Wetenschapsbudget 2000; Brief minister met een reactie op het rapport Esmeijer 'Weten gewogen, de WTC toekomst getekend'
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 26658, nr. 22

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

09-09-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

26658 nr. 22

30-08-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamKabinetsreactie op rapport Commissie Esmeijer «Weten
gewogen, de WTC-toekomst getekend; Van Sisyfus tot Hercules».1. Inleiding2. Conclusies en aanbevelingen Commissie Esmeijer2.1 Evaluatie van Weten2.2 Toekomstvisie op het wtc-beleid3. Reactie op het rapport van de commissie Esmeijer3.1 Evaluatie3.2 Toekomstvisie4. Wetenschaps- en techniekcommunicatie: nieuw beleid.Uitgangspunten4.1 Taken van onderzoekinstellingen en universiteiten4.2 Wetenschap en techniek in het basisonderwijsVerbreding Techniek in het Basisonderwijsa. Lokaal/regionaal faciliteren van scholenb. Landelijk legitimeren en borgen van techniekc. Bundelingvan krachtenNetwerk van Science centra
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 26658Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 54 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
26 658Wetenschapsbudget 2000nr. 22BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 30 augustus 2004Eind 2003 is het rapport van de Commissie Esmeijer «Weten gewogen,
de WTC-toekomst getekend» gepubliceerd. (ocw0301132)Hierbij zend ik u het Kabinetsstandpunt op dit rapport.De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,M. J. A. van der Hoeven Kabinetsreactie op rapport Commissie Esmeijer «Weten
gewogen, de WTC-toekomst getekend; Van Sisyfus tot Hercules».1. InleidingIn de eind 2003 verschenen nota Focus op excellentie
en meerwaarde, wetenschapsbudget 2004, gaf ik aan dat bevorderen
van wetenschaps- en techniekcommunicatie behoort tot het hart van het wetenschapsbeleid,
maar tevens dat het beleid hard toe is aan herijking. Te lang heeft het accent
gelegen op voorlichting aan een als passief gezien algemeen publiek; te weinig
is doelgericht gewerkt aan actief betrekken van de burger en de jeugd. De
organisatie is versnipperd en mist richting. Ik heb in het wetenschapsbudget
aangegeven dat de herijking van het beleid vorm zal krijgen op basis van het
werk van de Commissie Esmeijer die in juni 2003 is geïnstalleerd1.Het rapport van de commissie, «Weten gewogen,
de WTC-toekomst getekend; Van Sisyfus tot Hercules», is op
16 december 2003 aan mij aangeboden; ik heb het rapport aan het parlement
gezonden op 18 december 20032 en aangegeven
aan betrokken partijen te zullen vragen om hun reacties op het rapport alvorens
mijn standpunt te bepalen. Inmiddels zijn deze reacties ontvangen; in deze
brief geef ik mijn reactie op het rapport en geef ik de herijking van het
beleid vorm.De commissie had een dubbele taak. Ten eerste het evalueren van de uitvoering
van het beleid dat was vastgelegd in de in 2000 verschenen nota «Boeiend,
Betrouwbaar en Belangrijk». Stichting Weten kreeg voor de uitvoering
van dit beleid een centrale rol toegewezen. In de nota werd aangekondigd dat
na drie jaar een evaluatie zou plaatsvinden van stichting Weten, waarin ook
werd gekeken welke inspanningen de andere betrokken partijen (universiteiten,
bedrijven, NWO etc.) hebben gedaan om het overheidsbeleid te effectueren.
Ten tweede had de commissie als taak het ontwerpen van een toekomstvisie op
wetenschap- en techniekcommunicatie.In hoofdstuk 2 geef ik een beknopte samenvatting van de conclusies van
de Commissie Esmeijer. Ik onderscheid daarbij de evaluatie van Weten en het
toekomstige beleid. In hoofdstuk 3 geef ik de kabinetsreactie op het rapport.
In hoofdstuk 4 schets ik mijn beleid ten aanzien van wetenschaps- en techniekcommunicatie.2. Conclusies en aanbevelingen Commissie Esmeijer2.1 Evaluatie van WetenDe Commissie Esmeijer stelt in haar rapport dat de opdracht van de overheid
aan Weten erg breed was en de beschikbare middelen daarvoor te gering. Ook
vindt zij dat er relatief veel tijd verloren is gegaan aan het zich verantwoorden
van Weten aan de overheid.Daarnaast constateert de Commissie dat Weten een interne professionaliseringsslag
heeft gerealiseerd en veel activiteiten heeft geïnitieerd. Toch heeft
Weten niet altijd effectief geopereerd. Zo is er onvoldoende focus aangebracht
binnen de functies in de te bedienen partijen. Met betrekking tot de uitvoering
van het wtc-beleid is de Commissie van mening dat de makel/schakelfunctie
en de expertisefunctie van belang zijn voor het stimuleren van de communicatie
over wetenschap en techniek.Wat betreft de makel/schakelfunctie concludeert de Commissie het volgende: – Weten heeft onvoldoende voeling met de vraagzijde en Weten is
buiten haar directe netwerk en aan de vraagzijde meestal onbekend.– De positie van Weten is niet sterk in de aanbodzijde van het wtc-netwerk.
Ook hier heeft Weten weinig voeling met het veld en met de materie. Weten
zoekt de media vaker op als partner, maar in het bedrijfsleven is het netwerk
beperkt.– Ook scoort Weten relatief laag op de realisatie van de doelstellingen
van het beleid en van haar eigen taken.De Commissie constateert dat ten aanzien van de expertisefunctie velen
positief zijn over de dossiers die Weten uitbrengt, maar tegelijkertijd wekt
de hoeveelheid informatie irritatie (vele rapporten die Weten door adviesbureau's
laat opstellen over wetenschap- en techniekcommunicatie). Ook de werkwijze
van Weten wordt niet als prettig ervaren. Weten komt directief over in plaats
van faciliterend en ontmoedigt enthousiaste partijen met WTC-initiatieven.
Vele partners missen een overkoepelende visie op WTC. Alles overziende concludeert
de Commissie dat het niet voor de hand ligt dat Weten in de huidige situatie
blijft voortbestaan. Niettemin is er volgens de commissie wel behoefte aan
een ondersteunende partij op het terrein van de WTC.2.2 Toekomstvisie op het wtc-beleidDe Commissie onderschrijft de motieven voor WTC die een rol van de overheid
rechtvaardigen (economisch, cultureel en democratisch motief). Dwars door
alle motieven heen onderscheidt de Commissie het motief
van verantwoording («public accountability»). Kennisinstellingen
moeten verantwoording afleggen aan de maatschappij of aan de aandeelhouders
over het verleden en daarmee draagvlak creëren voor de toekomst. De commissie
beveelt daarvoor in praktische zin het volgende aan:1a. Vijf procent van het wetenschapsbudget (onderzoeksmiddelen) zou moeten
worden gereserveerd voor de communicatie richting een breed publiek; òf1b. kennisinstellingen zouden zich over dit onderwerp jaarlijks verplicht
moeten verantwoorden (public accountability); èn2. in het opleidingstraject van promovendi zou een module «communicatie
richting breed publiek» moeten worden opgenomen.Ook acht de Commissie innovatie van het onderwijssysteem nodig om kinderen
van jongs af aan geïnteresseerd te laten raken voor wetenschap en techniek.
Op de korte termijn is daarvoor een actievere rol van de intermediairs nodig
om vragers en aanbieders samen te brengen.De Commissie constateert dat er bij wetenschap en techniek sprake is van
een niet aanwezige (vaak uit onbekendheid) of onvervulde vraag bij het publiek.
Daarom vindt de Commissie het belangrijk dat voor de toekomst de vraagzijde
en aanbodzijde beter op elkaar worden afgestemd en dat de aanbodzijde ook
de (onvervulde) vraag van het publiek kan articuleren en vertalen in het aanbod
voor wetenschap- en techniekcommunicatie. Dit vraagt een andere organisatorische
structuur voor wtc dan tot nu toe het geval was. De Commissie stelt de oprichting
van een Programmaraad voor WTC voor met enkele
operationele taken, maar vooral een tactische en strategische taak. De vraag-
en aanbodzijde zijn in deze voorgestelde Programmaraad gezaghebbend vertegenwoordigd,
er moet zicht zijn op communicatie, informele educatie, wetenschap en technologie
en er wordt een meerjarenplan gemaakt voor het hele veld (door het hele veld).
Weten zou niet moeten worden voortgezet in de huidige vorm, maar moet gaan
fungeren als programmabureau van de Raad. De opzet en taken van Programmaraad
en programmabureau worden in het rapport gedetailleerd uitgewerkt, evenals
het vereiste implementatietraject. 3. Reactie op het rapport van de commissie EsmeijerIk ga eerst in op het evaluerende deel van het rapport en vervolgens op
de toekomstvisie die de commissie heeft gegeven.3.1 EvaluatieMet betrekking tot de evaluatie van Weten onderschrijf ik de conclusies
van de Commissie dat Weten vele activiteiten heeft geïnitieerd, maar
dat er een helder strategisch kader ontbreekt, en dat Weten geen sterke factor
blijkt te zijn in het netwerk van bij de WTC betrokken partijen. Deze conclusies
worden door de reacties die betrokken partijen op het rapport hebben gegeven
niet weersproken; uitzonderingen zijn de reacties van Weten zelf en van de
AWT. De conclusie die het Kabinet hieruit trekt, is dat een onafhankelijke
gespecialiseerde organisatie zoals Weten geen lijn kan brengen in de wetenschaps-
en techniekcommunicatie. Bovendien is het Kabinet van oordeel dat dit in een
aantal opzichten ook helemaal niet nodig of zelfs maar wenselijk is. Met name
betreft dit:• Het vaststellen van een landelijke agenda voor wetenschaps- en
techniekcommunicatie. Tot dusverre heeft deze activiteit niet geleid tot een
duidelijk zichtbare focussering, waarbij alle actoren op dit terrein gelijktijdig
eenzelfde onderwerp belichten, ieder vanuit een eigen invalshoek. Bovendien
acht ik een dergelijke stroomlijning niet nodig en zelfs niet gewenst. Enerzijds
komt stroomlijning vanzelf tot stand als er wetenschappelijke ontwikkelingen
met grote maatschappelijke gevolgen zijn. Daarvoor is centrale regie door
een onafhankelijke gespecialiseerde organisatie niet nodig. Anderzijds is
pluriformiteit van de communicatie over wetenschap en techniek juist wenselijk,
omdat mensen nu eenmaal verschillende onderwerpen interessant en belangrijk
vinden. Juist pluriformiteit en diversiteit bevordert de belangstelling, stroomlijning
leidt eerder tot verschraling en vermindering van interesse.Om op deze verschillende
onderwerpen coherent te communiceren over wetenschap en techniek, is coördinatie
binnen het netwerk van actoren toereikend.• Het vervullen van de rol van expertisecentrum. Aan een centrale,
door de overheid gefinancierde organisatie die deze rol vervult, is blijkens
het rapport van commissie Esmeijer niet veel behoefte. Dit geldt temeer omdat
aan de Vrije Universiteit inmiddels een groep is gevormd die wetenschappelijke
kennis over wetenschaps- en techniekcommunicatie bijeen brengt en daar verder
onderzoek naar doet. Meer algemeen acht het kabinet het belangrijk dat kennisinstellingen
zelf kennis verzamelen over wetenschaps- en techniekcommunicatie, en die ieder
ten behoeve van hun eigen taak benutten; en dat er een netwerk van grotere
en kleinere science centra bestaat die ieder in direct contact staan met jongeren
en burgers, onderling kennis uitwisselen en samenwerken bij de praktische
uitvoering (zie hieronder).• Het ondersteunen van de massamedia bij hun werk op het terrein
van wetenschaps- en techniekcommunicatie. Deze taak die in de nota Boeiend, Betrouwbaar en Belangrijk is geïntroduceerd,
blijkt niet goed uit de verf te komen. In feite besteden de media eigener
beweging al aanzienlijke aandacht aan wetenschap en techniek, omdat daar kennelijk
belangstelling voor is bij hun publiek. De media hebben de overheid dus niet
nodig om hen daartoe toe te stimuleren. In de tweede plaats is de hoeveelheid
middelen die Weten beschikbaar had voor het ondersteunen van de massamedia
te gering om veel mee te bereiken. Voor het ondersteunen van grote producties
die de media niet uit eigen middelen kunnen betalen, zouden zeer veel grotere
bedragen nodig zijn. Dit acht ik geen overheidstaak, ook al omdat het alleen
eenversterking zou betekenen van de voorlichting aan een als passief
gezien algemeen publiek die ik in het Wetenschapsbudget heb afgewezen.• Het werk aan het adoptieplan scholen. Dit is een onderdeel van
de wetenschaps- en techniekeducatie. Deze acht ik zeer belangrijk; om die
reden worden op dat terrein veel nieuwe initiatieven genomen, zie hoofdstuk
4. Het in de nota Boeiend, Betrouwbaar en Belangrijk geïntroduceerde
adoptieplan scholen past echter niet goed in een breder geheel. De makel en
schakel functie die hier werd voorzien gaat bovendien teveel uit van de gedachte
van centrale regie en te weinig van ondersteuning van initiatieven van onderop
en van het direct aanspreken van kennisinstellingen op hun verantwoordelijkheden.Naast deze taken, voerde Weten nog twee andere uit:• Het verstrekken van subsidies aan organisaties op het terrein van
wetenschaps- en techniekcommunicatie die activiteiten organiseren om een actieve
betrokkenheid van burgers en jongeren bij wetenschap en techniek te bereiken.
Deze subsidieringstaak hoort naar het oordeel van het kabinet niet thuis bij
een afzonderlijke intermediaire organisatie, maar moet onderdeel vormen van
het werk van bovengenoemd netwerk van science centra.• De organisatie van de Wetenschaps- en techniek week. Ook hiervoor
geldt dat deze taak naar het oordeel van het kabinet niet als zelfstandige
taak van een intermediaire organisatie moet worden uitgevoerd. Zo komt de
week immers in het luchtledige te hangen. De uitvoering van de wetenschaps-
en techniek week moet worden geïntegreerd met de activiteiten op het
terrein van wetenschaps- en techniek educatie en
daarmee ook organisatorisch worden verbonden.Op grond hiervan is besloten om, nadat eerder al besloten was de subsidies
van EZ en LNV aan Weten te beëindigen, per 1 januari 2005 ook de
subsidie aan Weten vanuit de begroting van OCW te beëindigen.3.2 ToekomstvisieIk onderschrijf de visie van de commissie dat het primair een verantwoordelijkheid
van de kennisinstellingen zèlf is om over wetenschap en techniek te
communiceren met een breed publiek en dat ze over dit onderwerp moeten zorgen
voor public accountability. De wettelijke verankering van deze taak moet worden
versterkt. In hoofdstuk 4 wordt dat verder uitgewerkt. De aanbeveling van
de commissie Esmeijer dat een deel van de middelen van de onderzoeksinstellingen
zou moeten worden gereserveerd voor wetenschaps- en techniekcommunicatie past
in deze lijn. Het spreekt immers vanzelf dat aan de uitvoering van een wettelijke
taak ook een deel van de financiering van de kennisinstellingen wordt besteed.
De commissie Esmeijer beveelt in concreto aan dat vijf procent van de onderzoeksmiddelen
hiervoor wordt gereserveerd. Mijns inziens moeten vanuit de verantwoordelijkheden
van kennisinstellingen prestatieafspraken worden geformuleerd. Op basis van
deze afspraken is het zinvol om te kijken in hoeverre apart geld moet worden
gealloceerd voor wetenschaps- en techniekcommunicatie. Wetenschaps- en techniekcommunicatie
is een belangrijke taak van de kennisinstellingen, maar mag niet onderwijs
en onderzoek in het gedrang brengen.Ik deel de opvatting van de commissie dat innovatie van het onderwijssysteem
nodig is om kinderen van jongs af aan te interesseren voor wetenschap en techniek.
De volle nadruk van het nieuwe beleid dat in hoofdstuk vier wordt ontvouwd,
komt hier dan ook op te liggen. Ik deel ook de opvatting van de commissie Esmeijer dat er een betere afstemming
nodig is tussen de vraag naar en het aanbod van wetenschaps- en techniekcommunicatie.
Het voorstel van de commissie om daartoe een programmaraad in te stellen vindt weinig steun in de reacties van de betrokken
partijen. Zoals boven aangegeven, acht het Kabinet inhoudelijke regie van
de wetenschaps- en techniekcommunicatie niet nodig en niet wenselijk. Daarvoor
is een programmaraad dus niet nodig. Wel is onderlinge samenwerking tussen
de verschillende partijen belangrijk en een goede afstemming van het aanbod
van activiteiten op de vraag. Per 1 juli 2004 zal het in het deltaplan
bèta/techniek aangekondigde platform bèta en techniek operationeel
zijn, dat voor een belangrijk deel van het veld al een makel en schakel rol
krijgt. Daarom kan de afstemming van vraag en aanbod nu goed gestalte krijgen
zonder daarvoor een nieuw orgaan in het leven te roepen. Het Platform zal
samen met de science centra en NEMO de rol spelen in de coördinatie binnen
het netwerk van actoren. In hoofdstuk vier wordt dit uitgewerkt.4. Wetenschaps- en techniekcommunicatie: nieuw beleid.UitgangspuntenIn het Wetenschapsbudget 2004 heb ik vier uitgangspunten gegeven waar
het nieuwe beleid aan moet voldoen.• Een groter accent op regionale initiatieven waarbij met burgers
tweezijdige communicatie mogelijk is.• Een intensievere aansluiting tussen wetenschapsentechniekcommunicatie
en het onderwijs.• Stimulansen voor onderzoeksinstellingen om te zorgen voor toegankelijke
en aantrekkelijke informatievoorziening aan het algemene publiek, zowel over
het eigen onderzoek als over de ontwikkeling van de wetenschap in het algemeen.• Een goede balans bij wetenschap- en techniekcommunicatie tussen
creatieve autonomie van individuele organisaties en nationale regie en focus,
met toedeling van middelen op basis van kwaliteit en excellentie; daarom zal
een grotere plaats worden ingeruimd voor de science centra.De ontwikkelingen op het gebied van wetenschaps- en techniekcommunicatie
en educatie zijn de laatste jaren in een stroomversnelling geraakt. Organisaties
in het WTC/E veld hebben de eigen organisatie versterkt. Goede voorbeelden
daarvan zijn de Vereniging van Sience Centra, de N5 (NEMO, Naturalis, NWO,
«Natuur, Wetenschap & techniek», VPRO-Noorderlicht) en Jet-net.
De overheid heeft recent een impuls gegeven waarmee deze tendens verder wordt
versterkt, met het deltaplan bèta en techniek. Daarin is als aanpak
gekozen om vooral initiatieven vanuit onderwijsinstellingen, onderzoekinstellingen,
bedrijven en instellingen voor wetenschaps- en techniekcommunicatie te ondersteunen.
Het wetenschaps- en techniekcommunicatiebeleid moet deze tendens tot eigen
verantwoordelijkheid en zelforganisatie verder versterken. Om dat bereiken
zijn twee pijlers nodig.Ten eerste het scherper vastleggen van de verantwoordelijkheid van onderzoekinstellingen
en universiteiten voor wetenschaps- en techniekcommunicatie en -educatie en
het versterken van de verantwoordelijkheid van het bedrijfsleven daarvoor.Ten tweede het ondersteunen van basisscholen in specifieke zin en wetenschaps-
en techniekcommunicatie in meer generieke zin, door middel van
het opbouwen van een landelijk samenhangend netwerk van de science centra.4.1 Taken van onderzoekinstellingen en universiteitenIn de huidige wet op het hoger onderwijs hebben de instellingen voor hoger
onderwijs als taak, naast onderwijs en onderzoek: «Kennisoverdracht
aan de maatschappij». In de praktijk is gebleken dat deze formulering
te algemeen is. Daarom is in het wetenschapsbudget aangegeven dat expliciet
zal worden gemaakt dat valorisatie een onderdeel is van deze taak. Het wetenschapsbudget
geeft aan dat dit zo nodig zal worden gedaan door de wet te wijzigen en als
dat juridisch gezien niet nodig is, door wetsinterpreterende regelgeving.
Inmiddels is in het HOOP aangegeven dat een voorstel voor een nieuwe wet op
het hoger onderwijs zal worden gemaakt. Daarin wordt valorisatie expliciet
als taak opgenomen. Daaraan voorafgaand zal reeds dit jaar door middel van
een brief aan de instellingen worden vastgesteld dat valorisatie behoort tot
de wettelijke taak «kennisoverdracht aan de maatschappij». Deze
taak is echter ruimer dan valorisatie alleen. Ook wetenschaps- en techniekcommunicatie
en -educatie vallen er onder. In aansluiting op de explicitering van de valorisatie
taak, zal ik daarom ook deze taak expliciteren. In de nieuwe wet op het hoger
onderwijs zal de taak van wetenschaps- en techniekcommunicatie en -educatie
expliciet worden opgenomen en daaraan voorafgaand zal een wetsinterpreterende
regel worden opgesteld. Ook bij de onderzoekinstellingen die niet vallen onder
de wet op het hoger onderwijs, zoals NWO, zal deze taak expliciet wettelijk
worden vastgelegd.Als uitgangspunt kan gelden dat het bij de communicatie- en educatietaak
van de universiteiten en onderzoekinstellingen gaat om:• In lijn met de grotere nadruk die in het wetenschapsbudget is gelegd
op regionale initiatieven en tweezijdige communicatie met burgers: directe
interactie met burgers in de eigen omgeving van de instellingen en met lokale
organisaties. Dit kan zowel de maatschappelijke implicaties betreffen van
nieuwe ontwikkelingen, als die ontwikkelingen zelf.• Informatieverstrekking aan het brede publiek, zowel door het aanbieden
van toegankelijke informatie aan de media als rechtstreeks, bijvoorbeeld via
internet. Deze informatievoorziening moet het eigen onderzoek betreffen, maar
niet alleen. Het eigen onderzoek van een instelling en de daarin gemaakte
keuzes zijn immers alleen te begrijpen tegen de achtergrond van de wereldwijde
wetenschappelijke ontwikkelingen in het betrokken vakgebied. Alleen al vanuit
een oogpunt van verantwoording van de besteding van de middelen die de belastingbetaler
ter beschikking heeft gesteld, is het dus noodzakelijk dat de instellingen
in hun communicatie ook de wereldwijde ontwikkelingen betrekken.• Educatie: het ondersteunen van het voortgezet onderwijs in de eigen
omgeving. Enthousiasmeren en informeren van middelbare scholieren over wetenschap
en techniek kan alleen gebeuren door ze rechtstreeks in contact te brengen
met onderzoekers, in samenwerking met de onderwijsinstellingen.• Onderzoek en expertisevorming: het behoort tot de taken van de
universiteiten en onderzoekinstellingen om onderzoek te doen naar de meest
effectieve manier om over wetenschap en techniek te communiceren, en om de
bestaande kennis te ontsluiten voor alle instellingen die deze nodig hebben
voor hun taken.Het verhelderen c.q. vastleggen van een wettelijke taak leidt nog niet
vanzelf tot daadwerkelijke versterking van de wetenschaps- en techniekcommunicatie
en educatie. Daarom zal ik in de bestuurlijke overleggen met de
instellingen dit onderwerp agenderen, met als doel om te komen tot prestatieafspraken.
De onderzoekinstellingen zal ik vragen er in hun strategische plannen aandacht
aan te besteden. Bij de opstelling van de prestatieafspraken en de beoordeling
van de strategische plannen zal ik toe zien op een goede onderlinge afstemming
en taakverdeling.Het is duidelijk dat deze taken geld kosten. In het geval van valorisatie
heb ik aangegeven dat in het bekostigingsmodel van de universiteiten een aparte
component zal worden opgenomen. Zoals in het Wetenschapsbudget staat: «voor
alle duidelijkheid: het gaat niet om de toevoeging van extra middelen en ook
niet om een geoormerkte post die aan valorisatie moet
worden besteed, maar om het expliciet benoemen van een deel van de bekostiging
als valorisatiecomponent. Dit heeft als doel de universiteiten houvast te
geven bij de vaststelling van hun beleid op dit punt, zonder hun eigen verantwoordlijkheid
aan te tasten». Voor wetenschaps- en techniekeducatie zal ik dezelfde
weg volgen. Een deel van de bekostiging zal dus worden aangemerkt als wetenschaps-
en techniekcommunicatiecomponent. Ook hier gaat het niet om de toevoeging
van extra middelen en evenmin om oormerking van een deel van de bestaande,
maar om een richtsnoer waarmee wordt beoogd de universiteiten houvast te bieden
bij hun beslissingen. De hoogte van deze component zal na goed overleg met
de universiteiten worden vastgesteld. In de subsidies voor de overige onderzoekinstellingen,
waaronder NWO en de KNAW, zal een soortgelijke aanpak worden gevolgd.In het verlengde hiervan zal ik met NWO en de VSNU overleggen over de
wenselijkheid om Kennislink voort te zetten en over de meest wenselijke plaatsing
daarvan. Kennislink is een website die informatie geeft over wetenschap en
techniek, gestart met subsidie uit het Nationaal Plan Electronische Snelwegen
en voortgezet met tijdelijke extra subsidie uit de begroting van OCW. Kennislink
was oorspronkelijk ondergebracht bij Weten, en sinds 2003 tijdelijk bij NWO.Ook de Avond van de Wetenschap moet worden geplaatst in het kader van
eigen verantwoordelijkheid van de kennisinstellingen. Deze Avond is een aantal
jaren van start gegaan als een jaarlijkse bijeenkomst in de Ridderzaal waarin
gezichtsbepalende mensen uit onder meer wetenschap, bedrijfsleven, journalistiek
en politiek bijeen worden gebracht om te spreken over wetenschap, technologie,
economie. De eerste Avond werd goed bezocht en kreeg veel aandacht in de media.
Dat is inmiddels minder het geval. Om die reden heb ik de organisatie gemeld
nog één maal de Avond een subsidie te willen verstrekken, maar
daarna te willen bezien of de Avond nog wel past in het geheel van wetenschaps-
en techniekcommunicatie. Gelet op de versterking van de eigen verantwoordelijkheid
van de kennisinstellingen die hierboven is aangegeven, zal ik de universiteiten
en onderzoekinstellingen vragen of zij de Avond van voldoende belang achten
om de financiering over te nemen.4.2 Wetenschap en techniek in het basisonderwijsDe vorige paragraaf gaf al aan dat communicatie over wetenschap en techniek
met het voortgezet onderwijs een taak is van de universiteiten en onderzoeksinstellingen;
ook het deltaplan bèta en techniek geeft daar reeds aandacht aan. De
basis voor interesse voor wetenschap en techniek moet echter worden gelegd
in het basisonderwijs. Het komt er op aan dat kinderen in de basisschoolleeftijd
zich bewust worden van het belang van wetenschap en techniek en merken dat
deze onderwerpen leuk kunnen zijn. Zoals de directeur van het Sociaal en Cultureel
Planbureau, Paul Schnabel, het heeft uitgedrukt: het moet voor kinderen heel
duidelijk worden dat mobieltjes niet aan nokiabomen groeien. Anders dan in
het geval van het voortgezet onderwijs, ligt het niet voor de
hand dat universiteiten en onderzoekinstellingen zich richten op wetenschaps-
en techniek educatie in het basisonderwijs; dit ligt te ver van hun kerncompetenties
af. Hiervoor is dan ook een specifieke aanpak nodig. Hieronder worden concrete
plannen weergegeven om dit te bereiken. Deze zal ik voor advies aan het Platform
deltaplan bèta en techniek voorleggen. Nadat het Platform advies heeft
uitgebracht, zal ik een meerjarenplan opstellen voor de financiering van de
bovengenoemde activiteiten, op basis van de middelen die vrijkomen door het
beëindigen van de subsidie aan Weten en middelen uit het deltaplan.Verbreding Techniek in het BasisonderwijsHelaas is het basisonderwijs zelf niet goed toegerust om dit bewustzijn
van wetenschap en techniek over te dragen. De leerkrachten hebben daartoe
ondersteuning nodig (kennis en middelen) om de vonk te laten overspringen.De afgelopen jaren is ervaring opgedaan met het project Verbreding Techniek
in het Basisonderwijs. Het recent uitgebrachte nationaal
actieplan «verbreding techniek basisonderwijs» (VTB)
is er op gericht om alle scholen te enthousiasmeren voor techniek. In de komende
vier jaar kan de huidige groep van 250 scholen, die actief samenwerkt met
het bedrijfsleven om techniek te onderwijzen in de basisschool, worden vertienvoudigd.
Doelstelling van het Nationaal Actieplan is om een situatie te creëren
waarin basisscholen en PABO's, educatieve infrastructuur, uitgevers en alle
andere partijen op nationale schaal, duurzaam en structureel invulling geven
aan techniek op de basisschool. Het Nationaal Actieplan VTB omvat drie programmalijnen.a. Lokaal/regionaal faciliteren van scholen• Iedere school krijgt zo laagdrempelig mogelijk toegang tot informatie
en materiaal voor de invoering van techniek in haar programma, beleid en organisatie;
bijvoorbeeld via workshops, websites en regionale steunpunten. 2500 basisscholen kunnen een stimuleringsbijdrage verwerven om techniek
projectmatig in te voeren.• Techniek wordt opgenomen in het competentieprofiel en de programma's
van alle PABO's. Daarnaast realiseren 25 PABO's techniek in een verdiepend
programma. Ook komt techniek in een nascholingsprogramma, bijvoorbeeld voor
aspirant-techniekcoördinatoren op basisscholen.• Techniek wordt tevens ingevoerd in doorgaande leerlijnen primair
onderwijs – onderbouw voortgezet onderwijs. Hiervoor wordt een aantal
proeftuinen gerealiseerd.b. Landelijk legitimeren en borgen van techniekIn de nieuwe kerndoelen basisonderwijs krijgt techniek een heldere, aansprekende
positie. De inspectie zal de ontwikkelingen in basisscholen op het gebied
van techniek volgen, monitoren en zichtbaar maken, zowel als handreiking naar
andere scholen (bijv. schoolportretten) als in het kader van haar schooltoezicht.
Techniek krijgt tevens een duidelijke positie in landelijke leerlingvolgsystemen
en toets-/evaluatie-instrumenten. Scholen kunnen hiermee de brede ontwikkeling
van hun leerlingen op het gebied van techniek volgen als onderdeel van hun
totale ontwikkeling. c. Bundelingvan krachtenHet bedrijfsleven is al jaren actief op het gebied van techniekpromotie
naar het basisonderwijs en de PABO's. Ook voor de komende jaren staan vele
activiteiten en plannen op stapel. Deze activiteiten worden zoveel mogelijk
in het programma opgenomen. Voorbeelden hiervan zijn het ondersteunen van
scholen(netwerken) door medewerkers vanuit de bedrijfstakken en het inbrengen
van lesmaterialen. Op vergelijkbare wijze worden ook de krachten gebundeld
met andere partijen die techniek promoten.Netwerk van Science centraVoor de komende jaren is het essentieel dat binnen het Nationaal actieplan
VTB de component wetenschap wordt geïncorporeerd. Het actieplan en de
nu al beschikbare instrumenten krijgen hiermee een bredere scope. Aansluiting
bij het actieplan biedt een uitstekende kans om met de WTC-functie op de hiervoor
beschreven vraaggerichte wijze in de praktijk aan de slag te gaan.Om in dat plan de wetenschappelijke component een plaats te laten krijgen,
is een structurele voorziening via de science centra nodig, die de basisscholen
blijvend van aantrekkelijke middelen en goede ondersteuning kunnen voorzien
op dit terrein. Essentieel is dan wel dat zij zich er op richten om alle basisscholen in gelijke mate te bedienen, niet alleen
die in hun directe omgeving. Het komt er op aan dat de expertise van alle
science centra wordt «gepoold» en dat het voor een basisschool
niet uitmaakt of deze toevallig dichter bij Nemo staat of dichter bij Ecodrome.
De vraag in de basischolen moet centraal komen te staan. Er is dus een netwerk
nodig van alle science centra, groot en klein, die de handen ineenslaan. Dat
vergt coördinatie. De geschiedenis van Weten leert dat die niet van de
grond komt door te werken met een zelfstandige intermediaire organisatie.
In Vlaanderen is de coördinatie belegd bij het grootste van de science
centra, Technopolis. Dit model werkt goed. Om die reden heb ik aan Nemo, het
grootste van de Nederlandse science centra, gevraagd om een plan te maken
om bovenstaande doelen te realiseren. Dit plan dat de instemming van zowel
de overige grotere science centra als de vereniging van science centra zal
hebben, zal de volgende lijn neerzetten.De science centra ontwikkelen een vraaggericht programma voor uiteindelijk
7000 basisscholen in 2008. Het aanbod van de science centra concentreert zich
daarbij op het ontwikkelen van lesmateriaal voor docenten (science en techniek-koffertjes);
bijscholing docenten; educatieve programma's voor leerlingen (waar mogelijk
aansluitend bij actuele ontwikkelingen en innovatie- en wetenschapsthema's
zoals life sciences, ruimtevaarttechnologie, nanotechnologie etc.) en desgewenst
een voor- en natraject. Het gaat erom dat WTE zich ontwikkelt naar een nieuwe
vorm van afstemming tussen schools en buitenschools onderwijs op het gebied
van bèta en techniek. Bij de vaststelling van thema's spelen bedrijfsleven
en kennisinstellingen een belangrijke rol.Voor de organisatie van de uitvoering hiervan is Stichting Nationaal Centrum
voor Wetenschap en Technologie NEMO (NCWT) het eerste aanspreekpunt. NCWT
ziet o.m. toe op de didactische kwaliteit van het programma dat door de science
centra wordt uitgevoerd, door samenwerking met Amstel Instituut en KNAW. Als
aandachtspunten gelden daarbij:• Aan het hele bèta- en techniekgebied wordt aandacht besteed,• Het programma moet geschikt zijn voor alle leerlingen, ongeacht
hun intelligentie-niveau,• De projecten moeten aansluiten bij de behoeften van de scholen,• De projecten moeten passen in de lijn van de onderwijsvernieuwing,• De projecten moeten passen binnen de doelstellingen van het deltaplan,• De projecten moeten zo goed mogelijk aansluiten bij en zo mogelijk
te combineren zijn met bestaande initiatieven (waaronder actuele innovatie-
en wetenschapsthema's, het bestaande VTB-plan en bijv. initiatieven van scholen,
PABO's en bedrijfsleven).Het plan zal worden gefinancierd uit de middelen die zijn uitgetrokken
voor het deltaplan bèta en techniek. Daarom zal ik het eerst voor inhoudelijk
advies voorleggen aan het Platform deltaplan bèta en techniek en op
grond van het advies van het platform besluiten over het ter beschikking stellen
van middelen.De grote rol die de science centra aldus krijgen, vereist dat deze centra
zelf voldoende verzekerd zijn van continuïteit. Een deel van de centra
heeft deze zekerheid al, omdat ze structurele subsidie ontvangen van de overheid
(rijk of anderszins). Dit geldt nog niet voor Nemo en voor een deel van de
kleinere centra. Nemo heeft wel startsubsidies van het Rijk ontvangen, maar
geen structurele subsidie. Tot dusverre is Nemo er in geslaagd om met steun
van particuliere partijen en de lagere overheid uit te groeien tot het grootste
centrum van Nederland. Dit is echter een te wankele basis. Met de vraaggerichtheid
als uitgangspunt, dient Nemo een continuïteitssubsidie van anderhalf
miljoen euro per jaar te krijgen. Ook een deel van de kleinere science centra
heeft een meer structurele subsidie nodig. Deze komt in plaats van de projectmatige
subsidiëring die Weten tot dusverre uitvoerde. De verstrekking van continuïteitssubsidies
aan de kleinere centra zal worden belegd bij het coördinatiepunt bij
Nemo. Daarbij dient als criterium te worden gehanteerd de mate waarin de te
subsidiëren organisatie bijdraagt aan bovengenoemd plan. Ook de wetenschaps- en techniekweek zal onderdeel moeten gaan uitmaken
van het bovengenoemde op de basischolen gerichte plan en daarmee geïntegreerd
worden. De landelijke coördinatie van de wetenschaps- en techniekweek
zal daarom worden belegd bij het coördinatiepunt bij Nemo.XNoot1Zie bijlage 1 voor de instellingsbeschikking van de Commissie Esmeijer.XNoot2OCW0301132. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-26658-22.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl