelijke gebruik wordt gehandhaafd.– Het plaatsen van bouwwerken, geen gebouw zijnde* Het plaatsen van glasbakken en reclamezuiltjes.* Het plaatsen van bouwwerken voor wegaanduiding en verkeersgeleiding
ten dienste van het weg-, spoorweg-, water- of luchtverkeer.* Het plaatsen van andere bouwwerken van beperkte omvang op of over een
(openbare) weg, een spoorweg of in een (openbaar) vaarwater en de daarbij
behorende bermen ten dienste van het weg-, spoorweg-, water- of luchtverkeer,
de waterhuishouding, de energievoorziening of het telecommunicatieverkeer.* Het plaatsen van straatmeubilair, speeltoestellen en centraal opgestelde
containers voor de gescheiden inzameling van huishoudelijk afval van omwonenden.* Het aanbrengen van zonnecollectoren (voor zonneboiler- of PV-systeem).– Het plaatsen van telefooncellen en dergelijke.– Het plaatsen van tuinmeubilair dat maximaal 2 m hoog is.– Het plaatsen van (schotel)antennes met doorsnede van ten hoogste 2 m en een maximale hoogte van 5 m, die niet zijn geplaatst op
een stellage.– Het plaatsen van elektronische sirenes waarmee bij (dreigende)
calamiteiten de bevolking kan worden gewaarschuwd.– Het plaatsen van een C2000-mastlocatie voor mobiele communicatie
van niet-commerciële hulpverleningsdiensten.– Het plaatsen van een erf- of terreinafscheidingen met een maximale
hoogte van 1 m, in bepaalde gevallen 2 m.Gelet op deze lange en gedetailleerde lijst, is ervoor gekozen om deze
lijst niet in de Woningwet zelf op te nemen, doch in een daarop gebaseerde
algemene maatregel van bestuur. Om de delegatie naar de Kroon in te perken,
is bepaald dat deze algemene maatregel van bestuur slechts bouwwerkzaamheden
van beperkte betekenis betreft. In het tweede lid is geregeld dat de bovengenoemde lijst vergunningsvrije
bouwwerken niet geldt indien het een beschermd stads- of dorpsgezicht als
bedoeld in de Monumentenwet 1988 of een monument betreft. In dat geval is
dus wel bouwvergunning vereist, zij het een lichte vergunning.Deze regeling geldt onder meer voor het bouwen bij een monument.
Daarmee wordt aangesloten bij de redactie van artikel 3 van het Besluit meldingplichtige
bouwwerken. Aangezien niet is gebleken dat de toepassing van het begrip «bouwen
bij een monument» in de praktijk tot onoverkomelijke problemen heeft
geleid, is er geen noodzaak om in de tekst van de wet een meer nauwkeurige
omschrijving van dat begrip te geven. Dat zou overigens ook niet goed mogelijk
zijn omdat wat moet worden verstaan onder «bij een monument» mede
afhangt van de concrete omstandigheden van het geval. In elk geval zal sprake
moeten zijn van bouwen in de directe nabijheid van het monument en op hetzelfde
perceel waarop het monument is gelegen alsmede van een duidelijk waarneembaar
effect van dat bouwen op de belevingswaarde van het monument. Dat effect zal
in een stedelijke omgeving (bijvoorbeeld een grachtenpand in het centrum van
Amsterdam) heel anders kunnen zijn dan in een landelijke omgeving (bijvoorbeeld
een landhuis in het landelijk gebied van Overijssel). Indien het bouwen plaatsvindt
op een ander perceel dan waarop het monument is gelegen of het effect op de
belevingswaarde niet zozeer het monument zelf maar vooral de omgeving daarvan
betreft, valt dat niet onder het begrip «bouwen bij een monument»
maar kan dat in voorkomend geval wel vallen onder het begrip «bouwen
in een beschermd stads- of dorpsgezicht».Het bouwen ingevolge een aanschrijving van burgemeester en wethouders
is niet vergunningsvrij als het betreft een monument of een beschermd stads-
of dorpsgezicht als bedoeld in de Monumentenwet 1988. Het bouwen ingevolge
een aanschrijving is thans vergunningplichtig als het een monument betreft.
Ten aanzien van het bouwen in beschermde stads- en dorpsgezichten is dat thans
niet het geval. Mede gelet op het streven om de regeling inzake monumenten
en beschermde stads- en dorpsgezichten zoveel mogelijk gelijk te trekken,
is besloten deze uitzondering voor beschermde stads- en dorpsgezichten te
laten vervallen.Het gewone onderhoud aan een monument wordt vergunningplichtig, waar dit
voorheen niet het geval was. Hierdoor worden monumenten en beschermde stadsen
dorpsgezichten gelijkgesteld. Daarbij wordt aangesloten bij de regeling voor
beschermde stads- en dorpsgezichten, zoals neergelegd in de wijziging van
de Woningwet inzake vergunningsvrije bouwwerken in beschermde stads- en dorpsgezichten,
die op 1 januari 1999 in werking is getreden.In één opzicht is de voorliggende regeling gewijzigd ten
opzichte van die voor beschermde stads- en dorpsgezichten. Krachtens genoemde
wetswijziging is het bouwen in een beschermd stads- en dorpsgezicht vergunningsvrij
als de bouwactiviteit naar het oordeel van burgemeester en wethouders niet
leidt tot aantasting van de karakteristieke waarden van dat beschermde stads-
of dorpsgezicht (artikel 43, vierde lid, van de Woningwet). Omwille van de
eenvoud en uitvoerbaarheid wordt de regeling op dit punt gelijkgesteld met
die ten aanzien van monumenten en aldus licht-vergunningplichtig. O, vervanging van artikel 44Het eerste lid van dit artikel regelt het limitatief-imperatieve
stelsel voor de reguliere vergunning. Hierin zijn inhoudelijk geen wijzigingen
aangebracht ten opzichte van de bestaande situatie, met uitzondering van de
toetsing aan de welstandscriteria: burgemeester en wethouders mogen het uiterlijk
en de plaatsing van het bouwwerk of de standplaats alleen toetsen aan de door
de gemeenteraad vastgestelde welstandscriteria en bij een negatief
welstandsoordeel kunnen zij niettemin een bouwvergunning verlenen, mits zij
hiervoor zwaarwegende redenen hebben (zie hierover het algemeen deel van de
toelichting).Redactioneel zijn er wel twee kleine wijzigingen doorgevoerd.Allereerst wordt in de bestaande tekst steeds gesproken van «bouwwerk».
Betoogd zou kunnen worden dat onder dit begrip niet mede een standplaats wordt
begrepen. Vandaar dat thans steeds is gekozen voor het overkoepelende begrip
«bouwen» (gedefinieerd in artikel 1, eerste lid, onder a, van
de Woningwet), en waar dat niet anders kon voor «bouwwerk of standplaats».Ten tweede is in onderdeel e, waarin is bepaald dat de bouwvergunning
wordt geweigerd indien – voor zover vereist – een monumentenvergunning
ontbreekt, de zinsnede «is geweigerd» vervangen door: niet is
verleend. Hiermee wordt ten opzichte van de bestaande tekst de situatie toegevoegd
dat de vereiste monumentenvergunning niet is aangevraagd.Het tweede lid regelt dat bij algemene maatregel van bestuur
wordt bepaald voor welk bouwen kan worden volstaan met een lichte bouwvergunning.
Het betreft indicatief de volgende bouwwerken en bouwwerkzaamheden:– bouwwerken en bouwwerkzaamheden die niet vergunningsvrij zijn
omdat ze betrekking hebben op monumenten of op door het Rijk aangewezen beschermde
stads- en dorpsgezichten, of omdat zij niet voldoen aan de ruimtelijke randvoorwaarden
die voor vergunningsvrij bouwen zijn gesteld;– gebouwen, inclusief aan- en uitbouwen, van één bouwlaag,
met een bruto-inhoud van maximaal 250 m3 en een maximale hoogte
van 5 m, voor zover niet vallend onder de categorie «vergunningsvrij»;– bouwwerken, geen gebouw zijnde, met een maximale hoogte van 5
m gemeten vanaf het aansluitend terrein, voor zover niet vallend onder de
categorie «vergunningsvrij»;– inpandige constructieve veranderingen en verbouwingen, behalve
in grote gebouwen;– rolluiken in winkelstraten.NB. Ook bij de uitwerking van deze lijst zal nog worden bezien of op onderdelen
nadere afbakening wenselijk is, bijvoorbeeld ten aanzien van het aantal bouwlagen
en het maximale oppervlak. Daarbij zal tevens het brandveiligheidsaspect worden
meegewogen.In het derde lid van dit artikel wordt geregeld dat, als kan
worden volstaan met een lichte bouwvergunning, de bouwaanvraag slechts wordt
getoetst op:– het Bouwbesluit voor zover het betreft de voorschriften omtrent
constructieve veiligheid;– ruimtelijke kwaliteit (stedenbouwkundige voorschriften in de bouwverordening,
bestemmingsplan, welstand), en– of wellicht een vergunning op grond van de monumentenregelgeving
noodzakelijk is en deze vergunning niet is verleend.Op grond van de Wet op de stads- en dorpsvernieuwing kunnen aanvragen
om bouwvergunning – ongeacht of het een aanvraag voor een lichte of
een aanvraag voor een reguliere bouwvergunning betreft – bovendien worden
getoetst op strijd met de leefmilieuverordening.Door de verruiming van de categorie vergunningsvrije bouwwerken kan in
toenemende mate samenloop ontstaan tussen vergunningsvrije en vergunningplichtige
bouwwerken. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn indien het bouwplan voor een
te bouwen woning tevens voorziet in het plaatsen van een zonnecollector. Wanneer
de gemeente in zo'n geval tot de conclusie komt dat bijvoorbeeld het uiterlijk
van het vergunningplichtig bouwwerk door het vergunningsvrije
element niet aan redelijke eisen van welstand voldoet of dat de plaatsing
van het vergunningsvrij element niet aan het Bouwbesluit voldoet, komt de
vraag naar voren hoe daarmee in de bouwvergunningprocedure moet worden omgegaan.
In zo'n geval dient de gemeente het vergunningsvrije element bij de afhandeling
van de aanvraag om bouwvergunning buiten beschouwing te laten. De bouwvergunning
mag dan dus niet worden geweigerd op gronden die op het vergunningsvrije element
betrekking hebben. Het vergunningsvrije element moet als zodanig worden behandeld
en uitsluitend worden onderworpen aan het wettelijk regime dat daarvoor geldt.
Zo nodig staat de gemeente ten aanzien van het vergunningsvrije element het
repressief aanschrijvingsinstrumentarium van de wet ter beschikking. Het spreekt
overigens voor zich dat de gemeente in zo'n geval de aanvrager om bouwvergunning
wel zo spoedig mogelijk van haar conclusies ten aanzien van het vergunningsvrije
element in kennis zou moeten stellen en daarmee niet wacht tot het bouwwerk
is gerealiseerd.Ten aanzien van vergunningsvrije bouwwerken in, bij, op of aan een bestaand
vergunningplichtig bouwwerk geldt mutatis mutandis hetzelfde principe. P, wijziging van artikel 46Het eerste lid regelt dat dit artikel wordt aangevuld met de
procedure voor de lichte bouwvergunning: binnen vier weken na ontvangst van
de aanvraag moet er worden beslist (artikel 46, eerste lid, onderdeel a),
zo niet, dan is de bouwvergunning van rechtswege verleend (geregeld in artikel
46, vierde lid).Voor de reguliere bouwvergunning blijft de beslistermijn dertien weken. Overigens worden de beslistermijnen van vier en dertien weken opgeschort,
indien een of meer van de volgende aanhoudingsregelingen van toepassing is:a. voor het bouwen zou vrijstelling moeten worden verleend als bedoeld
in de artikelen 15, 17, 18, 19 of 19a van de Wet op de Ruimtelijke Ordening:
dan gelden de termijnen die in artikel 49 van de Woningwet zijn neergelegd;b. voordat de aanvraag om bouwvergunning is ingediend is een voorbereidingsbesluit
als bedoeld in de Wet op de Ruimtelijke Ordening vastgesteld, dan wel (een
herziening van) een bestemmingsplan vastgesteld, ter inzage gelegd, en dergelijke,
een en ander conform de bepalingen van artikel 50 van de Woningwet;c. de aanvraag betreft een bouwwerk of standplaats, behorende tot een
beschermd stads- of dorpsgezicht als bedoeld in de Monumentenwet 1988 (geregeld
in artikel 51 van de Woningwet);d. het bouwen is tevens aan te merken als vergunningplichtige activiteit
in de zin van artikel 8.1 van de Wet milieubeheer of artikel 15, onderdeel
b, van de Kernenergiewet (geregeld in artikel 52 van de Woningwet);e. gebleken is dan wel er is een ernstig vermoeden gerezen dat de bodem
ernstig verontreinigd is (geregeld in artikel 52a van de Woningwet);f. voor het bouwwerk is tevens een vergunning vereist als bedoeld in artikel
6, eerste lid, onderdeel a, van de Wet ziekenhuisvoorzieningen (geregeld in
artikel 53 van de Woningwet);g. voor het bouwwerk is tevens een vergunning vereist als bedoeld in de
Monumentenwet 1988 (geregeld in artikel 54 van de Woningwet), ofh. door de Minister zou vrijstelling van het Bouwbesluit moeten worden
verleend (geregeld in artikel 55 van de Woningwet). In tegenstelling tot de procedure voor de reguliere bouwvergunning, geldt
er voor de procedure voor de lichte bouwvergunning géén verdagingsmogelijkheid
(artikel 46, tweede lid, zoals gewijzigd door het tweede lid van
het wijzigingsartikel). De termijn van vier weken is dus echt een fatale termijn.
Deze termijn wordt echter opgeschort indien bij de aanvraag onvoldoende gegevens
worden overgelegd en mitsdien artikel 47 van de Woningwet wordt toegepast
(dit artikel regelt de maximale termijn van opschorting). Q, wijziging van artikel 47Het eerste lid regelt de termijn die burgemeester en wethouders
stellen wanneer zij de aanvrager om bouwvergunning in de gelegenheid stellen
zijn onvolledig ingediende aanvraag aan te vullen. Die termijn, die twee weken
bedroeg, wordt gewijzigd in vier weken. Reden van die wijziging is dat een
termijn van twee weken in de praktijk soms te kort is om de benodigde aanvullende
gegevens en bescheiden te kunnen leveren.Het vervallen van het tweede lid van artikel 47 (geregeld in het tweede lid van het wijzigingsartikel) hangt samen met de uniformering
en limitering van de indieningsvereisten voor de bouwaanvraag. Thans is in
het tweede lid van artikel 47 geregeld voor welke vereisten de behandeltermijn
niet zal mogen worden opgeschort wegens niet-volledigheid van de aanvraag.
In het wetsvoorstel vloeit deze mogelijkheid om bepaalde gegevens later in
te dienen, voort uit het tweede lid van het met artikel I, onderdeel L, ingevoegde
artikel 40a van de Woningwet. Als niet wordt voldaan aan de verplichting om
die gegevens in te dienen, kan een verleende bouwvergunning worden ingetrokken
(artikel 57 juncto het gewijzigde artikel 56 van de Woningwet).Aan het derde lid bestaat geen behoefte meer, in verband met de wijziging
van artikel 40, tweede lid (geregeld in onderdeel K). R, vervanging van artikel 48Het bouwen waarvoor een lichte bouwvergunning vereist is, kan, net als
het bouwen waarvoor een reguliere vergunning vereist is, preventief worden
getoetst op welstandsaspecten. Met de wijziging van artikel 48 is geregeld
dat burgemeester en wethouders, net als thans bij de meldingplichtige bouwwerken
het geval is, bevoegd – en niet verplicht – zijn om aanvragen
om lichte bouwvergunningen aan de welstandscommissie voor te leggen. Voor
de reguliere bouwvergunning blijft de bestaande verplichting onverkort gehandhaafd.Het tweede lid komt inhoudelijk overeen met het huidige artikel 48, eerste
lid, laatste gedeelte, en tweede lid. Wel is de categorie gevallen waarin
geen welstandsadvies kan worden gevraagd, groter dan voorheen. Dit vloeit
voort uit de wijziging van artikel 12 (artikel I, onderdeel F, van het wetsvoorstel)
waardoor:– de gemeenteraad de bevoegdheid wordt gegeven om redelijke eisen
van welstand niet van toepassing te verklaren op door hen te bepalen categorieën
bouwwerken en standplaatsen. Toepassing geven aan die bevoegdheid betekent
dat die categorieën «welstandsvrij» zijn. Dit brengt met
zich dat aanvragen om bouwvergunning voor dergelijke bouwwerken en standplaatsen
niet voor advies aan de welstandscommissie kunnen worden voorgelegd;– tijdelijke bouwwerken als bedoeld in artikel 45, eerste lid, «welstandsvrij»
worden. Dit onderdeel regelt dat aanvragen om bouwvergunning voor tijdelijke
bouwwerken niet voor advies aan de welstandscommissie worden voorgelegd. S, T en V, wijziging van de artikelen 49, 52 en 53Artikel 49 betreft de aanhoudingsregeling indien ten aanzien van het bouwplan
tevens de vrijstellingsprocedure dient te worden gevolgd als bedoeld in de
artikelen 15 en 17 van de Wet op de Ruimtelijke Ordening, of de procedure
met betrekking tot een verklaring van geen bezwaar als bedoeld in artikel
19 van die wet.Artikel 52 betreft de aanhoudingsregeling indien naast een bouwvergunning
tevens een vergunning op grond van artikel 8.1 van de Wet milieubeheer of
op grond van artikel 15, onderdeel b, van de Kernenergiewet is vereist.Artikel 53 regelt de aanhoudingsregeling indien naast een bouwvergunning
tevens een vergunning als bedoeld in artikel 6, eerste lid, onderdeel a, van
de Wet ziekenhuisvoorzieningen is vereist.De administratieve afhandelingstermijnen van deze aanhoudingsregelingen
zijn aangepast in verband met de introductie van de lichte bouwvergunning
en de daarbij behorende beslistermijn van vier weken. Handhaving van de bestaande
afhandelingstermijn van vijf weken zou immers een onnodige afwijking van het
regime van de lichte bouwvergunning betekenen.Vandaar dat wordt bepaald dat een afhandelingstermijn van vier weken geldt
ongeacht of het een lichte bouwvergunning betreft, dan wel een reguliere bouwvergunning.
Voor de reguliere bouwvergunning is dit dus een wijziging ten opzichte van
de bestaande situatie: de bestaande administratieve afhandelingstermijn wordt
met één week bekort. U, wijziging van artikel 52aMet onderdeel 1 wordt beoogd beter aan te sluiten bij de Wet bodembescherming.Naar aanleiding van signalen uit de uitvoeringspraktijk is ten behoeve
van de duidelijkheid in het vierde lid van artikel 52a expliciet
opgenomen wanneer de beslistermijn begint die burgemeester en wethouders resteert
na de beëindiging van de aanhouding in verband met verontreinigde bodem
(onderdeel 2). W, wijziging van artikel 56Deze wijziging hangt samen met de uniformering en limitering van de indieningsvereisten
voor de bouwaanvraag. Het eerste en het tweede lid van artikel 56 regelen
dat burgemeester en wethouders ook na afgifte van de bouwvergunning nog bepaalde
bescheiden kunnen vragen. Dit zal in de toekomst worden geregeld bij algemene
maatregel van bestuur (zie het met artikel I, onderdeel L, ingevoegd artikel
40a, met name het tweede lid). Vandaar dat deze bevoegdheid van burgemeester
en wethouders vervalt.Op grond van het met artikel I, onderdeel Z, gewijzigde artikel 59 van
de Woningwet zal een verleende bouwvergunning kunnen worden ingetrokken als
de vereiste gegevens niet binnen de termijn zijn verstrekt, die in de algemene
maatregel van bestuur zal zijn genoemd. X, invoeging nieuwe artikelen 56a en 56bIn artikel 56a is de zogenoemde «gefaseerde bouwvergunning»
geregeld. Het betreft dan vergunningverlening in twee fasen. In de eerste
fase krijgt de aanvrager zekerheid omtrent de vraag òf een dergelijk
bouwwerk mag worden geplaatst; in de tweede fase wordt de concrete uitwerking
van de bouwplannen getoetst aan de eisen van het Bouwbesluit en wordt op bodemverontreiniging
getoetst. Hiermee komt overeen dat in de algemene maatregel van
bestuur die de indieningsvereisten uniform en limitatief zal regelen (zie
het met artikel I, onderdeel L, ingevoegde artikel 40a), geregeld zal worden
dat ook de bij de aanvraag te voegen gegevens en bescheiden in twee fasen
zullen kunnen worden overgelegd.Met deze figuur van de gefaseerde bouwvergunning wordt aangesloten bij
een praktijk die reeds – vrijwillig – door een aantal gemeenten
wordt toegepast. Omwille van de rechtseenheid en rechtszekerheid wordt een
en ander nu wettelijk vastgelegd.Bij de vormgeving van de regeling is steeds gezocht naar een optimaal
evenwicht tussen rechtszekerheid en rechtsbescherming van de aanvrager enerzijds
en omwonenden anderzijds, en heeft daarnaast steeds de uitvoerbaarheid door
gemeenten centraal gestaan.Overigens wordt in het artikel niet uitgesloten dat de aanvraag voor de
eerste fase wordt ingediend door een ander dan de aanvraag voor de tweede
fase. Het is dus mogelijk om het bouwplan «over te dragen», zonder
dat de beslissing omtrent de eerste fase vervalt.In het eerste lid is bepaald dat burgemeester en wethouders
een gefaseerde bouwvergunning moeten afgeven, indien daarom bij de aanvraag
om bouwvergunning wordt verzocht. Het is dus geen «kan-», maar
een «moet-bepaling». Hiervoor is gekozen uit oogpunt van rechtseenheid
en rechtszekerheid.Voorts is bepaald dat de regeling slechts van toepassing is voor reguliere
bouwvergunningen. De reden hiervoor is dat bij de lichte bouwvergunning de
extra uitvoeringslasten niet opwegen tegen de «winst» in tijd
(de beslistermijn is immers al zeer kort, namelijk vier weken) en in aan te
leveren gegevens (ten aanzien van het Bouwbesluit immers slechts gegevens
betreffende de constructieve veiligheid).Het tweede lid bepaalt dat in de eerste fase slechts wordt
getoetst op:– de stedenbouwkundige voorschriften van de bouwverordening;– het bestemmingsplan of de krachtens dat plan gestelde eisen;– welstandscriteria, en– of voor het bouwen een vergunning op grond van de Monumentenwet
1988 of de gemeentelijke of provinciale monumentenverordening is vereist,
en deze niet is verleend.Op grond van de Wet op de stads- en dorpsvernieuwing kan in de eerste
fase bovendien worden getoetst op strijd met de leefmilieuverordening.Het rechtsgevolg van de bouwvergunning eerste fase is dat daarna niet
meer aan de bovengenoemde weigeringsgronden kan worden getoetst (tenzij er
wijzigingen in het bouwplan optreden (zie het achtste lid) en tenzij er twaalf
of meer maanden verlopen tussen de eerste en de tweede fase (zie het zesde
lid, onder b; zie tevens het zevende lid). De bouwvergunning eerste fase is
een besluit in de zin van de Algemene wet bestuursrecht. Hiertegen is dus
bezwaar en beroep mogelijk. Wordt niet (tijdig) bezwaar gemaakt of beroep
ingesteld tegen deze beslissing, dan verkrijgt deze formele rechtskracht.
In een later stadium zal daarop niet kunnen worden teruggekomen, tenzij het
achtste lid van toepassing is (zie hierna).Het alternatief zou zijn pas bezwaar en beroep mogelijk te maken nadat
de besluitvorming in de tweede fase is afgerond. Dat is echter minder logisch
en efficiënt: belanghebbenden die bijvoorbeeld op welstandgronden bezwaar
willen maken tegen de bouwvergunning eerste fase, zouden dan steeds moeten
wachten totdat burgemeester en wethouders hebben besloten omtrent de aanvaardbaarheid
van de bouwtechnische uitwerking. Zouden burgemeester en wethouders dan de
bouwvergunning verlenen, maar het besluit daartoe wordt later in beroep vernietigd wegens strijd met bijvoorbeeld welstandseisen, dan is
de bouwtechnische uitwerking voor niets geweest. De aan die uitwerking verbonden
moeite en kosten waren te voorkomen geweest indien de toets aan welstandseisen
apart apellabel was geweest.Het derde lid bepaalt dat in de tweede fase slechts aan de
voorschriften van het Bouwbesluit en aan de niet-stedenbouwkundige voorschriften
van de bouwverordening wordt getoetst.Het vierde lid regelt dat de beslistermijn van dertien weken
voor de beide fasen gezamenlijk geldt. Neemt dus de toetsing gedurende de
eerste fase bijvoorbeeld zeven weken in beslag, dan mag die van de tweede
fase ten hoogste vijf weken bedragen (tenzij de beslissing op grond van artikel
46, tweede lid, met dertien weken wordt verdaagd: in dat geval bedraagt de
totale beslistermijn voor beide fasen gezamenlijk maximaal 26 weken). Lukt
het, in dit voorbeeld, niet om binnen vijf weken het besluit omtrent de «tweede-fase-toetsing»
bekend te maken en is die beslissing niet verdaagd, dan is de bouwvergunning
van rechtswege verleend. Wellicht ten overvloede wordt nog opgemerkt dat de
beslistermijn van 13 weken niet een aaneengesloten periode hoeft te zijn.
Zodra op de aanvraag voor de eerste fase is beslist, wordt de termijn automatisch
onderbroken tot de aanvraag voor de tweede fase is ingediend. Vanaf dat moment
begint de termijn dan weer te lopen.Het vijfde lid, onderdeel a, bepaalt dat zowel van de aanvraag
om bouwvergunning eerste fase, als van die voor de tweede fase kennis moet
worden gegeven. Met name voor derden is dit van belang. Zou deze verplichting
niet gelden dan blijven zij in het ongewisse of een in gang gezette bouwvergunningprocedure
wordt voortgezet. Vooral met het oog op eventuele vergunningverlening van
rechtswege, dienen zij over deze informatie te beschikken. Voor de volledigheid
wordt opgemerkt dat onder aanvraag om bouwvergunning eerste fase ook wordt
verstaan de gewijzigde aanvraag om bouwvergunning eerste fase (zie artikel
56a, achtste lid).Voorts bepaalt onderdeel b dat uitsluitend de aanvraag voor de eerste
fase wordt voorgelegd aan de welstandscommissie. De aanvraag voor de tweede
fase betreft immers slechts het bodemonderzoek en de bouwtechnische uitwerking;
in die tweede fase vindt geen welstandstoets plaats.Daarnaast worden de in dit lid opgesomde artikelen redactioneel «aangepast»
aan het geïntroduceerde systeem van gefaseerde regelgeving. Over samenhang
van aanhoudingsregelingen en de gefaseerde vergunningverlening is reeds ingegaan
in paragraaf 3.2.2., waarnaar kortheidshalve wordt verwezen.Het zesde lid, onderdeel b regelt dat de bouwvergunning eerste
fase kan worden ingetrokken indien niet binnen twaalf maanden na het onherroepelijk
worden daarvan de bouwtechnische uitwerking is ingediend. Met deze termijn
is gezocht naar een evenwicht tussen:– enerzijds het belang van de aanvrager, die voldoende tijd moet
hebben voor het (laten) maken van de bouwtechnische uitwerking, en – anderzijds andere belangen, die ertoe nopen dat beslissingen omtrent
de eerste fase niet te lang onaantastbaar mogen zijn. Veranderde omstandigheden
(bijvoorbeeld nieuwe welstandscriteria) kunnen immers nopen tot andere oordelen.Wanneer binnen twaalf maanden nadat de besluitvorming in de eerste fase
in positieve zin is afgerond, veranderingen optreden in de omgeving waarin
het bouwplan feitelijk gerealiseerd gaat worden of in de ruimtelijk relevante
voorschriften waaraan de aanvraag voor de eerste fase is getoetst, heeft dat
geen gevolgen voor de realisatie van het bouwplan waarmee in
de eerste fase is ingestemd. Indien de aanvrager binnen die termijn van twaalf
maanden een aanvraag voor de tweede fase indient, wordt die aanvraag uitsluitend
nog getoetst aan bouwtechnische voorschriften (Bouwbesluit en niet-stedenbouwkundige
voorschriften van de bouwverordening) en niet meer op ruimtelijke aspecten.
In de tweede fase kunnen bedoelde, nadien opgetreden veranderingen van ruimtelijke
aard dan ook niet leiden tot hernieuwde besluitvorming over de ruimtelijke
aspecten van het bouwplan, tenzij de aanvrager dat uiteraard zelf wenst en
in verband daarmee een aanvraag tot wijziging van de verleende bouwvergunning
eerste fase indient.Door de intrekking aan het oordeel van burgemeester en wethouders over
te laten, wordt lokaal maatwerk mogelijk. (Zeer) kleine wijzigingen in de
lokale omstandigheden hoeven immers niet te leiden tot het intrekken van de
bouwvergunning eerste fase.Het zevende lid is het sluitstuk op het zesde lid, onderdeel
b. Voorkomen moet worden dat er «slapende» bouwvergunningen eerste
fase blijven bestaan, waar burgemeester en wethouders na vele jaren (onaangenaam)
mee kunnen worden geconfronteerd. In verband met gewekte verwachtingen zou
het in dat geval op problemen kunnen stuiten om de bouwvergunning eerste fase
alsnog in te trekken. Met het oog daarop is bepaald dat na twee jaren de bouwvergunning
eerste fase komt te vervallen.Het achtste lid tenslotte, regelt de situatie dat de besluitvorming
in de tweede fase leidt tot zodanige wijzigingen in het bouwplan, dat de besluitvorming
in de eerste fase – ware uitgegaan van dat gewijzigde bouwplan –
mogelijkerwijs niet positief zou zijn geweest. In dat geval wordt de aanvrager
in de gelegenheid gesteld een gewijzigde aanvraag in te dienen, en wordt deze
gewijzigde aanvraag opnieuw getoetst aan de weigeringsgronden die in het tweede
lid zijn genoemd. Bij de vormgeving van deze procedure is aangesloten bij
de aanhoudingsregelingen in de Woningwet. Het gaat immers in beginsel om dezelfde
problematiek: een bouwplan waarop een aanvraag om bouwvergunning betrekking
heeft, behoeft wijziging voordat de besluitvorming omtrent de aanvraag is
afgerond.Indien de aanvrager om bouwvergunning tweede fase niet of niet tijdig
een gewijzigde aanvraag indient, is de bouwvergunning in haar geheel, dus
zowel de eerste als de tweede fase, geweigerd (laatste volzin).In artikel 56b zijn twee aanhoudingsregelingen opgenomen met
betrekking tot de gefaseerde vergunningverlening. Deze aanhoudingsregelingen
hebben ten doel te voorkomen dat de besluitvorming inzake de tweede fase doorkruist
wordt door ontwikkelingen rondom het besluit inzake de eerste fase.Het eerste lid ziet op de situatie dat de rechter de bouwvergunning
eerste fase heeft geschorst. Op grond van artikel 8:81 van de Algemene wet
bestuursrecht kan de indiener van een bezwaarschrift tegelijkertijd de rechter
vragen de bouwvergunning eerste fase te schorsen. Indien de rechter het besluit
schorst, is het niet zinvol burgemeester en wethouders een beslissing te laten
nemen met betrekking tot de aanvraag om bouwvergunning tweede fase. Immers,
een toegewezen schorsing is een aanwijzing dat een eventueel beroep tegen
het geschorste besluit succesvol zal zijn. Onder die omstandigheden is het
beter dat burgemeester en wethouders pas op de plaats maken met hun besluit
inzake de tweede fase. Samen met de aanvrager kan dan een inschatting worden
gemaakt van de kans dat de bouwvergunning eerste fase in een eventueel beroep
in stand zal blijven en of het verstandig is de procedure voort te zetten.
Eventueel kan de aanvrager zelfs overwegen een gewijzigde aanvraag om bouwvergunning
eerste fase in te dienen. Er is bewust voor gekozen deze regeling te beperken tot schorsing. Het
meest «safe» zou zijn om aan te houden totdat het besluit inzake
de eerste fase onherroepelijk is. Hier is van afgezien omdat dit tot grote
vertragingen kan leiden. Bovendien is het de verantwoordelijkheid van de aanvrager
om al dan niet door te gaan met een de bouwvergunning tweede fase als het
niet nagenoeg zeker is of de bouwvergunning eerste fase in stand blijft.Het tweede lid ziet op de situatie dat het bouwplan waarop
de aanvraag om bouwvergunning eerste fase betrekking heeft, als gevolg van
het besluit van burgemeester en wethouders omtrent de tweede fase wijziging
behoeft. Deze regeling is opgenomen om zeker te stellen dat deze gewijzigde
aanvraag daadwerkelijk wordt ingediend. Zou deze regeling ontbreken dan zouden
burgemeester en wethouders al een besluit inzake de tweede fase moeten nemen
(de beslistermijn hiervoor loopt immers door), terwijl de gewijzigde aanvraag
inzake de eerste fase nog ontbreekt. Hierdoor kan geen weloverwogen besluit
inzake de tweede fase worden genomen. Y, wijziging van artikel 57Artikel 57 regelt het openbaar bouwregister. Het wordt om twee redenen
aangepast: allereerst omdat de categorie «meldingplichtige bouwwerken»
vervalt, en daarnaast omdat de bij de aanvraag in te dienen gegevens niet
langer in wet en bouwverordening worden geregeld, maar uniform en limitatief
bij algemene maatregel van bestuur.Het eerste lid wijzigt het eerste lid van artikel 57. Dit lid
bepaalt dat burgemeester en wethouders een openbaar register instellen en
daarin aantekening maken van aanvragen om bouwvergunning en daarnaast van
verleende bouwvergunningen (al dan niet van rechtswege verleend). De verplichtingen
om gegevens ten aanzien van meldingen op te nemen vervallen uiteraard.Het tweede lid bepaalt dat bij algemene maatregel van bestuur
kan worden bepaald dat burgemeester en wethouders daarnaast nog andere gegevens
in het register opnemen.Met het derde lid worden het huidige derde en vierde lid vervangen
door een nieuw derde lid. Het huidige derde en vierde lid bepalen precies
binnen welke termijn de onderscheidene gegevens in het register moeten zijn
opgenomen. Nu de omschrijving van de op te nemen gegevens in de wet grotendeels
vervalt en bij algemene maatregel van bestuur zal worden geregeld, dient ook
die termijn door middel van die maatregel te kunnen worden bepaald. Z, wijziging van artikel 59In artikel 59 is geregeld in welke gevallen burgemeester en wethouders
de bouwvergunning kunnen intrekken.In verband met de uniformering en limitering van de indieningsvereisten,
in samenhang met het met artikel I, onderdeel W, gewijzigde artikel 56, dient
ook dit artikel te worden aangepast. Geregeld wordt dat de bouwvergunning
eveneens kan worden ingetrokken indien voorgeschreven gegevens niet tijdig
zijn overgelegd, voor zover die mogen worden overgelegd nadat de
bouwvergunning is verleend (het gewijzigde onderdeel a van artikel
59, eerste lid).Voorts is geregeld dat de bouwvergunning gedeeltelijk kan worden ingetrokken
(de gewijzigde aanhef van artikel 59, eerste lid). Indien bijvoorbeeld onvolledige gegevens zijn verstrekt, kan het zo zijn
dat slechts een gedeeltelijke intrekking van de bouwvergunning op zijn plaats
is.Ten slotte is toegevoegd dat de bouwvergunning kan worden ingetrokken
op verzoek van de vergunninghouder (onderdeel e van artikel 59,
eerste lid). Aan deze mogelijkheid bestaat in de praktijk behoefte. AA en BB, wijziging van de artikelen 60 en 61Deze artikelen betreffen de woonvergunning (artikel 60) en de vergunning
tot hergebruik van een ontruimde onbewoonbaar verklaarde woning of woonwagen
(artikel 61).In het vierde lid van elk van deze artikelen wordt een aantal artikelen
betreffende de bouwvergunningprocedure van overeenkomstige toepassing verklaard.
Deze verwijzingen dienen te worden aangepast; een inhoudelijke wijziging is
niet beoogd. Vandaar ook dat de bepalingen betreffende de reguliere bouwverguning
van dertien weken van toepassing worden verklaard. CC, wijziging van artikel 107In verband met het vervallen van artikel 42 (meldingplichtige bouwwerken)
dient ook de strafbaarstelling van overtreding van dat artikel te vervallen.Voorts had artikel 107 ook moeten worden gewijzigd bij de wet van 24 december
1998, Stb. 1998, 582. Echter, in die wet was een onjuiste verwijzing opgenomen
(te weten naar artikel 106), waardoor de wijziging niet kon worden doorgevoerd.
Door middel van onderhavige wijziging wordt deze onjuiste verwijzing gecorrigeerd. DD, wijziging van artikel 121Dit artikel regelt welke onderwerpen uitputtend bij algemene maatregel
van bestuur worden geregeld, met andere woorden waarover gemeenten geen nadere
regels mogen stellen. Uiteraard vervalt de aanwijzing van de meldingplichtige
bouwwerken.Nieuw is daarentegen:– de indieningsvereisten voor de aanvraag (artikel 40a, eerste lid);– welk bouwen vergunningsvrij is (artikel 43, eerste lid), en– voor welk bouwen volstaan kan worden met een lichte bouwvergunning.Aanvullende gemeentelijke regels zijn dus wel mogelijk ten aanzien van
het functioneren van de welstandscommissie (artikel 8, zesde lid) en de gegevens
die in het openbaar bouwregister worden aangetekend (artikel 57, tweede lid).
Uiteraard kan het dan slechts om aanvullende regels gaan die niet strijdig
zijn met de (Woning-)wet of de daarop gebaseerde algemene maatregelen van
bestuur. Artikel II, wijziging van de Woningwet 1962Artikel 69 van de Woningwet 1962 is na inwerkingtreding van de Woningwet
in stand gebleven in verband met het Besluit bevordering eigen-woningbezit
dat ter uitvoering van dat artikel strekte. Nu dit besluit is ingetrokken,
kan artikel 69 vervallen. Artikel III, wijziging Wet op de Ruimtelijke OrdeningArtikel 20 van de Wet op de Ruimtelijke Ordening is aangepast aan het
met artikel I, onderdeel N, gewijzigde artikel 43 van de Woningwet (betreffende
vergunningsvrij bouwen). In het huidige artikel 20 is bepaald dat een bestemmingsplan
buiten toepassing blijft ten aanzien van vergunningsvrij bouwen. Het is thans
aldus geformuleerd dat het bestemmingsplan buiten toepassing blijft ten aanzien
van het «bouwen van bouwwerken als bedoeld in 43 van de Woningwet en
op het gebruik van zodanige bouwwerken overeenkomstig het bepaalde in dat
artikel».Het nieuwe artikel 43 Woningwet ziet echter zowel op vergunningsvrij bouwen
(het eerste lid), als op vergunningplichtig bouwen (het tweede lid). Vandaar
dat thans in artikel 20 wordt verwezen naar artikel 43, eerste lid.Voorts ziet het nieuwe artikel 43 zowel op het bouwen van bouwwerken als
op andersoortig bouwen (bijvoorbeeld het gewone onderhoud). Vandaar dat in
artikel 20, eerste lid, Wet op de Ruimtelijke Ordening niet langer wordt gesproken
van «het bouwen van bouwwerken», maar slechts van «bouwen». Artikel IV, wijziging van de Wet op de stads- en dorpsvernieuwingDit artikel regelt enkele technische aanpassingen van de Wet op de stads-
en dorpsvernieuwing (WSDV), die nodig zijn in verband met de introductie van
de lichte bouwvergunning en de introductie van de gefaseerde bouwvergunning.Op grond van het huidige artikel 17 WSDV moet de bouwvergunning worden
geweigerd indien het bouwwerk in strijd is met de leefmilieuverordening (eerste
lid) en kan de bouwvergunning worden geweigerd indien burgemeester en wethouders
het verlenen van de vergunning afhankelijk hebben gesteld van een bankgarantie
en die garantie niet is verleend (tweede lid). Daarnaast bevat het huidige
artikel 18 WSDV een aanhoudingsregeling met betrekking tot aanvragen om bouwvergunning
voor bouwwerken die zijn gelegen in een gebied waarvoor een leefmilieuverordening
geldt (of een ontwerp daarvoor of voor een herziening daarvan ter inzage is
gelegd).Onderdeel A van artikel IV van de onderhavige wetswijziging
hangt samen met de introductie van de gefaseerde bouwvergunning in het nieuwe
artikel 56a van de Woningwet (zie artikel I, onderdeel X). Indien een gefaseerde
bouwvergunning is aangevraagd vindt de toets aan het bepaalde in de leefmilieuverordening
plaats in de eerste fase van de bouwvergunningprocedure.Onderdeel B hangt tevens samen met de introductie van de lichte
bouwvergunning en regelt de afhandelingstermijn die burgemeester en wethouders
hebben na afloop van de aanhoudingsprocedure ex artikel 18 WSDV: vier weken.
Die termijnstelling is overeenkomstig de afhandelingstermijn die geldt voor
enkele andere aanhoudingsregelingen. Artikel V, tekstplaatsingIn verband met de omvang van de onderhavige wetswijziging en de vele wijzigingen
sinds de meest recente tekstplaatsing is gekozen voor een hernieuwde integrale
tekstplaatsing van de wet. Artikel VI, inwerkingtreding en overgangsbepalingenHet eerste lid bepaalt dat de wet in werking treedt op een
bij koninklijk besluit te bepalen tijdstip, dat voor de verschillende artikelen
en onderdelen daarvan verschillend kan worden gesteld. Er wordt naar gestreefd
om de gehele wet, alsmede andere wijzigingen in de bouwregelgeving die voortvloeien
uit de herijking, zoveel mogelijk op één moment in werking te laten treden (zie ook hoofdstuk 2 van het algemeen deel van deze
toelichting).Niettemin is veiligheidshalve in de wet de mogelijkheid opgenomen dat
zij gefaseerd in werking treedt: mocht de uitvoeringspraktijk op een ondergeschikt
punt nog niet gereed zijn voor inwerkingtreding, dan zou het jammer zijn om
om die reden de inwerkingtreding van de gehele wet op te houden.In aanvulling op het gestelde in paragraaf 3.4 van het algemeen deel
van de memorie van toelichting, zij over het overgangsrecht nog het volgende
opgemerkt.Krachtens het tweede lid heeft de gemeenteraad een jaar na
de inwerkingtreding van artikel I, onderdeel F, de tijd om de welstandsnota
bekend te maken. Tot het tijdstip van die bekendmaking blijft het oude recht
ten aanzien van de welstand gelden.Wordt echter de welstandsnota niet binnen die termijn van een jaar bekendgemaakt,
dan zijn de gewijzigde bepalingen in de Woningwet van toepassing. In de praktijk
betekent dit dat dan niet aan welstandseisen getoetst zal kunnen worden.Het derde lid regelt dat het oude recht in beginsel van toepassing
blijft op aanvragen om bouwvergunning, meldingen, en aanschrijvingen en aanzeggingen
tot toepassing van bestuursdwang die betrekking hebben op welstand, tenzij
het bouwen waarop deze aanvragen, aanschrijvingen en aanzeggingen betrekking
hebben vergunningsvrij is geworden (artikel I, onderdeel N).Wellicht ten overvloede wordt opgemerkt dat bouwwerken waarvoor reeds
vergunning is verleend, maar die door de inwerkingtreding van artikel I, onderdeel
N, vergunningsvrij zijn geworden, mogen worden gebouwd in afwijking van die
bouwvergunning dan wel die melding (mits wordt voldaan aan het bepaalde bij
of krachtens artikel 43 van de Woningwet, zoals dit artikel luidt na de inwerkingtreding
van artikel I, onderdeel N, en mits uiteraard wordt voldaan aan de overige
wettelijke eisen, zoals het Bouwbesluit).Het vierde lid bepaalt dat reeds betaalde leges niet, louter
omdat het bouwen vergunningsvrij wordt, worden gerestitueerd.Het vijfde lid regelt het bouwen dat vergunningsvrij was en
vergunningplichtig wordt (derhalve het spiegelbeeld van de situatie die hierboven
is bedoeld: het vergunningsvrij worden van vergunning-, dan wel meldingplichtige
bouwwerken). Ten aanzien van dergelijk bouwen, waarmee was begonnen voor de
inwerkingtreding van de nieuwe categorie-indeling, blijft de verbodsbepaling
in de Woningwet buiten toepassing. Met andere woorden: het bouwen kan vergunningsvrij
worden voltooid.In het zesde lid ten slotte is geregeld dat de voorzitters
en de leden van de welstandscommissies die ten tijde van de inwerkingtreding
reeds tenminste twee jaar zitting hebben in die commissie, nog ten hoogste
twee jaar na de inwerkingtreding van deze wet benoemd kunnen blijven in die
commissie.Hiermee wordt enerzijds een voldoende lange overgangstermijn geboden,
terwijl anderzijds de maximale zittingstermijn van vier jaar niet pas na inwerkingtreding
van de wet gaat lopen.De Staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en
Milieubeheer,J. W. Remkes XNoot1Zie bijvoorbeeld Rb. Den Haag 8 november 1994, Bouwrecht 1995 p. 127;
Rb. Maastricht 28 november 1994. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26734-3.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl