Veiligheidsbeleid Burgerluchtvaart; Brief minister over transportcriminaliteit
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST138089
 2009-2010
 
 24 804
 Veiligheidsbeleid Burgerluchtvaart
 
 
 
 
 Nr. 
 71
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 27 november 2009
 
 Tijdens het Algemeen Overleg met de Vaste Kamercommissie voor Justitie
over de beveiliging van Schiphol en ladingdiefstal op 8 oktober jl. (Kamerstuk
24 804, nr. 70) heb ik toegezegd de wenselijkheid van het aanstellen
van een landelijk officier van justitie voor de bestrijding van transportcriminaliteit
nader te onderzoeken. Daarnaast heb ik tijdens het Algemeen Overleg met de
Vaste Kamercommissies voor Justitie en voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
over criminaliteit tegen het bedrijfsleven op 15 oktober 2009 toegezegd
uw Kamer nader te informeren over verschillen tussen cijfers over transportcriminaliteit
zoals deze uit de Monitor Criminaliteit Bedrijfsleven (MCB) en uit andere
bronnen beschikbaar zijn. Met deze brief doe ik deze toezeggingen gestand.
 Cijfers transportcriminaliteit
 Sinds 2004 wordt de criminaliteit tegen het bedrijfsleven jaarlijks onderzocht
door het WODC. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de MCB. De resultaten in
de MCB komen tot stand op basis van een enquête onder bedrijven. Voor
de MCB 2008 zijn ongeveer 12 400 detailhandelsbedrijven, 6600 horecavestigingen,
12 100 zakelijke dienstverleners en zo’n 3000 transportbedrijven
bevraagd. Door middel van statistische technieken worden de uitkomsten van
de enquête vertaald naar cijfers voor heel Nederland voor het betreffende
jaar. De MCB is een meerjarig onderzoek, bedoeld om de criminaliteitsontwikkeling
te kunnen monitoren. Er wordt dan ook sterk gelet op consistentie in de aanpak
van de enquête.
 
 In de MCB wordt onder andere gevraagd naar de schade die de transporteurs
lijden als gevolg van diefstal. Het in de MCB geraamde schadebedrag (15 miljoen
in 2008) bestaat alleen uit de schade die de transportonderneming rechtstreeks
leidt aan het voertuig en/of aan de lading wanneer hij die zelf in eigendom
heeft. Dit betekent dat ladingdiefstallen van eigen vervoerders wel zijn meegenomen
in het schadebedrag. Wanneer de vervoerde lading geen eigendom is van de transportonderneming dan zijn de kosten van de ladingdiefstal niet in het schadebedrag
verwerkt.
 
 Andere bronnen laten een schadebedrag zien dat vele malen hoger ligt dan
het in de MCB geraamde bedrag. In het onderzoek van Beke «Zware jongens
op de weg» (2004) schat Beke de jaarlijkse directe en indirecte schade
op 100 tot 500 miljoen euro en in de «Study Organised Theft of Commercial
Vehicles and their Loads in the EU» in opdracht van het Europees Parlement,
die is gepubliceerd in 2007, worden de totale kosten voor diefstal van lading
en of voertuig gedurende het transport voor Nederland berekend op zo’n
330 miljoen euro.
 
 Het verschil tussen het door de MCB geraamde schadebedrag en de cijfers
uit andere bronnen is derhalve het gevolg van een verschil in gehanteerde
definities. In het tweede convenant transportcriminaliteit – zie ook
hierna – wordt afgesproken dat gezamenlijk eenduidige definities worden
opgesteld van transportcriminaliteit. Hierdoor zal de uniformiteit van de
cijfers over dit onderwerp toenemen.
 De landelijk officier van justitie en het landelijk team
 Naar aanleiding van de gedachtewisseling met uw Kamer tijdens het Algemeen
Overleg op 8 oktober jongstleden heb ik het College van procureurs-generaal
verzocht over te gaan tot het instellen van een landelijk officier van justitie
voor de bestrijding van transportcriminaliteit. Inmiddels heeft het College
mij laten weten hieraan te zullen voldoen. De landelijk officier zal optreden
als centrale functionaris voor het onderwerp transportcriminaliteit voor het
Openbaar Ministerie, de politie, de transportsector en verzekeraars. De inzet
van deze landelijk officier borgt een doeltreffende informatie-uitwisseling
tussen de betrokken partijen en het ontwikkelen en inbedden van expertise
over transportcriminaliteit binnen Openbaar Ministerie en politie. Hij of
zij zal tevens coördinerend optreden in die gevallen waarin grensoverschrijdende
criminaliteit in nauwe samenwerking met andere landen dient te worden bestreden.
Waar nodig zal de landelijk officier ook knelpunten signaleren en bijdragen
aan het oplossen daarvan. Zowel binnen de transportsector als binnen Justitie
bestaat behoefte aan een betere uitwisseling van informatie, om zodoende een
beter zicht te krijgen op de omvang, vorm en landelijke spreiding van transportcriminaliteit.
Bruikbare informatie vanuit de sector zal ten goede komen aan rechercheonderzoek
en geeft ook de mogelijkheid tot het uitvoeren van een criminaliteitsbeeld-
en fenomeenanalyse door het Korps Landelijke Politie Diensten. Een verdere
analyse van effectieve maatregelen is nodig om tot een effectieve aanpak van
transportcriminaliteit door publieke en private partijen te komen en zal deel
uitmaken van de opdracht die de landelijk officier meekrijgt. Daarbij zal
de coördinerend officier van justitie richting de politie toezien op
het beter stroomlijnen van het aangifteproces.
 
 Met de inzet van een landelijk officier is er voor politie, het Openbaar
Ministerie, de transportsector en verzekeraars één aanspreekpunt
voor transportcriminaliteit. Het concentreert kennis en kunde, zorgt voor
een eenduidig beeld over het fenomeen transportcriminaliteit en leidt tot
gerichter inzet bij de opsporing en vervolging van transportcriminaliteit.
Ladingdiefstal kent bredere dimensies dan een simpele diefstal of een eenvoudig
geval van vandalisme. Vaak zijn er criminele netwerken in het geding en is
sprake van georganiseerde misdaad. Door een goede uitwisseling van informatie
tussen de verschillende opsporings- en vervolgingsinstanties in binnen- en
buitenland komen deze verbanden beter in beeld. Door inzet van een landelijk
officier blijft aandacht voor de bestrijding van transportcriminaliteit gegarandeerd.
De landelijk officier kan knelpunten in de aanpak inzichtelijk
maken en aanpakken. In dat proces borgt de coördinerend landelijk officier
de samenwerking met de politie.
 
 Bovengenoemde maatregelen betekenen een kwaliteitsimpuls voor de opsporing
en vervolging van transportcriminaliteit. Het onderwerp transportcriminaliteit
leent zich bij uitstek voor een programmatische aanpak ter voorkoming van
bepaalde vormen van criminaliteit door alle betrokken partijen. Het gaat daarbij
onder andere om het verbeteren van de (technische) beveiliging van ladingen,
het vergroten van de veiligheid op parkeerplaatsen langs de snelweg (zowel
in binnenland als in het buitenland), het maken van goede afspraken met de
ons omringende landen over de aanpak van transportcriminaliteit en de uitwisseling
van informatie.
 
 Met de bestaande opsporingscapaciteit bij de politie zal inventief moeten
worden omgegaan. Binnen de politie zullen de regionale korpsen optreden ten
aanzien van transportcriminaliteit. Nu blijkt dat vooral in Brabant en Limburg
aangifte van ladingdiefstal wordt gedaan, zal de operationele focus vooral
op deze regio blijven liggen. Zoals ik u reeds heb medegedeeld tijdens het
Algemeen Overleg met uw Kamer op 8 oktober, zal het Projectteam Transportcriminaliteit
van de Bovenregionale Recherche Zuid-Nederland de komende jaren worden voortgezet
en uitgebreid. Het projectteam wordt voortgezet en geoptimaliseerd door het
creëren van een Basisteam (conform het huidige projectteam belast met
projectmatige onderzoeken binnen het sturingsconcept van de Bovenregionale
Recherche Organisatie). Daarnaast zal een Snel Interventie Team (SIT) worden
ingesteld voor kortdurende ondersteuningsacties, korte operationele onderzoeken
en acute rechtshulpverzoeken. Mocht blijken dat ladingdiefstal ook op andere
plaatsen in Nederland regelmatig voorkomt of dat door de aanpak de criminaliteit
zich verplaatst, dan kan de landelijk officier besluiten tot specifieke actie
aldaar. Het gaat dan om ondersteuning van het Basisteam of het SIT in operationele
zin alsmede het leveren van expertise, kennis en kunde om het fenomeen ladingdiefstal
effectief te bestrijden. Vanuit de Bovenregionale Recherche kan indien noodzakelijk
extra ondersteunende capaciteit beschikbaar komen.
 Publiek-private samenwerking
 Als het gaat om het tegengaan van transportcriminaliteit hebben de transportsector
en de overheid beide een eigen verantwoordelijkheid en ten aanzien van de
publiek-private samenwerking een gedeelde verantwoordelijkheid.
 
 De afgelopen jaren zijn in Nederland goede resultaten geboekt met de publiek-private
samenwerking bij het eerste convenant transportcriminaliteit uit 2004. Dit
convenant heeft er onder meer voor gezorgd dat de procedure voor het aannemen
van personeel is verbeterd door middel van een checklist en dat er is gestart
met het veiliger maken van parkeerplaatsen.
 
 Op 9 december 2009 zal een tweede convenant Aanpak Criminaliteit
Transportsector door een groot aantal publieke en private partijen worden
ondertekend. Om te borgen dat de maatregelen voortvarend in publiek-private
samenwerking worden opgepakt, is voorzien in een stuurgroep. Dit nieuwe convenant
kent vier speerpunten, die zijn vertaald in concrete acties en projecten.
Deze speerpunten zijn: monitoring/cijfers en analyses, de internationale dimensie,
preventie en repressie.
 
 Als belangrijk project wordt gezien het beter uitwisselen van gegevens
tussen publieke en private partijen. Er wordt afgesproken dat gezamenlijk eenduidige definities worden opgesteld van transportcriminaliteit om
de uniformiteit van de cijfers over dit onderwerp te vergroten en het inzicht
in de achtergrond en in trends te laten toenemen. Ook worden in het convenant
verbeteringen geïnitieerd in het proces van melden en aangifte doen.
 
 Voor wat betreft de internationale dimensie van transportcriminaliteit
geldt dat veel ladingstromen een grensoverschrijdend karakter hebben, waarbij
moet worden vastgesteld dat criminaliteit tegen deze stromen soms ook dat
karakter heeft. Zowel in Nederland als in Europa wordt gewerkt aan het opzetten
van een netwerk van gecertificeerde parkeerplaatsen. Het kabinet volgt dit
proces in het kader van het convenant. Zoals afgesproken in het convenant
zal ik waar mogelijk in internationaal overleg tevens de publiek-private aanpak
in Nederland onder de aandacht brengen.
 Gesprek met TLN en TNT
 In het kader van de publiek-private samenwerking en de aanpak van transportcriminaliteit
heb ik op 17 november jl. een constructief gesprek gevoerd met TNT en
met Transport & Logistiek Nederland over hun zorgen over transportcriminaliteit,
zoals verwoord in hun brief van 29 september 2009. Tijdens dit overleg
is gesproken over de hoogte van het schadebedrag van transportcriminaliteit
en het gebrek aan eenduidige cijfers hierover. Daarnaast is gesproken over
publiek-private samenwerking op het gebied van transportcriminaliteit. Hierbij
is ook aan de orde geweest dat ten behoeve van het tegengaan van transportcriminaliteit
zowel de transportsector als de overheid een eigen verantwoordelijkheid hebben.
Tenslotte is gesproken over mijn voornemen over te gaan tot de aanstelling
van een landelijk officier van justitie en de taken van het Bovenregionale
Rechercheteam Zuid-Nederland.
 
 TNT en de brancheorganisatie TLN hebben met mij geconstateerd dat de maatregelen
die ik vanuit het ministerie van Justitie zal nemen ten aanzien van de publiek-private
samenwerking en ten aanzien van de opsporing en vervolging op draagvlak kunnen
rekenen bij de transportsector. Daarbij komen de maatregelen tegemoet aan
de wens van de sector om gezamenlijk – met inachtneming van de eigen
verantwoordelijkheden – vorm te geven aan de verdere aanpak van transportcriminaliteit.
Tevens geef ik met deze maatregelen uitvoering aan de motie van de leden Heerts
en Teeven (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 700 VI, nr.
48).
 
 De minister van Justitie,
 E. M. H. Hirsch Ballin