Artikel 12-gemeenten; Verslag algemeen overleg op 26 maart 1998 over de beëindiging van de artikel 12-status van de gemeente Den Haag (25600 C, nr. 21)
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 25936, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

20-05-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

25936 nr. 2

11-05-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesAntwoord van de regeringNadere gedachtewisselingOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 25936Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 45 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
25 936Artikel 12-gemeentennr. 2VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 11 mei 1998De vaste commissies voor Binnenlandse Zaken1
en voor Financiën2 hebben op 26 maart 1998
overleg gevoerd met staatssecretaris Van de Vondervoort van Binnenlandse Zaken
en staatssecretaris Vermeend van Financiën over de beëindiging van de artikel 12-status van de gemeente Den Haag (25 600, nr. 21,
C).Van het gevoerde overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag
uit. Vragen en opmerkingen uit de commissiesMevrouw Noorman-den Uyl (PvdA) vond het jammer dat dit overleg
moet plaatsvinden. Zij had gehoopt dat de regering erin zou slagen om in overleg
met de VNG tot een oplossing te komen, waarmee alle partijen zouden kunnen
leven. Het overleg met de VNG is echter mislukt, vanwege een te geringe bereidheid
van de regering om iets te doen aan de hoogte van de rente en de termijnen.
Achteraf bezien, had zij haar motie, ingediend in het overleg in november,
maar vervolgens aangehouden, toch in stemming moeten brengen.Het introduceren van renteberekeningen aan de hand van onttrekkingen uit
het Gemeentefonds vond zij een onzalig pad, want het Gemeentefonds kent meerdere
beheerders. Het is ook uiterst ongebruikelijk dat ministeries rekeningen sturen,
voorzien van renteberekeningen. Zij was van mening dat de renteberekeningen
achterwege moeten worden gelaten. Daar komt bij dat de revenuen ervan niet
in de meerjarenraming zijn terug te vinden. Van een financieel beslag is derhalve
geen sprake. De problematiek van Den Haag kent een aantal oorzaken. Eén oorzaak
is dat Den Haag financieel niet altijd op de juiste manier heeft gewerkt.
Een andere is dat Den Haag in specifieke omstandigheden verkeert, waardoor
de normale verdeelsleutel niet voldoende werkt. De derde oorzaak is gelegen
in het feit dat Den Haag al vroeg is gestart, eerder dan veel andere gemeenten,
met de aanpak van de saneringsproblematiek. Dat is eerst met eigen middelen
gedaan, nog voordat de stadsvernieuwingsfondsen werkten, maar daardoor zijn
er tekorten ontstaan. De vraag in welke mate het Rijk verantwoordelijk is
voor het meefinancieren van de oude tekorten van Den Haag, in het verlengde
van de motie-Remkes c.s., en in welke mate het Gemeentefonds daarvoor moet
worden gebruikt, want dat moet ook gebeuren, kan pas worden beantwoord als
er meer duidelijkheid is over de juiste verhouding van een en ander.De oplossing van de regering, zoals die nu voorligt, vond zij in ieder
geval onvoldoende. Er wordt een te groot beslag op het Gemeentefonds gelegd,
maar een en ander staat ook haaks op de gemaakte afspraken bij de herverdeling
van het Gemeentefonds. Dit moet consequenties hebben voor de begroting 1999.
Voorts moeten er in de volgende regeerperiode afspraken worden gemaakt over
de financiële positie van het Gemeentefonds.De heer Schutte (GPV) wees erop dat het royale gebaar van de
regering in de richting van Den Haag heeft geleid tot brede bestuurlijke onrust
in Nederland. Veel gemeenten hebben geprotesteerd, want door een dergelijke
sanering in deze omvang en in deze situatie wordt een oneigenlijk gebruik
van artikel 12 gemaakt. De Haagse situatie ligt echter gecompliceerd. Juist
door de financiële problemen van Den Haag was er uitzicht op een bestuurlijke
oplossing voor de regio Den Haag. Haaglanden was het perspectief, maar dat
is om zeep geholpen. Daarmee waren de problemen van Den Haag echter niet opgelost.De sanering van de Haagse financiële problematiek loopt weliswaar
parallel met het verminderen van het aantal artikel 12-gemeenten in de komende
jaren, maar dat was ook zonder de Haagse sanering het geval geweest. Hij vond
het redelijk dat de andere gemeenten bij hun meerjarenramingen geen rekening
hebben gehouden met de bekostiging van de Haagse operatie. In die zin zijn
de verwachtingen van de gemeenten volstrekt legitiem.Hij was van mening dat een deel van de kosten van de Haagse sanering voor
rekening van het Rijk dient te komen, zonder daarmee de overige gemeenten
te belasten. Per slot van rekening is dit de consequentie van het beleid,
waarvoor het kabinet heeft gekozen. Uiteraard moeten ook de gemeenten een
bijdrage leveren, maar niet in deze mate.De heer Hoekema (D66) constateerde dat het kabinet het gelijk
formeel aan zijn zijde heeft, want artikel 12 maakt nu eenmaal deel uit van
het Gemeentefonds. Toch zijn er gronden om in dit geval af te wijken van die
formeel juiste positie. Het bestuurlijke perspectief voor Den Haag en omstreken
is namelijk nog lang niet duidelijk. In de motie-Remkes c.s. staat voorts
dat er van het Rijk een bijdrage wordt verwacht aan het oplossen van de bestuurlijk-financiële
problematiek. Verder heeft Den Haag in het verleden al een aantal keren donaties
van het kabinet-Lubbers ontvangen. Ten slotte heeft het kabinet eind vorig
jaar in de presentatie naar buiten toe niet direct duidelijk gemaakt dat het
om voorfinanciering zou gaan. Daardoor zijn er verwachtingen gewekt. De indruk
bestond dat er sprake zou zijn van een rijksbijdrage en dat het om meer zou
gaan dan alleen om voorfinanciering, want daardoor zouden de gemeentebegrotingen
een groot aantal jaren worden belast met een groot bedrag aan rente en aflossing.
Ten slotte bestond bij gemeenten de gerede verwachting dat er een afnemend
beslag zou zijn op artikel 12-middelen: de dalende trend blijkt uit de recente
brief van het kabinet. Het kabinet moet nu bij de Voorjaarsnota bekijken of voor de rest van
dit jaar een oplossing kan worden gevonden door de renteberekening niet toe
te passen. Voor de lange termijn, vanaf 1999, moet in het komende formatieakkoord
naar een structurele oplossing worden gezocht, want dan wordt er ook gekeken
naar de structuur van het Gemeentefonds en de relatie met artikel 12. De heer
Hoekema wees ook op het grote verschil tussen de artikel 12-bijdrage voor
Den Haag tot nu toe, 60 mln., en het bedrag waar men over twee jaar op zit,
200 mln. Het Rijk moet een fors deel van dat verschil van 140 mln. voor zijn
rekening nemen. Ook deze kwestie kan worden betrokken bij de gesprekken over
de voeding, de structurering en de uitkering uit het Gemeentefonds. Er moet
een andere oplossing worden gevonden dan die welke het kabinet nu voorstelt,
al levert de gekozen methode inderdaad een rentevoordeel van tientallen miljoenen
op ten opzichte van de situatie dat de artikel 12-bijdrage aan Den Haag op
een normale manier zou zijn verstrekt. Die 100 mln. aan cumulatief rentevoordeel
is hard, maar te weinig om de andere gemeenten in staat te stellen de komende
jaren een redelijke begroting neer te zetten. De voorfinancieringsoplossing
is niet voldoende.De heer Remkes (VVD) vroeg zich af of het niet meer voor de
hand had gelegen als er al bij de vormgeving van deze maatregel, dus eerder
dan nu is gebeurd, overleg had plaatsgevonden met de VNG, gelet op de gevolgen
voor de collectiviteit van de gemeenten. De voorfinancieringsconstructie van
het kabinet is redelijk, want er is in zekere zin sprake van een win-winsituatie,
enerzijds een snelle sanering van de financiële problematiek van Den
Haag, terwijl er per saldo, als het allemaal artikel 12 is, sprake is van
geringere consequenties voor het Gemeentefonds. Hij was daarom niet onder
de indruk van het gestelde door de VNG dat de gemeenten moeten inleveren.
Belangrijk is wel of de gemeenten, met name de nadeelgemeenten, er in redelijkheid
van mochten uitgaan dat het beslag van artikel 12 op het Gemeentefonds de
komende jaren zou dalen. Als dat het geval is, dan is er sprake van gewekte
verwachtingen.De meest wezenlijke vraag is echter hoe deze operatie zich verhoudt met
de bedoelingen van artikel 12 en of een en ander conform de Financiële-verhoudingswet
is. Ook de fondsbeheerders zijn niet eenduidig in wat artikel 12 beoogt. In
de notitie van het kabinet staat dat artikel 12 moet worden gezien als een
vangnet in het geval van bijzondere omstandigheden. In antwoord op vragen
over de Najaarsnota voegen de bewindslieden daar echter aan toe dat gemeenten
ook gebruik kunnen maken van artikel 12 als zij al of niet als gevolg van
eigen handelen in financiële problemen komen. Het laatste is het geval
bij de artikel 12-problematiek van Den Haag. Als alleen het gestelde in de
kabinetsnotitie van toepassing is, dan is artikel 12 kennelijk niet bedoeld
voor situaties als de financiële problematiek van Den Haag. Tekorten
als gevolg van eigen handelen van een gemeente moeten niet worden afgewenteld
op de collectiviteit van de gemeenten, maar ook niet op het Rijk. Als een
en ander het gevolg is van eigen politieke keuzen, dan moet men maar op de
blaren zitten.Daarom zou de heer Remkes graag op korte termijn een notitie van het kabinet
krijgen met daarin een nadere analyse welk deel van het tekort wel of niet
onder artikel 12 valt. Die analyse is bepalend voor de vraag of de financiële
problematiek helemaal ten laste van het Gemeentefonds moet komen, of dat deze
voor een deel ten laste van de collectiviteit moet worden gebracht. De vraag
over de brede financiële problematiek, zoals die in gemeenten bestaat,
moet worden beantwoord bij de kabinetsformatie, want dan wordt er gesproken
over het totale financiële beeld van de gemeenten.Er moet in de nota ook worden ingegaan op de adviezen van de IFLO en van
de Raad voor de financiële verhoudingen, want ook van die kant is er
gekeken naar de bedoeling en de interpretatie van artikel 12. Uiteraard heeft
het kabinet een eigen verantwoordelijkheid op dit punt, maar als er sprake
is van meningsverschillen, dan moet er gemotiveerd worden afgeweken. Die motieven
was de heer Remkes echter nog niet tegengekomen.Ten slotte constateerde hij dat het kabinet weliswaar naar de letter gevolg
heeft gegeven aan de oproep in de motie-Remkes c.s., getuige de voorgestelde
constructie, maar dat dit wel tamelijk mager is gebeurd.Mevrouw Van der Hoeven (CDA) was nog steeds van mening, los
van de bestuurlijke oplossing voor Den Haag, dat de financiële problematiek
ook moet worden geregeld. Een gedeelte moet door het Rijk worden betaald,
als rijksbijdrage, en een gedeelte via artikel 12. De interpretatie van artikel
12 is daarbij van groot belang. Daarover moet op korte termijn helderheid
komen. Artikel 12 biedt de mogelijkheid om een gemeente met financiële
problemen de helpende hand te reiken, maar als er sprake is van heel specifieke
omstandigheden, dan moet het ook mogelijk zijn om een rijksbijdrage te verstrekken.
De vraag of de bewindslieden het formele gelijk aan hun kant hebben, moet
nog worden beantwoord, maar al zou dat het geval zijn, dan nog hebben de bewindslieden
niet het politieke gelijk aan hun kant. Dit voorstel is niet het juiste, want
de eigen bijdrage van het Rijk is helemaal weggevallen.De voorfinanciering is aardig, want dit geeft Den Haag de mogelijkheid
om meteen te beschikken over het geld. De vraag is echter hoe deze moet worden
gefinancierd. De wijze waarop het kabinet dit wil doen, wees zij af. Het was
haar ook niet helder waarom het voorstel van de VNG over die 60 mln., een
bijdrage via artikel 12 uit het Gemeentefonds, nergens in de stukken is terug
te vinden.Het kabinet gaat uit van de vooronderstelling dat er tot 2004 geen extra
geld meer nodig is voor artikel 12-gemeenten, maar dit is niet te prognotiseren.
Men kan nu eenmaal niet voorzien hoe de financiële situatie van de gemeenten
er over enige tijd uitziet. Voorts krijgen alle gemeenten, de voordeelgemeenten,
maar vooral de nadeelgemeenten, door de zware last van 1,2 mld. te maken met
extra kosten. Die worden weer doorvertaald in de lokale lasten van de burgers.
Daar maakte zij bezwaar tegen.Mevrouw Van der Hoeven wees erop dat voor 1997 een oplossing is gevonden.
Voor 1998 nog niet helemaal, maar dat moet kunnen bij de Voorjaarsnota. Voor
1999 moet er een oplossing worden gevonden in de begroting. Op dit moment
vindt daarover overleg plaats binnen het kabinet. Deze zaak moet niet worden
doorgeschoven naar de kabinetsformatie. Voor de periode 2000–2004 moet
er een oplossing worden gezocht in het kader van de kabinetsformatie. In dat
kader moet de Kamer, voordat zij op reces gaat, de politieke uitspraak doen
dat een deel van die 1,2 mld. uit de collectieve middelen van het Rijk moet
komen. Het debat van vandaag is dus niet het laatste debat over deze kwestie.
De gevraagde notitie moet er op korte termijn zijn.Haar fractie gaf de voorkeur aan een oplossing, waarbij Rijk en gemeenten
een deel van de financiën ophoesten. De oplossing van het Rijk houdt
in dat de kwestie van de financiën geheel wordt neergelegd op het bordje
van de gemeenten. Dat vond zij onfatsoenlijk.Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks) was van mening dat
de financiële problemen van Den Haag sowieso moeten worden opgelost.
De vraag is echter hoe. De manier waarop het Rijk zijn verantwoordelijkheid
heeft ingevuld, is wel erg minimaal. Er is gekeken naar de hoogte van de rente
en de termijnen, maar daar is het bij gebleven. Er zijn geen andere voorstellen
gedaan, maar daar was de motie-Remkes juist op gericht. Heeft er wel voldoende
overleg met de VNG plaatsgevonden? In de stukken staat in ieder geval niets
over het voorstel van de VNG over die 60 mln. Het voorstel van de bewindslieden is niet voldoende. Er is inmiddels een
oplossing voor 1998. Dit kan verder in de Voorjaarsnota worden geregeld. Voorts
moet er vóór 17 april a.s. duidelijkheid komen over de juiste
interpretatie van artikel 12. Aan de hand daarvan moet er een oplossing worden
gevonden voor de jaren na 1998. Op dit moment wordt er echter een te groot
beslag gelegd op het Gemeentefonds.De heer Van den Berg (SGP) had de afgelopen weken gemerkt dat
deze kwestie bij de gemeenten heel diep zit. Veel gemeenten staat het water
nog steeds tot aan de lippen. Dat geldt met name voor de nadeelgemeenten.
Men had uitzicht op een structurele verbetering van de financiële positie,
maar dit voorstel neemt dat uitzicht weg. Het is noodzakelijk om de lokalelastendruk
sterk binnen de perken te houden. Daar levert dit voorstel ook geen bijdrage
aan. Daarom is het politiek buitengewoon ongewenst, juist vanwege de financiële
situatie van de gemeenten.Hij waardeerde het dat er een oplossing voor Den Haag is gevonden. De
torenhoge schuldenlast belemmert namelijk nieuwe ontwikkelingen. De wijze
waarop het kabinet aan deze oplossing vorm geeft, is echter onbevredigend.
De eigen verantwoordelijkheid van het Rijk is niet uit de verf gekomen, al
wilde hij niet zonder meer zeggen dat artikel 12 niet het geschikte kader
is. De handreiking van de VNG in haar laatste brief is echter zeer positief.
De heer Van den Berg nodigde de regering uit om daarop in te steken, temeer
omdat de argumentatie van de gemeenten wordt ondersteund door het adviezen
van de IFLO en de Raad voor de financiële verhoudingen.De verwijzing naar het verminderende aantal artikel 12-gemeenten kan ook
in die zin worden uitgelegd dat er structureel minder beslag op het Gemeentefonds
wordt gelegd. Dat rechtvaardigt de verwachting op het punt van hogere uitkeringen
voor de gemeenten uit het Gemeentefonds. Er zijn overigens nog heel wat gemeenten,
met name nadeelgemeenten, die veel moeite hebben om hun financiële perspectief
in goede banen te leiden. Dan komt deze aanslag extra ongelegen. Het gebaar
naar Den Haag is uitstekend, maar dat mag niet ten laste van de andere gemeenten
gaan. Solidariteit heeft wat dat betreft zijn grenzen. Dit voorstel gaat te
ver, gezien de precaire situatie van de gemeenten. De heer Van den Berg deed
een klemmend beroep op de regering om voor een andere vormgeving te kiezen,
uitgaand van de handreiking van de VNG. Antwoord van de regeringStaatssecretaris Van de Vondervoort herinnerde eraan dat er
in het overleg in november is afgesproken dat er voor 1998 geen nadere maatregelen
zouden worden genomen op het punt van de afwikkeling van de artikel 12-positie
van Den Haag. Voor 1999 en volgende jaren zou er op een drietal punten overleg
worden gevoerd met de VNG, als gevolg waarvan er tot een lagere jaarlast voor
de gemeenten zou kunnen worden gekomen. Deze drie punten hadden betrekking
op een eventuele verlaging van het rentepercentage, een eventueel grotere
spreiding in de tijd van de afwikkeling en het eventueel toekennen van rente
bij de behoedzaamheidsreserve. In dit overleg heeft de VNG een verlenging
van de termijn categorisch afgewezen, omdat zij de desbetreffende jaarlast
niet voor zo'n lange termijn voor haar rekening wilde nemen. Hetzelfde geldt
voor de rentetoerekening bij de behoedzaamheidsreserve, want daar zou een
verrekening in negatieve zin tegenover staan. De VNG was voorts van oordeel
dat de tegemoetkoming op het punt van de rente te gering was. Het overleg,
dat dus wel degelijk heeft plaatsgevonden, heeft niet tot overeenstemming
geleid. Vervolgens heeft het kabinet dit voorstel gedaan. Daarbij is toch
besloten tot een renteverlaging. In het overleg heeft de VNG niet gesproken
over de als handreiking gekwalificeerde voorstellen uit de brief
van 18 maart jl. Voor de jaren waar deze handreiking betrekking op heeft,
wordt de rijksbegroting overigens geconfronteerd met een totaalbedrag van
ruim 860 mln. De staatssecretaris was van mening dat een handreiking, die
een ander 860 mln kost, niet als zodanig kan worden gekwalificeerd.De regering is in financiële zin toch positief met het Gemeentefonds
omgegaan. De nacalculatie 1996 is vervallen. Dat heeft de gemeenten een voordeel
van 277 mln. opgeleverd. Er is 230 mln. bijgedragen aan de vorming van een
behoedzaamheidsreserve. Voor dit jaar is er afgesproken om de volledige behoedzaamheidsreserve
ook uit te keren. Dat is een bedrag van 240 mln. Het rapport over de ontwikkeling
van de financiële positie van de gemeenten vanaf 1985 tot nu is inmiddels
gereed. Daarover heeft al bestuurlijk overleg plaatsgevonden. De bewindslieden
en het bestuur van de VNG zijn het eens over de daarin beschreven feiten.
De politieke beoordeling kan plaatsvinden in het kader van de formatie. De
Kamer krijgt het rapport, voorzien van een brief, één dezer
dagen. Dan kan de Kamer het ook beoordelen. De staatssecretaris voelde er
niets voor om, vooruitlopend daarop, al bepaalde stappen te zetten. Het kabinet
heeft begrip voor het feit dat de VNG opkomt voor de financiële positie
van de gemeenten, maar de afspraken met de Kamer zijn volledig nagekomen.De afwikkeling van artikel 12 via het Gemeentefonds staat in de Wet. Den
Haag had een probleem. Daarvoor moest een oplossing worden gezocht. Bij de
behandeling van de Najaarsnota zijn de bedragen vastgesteld. Vervolgens is
met deze commissies een aantal afspraken gemaakt. Die zijn nagekomen, ook
al hebben die voor de VNG geen bevredigend resultaat opgeleverd. Uiteraard
heeft de Kamer het recht om hier politiek op terug te komen en om tot een
afwijkend oordeel te komen, maar de staatssecretaris had echter al eerder
aangegeven waarom het kabinet de financiële marges niet groter kan laten
worden. Die conclusie deelde de Kamer. Bij de behandeling van de Najaarsnota
heeft de Kamer ook geen veranderingen in de begroting aangebracht.Artikel 12 is een voorziening, waarop een gemeente een beroep kan doen
als ze, door welke omstandigheid dan ook, niet in staat is haar eigen begroting
op orde te houden. In die zin heeft artikel 12 een vangnetfunctie. Een en
ander komt ten laste van het collectief van de gemeenten. De oorzaak kan zijn
een verdeelstoornis, maar er kan ook om andere redenen een sanering moeten
plaatsvinden, bijvoorbeeld door eigen handelen of beleidskeuzen. Een gemeente
komt echter alleen in aanmerking voor steun op basis van artikel 12 als ze
ook zelf bijdraagt aan de oplossing van de financiële problemen. Dit
houdt enerzijds in dat het lastenniveau van die gemeente op 140% van de landelijke
normtarieven moet komen te liggen. Anderzijds worden er forse bezuinigingsmaatregelen
afgesproken en worden de uitgaven teruggedrongen. Daarvoor worden bepaalde
normniveaus gehanteerd. De lastenkwestie is in overleg met de Kamer genormeerd,
omdat de Kamer niet wilde dat de eigen bijdrage van de gemeente qua lastenniveau
hoger zou worden dan die 140%. Eind vorig jaar heeft de staatssecretaris de
Kamer nog een notitie gestuurd, waarin een aantal normkwesties aan de orde
is gesteld. Zij veronderstelde daarom dat er op dat punt sprake is van een
akkoord. Er zijn dus vaststaande normen voor zaken die wel of niet via artikel
12 voor vergoeding in aanmerking komen.De beoordeling van de bijdrage aan Den Haag heeft plaatsgevonden op grond
van de gebruikelijke normen. De IFLO heeft daartoe een rapport opgesteld over
de financiële situatie van Den Haag. Daarin is ook een analyse gemaakt.
De fondsbeheerders hebben bij de artikel- 12-beschikking verwezen naar die
analyse. Vervolgens is vastgesteld dat Den Haag aan de hand van de normen
van artikel 12 een beroep op dit bedrag kon doen. Er is dus geen sprake van
dat er in het bedrag van ongeveer 1,1 mld. allerlei zaken zitten die niet
binnen de normen voor vergoeding in aanmerking komen. Ook in dit
geval heeft de gebruikelijke beoordeling plaatsgevonden. Die heeft tot het
desbetreffende bedrag geleid.Wat de toekomst betreft kunnen de gemeenten ervan uitgaan, doordat de
recent vastgestelde Financiële-verhoudingswet beter aansluit bij de kostenniveaus
van de gemeenten, dat zij minder snel in de financiële problemen komen
door verdeelstoornissen. Uiteraard blijft het mogelijk dat een gemeente door
andere oorzaken in financiële problemen komt. Als dat het geval is, dan
kan er gemakkelijk een situatie ontstaan dat men de eindjes niet meer aan
elkaar kan knopen. Gelukkig voeren zeer veel gemeenten een heel behoorlijk
financieel beheer. Zijn er problemen, dan worden er vaak tijdig maatregelen
genomen.Als de gemeenten de verwachting hadden dat deze kwestie buiten het Gemeentefonds
zou worden opgelost, dan hebben zij geen rekening gehouden met de opvatting
van het kabinet. Het kabinet heeft er nooit enig misverstand over laten bestaan
dat de afwikkeling van artikel 12 via het Gemeentefonds loopt. Bij de behandeling
van de Voorjaarsnota vorig jaar heeft de minister van Financiën ook gesproken
over de voorfinanciering. Dat betekent terugbetaling. Als men op grond van
het RFV-advies aan de fondsbeheerders of het IFLO-rapport bepaalde verwachtingen
had over het uiteindelijke bedrag, dan zijn die nergens op gebaseerd, want
dit advies hoeft niet te worden opgevolgd. De fondsbeheerders hebben een eigen
beleidsvrijheid terzake. Zij wegen alle factoren. De RFV kan de last voor
de gemeenten best groot vinden, maar de fondsbeheerders maken in het kabinet
de afweging of er ruimte is voor bepaalde schenkingen, in het licht van de
totale financiële positie. Bij die afweging is gebleken dat die financiële
ruimte er niet is. De staatssecretaris ging er vooralsnog van uit dat de conclusie
in het kader van de Voorjaarsnota van dezelfde orde zal zijn. De snelle afwikkeling van de sanering in Den Haag heeft voor die stad
een bestuurlijk voordeel. Door de wijze waarop de financiële afwikkeling
plaatsvindt, heeft dit ook een aanmerkelijk financieel voordeel voor de gemeenten.
Als de sanering op de gebruikelijke manier zou zijn afgewikkeld, dan zou er
namelijk sprake zijn geweest van een hogere rentetoerekening dan nu het geval
is, omdat Den Haag de rentelasten door de jaren heen dan had moeten meenemen
in haar begroting. Door de andere financieringsconstructie kon een aanmerkelijk
lager rentepercentage worden genomen. De rente is verlaagd tot 4,9%. Dit is
de laagste rente die het kabinet op dit moment, gerelateerd aan het totaal
van de rijksbegroting, verantwoord vindt. Voor de gehele periode leidt dat
voor de gemeenten tot een voordeel van ongeveer 100 mln. Deze versnelde afwikkeling
kan dus niet worden geïnterpreteerd als een extra financiële last.Er is wat de lasten van de gemeenten voor het lopende jaar betreft rekening
gehouden met het bedrag van vorig jaar. Vanaf 1999 is het bedrag opgehoogd,
maar dat is tijdig bekend gemaakt. De staatssecretaris had niet de indruk
dat de wijze waarop deze informatie door het kabinet is verstrekt aanleiding
kan geven tot de veronderstelling dat er sprake is van een extra last. Dan
is er verkeerd gelezen of verkeerd geïnterpreteerd.Desgevraagd zegde zij een overzicht toe van het beslag van de afgelopen
jaren en een beslag van de komende jaren, gebaseerd op de huidige afspraken.Het kabinet is van mening dat het desbetreffende bedrag tot 2005 redelijkerwijs
ten laste van de gemeenten kan worden gebracht via artikel 12. Het betreft
ongeveer 0,88% van het fonds. Bij de vraag in hoeveel jaren de voorfinanciering
terug moet komen, heeft het kabinet gekeken naar het maximale bedrag dat jaarlijks
voor artikel 12 kan worden gebruikt. Het bedrag voor 1998 is in dat kader
redelijk. De terugname van de voorfinanciering is aangepast aan dat bedrag.
Het betreft een politiek-bestuurlijke beoordeling in de zin van: er mag niet
veel verder worden gegaan. Komen er nieuwe artikel 12-aanvragen,
met substantiële lasten, dan moet er opnieuw worden afgewogen hoe die
zaken worden verwerkt, want de huidige bedragen zijn al beoordeeld als politiek-bestuurlijke
maximaal. Nadere gedachtewisselingMevrouw Noorman-den Uyl (PvdA) vond de beantwoording op het
punt van de eventuele rentetoerekening volstrekt onbevredigend. Zij was uiterst
ongelukkig met deze ontwikkeling. De kwestie moet opnieuw worden bezien in
het licht van de wijze waarop de accresproblematiek wordt behandeld. Ook de
verrekening via artikel 12 van de financiële problematiek van Den Haag
is hiermee nog niet afgedaan. Het beslag op en de onttrekking uit het Gemeentefonds
voor de jaren 1999 en volgende, in relatie tot het totale volume van het Gemeentefonds,
is te hoog, ook politiek. Dit moet gevolgen hebben voor de begroting 1999,
kijkend naar de lasten die dan op het Gemeentefonds drukken. Bij de kabinetsformatie
moet de totale financiële positie van het Gemeentefonds opnieuw worden
bekeken, in het licht van de accresproblematiek. In die zin is het behoedzaamheidsfonds
een doekje voor het bloeden, maar geen structurele oplossing voor de financiële
verhouding tussen Rijk en gemeenten.Zij ondersteunde de oplossing voor dit jaar en voor 1997. Een groot deel
van de artikel 12-problematiek van Den Haag moet via het Gemeentefonds worden
geregeld, maar het op deze manier neerleggen van het financiële plaatje
bij de gemeenten was niet de oplossing die haar fractie zoekt.De heer Hoekema (D66) was ook nog niet tevreden. De staatssecretaris
heeft voldaan aan de wens van de Kamer, maar zijn politieke oordeel was dat
de oplossing van de sanering van Den Haag te veel bij de andere gemeenten
wordt neergelegd. Hij realiseerde zich dat zijn fractie met dat oordeel buiten
de strikte toepassing van de artikel 12-systematiek treedt. Hij was voorts
van mening dat wat 1999 betreft uit de rijksmiddelen moet worden bijgesprongen.
Voor de latere jaren moet er ook in die zin naar worden gekeken. Kijkend naar
de politieke afspraken over het Gemeentefonds kan er worden geprobeerd om
hier en daar te repareren, maar dat is geen echte oplossing. Het eventueel
kwijtschelden van de rentebedragen en het eventueel staffelen in de tijd lossen
het probleem ook niet echt op. Daar is de Kamer uiteindelijk ook niet tevreden
over. Het leek hem het beste dat de Kamer zich nog eens op een en ander beraadt.De heer Schutte (GPV) herinnerde aan de uitspraak in de motie-Remkes
c.s. dat er bij sanering van de financiële positie van Den Haag ook sprake
is van een eigen verantwoordelijkheid van het Rijk. Inmiddels is de kwestie
tot en met 1998 geregeld, al is eerder aangegeven dat dit structureel geen
voldoende oplossing is. Ook zijn fractie was politiek van oordeel dat er nog
steeds geen echte oplossing is gevonden. De nadruk ligt te veel op de verantwoordelijkheid
van de gemeenten. Het leek hem goed om de kwestie op te lossen onder een nieuw
kabinet.De heer Remkes (VVD) herhaalde zijn vraag of het niet beter
zou zijn geweest om in een wat eerder stadium met de VNG te praten. Hij kon
zich namelijk niet aan de indruk onttrekken dat er verkeerd is gecommuniceerd.
Kennelijk is het beeld gewekt dat dit probleem althans voor een deel buiten
het Gemeentefonds om zou worden geregeld. Toen bij hem de eerste berichten
terzake binnenkwamen, was dit beeld ook het eerste dat bij hem opkwam. Kennelijk
is er in de communicatie iets fout gegaan. De huidige deining is daarvan het
gevolg.De beantwoording van de staatssecretaris vond hij goed. De kernvraag is
of artikel 12 formeel goed is toegepast, maar kennelijk is dat het geval.
Dat bracht de heer Remkes tot de conclusie dat er aan het functioneren
van artikel 12 iets moet veranderen. Hij vroeg zich af of, als een gemeente
mede door eigen handelen in een artikel 12-situatie terechtkomt, je artikel
12 daarop van toepassing moet verklaren. Wat het besluitvormingstraject bij
dit soort zaken betreft vond hij het voorts beter om de gezamenlijke gemeenten
daar meer bij in beeld te brengen, zodat de verantwoordelijkheid voor een
en ander ook meer bij de gemeenten kan worden neergelegd. Dan wordt de verplichting
veel groter. Het gaat tenslotte om gemeentegeld. Daarover wilde hij in de
toekomst een nadere discussie. De heer Remkes maakte bezwaar tegen de redenering
dat er kennelijk een politieke werkelijkheid is en een formele werkelijkheid.
Het kabinet is gehouden om artikel 12-situaties formeel goed te beoordelen
en af te wikkelen. Hij wil echter niet meer in de situatie terechtkomen dat
een gemeente de problemen eerst heel hoog laat oplopen, deze vervolgens bij
de regering dropt, waarna de regering een oplossing verzint. In de beantwoording
van de staatssecretaris kon hij geen argument vinden om af te wijken van de
gekozen lijn. Wel moet er nog verder worden gediscussieerd over de totale
financiële ruimte van de gemeenten in de toekomst.Uiteraard heeft de Tweede Kamer een eigen verantwoordelijkheid. Deze moet
naar voren komen als het gaat om artikel 12, maar ook bij de beoordeling van
de vraag of de regering in redelijkheid tegemoet is gekomen aan de uitspraak
van de Kamer, in het licht van de eventuele consequenties als het tekort van
Den Haag op een normale wijze zou zijn afgewikkeld. De bijdrage van het Rijk
van 100 mln. is dan aan de magere kant, al is dat strikt formeel volgens de
letter van artikel 12.Mevrouw Van der Hoeven (CDA) bleef ervan overtuigd dat de oplossing
van de financiële problemen van Den Haag voor een deel moet geschieden
door een rijksbijdrage, iets waar al in de motie-De Cloe uit 1991 om is gevraagd.
Het is dus niet zo raar dat de gemeenten in de veronderstelling verkeerden,
ook op basis van de uitvoering van de motie-Remkes c.s., dat er sprake zou
zijn van een substantiële bijdrage van het Rijk. De 100 mln. is geen
substantiële bijdrage. Er moet overigens ook nog met de VNG worden overlegd
over de brief van 18 maart jl. Alles wat met 1999 en volgende jaren te maken
heeft, moet apart worden bekeken. De bespreking over de begroting 1999 is
het eerste moment. Vervolgens kan er in het kader van de kabinetsformatie
verder over worden gesproken. De kernvraag is niet of de bewindslieden formeel
juist hebben gehandeld, maar of een en ander politiek wel goed is geweest.
Zij bleef van mening dat het kabinet niet de juiste keuze heeft gemaakt. Daarom
moet die opnieuw ter discussie worden gesteld.Mevrouw Oedayraj Singh Varma (GroenLinks) herhaalde dat er
duidelijker met het VNG had moeten worden overlegd, ook gelet op de gewekte
verwachtingen. Feit blijft ook dat er van de andere gemeenten te veel wordt
gevraagd en dat de bijdrage van het Rijk te gering is. Voor 1999 moet er een
oplossing worden gezocht via de Voorjaarsnota. De volgende jaren moeten worden
geregeld bij de kabinetsformatie.De heer Van den Berg (SGP) was van mening dat de actuele financiële
situatie van de gemeenten te weinig wordt meegewogen. De rek is eruit. De
oplossing moet dus ook in dat licht soelaas bieden. Het gaat niet aan om de
problematiek van de gemeenten te verergeren. De gemeenten mochten er op grond
van de brief van 11 februari 1998 over het maximale beslag op artikel 12 in
de komende jaren redelijkerwijs van uitgaan dat dit aandeel in feite zou dalen,
maar de staatssecretaris vult die ruimte nu op. Dat is niet juist. De motie-Remkes
c.s. was ook ingegeven door het echec van de stadsprovincie, waarbij sprake
is van een grote rijksverantwoordelijkheid. Het is te dol voor woorden dat
de gemeenten daarvoor moeten boeten. Er moet een andere oplossing
worden gekozen, zodanig dat de financiële problematiek van de gemeenten
meer meeweegt. Het voorstel van de VNG in die zin vond hij zeer acceptabel.Staatssecretaris Van de Vondervoort constateerde dat het politieke
oordeel of er sprake is van een voldoende bijdrage van het Rijk in het licht
van de rijksbegroting en de financiële positie van de gemeenten aan de
Kamer is. Het kabinet heeft een afweging gemaakt. Deze is uitgevallen op de
manier, zoals die is uitgevallen. Vervolgens is die aan de Kamer voorgelegd.
Zij wachtte verder af wat de fracties via de kabinetsformatie willen doen
aan de financiële positie van de gemeenten. Het rapport dat de Kamer
volgende week krijgt, biedt basismateriaal voor dat politieke oordeel. De
resultaten daarvan zag zij graag tegemoet.De staatssecretaris vond het niet noodzakelijk om nog eens met de VNG
te overleggen. De Kamer moet beoordelen of zij daar nog overleg over wil,
maar het thema uit de laatste brief van de VNG is al diverse malen aan de
orde geweest. Daarom onderneemt het kabinet vooralsnog geen nadere stappen
terzake. De wet is op een fatsoenlijke manier uitgevoerd. Het kabinet heeft
bij de Voorjaarsnota vorig jaar in de Kamer ook melding gemaakt van het feit
dat het ging om voorfinanciering. Op 16 oktober vorig jaar is er overleg met
de VNG geweest. In dat overleg is ook over de voorfinanciering gesproken.
Er is geen sprake van dat de VNG hier te laat van op de hoogte was. Zij was
het daarom niet eens met de verwijzingen naar miscommunicatie. Er kan best
sprake zijn van een bepaalde perceptie van een en ander, maar die kan niet
zijn gebaseerd op de feitelijke informatie van het kabinet. Daar wenste zij
niet op te worden aangesproken.De afwikkeling via het Gemeentefonds is de normale weg. Dit kost het collectief
van de gemeenten geld, maar zo is het ook afgesproken. De staatssecretaris
vond het merkwaardig dat er naar de nadeelgemeenten is verwezen, want die
hadden in het verleden een veel betere financiële positie dan de gemeenten
die er in het nieuwe stelsel op vooruit zijn gegaan. De lasten hiervan zijn
voor voor- en nadeelgemeenten verhoudingsgewijs hetzelfde. Het is buitengewoon
onredelijk om te doen alsof de nadeelgemeenten financieel een beetje zielig
zijn, vergeleken met voordeelgemeenten. Het verdeelstelsel is namelijk niet
per ongeluk gewijzigd.De voorzitter constateerde ten slotte dat de staatssecretaris
had toegezegd dat zij de Kamer nog zou informeren over de ontwikkeling van
de artikel 12-gemeenten, vanuit het verleden en de prognose tot 2005, op basis
van de huidige cijfers. Voorts zou de staatssecretaris de Kamer het verslag
van het overleg met de VNG toesturen, waarin wordt gesproken over de voorfinanciering. De voorzitter van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken,De CloeDe voorzitter van de vaste commissie voor Financiën,YbemaDe griffier van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken,CoenenXNoot1Samenstelling: Leden: V.A.M. van der Burg (CDA), Te Veldhuis (VVD), Van
der Heijden (CDA), De Cloe (PvdA), voorzitter, Janmaat (CD), Van den Berg
(SGP), Scheltema-de Nie (D66), ondervoorzitter, Apostolou (PvdA), Zijlstra
(PvdA), Van der Hoeven (CDA), Van Heemst (PvdA), Remkes (VVD), Gabor (CDA),
Koekkoek (CDA), Nijpels-Hezemans (groep-Nijpels), Oedayraj Singh Varma (GroenLinks),
Hoekema (D66), H.G.J. Kamp (VVD), Essers (VVD), Dittrich (D66), Cornielje
(VVD), Rouvoet (RPF), Rehwinkel (PvdA), Wagenaar (PvdA), Wessels (D66)Plv. leden: Dankers (CDA), Van Hoof (VVD), Bijleveld-Schouten (CDA), Liemburg
(PvdA), Poppe (SP), Schutte (GPV), Jeekel (D66), Duivesteijn (PvdA), Feenstra
(PvdA), Verhagen (CDA), M.M. van der Burg (PvdA), Van der Stoel (VVD), Mateman
(CDA), Mulder-van Dam (CDA), Van Wingerden (AOV), Rabbae (GroenLinks), Van
Boxtel (D66), Korthals (VVD), Luchtenveld (VVD), Assen (CDA), Klein Molekamp
(VVD), Leerkes (Unie 55+), Van Oven (PvdA), Noorman-den Uyl (PvdA), Bakker
(D66)XNoot2Samenstelling: Leden: Schutte (GPV), Van Rey (VVD), Terpstra (CDA), Smits
(CDA), Reitsma (CDA), Vliegenthart (PvdA), Ybema (D66), voorzitter, Schimmel
(D66), Van Gijzel (PvdA), Witteveen-Hevinga (PvdA), Hillen (CDA), A. de Jong
(PvdA), Hoogervorst (VVD), ondervoorzitter, Van Wingerden (AOV), Rabbae (GroenLinks),
Voûte-Droste (VVD), Adelmund (PvdA), Giskes (D66), H.G.J. Kamp (VVD),
Van Dijke (RPF), Van der Ploeg (PvdA), B.M. de Vries (VVD), Van Walsem (D66),
Ten Hoopen (CDA)Plv. leden: Van der Vlies (SGP), Van Hoof (VVD), Visser-van Doorn (CDA),
Heeringa (CDA), Wolters (CDA), Noorman-den Uyl (PvdA), Bakker (D66), Jeekel
(D66), Van Zijl (PvdA), Van Zuijlen (PvdA), G. de Jong (CDA), Van Nieuwenhoven
(PvdA), Rijpstra (VVD), Verkerk, Rosenmöller (GroenLinks), Hofstra (VVD),
Crone (PvdA), Assen (CDA), M.M.H. Kamp (VVD), Leerkes (Unie 55+), Koenders
(PvdA), Hessing (VVD), Van Boxtel (D66), De Haan (CDA), Marijnissen (SP) 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-25936-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl