Vreemdelingenbeleid; Verslag algemeen overleg ondermeer over het centrum voor technisch moeilijk verwijderbare vreemdelingen in ter Apel
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 19637, nr. 238

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

24-02-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

19637 nr. 238

14-02-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOnderwerpen betreffende Apeldoorn en evaluatie Ter Apel Vragen en opmerkingen uit de commissieAntwoord van de staatssecretarisOverige onderwerpenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 19637Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 61 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
19 637Vluchtelingenbeleidnr. 238VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 14 februari 1997De vaste commissie voor Justitie1 heeft op
29 januari 1997 overleg gevoerd met staatssecretaris Schmitz van Justitie
over de volgende brieven:– d.d. 8 oktober 1996 inzake werking van het centrum voor technisch
moeilijk verwijderbare vreemdelingen in Ter Apel(19 637, nr. 214);– d.d. 27 september 1996 inzake de behandeling van asielaanvragen
van Liberianen (19 637, nr. 212);– d.d. 3 oktober 1996 t.g.v. verslag werkbezoek aan Denemarken,
Noorwegen en Zweden (19 637, nr. 216);– d.d. 8 oktober 1996 inzake situatie in Zaïre (19 637,
nr. 215);– d.d. 16 oktober 1996 inzake de kwaliteit van beschikkingen
in asielzaken (19 637, nr. 217);– d.d. 24 oktober 1996 inzake beantwoording gestelde vragen
tijdens algemeen overleg jaarlijkse rapportage vluchtelingenbeleid(19 637,
nr. 220);– d.d. 1 november 1996 inzake evaluatie derde halfjaar Wet
veilige landen van herkomst (19 637, nr. 222);– d.d. 4 november 1996 inzake rectificatie brief ten aanzien
van Zaïrese asielzoekers (19 637, nr. 223);– d.d. 21 november 1996 inzake de recente ontwikkelingen in
het oostelijk grensgebied van Zaïre (19 637, nr. 224);– d.d. 3 december 1996 over het beleid inzake Mauretaanse asielzoekers (19 637, nr. 225);– d.d. 3 december 1996 inzake de terugkeer van uitgeprocedeerde
Tamils (19 637, nr. 228);– d.d. 28 januari 1997 inzake beëindiging verstrekkingen
aan uitgeprocedeerde asielzoekers in ROA-woningen.Van het gevoerde overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag
uit. Onderwerpen betreffende Apeldoorn en evaluatie Ter Apel Vragen en opmerkingen uit de commissieDe heer Middel (PvdA) ging in op de recente weigering van de
gemeente Apeldoorn, die bijval van andere gemeenten kreeg, om uitgeprocedeerde
asielzoekers in een ROA-woning uit huis te zetten en hun uitkering te beëindigen.
De brief die de staatssecretaris op 28 januari aan de Kamer zond, vond hij
een snelle en adequate reactie. Hij stelde dat de PvdA-fractie haar beleid
op dit punt steunt. Het gaat immers om mensen die overduidelijk geen recht
op een verblijfsvergunning en dus ook geen recht op opvang meer hebben. Als
zij weigeren mee te werken aan hun uitzetting, terwijl er geen beleidsmatige
of technische belemmeringen zijn, moeten de voorzieningen worden ingetrokken.
Om te voorkomen dat zij op straat komen te staan, zouden zij bijvoorbeeld
enige tijd in Ter Apel kunnen worden opgevangen (met nadruk op de tijdelijkheid
van die opvang), al is dat centrum bedoeld voor uitgeprocedeerde asielzoekers
die wél bereid zijn mee te werken aan uitzetting. De conclusie blijft
echter dat de betrokkenen het land moeten verlaten. Als dit sluitstuk van
het asielbeleid niet goed wordt doorgevoerd, kan er helemaal geen asielbeleid
worden gevoerd. Alle procedures van zorgvuldigheid, die terecht soms heel
kritisch onder de loep worden genomen, zouden dan geen zin meer hebben. Het
zou schadelijk zijn voor anderen die in de toekomst terecht een beroep doen
op politiek asiel of op een andere verblijfstitel, want voor hen is er dan
geen plaats meer.In antwoord op een vraag van mevrouw Sipkes over de zeer beperkte capaciteit
in Ter Apel zei hij dat asielzoekers aan het begin van de procedure onder
de aandacht gebracht moet worden dat de procedure in hun nadeel kan aflopen
en dat de verantwoordelijkheid van de Nederlandse samenleving voor hen dan
ophoudt.Hij is er geen voorstander van om een aparte categorie voorzieningen in
het leven te roepen voor mensen die uitgezet moeten worden en die weigeren
daaraan mee te werken. Anders ligt het als mensen wel bereid zijn om mee te
werken, maar het land van herkomst niet bereid is om hen op te nemen; die
mensen kunnen onder het nieuwe regime, dus na de opheffing van de Rijksregeling
opvang asielzoekers, gewoon in een asielzoekerscentrum blijven. Voor hen heeft
de Nederlandse samenleving nog wel een duidelijke verantwoordelijkheid, zoals
ook in de desbetreffende brief van de staatssecretaris staat.De open opvang in Ter Apel is volgens de heer Middel een politiek compromis
tussen degenen die vinden dat het mogelijk zou moeten zijn om uitgeprocedeerde
asielzoekers op te sluiten tot hun uitzetting en degenen die daar absoluut
niet aan willen. De PvdA-fractie heeft daarom het verschijnsel van een verwijdercentrum
als zodanig geaccepteerd. Nu het verwijdercentrum in Ter Apel acht maanden
heeft gefunctioneerd, zijn er aan de cijfers twee conclusies te verbinden.
Van de tien mensen die naar Ter Apel moesten, is er maar één
verwijderd op de manier die in de bedoeling lag. De wat meer cynische conclusie
is dat ongeveer de helft van de mensen met onbekende bestemming is vertrokken.
In elk geval kan niet worden gesproken van een groot succes.De stemming in Ter Apel lijkt de laatste maanden wat rustiger dan in het
verleden. Toch is er nu een zwartboek-Ter Apel verschenen met een omslag dat
de heer Middel zeer tegenstond en waarin termen worden gebruikt die hem zeer
misplaatst voorkwamen. Hij vroeg de staatssecretaris of er bij de bejegening
door de IND van asielzoekers inderdaad sprake was van pressie of intimidatie.Volgens een convenant zou de vreemdelingendienst bepaalde quota aan verwijderingen
moeten halen. Deze dienst bepaalt ook of mensen worden doorgestuurd naar Ter
Apel, om van daaruit begeleid te worden uitgezet. Zodra zij daar heen gaan,
reist hun dossier met hen mee en zij zouden dan niet voor de quota
meetellen. De heer Middel had vernomen dat de Vreemdelingendienst om die reden
mensen niet naar Ter Apel zou sturen. Hij verzocht de staatssecretaris om
na te gaan of dit verhaal klopt en, zo ja, of het anders geregeld kan worden,
want het functioneren van Ter Apel mag niet worden gefrustreerd door bureaucratie
en competentiegeschillen.Ook de heer De Hoop Scheffer (CDA) nam afstand van de negatieve
oordelen die over Ter Apel worden gehoord. Ter Apel is niet leuk maar wel
noodzakelijk. Het is nog geen succes, afgaand op de verwijderingen die effectief
zijn uitgevoerd en op de aantallen mensen die met onbekende bestemming vertrekken.
Hij drong er bij de staatssecretaris op aan om gecontroleerd vervoer naar
Ter Apel mogelijk te maken, al was het maar bij wijze van experiment, en overigens
zonder vrijheidsbeneming. Misschien wordt zo voorkomen dat er onderweg veel
mensen verdwijnen. Weliswaar verdwijnen er uit Ter Apel zelf ook mensen, maar
dat zijn er veel minder.De heer De Hoop Scheffer wilde graag van de staatssecretaris horen waarom
verwijderingsactiviteiten vaak mislukken. Is de belangrijkste oorzaak dat
landen van herkomst weigeren om hun onderdanen op te nemen? Vindt de staatssecretaris
dat er voldoende aandacht wordt besteed aan en gebruik wordt gemaakt van de
mogelijkheden voor vrijwillige terugkeer die de Internationale organisatie
voor migratie (IOM) biedt?Hij benadrukte het belang van de veiligheid van het personeel in Ter Apel.
Is er in Ter Apel eigenlijk sprake van veiligheidsfouillering? Wat zou de
staatssecretaris ervan vinden om die in te voeren?Asielzoekers die drie maanden in Ter Apel hebben verbleven zonder aan
de verwijdering mee te werken, wordt de opvang verder ontzegd en krijgen de
aanzegging dat zij binnen 24 uur Nederland moeten verlaten, maar tegen die
beslissing is weer beroep mogelijk. Is het onthouden van de opvangvoorziening
werkelijk een afzonderlijk besluit? Is het voor beroep vatbare besluit dat
men het land moet verlaten niet al eerder genomen, namelijk aan het eind van
de asielprocedure? De CDA-fractie vindt het vreemd en dubbelop dat de asielzoeker
weer in beroep kan gaan. Uiteraard is hier de Algemene wet bestuursrecht van
toepassing, maar de fractie wil graag bijdragen aan het vinden van een andere
oplossing.De reactie van de staatssecretaris op de weigering van gemeenten om mee
te werken aan de beëindiging van de Rijksregeling opvang asielzoekers
(ROA) is volgens de CDA-fractie adequaat. De heer De Hoop Scheffer erkende
de problemen waar gemeenten mee kampen. In een land als Nederland is het geen
sinecure om mensen op straat te moeten zetten, maar het gaat hier niet om
mensen die om beleidsmatige redenen niet te verwijderen zijn, doch om mensen
die zijn afgewezen en die zelf niet willen meewerken aan hun verwijdering.Nederland voert één vreemdelingenbeleid. Het kan niet zo
zijn dat Leeuwarden een ander vreemdelingenbeleid voert dan Apeldoorn. Als
de staatssecretaris in de Kamer een meerderheid verwerft voor haar beleid,
dan is dat het beleid en geldt dat ook voor het sluitstuk van het asielbeleid,
de verwijdering. De heer De Hoop Scheffer ondersteunde de gedachte om de capaciteit
van Ter Apel tijdelijk te gebruiken om mensen die niet meewerken aan hun verwijdering,
alsnog Nederland op een behoorlijke manier te doen verlaten. Zou je zo ver
moeten gaan om ook reservecapaciteit van opvangcentra in te zetten?Sommige landen van herkomst werken niet mee aan de verwijdering. Zo neemt
Ethiopië haar gevluchte onderdanen alleen op, als zij verklaren vrijwillig
terug te willen. De staatssecretaris schrijft dat gestreefd wordt naar het
maken van werkafspraken met landen van herkomst over de terugname van eigen
onderdanen, maar dat is rijkelijk laat. De heer De Hoop Scheffer
riep de staatssecretaris op te bezien of landen waarmee Nederland een ontwikkelingsrelatie
onderhoudt en die niet meewerken aan de terugname van eigen onderdanen die
in Nederland een zorgvuldige procedure hebben doorlopen, met sancties geconfronteerd
moeten worden. Desgevraagd verklaarde hij dat een projectcoördinator,
zoals die door het ministerie voor Ontwikkelingssamenwerking is aangesteld
en die Ethiopië en Eritrea heeft bezocht, zeer nuttig werk doet. Dat
neemt niet weg dat Nederland er geen genoegen mee kan nemen dat een land van
herkomst zich weigerachtig blijft opstellen.De heer De Hoop Scheffer benadrukte dat de inzet van Ter Apel en eventueel
van opvangcentra om de uitgeprocedeerde asielzoekers die weigeren mee te werken
aan hun uitzetting op te vangen, tijdelijk dient te zijn. Is de staatssecretaris
het daarmee eens? Zo ja, welke termijn staat haar dan voor ogen? Als er geen
termijn wordt gesteld, levert de aangehouden weigering om mee te werken een
premie op, namelijk permanent verblijf. Had hij goed begrepen dat dit volgens
de staatssecretaris niet het geval kan zijn?De Algemene wet bestuursrecht vraagt van de gemeenten dat zij nog eens
onderzoeken of de vreemdelingendienst zijn werk goed heeft gedaan. De heer
De Hoop Scheffer zei ook dit dubbelop en vreemd te vinden. Natuurlijk wordt
een voor beroep vatbare beschikking afgegeven in het kader van het beëindigen
van de woonruimte. Juridisch klopt dit, maar politiek is het vreemd. Mogelijk
moet de wet worden gewijzigd.De heer Dittrich (D66) vond dit niet zo vreemd. De motiveringseis
dient om mensen te beschermen tegen een gemeente die zomaar een uitkering
wil stopzetten. Het is logisch dat een gemeente moet kijken of de vreemdelingendienst
bijvoorbeeld iemand naar een consulaat of ambassade heeft laten gaan om uit
te vinden of hij bereid is mee te werken. Volgens hem wil de heer De Hoop
Scheffer voor de gemeenten de mogelijkheid openen om mensen zonder meer uit
hun huis te zetten of de uitkering te ontnemen, zonder dat zij een beroep
op de rechter kunnen doen.De heer De Hoop Scheffer (CDA) sprak dit tegen. Betrokkenen
hebben immers al een procedure doorlopen en hebben al een beroep op de rechter
kunnen doen. De ervaring leert dat het naast elkaar bestaan van de Algemene
wet bestuursrecht en de Vreemdelingenwet juist op dit terrein grote complicaties
oplevert, terwijl de Nederlandse asielprocedure door de bank genomen toch
heel zorgvuldig is. Overigens is de stelling van gemeenten dat zij zouden
moeten nagaan of de situatie in een land als China of Ethiopië veilig
is, volstrekt onjuist.De inspanningen van de staatssecretaris om met de VNG afspraken te maken
over bestuurlijke samenwerking kwamen volgens de heer De Hoop Scheffer nogal
laat. Als zij sneller was opgetreden, zou mogelijkerwijs een aantal problemen
waarvoor de gemeenten en de rijksoverheid nu staan, voorkomen kunnen worden.De heer Rijpstra (VVD) vroeg de staatssecretaris hoeveel uitgeprocedeerde
asielzoekers er in Nederland zijn. Hoeveel van hen zijn beleidsmatig moeilijk
verwijderbaar en hoeveel zijn technisch moeilijk verwijderbaar? En waar bevinden
zij zich?Het vertrekcentrum Ter Apel is het sluitstuk van de asielketen; een keten
die begint in een aanmeldcentrum. Ter Apel is met name bedoeld om een oplossing
te leveren voor de technisch moeilijk verwijderbare uitgeprocedeerde asielzoekers.
Het centrum heeft een moeilijke start gekend, maar gezien de resultaten in
de afgelopen acht maanden zijn complimenten aan de gemeente, de IND, de COA,
de Koninklijke marechaussee en de vreemdelingendienst op hun plaats. Het aantal
uitgeprocedeerden dat in Ter Apel is aangekomen, is echter niet bemoedigend. Waarom kiezen de betrokkenen ervoor om te vertrekken met onbekende
bestemming? En is het de verantwoordelijkheid van de overheid of van het individu
zelf of hij aankomt of niet? Heeft de Nederlandse overheid niet de plicht
om het maximale te doen opdat de betrokkene terugkeert naar het land van herkomst?
De VVD-fractie is nog steeds niet helemaal overtuigd door het betoog van de
staatssecretaris over de nadelen die kleven aan een zekere mate van gecontroleerd
vervoer naar Ter Apel. Op andere plaatsen in de asielketen vindt zulk vervoer
wel plaats, bijvoorbeeld van een aanmeld- naar een opvangcentrum en vandaar
naar een asielzoekerscentrum. De staatssecretaris schrijft dat er geen wettelijke
basis voor gecontroleerd vervoer is, maar dat zij bereid is de mogelijkheid
ervan te onderzoeken. Dat had wel iets sneller gemogen. Natuurlijk hoeft niemand
met handboeien om in een gereedstaand busje te stappen, maar wel moet men
betrokkene ervan proberen te overtuigen dat die vorm van vervoer gemakkelijker
en comfortabeler is. Voor wettelijke dwang bestaat geen wettelijke basis,
zoals de staatssecretaris heeft geschreven, maar er is ook niet onderzocht
of groepsvervoer vanaf een asielzoekerscentrum naar Ter Apel de aantallen
verdwijningen doet afnemen.De heer Rijpstra vroeg of Ter Apel de status van een normaal asielzoekerscentrum
moet houden. Daardoor ontbreekt namelijk volgens hem een wettelijke basis
voor de verplichte aanwezigheidsregistratie die tweemaal per dag plaatsvindt.De staatssecretaris geeft aan dat de IND maatregelen heeft genomen om
de aansturing van de vreemdelingendiensten te versterken, opdat uitgeprocedeerde
asielzoekers tijdiger en in grotere aantallen de aanzegging krijgen om zich
te melden in Ter Apel. Op welke wijze wordt dat gedaan? Hoe werken die maatregelen
uit? Kunnen uitgeprocedeerde asielzoekers bezwaar aantekenen tegen overplaatsing
van een AZC naar het vertrekcentrum?De heer Rijpstra onderschreef de reactie van de staatssecretaris op de
opstelling van Apeldoorn en andere gemeenten. Gemeenten dienen hun verantwoordelijkheid
te dragen als het gaat om het uitvoeren van rijksbeleid. Het kan niet zo zijn
dat gemeenten zelf maar bepalen hoe zij omgaan met de beëindiging van
de ROA-regeling. Wel rijst bij de VVD-fractie de vraag of de gemeenten worden
geconfronteerd met veel administratieve rompslomp. Zo ja, kan die beperkt
worden en kan de IND daarin een functie vervullen? De staatssecretaris schrijft
dat gemeenten moeten nagaan of de vaststelling van de vreemdelingendienst
en de immigratiedienst dat betrokkene weigert medewerking te verlenen aan
het verkrijgen van zijn documenten, gebaseerd is op een zorgvuldig onderzoek.
Is dat nu een taak van de gemeenten? Moet dat niet anders geregeld worden?
Kan bijvoorbeeld de IND die taak niet overnemen? Uiteraard wenste de heer
Rijpstra niet te tornen aan de Algemene wet bestuursrecht. Overigens geldt
het voorgaande alleen voor uitgeprocedeerde asielzoekers in een ROA-woning.
In het geval dat de betrokkene in een AZC verblijft, is het de directeur van
het AZC die moet nagaan of de conclusie dat hij medewerking weigert, gebaseerd
is op grondig onderzoek. En die lijn is veel korter.De staatssecretaris schrijft dat bezien wordt hoe uitgeprocedeerden uit
de ROA-woningen wellicht in Ter Apel geplaatst kunnen worden. Ziet zij mogelijkheden
om dit te realiseren? Zijn er juridische stappen tegen zo'n overplaatsing
mogelijk?De heer Dittrich (D66) bracht, in verband met de kwestie-Apeldoorn,
in herinnering dat hij tijdens het debat op 20 december 1995 een motie heeft
ingediend, waarin de regering wordt verzocht om in overleg met de gemeenten
de mogelijkheden van een gefaseerde afbouw van de ROA-voorzieningen te onderzoeken,
dit in relatie tot de opnamecapaciteit in Ter Apel. Die motie is aangehouden
op verzoek van de staatssecretaris, omdat zij al van plan was
het gevraagde overleg met de gemeenten te voeren. Blijkens haar brief van
28 januari 1997 heeft zij in oktober 1996 een informeel gesprek met de VNG
gevoerd en zal zij opnieuw een gesprek hebben op 10 februari 1997. Waarom
heeft dat zo lang moeten duren?Als de IND en later de vreemdelingenrechter hebben besloten dat iemand
geen verblijfsrecht krijgt en kan worden teruggestuurd naar het land van herkomst,
mag en kan de vreemdeling worden uitgezet. Dat is de hoofdregel en op dat
punt zei de heer Dittrich het beleid van de staatssecretaris te steunen. Anders
zouden veel meer mensen met een kansloze zaak naar Nederland komen, omdat
zij opvang in Nederland, hoe marginaal wellicht ook, verkiezen boven een perspectiefloos
bestaan in hun land van herkomst. Daarom is het ook van het grootste belang
dat door Ontwikkelingssamenwerking het perspectief in de landen van herkomst
wordt vergroot.Volgens opgave van de VNG wonen er ongeveer 8000 uitgeprocedeerde asielzoekers
met een uitkering in een ROA-woning. Valt deze groep van 8000 nader te specificeren?
Het valt toch aan te nemen dat een deel van hen wel degelijk meewerkt aan
de eigen uitzetting? Degenen die dat niet willen doen, moeten erop kunnen
rekenen dat er een eind aan de opvang en de uitkering komt, al is het ook
voor hun rechtsbescherming van belang dat de beschikking van de gemeente gemotiveerd
blijft en dat de gemeente dus een marginale onderzoeksplicht houdt.De kern van het probleem is volgens de D66-fractie dat er zich in de centrale
opvang veel mensen bevinden die een status hebben verkregen en die dus het
recht hebben om in Nederland te blijven. Blijkens een brief van de staatssecretaris
kan het zes maanden duren voordat zij worden uitgeplaatst naar een gemeentewoning.
Dat komt mede doordat gemeentewoningen nog worden bezet door mensen over wie
de vreemdelingenrechter heeft uitgesproken dat zij teruggestuurd kunnen worden
naar het land van herkomst. Hiervoor moet een oplossing worden gezocht. De
suggestie van een mobiel bijstandsteam van terugkeerdeskundigen raakt volgens
de heer Dittrich niet de kern van het probleem. Is het niet mogelijk om, naast
Ter Apel, een of twee van de centra die op de nominatie staan om gesloten
te worden, open te houden? Degenen die door de gemeenten uit hun huis gezet
moeten worden, zouden daar dan tijdelijk geplaatst kunnen worden. In die centra
zou uiteraard aan de terugkeer gewerkt moeten worden. Hij meende dat daarmee
niet een soort tweede Ter Apel zou ontstaan, want daar komen de mensen terecht
die wel willen meewerken aan hun terugkeer maar die er door technische belemmeringen
van worden weerhouden. In plaats van mensen die niet willen meewerken, pardoes
op straat te zetten, zouden zij in uitzonderingsgevallen, bijvoorbeeld als
er kleine kinderen zijn, in zo'n centrum terecht komen. Na twee of drie maanden
zou ook daar echter een einde aan komen. Als dan besloten wordt elke opvang
verder te staken, is dat niet meer de beslissing van een gemeente maar van
de staatssecretaris. Het probleem van de gemeenten zou op deze wijze althans
worden verkleind. Hij verzocht de staatssecretaris om deze suggestie mee te
nemen in haar overleg met de VNG op 10 februari.De heer Dittrich zei, desgevraagd, te verwachten dat mensen die niet bereid
zijn een ROA-woning in Apeldoorn te verlaten, daartoe wel bereid zullen zijn
als hen een zeer tijdelijk opvang wordt geboden met voorzieningen die uitsluitend
op vertrek zijn gericht, want dan wacht hen althans niet een verblijf onder
de blote hemel. En het is zeker niet wenselijk hen in gewone asielzoekerscentra
onder te brengen, waar anderen worden voorbereid op inburgering.Hij had van mensen uit de praktijk vernomen dat de vreemdelingendiensten
onbeperkt de tijd hebben om vreemdelingen voor Ter Apel aan te melden. Hij
zou het verstandig vinden om aan die tijd een limiet te stellen, bijvoorbeeld
van drie maanden. Na het verstrijken van de limiet zou er automatisch een
melding naar Ter Apel moeten gaan.Niet iedereen die met onbekende bestemming vertrekt, zwalkt illegaal in
Nederland over straat. Sommige mensen weten naar Canada of andere landen te
emigreren en anderen keren terug naar hun land van herkomst. D66 is zoals
gezegd niet voor gecontroleerd vervoer, wel voor de suggestie van de staatssecretaris
om vervoer aan te bieden bij wijze van service.Volgens het door de heer Middel al genoemde zwartboek komt het voor dat
de IND probeert mensen uit te zetten naar een land van herkomst, terwijl vooraf
al bekend is dat het land hen zal weigeren. Volgens de heer Dittrich kán
dit niet. Hij verzocht de staatssecretaris om een reactie. Verblijven er in
Ter Apel ook mensen zonder nationaliteit? Volgens het zwartboek worden bijvoorbeeld
stateloze Palestijnen door geen enkel land in het Midden-Oosten opgenomen.
Welke zin heeft het dan nog om hen in Ter Apel te laten verblijven? Moeten
zij niet op enige grond in aanmerking komen voor een verblijfsvergunning?Als de IND in Ter Apel beslist dat iemand gedurende drie maanden onvoldoende
heeft meegewerkt en daarom het recht op opvang verliest, is dat dan een vaststelling
van feiten of een juridische beslissing waartegen beroep openstaat? Ligt vast
welke maatstaven de IND bij zo'n beslissing aanlegt? Bestaat daarover jurisprudentie?Mevrouw Sipkes (GroenLinks) had waardering voor het initiatief
van de gemeente Apeldoorn. In een rechtstaat dient de mogelijkheid van burgerlijke
ongehoorzaamheid open te staan, ook voor lokale overheden. Dit voorbeeld is
daarvan een van de meest zuivere vormen, want aan de tegenstander wordt nog
een opening geboden. Apeldoorn heeft bijval gekregen van andere gemeenten
zoals Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Enschede, die de regelgeving ook naast
zich neer hebben gelegd maar daar niet zo veel ruchtbaarheid aan hebben gegeven.
De boodschap van de gemeenten is: wij kunnen en willen niet langer mensen
op straat zetten, wij vinden dat inhumaan en nemen dat niet voor onze verantwoordelijkheid.Mevrouw Sipkes stelde de reactie van de staatssecretaris ernstig teleurstellend
te vinden. Die reactie houdt eigenlijk niet meer in dan dat de staatssecretaris
het stappenplan nog eens uiteenzet en wijst op de taken die daarin aan de
gemeenten zijn toebedeeld. Dat alles weten de gemeenten natuurlijk al. Ze
voeren nu aan dat de gemaakte afspraken niet kloppen en daar had de staatssecretaris
wel op mogen ingaan.Mevrouw Sipkes onderschreef dat het sluitstuk van het asielbeleid kan
zijn dat een vreemdeling terug naar het land van herkomst moet. Maar staat
inderdaad vast dat alle vreemdelingen waar het nu om gaat, medewerking weigeren?
Zijn de dossiers opgevraagd? Heeft de IND aan betrokkenen inderdaad duidelijk
gemaakt dat zij op een bepaalde datum moeten vertrekken? Of is er gewoon gezegd:
de ROA-regeling wordt beëindigd? Kortom, wat is eraan voorafgegaan?De staatssecretaris denkt nu aan een bijstandsteam met juridische en terugkeerdeskundigen.
Wat gaan zij doen? Waarom zijn zulke teams niet al in het verleden ingesteld?
Het volstaat niet om aan de gemeenten alleen maar te zeggen dat de ROA-regeling
moet worden beëindigd; zij moeten ook weten op welke wijze dat kan gebeuren.
In veel gevallen zijn de vreemdelingen best bereid om terug te gaan, maar
weten zij niet hoe en waarheen. Welke stappen neemt Justitie dan? Op papier
staat het asielbeleid vast, maar in de praktijk blijkt het nog niet allemaal
te werken. Is het in dat geval redelijk om de gemeenten te binden aan een
papieren beleid?Het voorstel van de heer Dittrich om uitgeprocedeerde vreemdelingen niet
op straat te zetten maar tijdelijk op te nemen in voorzieningen van centrale
opvang die enigszins met Ter Apel te vergelijken zijn, vond mevrouw
Sipkes op zichzelf sympathiek, maar hoe lang moet die centrale opvang dan
duren? Wat gebeurt er in die centrale opvang? En worden mensen zo niet heen
en weer geschoven?Op de vraag van de heer Rijpstra naar het oordeel van de fractie van GroenLinks
over uitgeprocedeerde asielzoekers die elke medewerking aan hun uitzetting
weigeren, antwoordde mevrouw Sipkes dat dit eerst eens duidelijk zou moeten
blijken. Op welke manieren hebben zij zich onttrokken aan uitzetting? Hebben
zij aangevoerd dat hun land van herkomst helemaal niet veilig is, in tegenstelling
tot wat in ambtsberichten wordt gesteld? Of hebben zij aangevoerd dat zij
wel bereid zijn te gaan maar dat zij niet over een laissez passer beschikken?
Of weigert het land van herkomst misschien hen op te nemen? Mevrouw Sipkes
kon zich voorstellen dat, wanneer een vreemdeling werkelijk elke medewerking
weigert, de overheidsbemoeienis kán ophouden; zij had echter geen cijfers
gezien over zulke vreemdelingen. Zij nam slechts situaties waar waarin mensen
wel bereid zijn mee te werken, waarin er belemmerende factoren zijn en waarin
tóch wordt gezegd dat zij weg moeten en hen opvang wordt ontzegd. Als
je ten slotte tegen mensen zegt «Zoek het maar uit», dan zeg je
eigenlijk tegen hen: ga de illegaliteit maar in. En dat mag de overheid volgens
haar nooit zeggen. Volgens haar komt Ter Apel dan nadrukkelijk in beeld. Zij
raadde soms mensen aan om naar Ter Apel te gaan en mee te werken aan de eigen
uitzetting. Overigens valt aan het regime in Ter Apel volgens haar nog wel
iets te verbeteren.De heer Rouvoet (RPF) wees op de evaluatie van Ter Apel, waarin
staat dat aan tien mensen opvang is onthouden omdat zij medewerking weigerden.
Die mensen zijn met een kaartje op de trein naar Zwolle gezet.Mevrouw Sipkes (GroenLinks) zei dat dit aantal niet alle gemeenten
betreft, maar ook voor Ter Apel is dat cijfer heel vreemd. Uitgeprocedeerde
asielzoekers gaan immers vrijwillig naar Ter Apel; het zou vreemd zijn als
zij, daar eenmaal aangekomen, opeens begonnen medewerking te weigeren. En
nog veel vreemder zou het zijn om aan te nemen dat zij altijd al medewerking
hebben geweigerd. Mevrouw Sipkes had enkele van de tien hier bedoelde vreemdelingen
op bezoek gehad. Dezen hadden haar verzekerd dat zij wel degelijk terug willen,
maar dat hun land van herkomst weigert hen op te nemen. Zij vroeg de staatssecretaris
om een toelichting op het getal van tien in de evaluatie.Nogmaals daarnaar gevraagd, zei mevrouw Sipkes zich niet te kunnen voorstellen
dat het zover zou komen dat zij tegen een afgewezen asielzoeker zou moeten
zeggen: voor mij houdt het hier op, gaat u maar de illegaliteit in. Het probleem
is dat er voortdurend wordt gepraat over mensen die niet terug zouden willen,
terwijl de terugkeerregeling nog helemaal niet rond is. Zij stelde voor om,
naar het voorbeeld van Scandinavische landen, waar uitgeprocedeerde asielzoekers
eventueel nog enige tijd wordt gegund waarin wordt nagegaan of zij terug kunnen,
een uitgeprocedeerdestatus ofwel U-status in te voeren. Die status zou kunnen
worden toegekend aan de 6000 tot 8000 mensen die in de ROA verblijven en zou
twee jaar moeten gelden. De rijksoverheid zou die periode moeten gebruiken
om de remigratieregeling en de overeenkomsten met landen van herkomst af te
ronden.In het algemeen vond mevrouw Sipkes dat het asielbeleid altijd kortzichtig
is geweest, omdat het steeds gericht is geweest op het beperken van de instroom
van asielzoekers, terwijl het sluitstuk van het beleid, de uitzetting, nu
pas van de grond begint te komen. Zij noemde in dit verband enkele voorbeelden.
Bij de instelling van Ter Apel was het de bedoeling dat mensen daar gemiddeld
drie maanden zouden verblijven. Volgens mevrouw Sipkes zijn er aanwijzingen
dat de gemiddelde duur nu zes maanden bedraagt. Zij vroeg daarop een toelichting
van de staatssecretaris. De heer Rouvoet (RPF) bestempelde de opstelling van Apeldoorn
en andere gemeenten niet als burgerlijke maar als bestuurlijke ongehoorzaamheid.
Volgens hem blijkt uit die opstelling dat het asielbeleid, en zeker het uitzettingsbeleid,
nooit makkelijk zal zijn. De pijnlijke vragen zijn steeds opnieuw of de overheid
voldoende zorgvuldigheid heeft betracht, of zij bereid is om bij alle gevolgen
te staan voor de genomen besluiten en, vooral, of zij kan overbrengen dat
er zorgvuldig wordt gehandeld. De discussie over de kwaliteit van de beschikkingen
maakt duidelijk dat zorgvuldigheid en duidelijkheid van het grootste belang
zijn. De duidelijkheid vereist een consequent uitzettingsbeleid. Lokale overheden
mogen dat niet frustreren. Hun optreden in individuele gevallen kan vergaande
gevolgen hebben voor de geloofwaardigheid van het hele asielbeleid. De heer
Rouvoet sprak zijn steun uit voor de brief die de staatssecretaris in reactie
op het optreden van die gemeenten heeft geschreven. Overigens sprak hij begrip
uit voor de emoties en de moeite die dit onderwerp aankleven.In de brief wordt gesteld dat de opvang in Ter Apel van mensen uit ROA-woningen
pas goed mogelijk zal zijn als de capaciteit van Ter Apel zal zijn uitgebreid
tot 300 plaatsen en dat daarbij enkele nadelen moeten worden ondervangen.
Op welke nadelen doelt de staatssecretaris?In reactie op het voorstel van de heer Dittrich om te sluiten asielzoekerscentra
opnieuw in te richten tot centra die enigszins met Ter Apel te vergelijken
zijn, stelde de heer Rouvoet meer te zien in uitbreiding van Ter Apel, waarbij
eventueel met verschillende regimes kan worden gewerkt, afhankelijk van de
houding van de uitgeprocedeerde asielzoeker.Hij zei de voorzichtige tevredenheid over acht maanden functioneren van
Ter Apel, die de staatssecretaris in haar brief verwoordt, te delen. Mede
afgaande op een recent werkbezoek aan het uitzetcentrum, stelde hij dat het
te vroeg is voor definitieve conclusies. Politiek Den Haag moet voldoende
ruimte en tijd bieden om het project tot een werkelijk succes te laten uitgroeien.
Hij complimenteerde de COA, de IND en de Koninklijke marechaussee voor hun
inzet. Voor de beoordeling van het functioneren is niet alleen relevant hoeveel
personen daadwerkelijk zijn uitgezet, want Ter Apel heeft ook een functie
bij het voorbereiden op de terugkeer. Welke mogelijkheden ziet de staatssecretaris
om al in een eerder stadium, namelijk in de asielzoekerscentra, er bij de
asielzoekers meer op aan te dringen om de cursussen gericht op terugkeer te
volgen? Het ministerie voor Ontwikkelingssamenwerking zou daarbij een rol
kunnen spelen. De heer Rouvoet had er overigens begrip voor dat asielzoekers
er weinig voor voelen cursussen te volgen, omdat het zou inhouden dat zij
zich neerleggen bij de kansloosheid van hun procedures.Hij sloot zich aan bij de vraag van de heer Middel of het juist is dat
vreemdelingendiensten de neiging hebben om Ter Apel te passeren in het belang
van hun eigen uitzettingsquota.In Ter Apel bestaat de wens om een grotere rol te spelen bij het begeleiden
van uit te zetten vreemdelingen tot in het land van herkomst in plaats van
hen op Schiphol over te dragen. Ziet de staatssecretaris daar mogelijkheden
toe? Is het mogelijk om niet vanaf Schiphol maar vanaf Eelde te vertrekken?De toon van het eerder genoemde zwartboek had er niet toe bijgedragen
dat de heer Rouvoet alle verwijten serieus neemt. Hij verzocht de staatssecretaris
wel om te reageren op de beweringen over de feitelijke verblijfsduur van mensen
in Ter Apel. Vindt zij een verblijf acceptabel dat aanzienlijk langer is dan
drie maanden?Er is een onderzoek aangekondigd naar onder meer de rechtsgrond van het
vervoer vanaf asielzoekerscentra naar Ter Apel en vanaf Ter Apel naar Schiphol.
De heer Rouvoet zei niet op voorhand negatief te staan tegenover zulk vervoer,
maar dan moet daarvoor de juridische basis wel kristalhelder zijn. Antwoord van de staatssecretarisDe staatssecretaris kondigde aan dat zij op hoofdlijnen zou
antwoorden en op veel vragen schriftelijk zou ingaan. Op een later tijdstip
zal de discussie naar aanleiding van de terugkeernotitie worden voortgezet.
Die notitie zal onder meer de antwoorden op hier gestelde vragen bevatten.De uiterste consequentie van elk vreemdelingenbeleid is dat asielzoekers
die niet echt bescherming nodig hebben en die niet om humanitaire redenen
kunnen blijven, worden uitgezet. Het uitzetbeleid is géén sluitstuk
in de zin dat, als het eenmaal goed op poten staat, het hele vreemdelingenbeleid
daarmee netjes op de rails staat. Onder meer afgaande op werkbezoeken aan
de Verenigde Staten, Canada en Scandinavische landen zei de staatssecretaris
dat zij geen land heeft aangetroffen waar het is gelukt om het uitzetbeleid
effectief, zorgvuldig en menswaardig in te vullen, en dus doet zich overal
het probleem van de illegaliteit voor. Het deed haar goed dat mevrouw Sipkes
aan kansloze asielzoekers adviseert om naar Ter Apel te gaan en mee te werken
aan uitzetting, omdat dit altijd te verkiezen valt boven de illegaliteit.De staatssecretaris zei verheugd te zijn over de complimenten van een
aantal woordvoerders aan de instanties die bij het functioneren van Ter Apel
betrokken zijn. Hun medewerkers staan onder grote druk en leveren een grote
inzet. Zij doen het werk met hart en ziel en hebben er vaak moeite mee.Het zwartboek over Ter Apel blinkt volgens de staatssecretaris niet uit
door zorgvuldigheid, maar op enkele zaken die erin aan de orde worden gesteld,
wilde zij wel degelijk ingaan. Op de vraag van de heer Middel of mensen in
Ter Apel onder druk worden gezet door de vreemdelingendienst, antwoordde zij
dat de grens tussen druk uitoefenen en proberen te overtuigen niet altijd
duidelijk is. Zij zegde toe hierover nog eens te zullen spreken. Zij sprak
de overtuiging uit dat de medewerkers proberen zorgvuldig te werken en grenzen
zuiver in acht te nemen.In reactie op de opmerkingen van de heren Middel en Rouvoet dat vreemdelingendiensten
sommige uitgeprocedeerde asielzoekers niet naar Ter Apel zouden doorzenden
vanwege hun quota, zegde de staatssecretaris toe dit te zullen nagaan. Competentiegeschillen
moeten zo veel mogelijk worden teruggedrongen.Zij sprak er haar blijdschap over uit dat Ter Apel volgens alle woordvoerders
een gewoon en open asielzoekerscentrum moet zijn.In reactie op de vraag van de heer De Hoop Scheffer naar de oorzaken van
het mislukken van uitzettingen, stelde de staatssecretaris dat vrijwillige
terugkeer een pijler van het uitzetbeleid moet zijn. Het is een actiepunt
dat heel hoog op haar agenda staat, al kon zij geen beloftes over aantallen
uitzettingen te doen. Het IOM kan er een veel grotere en actievere rol in
spelen en het heeft laten weten daartoe bereid te zijn.Daadwerkelijke verwijdering is om een aantal redenen moeilijk. Volgens
mevrouw Sipkes hebben sommige asielzoekers, aan wie Ter Apel opvang heeft
ontzegd wegens de weigering om mee te werken, tegen haar gezegd dat zij daartoe
wel degelijk bereid zijn. De staatssecretaris zei te moeten constateren dat
die mensen een heel lange, bijna bureaucratisch zorgvuldige procedure hebben
doorlopen. Zij stelde zich achter de medewerkers die dat oordeel hebben gevormd.
Op de weigering om mee te werken mag geen premie worden gesteld. De staatssecretaris
zal in de terugkeernotitie nog ingaan op de situatie waarin men wel meewerkt
maar zich de belemmering voordoet dat geen land de betrokkenen wil opnemen,
zoals in het geval van stateloze Palestijnen. In het algemeen kunnen asielzoekers
in een dergelijke situatie weer opgevangen worden in een asielzoekerscentrum.
Op de bewering van sommigen van hen dat zij met een kaartje op de trein naar
Zwolle zouden zijn gezet, kon de staatssecretaris nu niet ingaan;
daarvoor zou de afzonderlijke casus bestudeerd moeten worden.De staatssecretaris zei de gemiddelde verblijfsduur in Ter Apel niet sterk
te willen uitbreiden maar er wel soepel mee te willen omgaan, bijvoorbeeld
wanneer er een duidelijk vooruitzicht op terugkeer is. Het aantal mensen in
Ter Apel dat daar langer dan drie maanden verblijft, bedraagt ongeveer vijftien.In reactie op de opmerkingen van de heer De Hoop Scheffer over de veiligheid
van het personeel in Ter Apel, deelde zij mee dat het personeel aanvullend
wordt getraind in het omgaan met agressie en geweld. Overigens is het aantal
incidenten afgenomen. Het is niet mogelijk om iedere asielzoeker die in Ter
Apel arriveert te fouilleren. Daarvoor zijn in de Politiewet voorschriften
vastgelegd. Zij zegde toe schriftelijk nader op de vraag in te gaan.De beslissing om opvang te onthouden is inderdaad een beschikking waar
beroep tegen mogelijk is. De eerste persoon over wie dat besluit is genomen,
heeft een procedure aangespannen. Een dag geleden heeft de rechter de Staat
in het gelijk gesteld.Cijfers over het functioneren van Ter Apel zullen in de terugkeernotitie
worden opgenomen.De discussie over gecontroleerd dan wel facilitair vervoer had de staatssecretaris
met belangstelling gevolgd. In een recente brief heeft zij al een voorstel
voor facilitair vervoer gedaan; zij was bereid na te gaan of dit uitgebreid
kan worden. Dat is mede een kwestie van logistiek en kosten. Uitgangspunt
blijft dat daarvan gebruik wordt gemaakt op basis van vrijwilligheid en dat
daardoor niet valt uit te sluiten dat mensen met onbekende bestemming vertrekken.Een aantal suggesties die woordvoerders hebben gedaan, wilde de staatssecretaris
meenemen bij het opstellen van de terugkeernotitie en in de gesprekken met
de VNG en met afzonderlijke gemeenten. Zij doelde daarbij op praktische voorstellen,
zoals dat van de heer Dittrich om een tijdslimiet te stellen aan het werk
van de vreemdelingendiensten. Op de suggestie dat de marechaussee een uitgezette
asielzoeker zou begeleiden tot in het land van herkomst wilde zij heel voorzichtig
reageren, want het is niet zeker dat het altijd nodig is. Zij zegde toe erop
te zullen terugkomen.In verband met de weigering van Apeldoorn en andere gemeenten om de opheffing
van de ROA uit te voeren, zei de staatssecretaris begrip te hebben voor de
kritiek van woordvoerders dat het overleg tussen Rijk en gemeenten laat op
gang is gekomen. Zij wees er wel op dat Ter Apel pas in mei 1996 is gaan functioneren
en dat aanvankelijk niet zeker was of het goed zou functioneren. Overigens
is in informeel overleg met de gemeenten de gedachte geopperd om mensen uit
de gedecentraliseerde ROA-woningen in schrijnende gevallen op te nemen in
Ter Apel, opdat de gemeenten hen niet op straat hoeven te zetten. De staatssecretaris
vertelde dat er voor- en nadelen aan verbonden zijn, dat het ambtelijke advies
luidde dat de nadelen overheersen maar dat zij de voordelen zwaarder heeft
laten wegen. Een nadeel is dat, als in Ter Apel blijkt dat het technisch niet
mogelijk is iemand uit te zetten, hij volgens de regels weer teruggaat naar
een asielzoekerscentrum. Er zijn dus juridische en logistieke haken en ogen.Mensen uitzetten is moeilijk. Alle betrokkenen zoeken naar oplossingen
en doen suggesties. De staatssecretaris wilde ertegen waken dat dit zou resulteren
in het voor zich uitschuiven van de moeilijkheden. Zij deed een oproep aan
de gemeenten om mee te werken. Met het voorstel van een bijstandsteam beoogde
zij dat deskundigen op verzoek van een gemeente nog één keer
een uitgeprocedeerde asielzoeker bezoeken en proberen hem te overtuigen. Dat
is beter dan dat in Ter Apel na een uitstel van drie maanden die inspanning
nog eens moet worden gedaan. Overigens sprak zij uit dat zij er, mede op grond
van haar ervaring als lokaal bestuurder, begrip voor had dat
gemeenten er moeite mee hebben, maar het blijft toch hun verantwoordelijkheid
om de rechter te verzoeken om een ontruimingsbevel.Over het voorstel van de heer Dittrich om asielzoekerscentra die op de
nominatie staan om te worden gesloten om te vormen tot vertrekcentra, zei
de staatssecretaris nog eens te willen nadenken. Voorlopig wilde zij volstaan
met de geplande uitbreiding van Ter Apel tot 300 plaatsen. Het is misschien
niet wijs om steeds weer nieuwe tussenoplossingen te zoeken waarvan de gevolgen
niet goed zijn te overzien. Door tussenoplossingen ontsnap je niet aan het
harde feit dat uitzetting in sommige gevallen noodzakelijk is.Het voorstel van de heer Rouvoet dat in Ter Apel met verschillende regimes
gewerkt zou gaan worden, wilde de staatssecretaris nader bezien, al zou het
op gespannen voet staan met het streven naar stroomlijning.In aansluiting op wat verscheidene woordvoerders hebben opgemerkt over
cursussen, stelde de staatssecretaris dat nieuw binnengekomen asielzoekers
vanaf het begin moeten worden voorbereid op de mogelijkheid van terugzending.
De ervaringen daarmee onder meer in Scandinavië zijn gunstig. In Nederland
worden door het COA voorstellen voor een terugkeermodule voorbereid.De staatssecretaris wist niet zeker of zij een juridisch instrument heeft
om gemeenten die weigeren het beleid uit te voeren daartoe alsnog te bewegen.
In elk geval heeft zij financiële instrumenten. Zij heeft echter zoveel
vertrouwen in de gemeenten dat zij meent dat in gezamenlijkheid een oplossing
kan worden gevonden.De staatssecretaris zei dat zij nu eerst overleg met de gemeenten gaat
voeren en daarover aan de Kamer zal rapporteren, mogelijk ook tussentijds,
en in elk geval bij de behandeling van de terugkeernotitie. Overige onderwerpenDe heer Van Oven (PvdA) meldde dat de PvdA-fractie instemt
met het bericht over Liberia.Het werkbezoek van de staatssecretaris aan Zweden, Denemarken en Noorwegen
riep enkele vragen bij hem op. In Denemarken participeert de Danish Refugee
Council, kennelijk een private organisatie, in de toelatingsprocedures. In
hoeverre verschilt die praktijk van de Nederlandse situatie, waarin de adviescommissie
vreemdelingenzaken een rol speelt? De vraag werd mede gesteld met het oog
op de behandeling van het wetsvoorstel inzake hoger beroep, waarbij de positie
van de adviescommissie vreemdelingenzaken ter discussie kan komen te staan.
Brengt de Danish Refugee Council ook algemene adviezen uit? De Nederlandse
adviescommissie heeft de bevoegdheid om dat te doen maar maakt daarvan weinig
gebruik.In Denemarken bestaat evenals in Nederland nogal wat kritiek op de ambtsberichten
van Buitenlandse Zaken. Naar de heer Van Oven heeft begrepen, houdt de immigratiedienst
in verband daarmee reguliere bijeenkomsten met de niet-gouvernementele organisaties.
Heeft dit een gunstige uitwerking? Wordt in Nederland eenzelfde ontwikkeling
ingezet met het overleg tussen Buitenlandse Zaken, VluchtelingenWerk Nederland
en Amnesty International?In Denemarken bestaat het instituut kerkasiel. De Staat en de kerk hebben
een overeenkomst gesloten, die inhoudt dat alle asielaanvragen van kerkasielgangers
opnieuw beoordeeld worden. Hoe werkt dat en wat zijn de resultaten? Als de
nieuwe toetsing steeds tot hetzelfde resultaat leidt als de vorige, valt het
nut van de nieuwe toetsing moeilijk in te zien.In Noorwegen bestaan plannen voor opvang van een eventuele onverwachte
instroom van 50 000 asielzoekers. In het kader van het stappenplan zal
eveneens worden gesproken over de opvang van onverwachte golven
asielzoekers. Heeft de staatssecretaris de indruk dat het Noorse systeem voor
Nederland een haalbare variant is?Over de situatie in Zaïre merkte de heer Van Oven het volgende op.
Blijkens de brief van 28 januari heeft de situatie die was uiteengezet in
de brief van 21 november zich bestendigd. Eerder was de behandeling van asielverzoeken
van Zaïrezen opgeschort; nu wordt hen een VVTV in het vooruitzicht gesteld.
Is de toekenning daarvan al begonnen? En wat betekent dit voor de groepen
waarvoor de staatssecretaris in de brieven van 8 oktober en 21 november uitzonderingen
heeft gemaakt? Het gaat daarbij onder meer om de groep personen die langdurig
in detentie heeft verbleven. Geldt dit voor detenties in heel Zaïre?
De staatssecretaris heeft op 21 november aangekondigd dat er geen groepsgewijze
uitzettingen meer zouden plaatsvinden. Geldt dat nog steeds? Heeft de staatssecretaris
voldoende garanties voor monitoring van teruggekeerde vluchtelingen in de
gebieden waar terugkeer wel verantwoord is? Bij de evaluatie van het stappenplan
heeft de monitoring geen uitgebreide aandacht gekregen. Wel kwam het als apart
onderwerp aan de orde in een ambtsbericht over Sri Lanka.Het Hof in Den Haag heeft onlangs geoordeeld dat drie Zaïrezen alsnog
in aanmerking komen voor het driejarenbeleid. Deze uitspraak kan werken als
precedent voor een grotere groep. Heeft de staatssecretaris hieromtrent al
een standpunt ingenomen?De heer Van Oven kwam te spreken over de kwaliteit van beschikkingen in
asielzaken, mede naar aanleiding van het rapport beschikken over kwaliteit
van de Rijksuniversiteit Groningen. Op 16 oktober heeft de staatssecretaris
daarover aan de Kamer een brief gezonden, die geruststellend van toon was.
Daarin werd gewezen op de opstelling van normen voor nadere gehoren en op
verbetering van de opleiding van de contactambtenaren. De heer Van Oven vond
de brief tamelijk sober en dat geldt vooral voor de passage dat de aanbevelingen
van de universiteit worden bestudeerd en in voorkomende gevallen geïmplementeerd.
Welke zijn dit?Na 16 oktober heeft de Nationale Ombudsman rapport uitgebracht. De staatssecretaris
heeft gesteld dat zij uiterlijk op 18 maart op dat rapport zal reageren. De
heer Van Oven vroeg of de staatssecretaris vóór volgende week
de Ombudsman zou antwoorden; dan zou het antwoord kunnen worden betrokken
bij de behandeling van de evaluatie van het stappenplan.Over de situatie van dienstweigeraars in Turkije, heeft de staatssecretaris
geantwoord dat in geval van dienstweigering of desertie wordt nagegaan of
betrokkenen terechtkomen in de situatie als bedoeld in artikel 3 van het Europese
verdrag van de rechten van de mens. Dat ligt nogal voor de hand, maar wat
betekent dit voor Turkse asielzoekers in Nederland die dienst hebben geweigerd
of zijn gedeserteerd? Valt er tussen hen onderscheid te maken naar bevolkingsgroepen,
bijvoorbeeld die van de Koerden?Verder vroeg de heer Van Oven naar de stand van besprekingen in Europees
verband over de gescheiden behandeling van asielaanvragen van personen die
tot één familie behoren. Is er uitzicht op dat die aanvragen
gezamenlijk zullen worden behandeld? Is de staatssecretaris inmiddels overgegaan
tot toepassing in Nederland van artikel 29, vierde lid, van de uitvoeringsovereenkomst
van Schengen, vooruitlopend op een dergelijk resultaat in Europees verband?De lijst met veilige landen van herkomst is sinds de opstelling ervan
in februari 1995 onveranderd gebleven. Hoe komt het dat het aantal asielzoekers
uit Tsjechië weer is gestegen? En hoe valt te verklaren dat een groot
aantal asielzoekers uit Bulgarije in herziening alsnog een vergunning tot
verblijf heeft ontvangen?Het ambtsbericht over Mauretanië is geruststellend van toon over
het herstel van de democratie en de rechtsstaat aldaar. Toch heeft Nederland
sinds 1994 vrij veel asielzoekers uit Mauretanië erkend als vluchteling
dan wel aan hen een vergunning tot verblijf verleend. Hoe valt
dit te verklaren? Volgens een zegsman van FLAM, een verboden politieke vereniging,
verblijven nog 80 000 Mauretaniërs in Senegal en 15 000 in
Mali. Heeft de Rechtseenheidkamer al uitspraak gedaan in een zaak waarbij
Mauretaniërs zijn betrokken? Voert de staatssecretaris enig beleid voor
leden van de FLAM?De staatssecretaris heeft bij brief van 3 december een ambtsbericht over
Sri Lanka en de Tamils gevoegd. In die brief kondigde zij aan dat de Rechtseenheidkamer
ook hierover een uitspraak zal doen. Is die uitspraak inmiddels bekend?Mevrouw Sipkes (GroenLinks) sloot zich aan bij de vraag van
de heer Van Oven over Sri Lanka en de Tamils. Wat wordt het beleid in de toekomst?In aansluiting op de vragen van de heer Van Oven over Mauretanië
merkte zij op dat er kritiek wordt geuit op het functioneren van de UNHCR
aldaar. Kent de staatssecretaris die kritiek? Verder heeft mevrouw Sipkes
van vertegenwoordigers van de FLAM vernomen dat er in Mauretanië nog
steeds slavernij bestaat en dat vooral in de Golfstaten in mensen gehandeld
wordt.Inzake Zaïre heeft de staatssecretaris gemeld dat zij Buitenlandse
Zaken heeft verzocht om over drie maanden opnieuw ambtsbericht uit te brengen.
Wordt dit een standaardprocedure?Inzake de kwaliteit van de beschikkingen verzocht mevrouw Sipkes de staatssecretaris
om een aantal vragen daarover vóór volgende week te beantwoorden,
opdat zij tijdens de plenaire vergadering kunnen worden meegenomen.In verband met de lijst van veilige landen van herkomst verzocht zij de
staatssecretaris om het beleid voor vluchtelingen uit Roemenië niet te
veranderen, want in 1996 is de behandeling van homoseksuelen aldaar niet verbeterd.In het verslag van haar werkbezoek aan Scandinavië schrijft de staatssecretaris
dat het bezoek heeft geleid tot groter inzicht in de eigen situatie. Welke
inzichten heeft zij opgedaan en hoe vinden die toepassing in de Nederlandse
situatie? In Scandinavië worden asielzoekers vanaf het begin voorbereid
op de mogelijkheid van een negatieve beslissing maar wordt hun ook betaalde
en onbetaalde arbeid aangeboden. Kan dat binnenkort ook in Nederland geregeld
zijn? Ten slotte sprak mevrouw Sipkes uit dat zij ook geïnteresseerd
is in de bevindingen van de staatssecretaris in Canada.De heer Dittrich (D66) wees op een aanbeveling in het rapport
van de RU Groningen over de kwaliteit van beschikkingen in asielzaken, namelijk
om een rechterlijke kwaliteitscontrole in te voeren. Rechterlijke uitspraken
zouden moeten worden gezonden aan de ambtenaar die de aangevochten beslissing
heeft genomen, opdat deze weet hoe de rechter heeft geoordeeld. Hij verzocht
de staatssecretaris om hierop sneller te reageren dan zij heeft aangekondigd
te zullen doen.De rechtbank in Zwolle heeft vorige week uitgesproken dat de IND niet
op de hoogte was van het rapport uit oktober van de VN-rapporteur over Iran.
Door dat rapport niet over te leggen en door ter zitting te vertellen dat
men het niet kende, zo oordeelde de rechtbank, heeft de Staat de bijzondere
zorgvuldigheid waarmee de besluitvorming in deze en dergelijke zaken behoort
plaats te vinden, op onverantwoorde wijze belast. Dit had de heer Dittrich
onthutst. De stelling van de staatssecretaris dat de kwaliteit van de beschikkingen
de toets der kritiek kan doorstaan, waagde hij dan ook te betwijfelen.Houdt de staatssecretaris vast aan het beleid om asielzoekers uit Zaïre
niet in groepen terug te zenden? In verband met haar verzoek om een nieuw
ambtsbericht na drie maanden, stelde de heer Dittrich voor dat dit bericht
zou worden opgesteld in een factfinding missie waaraan ook niet-gouvernementele
organisaties deelnemen.Hij zei de berichten over Liberia te aanvaarden.Uit het verslag van het werkbezoek aan Scandinavië blijkt niet of
er een Noords land is dat de uitkering van iemand die helemaal uitgeprocedeerd
is, staakt als die persoon niet wenst mee te werken aan terugkeer. Uit het
verslag kreeg hij eerder de indruk van het tegendeel en dat zou voor de discussie
over de Nederlandse situatie wel heel relevant zijn.De heer Rijpstra (VVD) informeerde of de staatssecretaris de
contacten met de Scandinavische landen zal intensiveren. Kan zij initiatieven
in die landen aanwijzen die Nederland beslist moet navolgen?Volgens het verslag neemt het aantal minderjarige asielzoekers in Zweden
toe en komen veel van hen uit West-Europa, onder meer uit Nederland. Kan de
staatssecretaris hier meer informatie over geven?De VVD-fractie stemt ermee in dat in Nederland verblijvende Tutsi's en
personen behorende tot de bevolkingsgroepen in Noord- en Zuid-Kivu de VVTV-status
zullen krijgen.Hoe stelt de staatssecretaris zich voor te rapporteren over de verrichtingen
van de nieuw aangestelde projectcoördinator inzake de bevordering van
vrijwillige terugkeer? En wanneer zal de Kamer daarover met haar van gedachten
kunnen wisselen?Over de kwaliteit van beschikkingen heeft de IND onder meer gesproken
met de Nederlandse orde van advocaten. Behalve kritiek op de beschikkingen
is er ook wel eens kritiek op het functioneren van advocaten geuit. Kan de
staatssecretaris hier iets over zeggen?De staatssecretaris stelde dat werkbezoeken zoals recent aan
Scandinavië dienen om ideeën op te doen en suggesties aangereikt
te krijgen. In elk land zijn de zaken net iets anders geregeld. De Danish
Refugee Council valt niet zozeer te vergelijken met de adviescommissie vreemdelingenbeleid
als wel met VluchtelingenWerk Nederland. In Canada bestaat een board die meer
politieke beslissingen neemt, overigens onder verantwoordelijkheid van bewindslieden.
Over al deze varianten wilde de staatssecretaris nog eens nadenken. In de
zomer zal zij conclusies neerleggen in een beleidsdocument. Verder biedt het
enige troost om te ervaren dat in alle landen wordt geworsteld met het probleem
en dat Nederland het er in vergelijking niet zo slecht afbrengt. Overwogen
wordt om de samenwerking met Denemarken en Zweden te intensiveren. Ook met
Canada zijn afspraken gemaakt, bijvoorbeeld over informatieverzameling (mogelijk
met gebruikmaking van Internet) en het opstellen van ambtsberichten. In het
verslag van de werkbezoeken zullen deze uitgebreid worden weergegeven.In Denemarken vangen kerken meer gelovige asielzoekers op dan in Nederland
het geval is, maar de Deense regering denkt daarover niet anders dan de Nederlandse.
Het kabinet wil er voorzichtig en zorgvuldig mee omgaan, maar kerken moeten
geen staat binnen de Staat vormen.De voorbereidingen die in Noorwegen worden getroffen op een onverwachte
toename van de instroom komen overeen met de «buffer» die COA
en IND proberen aan te brengen, aldus de staatssecretaris.De meest recente brief over Zaïre, die de Kamer vanochtend heeft
bereikt, is mede gebaseerd op een ambtsbericht van half januari. Met Buitenlandse
Zaken is afgesproken dat ambtsberichten over risicolanden met een grotere
regelmaat worden opgesteld. Omdat de situatie in Zaïre zeer onstabiel
is, is de driemaandelijkse regelmaat afgesproken. Het VVTV-beleid wordt inderdaad
aangehouden tot het volgende ambtsbericht. Afgewezen Zaïrese asielzoekers
zullen inderdaad niét in grote groepen worden teruggezonden. Als een
klein groepje uit Nederland in een vliegtuig wordt verzameld met groepjes
uit omringende landen, arriveert er uiteindelijk toch een vol vliegtuig; dat
is niet de bedoeling en de staatssecretaris zal hierover met
haar buitenlandse collega's contact hebben. Het beleid inzake Zaïrezen
die lang in detentie hebben verbleven, blijft onveranderd.De staatssecretaris moest de commissie een reactie op de uitspraak van
het Hof in Den Haag voorlopig schuldig blijven. Er wordt nog nagegaan wat
daarvan de consequenties zijn. De Kamer zal daarover later worden geïnformeerd.Zij sprak begrip uit voor de wens om op korte termijn te worden geïnfor-
meerd over de kritiek van de RU Groningen en de Nationale Ombudsman op de
kwaliteit van beschikkingen. Zij zal proberen vóór volgende
week een voorlopige reactie op de kritiek en de aanbevelingen te geven.Dienstweigeraars uit Turkije die vervolgd worden, komen in aanmerking
voor de A-status. Wanneer het risico bestaat van schending van artikel 3 van
het Europese verdrag van de rechten van de mens wordt een VTV op humanitaire
gronden verleend. Een mogelijkheid om onderscheid te maken bevolkingsgroepen
zoals de Koerden liet de staatssecretaris nog uitwerken.Onderhandelingen in het kader van Schengen over de gescheiden behandeling
van aanvragen van personen die tot één familie behoren, zijn
nog gaande. Er zit niet veel schot in. Vooruitlopend op een akkoord worden
in Nederland zulke aanvragen al gezamenlijk behandeld.De vragen over Tsjechië en Bulgarije zullen schriftelijk worden beantwoord.Over een asielzoeker uit Mauretanië heeft de Rechtseenheidkamer uitgesproken
dat het Rijk in redelijkheid tot de conclusie kon komen dat terugzending niet
in het algemeen onverantwoord is. Een uitspraak van die zelfde Kamer met betrekking
tot Sri Lanka was voorzien op 30 januari maar is zes weken uitgesteld.In antwoord op vragen van mevrouw Sipkes over de Europese Unie en Schengen
stelde de staatssecretaris dat er besprekingen plaatsvinden en dat Nederland
als halfjaarlijks voorzitter in juni een internationale conferentie over de
opvang zal organiseren. Zij zegde toe de Kamer daarover nader te informeren.In reactie op de opmerking van de heer Dittrich over de onbekendheid van
de IND met een rapport over Iran, stelde de staatssecretaris dat de betrokken
vertegenwoordiger van de Staat tijdens de rechtszaak bekende dat hij persoonlijk
het rapport niet kende; natuurlijk was het bij de IND wel degelijk bekend
en is het bij het nemen van beslissingen wel degelijk geraadpleegd, aldus
de staatssecretaris.De vraag of niet-gouvernementele organisaties kunnen deelnemen aan factfinding
missies, met name in Zaïre, zei de staatssecretaris te willen onderzoeken
in overleg met Buitenlandse Zaken. Het kan zinvol zijn maar is dat niet altijd.De vraag naar minderjarige asielzoekers in Zweden, die ook in Nederland
zijn geweest, zal schriftelijk worden beantwoord. De staatssecretaris meende
dat het daarbij vooral ging om Somalische jongeren die door Nederland zijn
getrokken.De rapportage van de speciale projectcoördinator over de inzet van
Ontwikkelingssamenwerking in het kader van terugkeer is primair een verantwoordelijkheid
van dat departement. Dat moet dus ook de rapportage aan de Kamer ter beschikking
stellen.Ten slotte stelde de staatssecretaris dat de kritiek over en weer tussen
advocaten en de IND wordt geuit in onderlinge overleggen; er is dus in elk
geval goed contact. Het onderwerp heeft haar aandacht.De voorzitter van de commissie,V. A. M. van der BurgDe griffier van de commissie,Pe XNoot1Samenstelling: Leden: V. A. M. van der Burg (CDA), voorzitter, Schutte
(GPV), Korthals (VVD), Janmaat (CD), De Hoop Scheffer (CDA), Soutendijk-van
Appeldoorn (CDA), Van de Camp (CDA), Swildens-Rozendaal (PvdA), ondervoorzitter,
M. M. van der Burg (PvdA), Scheltema-de Nie (D66), Kalsbeek-Jasperse (PvdA),
Zijlstra (PvdA), Aiking-van Wageningen (groep-Nijpels), Rabbae (GroenLinks),
J. M. de Vries (VVD), Van Oven (PvdA), Van der Stoel (VVD), Dittrich (D66),
Verhagen (CDA), Dijksman (PvdA), De Graaf (D66), Rouvoet (RPF), B. M. de Vries
(VVD), O. P. G. Vos (VVD) en Van Vliet (D66). Plv. leden: Koekkoek (CDA), Van den Berg (SGP), Van Blerck-Woerdman
(VVD), Marijnissen (SP), Biesheuvel (CDA), Bremmer (CDA), Doelman-Pel (CDA),
Van Traa (PvdA), Van Heemst (PvdA), Bijleveld-Schouten (CDA), Rehwinkel (PvdA),
Noorman-Den Uyl (PvdA), R. A. Meijer (groep-Nijpels), Sipkes (GroenLinks),
Rijpstra (VVD), Middel (PvdA), Passtoors (VVD), Van Boxtel (D66), Van der
Heijden (CDA), Apostolou (PvdA), Roethof (D66), Leerkes (Unie 55+), Van den
Doel (VVD), Weisglas (VVD) en De Koning (D66). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-19637-238.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl