Vaststelling begroting Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2009; Verslag van een Schriftelijk Overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-24 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2008-2009
 
 
 
 KST133084
 2008-2009
 
 31 700 XVI
 Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport (XVI) voor het jaar 2009
 
 
 
 
 Nr. 
 168
 VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
 Vastgesteld 1 juli 2009
 In de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport bestond er bij enkele fracties behoefte een aantal vragen en opmerkingen
voor te leggen aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over
de brief van 11 juni 2009 inzake de aanbieding advies Commissie kinderhartinterventies
(31 700 XVI, nr. 159).
 
 De op 26 juni 2009 toegezonden vragen en opmerkingen zijn met de
door de minister bij brief van 30 juni 2009 toegezonden antwoorden hieronder
afgedrukt.
 
 De voorzitter van de commissie,
 Smeets
 Adjunct-griffier van de commissie,
 Sjerp
 
 Inhoudsopgave
 I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties 2
 II. Reactie van de minister 5
 I. VRAGEN EN OPMERKINGEN VANUIT DE FRACTIES
 Vragen en opmerkingen van de CDA-fractie
 De leden van de CDA-fractie hebben met interesse kennisgenomen van het
advies van de Commissie kinderhartinterventies en van het feit dat de minister
dat advies wil opvolgen. Voor deze leden zijn van belang een goede kwaliteit
van deze hoogwaardige zorg en een goede bereikbaarheid ervan. De beoogde samenwerking
tussen het UMC St. Radboud in Nijmegen en het UMC Utrecht is een nieuw gegeven,
waarover genoemde leden nog de volgende vragen en opmerkingen hebben.
 1. Deelt de minister de mening dat door het behoud van het UMC Utrecht
als kinderhartchirurgisch centrum, deze complexe zorg beter over het land
wordt gespreid waardoor de bereikbaarheid toeneemt?
 2. Naast Leiden kunnen alleen in Utrecht alle interventies worden verricht,
ook de meest complexe. Bij afbouw van het centrum in Utrecht kunnen deze ingrepen
alleen in Leiden gebeuren. Is die situatie niet te kwetsbaar, en hoe beoordeelt
de minister dit?
 3. Het centrum in Utrecht is het enige dat de data uit 2007 heeft laten
verifiëren. Speelt dat gegeven voor de minister mee bij zijn afweging?
 4. Hoe weegt de minister het gegeven dat de patiëntenvereniging Aangeboren
Hartafwijkingen sterk pleit voor het verlenen van vier tijdelijke vergunningen?
 5. Door het overbrengen van de ingrepen vanuit Nijmegen naar Utrecht zal
het centrum in Utrecht ruim voldoen aan de vereiste aantallen interventies.
Deelt de minister dat oordeel?
 6. Is dat reden voor de minister om zijn beslissing om geen vergunning
te verlenen aan het UMC Utrecht te heroverwegen, zoals de deze leden zouden
wensen?
 Vragen en opmerkingen van de PvdA-fractie
 De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
de brief over het advies van de Commissie kinderhartinterventies. Zij hebben
nog de volgende vragen en opmerkingen.
 1. In hoeverre is de beslissing tot concentratie in de drie instellingen
doorgesproken en overlegd met de verschillende universitaire instellingen
en patiëntenverenigingen?
 2. Op welke wijze zal ervoor gezorgd worden dat de vergunninghoudende
centra daadwerkelijk investeren in het opzetten van een netwerk en gestructureerde
samenwerking? Valt hier ook de samenwerking van verschillende disciplines
onder? Wie is hiervoor verantwoordelijk?
 3. In hoeverre betekent concentratie van deze zorg in Leiden, Rotterdam
en Groningen dat de toegankelijkheid en bereikbaarheid voor patiënten
in Utrecht, Gelderland, Oost-Brabant, Limburg en delen van Overijssel te kort
schiet? Welk aantal patiënten betreft dit jaarlijks?
 4. Wat zijn de concrete gevolgen voor het ziekenhuis, het personeel en
de patiënten van het afbouwen van de activiteiten van de universitaire
instellingen die geen vergunningen meer zullen krijgen?
 5. Op welke wijze zullen respectievelijk de beroepsgroepen, de wetenschappelijke
verenigingen, de vergunninghoudende centra en de Inspectie voor de Gezondheidszorg
(IGZ) hun rol invullen om prestatiegegevens en kwaliteitsbewakingssystemen
verder te ontwikkelen? Wie is hiervoor (eind)verantwoordelijk
en welk tijdspad wordt gevolg? Hoe wordt deze ontwikkeling door het ministerie
van VWS gemonitord en wanneer is er een evaluatiemoment?
 6. Hoeveel niet-universitaire ziekenhuizen voeren de interventies nu uit
en welke zijn dat? Wat is jaarlijks hun patiëntenaantal en oldoen zij
aan de kwaliteitseisen?
 7. In hoeverre kan gesteld worden dat het advies van de Commissie achterhaald
is omdat door het overhevelen van de kinderhartinterventies van het UMC St.
Radboud naar het UMC Utrecht een nieuw centrum is ontstaan? Wat zijn de vervolgstappen
als deze samenwerking van ziekenhuizen aan kan tonen wel aan de kwaliteitscriteria
te kunnen voldoen?
 8. Ontstaan er door de plotselinge sluiting van een aantal kinderhartcentra
geen wachtlijsten voor behandelingen? Wat zijn de gevolgen voor de kwaliteit
van spoedeisende hulp waarbij kinderhartchirurgie nodig is, zeker in het midden,
oosten en zuiden van Nederland? Hoe vindt de dossieroverdracht en kennisoverdracht
plaats?
 9. Waarom is de minimale eis van 50 catheterinterventies per jaar als
minimumeis gesteld? Waarom is deze kwaliteitseis niet hoger?
 Vragen en opmerkingen van de SP-fractie
 De leden van de SP-fractie delen de mening van de minister dat met name
bij kinderen en hartchirurgie alleen de allerbeste kwaliteit van zorg volstaat
en dat kinderhartchirurgie alleen in academische ziekenhuizen dient plaats
te vinden. Met het oog op de recente ontwikkelingen bij de kinderhartchirurgie
in het St. Radboud in Nijmegen snappen zij dat er wellicht niet in alle ziekenhuizen
deze zorg verleend kan worden. Wel maken deze leden zich zorgen over de regionale
spreiding, doordat in de plannen van de minister alleen Leiden, Rotterdam
en Groningen een vergunning krijgen voor kinderhartchirurgie. Het zuiden en
oosten van Nederland moet dan verder reizen. Genoemde leden vinden bereikbaarheid
en toegankelijkheid ook een belangrijk onderdeel van kwaliteit van zorg. De
vele reacties van dankbare ouders die goede ervaringen hebben met bijvoorbeeld
het kinderhartcentrum in Utrecht tonen ook aan dat het feit dat de zorg dichtbij
als zeer positief werd ervaren. Veel ouders worden er ook ongerust over, want
wat als er ineens een noodsituatie ontstaat en je moet dan zo ver reizen voor
het kinderhartcentrum.
 1. De vraag is dan ook of er ook gedacht is aan een hogere mate van samenwerking
tussen de academische ziekenhuizen, wellicht door uitwisseling van chirurgen.
Is het samenwerkingsverband tussen Utrecht en Nijmegen meegenomen door de
Commissie Kinderhartinterventies? Is de minister bereid hier opnieuw naar
te laten kijken?
 2. Wat zijn de overwegingen geweest om de vergunningen te verlenen aan
de ziekenhuizen in Leiden, Rotterdam en Groningen? Is er ook gedacht om het
zuiden en oosten van Nederland beter te bedienen door de vergunning aan een
ziekenhuis daar te verlenen, bijvoorbeeld Nijmegen, Utrecht of Maastricht?
Is het mogelijk alle kinderhartcentra in de academische ziekenhuizen open
te houden door een intensieve kwaliteitsslag te maken?
 3. Kunnen de drie kinderhartcentra een grotere toevloed van patiëntjes
wel aan? Welke maatregelen worden in dit kader genomen? Hoe worden de vaak
zeer complexe dossiers over gedragen tussen de kinderhartcentra en de ziekenhuizen
in de buurt waar het kind woont?
 Vragen en opmerkingen van de VVD-fractie
 De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het advies van de Commissie kinderhartinterventies, maar hebben een aantal
vragen met betrekking tot het kinderhartcentrum Utrecht-Nijmegen.
 1. Heeft de minister kennisgenomen van de brief van de Patiëntenvereniging
Aangeboren Hartafwijkingen van 17 juni jl.? In deze brief wordt de zorg
uitgesproken dat sluiting van drie centra op korte termijn kan leiden tot
achteruitgang in kwaliteit en hogere kindersterfte. Hoe beoordeelt de minister
deze zorgen? Heeft de minister zich gerealiseerd dat een afbouwscenario met
een langere doorlooptijd in de praktijk niet zal werken, omdat de sleutelfiguren,
zoals de kindercardiochirurgen, een centrum dat met sluiting wordt bedreigd
zeer snel zullen verlaten, terwijl de andere centra onmogelijk zo’n
toestroom kunnen accommoderen?
 2. In de brief van de Patiëntenvereniging Aangeboren Hartafwijkingen
van 17 juni jl. wordt voorgesteld het UMC Utrecht als vierde centrum
naast het LUMC, UMCG en Erasmus MC een tijdelijke vergunning te verlenen.
In de brief van het UMC Utrecht en het UMC St. Radboud van 22 juni jl.
wordt aangegeven dat alle ingrepen op locatie UMC Utrecht zullen plaatsvinden
en wordt toegelicht dat het gezamenlijke kinderhartcentrum Utrecht-Nijmegen
daarmee aan alle kwalitatieve en kwantitatieve criteria voldoet die door de
Commissie kinderhartinterventies zijn gesteld. Heeft de minister hiervan kennis
genomen en hoe beoordeelt u deze situatie?
 3. In het rapport van de Commissie kinderhartinterventies wordt de kwaliteit
van zorg, in termen van past performance op complexiteit en survival, niet
meegenomen in de afweging. Mogelijk hangt dit samen met het feit dat de meeste
data niet geverifieerd zijn. Deelt de minister de mening dat een vergaand
besluit als sluiting van centra gebaseerd zou moeten zijn op een beoordeling
van de resultaten van die centra op basis van geverifieerde data en niet op
basis van door de instellingen zelf aangeleverde informatie?
 4. Wat is de reactie van de minister op de grote bezorgdheid van UMC Utrecht
en UMC St. Radboud over zijn voornemen om het Kinderhartcentrum Utrecht-Nijmegen
af te bouwen? Is het waar dat het recente besluit van Nijmegen om alle interventies
bij patiënten met aangeboren hartafwijkingen over te dragen aan het UMC
Utrecht niet is meegewogen in het advies van de Commissie kinderhartinterventies
en dus ook niet in zijn besluit om het kinderhartcentrum Utrecht-Nijmegen
af te bouwen? Kan de minister bevestigen dat de concentratie van alle kinderhartinterventies
van het UMC St. Radboud te Nijmegen in Utrecht ertoe leidt dat Utrecht daarmee
ruimschoots aan de vereiste patiëntenaantallen toekomt? Kan de minister
bevestigen dat met deze concentratie in Utrecht een centrum ontstaat dat in
kwaliteit en omvang tot de top van Nederland behoort en zelfs kan uitgroeien
tot een Europees referentiecentrum? Waarom blijft de minister desondanks bij
zijn voornemen om dat centrum af te bouwen? Hoe verhoudt het voornemen van
de minister zich tot het verzorgingsgebied van het centrum Utrecht, dat zich
uitstrekt tot 5 provincies en daarmee tot 50% van de doelgroep?
 5. Is de minister bereid om gelet op de grote bezorgdheid in brede kring
over de topklinisch-medische kapitaalvernietiging als gevolg van de afbouw
van Utrecht zijn voornemen te heroverwegen? Wat is zijn reactie op de stelling
dat met de afbouw van Utrecht een onverantwoorde en patiëntonveilige
situatie ontstaat?
 II. REACTIE VAN DE MINISTER
 Het uitbrengen van het advies van de Commissie kinderhartinterventies
en mijn standpunt daarop heeft veel reacties en vragen opgeroepen. Met name
uit de hoek van de patiëntenvereniging zijn deze reacties zeer begrijpelijk:
het gaat om zorg waar voor patiënten en vooral ook voor ouders van jongere
patiënten veel van afhangt. Ook vanuit de instellingen en zorgverleners
was het te verwachten dat het veel reacties teweeg zou brengen: zij zien zich
immers gesteld voor de taak om ondanks alle ophanden zijnde veranderingen
minimaal blijvende kwaliteit van zorg te bieden.
 Juist vanwege het feit dat het om complexe zorg gaat, met veel belangen
die moeilijk tegen elkaar af te wegen zijn, heb ik besloten een Commissie
in te stellen om mij te adviseren over de kwaliteit van zorg bij aangeboren
hartafwijkingen (AHA) en aanbevelingen te doen over hoe de kwaliteit van zorg
verbeterd kan worden. Het gaat daarbij overigens niet alleen om kinderen,
maar om alle patiënten met AHA. De Commissie heeft geconstateerd dat
eerder vastgestelde kwaliteitseisen tot op heden niet zijn nageleefd, ondanks
de verplichting daartoe op grond van de Kwaliteitswet zorginstellingen. Evenmin
hebben aanbevelingen van de Gezondheidsraad uit 2003 en 2007 geleid tot concentratie
van overheidswege, terwijl deze concentratie niet of nauwelijks tot stand
is gekomen door zelfregulering. De Commissie acht het dan ook noodzakelijk
dat er van overheidswege het aanbod van zorg bij AHA geherstructureerd wordt.
Dit is een terecht standpunt van de Commissie, aangezien ik immers de verantwoordelijkheid
heb om in situaties waarin de kwaliteit van zorg niet via zelfregulering geoptimaliseerd
wordt, maatregelen te treffen op grond van de Wet op bijzondere medische verrichtingen.
 
 De leden van de CDA-fractie vragen of ik hun mening deel dat door het
behoud van het UMC Utrecht als kinderhartchirurgisch centrum, deze complexe
zorg beter over het land wordt gespreid waardoor de bereikbaarheid toeneemt?
Deze stelling is op zich juist, zij het dat ik hier gelijk de kanttekening
bij plaats dat het niet alleen om kinderen gaat, maar om patiënten van
alle leeftijden. Echter, met de Commissie ben ik van mening dat bij de aanbevolen
herstructurering van het zorgaanbod kwaliteitsargumenten centraal dienen te
staan. Gelet op de gestelde kwaliteitseisen, waaronder kwantiteitseisen, en
de zorgvraag – nu en in de toekomst – stelt de Commissie duidelijk
en goed beargumenteerd (hoofdstuk 9 van het advies) dat er in de Nederlandse
situatie maar ruimte is voor drie centra. Wanneer er sprake zou zijn van vier
centra, dan zouden deze centra maar nét de minimale aantallen verrichtingen
halen, of zelfs daaronder komen te zitten.
 In het advies wordt in eerste instantie de optie besproken van zelfs maar één
landelijk centrum voor AHA, dat echter te kwetsbaar wordt bevonden. Als reële
mogelijkheid wordt vervolgens een situatie van twee centra geschetst. Hoewel
de Commissie voor deze variant de voorkeur voor lijkt te hebben, adviseert
zij toch om te concentreren tot drie centra. Zij neemt hierbij expliciet de
spreiding en bereikbaarheid van de zorg in overweging. Het is dan ook niet
aan de orde om de bereikbaarheid nog verder te vergroten ten koste van de
kwaliteit van zorg en de voor de kwaliteit noodzakelijke concentratie verder
te verzwakken door vier centra voor AHA te benoemen.
 
 Uit enkele vragen die door de verschillende fracties worden gesteld komt
het beeld naar voren als zou ik met de concentratie beogen dat er drie centra
mogen doorgaan met betreffende interventies en alle overige centra zonder
meer en op zo kort mogelijke termijn opgedoekt moeten worden. Dit is echter
niet mijn bedoeling. Aan alle huidige centra zullen namelijk vergunningen
voor twee jaar worden afgegeven, waarmee een evaluatiemoment na
twee jaar wordt gecreëerd. De opdrachten en voorwaarden die aan de vergunningen
worden verbonden verschillen onderling. De drie beoogde centra voor AHA krijgen
de opdracht hun capaciteit en expertise uit te breiden om uiteindelijk tegemoet
te kunnen komen aan de landelijke vraag. Ik verwacht dat zij werkplek zullen
bieden aan specialisten en andere beroepsbeoefenaars uit de centra, die hun
vergunning hebben gekregen met als opdracht hun werkzaamheden af te bouwen.
Zorgvuldige overdracht van dossiers hoort daar ook bij. Daarmee kom ik tegemoet
aan het verzoek van de Patiëntenvereniging Aangeboren Hartafwijkingen
(PAH) om een tijdelijke vergunning te verlenen aan het UMCU. De situatie zal
dus niet zo zijn, zoals de leden van de CDA-fractie als vooronderstelling
bij een vraag weergeven, dat straks alleen in Leiden de meest complexe interventies
kunnen worden verricht. Hierbij wordt overigens onterecht voorbij gegaan aan
de capaciteit en expertise van het Erasmus MC.
 Ik realiseer me dat dit alles makkelijker opgeschreven is dan dat er uitvoering
aan kan worden gegeven, en dat dit veel samenwerking zal vergen van alle betrokken
instellingen. Desalniettemin is dit de enige weg waarop de herstructurering
vorm kan krijgen. Op advies van de commissie zal een begeleidingscommissie
gedurende de overgangsperiode het proces bewaken en mij hierover rapporteren.
 De PAH wordt betrokken bij die begeleidingscommissie en de IGZ zal optreden
als waarnemer.
 Een grote gemene deler in de standpunten van diverse door de Commissie
gehoorde partijen is dat men het patiëntenbelang voorop stelt: zowel
de Nederlandse Vereniging voor Cardiologie (NVVC), de Nederlandse Vereniging
voor Kindergeneeskunde (NVK), de Nederlandse Vereniging voor Thoraxchirurgie
(NVT) als de PAH hebben aangegeven ten principale concentratie te ondersteunen
wanneer wordt aangetoond dat dit de kwaliteit ten goede komt. De PAH heeft
tijdens een hoorzitting expliciet aangegeven dat kwaliteit belangrijker is
dan reisafstand. Hoewel Raden van Bestuur van de huidige centra daarnaast
nog het belang behartigen van hun eigen instelling, wat begrijpelijkerwijs
op gespannen voet kan staan met concentratie van zorg, vertrouw ik erop dat
het patiëntenbelang zal prevaleren en de vereiste samenwerking tot stand
komt.
 
 Dit wordt mogelijk gemaakt doordat er bij de keuze van de drie centra
voor AHA niet alleen is gekeken naar kwaliteit van de interventies zoals die
naar voren komt in de uitkomstindicatoren, maar ook naar andere aspecten die
inherent zijn aan de goede zorgverlening die terplekke werd vastgesteld. De
Commissie noemt in dit verband (blz. 33 van het advies) onder andere de huidige
omvang van de activiteiten, de verdeling aantallen kinderen-volwassenen, het
functioneren van het centrum en de onderlinge samenwerking tussen betrokken
specialismen en bijzondere voorzieningen. De Commissie is van mening dat naast
het Erasmus MC en het LUMC, het UMCG het derde centrum zou moeten zijn dat
een vergunning krijgt. Ik volg de Commissie in haar argumentatie, maar ik
ben wel wat voorzichtiger als het gaat om de uitkomstindicatoren, de sterftecijfers.
Zoals ik in mijn standpunt heb aangegeven zijn deze nog niet zodanig nauwkeurig
vergelijkbaar dat deze scherpe analyses rechtvaardigen over de verschillen
tussen instellingen in kwaliteit van zorg. Alleen bij grote verschillen in
mortaliteit kan dit wel een indicatie zijn voor kwaliteitsverschillen. In
de keuze tussen het UMC St. Radboud, het UMCG en het UMCU zijn dan ook de
andere genoemde factoren van doorslaggevend belang geweest. Het door de leden
van de CDA-fractie gestelde dat het UMCU als enige de data uit 2007 zou hebben
laten verifiëren speelt dan ook niet mee in deze afweging. Bovendien
is deze stelling onjuist. De Commissie heeft van alle centra de data gevraagd
zoals die uit de EACTS-database kunnen worden opgevraagd door individuele
centra. Allereerst stelt de EACTS-database de voorwaarde aan de in te voeren
gegevens dat deze accuraat en waarheidsgetrouw zijn. Vervolgens
worden de ingevoerde gegevens gevalideerd. Daarna is het mogelijk voor centra
om een uitdraai te maken van de aldus gegenereerde data. Jaarlijks controleert
de EACTS bij de centra op locatie steekproefsgewijs of er correcte registratie
heeft plaatsgevonden, zij het dat het niet mogelijk is omálle centra
in een jaar hiervoor te visiteren. Deze procedure geldt voor alle instellingen,
dus het is mij niet duidelijk waar het UMCU de stelling op baseert dat alleen
zij hun data hebben laten verifiëren door de EACTS. Deze stelling wekt
de suggestie als zouden de door de Commissie gebruikte EACTS-data van andere
centra incorrect zijn, wat apert onjuist is.
 Ook vragen de leden van de CDA-fractie mij of ik het oordeel deel dat
door het overbrengen van de ingrepen vanuit Nijmegen naar Utrecht het centrum
in Utrecht ruim voldoet aan de vereiste aantallen interventies. Dat is niet
het geval. De Commissie stelt immers ook als eis dat ten behoeve van het gewenste
continuüm van zorg van neonaat tot aan volwassene, ieder centrum minimaal
50 volwassenen per jaar behandelt. In 2008 heeft bijvoorbeeld het UMCG met
een aantal van 76 bijna 2,5 keer zoveel volwassenen geopereerd als het UMCU
(8) en UMC St. Radboud (23) samen.
 Overigens werd de samenwerking tussen UMC St. Radboud en het UMCU nog
vóór het uitbrengen van het advies door de Commissie bekendgemaakt.
Het advies zelf heeft er volgens beide centra wel toe geleid om niet alleen
de neonatale, maar de behandeling van alle patiënten met AHA over te
dragen aan het UMCU. In antwoord op de vraag van de leden van de PvdA-fractie
is het advies daarmee niet achterhaald, want zoals gesteld zijn er meer factoren
geweest dan louter de kwantitatieve die tot een keuze in de centra hebben
geleid. Er is voor mij dan ook geen reden om het UMCU alsnog aan te wijzen
als beoogd centrum voor AHA.
 In het nog op te stellen Planningsbesluit interventies bij aangeboren
hartafwijkingen en de daarop gebaseerde vergunningen zal ik nader ingaan op
de criteria en argumenten die per centrum specifiek bepalend zijn voor vergunningverlening.
 
 De leden van de PvdA-fractie vragen mij in hoeverre de beslissing tot
concentratie in de drie instellingen doorgesproken en overlegd zijn met de
verschillende universitaire instellingen en patiëntenverenigingen. De
Commissie heeft, conform opdracht, met alle betrokken partijen overlegd. Hierbij
is gevraagd naar hun mening over concentratie van zorg. Ik heb hierboven verkort
weergegeven wat partijen hierbij hebben ingebracht. Voor nadere toelichting
verwijs ik u naar hoofdstuk 3 van het advies.
 Op de vraag van de PvdA-fractie op welke wijze ervoor gezorgd zal worden
dat de vergunninghoudende centra daadwerkelijk investeren in het opzetten
van een netwerk en gestructureerde samenwerking, kan ik antwoorden dat dit
onder de voorwaarden valt waaronder deze centra een vergunning zullen krijgen.
Ook alle andere kwaliteitscriteria die in hoofdstuk 8 van het advies worden
genoemd vallen hieronder, dus ook de samenwerking van verschillende disciplines.
Als centra deze voorwaarden niet nakomen, waarvoor zij zelf verantwoordelijk
zijn, zal de vergunning worden ingetrokken.
 De PvdA-fractie vraagt mij in hoeverre concentratie van de zorg in Leiden,
Rotterdam en Groningen betekent dat de toegankelijkheid en bereikbaarheid
voor patiënten in Utrecht, Gelderland, Oost-Brabant, Limburg en delen
van Overijssel te kort schiet. Wanneer er sprake is van een duidelijke noodzaak
tot concentratie vanuit kwaliteitsoverwegingen kan niet gesteld worden dat
na concentratie sprake is van tekortschietende zorg. Natuurlijk betekent het
wel dat patiënten die op dit moment aangewezen zijn op UMCU en UMC St.
Radboud verder zullen moeten reizen. Toch meen ik, alles zorgvuldig overwegende,
dat het patiëntenbelang meer gebaat is bij betere kwaliteit van zorg
dan bij zorg dichter bij huis. Zoals ik heb aangegeven in mijn
standpunt, zullen de centra wel de nazorg zo dicht mogelijk bij huis moeten
organiseren.
 Daarnaast zullen de centra voor AHA worden verplicht om door middel van
gestructureerde samenwerkingsverbanden met de afbouwende centra de eventuele
negatieve effecten die gepaard gaan met het afbouwen voor kindergeneeskunde
(neonatologie, intensive care) en voor opleidingen te elimineren. Ook verwacht
ik dat zij met het opbouwen van hun capaciteit en expertise deskundig personeel
uit deze centra zullen overnemen. Daarmee zullen de concrete gevolgen voor
het ziekenhuis, het personeel en de patiënten van het afbouwen van de
activiteiten zo veel mogelijk vermeden worden, waarnaar de PvdA-fractie mij
vraagt.
 De leden van de PvdA-fractie vragen op welke wijze respectievelijk de
beroepsgroepen, de wetenschappelijke verenigingen, de vergunninghoudende centra
en de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) hun rol zullen invullen om prestatiegegevens
en kwaliteitsbewakingssystemen verder te ontwikkelen. Dit zal tot stand komen
in samenwerking tussen de genoemde partijen. Aangezien de IGZ bij de totstandkoming
van prestatie-indicatoren bij andere zorgvormen een bevorderende rol heeft
gehad, zal ik de IGZ vragen dit ook op dit terrein te doen. Het voeren van
een kwaliteitsbewakingssysteem zal onderdeel uitmaken van de voorwaarden waaronder
de vergunning wordt verleend. De vergunninghoudende centra zijn daarmee hiervoor
eindverantwoordelijk. Als niet binnen een redelijke termijn aan deze voorwaarden
wordt voldaan, wat de IGZ samen met VWS monitort, wordt de vergunning ingetrokken.
In samenspraak met de IGZ zal worden beoordeeld wat een redelijke termijn
is.
 In antwoord op de vraag vanuit de PvdA-fractie hoeveel niet-universitaire
ziekenhuizen voeren de interventies nu uit, welke dat zijn en wat jaarlijks
hun patiëntenaantal is, verwijs ik naar bijlage 2 van het advies. Omdat
deze verrichtingen bij AHA-patiënten niet de kern van de activiteiten
is van deze ziekenhuizen, en daarmee de door de Commissie geformuleerde kwaliteitseisen
te hoog gegrepen is, wordt hun vergunning voor bijzondere hartinterventies
in die zin aangepast dat zij deze interventies onmiddellijk dienen te staken
en hun patiënten door te verwijzen naar de drie centra voor AHA. Aangezien
het om relatief kleine aantallen gaat, zal de capaciteit van de beoogde centra
voor AHA toereikend zijn om deze patiëntenaantallen direct te kunnen
overnemen en is geleidelijke afbouw niet noodzakelijk.
 
 Ik ga op onderstaande vragen vanuit de fracties puntsgewijs in.
 PvdA-fractie
 Vraag
 Ontstaan er door de plotselinge sluiting van een aantal kinderhartcentra
geen wachtlijsten voor behandelingen? Wat zijn de gevolgen voor de kwaliteit
van spoedeisende hulp waarbij kinderhartchirurgie nodig is, zeker in het midden,
oosten en zuiden van Nederland? Hoe vindt de dossieroverdracht en kennisoverdracht
plaats?
 Antwoord
 Zoals boven toegelicht, is er geen sprake van plotselinge sluiting van
de huidige centra, en ik herhaal dat het niet alleen om kinderen gaat. Wanneer
bij kinderen met spoed hartchirurgische hulp nodig is, en dit te maken heeft
met AHA, dan zullen hiervoor afspraken moeten worden gemaakt tussen de beoogde
centra voor AHA en andere ziekenhuizen. Datzelfde geldt voor dossier- en kennisoverdracht.
 Vraag
 Waarom is de minimale eis van 50 catheterinterventies per jaar als minimumeis
gesteld? Waarom is deze kwaliteitseis niet hoger?
 Antwoord
 Deze eis is overgenomen uit het advies van de Gezondheidsraad uit 2007
en is al eerder door de EACTS geformuleerd. Het gaat om een minimumaantal
per interventiecardioloog, en is als voldoende beoordeeld om de expertise
op peil te houden. Uitgaande van de vereiste drie interventiecardiologen per
centrum gaat het om minimaal 150 catheterinterventies per centrum. In de praktijk,
na concentratie van de zorg in drie centra, zullen vanzelfsprekend de aantallen
veel hoger uitpakken.
 SP-fractie
 Vraag
 De vraag is dan ook of er ook gedacht is aan een hogere mate van samenwerking
tussen de academische ziekenhuizen, wellicht door uitwisseling van chirurgen.
Is het samenwerkingsverband tussen Utrecht en Nijmegen meegenomen door de
Commissie Kinderhartinterventies? Is de minister bereid hier opnieuw naar
te laten kijken?
 Antwoord
 Hierop ben ik in het bovenstaande al ingegaan.
 Vraag
 Wat zijn de overwegingen geweest om de vergunningen te verlenen aan de
ziekenhuizen in Leiden, Rotterdam en Groningen? Is er ook gedacht om het zuiden
en oosten van Nederland beter te bedienen door de vergunning aan een ziekenhuis
daar te verlenen, bijvoorbeeld Nijmegen, Utrecht of Maastricht?
 Antwoord
 Zie boven.
 Vraag
 Is het mogelijk alle kinderhartcentra in de academische ziekenhuizen open
te houden door een intensieve kwaliteitsslag te maken?
 Antwoord
 Nee, dat is niet mogelijk. De noodzaak tot concentratie is mijns inziens
door de Commissie afdoend aangetoond.
 Vraag
 Kunnen de drie kinderhartcentra een grotere toevloed van patiëntjes
wel aan? Welke maatregelen worden in dit kader genomen? Hoe worden de vaak
zeer complexe dossiers over gedragen tussen de kinderhartcentra en de ziekenhuizen
in de buurt waar het kind woont?
 Antwoord
 De beoogde centra voor AHA kunnen niet direct de grotere toevloed aan,
waarbij het om patiënten van alle leeftijden gaat. Daarom is gekozen
voor een overgangsfase van twee jaar. Hierin zullen de andere aspecten zoals
overdracht van dossiers zorgvuldige aandacht krijgen.
 VVD-fractie
 Vraag
 Heeft de minister kennisgenomen van de brief van de Patiëntenvereniging
Aangeboren Hartafwijkingen van 17 juni jl.? In deze brief wordt de zorg
uitgesproken dat sluiting van drie centra op korte termijn kan leiden tot
achteruitgang in kwaliteit en hogere kindersterfte. Hoe beoordeelt de minister
deze zorgen?
 Antwoord
 Ja, zie boven. De zorgen kan ik mij voorstellen, maar de maatregelen zijn
nu een maal nodig om de kwaliteit op langere termijn te waarborgen.
 Vraag
 Heeft de minister zich gerealiseerd dat een afbouwscenario met een langere
doorlooptijd in de praktijk niet zal werken, omdat de sleutelfiguren, zoals
de kindercardiochirurgen, een centrum dat met sluiting wordt bedreigd zeer
snel zullen verlaten, terwijl de andere centra onmogelijk zo’n toestroom
kunnen accommoderen?
 Antwoord
 Vanwege de noodzakelijke uitbouw van capaciteit zullen in de praktijk
de beoogde centra voor AHA graag plek bieden aan specialisten die bij de andere
centra weggaan vanwege de afbouw van activiteiten. Dat hiervoor nauw overleg
gewenst is tussen alle betrokken centra, is van evident belang. Zoals ik boven
heb aangegeven, vertrouw ik erop dat partijen daarbij het patiëntenbelang
laten prevaleren. VWS en de IGZ zullen dit monitoren, waarbij de PAH zal worden
uitgenodigd hier actief aan deel te nemen.
 Vraag
 In de brief van de Patiëntenvereniging Aangeboren Hartafwijkingen
van 17 juni jl. wordt voorgesteld het UMC Utrecht als vierde centrum
naast het LUMC, UMCG en Erasmus MC een tijdelijke vergunning te verlenen.
In de brief van het UMC Utrecht en het UMC St. Radboud van 22 juni jl.
wordt aangegeven dat alle ingrepen op locatie UMC Utrecht zullen plaatsvinden
en wordt toegelicht dat het gezamenlijke kinderhartcentrum Utrecht-Nijmegen
daarmee aan alle kwalitatieve en kwantitatieve criteria voldoet die door de
Commissie kinderhartinterventies zijn gesteld. Heeft de minister hiervan kennis
genomen en hoe beoordeelt u deze situatie?
 Antwoord
 Ik ben hierop in het bovenstaande al ingegaan.
 Vraag
 In het rapport van de Commissie kinderhartinterventies wordt de kwaliteit
van zorg, in termen van past performance op complexiteit en survival, niet
meegenomen in de afweging. Mogelijk hangt dit samen met het feit dat de meeste
data niet geverifieerd zijn. Deelt de minister de mening dat een vergaand
besluit als sluiting van centra gebaseerd zou moeten zijn op een beoordeling
van de resultaten van die centra op basis van geverifieerde data en niet op
basis van door de instellingen zelf aangeleverde informatie?
 Antwoord
 Nee, zoals ik boven heb toegelicht zijn er voldoende andere aspecten en
criteria die van doorslaggevend belang zijn en een verantwoorde keuze mogelijk
maken welke instelling zal worden aangewezen als centrum voor AHA. Bovendien
heb ik eveneens hierboven aangegeven dat juist de EACTS-data zijn gehanteerd,
die gevalideerd en geverifieerd worden, en niet de data die instellingen zelf
hebben aangeleverd aan de Commissie.
 Vraag
 Wat is de reactie van de minister op de grote bezorgdheid van UMC Utrecht
en UMC St. Radboud over zijn voornemen om het Kinderhartcentrum Utrecht-Nijmegen
af te bouwen? Is het waar dat het recente besluit van Nijmegen om alle interventies
bij patiënten met aangeboren hartafwijkingen over te dragen aan het UMC
Utrecht niet is meegewogen in het advies van de Commissie kinderhartinterventies
en dus ook niet in zijn besluit om het kinderhartcentrum Utrecht-Nijmegen
af te bouwen? Kan de minister bevestigen dat de concentratie van alle kinderhartinterventies
van het UMC St. Radboud te Nijmegen in Utrecht ertoe leidt dat Utrecht daarmee
ruimschoots aan de vereiste patiëntenaantallen toekomt? Kan de minister
bevestigen dat met deze concentratie in Utrecht een centrum ontstaat dat in
kwaliteit en omvang tot de top van Nederland behoort en zelfs kan uitgroeien
tot een Europees referentiecentrum? Waarom blijft de minister desondanks bij
zijn voornemen om dat centrum af te bouwen? Hoe verhoudt het voornemen van
de minister zich tot het verzorgingsgebied van het centrum Utrecht, dat zich
uitstrekt tot 5 provincies en daarmee tot 50% van de doelgroep?
 Antwoord
 Al deze vragen heb ik in het bovenstaande beantwoord.
 Vraag
 Is de minister bereid om gelet op de grote bezorgdheid in brede kring
over de topklinisch-medische kapitaalvernietiging als gevolg van de afbouw
van Utrecht zijn voornemen te heroverwegen? Wat is zijn reactie op de stelling
dat met de afbouw van Utrecht een onverantwoorde en patiëntonveilige
situatie ontstaat?
 Antwoord
 Ik ben het niet eens met de stelling dat er sprake is van een topklinisch-medische
kapitaalvernietiging, maar een overheveling van capaciteit en expertise naar
de drie centra voor AHA. Ik vind primair dat er op dit moment sprake is van
een situatie die voor patiënten niet voldoende verantwoord is nu er vrijwel
geen enkel centrum aan de door de Commissie geformuleerde minimale eisen voor
verantwoorde zorg voldoet. Overtuigd van de ernst van deze situatie, zie ik
mij genoodzaakt tot concentratie over te gaan om juist onverantwoorde en patiëntonveilige
situaties te voorkomen.
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van der Vlies (SGP), Kant (SP), Snijder-Hazelhoff (VVD), Ferrier
(CDA), ondervoorzitter, Joldersma (CDA), De Vries (CDA), Smeets (PvdA), voorzitter,
Van Miltenburg (VVD), Schippers (VVD), Smilde (CDA), Timmer (PvdA), Koşer
Kaya (D66), Willemse-van der Ploeg (CDA), Van der Veen (PvdA), Schermers (CDA),
Van Gerven (SP), Wolbert (PvdA), Zijlstra (VVD), Ouwehand (PvdD), Agema (PVV),
Leijten (SP), Bouwmeester (PvdA), Wiegman-van Meppelen Scheppink (CU), Sap
(GL) en De Roos-Consemulder (SP).
 Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Van Velzen (SP), Neppérus (VVD),
Atsma (CDA), Aasted Madsen-van Stiphout (CDA), Ormel (CDA), Van Dijken (PvdA),
Verdonk (Verdonk), Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD), Vietsch (CDA),
Arib (PvdA), Van der Ham (D66), Uitslag (CDA), Gill’ard (PvdA), Omtzigt
(CDA), Langkamp (SP), Vermeij (PvdA), De Krom (VVD), Thieme (PvdD), Bosma
(PVV), Luijben (SP), Heerts (PvdA), Ortega-Martijn (CU), Halsema (GL) en De
Wit (SP).