Jaarverslag Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport 2018
Staten-Generaal — Kamerstuk Overig
Datum: 2019-05-15 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Vergaderjaar 2018-2019
 Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Kamerstukken
 
 
 
 35 200
 XVI
 
 Jaarverslag en slotwet Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport 2018
 
 
 Nr. 1
 JAARVERSLAG VAN HET MINISTERIE VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT (XVI)
 Aangeboden 15 mei 2019
 
 
 
 
 
 Gerealiseerde uitgaven van het departement verdeeld over beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen (x € 1 miljoen)Totaal € 15.374.412
 
 
 
 
 Gerealiseerde ontvangsten van het departement verdeeld over beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen (x € 1 miljoen) Totaal € 838.072
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 INHOUDSOPGAVE
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Blz.
 
 
 
 
 
 A.
 
 
 
 
 ALGEMEEN
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 Aanbieding van het jaarverslag en verzoek tot dechargeverlening
 
 
 4
 
 
 
 
 
 2.
 
 
 Leeswijzer
 
 
 7
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 B.
 
 
 
 
 BELEIDSVERSLAG
 
 
 
 
 10
 
 
 
 
 
 
 3.
 
 
 Beleidsprioriteiten
 
 
 10
 
 
 
 
 
 4.
 
 
 Beleidsartikelen
 
 
 32
 
 
 
 
 
 
 Artikel 1 Volksgezondheid
 
 
 32
 
 
 
 
 
 
 Artikel 2 Curatieve zorg
 
 
 45
 
 
 
 
 
 
 Artikel 3 Langdurige zorg en ondersteuning
 
 
 57
 
 
 
 
 
 
 Artikel 4 Zorgbreed beleid
 
 
 68
 
 
 
 
 
 
 Artikel 5 Jeugd
 
 
 81
 
 
 
 
 
 
 Artikel 6 Sport en bewegen
 
 
 86
 
 
 
 
 
 
 Artikel 7 Oorlogsgetroffenen en Herinnering Wereldoorlog II
 
 
 93
 
 
 
 
 
 
 Artikel 8 Tegemoetkoming specifieke kosten
 
 
 100
 
 
 
 
 
 5.
 
 
 Niet-beleidsartikelen
 
 
 104
 
 
 
 
 
 
 Artikel 9 Algemeen
 
 
 104
 
 
 
 
 
 
 Artikel 10 Apparaatsuitgaven
 
 
 107
 
 
 
 
 
 
 Artikel 11 Nominaal en onverdeeld
 
 
 113
 
 
 
 
 
 6.
 
 
 Bedrijfsvoeringsparagraaf
 
 
 114
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 C.
 
 
 
 
 JAARREKENING
 
 
 
 
 119
 
 
 
 
 
 
 7.
 
 
 Departementale verantwoordingsstaat
 
 
 119
 
 
 
 
 
 8.
 
 
 Samenvattende verantwoordingsstaat agentschappen
 
 
 120
 
 
 
 
 
 9.
 
 
 Jaarverantwoording agentschappen per 31 december 2018
 
 
 121
 
 
 
 
 
 10.
 
 
 Saldibalans
 
 
 150
 
 
 
 
 
 11.
 
 
 WNT-verantwoording2018 Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
 
 
 160
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 D.
 
 
 
 
 FINANCIEEL BEELD ZORG
 
 
 
 
 164
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 E.
 
 
 
 
 BIJLAGEN
 
 
 
 
 234
 
 
 
 
 
 
 Bijlage 1: Toezichtrelaties RWT’s en ZBO’s
 
 
 234
 
 
 
 
 
 Bijlage 2: Afgerond evaluatie- en overig onderzoek
 
 
 241
 
 
 
 
 
 Bijlage 3: Inhuur externen
 
 
 250
 
 
 
 
 
 Lijst van afkortingen
 
 
 252
 
 
 
 
 
 
 
 
 A.
 ALGEMEEN
 
 
 
 
 1.
 AANBIEDING JAARVERSLAG EN VERZOEK TOT DECHARGEVERLENING
 
 AAN de voorzitters van de Eerste en de Tweede Kamer van de Staten-Generaal.
 Hierbij bieden wij, mede namens de Staatssecretaris, het departementale jaarverslag van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) over het jaar 2018 aan.
 Onder verwijzing naar de artikelen 63 en 64 van de Comptabiliteitswet 2001 verzoeken wij de beide Kamers van de Staten-Generaal de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de Minister voor Medische Zorg decharge te verlenen over het in het jaar 2018 gevoerde financiële beheer.
 Voor de oordeelsvorming van de Staten-Generaal over dit verzoek tot dechargeverlening stelt de Algemene Rekenkamer als externe controleur op grond van artikel 82 van de Comptabiliteitswet 2001 een rapport op. Dit rapport wordt separaat door de Algemene Rekenkamer aan de Staten-Generaal aangeboden. Het rapport bevat de bevindingen en het oordeel van de Algemene Rekenkamer over:
 
 
 a.
 het gevoerde financieel beheer en materieel beheer;
 
 
 b.
 de bijgehouden administraties van het Rijk;
 
 
 c.
 de financiële informatie in het jaarverslag;
 
 
 d.
 de betrokken saldibalans;
 
 
 e.
 de totstandkoming van de informatie over het gevoerde beleid en de bedrijfsvoering;
 
 
 f.
 de in het jaarverslag opgenomen informatie over het gevoerde beleid en de bedrijfsvoering.
 
 
 Bij het besluit tot dechargeverlening worden verder de volgende, wettelijk voorgeschreven, stukken betrokken:
 
 
 a.
 het Financieel jaarverslag van het Rijk over 2018;
 
 
 b.
 het voorstel van de slotwet dat met het onderhavige jaarverslag samenhangt;
 
 
 c.
 het rapport van de Algemene Rekenkamer over het onderzoek van de centrale administratie van de schatkist van het Rijk en van het Financieel jaarverslag van het Rijk;
 
 
 d.
 de verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer over de in het Financieel jaarverslag van het Rijk, over 2018 opgenomen rekening van uitgaven en ontvangsten over 2018, alsmede over de saldibalans over 2018 (de verklaring van goedkeuring, bedoeld in artikel 83, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001).
 
 
 
 Het besluit tot dechargeverlening kan niet worden genomen, voordat de betrokken slotwet is aangenomen en voordat de verklaring van goedkeuring van de Algemene Rekenkamer is ontvangen.
 
 
 
 
 De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
 
 
 H.M. de
 Jonge
 
 
 
 De Minister voor Medische Zorg,
 
 
 B.J.
 Bruins
 
 
 
 
 
 Dechargeverlening door de Tweede Kamer
 Onder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001 verklaart de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal dat de Tweede Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit, genomen in de vergadering van 
 
 De Voorzitter van de Tweede Kamer, 
 
 Handtekening: 
 
 Datum: 
 
 Op grond van artikel 64, tweede lid, van de Comptabiliteitswet 2001 wordt dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, ter behandeling doorgezonden aan de voorzitter van de Eerste Kamer. 
 
 Dechargeverlening door de Eerste Kamer
 Onder verwijzing naar artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001 verklaart de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal dat de Eerste Kamer aan het hiervoor gedane verzoek tot dechargeverlening tegemoet is gekomen door een daartoe strekkend besluit, genomen in de vergadering van 
 
 De Voorzitter van de Eerste Kamer,
 
 Handtekening:
 
 Datum: 
 
 Op grond van artikel 64 van de Comptabiliteitswet 2001 wordt dit originele exemplaar van het onderhavige jaarverslag, na ondertekening van de hierboven opgenomen verklaring, doorgezonden aan de Minister van Financiën. 
 
 
 
 
 
 
 2.
 LEESWIJZER
 
 
 
 1.
 Inleiding jaarverslag
 
 Voor u ligt het departementale jaarverslag 2018 van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).
 Het onderdeel Algemeen omvat het verzoek tot dechargeverlening en deze leeswijzer.
 
 Het beleidsverslag is opgebouwd uit vier onderdelen:
 
 
 •
 De beleidsprioriteiten. Deze paragraaf gaat in op de belangrijkste resultaten van het Ministerie van VWS over het afgelopen jaar. Het gaat om de hoofdlijnen van het beleid en de beleidsprioriteiten van het huidige kabinet en bewindspersonen.
 
 
 •
 De beleidsartikelen. Hierin wordt per artikel de algemene doelstelling vermeld en wat de rol en verantwoordelijkheden zijn van de Minister. Daarnaast bevat elk beleidsartikel beleidsconclusies waarin een oordeel wordt gegeven over de uitvoering van beleid in het afgelopen jaar. Ten slotte wordt de budgettaire tabel vermeld inclusief een toelichting op de belangrijkste bestedingen van middelen en op de opmerkelijke verschillen tussen de gerealiseerde en begrote uitgaven en ontvangsten.
 
 
 •
 De niet-beleidsartikelen. De artikelen bestaan uit een budgettaire tabel en een toelichting op de verschillen tussen de gerealiseerde en begrote uitgaven en ontvangsten.
 
 
 •
 De bedrijfsvoeringsparagraaf. Deze paragraaf geeft informatie op het gebied van rechtmatigheid, de totstandkoming van beleidsinformatie, financieel en materieel beheer en overige aspecten van de bedrijfsvoering.
 
 
 De jaarrekening is opgebouwd uit de departementale verantwoordingsstaat, de samenvattende verantwoordingsstaat agentschappen, de jaarverantwoordingen van de agentschappen, de saldibalans en het overzicht van de topinkomens.
 
 Vervolgens wordt het Financieel Beeld Zorg (FBZ) gepresenteerd. Het FBZ geeft een integraal beeld van de ontwikkeling van de uitgaven en ontvangsten onder het Uitgavenplafond Zorg.
 Tot slot bevat het jaarverslag een aantal bijlagen, te weten de toezichtrelaties op Rechtspersonen met een Wettelijke Taak (RWT’s) en de Zelfstandige Bestuursorganen (ZBO’s), afgerond evaluatie- en overig onderzoek, externe inhuur, de lijst met gebruikte afkortingen en het trefwoordenregister.
 
 
 
 2.
 Groeiparagraaf
 
 VWS is in 2018 met de pilot Lerend evalueren gestart. De pilot wordt in goede samenwerking op ambtelijk niveau met het Ministerie van Financiën uitgevoerd. Het doel van de pilot is het verbeteren van het inzicht in de kwaliteit van het beleid door de evaluaties onderdeel te laten uitmaken van de beleidscyclus en zodoende te leren van de resultaten van de evaluatie. Dit leidt ertoe dat wordt afgeweken van het in de Rijksbegrotingsvoorschriften opgenomen format voor het overzicht van de beleidsdoorlichtingen.
 Het focusonderwerp is De onderbouwing van ramingen van inkomsten en uitgaven. Dit onderwerp is opgenomen in het Financieel Jaarverslag van het Rijk, inclusief een toelichting op de ramingen voor VWS.
 
 
 
 3.
 Afwijkingen van de Rijksbegrotingsvoorschriften
 
 Norm toelichting verschillen tussen budgettaire raming en realisatie
 Bij toepassing van de normen conform de Rijksbegrotingsvoorschriften worden er maar enkele onderdelen toegelicht. Om meer inzicht te geven in de verschillen tussen de budgettaire raming en de realisatie zijn de gehanteerde toelichtingsnormen in dit jaarverslag als volgt:
 
 
 •
 Als het verschil tussen de budgettaire raming en de realisatie op de onderdelen van een instrument groter of gelijk is aan € 2,5 miljoen.
 
 
 •
 Als het verschil kleiner dan € 2,5 miljoen is, maar het onderdeel van beleidsmatig of politiek belang is.
 
 
 De departementale verantwoordingsstaat
 In de departementale verantwoordingsstaat wordt een indeling van de artikelen weergegeven waarmee duidelijk wordt welke Minister verantwoordelijk is voor welke artikelen.
 
 
 
 4.
 Motie Schouw
 
 In juni 2011 is de motie Schouw ingediend en aangenomen. Deze motie zorgt ervoor dat de landenspecifieke aanbevelingen van de Raad op grond van de nationale hervormingsagenda’s een eigensstandige plaats krijgen in de departementale begrotingen. De Europese Commissie heeft geen landenspecifieke aanbevelingen gedaan voor de VWS-begroting.
 
 
 
 5.
 Overgangsrecht Comptabiliteitswet
 
 Op grond van het overgangsrecht in artikel 10.2 van de Comptabiliteitswet 2016 blijven voor de presentatie en inrichting van de jaarverslagen en slotwetten over 2018 de bepalingen uit de Comptabiliteitswet 2001 en de daarop berustende bepalingen van toepassing zoals deze golden voor de inwerkingtreding van de Comptabiliteitswet 2016 per 1 januari 2018. Voor de dechargeverlening inzake het jaar 2018 over het gevoerde financieel beheer en materieelbeheer zijn de bepalingen van de Comptabiliteitswet 2016 en de daarop gebaseerde regelgeving van toepassing. Dit is conform de brief aan het parlement over het overgangsrecht in de Comptabiliteitswet 2016 (Vergaderjaar 2018–2019, 34 426, nr. 33). Om die reden moet telkens bij de verwijzingen naar de bepalingen van de Comptabiliteitswet worden gelezen de artikelen van de Comptabiliteitswet 2001 voor de presentatie en inrichting en voor de begrotingsuitvoering de artikelen van de Comptabiliteitswet 2016 conform de transponeringstabel bij de Comptabiliteitswet 2016, Stb. 2017, 139.
 
 
 
 
 
 
 
 Art. in CW 2016
 
 
 Art. in CW 2001
 
 
 
 
 
 
 3.2 – 3.4
 
 
 19, eerste lid; 21, eerste en tweede lid
 
 
 
 
 3.5
 
 
 22, eerste lid; 26, eerste lid
 
 
 
 
 3.8
 
 
 58, eerste lid, onderdeel a, en derde lid; 61, derde lid
 
 
 
 
 3.9
 
 
 58, eerste lid, onderdeel b en c
 
 
 
 
 2.37
 
 
 60, tweede en derde lid; 63, eerste en vierde lid
 
 
 
 
 2.35
 
 
 61, tweede tot en met vierde lid
 
 
 
 
 2.40
 
 
 64
 
 
 
 
 7.12
 
 
 82, eerste lid; 83, eerste lid
 
 
 
 
 7.14
 
 
 82, vijfde lid; 83, tweede tot en met vierde lid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 B.
 BELEIDSVERSLAG
 
 
 
 
 3.
 BELEIDSPRIORITEITEN
 
 Beleidsverslag
 
 
 1.
 Zorg die verschil maakt
 
 Inleiding
 Ziek of gezond, jong of oud, iedereen heeft wel eens zorg of ondersteuning nodig of kent iemand die zorg of ondersteuning nodig heeft. Ongeacht de mate en de duur van de zorg: elke Nederlander moet de juiste zorg kunnen krijgen. Goede zorg is voor iedereen anders. Zelf de regie voeren en zelf beslissingen kunnen nemen in goed overleg met zorgprofessionals is in 2018 voor patiënten makkelijker geworden.
 Het jaar 2018 stond vooral in het teken van de uitvoering van het regeerakkoord. Vanaf ons aantreden zijn we aan de slag gegaan met onze prioriteiten om de zorg merkbaar beter te maken: kwalitatief goede, persoonlijke zorg, die dichterbij huis of zo mogelijk zelf thuis wordt geleverd. Hiervoor hebben we nieuwe initiatieven genomen met zeer veel partijen, of versterkt wat al was ingezet. We hebben in 2018 ook veel energie gestoken in goede financiële randvoorwaarden voor de komende jaren. Enerzijds trokken we extra geld uit voor onze prioriteiten, anderzijds besloten we tot stevige ingrepen om de groei van de zorguitgaven beheersbaar te houden.
 Een belangrijke onderliggende beweging daarbij is het organiseren van de juiste zorg op de juiste plek. Deze beweging is gericht op het voorkomen van (duurdere) zorg, het verkrijgen van zorg dichterbij huis en het vervangen van traditionele zorg door meer innovatievere zorgvormen (waaronder e-health). Binnen deze beweging vallen ook de in 2018 afgesloten hoofdlijnakkoorden met de medisch-specialistische zorg, geestelijke gezondheidszorg, wijkverpleging en huisartsen.
 Door roken, overgewicht en problematisch alcoholgebruik aan te pakken kan de gezondheid van veel Nederlanders verbeteren. Daarom hebben we vorig jaar het Nationaal Preventieakkoord gesloten. Daarnaast is er met 70 verschillende organisaties een Sportakkoord gesloten. Sporten en bewegen dragen bij aan sociale cohesie en maatschappelijk welzijn. Jong en oud doen aan sport en daarmee heeft Nederland een hoge sportdeelname. Met de programma’s Zorg voor de Jeugd en Geweld Hoort Nergens Thuis willen we jeugdzorg merkbaar beter maken en kindermishandeling stoppen. Met het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg en het programma Thuis in het Verpleeghuis wordt de beweging in de verpleeghuiszorg naar betere kwaliteit en persoonsgerichte zorg op elke locatie versterkt.
 Nederland vergrijst de komende decennia. Nu zijn er 1,3 miljoen Nederlanders boven de 75. In 2030 zijn er dat 2,1 miljoen. Voor het leveren van goede zorg en ondersteuning zal dit een grote uitdaging opleveren. Om de samenleving voor te bereiden op dit vraagstuk is in 2018 het Pact voor ouderenzorg gesloten. Het pact heeft 3 programma’s waarmee een aantal vraagstukken concreet wordt aangepakt: eenzaamheid bestrijden (Een tegen Eenzaamheid), mensen in zo goed mogelijke omstandigheden zo lang als mogelijk en passend bij de eigen voorkeur in hun eigen omgeving laten wonen (Langer Thuis) en de verpleeghuiszorg verbeteren (Thuis in het Verpleeghuis).
 Om de zorg op dit niveau te houden is het belangrijk om goed zorgpersoneel te behouden en aan te trekken. Een tekort aan personeel dreigt, en dit kan schadelijk zijn voor de toegankelijkheid van de zorg. Met het actieprogramma Werken in de Zorg zetten we alles op alles om daar waar het zich voordoet het personeelstekort terug te dringen en verwachte tekorten te voorkomen. Door meer mensen aan te trekken, ze beter op te leiden en anders te gaan werken. En natuurlijk door te zorgen dat medewerkers ook willen blijven werken in de zorg. Een teveel aan administratieve lasten gaat ten koste van het werkplezier. Voor de aanpak van onnodige regeldruk en administratieve lasten is in 2018 het programma (Ont)Regel de Zorg naar de Kamer gestuurd (TK 29 515, nr. 424). Het doel van dit programma is het zorgbreed merkbaar verminderen van de ervaren regeldruk voor professional én patiënt/cliënt. Mensen die in de zorg werken moeten hun tijd daadwerkelijk aan zorg kunnen besteden in plaats van aan administratieve handelingen. In verschillende sectoren zijn reeds resultaten geboekt, zoals het stoppen van de minutenregistratie in de wijkverpleging, het verminderen van het aantal indicatoren in de medisch-specialistische zorg en het schrappen van het jaarlijkse aanvraagformulier voor sondevoeding.
 Wetten en regels alleen maken geen persoonlijke, passende zorg. Dat doen de mensen die in de zorg werken. Om hen daarbij te ondersteunen, beantwoordt het praktijkteam Zorg op de juiste plek vragen van zorgmedewerkers. Bijvoorbeeld over de overdracht van kwetsbare cliënten tussen thuis, ziekenhuis of (kortdurende) opname, en de regels die hierbij gelden.
 Want iedereen, ongeacht leeftijd en geslacht, gezond, ziek of beperkt, verdient goede zorg. In dit beleidsverslag presenteren we de belangrijkste resultaten die we in 2018 hebben geboekt.
 
 
 
 2.
 Kwalitatief goede, toegankelijke zorg moet betaalbaar blijven
 
 Kwalitatief goede, toegankelijke zorg is een groot goed in Nederland. Het draagt bij aan de stijgende levensverwachting en het aantal in goede gezondheid ervaren levensjaren. Onze zorg heeft echter ook een prijs. De Nederlandse zorguitgaven zijn de laatste decennia gestegen. Dat raakt uiteindelijk iedereen in Nederland, via premies, belastingen en eigen betalingen. Om goede zorg te kunnen blijven bieden hebben we geïnvesteerd waar nodig. Bijvoorbeeld in meer handen aan het bed, de nieuwste behandelingen of door zorg en ondersteuning thuis te organiseren zodat meer mensen in hun eigen huis kunnen blijven wonen. Ook willen we voorkomen dat kosten bij mensen stapelen. Hiervoor is een aantal maatregelen genomen, onder andere de invoering van het abonnementstarief voor eigen bijdragen Wmo (maximaal 17,50 euro per 4 weken).
 De waarde van een mensenleven is oneindig, maar het budget niet. Ook het aantal mensen dat zorg kan geven is niet oneindig. Het kabinet heeft daarom ook haar verantwoordelijkheid genomen om de zorg en de uitgaven aan de zorg te beheersen. Daarbij werken we samen met ziekenhuizen, verzekeraars, psychologen, artsen en verpleegkundigen. Met al deze zorgpartijen zijn in 2018 afspraken gemaakt in de vorm van de hoofdlijnakkoorden om de zorgkosten in de komende jaren onder controle te houden. Onderdeel van de hoofdlijnenakkoorden en verschillende actieprogramma’s zijn afspraken over de juiste zorg op de juiste plek.
 De zorg betaalbaar en organiseerbaar houden is niet alleen een opdracht voor deze kabinetsperiode, want ook voor onze kinderen en kleinkinderen moet de zorg kwalitatief goed, toegankelijk en betaalbaar zijn. Als het beroep op de arbeidsmarkt even snel blijft stijgen als in deze kabinetsperiode, moet in 2040 één op de vier mensen in de zorgen werken, tegenover één op de zeven nu. Daarover moeten we tijdig nadenken. Veel kennis hierover zit bij de partijen in de zorg, maar het is altijd goed om ook een blik van buiten de zorg te hebben voor mogelijk aanvullende of nieuwe inzichten en om zeker te zijn dat we geen zaken over het hoofd zien. Daarom hebben we in 2018 ook gevraagd aan wetenschappers van de WRR en de sociale partners van de SER om mee te denken over beleidsopties voor de toekomst (TK 36 620, nr. 208). Daarnaast is de commissie Toekomst zorg thuiswonende ouderen aan de slag gegaan met een advies om de zorg voor thuiswonende ouderen ook in de toekomst op peil te houden (TK 31 765 en 34 104, nr. 348).
 De juiste zorg op de juiste plek
 
 Als we complexe zorg overlaten aan specialistische teams en eenvoudige zorg zoveel mogelijk dichtbij huis en thuis leveren, betekent dit dat we uiteindelijk minder ziekenhuisbedden nodig hebben. In het voorjaar van 2018 heeft een Taskforce, bestaande uit experts van de verschillende disciplines in de zorg en het sociaal domein, een rapport opgesteld en hiermee een waardevolle bijdrage geleverd aan het debat over de toekomst van de zorg in Nederland.
 De essentie van de juiste zorg op de juiste plek is: Het voorkomen van (duurdere) zorg, verplaatsen van zorg (dichterbij mensen thuis) en het vervangen van zorg door andere zorg, zoals e-health.
 Het rapport laat zien dat er al tal van inspirerende initiatieven zijn waaruit blijkt dat de beweging naar de juiste zorg op de juiste plek echt mogelijk is en ook al plaatsvindt. De juiste zorg op de juiste plek is een belangrijke inhoudelijke pijler in de gesloten hoofdlijnenakkoorden en alle bestuurlijke partijen hebben zich gecommitteerd deze beweging in de praktijk verder te brengen.
 
 Hoofdlijnenakkoorden curatieve zorg
 Binnen het traject van de juiste zorg op de juiste plek vallen ook de in 2018 afgesloten hoofdlijnakkoorden voor de periode 2019 tot en met 2022. De hoofdlijnenakkoorden zijn afgesloten met de medisch-specialistische zorg, de geestelijke gezondheidszorg, wijkverpleegkundigen en huisartsen. We willen dat mensen passende zorg dichtbij huis krijgen, terwijl complexe zorg wordt geconcentreerd in de ziekenhuizen. Hiermee verbeteren we zowel de kwaliteit als de betaalbaarheid van de medische zorg. Daarnaast zijn er in de hoofdlijnenakkoorden afspraken gemaakt over het terugdringen van de regeldruk in de zorg, over het verminderen van wachttijden en de modernisering van opleidingen gericht op innovatievere zorgvormen.
 Betaalbaarheid en toegankelijkheid geneesmiddelen
 Mede door de komst van nieuwe, zeer dure geneesmiddelen lopen de kosten van geneesmiddelen op, vooral in de medisch-specialistische zorg (MSZ). Om geneesmiddelen ook in de toekomst toegankelijk en betaalbaar te houden, moeten we de kosten blijven beheersen.
 Dit is gedaan door invulling te geven aan de besparing uit het regeerakkoord. Onder meer door een aanpassing van de Wet Geneesmiddelenprijzen, de modernisering van het geneesmiddelenvergoedingssysteem en de overheveling van geneesmiddelen naar het ziekenhuis (TK 29 477, nr. 489 en 29 477, nr. 532). Ook in het hoofdlijnakkoord MSZ hebben we afspraken gemaakt om de betaalbaarheid en toegankelijkheid van geneesmiddelen te verbeteren. Met deze maatregelen wordt de instroom van geneesmiddelen beter beheerst en gepast gebruik gestimuleerd (TK 29 248, nr. 311).
 Een belangrijke mijlpaal in 2018 was het in werking treden van de AmvB voor de geneesmiddelensluis. Met deze AmvB is verankerd dat geneesmiddelen binnen de aanspraak geneeskundige zorg (intramuraal) buiten het pakket worden geplaatst in plaats van direct instromen als zij stand van de wetenschap en praktijk zijn. Dit gebeurt bij geneesmiddelen met een heel hoog financieel risico zodat eerst een advies kan worden gevraagd aan het Zorginstituut en, indien nodig, onderhandeld kan worden over de (totale) kosten van het betreffende geneesmiddel. In 2018 zijn zeven nieuwe financiële arrangementen gesloten. Eind 2018 lopen er negen sluisprocedures (TK 29 477, nr. 520). Stand van zaken ten behoeve van het beleidsverslag geactualiseerd t/m 31-12-2018).
 De toegang tot geneesmiddelen is in Nederland goed, maar kan beter. Daarom zijn in 2018 verschillende maatregelen genomen. Zo is – na succesvolle onderhandelingen – het geneesmiddel Spinraza beschikbaar gesteld aan patiënten met de spierziekte spinale musculaire atrofie. Deze onderhandelingen hebben we in Beneluxa (België, Nederland, Luxemburg en Oostenrijk) verband gevoerd, waarbij we samen met België een prijsafspraak hebben kunnen maken (TK 29 477, nr. 512). Ook is een nieuwe regeling voor voorwaardelijke toelating van geneesmiddelen opgesteld, deze zal in 2019 definitief worden gemaakt. Deze regeling is specifiek voor weesgeneesmiddelen en geneesmiddelen die door het Europees Geneesmiddelen agentschap (EMA) voorwaardelijk tot de markt zijn toegelaten (conditionals) (TK 29 477, nr. 532).
 Ggz
 VWS en partijen uit de ggz en het sociale domein hebben in 2018 het hoofdlijnenakkoord ggz gesloten. Met dit akkoord maken partijen zich onder andere sterk voor het verbeteren van de kwaliteit en de toegankelijkheid van de geestelijke gezondheidszorg.
 In 2018 is tevens de transparantie van en het zicht op de wachttijden toegenomen. Dit dankzij de Transparantieregeling. Deze verplicht alle ggz-aanbieders om wachttijden bij Vektis aan te leveren. Om de oorzaken van de wachttijdenproblemen op regionaal niveau te achterhalen en tot oplossingen te komen, zijn regionale taskforces in 2018 gestart. Hierin werken zorgaanbieders, zorgverzekeraars, en gemeenten samen met elkaar en met cliëntenvertegenwoordigers (TK 25 424, nr. 423). De aanpak van de wachttijden is een belangrijk onderdeel van het hoofdlijnenakkoord (TK 25 424, nr. 420). Samen met ZN, MIND, GGZ Nederland en Platform MEERGGZ is gestart met het actieplan wachttijden (TK 25 424, nr. 423).
 Verder is de informatievoorziening voor patiënten verbeterd door de komst van de website www.kiezenindeggz.nl (TK 25 424, nr. 451). Ook is in 2018 een subsidieregeling van start gegaan zodat ggz-instellingen hun digitale basis op orde kunnen brengen, patiënten beter inzicht krijgen in hun eigen gegevens en de inzet van e-health wordt versterkt.
 EMA
 In 2018 hebben we in nauwe samenwerking met de ministeries van BZK en BZ en de gemeente Amsterdam de benodigde voorbereidingen getroffen voor de komst van het Europees Geneesmiddelen Agentschap (EMA) naar Nederland. We zijn gestart met de bouw van het nieuwe hoofdkantoor en er is een tijdelijk kantoorgebouw aangekocht en verbouwd. Daarnaast hebben we EMA-medewerkers en hun gezinnen ondersteund bij het zoeken van een woning en werk. In juni werd de zetelovereenkomst tussen Nederland en het EMA gesloten, die de rechten en plichten van het Agentschap in Nederland regelt. Vanaf januari 2019 neemt het EMA zijn intrek in het tijdelijke gebouw en volgens schema wordt het definitieve gebouw half november 2019 opgeleverd.
 Uitkomstgerichte zorg
 
 Als je ziek bent, dan wil je graag een goede behandeling die past bij je persoonlijke situatie. Naarmate de medische mogelijkheden toenemen, is het steeds belangrijker dat artsen en andere zorgverleners samen met de patiënt alle mogelijkheden bespreken en samen tot de beste keuze komen. De tijd dat voor iedere aandoening één beste behandeling bestond, is voorbij. Waar we naartoe willen, is dat we in de zorg niet automatisch alles doen wat medisch mogelijk is, maar patiënten de behandeling bieden, die in hun specifieke situatie het beste is. Veel zorgorganisaties en zorgverleners vinden dit ook belangrijk. Op allerlei plaatsen in Nederland werd hier in 2018 aan gewerkt zoals het Elisabeth TweeSteden, het Onze Lieve Vrouwen Gasthuis, het Medisch Spectrum Twente, het Erasmus MC, de samenwerkende topklinische ziekenhuizen (STZ) en artsenverenigingen (zoals het Nederlands Huisartsen Genootschap via thuisarts.nl). De Patiëntenfederatie informeert patiënten over het belang van een bewuste keuze bij behandelingen en manieren om daarover het gesprek te voeren met artsen (TK 31 476, nr. 21).
 Voor de helft van de ziektelast moet binnen vijf jaar duidelijk zijn welke invloed behandelingen voor deze aandoeningen op het leven kunnen hebben. Om deze ambities waar te maken zijn in 2018 met de sector afspraken gemaakt in het hoofdlijnenakkoord MSZ. Daarnaast is gestart met het opbouwen van een proof of concept bij de Santeon ziekenhuizen, waarbij praktijkervaring wordt opgedaan met het meten, verzamelen en gebruiken van zorguitkomsten en door de patiënt gerapporteerde uitkomsten ten behoeve van Samen beslissen. Met de proof of concept moet het beter mogelijk worden om het werken met uitkomsten in de zorg op te schalen.
 
 Verpleeghuisaanpak
 In het programma Thuis in het verpleeghuis is de implementatie van het kwaliteitskader verpleeghuiszorg uiteengezet. Om deze opdracht mogelijk te maken, heeft het kabinet structureel 2,1 miljard euro beschikbaar gesteld voor de kwaliteitsverbetering van de verpleeghuiszorg. Er is in 2018 vanuit dit budget in totaal reeds 435 miljoen euro verwerkt in de tarieven. Tevens is uitgewerkt hoe de komende jaren instellingen aanspraak kunnen maken op extra middelen en ondersteuning. Elke zorginstelling heeft eind 2018 een kwaliteitsplan en een daarop gebaseerde begroting in bij de zorgkantoren ingediend. Op basis van deze plannen worden in 2019 door zorgkantoren extra middelen toegekend aan de zorgaanbieders.
 In 2018 nam de opleidingsinspanning van verpleeghuizen toe in de vorm van extra stage- en leerwerkplaatsen. Ook was een lichte stijging van 2% van het aantal zorgverleners zichtbaar. Daarnaast dienden verpleeghuizen 26.000 opleidingstrajecten in via de regeling Sectorplan Plus. Dit betekent dat meer mensen, vooral zij- en doorstromers, opgeleid worden tot zorgprofessional om de zorg en aandacht voor kwetsbare ouderen te verbeteren.
 Geestelijke verzorging
 In het regeerakkoord zijn extra middelen opgenomen voor levensbegeleiders/geestelijke verzorging. In 2018 zijn de randvoorwaarden om te komen tot een goede verdeling van de middelen tot stand gebracht. Allereerst is een uitgebreid thematisch onderzoek naar geestelijke verzorging uitgevoerd. Het onderzoek concludeert dat het wenselijk is om de mogelijkheden voor geestelijke verzorging in de thuissituatie te vergroten, zowel in de palliatieve zorg als zorg in breder perspectief (levensbegeleiding). In samenwerking met het veld is vervolgens een plan van aanpak opgesteld om de structurele inschakeling van geestelijk verzorgers/levensbegeleiders in de thuissituatie te verbeteren en te investeren in de verdere ontwikkeling van geestelijke verzorging in brede zin.
 Pact voor de Ouderenzorg
 Om de ouderenzorg nu en in de toekomst gezamenlijk goed vorm te kunnen geven is op 8 maart het Pact voor ouderenzorg gesloten. Eind 2018 zijn inmiddels 200 partijen aangesloten: maatschappelijke en culturele organisaties, bedrijven, kerkelijke organisaties, goede doelen organisaties en overheden.
 Onder het pact vallen programma’s waar een aantal vraagstukken concreet wordt aangepakt: eenzaamheid bestrijden (programma Een tegen Eenzaamheid), mensen in zo goed mogelijke omstandigheden zo lang mogelijk in hun eigen omgeving laten wonen (programma Langer Thuis) en de verpleeghuiszorg verbeteren (programma Thuis in het Verpleeghuis). Met behulp van het pact willen we de maatschappelijke partners betrekken bij de doelen van de programma’s.
 Programma Langer Thuis
 
 Het programma Langer Thuis heeft als doel om ouderen in hun eigen vertrouwde omgeving zelfstandig oud te laten worden met een goede kwaliteit van leven. Voor een belangrijk deel ligt de opgave van het programma Langer Thuis op lokaal en regionaal niveau: zorgverleners, zorgaanbieders, sociale wijkteams, welzijnswerkers, gemeenten, woningcorporaties en verzekeraars zijn hierbij aan zet. Het programma Langer Thuis zet erop in om deze lokale en regionale partijen te ondersteunen en te helpen versnellen op drie terreinen: verbetering van zorg en ondersteuning thuis, goede ondersteuning van mantelzorg en vrijwilligers in zorg en welzijn en het vergroten van het aanbod van geschikte woningen voor ouderen.
 In 2018 zijn extra middelen beschikbaar gesteld voor de inzet van specialisten ouderengeneeskunde in de eerste lijn en de acute keten. Zorgverzekeraars en zorgaanbieders hebben per mei 2018 regionale coördinatiefuncties gerealiseerd, waardoor beschikbare capaciteit in het eerstelijnsverblijf voor elke huisarts en elk ziekenhuis in de regio inzichtelijk is geworden. Om bewustwording van mantelzorgers te vergroten is een documentaire gemaakt Moeder aan de lijn die in oktober in première is gegaan en ook op televisie te zien was. De Rijksbouwmeester is begonnen met de Community of Practice. De community is een netwerk dat ervoor moet zorgen dat de nieuwe vormen van wonen en zorg die bedacht zijn ook echt tot stand komen.
 
 Programma Eén tegen Eenzaamheid
 Het programma Eén tegen Eenzaamheid, gelanceerd in maart 2018, richt zich op het signaleren en bespreekbaar maken van eenzaamheid en het duurzaam aanpakken en doorbreken hiervan. We zijn in 2018 gestart met een grote publiekscampagne om mensen alert te maken dat iedereen iets kan doen om eenzaamheid te verminderen. Landelijk zijn partijen verbonden in de Nationale Coalitie tegen Eenzaamheid. Inmiddels zijn al 130 partijen aangesloten: maatschappelijke en culturele organisaties, bedrijven, kerkelijke organisaties, goede doelen organisaties en overheden.
 Ook is een Raad van Ouderen ingesteld om met ouderen zelf de aanpak te bespreken en hen goed te betrekken bij de uitvoering van de programma’s en het pact. De Raad geeft gevraagd en ongevraagd advies aan de Minister. Omdat de raadsleden 8 regio’s vertegenwoordigen, verdeeld over het land en met netwerken van ouderen, biedt de Raad ook de mogelijkheid initiatieven en ideeën terug te leggen op lokaal niveau en daar tot uitvoering te brengen.
 Programma Onbeperkt Meedoen!
 In juni 2018 is het programma Onbeperkt Meedoen! gelanceerd samen met ervaringsdeskundigen, vertegenwoordigers van gemeenten en bestuurders van diverse branches uit het Nederlandse bedrijfsleven. Het programma geeft uitvoering aan de implementatie van het VN-verdrag voor de rechten van mensen met een beperking. Het doel is dat mensen met een beperking meer naar eigen wens en vermogen kunnen meedoen aan de samenleving.
 Diverse branches in het bedrijfsleven hebben samen met VNO-NCW en MKB Nederland actieplannen toegankelijkheid ontwikkeld. In een vijftal gemeenten zijn winkelgebieden geheel toegankelijk gemaakt. Met diverse partijen in de bouwsector en met de inbreng van ervaringsdeskundigen is een actieplan toegankelijkheid voor de bouw opgesteld dat gepresenteerd is aan de Tweede Kamer.
 Beschermd wonen en maatschappelijke opvang
 Er is de Meerjarenagenda beschermd wonen en maatschappelijke opvang vastgesteld waarmee de betrokken landelijke partijen de lokale partijen willen ondersteunen om een versnelde implementatie van de regioplannen te realiseren. Ook hebben regio’s elk 25.000 euro ontvangen voor het organiseren van bestuurlijke samenwerking in de regio. Tot slot is verder gewerkt aan het nieuwe verdeelmodel voor beschermd wonen, maatschappelijke opvang en begeleiding dat per 1 januari 2021 geïmplementeerd zal worden
 Cliëntondersteuning
 
 Het is belangrijk dat mensen die de toegang naar juiste zorg en ondersteuning niet zelfstandig kunnen vinden geholpen worden door een cliëntondersteuner. In de praktijk loopt dit nog niet goed. Daarom hebben we met cliëntenorganisaties, gemeenten, aanbieders van cliëntondersteuning en de beroepsgroep vier vraagstukken gedefinieerd: (1) Meer inzicht in de behoefte naar cliëntondersteuning en meer overzicht in al het bestaande aanbod; (2) Meer bekendheid voor het recht op gratis onafhankelijke cliëntondersteuning; (3) Beter vindbaar maken, door het om en bij de toegang te organiseren; (4) Meer kwaliteit en deskundigheid van geboden cliëntondersteuning.
 In 2018 zijn onderzoeken gestart naar de vraag en het in de markt ontstane aanbod van onafhankelijke cliëntondersteuning. Verder is in 2018 besloten om pilots te gaan uitvoeren met specifieke (cliënt)groepen in de Wlz en de Wmo 2015. De Beroepsvereniging voor Clientondersteuners voor Mensen met een Beperking (BCMB) is met steun van VWS aan de slag gegaan om de beroepsgroep te versterken.
 
 
 
 
 3.
 Arbeidsmarkt, innovatie en informatie
 
 Arbeidsmarkt
 Goede zorg bieden aan alle Nederlanders die dat nodig hebben, vraagt om voldoende, tevreden en goed toegeruste medewerkers. Als we niets anders en beter doen, stijgen de tekorten aan zorgpersoneel de komende jaren fors. Om dat te voorkomen zijn we in 2018 gestart met het actieprogramma Werken in de Zorg. Het actieprogramma zet in op drie sporen: 1) Meer kiezen, 2) Beter leren en 3) Anders werken. Het zwaartepunt van de aanpak ligt in de regio, daar wonen, werken en leren mensen.
 Alle 28 regio’s hebben in 2018 een Regionaal Actieplan Aanpak Tekorten (RAAT) gemaakt. Werkgevers, scholen en andere partijen werken aan uitvoering van de actieplannen om het tekort aan te pakken in hun eigen regio. Er is in 2018 veel gedaan om meer mensen aan te trekken en beter op te leiden. Er is veel gedaan om mensen te behouden voor de zorg en het werk op andere manieren te organiseren, bijvoorbeeld via de inzet van technologie en jobcarving. Bij jobcarving inventariseer je de bestaande taken in een functie. Daarna bekijk je of het mogelijk is om bepaalde taken los te halen van de functie. Vaak zijn er bij een functie veel neventaken die wel gedaan worden, maar weinig te maken hebben met de functie waarvoor een medewerker is aangenomen. Door die taken bij medewerkers weg te halen kun je een nieuwe functie creëren waarbij mensen meer gespecialiseerd werk kunnen doen.
 
 Wij ondersteunen de zorginstellingen met de scholingsimpuls SectorplanPlus om nieuwe medewerkers te scholen. Er zijn ongeveer 130.000 scholingstrajecten voor zij-instromers aangevraagd.
 In november 2018 is tevens de landelijke wervingscampagne IkZorg gestart. Mensen die willen werken in de zorg worden in contact gebracht met iemand in de eigen regio voor bijvoorbeeld een loopbaangesprek, voorlichtingsbijeenkomsten of informatie over passende vacatures.
 
 (Ont)Regel de zorg
 Voor de aanpak van regeldruk en administratieve lasten is in 2018 het programma (Ont)Regel de Zorg naar de Kamer gestuurd (TK 29 515, nr. 424). Het doel van dit programma is het zorgbreed merkbaar verminderen van de ervaren regeldruk voor professional én patiënt/cliënt. Mensen die in de zorg werken moeten hun tijd daadwerkelijk aan zorg kunnen besteden in plaats van aan administratieve handelingen. Daarmee kan ook het plezier dat zij in hun werk hebben weer toenemen. En patiënten moeten ervaren dat de arts meer tijd voor hen heeft en dat hun zorgtraject soepel verloopt, met zo min mogelijk administratieve rompslomp en hindernissen.
 De uitvoering van het programma is in 2018 voortvarend ter hand genomen. In verschillende sectoren zijn reeds resultaten geboekt, zoals het uitbannen van de minutenregistratie in de wijkverpleging, het verminderen van het aantal indicatoren in de medisch specialistische zorg en het schrappen van het jaarlijkse aanvraagformulier voor sondevoeding. Deze en andere resultaten worden op de website www.ordz.nl toegelicht.
 Innovatie
 Innovatie en zorgvernieuwing zijn van groot belang om de zorg dichterbij mensen te brengen. We richtten ons op de drie e-health doelstellingen die het kabinet in 2014 heeft geformuleerd: zelfredzaamheid, zelfregie en zelfzorg. De e-health monitor 2018 concludeert dat de implementatie van e-health toepassingen in verschillende snelheden gaat. In de kamerbrief is de Tweede Kamer geïnformeerd over de bevindingen en over de wijze waarop VWS en het veld de aanbevelingen oppakt.
 In de nieuw afgesloten hoofdlijnenakkoorden voor medisch specialistische zorg, geestelijke gezondheidszorg en wijkverpleging zijn afspraken gemaakt over de inzet van e-health. Ook in het preventieakkoord en het actieplan werken in de zorg worden e-health en anders werken gestimuleerd. Ze worden ingezet voor langer thuis wonen, de juiste zorg op de juiste plek en tegen eenzaamheid.
 In 2020 moeten alle Nederlanders digitaal toegang hebben tot hun eigen medische gegevens. De Kamer is hierover op 21 december geïnformeerd. In 2018 is in een subsidieregeling opgesteld die ervoor zorgt dat iedereen die dat wil, op een veilige en vertrouwde manier kan beschikken over zijn gezondheidsgegevens.
 Het programma Zorg van Nu is in 2018 gestart en is bedoeld om bestaande innovaties in de zorg verder te brengen. Een informatieteam, dat onder meer zorginstellingen en onderwijsbeurzen bezoekt, speelt daarbij – net als een website – een belangrijke rol. Doel is mensen het gebruik van e-health te laten ervaren, waardoor kennis wordt vergoot en positieve ervaringen worden gedeeld.
 Informatie
 Door de toegenomen digitalisering in de zorg en daarmee het toegenomen belang van informatieveiligheid staat cybersecurity hoog op de agenda. VWS ondersteunt de zorgsector hierbij in toenemende mate. Het Computer Emergency response Team voor de Zorg (Z-CERT) is opgericht en in 2018 officieel van start gegaan. Er zijn juridische kaders gemaakt en er is financiële ondersteuning voor Z-CERT. Ook ondersteunt VWS de uitvoering van het door de koepels opgestelde actieplan verhoging bewustzijn veiligheid patiëntgegevens.
 De Kamer is geïnformeerd over de brede internationale ontwikkelingen die het zorginformatiebeleid (kunnen) beïnvloeden en de wijze waarop de Nederlandse prioriteiten daarin vertegenwoordigd en bewerkstelligd worden (TK 27 529, nr. 160).
 Om het zorgveld te ondersteunen bij de implementatie van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (de AVG) is er sinds mei van dit jaar de AVG-Helpdesk voor Zorg, Welzijn en Sport. Een initiatief voor en door inmiddels ruim 20 de koepelorganisaties uit de zorg, het sociaal domein en de sport, in samenwerking met VWS. De AVG-Helpdesk presenteert vragen en antwoorden op het gebied van privacy in de praktijk en biedt steeds meer ervaringen en best practices.
 
 
 
 4.
 Veilig opgroeien, gezond leven en blijven
 
 Veilig opgroeien
 In 2018 hebben we ons ingezet voor het veilig opgroeien van kinderen en jongeren. Dit is onder meer gedaan vanuit 3 programma’s.
 Het programma Zorg voor de Jeugd richt zich op het merkbaar en meetbaar beter maken van de jeugdhulp en het programma Geweld Hoort Nergens Thuis richt zich op het eerder signaleren en stoppen van kindermishandeling. Het programma Kansrijke Start richt zich op de fysieke en mentale gezondheid van kinderen tijdens de eerste 1.000 dagen. Met deze drie programma’s willen we bereiken dat kinderen en jongeren gezond en veilig opgroeien, altijd de juiste hulp en ondersteuning krijgen, en dat ze een veilige thuissituatie hebben.
 Verlengde pleegzorg
 De pleegzorgstandaard is in 2018 verlengd van 18 tot 21 jaar. Hierdoor kunnen pleegkinderen bij de overgang naar volwassenheid langer rekenen op de steun van een pleeggezin. Gemeenten hebben hiervoor meer geld ontvangen.
 Transformatiebudget en fonds tekortgemeenten
 
 Er is een transformatiebudget opgesteld voor de jeugdregio’s. Jeugdregio’s konden hier gebruik van maken als ze regionale transformatieplannen indienden. Alle 42 jeugdregio’s hebben dat gedaan. Deze plannen richten zich op het inhoudelijk verbeteren van de jeugdhulp, waardoor kinderen, jongeren en ouders beter geholpen worden.
 Naar aanleiding van de tekorten van gemeenten in het sociaal domein, is een Fonds tekortgemeenten ingesteld. Het fonds bedraagt € 200 miljoen. 77 gemeenten hebben een uitkering ontvangen. Dit fonds zorgt ervoor dat gemeenten hun zorgtaak goed kunnen uitvoeren, waardoor kinderen en jongeren de hulp krijgen die ze nodig hebben.
 
 Tolken
 Het wetsvoorstel centraliseren tolkvoorzieningen auditief beperkten leef- en werkdomein, luisterlijnen en vertrouwenswerk jeugd is ingediend bij de Tweede Kamer. Dit wetsvoorstel zorgt voor centralisering van een aantal belangrijke functies, zoals de kindertelefoon, waarmee deze functies geborgd blijven.
 Onbedoelde (tiener)zwangerschappen
 In het regeerakkoord is vastgelegd dat het kabinet zich inzet op de preventie van onbedoelde (tiener)zwangerschappen. In afstemming met de relevante veldpartijen heeft de Staatssecretaris van VWS afgelopen najaar zijn inzet hierop in een Zevenpuntenplan geconcretiseerd. Zo wordt onder andere de bekostiging van de keuzehulpgesprekken aan de hand van kwaliteitseisen toekomstbestendig gefinancierd en wordt met medewerking van de onderwijspartijen de voorlichting op scholen versterkt.
 Gezond leven
 Door roken, overgewicht en problematisch alcoholgebruik aan te pakken kan de gezondheid van veel Nederlanders verbeteren. Daarom is op 23 november 2018 het Nationaal Preventieakkoord gesloten. Meer dan 70 partijen, (maatschappelijke organisaties, bedrijfsleven, patiëntenorganisaties, zorgaanbieders, zorgverzekeraars, gemeenten, fondsen, sportverenigingen en -bonden), ondersteunen de ambities van het Nationaal Preventieakkoord en zetten zich hiervoor in. Er zijn verschillende doelen afgesproken voor de korte termijn (2020 en 2025) en ambities voor 2040. Daarmee is het Nationaal Preventieakkoord een agenda voor de toekomst.
 In de strijd tegen alcoholmisbruik zijn in 2018 verschillende onderzoeken uitgevoerd. Onder meer: waar jongeren alcoholreclame tegenkomen en hoe goed bedrijven het verbod op verkoop van alcohol minderjarigen naleven (Kamerstuk 27 565, nr. 145). Het Nationaal Expertisecentrum Alcohol is gelanceerd en de cijfers van de Alcoholpoli en Veiligheid NL zijn, net als het rapport van de Gezondheidsraad naar Alcohol en hersenen, aan de Tweede Kamer gestuurd.
 
 Om de leefstijl van kinderen en volwassenen te verbeteren is het aantal Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG)-gemeente gestegen. Er zijn er nu 142, meer dan een derde van de Nederlandse gemeenten. 25 gemeenten zien inmiddels een daling van overgewicht bij de jeugd.
 Meer dan 1.500 sportverengingen hebben zich aangesloten bij de Team-fit beweging om een gezonde kantine te realiseren. Het aantal Gezonde Scholen is gestegen naar ruim 1.400 en ruim een derde van alle scholen had medio 2018 een gezonde schoolkantine. De verwachting is dat door het Preventieakkoord deze aantallen verder stijgen.
 
 We vinden het belangrijk om het tabaksgebruik onder jongeren en volwassenen, met bijzondere aandacht voor zwangere vrouwen, terug te dringen. Het aantal rokers onder jongeren en volwassenen is in 2018 opnieuw gedaald. Tussen 2015 en 2017 daalde het aantal jongeren tussen 12 en 16 jaar dat maandelijks rookt van 10,6% naar 7,8%. In diezelfde periode daalde het aantal volwassen rokers van 26,3% naar 23,1%.
 In 2018 is begonnen met het uitwerken van het experiment voor een gesloten cannabisketen. 6 tot 10 (middel)grote gemeenten gaan aan dit experiment meedoen. Een onafhankelijke adviescommissie heeft geadviseerd over de opzet ervan. Op basis hiervan en na diverse gesprekken is wetgeving opgesteld om het experiment mogelijk te maken. Deze wetgeving ligt op dit moment in de Tweede Kamer. Daarnaast is er een Algemene Maatregel van Bestuur opgesteld ter nadere uitwerking van de wetgeving. Deze AMvB lag tot 24 december ter openbare consultatie.
 
 Ook de sport kent sinds medio 2018 een Nationaal Akkoord. Doel is dat iedereen in Nederland écht plezier in sport kan hebben. Nu en in de toekomst. Ongehinderd, in een veilige gezonde omgeving. Een leven lang. Als sporter, vrijwilliger, of als toeschouwer.
 Ook is de Wet uitvoering antidopingbeleid aangenomen. En er zijn twee regelingen gemaakt om sportaanbieders te compenseren voor het verhogen van het lage BTW tarief en zijn de bestuurlijke afspraken met betrekking tot de buurtsportcoachregeling vernieuwd (TK 30 234, nr. 203).
 
 Gezond blijven
 Het Rijksvaccinatieprogramma is van belang voor de volksgezondheid. Daarom zijn zes actielijnen ontwikkeld om de dalende vaccinatiegraad tegen te gaan. Daarnaast is in 2018 op basis van adviezen van de Gezondheidsraad besloten risicogroepen te vaccineren tegen het rotavirus en de maternale kinkhoestvaccinatie aan te bieden aan zwangere vrouwen. Tieners tussen de 14 tot 18 jaar kunnen sinds 2018 worden gevaccineerd tegen Meningokokken ACWY.
 Ongeveer 800.000 mensen hebben last van een depressie. Toch rust er een taboe op waardoor mensen in een isolement kunnen raken en laat hulp zoeken. De campagne Hey, het is okay. Maak depressie bespreekbaar is in 2018 van start gegaan en is bedoeld om het hebben van een depressie beter bespreekbaar te maken. De campagne is onderdeel van het Meerjarenprogramma Depressiepreventie. In de loop van 2018 is de campagne op diverse manieren en momenten onder de aandacht gebracht. Eind mei 2018 zijn TV-spots uitgezonden. In juni is de campagne verbreed naar postpartum depressie.
 Tot slot
 In 2018 is door velen gewerkt aan kwalitatief goede, toegankelijke en betaalbare zorg. Zorg die persoonlijk is en dichterbij mensen of zelfs thuis is georganiseerd. We hebben samen met de zorg een aantal belangrijke fundamenten gelegd waarop we in 2019 met grote inzet en betrokkenheid samen gaan verder bouwen.
 
 
 Realisatie beleidsdoorlichtingen
 
 Realisatie beleidsdoorlichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nr
 
 
 Naam artikel
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 Geheel artikel?
 
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 Volksgezondheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nee1Voor artikel 1 is, gegeven de diversiteit van de beleidsonderwerpen en de omvang van het beleidsartikel, gekozen om het beleid per artikelonderdeel door te lichten.
 
 
 
 
 
 Gezondheidsbescherming
 
 
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ziektepreventie
 
 
 
 
 
 
 
 X 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Gezondheidsbevordering2Vanaf begrotingsjaar 2013 is sprake van een nieuwe indeling van de beleidsartikelen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ethiek
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2
 
 
 
 
 Curatieve zorg
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nee3Voor artikel 2 is, gegeven de diversiteit van de beleidsonderwerpen en de omvang van het beleidsartikel, gekozen om het beleid per artikelonderdeel door te lichten.
 
 
 
 
 
 Kwaliteit en veiligheid
 
 
 
 
 
 
 
 X 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toegankelijkheid en betaalbaarheid van zorg
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 
 Bevordering van de werking van het stelsel
 
 
 
 
 
 
 
 X 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 Langdurige zorg en ondersteuning
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nee4Omdat er al diverse stelselevaluaties over de AWBZ beschikbaar waren, is ervoor gekozen om de beleidsdoorlichting te richten op een operationele doelstelling betreffende de toegankelijkheid van de AWBZ-zorg via de indicatiestelling.
 
 
 
 
 
 Participatie en zelfredzaamheid van mensen met beperkingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Zorg dragen voor goede en toegankelijke langdurige zorg tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4
 
 
 
 
 Zorgbreed beleid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nee5Voor artikel 4 is, gegeven de diversiteit van de beleidsonderwerpen en de omvang van het beleidsartikel, gekozen om het beleid per artikelonderdeel door te lichten.
 
 
 
 
 
 Versterking van de positie van de cliënt
 
 
 
 
 
 
 
 
 X 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opleidingen, beroepenstructuur en arbeidsmarkt
 
 
 
 
 
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 
 Kwaliteit, transparantie en kennisontwikkeling6Deze beleidsdoorlichting is vertraagd en komt in het voorjaar van 2019.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Inrichting uitvoeringsactiviteiten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Zorg, welzijn en jeugdzorg op Caribisch Nederland
 
 
 
 
 
 
 
 X 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5
 
 
 
 
 Jeugd
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 6
 
 
 
 
 Sport en bewegen 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 X
 
 
 
 Ja
 
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 Oorlogsgetroffenen en Herinnering WO II
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ja
 
 
 
 
 
 8
 
 
 
 
 Tegemoetkoming specifieke kosten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ja
 
 
 
 
 
 In 2018 is VWS gestart met de pilot Lerend evalueren en de Meerjarenprogramma VWS pilot 2018–2022 vervangt vanaf dat moment de artikelsgewijze beleidsdoorlichtingen. Voor de realisatie van andere onderzoeken, zie de bijlage 2 Evaluatie en onderzoek.
 Pilot Lerend evalueren
 VWS is in 2018 gestart met de pilot Lerend evalueren, de beleidsdoorlichtingen komen vanaf deze datum te vervallen. Het doel van de pilot is om werkende weg het inzicht in de kwaliteit van het beleid te verbeteren. De thema’s zijn complexe beleidsvraagstukken op het brede terrein van VWS. De inhoud staat centraal en wordt niet begrensd door de begrotingsindeling van VWS. Anders dan bij de huidige beleidsdoorlichtingen worden naast de betreffende uitgaven op de VWS-begroting ook – waar dat aan de orde is – de betreffende uitgaven die vallen onder het uitgavenplafond Zorg betrokken in de evaluatieonderzoeken. Voor het overzicht van het meerjarenprogramma zie Meerjarenprogramma VWS pilot 2018–2022.
 In onderstaande tabel wordt aangegeven welke evaluaties zijn afgerond in 2018. Ten aanzien van de afgeronde pilots zijn de uitkomsten van de evaluatie van de Jeugdwet met de veldpartijen besproken en zijn gezamenlijk zes concrete doelen geformuleerd. De aanbevelingen van de evaluatie Zvw-pgb zijn betrokken bij de bestuurlijke afspraken voor 2019. In de resultaten van de tussenevaluatie Persoonsvolgende zorg is aangegeven voor het vervolg voort te bouwen op de resultaten van het experiment in 2017 én 2018 en de inspanningen van partijen te stimuleren en faciliteren. Als laatste worden de vervolgacties op de evaluatie Hervorming Langdurige Zorg zoveel mogelijk uitgewerkt bij de trajecten die door het kabinet in gang zijn gezet. De verbeterpunten worden opgepakt in overleg met veldpartijen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nr
 
 
 Beleidsthema voor evaluatie
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 Volksgezondheid en Jeugd
 
 
 
 
 
 
 01
 
 
 
 Samenhang: Wpg, Jeugdwet, Wmo
 
 
 
 
 
 
 03
 
 
 
 Preventie w.o.1In de opstartfase was meer tijd nodig dan voorzien. De evaluaties volgen in 2019.
 
 
 
 
 
 
 a) Alles is gezondheid...
 
 
 
 
 
 
 b) Aanpak overgewicht jeugd
 
 
 
 
 
 
 c) Sport en bewegen in de buurt
 
 
 
 
 
 
 d) Gezond, veilig en kansrijk opgroeien
 
 
 
 
 
 
 04
 
 
 
 Rijksvaccinatieprogramma
 
 
 
 
 
 
 Jeugdwet
 
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 05
 
 
 
 Transitie Autoriteit Jeugdhulp
 
 
 
 
 
 
 06
 
 
 
 Topsport
 
 
 
 
 
 Curatieve zorg
 
 
 
 
 
 
 07
 
 
 
 De juiste zorg op de juiste plek
 
 
 
 
 
 
 08
 
 
 
 Bestuurlijke afspraken zorg
 
 
 
 
 
 
 09
 
 
 
 Geneesmiddelenvisie2In de opstartfase was meer tijd nodig dan voorzien. De evaluatie volgt in 2019.
 
 
 
 
 
 
 10
 
 
 
 Zvw-pgb 2017
 
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 11
 
 
 
 Wanbetalers Zvw-premie
 
 
 
 
 
 
 12
 
 
 
 Uitkomstgerichte zorg3De naam van deze evaluatie is aangepast aan de naam van het te evalueren programma (in de begroting 2018 was de evaluatie opgenomen als Value based health care).
 
 
 
 
 
 Langdurige zorg
 
 
 
 
 
 
 13
 
 
 
 Onafhankelijke (cliënt)ondersteuning
 
 
 
 
 
 
 14 
 
 
 
 Langer thuiswonende ouderen
 
 
 
 
 
 
 15
 
 
 
 Experimenten persoonsvolgende zorg
 
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 16
 
 
 
 Goed bestuur
 
 
 
 
 
 
 17
 
 
 
 Arbeidsmarkt en opleiden
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie Hervorming Langdurige Zorg
 
 
 
 X
 
 
 
 
 
 
 18
 
 
 
 Eenzaamheid5In de begroting 2018 stond de evaluatie sturingsinstrumenten Wmo 2015. Het onderwerp sturingsinstrumenten Wmo 2015 is betrokken bij de evaluatie van de Hervorming van de Langdurige Zorg en reeds naar uw Kamer verzonden. Daarom is als vervolg daarop besloten om het onlangs gestarte programma Een tegen Eenzaamheid te evalueren. In dit programma ligt de nadruk op de aanpak en het werken met landelijke en lokale coalities. Het is een ex durante evaluatie, de resultaten kunnen waar nodig leiden tot het bijsturen van de aanpak.
 
 
 
 
 
 VWS-breed
 
 
 
 
 
 
 02
 
 
 
 Kennisfunctie VWS
 
 
 
 
 
 
 19
 
 
 
 Evaluatie subsidies
 
 
 
 
 
 Interdepartementaal: resultaten pilot
 
 
 
 
 
 
 20
 
 
 
 Evaluatie Pilot Lerend evalueren
 
 
 
 
 
 
 
 Overzicht van risicoregelingen
 
 Overzicht verstrekte garanties (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel
 
 
 Omschrijving
 
 
 
 Uitstaande garanties 20171Door afrondingsverschillen kan de som van de delen afwijken van het totaal.
 
 
 Verleend 2018
 
 
 Vervallen 2018
 
 
 Uitstaande garanties 2018
 
 
 Garantieplafond
 
 
 Totaal plafond
 
 
 Totaalstand risicovoorziening
 
 
 
 
 
 
 2
 
 
 Voorzieningen tbv De Hoogstraat
 
 
 begrotingswet
 
 
 8.837
 
 
 0
 
 
 397
 
 
 8440
 
 
 
 8.440
 
 
 
 
 
 2
 
 
 Voorzieningen tbv ziekenhuizen
 
 
 1958
 
 
 235.912
 
 
 1.418
 
 
 37.147
 
 
 200.183
 
 
 
 200.183
 
 
 
 
 
 3
 
 
 Voorzieningen tbv verpleeghuizen
 
 
 financiering
 
 
 11.224
 
 
 0
 
 
 2.323
 
 
 8901
 
 
 
 8.901
 
 
 
 
 
 3
 
 
 Voorzieningen tbv psychiatrische instellingen
 
 
 1958
 
 
 21.088
 
 
 0
 
 
 2.664
 
 
 18.424
 
 
 
 18.424
 
 
 
 
 
 3
 
 
 Voorzieningen tbv zwakzinnigen inrichtingen
 
 
 1958
 
 
 6.054
 
 
 0
 
 
 1.647
 
 
 4407
 
 
 
 4.407
 
 
 
 
 
 3
 
 
 Voorzieningen tbv overige instellingen
 
 
 1958
 
 
 495
 
 
 0
 
 
 302
 
 
 193
 
 
 
 193
 
 
 
 
 
 3
 
 
 Voorzieningen tbv instellingen gehandicapten
 
 
 1958
 
 
 20.319
 
 
 0
 
 
 2.105
 
 
 18.214
 
 
 
 18.214
 
 
 
 
 
 3
 
 
 Voorzieningen tbv zwakzinnigeninrichtingen
 
 
 rijksregeling
 
 
 4.561
 
 
 0
 
 
 434
 
 
 4.128
 
 
 
 4.128
 
 
 
 
 
 3
 
 
 Voorzieningen tbv instellingen gehandicapten
 
 
 rijksregeling
 
 
 61.595
 
 
 0
 
 
 8.400
 
 
 53.195
 
 
 
 53.195
 
 
 
 
 
 2
 
 
 Voorzieningen tbv ziekenhuizen
 
 
 rijksregeling
 
 
 268
 
 
 0
 
 
 34
 
 
 235
 
 
 
 235
 
 
 
 
 
 3
 
 
 Niet sedentaire personen
 
 
 
 717
 
 
 0
 
 
 127
 
 
 590
 
 
 
 590
 
 
 
 
 
 9
 
 
 Garantie eigen risico IJsselmeerziekenhuizen/ Slotervaart
 
 
 
 0
 
 
 3.087
 
 
 0
 
 
 3.087
 
 
 
 3.087
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 371.070
 
 
 4.505
 
 
 55.580
 
 
 319.997
 
 
 0
 
 
 319.997
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 De verstrekte garanties uit de tabel komen voort uit drie aparte regelingen: de Garantieregeling inrichtingen voor gezondheidszorg 1958, de Rijksregeling Dagverblijven voor gehandicapten inzake erkenning, subsidiëring, verlening van garanties en toezicht uit 1971 en de Rijksregeling Gezinsvervangende Tehuizen voor gehandicapten, ook uit 1971. De betreffende regelingen dateren uit een tijd dat de overheid een expliciete verantwoordelijkheid had voor bouw en spreiding van intramurale zorgvoorzieningen.
 De Rijksgarantieregelingen zijn gesloten voor nieuwe gevallen waardoor het financiële risico van VWS door reguliere en vervroegde aflossing van de uitstaande leningen geleidelijk wordt afgebouwd. De laatste rijksgegarandeerde lening loopt af in 2043. Het monitoren van de instellingen aan wie een rijksgarantie verstrekt is, alsmede van de leningen, wordt sinds 2004 in mandaat uitgevoerd door het Waarborgfonds voor de Zorgsector (WFZ) namens de Minister van VWS (Besluit van 17 december 2003, Stcrt. 2004, nr. 7, blz. 11).
 
 Overzicht verstrekte garantie (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel
 
 
 Omschrijving
 
 
 Uitstaande garanties 2017
 
 
 Verlenen 2018
 
 
 Vervallen 2018
 
 
 Uitstaande garanties 2018
 
 
 Garantieplafond
 
 
 Totaal plafond
 
 
 Totaal stand risicovoorziening
 
 
 
 
 
 
 2
 
 
 GO Cure
 
 
 23.314
 
 
 0
 
 
 21.186
 
 
 2.128
 
 
 
 2.128
 
 
 0
 
 
 
 
 
 TOTAAL
 
 
 
 
 
 23.314
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 21.186
 
 
 
 
 2.128
 
 
 
 
 
 2.128
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 Door afrondingsverschillen kan de som van de delen afwijken van het totaal.
 
 
 
 Toelichting
 De tijdelijke regeling Garantie Ondernemingsfinanciering Curatieve Zorg (GO Cure) is in het kader van de kredietcrisis ingesteld om de bouw in de gezondheidszorg te stimuleren. Ziekenhuizen, categorale instellingen, geestelijke gezondheidszorg en zelfstandige behandelcentra hebben tot en met 2012 gebruik kunnen maken van de regeling. Bij de GO Cure heeft de overheid garanties verstrekt voor 50% van een nieuwe banklening vanaf € 1,5 miljoen tot € 50 miljoen, met een maximale looptijd van 8 jaar. De verstrekte garanties lopen af in 2020. De GO Cure maakt deel uit van de bredere Garantieregeling Ondernemingsfinanciering (GO) die wordt uitgevoerd door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO), onderdeel van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat. De cijfermatige gegevens van de GO Cure zijn daarom eveneens opgenomen onder de GO regeling in het jaarverslag van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat.
 
 Overzicht achterborgstellingen (bedragen x € 1.000.000)
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 Achterborgstelling
 
 
 7.572,8
 
 
 7.099,9
 
 
 
 
 Bufferkapitaal
 
 
 280,7
 
 
 285,6
 
 
 
 
 Obligo
 
 
 227,2
 
 
 213,0
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Het Ministerie van VWS is achterborg voor het Waarborgfonds voor de Zorgsector (WFZ). Het totaalbedrag aan uitstaande verplichtingen is, volgens informatie van het WFZ, € 7.099,9 miljoen. Dit bedrag is de uitstaande restschuld per 2018. VWS staat daadwerkelijk borg, indien het risicovermogen van het WFZ en de obligoverplichting van 3% van het restant geborgde leningen van de deelnemers tezamen niet voldoende is om het WFZ aan zijn verplichtingen jegens geldgevers te laten voldoen. Via renteloze leningen van VWS aan het WFZ wordt in die situatie invulling gegeven aan het borg staan.
 Staat voor de Volksgezondheid en Zorg en monitor van VWS
 Staat van Volksgezondheid en Zorg
 De Staat van Volksgezondheid en Zorg (www.staatvenz.nl) presenteert sinds 2016 actuele en eenduidige cijfers over de verschillende domeinen van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS): volksgezondheid, zorg, maatschappelijke ondersteuning en jeugd. Ook sport komt aan bod, voor zover het samenhangt met volksgezondheid en zorg. Hiermee kan het beleid van VWS worden gevolgd en verantwoord. De Staat van Volksgezondheid en Zorg wordt gemaakt door een kennisconsortium met onder andere RIVM, Nivel, SCP en CBS, onder regie van het RIVM en met VWS als opdrachtgever.
 Het maken van de Staat van VenZ is een dynamisch proces. De kerncijfers van de Staat VenZ vormen een dynamische basis en kunnen worden aangevuld om duiding, een goed beeld en meer inzicht te krijgen.
 VWS monitor
 De VWS-monitor bevat (maatschappelijke) doelstellingen met indicatoren voor de verschillende levensfasen en heeft een signalerende werking. Het doel van de monitor is meer inzicht te krijgen in de gesteldheid van de Nederlandse gezondheidszorg. Via https://www.rijksoverheid.nl/ministeries/ministerie-van-volksgezondheid-welzijn-en-sport/kerncijfers-gezondheidszorg is het overzicht te vinden met daarin de meest actuele cijfers en tijdreeksen van de gekozen indicatoren. De bron voor deze indicatoren is de Staat van Volksgezondheid en Zorg. De keuze van indicatoren vindt daarom plaats in overleg met het samenwerkingsverband voor de Staat van VenZ. Omdat het jaarverslag 2018 een spiegel is van de begroting 2018, is de tabel met enkele mogelijke voorbeelden van indicatorwaarden, referentiewaarden en trends, die wel in de begroting 2019 is opgenomen, hier niet toegevoegd.
 Maatschappelijke doelstellingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toegankelijkheid1
 Toegankelijkheid heeft de dimensies: Bereikbaarheid, Financiële toegankelijkheid, Tijdigheid, Toegankelijkheid naar behoefte, Keuzevrijheid
 
 
 Kwaliteit2Kwaliteit heeft de dimensies: Effectiviteit, Veiligheid, Patiëntgerichtheid
 
 
 Betaalbaarheid
 
 
 Betrokken samenleving
 
 
 
 
 
 
 
 Algemene, levensfase overstijgende thema’s
 
 
 
 • Ondersteuning van samen beslissen door mensen meer regie te geven over hun gezondheidsgegevens en professionals te laten beschikken over de juiste informatie op het juiste moment
 • Zorg ook thuis kunnen laten plaatsvinden door middel van e-health
 • Iedereen die zorg en ondersteuning thuis ontvangt heeft de mogelijkheid om via een beeldscherm 24 uur per dag met een zorgverlener te communiceren
 
 
 • Bijdragen aan een toename van de levensverwachting resp. van de levensverwachting in goed ervaren gezondheid
 • Lastenreductie door eenmalig registreren en meervoudig gebruik
 • Zorg op de juiste plek en het juiste moment kunnen laten plaatsvinden door informatie op de juiste plek en het juiste moment
 
 
 • Houdbare ontwikkeling van de macro zorguitgaven
 • Een goed werkende en transparante verzekeringsmarkt
 
 
 • Voldoende tevreden en goed toegeruste medewerkers
 • Bevorderen van zelf- en samenredzaamheid
 • Voorkómen van isolement/eenzaamheid van mensen met gezondheidsproblemen
 
 
 
 
 
 Zorg rond de geboorte
 
 
 
 • Optimale keuzevrijheid voor type bevalling en begeleiding
 • Goed geïnformeerde keuzes kunnen maken
 • Een gezond kind op de wereld zetten is voor iedereen betaalbaar
 
 
 • Voorkomen hoge geboortesterfte
 • Perinatale sterfte zo laag mogelijk
 
 
 • De investering in goede geboortezorg en preventie draagt bij aan voorkomen zware zorg later
 • Kosteneffectiviteit preventie
 
 
 • Snel herstel in gezinsverband
 • Vroegsignalering van medische en sociale problemen
 • Stimuleren sociale netwerken, sport en bewegen, maatschappelijk en vrijwilligerswerk
 • Mensen herstellen snel en worden ook tijdens ziekteproces in staat gesteld te participeren
 • Stimuleren maatschappelijke participatie
 • Cliënten en naasten ondersteunen om laatste levensfase zo lang mogelijk in of nabij eigen sociale omgeving door te kunnen brengen
 • Aandacht voor voldoende vrijwilligers dat palliatieve zorg verleent
 • Bevorderen dat mensen met elkaar het gesprek aangaan (omtrent de invulling van de laatste levensfase) met daarin een rol voor patiënten, naasten, vrijwilligers, artsen en andere hulpverleners
 
 
 
 
 
 Gezond blijven
 
 
 
 • Er is een laagdrempelige ondersteuning naar behoefte
 • Er is goed aanbod van gezondheidsbevordering voor groepen
 
 
 • Gezond en veilig opgroeien
 • Het bevorderen van een gezonde leefstijl
 
 
 
 
 
 
 Beter worden (acute zorg én niet-acute zorg)
 
 
 
 • De cliënt centraal: mensen kunnen bij voldoende zorgaanbieders binnen redelijke termijn terecht
 • Beperken stapeling eigen betalingen
 
 
 • Zinnige zorg en therapietrouw
 • Zorg met zo min mogelijk belasting en zo veel mogelijk resultaat voor patiënt
 • Voorkomen van (vermijdbare) complicatie zoals vermijdbare sterfte, onverwacht lange ligduur en heropnamen
 • De medicatieveiligheid vergroten
 
 
 • Beheersen zorgkosten per zorgsector
 • Doelmatige inzet van middelen
 • Onnodig doorbehandelen voorkomen door goede (kennis over) palliatieve zorg
 • Zorg in de laatste fase is doelmatig georganiseerd
 
 
 
 
 
 Leven met een chronische ziekte en beperkingen
 
 
 
 • De cliënt centraal: mensen kunnen bij voldoende zorgaanbieders binnen redelijke termijn terecht
 • Beperken stapeling eigen betalingen
 • Binnen 5 jaar heeft 80% van de chronisch zieken direct toegang tot bepaalde medische gegevens. Van de niet chronisch zieken is dit 40%
 • Van chronisch zieken en kwetsbare ouderen kan 75% binnen 5 jaar zelfstandig metingen uitvoeren
 
 
 • Maatwerk gericht op participatie en zelfredzaamheid
 • De medicatieveiligheid te vergroten
 • Ervaren kwaliteit van leven
 
 
 
 
 
 Zorg in de laatste fase
 
 
 
 • De cliënt centraal: mensen kunnen zelf kiezen in welke omgeving zij wensen te overlijden
 
 
 • De wensen van de cliënt (welke zorg en waar) staan centraal op basis van het goede gesprek (samen beslissen)
 
 
 
 
 
 
 Indicatoren1Er zijn alleen indicatoren gebruikt die als kerncijfer op www.StaatVenZ.nl zijn opgenomen. Nieuwe kerncijfers op de StaatVenZ kunnen leiden tot nieuwe indicatoren in de VWS-monitor
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toegankelijkheid
 
 
 Kwaliteit
 
 
 Betaalbaarheid
 
 
 Betrokken samenleving
 
 
 
 
 
 
 
 Algemene, levensfase overstijgende thema’s 
 
 
 
 • Inzage medische gegevens chronisch zieken
 • Zelfmeting en telemonitoring
 
 
 • Levensverwachting
 • Levensverwachting in goed ervaren gezondheid
 • % bevolking dat een (zeer) goede gezondheid
 
 
 • Zorguitgaven op macroniveau incl. jaarlijkse groei
 • Aandeel BBP besteed aan zorg
 • Lasten per volwassene aan zorg
 • Overstappers zorgverzekering
 • Modelovereenkomsten polismarkt
 • Wanbetalers zorgverzekering
 • Percentage collectief verzekerden
 
 
 • Werkgelegenheid in zorg en welzijn
 • Opleidingen gediplomeerden mbo, hbo, wo zorg en welzijn
 
 
 
 
 
 Zorg rond de geboorte
 
 
 
 • % bereik acute verloskunde binnen 45 minuten
 • Aantal verloskundigen
 
 
 • Foetale sterfte
 • Neonatale sterfte
 • Deelname zuigelingen Rijksvaccinatieprogramma
 
 
 • Kosten van zorg rond zwangerschap, bevalling en kraambed
 
 
 • % deelname PSIE (zwangerschapsscreening)
 • % vrouwen dat op enig moment in de zwangerschap heeft gerookt
 
 
 
 
 
 Gezond blijven
 
 
 
 • Aantal JOGG-gemeenten (Jongeren op Gezond Gewicht, Nationaal Programma Preventie)
 • Aantal gezonde sportkantines
 • Aantal Gezonde Scholen
 • Aantal jongeren met jeugdhulp (met/zonder verblijf), -bescherming of -reclassering
 
 
 • Vaccinatiegraad D(K)TP, BMR en HPV
 • % (jongeren) met overgewicht resp. dat rookt resp. alcohol drinkt resp. risicovol sociale media gebruikt
 
 
 • Uitgaven aan preventie, gezondheidsbescherming en gezondheidsbevordering (VWS-begroting)
 
 
 • % jongeren dat dagelijks sociaal contact heeft met familie resp. vrienden en kennissen
 • % deelname sport en bewegen totaal resp. naar leeftijd
 • % deelname screenings
 
 
 
 
 
 Beter worden (acute zorg én niet-acute zorg)
 
 
 
 • Wachttijden: % dat boven Treeknormen zit
 • % boven 15 minuten aanrijdtijden ambulances
 • Percentage met minimaal één keer per jaar contact met de huisarts resp. specialist resp. tandarts
 • Afzien van zorg vanwege de kosten
 
 
 • Potentieel vermijdbare sterfte
 • Zorggerelateerde schade
 • Vermijdbare ziekenhuis-opnamen: aantal opnamen per 100.000 inwoners bij diabetes /astma/COPD/hartfalen [p.j.]
 • 5-jaarsoverleving kanker bij baarmoederhals-, resp. borst-, resp. dikke darmkanker)
 • Huisarts betrekt patiënt bij beslissingen / besteedt voldoende tijd aan patiënt / geeft patiënt gelegenheid om vragen te stellen
 • Zorginfecties in ziekenhuizen
 
 
 • Uitgaven aan zorg per sector (GGZ, eerste lijn, MSZ)
 • Gebruik generieke geneesmiddelen extramuraal
 • De gemiddelde ligduur in ziekenhuizen
 • Wlz-uitgaven en -ontvangsten per sector
 
 
 • Aantal mantelzorgers
 • Mensen met een lichamelijke beperking die betaald werk hebben
 • % volwassenen dat zich eenzaam voelt
 • % 75-plussers dat zich eenzaam voelt
 
 
 
 
 
 Leven met een chronische ziekte en beperkingen
 
 
 
 • Het aantal personen in zorg bij huisarts voor één resp. twee of meer chronische ziekten
 • Aantal mensen met een pgb
 • Gebruik zorg met verblijf en gebruik zonder verblijf (wijkverpleging)
 • Wachtlijst Wlz
 
 
 • Percentage zorgverleners dat aangeeft dat de kwaliteit van zorg verleend door de eigen afdeling/team niet goed is
 • Aantal patiënten van 65 jaar of ouder dat vijf of meer geneesmiddelen gebruikt
 
 
 
 
 
 
 
 Zorg in de laatste fase
 
 
 
 • Aantal meldingen van euthanasie naar locatie
 • Aantal meldingen van euthanasie naar type aandoening
 • Aantal palliatieve sedaties door huisarts
 
 
 • Aantal euthanasieverzoeken aan huisarts
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4.
 BELEIDSARTIKELEN
 
 
 
 Artikel
 1
 Volksgezondheid
 
 
 
 A.
 Algemene doelstelling
 
 
 Een goede volksgezondheid, waarbij mensen zo min mogelijk bloot staan aan bedreigingen van hun gezondheid én zij in gezondheid leven.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1981
 
 
 2005
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 1. Absolute levensverwachting in jaren:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – mannen
 
 
 72,7
 
 
 77,2
 
 
 78,8
 
 
 79,2
 
 
 79,1
 
 
 79,4
 
 
 79,9
 
 
 79,7
 
 
 79,9
 
 
 80,11Voorlopige cijfers
 
 
 
 
 – vrouwen
 
 
 79,3
 
 
 81,6
 
 
 82,7
 
 
 82,9
 
 
 82,8
 
 
 83,0
 
 
 83,3
 
 
 83,1
 
 
 83,1
 
 
 83,3
 
 
 
 
 2. Waarvan jaren in goed ervaren gezondheid:
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – mannen
 
 
 59,9
 
 
 62,5
 
 
 63,9
 
 
 63,7
 
 
 64,7
 
 
 64,6
 
 
 64,9
 
 
 64,6
 
 
 64,9
 
 
 65,0
 
 
 
 
 – vrouwen
 
 
 62,4
 
 
 61,8
 
 
 63,0
 
 
 63,3
 
 
 62,6
 
 
 63,5
 
 
 64,0
 
 
 63,2
 
 
 63,3
 
 
 63,8
 
 
 
 
 
 Bron:
 1. Staat van Volksgezondheid en Zorg
 
 De levensverwachting van in Nederland geboren vrouwen bedroeg in 2017 83,3 jaar. Dat is 3,2 jaar hoger dan die van mannen (80,1 jaar). Sinds 1981 is het verschil in levensverwachting tussen de seksen kleiner geworden. Mannen boekten vanaf 1981 een winst van 7,4 jaar, vrouwen zijn gemiddeld 4,0 jaar ouder geworden.
 
 2. Staat van Volksgezondheid en Zorg
 
 Voor het berekenen van de levensverwachting in goed ervaren gezondheid is het aantal gezonde jaren bepaald op basis van een vraag naar de ervaren gezondheid. In de loop der jaren is de vraag naar de ervaren gezondheid op twee (vrijwel identieke) manieren gesteld, namelijk:
 
 1. Hoe is het over het algemeen met uw gezondheid?
 2. Hoe is over het algemeen de gezondheidstoestand van de onderzochte persoon?
 
 Mensen die deze vraag beantwoorden met goed of zeer goed worden gezond genoemd.
 
 
 
 
 
 
 B.
 Rol en verantwoordelijkheid Minister
 
 Een belangrijke beleidsopgave voor de Minister van VWS is het beschermen en bevorderen van de gezondheid van burgers. Mensen zijn in eerste instantie zelf verantwoordelijk voor hun gezondheid en dienen zichzelf -indien mogelijk- te beschermen tegen gezondheidsrisico’s. De verantwoordelijkheid voor veilig voedsel en veilige producten ligt primair bij het bedrijfsleven. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), een agentschap van het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV), ziet namens VWS onder meer toe op de voedselveiligheid, de naleving van de Warenwet en de Tabakswet. Op het gebied van voedselveiligheid en consumenteninformatie zijn vrijwel uitsluitend Europese Verordeningen rechtstreeks van toepassing.
 De Minister vervult de volgende rollen:
 
 Stimuleren:
 
 
 –
 Bevorderen dat mensen gezonder leven door gezonde keuzes makkelijker te maken onder andere door breed en goed toegankelijk aanbod in de buurt en te zorgen voor betrouwbare informatie over een gezonde leefstijl.
 
 
 –
 Inzetten op een gezonder aanbod van voeding (Akkoord Verbetering Productsamenstelling).
 
 
 
 
 
 Financieren:
 
 
 –
 Financiering van doelmatige, kwalitatieve en toegankelijke bevolkingsonderzoeken ter voorkoming en vroegtijdige opsporing van levensbedreigende ziekten, zoals borstkanker, baarmoederhalskanker en darmkanker.
 
 
 –
 Financiering van het Nationaal Programma Grieppreventie.
 
 
 –
 Financiering van de neonatale hielprikscreening en de prenatale screenings.
 
 
 –
 Vroegtijdige opsporing en bestrijding van infectieziekten. Dit betreft onder andere de financiering van het Rijksvaccinatieprogramma en de bescherming tegen infectieziekten.
 
 
 –
 Financiering voor het uitvoeren van wettelijke taken en beleidsondersteuning zorgbreed door het RIVM. Dit betreft onder andere infectieziektebestrijding en medische milieukunde.
 
 
 –
 Financiering van de Stichting donorgegevens kunstmatige bevruchting.
 
 
 –
 Financiering van de abortusklinieken.
 
 
 –
 Financiering van de landelijke ondersteuningsstructuur ten behoeve van de kwaliteit en doelmatigheid van zorg.
 
 
 –
 Het tegengaan van antibioticaresistentie door opzetten van netwerken.
 
 
 
 
 Regisseren:
 
 
 –
 Het opstellen van een wettelijk kader voor bescherming van consumenten tegen onveilige producten en levensmiddelen en het handhaven ervan door de NVWA.
 
 
 –
 Het opstellen van een wettelijk kader voor de bescherming van de gezondheid van burgers tegen de risico’s van het gebruik van alcohol en tabak en doen handhaven ervan door gemeenten respectievelijk de NVWA.
 
 
 –
 Het opstellen van een wettelijk kader voor de bescherming van proefpersonen bij medisch-wetenschappelijk onderzoek zonder de voortgang van de medische wetenschap onnodig te belemmeren, en het toezicht houden op de toetsing en uitvoering van het onderzoek.
 
 
 –
 Aandacht voor een gezonde, beweegvriendelijke en veilige omgeving waarin de gezonde keuze de makkelijke keuze is.
 
 
 –
 Het tegengaan van ontstaan en verspreiding van antibioticaresistentie in de gezondheidszorg, voedsel, milieu en binnen de dierhouderij, in nauwe samenwerking met het Ministerie van LNV.
 
 
 –
 Het opstellen van een wettelijk kader en doen handhaven van de kwaliteit van de jeugdgezondheidszorg.
 
 
 –
 In het geval van A-ziekten (Wet publieke gezondheid) geeft de Minister leiding aan de bestrijding van deze infectieziekten.
 
 
 –
 Coördinatie van het interdepartementaal drugsbeleid en zorgen voor het wettelijk kader (Opiumwet) en voor de gezondheidsaspecten van het drugsbeleid.
 
 
 –
 Het formuleren van wet- en regelgeving en beleid op het terrein van medisch-ethische vraagstukken.
 
 
 
 
 
 
 C.
 Beleidsconclusies
 
 De in de begroting 2018 opgenomen beleidswijzigingen op het terrein van de Volksgezondheid zijn nagenoeg uitgevoerd volgens plan, zoals de totstandkoming van een nieuwe financieringswijze van de regionale centra voor prenatale screening. Verder is in 2018 gestart met het Nationaal Preventieakkoord, het Plan preventie en ondersteuning onbedoelde (tiener) zwangerschappen en het Programma Kansrijke start. Deze ambities zijn tot stand gekomen door het betrekken van verschillende organisaties, veldpartijen, disciplines en regio’s.
 Nationaal Preventieakkoord
 Met het Nationaal Preventieakkoord (TK 32 793 nr. 339) wordt ingezet op de thema’s roken, overgewicht (in verband met bewegen en voeding) en problematisch alcoholgebruik. Ruim 70 partijen hebben zich verbonden aan één of meer van de drie deelakkoorden. In 2040 moet er sprake zijn van een rookvrije generatie. Dit betekent dat het beleid erop is gericht om de samenleving zo in te richten dat kinderen niet meer verleid worden om te beginnen met roken en niet blootstaan aan meeroken. De doelstellingen voor 2020 richten zich op het aantal zwangeren dat rookt (van 9% naar minder dan 5%), het aantal volwassen rokers (van 23% naar maximaal 19%) en het aantal jongeren dat start met roken (van 75 jongeren per dag naar minder dan 40 per dag).
 De trend uit de Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV) laat zien dat tot 2040, dus de komende 21 jaar, een forse toename plaatsvindt van het aantal mensen met overgewicht en obesitas. De ambitie is echter om een daling te bewerkstelligen die uitkomt op het niveau van 22 jaar geleden.
 
 De ambitie van het deelakkoord problematisch alcoholgebruik richt zich op vier thema’s:
 
 
 –
 In 2040 drinkt, in plaats van 8,9%, nog maximaal 4% van de zwangere vrouwen alcohol.
 
 
 –
 Het aantal scholieren dat ooit alcohol heeft gedronken daalt van 45% naar maximaal 25%.
 
 
 –
 Zowel overmatig als zwaar alcoholgebruik onder inwoners van Nederland daalt naar 5% of minder. Speciale aandacht is er voor inwoners van 50 jaar en ouder en jongvolwassenen.
 
 
 –
 De bewustwording over drinkgedrag en het effect op de gezondheid van alcoholgebruik is sterk vergroot. In 2040 kent 80% van de Nederlanders (12+) de mogelijke gezondheidseffecten zoals leverschade, hersenschade en verschillende vormen van kanker. Ook kennen meer mensen de Gezondheidsraadrichtlijn.
 
 
 
 Het RIVM zal jaarlijks over de voortgang van de uitvoering van de maatregelen rapporteren en een aantal relevante leefstijlindicatoren in beeld brengen die betrekking hebben op de drie thema’s.
 Onbedoelde zwangerschappen
 Voor de inzet op preventie van onbedoelde (tiener)zwangerschappen is een Zevenpuntenplan geconcretiseerd (TK 32 279, nr. 123). Zo wordt onder andere de uitvoering van de keuzehulpgesprekken aan de hand van kwaliteitseisen toekomstbestendig gemaakt en wordt met medewerking van de onderwijspartijen de voorlichting op scholen versterkt.
 Kansrijke start
 Het programma Kansrijke start heeft tot doel om meer kinderen een kansrijke start te geven (TK 32 279, nr. 124). In Nederland heeft 14% van de kinderen een valse start bij de geboorte. Door deze valse start krijgen kinderen later vaker groei- en (psychische) ontwikkelingsproblemen, suikerziekte, hart- en vaatziekten en overgewicht en komen ze veel vaker in aanraking met jeugdhulp. De maatregelen genoemd in het actieprogramma worden in de jaren 2020 tot en met 2022 samen met betrokken partijen uitgevoerd. In het najaar 2018 is de organisatie neergezet die uitvoering gaat geven aan het actieprogramma (stuurgroep, programmateam, landelijke coalitie) en zijn de eerste acties in gang gezet (inzicht in lokale cijfers, vormen van lokale coalities en monitoring).
 Nader onderzoek naar de doodsoorzaak van kinderen
 In 2018 is de subsidieregeling nader onderzoek naar de doodsoorzaak van kinderen (NODOK) in opdracht van het Ministerie van VWS geëvalueerd door UMC Utrecht. Uit deze evaluatie blijkt dat in totaal 65 NODOK-procedures zijn uitgevoerd. Geconstateerd wordt dat NODOK effectief is in het achterhalen van de doodsoorzaak en dat NODOK voldoet aan het primaire doel rondom rouwverwerking. Zo wordt NODOK door ouders/gezagvoerders als belangrijk tot zeer belangrijk ervaren, zijn zij dankbaar en ervaren zij rust. Daarnaast heeft NODOK in 40% van de gevallen geleid tot verder medisch onderzoek bij gezinsleden in verband met een risico op familiaire aandoeningen. Ook wordt geconstateerd dat NODOK een bijdrage levert aan het verbeteren van de kwaliteit van zorg, omdat bij 10 van de 65 procedures tekortkomingen in de zorg voor overlijden zijn blootgelegd (TK 35 000-XVI, nr. 92). Er is dan ook besloten om de regeling ongewijzigd voort te zetten.
 Vaccinaties
 
 Vaccinaties zijn bedoeld om de samenleving zo goed mogelijk te beschermen tegen ernstige infectieziekten. In Nederland kiest in 2018 90,2% van de ouders ervoor om hun kind te laten vaccineren. Toch blijkt uit het RIVM rapport Vaccinatiegraad en jaarverslag Rijksvaccinatieprogramma Nederland 2017 dat de vaccinatiegraad voor vaccinaties uit het Rijksvaccinatieprogramma voor het derde achtereenvolgende jaar licht is gedaald, met 1% ten opzichte van het voorgaande jaar (TK 32 793, nr. 315). In 2018 is een aantal maatregelen doorgevoerd om de dalende trend te keren. Zo hebben professionals in jeugdgezondheidszorg (JGZ) meer ruimte in hun contactmomenten gekregen om voorlichting te geven over het programma en in te gaan op mogelijke vragen over vaccineren. Daarnaast heeft het RIVM een e-learning beschikbaar gesteld met verdiepende scholing voor professionals. Meer dan duizend professionals hebben de e-learning inmiddels gevolgd en waarderen deze met een 8,3 gemiddeld (TK 32 793, nr. 338).
 Daarnaast zijn in 2018 aanvullend zes actielijnen voor vaccinatiebereidheid gepresenteerd. Deze actiepunten zijn onder andere gericht op het beter laten aansluiten van onderzoek, voorlichting en communicatie; actief tegengaan van onjuiste informatie; de rol van professionals verder versterken en mogelijkheden bieden om vaccinaties in te halen (TK 32 793, nr. 338). Daarnaast is in 2018 gestart met de grootschalige campagne voor het Meningokokken ACWY-vaccin voor kinderen van 14 maanden en voor jongeren van 14 jaar. De voorlopige opkomst is geschat op 83,6%, maar kan nog verder oplopen omdat niet overal de vaccinaties zijn afgerond. In 2019 wordt tevens gestart met het aanbieden van het rotavirusvaccinatie voor risicogroepen (TK 32 793, nr. 321) en de maternale kinkhoesvaccinatie (TK 32 793, nr. 320). Definitieve resultaten over het deelnemingspercentage in 2018 worden verwacht in juni 2019.
 
 Jongeren Op Gezond Gewicht
 In 2018 is onderzoek gedaan naar de stichting Jongeren op Gezond Gewicht (JOGG, TK 34 080, nr. 4). Uit het onderzoek kwam onder andere naar voren dat de effectiviteit van de activiteiten van JOGG (nog) niet overtuigend wetenschappelijk zijn aangetoond. Gezien de relatief korte periode waarin veel gemeenten actief aan de slag zijn gegaan met de JOGG-aanpak en de eerder benoemde complexe problematiek, kan dit ook niet verwacht worden. De aanpak, zeker in (lokale) samenhang met andere programma’s als Gezonde School en Gezonde Kinderopvang, lijkt op basis van een aantal lokale resultaten wel effect te hebben. Deze goede ervaringen verdienen navolging elders. De lokale resultaten van de inzet op een gezondere omgeving, een gezonder gedrag van de jeugd en een dalend overgewicht in JOGG-gemeenten moeten nu meer en meer zichtbaar worden. Het Nationaal Preventieakkoord, dat eind 2018 gesloten is, zal hier een prominente rol in nemen.
 Fipronil
 Het Fipronil-incident heeft in de zomer van 2017 geleid tot veel onrust bij consumenten en heeft grote gevolgen gehad voor alle betrokken pluimveehouders. Naar aanleiding van het incident heeft de Commissie Sorgdrager het verloop van het incident geanalyseerd en aanbevelingen uitgebracht ter verbetering van de borging van voedselveiligheid. De Commissie Sorgdrager constateerde medio 2018 dat bij zowel de sector, de NVWA als de beleidsdepartementen VWS en LNV, verbeteringen nodig waren. Daarop is eind 2018 door de eiersector, de NVWA en de ministeries van VWS en LNV het Actieplan Voedselveiligheid opgesteld waarin de aanbevelingen zijn opgevolgd met verbeteracties voor alle betrokken actoren (TK 26 991, nr. 538). De acties hebben onder andere betrekking op versterking van de zelfregulering door de eiersector, de verbetering van het afhandelen van signalen en meldingen door de NVWA, een integrale weging van de bij de NVWA binnenkomende signalen, verbetering van de informatie-uitwisseling tussen de NVWA en het Openbaar Ministerie en tussen de NVWA en private partijen. Ten slotte zijn VWS en LNV in 2018 gekomen tot een gezamenlijk crisishandboek voedselveiligheid.
 Internationale toetsing klinisch geneesmiddelenonderzoek
 De Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek (CCMO) is met de erkende medisch-ethische toetsingscommissies (METC’s) in 2017 gestart met een pilot; een bestaande vrijwillige multinationale Europese beoordeling die sterke gelijkenis vertoont met de beoordeling onder de nieuwe wetgeving. Deze pilot liep door in 2018. Door vertraging in de realisatie van het vereiste Europese webportaal (en databank) is nog steeds onduidelijk wanneer de verordening van toepassing zal zijn, waarschijnlijk pas medio 2020. Voor multinationale studies die deels in Nederland worden uitgevoerd, is de ambitie van Nederland nog steeds om voor 25% van deze studies rapporterend lidstaat zijn.
 Tegemoetkoming Q-koorts patiënten
 De inrichting van de uitvoering van de tegemoetkoming Q-koorts patiënten vraagt meer tijd, omdat de verwerking van medische gegevens met grote zorgvuldigheid moet worden gedaan. De betaling van de tegemoetkoming is daarom doorgeschoven naar 2019.
 
 
 
 D.
 Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Begrotingsuitgaven (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 614.940
 
 
 
 
 625.302
 
 
 
 
 600.651
 
 
 
 
 713.544
 
 
 
 
 650.342
 
 
 
 
 655.043
 
 
 
 
 – 4.701
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 494.841
 
 
 
 
 591.257
 
 
 
 
 595.127
 
 
 
 
 621.682
 
 
 
 
 651.562
 
 
 
 
 669.585
 
 
 
 
 – 18.023
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1. Gezondheidsbescherming
 
 
 
 
 103.671
 
 
 
 
 104.033
 
 
 
 
 108.666
 
 
 
 
 107.563
 
 
 
 
 112.102
 
 
 
 
 110.257
 
 
 
 
 1.845
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 1.716
 
 
 
 
 2.134
 
 
 
 
 2.363
 
 
 
 
 3.980
 
 
 
 
 6.927
 
 
 
 
 8.038
 
 
 
 
 – 1.111
 
 
 
 
 
 
 
 Uitvoering landelijke nota gezondheidsbeleid / Nationaal Programma Preventie
 
 
 934
 
 
 2.020
 
 
 2.233
 
 
 3.703
 
 
 6.577
 
 
 8.038
 
 
 – 1.461
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 782
 
 
 114
 
 
 130
 
 
 277
 
 
 350
 
 
 0
 
 
 350
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 4.600
 
 
 
 
 1.227
 
 
 
 
 1.647
 
 
 
 
 1.894
 
 
 
 
 1.730
 
 
 
 
 2.146
 
 
 
 
 – 416
 
 
 
 
 
 
 
 Aanschaf Jodiumtabletten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 668
 
 
 375
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 4.600
 
 
 1.227
 
 
 979
 
 
 1.519
 
 
 1.730
 
 
 2.146
 
 
 – 416
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan agentschappen 
 
 
 
 
 97.052
 
 
 
 
 100.569
 
 
 
 
 104.371
 
 
 
 
 101.464
 
 
 
 
 103.373
 
 
 
 
 99.481
 
 
 
 
 3.892
 
 
 
 
 
 
 
 Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit
 
 
 77.672
 
 
 79.647
 
 
 80.354
 
 
 81.760
 
 
 83.474
 
 
 81.380
 
 
 2.094
 
 
 
 
 
 
 RIVM: wettelijke taken en beleidsondersteuning zorgbreed
 
 
 19.024
 
 
 20.526
 
 
 23.726
 
 
 19.704
 
 
 19.429
 
 
 16.101
 
 
 3.274
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 356
 
 
 396
 
 
 291
 
 
 0
 
 
 470
 
 
 2.000
 
 
 – 1.476
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan ZBO's/RWT's 
 
 
 
 
 209
 
 
 
 
 21
 
 
 
 
 160
 
 
 
 
 207
 
 
 
 
 38
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 38
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 209
 
 
 21
 
 
 160
 
 
 207
 
 
 38
 
 
 0
 
 
 38
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan medeoverheden
 
 
 
 
 94
 
 
 
 
 82
 
 
 
 
 125
 
 
 
 
 18
 
 
 
 
 34
 
 
 
 
 592
 
 
 
 
 – 558
 
 
 
 
 
 
 
 College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 17
 
 
 114
 
 
 – 97
 
 
 
 
 
 
 Lokaal verbinden
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 208
 
 
 – 208
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 94
 
 
 82
 
 
 125
 
 
 18
 
 
 17
 
 
 270
 
 
 – 253
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2. Ziektepreventie
 
 
 
 
 321.563
 
 
 
 
 416.453
 
 
 
 
 417.267
 
 
 
 
 439.051
 
 
 
 
 460.874
 
 
 
 
 484.829
 
 
 
 
 – 23.955
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 201.112
 
 
 
 
 207.238
 
 
 
 
 209.220
 
 
 
 
 230.853
 
 
 
 
 236.639
 
 
 
 
 251.363
 
 
 
 
 – 14.724
 
 
 
 
 
 
 
 Ziektepreventie
 
 
 7.501
 
 
 7.633
 
 
 8.242
 
 
 7.586
 
 
 7.691
 
 
 15.118
 
 
 – 7.427
 
 
 
 
 
 
 RIVM: Regelingen publieke en seksuele gezondheid
 
 
 193.612
 
 
 199.604
 
 
 200.979
 
 
 205.337
 
 
 211.943
 
 
 210.245
 
 
 1.698
 
 
 
 
 
 
 Niet Invasieve Prenatale Test (NIPT)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 17.930
 
 
 17.005
 
 
 26.000
 
 
 – 8.995
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten 
 
 
 
 
 464
 
 
 
 
 284
 
 
 
 
 508
 
 
 
 
 475
 
 
 
 
 394
 
 
 
 
 7.738
 
 
 
 
 – 7.344
 
 
 
 
 
 
 
 (Vaccin)onderzoek
 
 
 0
 
 
 284
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 7.427
 
 
 – 7.427
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 464
 
 
 0
 
 
 508
 
 
 475
 
 
 394
 
 
 311
 
 
 83
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan agentschappen
 
 
 
 
 119.003
 
 
 
 
 207.352
 
 
 
 
 206.614
 
 
 
 
 206.834
 
 
 
 
 222.927
 
 
 
 
 224.732
 
 
 
 
 – 1.805
 
 
 
 
 
 
 
 RIVM: Opdrachtverlening Centra
 
 
 119.003
 
 
 207.352
 
 
 206.614
 
 
 206.834
 
 
 222.927
 
 
 224.732
 
 
 – 1.805
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan medeoverheden
 
 
 
 
 984
 
 
 
 
 1.579
 
 
 
 
 925
 
 
 
 
 889
 
 
 
 
 914
 
 
 
 
 996
 
 
 
 
 – 82
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 
 984
 
 
 
 
 1.579
 
 
 
 
 925
 
 
 
 
 889
 
 
 
 914
 
 
 996
 
 
 – 82
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3. Gezondheidsbevordering
 
 
 
 
 51.796
 
 
 
 
 50.805
 
 
 
 
 50.885
 
 
 
 
 55.621
 
 
 
 
 59.549
 
 
 
 
 56.028
 
 
 
 
 3.521
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 33.615
 
 
 
 
 33.082
 
 
 
 
 33.417
 
 
 
 
 38.817
 
 
 
 
 42.550
 
 
 
 
 35.769
 
 
 
 
 6.781
 
 
 
 
 
 
 
 Preventie van schadelijk middelengebruik (alcohol, drugs en tabak)
 
 
 1.185
 
 
 1.787
 
 
 2.203
 
 
 9.361
 
 
 9.968
 
 
 8.077
 
 
 1.891
 
 
 
 
 
 
 Gezonde leefstijl en gezond gewicht
 
 
 9.803
 
 
 10.426
 
 
 12.030
 
 
 15.066
 
 
 17.644
 
 
 13.958
 
 
 3.686
 
 
 
 
 
 
 Letselpreventie
 
 
 4.670
 
 
 4.325
 
 
 3.931
 
 
 3.987
 
 
 4.297
 
 
 4.294
 
 
 3
 
 
 
 
 
 
 Bevordering kwaliteit en toegankelijkheid zorg
 
 
 4.074
 
 
 4.751
 
 
 5.067
 
 
 6.203
 
 
 5.111
 
 
 5.038
 
 
 73
 
 
 
 
 
 
 Bevordering van seksuele gezondheid
 
 
 4.658
 
 
 2.631
 
 
 2.775
 
 
 2.965
 
 
 4.133
 
 
 2.772
 
 
 1.361
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 9.225
 
 
 9.162
 
 
 7.411
 
 
 1.235
 
 
 1.397
 
 
 1.630
 
 
 – 233
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 3.629
 
 
 
 
 3.647
 
 
 
 
 3.343
 
 
 
 
 3.227
 
 
 
 
 3.365
 
 
 
 
 4.687
 
 
 
 
 – 1.322
 
 
 
 
 
 
 
 Heroïnebehandeling op medisch voorschrift
 
 
 2.874
 
 
 2.782
 
 
 2.712
 
 
 2.854
 
 
 2.518
 
 
 3.100
 
 
 – 582
 
 
 
 
 
 
 Communicatie verhoging leeftijdsgrenzen alcohol en tabak
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1.060
 
 
 – 1.060
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 755
 
 
 865
 
 
 631
 
 
 373
 
 
 847
 
 
 527
 
 
 320
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan agentschappen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 693
 
 
 
 
 – 693
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 693
 
 
 – 693
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan ZBO's/RWT's 
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 
 
 246
 
 
 
 
 – 246
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 246
 
 
 – 246
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan medeoverheden
 
 
 
 
 14.552
 
 
 
 
 14.076
 
 
 
 
 14.125
 
 
 
 
 13.577
 
 
 
 
 13.634
 
 
 
 
 14.633
 
 
 
 
 – 999
 
 
 
 
 
 
 
 Heroïnebehandeling op medisch voorschrift
 
 
 14.552
 
 
 14.076
 
 
 14.125
 
 
 13.577
 
 
 13.634
 
 
 13.559
 
 
 75
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1.074
 
 
 – 1.074
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4. Ethiek
 
 
 
 
 17.810
 
 
 
 
 19.966
 
 
 
 
 18.308
 
 
 
 
 19.447
 
 
 
 
 19.037
 
 
 
 
 18.471
 
 
 
 
 566
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 1.331
 
 
 
 
 16.573
 
 
 
 
 17.197
 
 
 
 
 18.363
 
 
 
 
 17.383
 
 
 
 
 17.421
 
 
 
 
 – 38
 
 
 
 
 
 
 
 Abortusklinieken
 
 
 0
 
 
 15.705
 
 
 15.913
 
 
 16.543
 
 
 15.675
 
 
 15.755
 
 
 – 80
 
 
 
 
 
 
 Beleid Medische Ethiek
 
 
 1.331
 
 
 868
 
 
 1.284
 
 
 1.820
 
 
 1.708
 
 
 1.666
 
 
 42
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 132
 
 
 
 
 210
 
 
 
 
 79
 
 
 
 
 83
 
 
 
 
 41
 
 
 
 
 336
 
 
 
 
 – 295
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 132
 
 
 210
 
 
 79
 
 
 83
 
 
 41
 
 
 336
 
 
 – 295
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan agentschappen
 
 
 
 
 2.164
 
 
 
 
 1.130
 
 
 
 
 1.032
 
 
 
 
 1.001
 
 
 
 
 1.613
 
 
 
 
 714
 
 
 
 
 899
 
 
 
 
 
 
 
 CIBG: Uitvoeringstaken medische ethiek
 
 
 2.164
 
 
 1.130
 
 
 1.032
 
 
 1.001
 
 
 1.613
 
 
 714
 
 
 899
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan ZBO's/RWT's 
 
 
 
 
 14.183
 
 
 
 
 2.053
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 ZiNL: Rijksbijdrage abortusklinieken
 
 
 14.122
 
 
 2.053
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 61
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 37.511
 
 
 
 
 21.221
 
 
 
 
 16.001
 
 
 
 
 18.716
 
 
 
 
 35.248
 
 
 
 
 8.403
 
 
 
 
 26.845
 
 
 
 
 
 
 
 Bestuurlijke boetes
 
 
 5.341
 
 
 4.112
 
 
 5.418
 
 
 6.981
 
 
 6.830
 
 
 5.400
 
 
 1.430
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 32.170
 
 
 17.109
 
 
 10.583
 
 
 11.735
 
 
 28.418
 
 
 3.003
 
 
 25.415
 
 
 
 
 
 
 
 
 E.
 Toelichting op de instrumenten
 
 
 
 
 1.
 Gezondheidsbescherming
 
 Bijdragen aan agentschappen
 Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit
 De Minister van VWS is opdrachtgever voor het agentschap Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). De NVWA heeft een centrale rol bij het bewaken van de veiligheid van voedsel- en consumentenproducten op grond van wettelijke normen. Hiervoor is in 2018 € 83,5 miljoen uitgegeven. Dit is € 2,1 miljoen meer dan geraamd. Dit heeft met name te maken met een tegemoetkoming in de stijging van loonkosten en extra taken samenhangend met de bestrijding van exotische muggen.
 In onderstaande tabel is weergegeven hoe het aantal verloren gegane gezonde levensjaren door voedselinfecties zich ontwikkelt.
 
 Kengetallen voedselveiligheid: Aantal verloren gezonde levensjaren ten gevolge van voedselinfecties door ziekteverwekkende micro-organismen in voedsel in Nederland; gegevens 2017
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Micro-organismen
 
 
 Aantal verloren gezonde levensjaren (DALY=Disability Adjusted Life Year)1 DALY=Disability Adjusted Life Year. Maat voor ziektelast in een populatie uitgedrukt in tijd; opgebouwd uit het aantal verloren levensjaren (door vroegtijdige sterfte) en het aantal jaren geleefd met gezondheidsproblemen (bijvoorbeeld een ziekte), gewogen voor de ernst hiervan (ziektejaarequivalenten). In deze maat komen de drie belangrijke aspecten van de volksgezondheid terug: kwantiteit (levensduur), kwaliteit van leven en het aantal personen dat een effect ondervindt.
 
 
 
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Toxoplasma gondii
 
 
 
 
 1.093
 
 
 
 
 1.068
 
 
 
 
 1.088
 
 
 
 
 1.063
 
 
 
 
 1.062
 
 
 
 
 1.100
 
 
 
 
 
 
 Campylobacter spp.
 
 
 
 
 1.951
 
 
 
 
 1.917
 
 
 
 
 1.869
 
 
 
 
 1.691
 
 
 
 
 1.501
 
 
 
 
 1.300
 
 
 
 
 
 
 Salmonella spp.
 
 
 
 
 1.486
 
 
 
 
 670
 
 
 
 
 649
 
 
 
 
 643
 
 
 
 
 757
 
 
 
 
 680
 
 
 
 
 
 
 S. aureus toxine
 
 
 
 
 194
 
 
 
 
 194
 
 
 
 
 193
 
 
 
 
 192
 
 
 
 
 192
 
 
 
 
 190
 
 
 
 
 
 
 C. perfringens toxine
 
 
 
 
 176
 
 
 
 
 176
 
 
 
 
 177
 
 
 
 
 177
 
 
 
 
 177
 
 
 
 
 180
 
 
 
 
 
 
 Norovirus
 
 
 
 
 297
 
 
 
 
 286
 
 
 
 
 285
 
 
 
 
 301
 
 
 
 
 375
 
 
 
 
 270
 
 
 
 
 
 
 Rotavirus
 
 
 
 
 161
 
 
 
 
 186
 
 
 
 
 78
 
 
 
 
 165
 
 
 
 
 88
 
 
 
 
 140
 
 
 
 
 
 
 B. cereus toxine
 
 
 
 
 28
 
 
 
 
 28
 
 
 
 
 28
 
 
 
 
 28
 
 
 
 
 28
 
 
 
 
 29
 
 
 
 
 
 
 Listeria monocytogenes
 
 
 
 
 94
 
 
 
 
 68
 
 
 
 
 191
 
 
 
 
 165
 
 
 
 
 310
 
 
 
 
 190
 
 
 
 
 
 
 STEC O157
 
 
 
 
 61
 
 
 
 
 61
 
 
 
 
 61
 
 
 
 
 61
 
 
 
 
 61
 
 
 
 
 61
 
 
 
 
 
 
 Giardia spp.
 
 
 
 
 30
 
 
 
 
 29
 
 
 
 
 29
 
 
 
 
 29
 
 
 
 
 29
 
 
 
 
 29
 
 
 
 
 
 
 Hepatitis-A virus
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 6
 
 
 
 
 5
 
 
 
 
 5
 
 
 
 
 6
 
 
 
 
 
 
 Cryptosporidium spp.
 
 
 
 
 10
 
 
 
 
 11
 
 
 
 
 11
 
 
 
 
 19
 
 
 
 
 22
 
 
 
 
 14
 
 
 
 
 
 
 Hepatitis-E virus
 
 
 
 
 34
 
 
 
 
 30
 
 
 
 
 73
 
 
 
 
 1002Deze getallen zijn op basis van nieuwe meetmethodes gewijzigd.
 
 
 
 
 100
 
 
 
 
 70
 
 
 
 
 
 
 Totaal 
 
 
 
 
 5.623
 
 
 
 
 4.732
 
 
 
 
 4.735
 
 
 
 
 4.640
 
 
 
 
 4.708
 
 
 
 
 4.200
 
 
 
 
 
 
 Bron: (Mangen et al., 2018. RIVM Letter Report 2018–0037) https://www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/2018–0037.pdf
 
 
 De getallen zijn gebaseerd op het aantal jaarlijks gerapporteerde gevallen en de daarmee gepaarde ziektelast gecorrigeerd voor: i) de dekkingsgraad (indien van toepassing); ii) onderdiagnose en onderrapportage; en iii) het feit dat niet elke zieke medische zorg nodig heeft. Het berekeningsmodel voor deze getallen kent een schattingselement omdat het gebaseerd is op een aantal aannames. Daarom worden de kengetallen als afgeronde getallen weergegeven.
 RIVM in verband met wettelijke taken en beleidsondersteuning zorgbreed
 De opdrachtverlening inzake de programma’s aan het RIVM bedroeg in 2018 € 19,4 miljoen en is € 3,3 miljoen hoger dan oorspronkelijk geraamd. Dit als gevolg van een aantal aanvullende opdrachten waarvoor bij de eerste en tweede suppletoire begroting budget is overgeheveld naar dit instrument. Het betreft opdrachten die zijn toegevoegd aan de RIVM-programma’s Wettelijke taak Volksgezondheid en Zorg (€ 0,8 miljoen), Beleidsondersteuning Volksgezondheid en Zorg (€ 0,6 miljoen), Beleidsondersteuning Geneesmiddelen en Medische technologie (€ 1,3 miljoen) en Risicoschatting en beoordeling ten behoeve van beleid (€ 0,6 miljoen).
 
 
 
 2.
 Ziektepreventie
 
 Subsidies
 Ziektepreventie
 De gerealiseerde uitgaven bedragen € 7,7 miljoen. Dat is circa € 7,4 miljoen lager dan het geraamde bedrag van € 15,1 miljoen. Het verschil wordt voornamelijk veroorzaakt doordat de uitvoering van de tegemoetkoming Q-koorts patiënten meer tijd heeft gevraagd, omdat de verwerking van medische gegevens met grote zorgvuldigheid moet worden gedaan. De voor 2018 gereserveerde middelen (€ 4,8 miljoen) zijn daarom doorgeschoven naar 2019. Verder is € 1,3 miljoen overgeheveld naar artikel 3 Langdurige zorg en ondersteuning voor de uitvoering van het project Terugdringen Antibioticaresistentie (ABR) in verpleeghuizen door Vilans. Verder is € 0,2 miljoen overgeheveld naar artikel 10 voor het uitvoeren van een campagne Antimicrobiologische Resistentie (AMR) en is € 0,3 miljoen overgeboekt naar het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat voor de bijdrage aan de kosten van het Dutch Wildlife Health Centre. Tot slot is een bedrag van € 0,9 miljoen niet besteed als gevolg van lagere kosten en te laat ingediende subsidieaanvragen door verschillende partijen.
 
 Kengetallen Deelname aan vaccinatieprogramma, bevolkingsonderzoeken en screeningen in procenten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2005
 
 
 2010
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 – Percentage deelname aan Rijksvaccinatieprogramma
 
 
 95,8%
 
 
 95,0%
 
 
 94,8%
 
 
 93,1%
 
 
 91,2%
 
 
 90,2%
 
 
 
 
 – Percentage deelname aan Nationaal Programma Grieppreventie
 
 
 76,9%
 
 
 68,9%
 
 
 50,1%
 
 
 53,5%
 
 
 49,9%
 
 
 n.n.b.
 
 
 
 
 – Percentage deelname aan Bevolkingsonderzoek borstkanker
 
 
 81,7%
 
 
 80,7%
 
 
 77,6%
 
 
 77,3%
 
 
 n.n.b.
 
 
 n.n.b.
 
 
 
 
 – Percentage deelname aan Bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker
 
 
 65,5%
 
 
 64,3%
 
 
 64,4%
 
 
 60,3%
 
 
 56,9%
 
 
 n.n.b.
 
 
 
 
 – Percentage deelname aan Bevolkingsonderzoek darmkanker
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 73,0%
 
 
 73,0%
 
 
 72,7%
 
 
 n.n.b.
 
 
 
 
 – Percentage deelname aan hielprik
 
 
 99,6%
 
 
 99,7%
 
 
 99,3%
 
 
 99,2%
 
 
 99,2%
 
 
 n.n.b.
 
 
 
 
 
 Bron:
 
 
 1.
 
 Staat van Volksgezondheid en Zorg
 
 
 Voor het verslagjaar 2018 (betreft alle vaccinaties gegeven t/m 2017) is dit percentage 90,2%. Dit betreft het percentage kinderen geboren in 2015 dat alle vaccinaties volgens het RVP-schema toegediend heeft gekregen vóór het bereiken van de leeftijd van 2 jaar. Zie ook de brief Verder met vaccineren van 19 november 2018 (TK 
 
 32 793, nr. 338
 
 ) voor actielijnen om de vaccinatiebereidheid te vergroten.
 
 
 
 2.
 
 
 Staat van Volksgezondheid en Zorg
 
 
 
 Dit kerncijfer betreft het percentage gevaccineerde personen in de groep patiënten die conform het advies van de Gezondheidsraad in aanmerking komen voor vaccinatie tegen influenza. Zie ook de brief Maatregelen griep van 10 oktober griep (TK 
 
 32 793, nr. 332
 
 ) en Verder met vaccineren van 19 november 2018 (TK 
 
 32 793, nr. 338
 
 ).
 
 
 
 3.
 
 
 Staat van Volksgezondheid en Zorg
 
 
 
 Dit kerncijfer betreft het percentage vrouwen uit de doelgroep, dat deelneemt aan het bevolkingsonderzoek borstkanker. De doelgroep van het bevolkingsonderzoek bestaat uit vrouwen van 50 tot 75 jaar.
 
 
 
 4.
 
 
 Staat van Volksgezondheid en Zorg
 
 
 
 Dit kerncijfer betreft het percentage vrouwen uit de doelgroep, dat deelneemt aan het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. De doelgroep van dit bevolkingsonderzoek bestaat uit 30–60 jarige vrouwen.
 
 
 
 5.
 
 
 Staat van Volksgezondheid en Zorg
 
 
 Dit kerncijfer betreft het percentage personen dat deelneemt aan het bevolkingsonderzoek dikkedarmkanker.
 
 
 6.
 
 
 Staat van Volksgezondheid en Zorg
 
 
 
 Dit kerncijfer betreft het percentage pasgeborenen dat gescreend is.
 
 
 
 In de tabel zijn de meest actuele kengetallen uit de staat van Volksgezondheid en Zorg opgenomen. Deze worden jaarlijks geactualiseerd.
 Deze cijfers geven een goede indicatie van de ontwikkelingen op de beleidsterreinen met dien verstande dat de nadruk op geïnformeerde keuze voor deelname ligt en niet op een zo hoog mogelijk percentage. Hierbij moet in acht worden genomen dat de beschermingsgraad in de praktijk hoger ligt dan het met het deelnamepercentage weergegeven cijfer in verband met bijvoorbeeld de groepsimmuniteit.
 Niet Invasieve Prenatale Test (NIPT)
 Op basis van de ingediende subsidieaanvragen van de drie UMC's is het beschikbare budget bij eerste suppletoire begroting met € 8,0 miljoen neerwaarts bijgesteld. Uiteindelijk is een bedrag van € 17 miljoen aan subsidies verleend.
 Opdrachten
 (Vaccin)onderzoek
 Bij de tweede suppletoire begroting is € 7,4 miljoen overgeboekt naar artikel 10 Apparaatsuitgaven voor het vaccinonderzoek en het onderzoek naar alternatieven voor dierproeven uitgevoerd door de Stichting Antonie van Leeuwenhoek-terrein.
 
 
 
 3.
 Gezondheidsbevordering
 
 Subsidies
 Gezonde leefstijl en gezond gewicht
 De uitgaven op dit instrument bedroegen €17,6 miljoen en zijn daarmee € 3,7 miljoen meer dan geraamd. In het regeerakkoord zijn middelen gereserveerd voor de verschillende acties binnen het Nationaal Preventieakkoord. Door de overboeking van deze middelen is de realisatie € 3,7 miljoen hoger dan oorspronkelijk begroot. Deze middelen zijn onder andere ingezet voor gezonde leefstijl en gezond gewicht.
 
 Kengetallen Gezondheidsbevordering (in procenten)1In de tabel zijn de meest actuele kengetallen opgenomen. Deze worden jaarlijks geactualiseerd, waardoor enkele van deze getallen af kunnen wijken van de in de begroting gepresenteerde getallen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2009
 
 
 2010
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 Rokers 18 jaar e.o.1
 
 
 28,6
 
 
 26,9
 
 
 27,0
 
 
 24,5
 
 
 24,7
 
 
 25,7
 
 
 26,3
 
 
 24,1
 
 
 23,1
 
 
 n.b.b.
 
 
 
 
 Rokers laatste maand, 12–16 jaar2
 
 
 
 
 16,9
 
 
 
 
 
 10,6
 
 
 
 7,8
 
 
 n.b.b.
 
 
 
 
 Alcoholgebruik laatste maand, 12–16 jaar2
 
 
 
 
 37,8
 
 
 
 
 
 25,5
 
 
 
 25,0
 
 
 n.b.b.
 
 
 
 
 Cannabisgebruik laatste jaar, 12–16 jaar2
 
 
 
 
 11,7
 
 
 
 
 
 8,2
 
 
 
 7,9
 
 
 n.b.b.
 
 
 
 
 Cannabisgebruik laatste jaar 18 jaar e.o.3
 
 
 6,8
 
 
 
 
 
 
 7,6
 
 
 6,7
 
 
 6,6
 
 
 7,2
 
 
 n.b.b.
 
 
 
 
 Overgewicht 18 jaar e.o.4
 
 
 46,4
 
 
 47,3
 
 
 47,3
 
 
 47,1
 
 
 47,1
 
 
 49,4
 
 
 49,3
 
 
 49,2
 
 
 48,7
 
 
 n.b.b.
 
 
 
 
 Overgewicht 4–18 jaar4
 
 
 13,2
 
 
 13,3
 
 
 12,5
 
 
 12,3
 
 
 11,7
 
 
 11,9
 
 
 11,6
 
 
 13,6
 
 
 13,5
 
 
 n.b.b.
 
 
 
 
 Aantal spoedeisende hulpbehandelingen in ziekenhuizen door privéongevallen en sportblessures (x 1.000)5
 
 
 640
 
 
 603
 
 
 599
 
 
 586
 
 
 512
 
 
 519
 
 
 507
 
 
 470
 
 
 477
 
 
 n.b.b.
 
 
 
 
 
 Bronnen:
 1: Staat van Volksgezondheid en Zorg: Gezondheidsenquête CBS/Leefstijlmonitor RIVM.
 2: Nationale Drug Monitor, 2018, Trimbos-instituut.
 3: Staat van Volksgezondheid en Zorg: Gezondheidsenquête CBS/Leefstijlmonitor RIVM. Door wijziging in meetmethoden na 2009 zijn de cijfers met 2014 en 2015 beperkt vergelijkbaar. Nationale Drug Monitor, 2018, Trimbos-instituut.
 4: Staat van Volksgezondheid en Zorg: Gezondheidsenquête CBS/Leefstijlmonitor RIVM. Door wijziging in meetmethoden tussen 2009–2010 en 2013–2015 zijn de cijfers vóór en na deze perioden slechts in beperkte mate te vergelijken.
 5: Kerncijfers LIS, VeiligheidNL. De daling in 2013 is toe te schrijven aan een technisch registratieprobleem in dat jaar.
 
 
 Ontvangsten
 Bestuurlijke boetes
 De ontvangsten bestuurlijke boetes zijn circa € 1,4 miljoen hoger uitgevallen dan geraamd. In 2016 is de hoogte van het boetebedrag voor overtredingen van de Tabakswet gestegen. Daarnaast is de NVWA stringenter gaan inspecteren en wordt vaker een boete opgelegd in plaats van eerst een waarschuwing. Deze ontwikkelingen hebben in 2018 geleid tot hogere inkomsten dan geraamd.
 Overige ontvangsten
 De hogere ontvangsten worden veroorzaakt door niet geraamde ontvangsten in verband met de afrekening van in 2017 betaalde voorschotten aan:
 
 
 –
 Het RIVM voor de uitvoering van het Nationaal Programma Grieppreventie, het Rijksvaccinatieprogramma en de Nationale Hielprik Screening (€ 5,2 miljoen);
 
 
 –
 De screeningsorganisaties voor de uitvoering van de bevolkingsonderzoeken op basis van de Subsidieregeling Publieke Gezondheid (€ 11,6 miljoen);
 
 
 –
 De Stichting Nationaal Programma Grieppreventie voor de uitvoering van het Nationaal Programma Grieppreventie op basis van de Subsidieregeling Publieke Gezondheid (€ 2,4 miljoen);
 
 
 –
 VUMC voor de uitvoering van de Niet invasieve preventieve test op basis van de subsidieregeling NIPT (€ 2,5 miljoen).
 
 
 De oorzaken hiervan zijn een lagere vaccinatiegraad RVP en Griep en een lager deelnamepercentage bevolkingsonderzoeken dan bij de verlening vanuit was gegaan. Voorts waren de vaccinprijzen lager dan verwacht door een zorgvuldige aanbesteding.
 Verder zijn middelen ontvangen in verband met de liquidatie van de Stichting Garantiefonds voor Hemofiliepatiënten. De middelen die destijds in het fonds zijn gestort zijn, vermeerderd met de ontvangen rente, hiermee geretourneerd (€ 2,9 miljoen).
 
 
 
 
 Artikel
 2.
 Curatieve Zorg
 
 
 
 A.
 Algemene beleidsdoelstelling
 
 
 Een kwalitatief goed, toegankelijk en betaalbaar aanbod voor curatieve zorg.
 
 
 
 
 B.
 Rol en verantwoordelijkheid Minister
 
 De Minister van VWS is verantwoordelijk voor een goed werkend en samenhangend stelsel voor curatieve zorg. De Zorgverzekeringswet vormt samen met de zorgbrede wetten, zoals de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg) en de Wet Toelating Zorginstellingen (WTZi) de wettelijke basis van dit stelsel. Vanuit deze verantwoordelijkheid vervult de Minister de volgende rollen:
 Stimuleren:
 
 
 –
 Het bevorderen van de kwaliteit, (patiënt)veiligheid en innovatie in de curatieve zorg.
 
 
 –
 Het ondersteunen van initiatieven om de toegankelijkheid en betaalbaarheid van de curatieve zorg te garanderen en/of te verbeteren. Belangrijk daarin zijn de initiatieven om te komen tot een betrouwbare en veilige informatie-uitwisseling. Het ondersteunen van initiatieven om fraude in de zorg zoveel mogelijk te voorkomen.
 
 
 –
 Het bevorderen van de risicosolidariteit door het systeem van risicoverevening;
 
 
 –
 Het bevorderen dat verzekerden beschikken over de juiste en begrijpelijke informatie om een keuze te kunnen maken voor een zorgverzekering en voor hun zorgaanbieder.
 
 
 –
 Het stimuleren van regionale samenwerking tussen alle zorgaanbieders om antibioticaresistentie aan te pakken.
 
 
 –
 Het stimuleren van de samenwerking tussen zorgaanbieders om optimale zorg te kunnen leveren door de juiste zorgverlener op de juiste plek zonder hapering.
 
 
 –
 Het faciliteren en ondersteunen van gemeenten en regio’s in het realiseren van een sluitende aanpak voor personen met verward gedrag.
 
 
 –
 Het opzetten van een gemeenschappelijk inkoopplatform ten behoeve van de inkoop van dure geneesmiddelen.
 
 
 Financieren:
 
 
 –
 Bevorderen van de toegankelijkheid en betaalbaarheid van de zorg door het financieren van de zorguitgaven voor kinderen tot 18 jaar.
 
 
 –
 Het bevorderen van kwalitatief goede zorg door medefinanciering van hoogwaardig oncologisch onderzoek.
 
 
 –
 Het financieren van onderzoek dat gericht is op een snellere ontwikkeling van waarde toevoegende medische producten en behandelwijzen tegen aanvaardbare prijzen.
 
 
 –
 Het financieren van onderzoek dat bijdraagt aan kwalitatief goed gepast gebruik van genees- en hulpmiddelen.
 
 
 –
 Het financieren van initiatieven voor het ontwikkelen van alternatieve verdienmodellen voor geneesmiddelenontwikkeling.
 
 
 –
 Verbetering van de kwaliteit van de zorg door financiering van de familie- en vertrouwenspersonen in ggz-instellingen.
 
 
 –
 Financieren van diverse initiatieven gericht op suïcidepreventie waaronder 24/7 beschikbaarheid van acute anonieme psychische hulp.
 
 
 –
 Het (mede)financieren van het digitale communicatiesysteem voor de zwaailichtsector.
 
 
 –
 Het financieren van initiatieven die bijdragen aan een zorgvuldige orgaandonorwerving in de ziekenhuizen, het onderhouden van het donorregister en het geven van publieksvoorlichting over orgaandonatie.
 
 
 –
 Het financieren van bijwerkingenregistraties en onderzoek ten behoeve van het monitoren van de productveiligheid.
 
 
 –
 Bevorderen van de toegankelijkheid en betaalbaarheid van de zorg door het (deels) compenseren van de gederfde inkomsten van zorgaanbieders als gevolg van het verstrekken van zorg aan onverzekerde (verwarde) personen, illegalen en andere onverzekerbare vreemdelingen.
 
 
 –
 Het compenseren van kostencomponenten die een gelijk speelveld verstoren (risicoverevening).
 
 
 –
 Financieren van initiatieven op het gebied van ICT-infrastructuur ten behoeve van innovatieve zorgverlening en toegankelijkheid van gegevens voor patiënten.
 
 
 Regisseren:
 
 
 –
 Het onderhouden van wet- en regelgeving op het gebied van geneesmiddelen, medische hulpmiddelen, lichaamsmaterialen en bloedvoorziening.
 
 
 –
 Het (door)ontwikkelen van productstructuren op basis waarvan onderhandelingen over bekostiging plaatsvinden.
 
 
 –
 Het bepalen van de normen/criteria, waaraan de registers (bijvoorbeeld het BIG-register) die worden bijgehouden om de werking van het stelsel te bevorderen, moeten voldoen.
 
 
 
 
 
 C.
 Beleidsconclusies
 
 De in de begroting 2018 opgenomen beleidswijzigingen op het terrein van curatieve zorg zijn nagenoeg uitgevoerd volgens plan. Daarnaast hebben zich, naast de nieuwe hoofdlijnakkoorden, ook onderstaande beleidswijzigingen voor gedaan.
 Betaalbaarheid van de zorg
 Het kabinet wil zich de komende jaren inzetten voor het verder verbeteren van de kwaliteit, betaalbaarheid en toegankelijkheid van de zorg. Daarom zijn er voor de periode 2019–2022 hoofdlijnenakkoorden gesloten voor de medisch-specialistische zorg, geestelijke gezondheidszorg, huisartsenzorg en wijkverpleging. Met deze akkoorden hebben betrokken partijen zich gecommitteerd aan een transformatie naar de juiste zorg op de juiste plek. Doel hiervan is om de komende jaren (duurdere) zorg te voorkomen, zorg te verplaatsen, de kwaliteit en doelmatigheid te verbeteren en waar zinvol traditionele zorg te vervangen door nieuwe, meer innovatieve vormen van zorg met een gelijkwaardige of betere kwaliteit. Ook over arbeidsmarkt, contractering, regeldruk, kwaliteit en transparantie, wachttijden, e-health en innovatie en zorginfrastructuur zijn afspraken gemaakt.
 Zoals op 12 november 2018 per brief aan de Tweede Kamer is gemeld (TK 35 000-XVI, nr. 91), wordt ernaar gestreefd tot bestuurlijke afspraken te komen in de paramedische zorg. Gesprekken hierover vinden momenteel plaats. Hiermee wordt ook uitvoering gegeven aan de motie Ellemeet (TK 35 000-XVI, nr. 71). Bij eventuele ontwikkelingen op dit gebied zal de Kamer geïnformeerd worden.
 Hulpmiddelen
 De bouw van het Landelijk Implantatenregister is gerealiseerd. Dit als gevolg van de wijziging van de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) dat op 1 januari 2019 in werking is getreden, waarmee voor een grote groep hoogrisico implantaten de traceerbaarheid wordt gewaarborgd. Daarmee loopt Nederland voorop in Europa en vooruit op enkele maatregelen van de Verordening medische hulpmiddelen, welke in mei 2020 van kracht wordt. De implementatie van deze verordening is in volle gang. Vilans heeft met subsidie ondersteuning geboden aan drie platformen voor glucosemeters, continentiematerialen en stoma’s van het Bestuurlijk Overleg hulpmiddelen en het opzetten van een Kennisgemeenschap Hulpmiddelenzorg. Er zijn in 2018 twee nieuwe platformen Bestuurlijk Overleg hulpmiddelen gestart: één voor prothesen en één voor compressiehulpmiddelen. Het aantal aanvragen voor het ZonMw programma Goed gebruik hulpmiddelen overstijgt de verwachting. Dit programma stimuleert een onderzoeksinfrastructuur om doelmatigheidsonderzoek naar de (organisatie van) de hulpmiddelenzorg te bevorderen.
 Onverzekerde personen met verward gedrag
 In het verlengde van de aanpak personen met verward gedrag is op 1 maart 2017 de Subsidieregeling medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerden in werking getreden. De regeling heeft ten doel financiële belemmeringen om medisch noodzakelijke zorg te verlenen weg te nemen. De subsidieregeling is per 1 maart 2018 gewijzigd, zodat voor spoedeisende zorg geen belemmeringen meer bestaan om de kosten van zorg te declareren. Eind oktober is de mogelijkheid geopend dat de regeling, met terugwerkende kracht tot 1 maart 2018, alsnog kan worden gebruikt voor declaratie van niet-spoedeisende zorg. Ondanks de verruiming van de subsidieregeling is er in 2018 beperkt gebruik gemaakt van de regeling.
 Zorginstituut Nederland: Doorlichten pakket
 Het Zorginstituut Nederland (ZiNL) zal jaarlijks een deel van het verzekerd pakket doorlichten (stringent pakketbeheer/systematische doorlichting pakket). Doel van dit project Zinnige Zorg is om de zorg voor de patiënt te verbeteren en onnodige kosten te vermijden. Het Zorginstituut brengt daartoe verbeterpunten in kaart (de Verbetersignalementen) en volgt de resultaten. Hiervoor is in 2018 aan het Zorginstituut aanvullend budget beschikbaar gesteld ten behoeve van de uitbreiding van personele capaciteit en onderzoek.
 In 2018 zijn alle indicatiegebieden van de internationale ICD-10 lijst opgenomen in het programma Zinnige Zorg. Inmiddels zijn er zeven verbetersignalementen uitgebracht en bevinden deze zich in de implementatie- of evaluatiefase. Een voorbeeld hiervan is het verbetersignalement Perifeer arterieel vaatlijden (PAV). Een van de verbeterpunten uit dit signalement was dat professionals bij claudicatio intermittens (etalagebenen) het zogenoemde stepped care principe consequenter gaan toepassen zodat de patiënt zorg krijgt die niet zwaarder is dan nodig. Om deze stepped care benadering mogelijk te maken, is met ingang van 2017 de gesuperviseerde looptraining vanaf de eerste behandeling opgenomen in het Zvw-pakket (voorheen waren de eerste 20 behandelingen voor eigen rekening. Hiermee worden kosten voor de MSZ bespaard, oefentherapie heeft een positief effect op de gezondheidstoestand van een patiënt en het kan voorkomen dat patiënten onnodig worden blootgesteld aan operatieve ingrepen met alle risico’s van dien.
 Onderstaande tabel laat zien in welke fase de verschillende onderdelen zich bevinden.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Screeningsfase
 
 Hierin wordt met de betrokken partijen gekeken welke zorg er nu wordt geleverd en voor welke onderwerpen het beter kan.
 
 
 – Ziekten van botspierstelsel en bindweefsel
 – Bloedziekten en Immuunziekten
 – Gehandicaptenzorg
 – Infectieziekten
 – Ziekten van het spijsverteringsstelsel
 – Oor- en gehoorklachten
 – Ziekten van huid en onderhuid
 – Ziekten van het oog
 
 
 
 
 
 
 
 Verdiepingsfase
 
 In deze fase wordt per onderwerp bepaald wat er echt beter kan en wordt met betrokken partijen besproken hoe ze dat gaan realiseren
 
 
 Ademhalingsstelsel:
 – Zorgtraject astma
 – Zorgtraject COPD
 – Zorg voor mensen met OSAS (slaapapneu)
 – Implanteerbare Cardioverter-Defibrilatoren (ICD)
 Psychische aandoeningen:
 – PTSS
 – Psychose
 Stofwisseling en hormoonhuishouding:
 – Osteoperose
 Zenuwstelsel:
 – Lage rugklachten
 Zwangerschap, geboorte en gynaecologische aandoeningen:
 – Afwijkingen van de baarmoederhals
 – Bekkenbodemklachten
 
 
 
 
 
 Implementatiefase
 
 In deze fase voeren de partijen de verbeteringen door en ondersteunt het Zorginstituut hen waar nodig
 
 
 Hart, Vaat en Long:
 – Perifeer Arterieel Vaatlijden
 – Pijn op de borst (verdenking stabiele angina pectoris)
 Kanker:
 – Laatste levensfase bij mensen met ongeneeslijke darmkanker of longkanker
 – Zinnige nacontrole bij vrouwen behandeld voor borstkanker
 – Nacontrole voor patiënten met niet-melanoom huidkanker en actinische keratose
 
 
 
 
 
 Evaluatiefase
 
 In deze laatste fase wordt gekeken of de doelen uit het verbetersignalement zijn bereikt.
 
 
 Bewegingsapparaat:
 – Behandeling van artrose van knie en heup
 Kanker:
 – Zinnig gebruik van geneesmiddelen bij patiënten met castratierefractair prostaatcarcinoom
 
 
 
 
 
 
 
 
 D.
 Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Begrotingsuitgaven (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 2.753.584
 
 
 
 
 8.697.819
 
 
 
 
 3.640.438
 
 
 
 
 3.533.901
 
 
 
 
 2.953.820
 
 
 
 
 3.054.882
 
 
 
 
 – 101.062
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 2.722.717
 
 
 
 
 4.614.648
 
 
 
 
 4.236.316
 
 
 
 
 3.735.344
 
 
 
 
 3.449.505
 
 
 
 
 3.523.559
 
 
 
 
 – 74.054
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1. Kwaliteit en veiligheid
 
 
 
 
 114.608
 
 
 
 
 118.505
 
 
 
 
 128.572
 
 
 
 
 149.906
 
 
 
 
 173.812
 
 
 
 
 213.790
 
 
 
 
 – 39.978
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 105.024
 
 
 
 
 111.162
 
 
 
 
 120.556
 
 
 
 
 138.424
 
 
 
 
 162.365
 
 
 
 
 195.300
 
 
 
 
 – 32.935
 
 
 
 
 
 
 
 IKNL en NKI
 
 
 52.493
 
 
 51.542
 
 
 52.590
 
 
 53.192
 
 
 55.320
 
 
 52.466
 
 
 2.854
 
 
 
 
 
 
 Zwangerschap en geboorte
 
 
 1.852
 
 
 3.574
 
 
 4.796
 
 
 5.504
 
 
 3.976
 
 
 5.323
 
 
 – 1.347
 
 
 
 
 
 
 Registratie en uitwisseling zorggegevens (PALGA)
 
 
 3.572
 
 
 3.264
 
 
 3.339
 
 
 3.401
 
 
 3.608
 
 
 3.648
 
 
 – 40
 
 
 
 
 
 
 Ontsluiten patiëntgegevens ziekenhuizen
 
 
 
 
 
 25.289
 
 
 46.019
 
 
 47.875
 
 
 – 1.856
 
 
 
 
 
 
 Stimuleren E health en versterken inzet ICT GGZ
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 25.000
 
 
 – 25.000
 
 
 
 
 
 
 Nederlandse transplantatie stichting
 
 
 
 
 
 
 3.881
 
 
 3.705
 
 
 176
 
 
 
 
 
 
 Orgaandonatie en transplantatie
 
 
 12.174
 
 
 11.446
 
 
 10.370
 
 
 11.047
 
 
 6.155
 
 
 6.781
 
 
 – 626
 
 
 
 
 
 
 Expertisefunctie zintuigelijk gehandicapten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 21.967
 
 
 22.112
 
 
 22.710
 
 
 21.967
 
 
 743
 
 
 
 
 
 
 Antibioticaresistentie
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 3.257
 
 
 6.482
 
 
 10.000
 
 
 – 3.518
 
 
 
 
 
 
 Basisondersteuning Research Prinses Maxima Centrum
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 4.114
 
 
 4.114
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Subsidieregeling Borstvergroting transgenders
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 4.200
 
 
 – 4.200
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 34.933
 
 
 41.336
 
 
 27.494
 
 
 14.622
 
 
 10.100
 
 
 10.221
 
 
 – 121
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 6.743
 
 
 
 
 3.855
 
 
 
 
 4.611
 
 
 
 
 3.434
 
 
 
 
 3.107
 
 
 
 
 7.510
 
 
 
 
 – 4.403
 
 
 
 
 
 
 
 Kwaliteitsbeleid Paramedische zorg
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 312
 
 
 1.000
 
 
 – 688
 
 
 
 
 
 
 Voorwaardelijke Toelating
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 720
 
 
 – 720
 
 
 
 
 
 
 Publiekscampagne orgaandonatie
 
 
 0
 
 
 1.461
 
 
 1.157
 
 
 1.585
 
 
 1.841
 
 
 1.800
 
 
 41
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 6.743
 
 
 2.394
 
 
 3.454
 
 
 1.849
 
 
 954
 
 
 3.990
 
 
 – 3.036
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan agentschappen 
 
 
 
 
 2.841
 
 
 
 
 3.488
 
 
 
 
 3.355
 
 
 
 
 7.705
 
 
 
 
 6.970
 
 
 
 
 7.284
 
 
 
 
 – 314
 
 
 
 
 
 
 
 aCBG
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1.769
 
 
 2.700
 
 
 – 931
 
 
 
 
 
 
 CIBG: Donorregister
 
 
 2.744
 
 
 2.746
 
 
 3.035
 
 
 2.759
 
 
 2.896
 
 
 2.440
 
 
 456
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 97
 
 
 742
 
 
 320
 
 
 4.946
 
 
 2.305
 
 
 2.144
 
 
 161
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 50
 
 
 
 
 343
 
 
 
 
 1.370
 
 
 
 
 3.696
 
 
 
 
 – 2.326
 
 
 
 
 
 
 
 Beschikbaarheid Medische producten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 2.000
 
 
 – 2.000
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 50
 
 
 343
 
 
 1.370
 
 
 1.696
 
 
 – 326
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2. Toegankelijkheid en betaalbaarheid van de zorg
 
 
 
 
 2.549.096
 
 
 
 
 4.324.964
 
 
 
 
 3.924.276
 
 
 
 
 3.457.367
 
 
 
 
 3.221.536
 
 
 
 
 3.254.455
 
 
 
 
 – 32.919
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 12.029
 
 
 
 
 14.224
 
 
 
 
 22.459
 
 
 
 
 22.493
 
 
 
 
 30.433
 
 
 
 
 41.448
 
 
 
 
 – 11.015
 
 
 
 
 
 
 
 Sluitende aanpak verwarde personen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 2.206
 
 
 4.232
 
 
 13.524
 
 
 – 9.292
 
 
 
 
 
 
 Eerstelijns gezondheidscentra in VINEX-gebieden
 
 
 1.331
 
 
 1.314
 
 
 1.532
 
 
 2.063
 
 
 1.761
 
 
 2.000
 
 
 – 239
 
 
 
 
 
 
 Kwaliteitsgelden Wijkverpleging
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 2.858
 
 
 236
 
 
 227
 
 
 1.400
 
 
 – 1.173
 
 
 
 
 
 
 Uitvoering wet verplichte GGZ
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 88
 
 
 905
 
 
 – 817
 
 
 
 
 
 
 Vertrouwenspersoon in de ggz
 
 
 6.199
 
 
 6.204
 
 
 6.476
 
 
 6.528
 
 
 6.839
 
 
 6.541
 
 
 298
 
 
 
 
 
 
 Suïcidepreventie
 
 
 1.561
 
 
 1.854
 
 
 3.154
 
 
 4.186
 
 
 7.026
 
 
 4.040
 
 
 2.986
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 2.938
 
 
 4.852
 
 
 8.439
 
 
 7.274
 
 
 10.260
 
 
 13.038
 
 
 – 2.778
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 2.532.710
 
 
 
 
 4.306.800
 
 
 
 
 3.896.700
 
 
 
 
 3.429.614
 
 
 
 
 3.184.380
 
 
 
 
 3.184.683
 
 
 
 
 – 303
 
 
 
 
 
 
 
 Rijksbijdrage Zorgverzekeringsfonds voor financiering van verzekerden 18-
 
 
 2.498.500
 
 
 2.470.800
 
 
 2.508.700
 
 
 2.490.500
 
 
 2.695.900
 
 
 2.695.900
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Rijksbijdrage dempen premie ten gevolgen van HLZ
 
 
 0
 
 
 1.804.000
 
 
 1.353.000
 
 
 902.000
 
 
 451.000
 
 
 451.000
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Zorg illegalen en andere onverzekerbare vreemdelingen
 
 
 33.045
 
 
 32.000
 
 
 35.000
 
 
 37.114
 
 
 37.480
 
 
 37.783
 
 
 – 303
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 1.165
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 3.142
 
 
 
 
 2.670
 
 
 
 
 3.315
 
 
 
 
 3.544
 
 
 
 
 2.810
 
 
 
 
 20.725
 
 
 
 
 – 17.915
 
 
 
 
 
 
 
 Kwaliteit, veiligheid, doelmatigheid hulpmiddelen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 194
 
 
 308
 
 
 3.200
 
 
 – 2.892
 
 
 
 
 
 
 Tolkenvoorziening huisartsen – statushouders
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 56
 
 
 2.805
 
 
 – 2.749
 
 
 
 
 
 
 Publiekscampagne Depressie
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 100
 
 
 1.000
 
 
 – 900
 
 
 
 
 
 
 Pilot Inbedding Psychosociale zorg bij somatische aandoeningen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 4.000
 
 
 – 4.000
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 3.142
 
 
 2.670
 
 
 3.315
 
 
 3.278
 
 
 2.346
 
 
 9.720
 
 
 – 7.374
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan agentschappen
 
 
 
 
 1.215
 
 
 
 
 1.270
 
 
 
 
 1.802
 
 
 
 
 1.716
 
 
 
 
 3.913
 
 
 
 
 1.569
 
 
 
 
 2.344
 
 
 
 
 
 
 
 CIBG: WPG/GVS/APG
 
 
 1.215
 
 
 1.270
 
 
 1.802
 
 
 1.716
 
 
 3.913
 
 
 1.569
 
 
 2.344
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 6.030
 
 
 
 
 – 6.030
 
 
 
 
 
 
 
 ZonMw: gepast gebruik genees- en hulpmiddelen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 6.030
 
 
 – 6.030
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3. Ondersteuning van het stelsel
 
 
 
 
 59.013
 
 
 
 
 171.179
 
 
 
 
 183.467
 
 
 
 
 128.070
 
 
 
 
 54.157
 
 
 
 
 55.314
 
 
 
 
 – 1.157
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 353
 
 
 
 
 37.183
 
 
 
 
 2.339
 
 
 
 
 1.837
 
 
 
 
 2.718
 
 
 
 
 4.607
 
 
 
 
 – 1.889
 
 
 
 
 
 
 
 Stichting Klachten en Geschillen Zorgverzekeringen
 
 
 331
 
 
 1.085
 
 
 927
 
 
 1.171
 
 
 1.206
 
 
 1.243
 
 
 – 37
 
 
 
 
 
 
 Overgang integrale tarieven medisch-specialistische zorg
 
 
 0
 
 
 35.920
 
 
 1.120
 
 
 80
 
 
 120
 
 
 2.720
 
 
 – 2.600
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 22
 
 
 178
 
 
 292
 
 
 586
 
 
 1.392
 
 
 644
 
 
 748
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 4.191
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 47.750
 
 
 
 
 3.430
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 Afwikkeling algemene kas ZFW
 
 
 4.191
 
 
 0
 
 
 47.750
 
 
 3.430
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Inkomensoverdrachten
 
 
 
 
 32.241
 
 
 
 
 113.098
 
 
 
 
 110.137
 
 
 
 
 104.120
 
 
 
 
 29.328
 
 
 
 
 22.056
 
 
 
 
 7.272
 
 
 
 
 
 
 
 Overgangsregeling FLO/VUT ouderenregeling ambulancepersoneel
 
 
 32.241
 
 
 25.297
 
 
 25.041
 
 
 23.056
 
 
 24.469
 
 
 21.950
 
 
 2.519
 
 
 
 
 
 
 Schadevergoeding Erasmus MC
 
 
 0
 
 
 85.000
 
 
 85.000
 
 
 80.968
 
 
 4.749
 
 
 0
 
 
 4.749
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 0
 
 
 2.801
 
 
 96
 
 
 96
 
 
 110
 
 
 106
 
 
 4
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 4.014
 
 
 
 
 4.746
 
 
 
 
 7.358
 
 
 
 
 3.162
 
 
 
 
 3.199
 
 
 
 
 4.544
 
 
 
 
 – 1.345
 
 
 
 
 
 
 
 Risicoverevening
 
 
 1.139
 
 
 1.857
 
 
 1.826
 
 
 1.699
 
 
 1.400
 
 
 1.927
 
 
 – 527
 
 
 
 
 
 
 Uitvoering zorgverzekeringstelsel
 
 
 313
 
 
 361
 
 
 548
 
 
 263
 
 
 524
 
 
 508
 
 
 16
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 2.562
 
 
 2.528
 
 
 4.984
 
 
 1.200
 
 
 1.275
 
 
 2.109
 
 
 – 834
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan agentschappen
 
 
 
 
 18.214
 
 
 
 
 16.152
 
 
 
 
 15.883
 
 
 
 
 15.521
 
 
 
 
 14.187
 
 
 
 
 15.815
 
 
 
 
 – 1.628
 
 
 
 
 
 
 
 CJIB: Onverzekerden en wanbetalers
 
 
 18.214
 
 
 16.152
 
 
 15.883
 
 
 15.521
 
 
 14.187
 
 
 15.815
 
 
 – 1.628
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 4.725
 
 
 
 
 4.075
 
 
 
 
 650
 
 
 
 
 
 
 
 SVB: Onverzekerden
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 3.225
 
 
 3.600
 
 
 – 375
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1.500
 
 
 475
 
 
 1.025
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan andere begrotingshoofdstukken
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 4.217
 
 
 
 
 – 4.217
 
 
 
 
 
 
 
 JenV: Bijdrage C2000
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 4.217
 
 
 – 4.217
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 81.998
 
 
 
 
 98.455
 
 
 
 
 152.126
 
 
 
 
 8.905
 
 
 
 
 5.701
 
 
 
 
 1.053
 
 
 
 
 4.648
 
 
 
 
 
 
 
 Wanbetalers en onverzekerden
 
 
 69.681
 
 
 85.785
 
 
 82.640
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 12.317
 
 
 12.670
 
 
 69.486
 
 
 8.905
 
 
 5.701
 
 
 1.053
 
 
 4.648
 
 
 
 
 
 
 
 
 E.
 Toelichting op de instrumenten
 
 
 
 
 1.
 Kwaliteit en veiligheid
 
 Subsidies
 Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) en Nederlands Kanker Instituut (NKI)
 IKNL heeft in 2018 aanvullende subsidie ontvangen. De extra middelen zijn, in afstemming met VWS, gebruikt voor de financiering van aanvullende projecten voor palliatieve zorg en voor de ontwikkeling van een datawarehouse voor de bevolkingsonderzoeken. NKI heeft onder andere aanvullende subsidie ontvangen voor de ontwikkeling van een Biobank. De totale additionele uitgaven inclusief Overheidsbijdrage in de Arbeidskostenontwikkeling (OVA) bedragen voor 2018 € 2,9 miljoen.
 Stimuleren E-health en versterken inzet ICT GGZ
 Zoals vermeld in de eerste suppletoire begroting 2018 is het budget voor het Versnellingsprogramma informatie-uitwisseling patiënt en professional (VIPP) doorgeschoven naar 2020 omdat het programma later start dan voorzien. Hierdoor zijn de uitgaven € 25 miljoen lager uitgevallen dan voorzien.
 Antibioticaresistentie (ABR)
 Zoals vermeld in de tweede suppletoire begroting 2018 bevinden de regionale zorgnetwerken ABR zich nog in een opstartfase. De uitgaven voor antibioticaresistentie zijn mede daardoor € 3,5 miljoen lager uitgevallen dan verwacht. Naar verwachting zijn de regionale zorgnetwerken ABR vanaf 1 mei 2019 volledig operationeel.
 Subsidieregeling borstprothesen transvrouwen (Subsidieregeling Borstvergroting transgenders)
 Zoals vermeld in de eerste suppletoire begroting 2018 was het budget in de begroting per abuis gepresenteerd onder artikelonderdeel 1 in plaats van artikelonderdeel 2 Toegankelijkheid en betaalbaarheid van de zorg € 4,2 miljoen. Dit is gecorrigeerd. De subsidieregeling zal later (januari 2019) in werking treden dan beoogd waardoor de kosten ook later gemaakt zullen worden. Hierdoor waren de uitgaven in 2018 (€ 4,2 miljoen) lager dan voorzien.
 Opdrachten
 Overig
 Deze post betreft onder meer de geraamde uitgaven voor de komst naar Nederland van het Europese beoordelingsautoriteit voor de beoordeling van Geneesmiddelen (EMA) die bij de eerste suppletoire begroting zijn overgeheveld (€ 1,1 miljoen). Daarnaast zijn lagere uitgaven (€ 1,4 miljoen) gerealiseerd op opdrachten kwaliteit, transparantie en patiëntveiligheid. De rest van de onderuitputting wordt veroorzaakt door diverse kleine mutaties.
 
 
 
 2.
 Toegankelijkheid en betaalbaarheid van de zorg
 
 Subsidies
 Verwarde personen
 Zoals in de tweede suppletoire begroting 2018 vermeld, is beperkt gebruik gemaakt van de subsidieregeling om medisch noodzakelijke zorg aan onverzekerde personen te verlenen. De regeling was ingezet ter ondersteuning van de aanpak van personen met verward gedrag. Het aantal aanvragen is echter achtergebleven bij de raming. Hierdoor vallen de uitgaven € 9,3 miljoen lager uit.
 Suïcidepreventie
 In het regeerakkoord is € 15 miljoen (2018–2021) voor suïcidepreventie opgenomen. Voor een bedrag van € 3 miljoen is in 2018 door 113Zelfmoordpreventie een plan ontwikkeld. De beoogde extra activiteiten voor 2018 zijn uitgevoerd. De totale uitgaven voor de subsidie suïcidepreventie voor 113Zelfmoordpreventie voor 2018 liggen daarmee op € 7 miljoen.
 Overig
 Deze post betreft een verzameling van een groot aantal uitgavenposten, met als belangrijkste een onderuitputting van € 0,3 miljoen voor het project Samen sterk zonder stigma en een onderuitputting van € 0,4 miljoen voor fair medicine. De rest van de onderuitputting wordt veroorzaakt door diverse kleine mutaties.
 Bekostiging
 Zorg aan illegalen en andere onverzekerbare vreemdelingen
 De vergoeding voor zorgkosten voor onverzekerbare vreemdelingen en illegalen komt in 2018 uit op € 37,5 miljoen. Dit is € 0,3 miljoen lager dan begroot. Opvallend is dat de ziekenhuiskosten € 4,8 miljoen lager zijn dan in 2017 en dat de GGZ-kosten € 3 miljoen hoger zijn dan in 2017. Door een nieuwe contractronde in 2017 en de overheveling van de burgerregelingen naar het CAK is er veel aandacht geweest voor de regeling. Dit heeft ervoor gezorgd dat met name ziekenhuizen in 2017 achterstallige declaraties hebben ingediend. Dit effect valt weg in 2018. Bij de GGZ-instellingen is een piek te zien in de indiening van achterstallige declaraties in 2018.
 Opdrachten
 Kwaliteit, veiligheid en doelmatigheid hulpmiddelen
 De uitgaven zijn voor het grootste deel op andere instrumenten gerealiseerd, zo is er een subsidie verstrekt aan Vilans (€ 0,5 miljoen) voor de informatievoorziening en richtlijnontwikkeling rond hulpmiddelen en is € 0,8 miljoen besteed aan het agentschap CIBG voor de herbouw van het Implantatenregister. Daarnaast krijgt het RIVM een agentschapsbijdrage van € 1,1 miljoen onder meer voor haar activiteiten rond hulpmiddelen zoals de ondersteuning van het meldpunt bijwerkingen implantaten. De uitgaven aan het RIVM worden verantwoord op beleidsartikel 4.
 Tolkenvoorziening huisartsen – statushouders
 Zoals gemeld in de tweede suppletoire begroting 2018 is er minder gebruik gemaakt van de regeling dan voorzien. Hierdoor zijn de uitgaven voor Tolkenvoorziening huisartsen – statushouders € 2,7 miljoen lager uitgevallen dan geraamd.
 Pilot Inbedding Psychosociale zorg bij somatische aandoeningen
 Het landelijk overleg psychosociale oncologische zorg heeft samen met de Minister van VWS besloten tot een tweejarige pilot voor het inrichten van zorg voor patiënten die kanker hebben gehad en als gevolg daarvan aanpassingsstoornissen krijgen die niet kunnen worden behandeld door een huisarts. De uitgaven (€ 4 miljoen) voor de Pilot Inbedding Psychosociale zorg bij somatische aandoeningen zijn overgeboekt naar artikel 4 waar deze uitgaven worden verantwoord.
 Overig
 
 Er is sprake van lagere uitgaven dan geraamd. Dit hangt met name samen met de gereserveerde gelden voor extern onderzoek op het gebied van de modernisering van het Geneesmiddelen Vergoedingen Systeem (GVS) en de uitgestelde inwerkingtreding van de wet verplichte ggz.
 Het onderzoek op het gebied van de modernisering van het Geneesmiddelen Vergoedingen Systeem (GVS) wordt voornamelijk intern VWS uitgevoerd. Daarnaast komt de Europese horizonscan voor geneesmiddelen later tot stand dan gedacht. Hierdoor zijn de hiervoor gereserveerde middelen niet volledig tot uitputting gekomen (€ 3,3 miljoen).
 Zoals gemeld in de tweede suppletoire begroting 2018 zijn de werkzaamheden rondom de invoering van deze wet vertraagd. Voor de uitvoering van deze werkzaamheden is daarom een bedrag van € 2,5 miljoen doorgeschoven naar 2019. Daarnaast is in 2018 een bedrag van € 2,1 miljoen overgeheveld naar artikel 4 voor de uitvoering door ZonMw van een pilot naar aanpassingsstoornissen. Daarnaast is nog een aantal kleinere mutaties verwerkt.
 
 Bijdrage aan ZBO / RWT`s
 ZonMw: gepast gebruik genees- en hulpmiddelen
 De uitgaven voor ZBO’s worden op artikel 4 geraamd. Voor het programma goed gebruik genees- en hulpmiddelen en het zorginstituut zijn bedragen overgeboekt naar artikel 4 waar deze uitgaven worden verantwoord.
 
 
 
 3.
 Ondersteuning van het stelsel
 
 Subsidies
 Overgang integrale tarieven medisch-specialistische zorg
 Zoals in de tweede suppletoire begroting 2018 is gemeld, is er in 2018 zeer beperkt gebruik gemaakt van de subsidieregeling waarmee medisch specialisten in de periode 2017–2019 worden gefaciliteerd bij de overstap naar loondienst. Hierdoor zijn de uitgaven voor de subsidieregeling € 2,6 miljoen lager uitgevallen dan begroot.
 Inkomensoverdrachten
 Overgangsregeling FLO/VUT ouderenregeling ambulancepersoneel
 De uitgaven voor de overgangsregeling FLO/VUT ouderenregeling ambulancepersoneel zijn in 2018 € 2,5 miljoen hoger uitgevallen dan begroot als gevolg van nabetalingen over 2017.
 Schadevergoeding Erasmus MC
 Zoals gemeld in de tweede suppletoire begroting 2018 is bij de bepaling van de omvang van de schadevergoeding die eerder aan Erasmus MC is uitbetaald, bepaald dat Erasmus MC de schade dient te beperken door aanspraak te maken op de garantieregeling kapitaallasten bij de NZa. Hiervoor is een bedrag van € 5,9 miljoen in mindering gebracht op de schadevergoeding. Uiteindelijk is het beroep dat Erasmus MC heeft kunnen doen op de garantieregeling lager uitgevallen en is het verschil van € 4,7 miljoen conform afspraak alsnog vergoed door het Ministerie van VWS.
 Opdrachten
 Risicoverevening
 
 In 2018 is een onderzoeksprogramma uitgevoerd met als doel om de risicoverevening verder te verbeteren. Het programma is opgesteld in overleg met zorgverzekeraars, het Zorginstituut en onderzoekers. De onderzoeken hebben geleid tot een aantal verbeteringen van de risicoverevening. De belangrijkste zijn de actualisatie van het vereveningscriterium Farmaciekostengroepen en de aanpassing van het criterium gebruik van Verpleging en Verzorging. De nieuwe Farmaciekostengroepen zorgen ervoor dat nog beter rekening gehouden wordt met medicijngebruik van chronisch zieken. De aanpassing van het criterium gebruik van verpleging en verzorging houdt in dat het criterium rekening houdt met het gebruik van verpleging en verzorging in de afgelopen drie jaar (in plaats van het gebruik in alleen het afgelopen jaar). De verbeteringen gelden vanaf 2019.
 Daarnaast heeft er in 2018 een audit plaatsgevonden bij alle onderzoeksbureaus die in de afgelopen jaren gewerkt hebben met de risicovereveningsdata. Met deze audits controleert VWS of de onderzoeksbureaus volgens de wet- en regelgeving en contractueel gemaakte afspraken omgaan met de risicovereveningsdata. Er is in totaal € 1,4 miljoen besteed aan het onderzoeksprogramma.
 
 Bijdrage aan ZBO / RWT`s
 SVB: Onverzekerden
 De wetgeving die de gegevensuitwisseling en daarmee de structurele opsporing van mogelijk ten onrechte verzekerde personen mogelijk moet maken, is vertraagd. De streefdatum van de inwerkingtreding is 1 januari 2020. De uitvoeringskosten van de SVB betreffen, naast de opsporing op grond van de Wet Ovoz, ook het onderzoek naar verzekering ingevolge de Wlz. In 2018 is dit onderzoek in toenemende mate uitgevoerd.
 Bijdragen aan andere begrotingshoofdstukken
 JenV: Bijdrage C2000
 Zoals gemeld bij tweede suppletoire begroting zijn deze middelen overgeboekt naar het Ministerie van Justitie en Veiligheid voor de jaarlijkse VWS-bijdrage aan de exploitatiekosten C2000 (€ 4,2 miljoen).
 Ontvangsten
 Overig
 De hogere ontvangsten in 2018 worden hoofdzakelijk veroorzaakt door afrekening van eerder verstrekte subsidievoorschotten.
 
 
 
 
 Artikel
 3
 Langdurige zorg en ondersteuning
 
 
 
 A.
 Algemene doelstelling
 
 
 Een stelsel voor maatschappelijke ondersteuning en langdurige zorg dat 1. ieder mens in staat stelt om zijn leven zo lang mogelijk zelf in te vullen en 2. – wanneer dit nodig is – thuis of in een instelling kwalitatief goede ondersteuning en zorg biedt. Daarbij worden ondersteuning en zorg geboden aansluitend op informele vormen van hulp. De complexiteit van de zorgvraag en de weerbaarheid van de burger staan centraal bij het bieden van passende zorg. Er wordt gestreefd naar welbevinden en een afname van de afhankelijkheid van ondersteuning en zorg. Dit alles tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten.
 
 In dit artikel zijn de uitgaven voor de maatschappelijke ondersteuning en langdurige zorg opgenomen.
 De premie-uitgaven en -ontvangsten op het terrein van de maatschappelijke ondersteuning en langdurige zorg komen aan bod in het hoofdstuk Financieel Beeld Zorg (FBZ).
 
 
 
 B.
 Rol en verantwoordelijkheid Minister
 
 De Minister is verantwoordelijk voor een effectief en efficiënt werkend systeem van langdurige zorg en maatschappelijke ondersteuning in Nederland. Mensen die zorg en ondersteuning nodig hebben, dienen dit of thuis of in een instelling op maat en van een goede kwaliteit te krijgen.
 Gemeenten dragen zorg voor de ondersteuning via de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015). Het budget voor de Wmo 2015 wordt via de integratie-uitkering Sociaal domein aan gemeenten uitgekeerd. Daarnaast ontvangen gemeenten budget uit de integratie- uitkering Wmo/huishoudelijke verzorging, de decentralisatie-uitkeringen maatschappelijke opvang en vrouwenopvang en de algemene uitkering van het gemeentefonds.
 
 Voor mensen met een blijvende behoefte aan permanent toezicht en die 24 uur per dag zorg in de nabijheid nodig hebben, is zorg vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz) beschikbaar. Zorgkantoren sluiten namens Wlz-uitvoerders overeenkomsten met zorgaanbieders voor het leveren van verzekerde zorg. Het kan onder andere gaan om verblijf in een instelling, persoonlijke verzorging en verpleging en/of geneeskundige zorg in natura of in de vorm van een persoonsgebonden budget.
 De Minister is verantwoordelijk voor:
 
 
 Stimuleren:
 
 
 –
 De Minister stimuleert adequate uitvoering van betreffende wetten en vernieuwing in de maatschappelijk ondersteuning en de langdurige zorg en jaagt deze aan. Vernieuwing wordt hoofdzakelijk door burgers, cliëntenorganisaties, gemeenten, zorg- en welzijnsaanbieders en zorgverzekeraars vormgegeven.
 
 
 –
 De Minister stimuleert de ontwikkeling en verspreiding van kennis, waaronder goede voorbeelden en innovaties op het gebied van maatschappelijke ondersteuning en langdurige zorg en initiatieven om de kwaliteit en het innoverend vermogen van de ondersteuning en zorg te versterken.
 
 
 
 
 Financieren:
 
 
 –
 De Minister draagt zorg voor het financieren van de Wmo 2015 en de Wlz.
 
 
 –
 De Minister is (mede)financier door onder meer de rijksbijdrage in de kosten van kortingen (BIKK) in de Wlz en door het financieren van partijen die een belangrijke rol vervullen binnen het stelsel, zoals het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) en het Centrum voor Consultatie en Expertise (CCE).
 
 
 
 
 Regisseren:
 
 
 –
 De Minister stelt de wettelijke kaders van de Wlz en de Wmo 2015 vast en stuurt onder meer door het maken van bestuurlijke afspraken en door gebruik te maken van de bevoegdheid van interbestuurlijk toezicht.
 
 
 –
 De Minister is verantwoordelijk voor het monitoren en evalueren van de werking van de Wmo 2015 en de Wlz.
 
 
 
 
 
 
 C.
 Beleidsconclusies
 
 In 2018 lag de focus op een merkbaar betere praktijk. De beleidswijzigingen zoals opgenomen in de begroting 2018 zijn opgepakt. Zo financiert VWS sinds 2018 de anonieme hulplijn en doventolkvoorziening, waar dit voorheen vanuit de VNG werd gedaan (TK 31 839 nr. 582). Hieronder zijn, naast de in de begroting genoemde beleidswijzigingen, ook de additionele beleidswijzigingen in 2018, voor dit artikel opgenomen.
 Pact voor de Ouderenzorg
 
 Nederland staat voor een grote uitdaging. Nu zijn er 1,3 miljoen Nederlanders boven de 75. In 2030 zijn er dat 2,1 miljoen. Om de vergrijzing met zijn bijbehorende uitdaging aan te gaan is in maart 2018 het Pact voor Ouderenzorg gesloten. Het pact heeft drie programma’s: eenzaamheid bestrijden (programma Een tegen Eenzaamheid), mensen in zo goed mogelijke omstandigheden zo lang mogelijk in hun eigen omgeving laten wonen (programma Langer Thuis) en de verpleeghuiszorg verbeteren (programma Thuis in het Verpleeghuis).
 Eind 2018 zijn 200 partijen aangesloten bij het Pact voor de ouderenzorg (TK 31 765, nr. 352). In oktober is een eerste conferentie gehouden met alle pactdeelnemers. Er is een Raad van Ouderen ingesteld om met ouderen de aanpak te bespreken en hen te betrekken bij de uitvoering van het pact.
 
 Programma Langer Thuis
 Het programma Langer Thuis is in juni 2018 gelanceerd. Het programma is samen met 21 partijen die zich hieraan committeren, uitgewerkt in een plan van aanpak. Samen wordt eraan gewerkt dat ouderen in hun eigen vertrouwde omgeving zelfstandig oud kunnen worden met een goede kwaliteit van leven. In 2018 zijn onder meer de volgende resultaten geboekt:
 
 
 –
 Zorgverzekeraars en zorgaanbieders hebben per 1 april 2018 regionale coördinatiefuncties gerealiseerd, waardoor beschikbare capaciteit in het eerstelijnsverblijf voor elke huisarts en elk ziekenhuis in de regio inzichtelijk is.
 
 
 –
 Op 1 september 2018 is de Rijksbouwmeester begonnen met de Community of Practice. De community is een netwerk dat ervoor moet zorgen dat de nieuwe vormen van wonen en zorg die bedacht zijn ook echt tot stand komen.
 
 
 Programma Eén tegen Eenzaamheid
 Om de trend van toenemende eenzaamheid te doorbreken is dit kabinet in 2018 gestart met het programma Een tegen Eenzaamheid dat tot doel heeft eenzaamheid te signaleren en bespreekbaar te maken en eenzaamheid duurzaam aan te pakken en te doorbreken. Voor dit programma is deze kabinetsperiode € 29 miljoen beschikbaar. In 2018 is een publiekscampagne gestart om mensen alert te maken dat iedereen iets kan doen om eenzaamheid te verminderen. Twee ambassadeurs hebben lokale bestuurders gevraagd om mee te doen in de aanpak tegen eenzaamheid. In totaal 63 gemeenten, waaronder de G4- en G40-gemeenten, hebben onderschreven een lokale coalitie tegen eenzaamheid op te gaan starten. In de voortgangsrapportage van december 2018 is de laatste stand van het programma weergegeven (TK 29 538, nr. 282).
 Programma Thuis in het Verpleeghuis
 Het programma Thuis in het Verpleeghuis, waardigheid en trots op elke locatie van april 2018 (TK 31 765, nr. 318) heeft als doelstelling ervoor te zorgen dat er voldoende tijd, aandacht en goede zorg is voor alle bewoners van verpleeghuizen. Op die manier kunnen verpleeghuizen uitvoering geven aan het kwaliteitskader verpleeghuiszorg. Dit is een grote opdracht voor alle partijen, waarbij de verantwoordelijkheid van de zorgaanbieders en hun bestuurders voorop staat. De inzet op kwaliteitsverbetering vraagt om een andere manier van werken en organiseren: kleinschalig, vraaggericht, innovatief, met minder regels en meer vertrouwen in de zorgprofessionals. In 2018 hebben in totaal 105 locaties zich gemeld voor deelname aan Waardigheid en Trots op Locatie. Met al deze locaties wordt de doelstelling zoals opgenomen in het programma verder opgepakt
 Om voldoende gemotiveerde en deskundige zorgverleners te krijgen, is in iedere regio een zorgbreed Regionaal Actieplan Aanpak Tekorten (RAAT) opgesteld. In de voorgangsrapportage van het programma (TK 31 765, nr. 345) is de Tweede Kamer geïnformeerd over de stijging van de opleidingsinspanning van verpleeghuizen van 10% in het schooljaar 2017–2018 ten opzichte van het jaar 2016–2017. Daarnaast is er een stijging bij de leerwerkplaatsen van 18% (circa 2.400 extra plaatsen) en bij hbo-verpleegkunde (vergeleken met het schooljaar 2014–2015) van bijna 80% (circa 1.400 extra plaatsen). Het aantal werknemers in de verpleeghuiszorg is in 2017 met 3% gestegen, wat overeenkomt met bijna 8.000 extra werknemers. In de eerste zes maanden van 2018 heeft deze stijging zich voortgezet met aanvullend 2%. Dit gaat om circa 5.000 extra werknemers. Verder hebben de verpleeghuizen 26.000 opleidingstrajecten ingediend voor de regeling Sectorplan Plus. Dit betekent dat meer mensen, vooral zij- en doorstromers, opgeleid worden tot zorgprofessional.
 Onafhankelijke cliëntondersteuning
 Dit kabinet zet in op versterking van de functie onafhankelijke cliëntondersteuning. Deze kabinetsperiode is daarvoor € 55 miljoen extra beschikbaar. In juli 2018 is de Kamer hierover geïnformeerd (TK 31 476, nr. 22). De VNG en Movisie hebben besloten om de komende jaren door te gaan met de koploperaanpak cliëntondersteuning, zodat uiteindelijk tientallen gemeenten hun beleid ten aanzien van deze functie hebben verbeterd. In het najaar van 2018 zijn veertien nieuwe koplopers geselecteerd. De koplopers fungeren op hun beurt als ambassadeur voor de doorontwikkeling van de functie in hun regio.
 Mensenhandel
 De middelen uit het regeerakkoord voor de aanpak van mensenhandel zijn onder meer aangewend voor methodiekontwikkeling voor minderjarige slachtoffers in de jeugdhulp en effectonderzoek van behandelprogramma’s. Voorts zijn gemeenten financieel ondersteund. Hiermee zijn projectleiders bij zowel VNG als Comensha aangesteld die bevorderen dat de functie zorgcoördinatie voor slachtoffers van mensenhandel landelijk dekkend beschikbaar komt en dat elke gemeente beleid maakt voor mensenhandel. Comensha heeft subsidie gekregen voor het verbeteren van het vermogen van medische professionals om slachtofferschap van mensenhandel te signaleren (TK 28 638, nr. 160).
 Programma Onbeperkt Meedoen
 Op 14 juni 2018 is het programma Onbeperkt Meedoen! gelanceerd samen met ervaringsdeskundigen, vertegenwoordigers van gemeenten en bestuurders uit diverse branches uit het Nederlandse bedrijfsleven (TK 24 170, nr. 177). Het programma geeft uitvoering aan de implementatie van het VN-verdrag voor de rechten van mensen met een beperking. De ambitie van dit programma is dat mensen met een beperking meer naar eigen wens en vermogen kunnen meedoen aan de samenleving, net als ieder ander. In 2018 zijn onder meer de volgende resultaten geboekt:
 
 
 –
 Er zijn 25 koplopergemeenten gestart met een lokale aanpak op het VN-verdrag. Overige gemeenten worden bij het vormen van hun aanpak actief ondersteund door de VNG.
 
 
 –
 Diverse branches in het bedrijfsleven hebben samen met VNO-NCW en MKB Nederland actieplannen toegankelijkheid ontwikkeld, waarmee zij hun leden tools en handvatten aanreiken om de toegankelijkheid van hun onderneming te vergroten. In een vijftal gemeenten zijn lokale ondernemers pilots toegankelijkheid in winkelgebieden gestart.
 
 
 –
 Met diverse partijen in de bouwsector en met de inbreng van ervaringsdeskundigen is een actieplan toegankelijkheid voor de bouw opgesteld en gepresenteerd aan de Tweede Kamer.
 
 
 –
 Binnen het hoger onderwijs hebben diverse universiteiten en hogescholen een intentieverklaring getekend om het VN-verdrag ook binnen hun instelling toe te passen en hiervoor in gezamenlijkheid passende maatregelen uit te werken.
 
 
 Terugdringen stapelfacturen en vereenvoudiging eigen bijdrage Wmo
 In 2018 zijn de voorbereidingen getroffen voor de invoering van het abonnementstarief voor eigen bijdragen Wmo per 1 januari 2019. Dit leidt tot een vereenvoudiging en beperking van de regeldruk voor zowel cliënten, gemeenten als aanbieders. Voor cliënten die een Wmo-voorziening aanvragen ontstaat vooraf inzicht in de daarmee gemoeide eigen bijdrage. Daarnaast is per 1 januari 2019 voor de vaststelling van de eigen bijdrage een aanlevertermijn van uiterlijk 28 dagen vastgesteld in regelgeving. Deze maatregel heeft tot doel dat cliënten de factuur voor eigen bijdrage zo spoedig mogelijk na het ontvangen van zorg en ondersteuning ontvangen en stapelfacturen worden voorkomen. Gemeenten en aanbieders hebben zich in 2018 hierop voorbereid.
 Beschermd wonen en maatschappelijke opvang
 Gemeenten werken samen met partijen in de regio aan de implementatie van het advies van de commissie Dannenberg. Eind 2018 hadden 44 regio’s een regioplan waarin zij hun visie op de ondersteuning van de mensen in beschermd wonen en de maatschappelijke opvang beschrijven (TK 29 325, nr. 95). In 2018 is de Meerjarenagenda beschermd wonen en maatschappelijke opvang vastgesteld waarmee de betrokken landelijke partijen de lokale partijen willen ondersteunen om een versnelde implementatie van de regioplannen te realiseren (TK 29 325, nr. 93).
 Terugdringen administratieve lasten
 In 2018 is het programma Ontregel de Zorg gestart, ook voor de onderdelen langdurige zorg, WMO en Jeugd. Bij de beleidsconclusies van artikel 4 is een passage over dit programma opgenomen.
 Programma Volwaardig Leven
 Op 1 oktober 2018 is voor de duur van deze kabinetsperiode het programma Volwaardig Leven van start gegaan. Het programma richt zich op cliënten met een beperking en hun naasten, waarbij vanwege de complexe problematiek of complexe situatie onvoldoende (snel) passende zorg en ondersteuning kan worden gevonden. Voor deze doelgroep wil men een structurele oplossing vinden.
 Passende zorg bij een complexe zorgvraag
 Mede naar aanleiding van een door de MEE-organisaties samengestelde lijst met 126 Wlz-cliënten waarvoor erg moeilijk passende zorg kon worden gevonden, hebben de regionale zorgkantoren in 2018 samen met MEE, zorgaanbieders en andere partijen voor al deze cliënten gezocht naar de best passende oplossing. Mede op basis van de opgedane kennis uit OPaz en de VWS-praktijkteams is het programma Volwaardig Leven voorbereid (TK 34 104, nr. 162).
 Aanpak zorg voor kinderen met zeer ernstige verstandelijke en meervoudige beperkingen
 Om het leven van kinderen met zeer ernstige verstandelijke en meervoudige beperkingen (ZEVMB) en hun gezin te verbeteren is de werkgroep Wij zien je wel opgericht (TK 34 104, nr. 162). Begin 2018 heeft de werkgroep knelpunten in kaart gebracht (zie ook: www.wijzienjewel.nl/producten). Op basis van deze bevindingen is een aanpak voor vereenvoudiging en verbetering van zorg en ondersteuning uitgewerkt. Het motto is dat gezinsleden weer kunnen leven in plaats van overleven. Eén project is bijvoorbeeld de Copiloot waarbij 50 gezinnen met een kind met ZEVMB twee jaar lang worden ondersteund door een gespecialiseerde cliënt ondersteuner (TK 24 170, nr. 179).
 
 
 
 D.
 Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Begrotingsuitgaven (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 4.479.923
 
 
 
 
 7.052.568
 
 
 
 
 3.783.240
 
 
 
 
 3.974.307
 
 
 
 
 4.981.713
 
 
 
 
 4.003.091
 
 
 
 
 978.622
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 4.560.102
 
 
 
 
 3.604.436
 
 
 
 
 3.708.112
 
 
 
 
 3.818.740
 
 
 
 
 3.908.966
 
 
 
 
 3.935.770
 
 
 
 
 – 26.804
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1. Participatie en zelfredzaamheid van mensen met beperkingen
 
 
 
 
 188.367
 
 
 
 
 113.809
 
 
 
 
 88.651
 
 
 
 
 87.246
 
 
 
 
 105.411
 
 
 
 
 129.325
 
 
 
 
 – 23.914
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 34.667
 
 
 
 
 31.381
 
 
 
 
 26.176
 
 
 
 
 25.771
 
 
 
 
 24.134
 
 
 
 
 44.871
 
 
 
 
 – 20.737
 
 
 
 
 
 
 
 Movisie
 
 
 8.198
 
 
 8.204
 
 
 7.313
 
 
 7.528
 
 
 7.569
 
 
 7.247
 
 
 322
 
 
 
 
 
 
 Volwaardig meedoen
 
 
 
 
 
 1.778
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Sociale werkplaatsen
 
 
 0
 
 
 2.685
 
 
 2.346
 
 
 2.506
 
 
 2.515
 
 
 2.575
 
 
 – 60
 
 
 
 
 
 
 Ondersteuning vrijwilligers
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1.692
 
 
 1.195
 
 
 1.618
 
 
 1.023
 
 
 595
 
 
 
 
 
 
 Mezzo
 
 
 3.200
 
 
 3.262
 
 
 3.038
 
 
 2.230
 
 
 2.260
 
 
 2.200
 
 
 60
 
 
 
 
 
 
 Zorg en ondersteuning bij onbedoelde zwangerschap
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1.529
 
 
 1.531
 
 
 – 2
 
 
 
 
 
 
 Waardig ouder worden
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 250
 
 
 0
 
 
 250
 
 
 
 
 
 
 Opvang slachtoffers loverboys
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Onafhankelijke cliëntondersteuning
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 943
 
 
 15.000
 
 
 – 14.057
 
 
 
 
 
 
 Brede aanpak LVB, daklozen en zwerfjongeren
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1.000
 
 
 – 1.000
 
 
 
 
 
 
 Gratis VOG
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 23.269
 
 
 15.712
 
 
 10.221
 
 
 5.479
 
 
 7.450
 
 
 14.295
 
 
 – 6.845
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Inkomensoverdrachten
 
 
 
 
 87.555
 
 
 
 
 20.867
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 Mantelzorg ondersteuning
 
 
 87.555
 
 
 20.867
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 63.376
 
 
 
 
 60.329
 
 
 
 
 62.475
 
 
 
 
 61.475
 
 
 
 
 81.277
 
 
 
 
 84.454
 
 
 
 
 – 3.177
 
 
 
 
 
 
 
 Bovenregionaal gehandicaptenvervoer
 
 
 59.648
 
 
 55.645
 
 
 57.736
 
 
 56.908
 
 
 57.187
 
 
 61.854
 
 
 – 4.667
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie Wmo 2015
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 2.000
 
 
 – 2.000
 
 
 
 
 
 
 Categorale opvang slachtoffers mensenhandel
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1.629
 
 
 1.653
 
 
 0
 
 
 800
 
 
 – 800
 
 
 
 
 
 
 Doventolk en luisterend oor
 
 
 
 
 
 
 18.348
 
 
 14.267
 
 
 4.081
 
 
 
 
 
 
 Waardig ouder worden
 
 
 
 
 
 
 469
 
 
 0
 
 
 469
 
 
 
 
 
 
 Aanpak Laaggeletterdheid
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 456
 
 
 608
 
 
 456
 
 
 2.000
 
 
 – 1.544
 
 
 
 
 
 
 Brede aanpak LVB, daklozen en zwerfjongeren
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 1.000
 
 
 – 1.000
 
 
 
 
 
 
 Gratis VOG
 
 
 
 
 
 
 850
 
 
 0
 
 
 850
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 3.728
 
 
 4.684
 
 
 2.654
 
 
 2.306
 
 
 3.967
 
 
 2.533
 
 
 1.434
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s
 
 
 
 
 2.769
 
 
 
 
 1.232
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 SVB: uitvoering Regeling maatschappelijke ondersteuning
 
 
 2.769
 
 
 1.232
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2. Zorgdragen voor langdurige zorg tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten
 
 
 
 
 4.371.735
 
 
 
 
 3.490.627
 
 
 
 
 3.619.461
 
 
 
 
 3.731.493
 
 
 
 
 3.803.555
 
 
 
 
 3.806.445
 
 
 
 
 – 2.890
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 229.472
 
 
 
 
 79.651
 
 
 
 
 81.685
 
 
 
 
 97.605
 
 
 
 
 88.693
 
 
 
 
 123.669
 
 
 
 
 – 34.976
 
 
 
 
 
 
 
 Vilans
 
 
 5.315
 
 
 5.158
 
 
 4.754
 
 
 4.832
 
 
 5.175
 
 
 4.754
 
 
 421
 
 
 
 
 
 
 Centrum Consultatie en Expertise (CCE)
 
 
 10.767
 
 
 11.194
 
 
 11.501
 
 
 11.450
 
 
 12.211
 
 
 11.210
 
 
 1.001
 
 
 
 
 
 
 InVoorZorg! (IVZ)
 
 
 30.205
 
 
 22.541
 
 
 5.598
 
 
 3.621
 
 
 1.075
 
 
 2.151
 
 
 – 1.076
 
 
 
 
 
 
 Joodse en Indische instellingen
 
 
 0
 
 
 2.593
 
 
 2.504
 
 
 2.414
 
 
 2.264
 
 
 2.265
 
 
 – 1
 
 
 
 
 
 
 Palliatieve zorg
 
 
 20.977
 
 
 21.163
 
 
 21.556
 
 
 24.263
 
 
 29.991
 
 
 32.691
 
 
 – 2.700
 
 
 
 
 
 
 Dementie
 
 
 
 
 2.460
 
 
 3.510
 
 
 3.412
 
 
 3.412
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Waardigheid en trots
 
 
 
 
 18.014
 
 
 28.098
 
 
 17.682
 
 
 35.291
 
 
 – 17.609
 
 
 
 
 
 
 Programma gehandicaptenzorg
 
 
 
 
 
 2.665
 
 
 4.528
 
 
 4.000
 
 
 528
 
 
 
 
 
 
 Kennisinfrastructuur
 
 
 
 
 
 905
 
 
 1.361
 
 
 9.000
 
 
 – 7.639
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 162.208
 
 
 17.002
 
 
 15.298
 
 
 15.849
 
 
 10.994
 
 
 18.895
 
 
 – 7.901
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 4.136.300
 
 
 
 
 3.250.000
 
 
 
 
 3.382.200
 
 
 
 
 3.516.700
 
 
 
 
 3.602.000
 
 
 
 
 3.582.900
 
 
 
 
 19.100
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage in de kosten van kortingen (BIKK)
 
 
 4.136.300
 
 
 3.250.000
 
 
 3.382.200
 
 
 3.516.700
 
 
 3.602.000
 
 
 3.582.900
 
 
 19.100
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Inkomensoverdrachten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 135
 
 
 
 
 384
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 135
 
 
 384
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 3.260
 
 
 
 
 4.188
 
 
 
 
 3.696
 
 
 
 
 4.732
 
 
 
 
 7.064
 
 
 
 
 3.413
 
 
 
 
 3.651
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 3.260
 
 
 4.188
 
 
 3.696
 
 
 4.732
 
 
 7.064
 
 
 3.413
 
 
 3.651
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan agentschappen
 
 
 
 
 2.703
 
 
 
 
 2.735
 
 
 
 
 2.824
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 CIBG: Opdrachtgeverschap
 
 
 2.703
 
 
 2.735
 
 
 2.824
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 154.053
 
 
 
 
 148.921
 
 
 
 
 112.072
 
 
 
 
 105.798
 
 
 
 
 96.463
 
 
 
 
 9.335
 
 
 
 
 
 
 
 Uitvoeringskosten SVB pgb trekkingsrechten
 
 
 0
 
 
 76.241
 
 
 77.558
 
 
 50.082
 
 
 40.098
 
 
 36.800
 
 
 3.298
 
 
 
 
 
 
 Centrum Indicatiestelling Zorg
 
 
 0
 
 
 77.811
 
 
 71.363
 
 
 61.990
 
 
 65.700
 
 
 59.663
 
 
 6.037
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 0
 
 
 1
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 9.404
 
 
 
 
 2.755
 
 
 
 
 31.887
 
 
 
 
 9.589
 
 
 
 
 5.694
 
 
 
 
 3.441
 
 
 
 
 2.253
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 9.404
 
 
 2.755
 
 
 31.887
 
 
 9.589
 
 
 5.694
 
 
 3.441
 
 
 2.253
 
 
 
 
 
 
 
 
 E.
 Toelichting op de instrumenten
 
 1. Participatie en zelfredzaamheid van mensen met beperkingen
 
 Kengetal: De participatie van mensen met een lichamelijke beperking, lichte of matige verstandelijke beperking, ouderen (65 jaar) en de algemene bevolking in 2017 (percentages)
 
 
 Bron: Notitie NIVEL Participatiecijfers 2008–2017
 
 1 < 65 jaar. Bij mensen met een verstandelijke beperking gaat het om (on)betaald werk, zowel 65-plus als 65-min.

 
 
 Bovenstaand kengetal toont de participatie van thuiswonende mensen met beperkingen, ouderen en de algemene bevolking in 2017 op basis van de Notitie NIVEL Participatiecijfers 2008–2017. Het kengetal geeft inzicht in de participatie op negen deelgebieden. Het belangrijkste doel van de Participatiecijfers is het beschrijven van ontwikkelingen in de wijze en mate van maatschappelijke participatie van mensen met een lichamelijke of verstandelijke beperking, ouderen (65+) en de algemene bevolking in Nederland. Daarnaast zijn de cijfers ook bedoeld om beter zicht te krijgen op factoren die de participatie kunnen bevorderen dan wel belemmeren en op het verband tussen participatie en kwaliteit van leven.
 Subsidies
 Onafhankelijke cliëntondersteuning
 De uitgaven voor onafhankelijke cliëntondersteuning zijn voor een deel lager dan verwacht. In 2018 is een fundament onder de aanpak gelegd. Dit fundament bestaat onder andere uit een tweetal onderzoeken naar de behoefte en het aanbod van cliëntondersteuning. Op basis van dit fundament kunnen middelen meer doelmatig en doeltreffend worden ingezet. Daarnaast heeft een overboeking naar het Gemeentefonds plaatsgevonden om het koploperprogramma van gemeenten te ondersteunen. In totaal is het budget in de tweede suppletoire begroting met € 13,8 miljoen verlaagd.
 Overig
 De uitgaven voor de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling in Caribisch Nederland van € 1,3 miljoen zijn met de tweede suppletoire begroting overgeboekt naar het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Daarnaast zijn er meerdere voornemens niet tot besteding gekomen, zoals die op het gebied van systeemverantwoordelijkheid en transformatie.
 Opdrachten
 Bovenregionaal Gehandicaptenvervoer (BRV)
 Mensen met een mobiliteitsbeperking konden ook in 2018 gebruikmaken van het bovenregionaal sociaalrecreatief vervoer (ook bekend als Valys) per (deel)taxi. De totale uitgaven bedroegen € 57,2 miljoen in 2018. Dit is minder dan begroot (€ 4,7 miljoen), omdat er minder gebruik gemaakt is van het bovenregionaal vervoer. Vanwege de jaarlijkse onderbenutting van het beschikbare budget voor Valys is besloten om per 1 december 2018 het persoonlijke kilometerbudget (pkb) van de Valyspashouders met 100 kilometer te verhogen. Het jaarlijks beschikbare aantal kilometers voor pashouders is daarmee in 2019 700 kilometer. Voor pashouders met een hoog pkb is dit 2.350 kilometer.
 
 Kengetal: Over het geheel genomen geven de pashouders het reizen met het BRV een hoog waarderingscijfer (zie onderstaande tabel).
 
 
 Bron: Tevredenheidsonderzoek Valys, november 2018, Jes marketing en onderzoek.
 pkb = persoonlijk kilometer budget
 
Het BRV is vraagafhankelijk vervoer, dit betekent dat factoren zoals de toegankelijkheid van het
lokale openbaar vervoer, het weer of de gezondheid van de pashouders invloed kunnen hebben
op het aantal verreden kilometers.
 
 
 Evaluatie Wmo 2015
 Met de eerste suppletoire begroting is vanaf 2018 € 2 miljoen structureel overgeboekt naar het Sociaal Cultureel Planbureau voor de evaluatie Wmo 2015.
 Doventolk en luisterend oor
 Eind 2018 is er voor de uitvoering van de tolkvoorziening (€ 0,2 miljoen) en het tolkbudget leefdomein (€ 2,8 miljoen) voor het 1e kwartaal 2019 conform de afgesloten overeenkomst met de Berengroep € 3 miljoen betaald. In de begroting was met deze afspraak geen rekening gehouden. Tevens is bij eerste suppletoire begroting € 1 miljoen vanuit het Gemeentefonds bijgeboekt.
 2. Zorgdragen voor langdurige zorg tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten
 Subsidies
 Palliatieve zorg
 Op dit onderdeel is € 2,7 miljoen minder uitgegeven. Een deel van deze uitgaven is via artikel 2 bekostigd (€ 0,6 miljoen). Daarnaast is een aantal voorgenomen uitgaven later gestart. Zo zijn de uitgaven voor de campagne voor palliatieve zorg en de ontwikkeling van een zorgplan voor de laatste levensfase doorgeschoven naar 2019.
 Waardigheid en trots
 Niet alle middelen die beschikbaar zijn gesteld zijn tot besteding gekomen (€ 17,6 miljoen). In de eerste- en tweede suppletoire begroting is hier melding van gemaakt. De lagere uitgaven zijn voornamelijk ontstaan doordat de activiteiten voor het stimuleringsprogramma Waardigheid en Trots op locatie later plaats vinden dan eerder voorzien. Daarnaast is tussentijds gebleken dat een deel van de middelen -door minder en goedkopere trajecten- niet nodig bleek.
 Kennisinfrastructuur
 Deze mutatie bestaat voornamelijk uit overhevelingen naar ZonMw. Om tot een adequate kennisinfrastructuur voor gehandicapten- en ouderenzorg te komen zijn door ZonMw twee programma’s ontwikkeld (€ 3,7 miljoen). Daarnaast is voor het programma Gewoon Bijzonder € 250.000 beschikbaar gesteld. Tevens heeft een vertraagde realisatie van uitgaven (€ 3,7 miljoen) op het terrein van kennisinfrastructuur plaatsgevonden. De vertraging doet zich met name voor bij de beleidsontwikkelingen met betrekking tot implementatie van beleid, zoals de vervaardiging van richtlijnen.
 Overig
 Het verschil met de begroting betreft voornamelijk overboekingen naar andere begrotingsinstrumenten, zoals de financiering van het CIZ (€ 2,1 miljoen) en technische overhevelingen naar het opdrachtenkader voor pgb (€ 3,6 miljoen) en apparaatsuitgaven (€ 1,9 miljoen).
 Bekostiging
 Bijdrage in de kosten van kortingen (BIKK)
 De BIKK is een rijksbijdrage die is ingesteld om de lagere premie-opbrengst van de Wlz als gevolg van de grondslagverkleining van de Wlz bij de invoering van het nieuwe belastingstelsel in 2001 te compenseren (circa € 3,6 miljard). De uitgavenraming voor de BIKK is in de eerste en tweede suppletoire begroting met € 19,1 miljoen bijgesteld op basis van de ramingen van het Centraal Planbureau.
 Opdrachten
 Overig
 De realisatie heeft voornamelijk een technische oorzaak. Tijdens de uitvoering van de begroting 2018 is de verdeling van de uitvoeringskosten inzake opdrachten en andere begrotingsinstrumenten anders uitgevallen dan eerder voorzien en geraamd (€ 3,7 miljoen).
 Bijdragen aan ZBO’s/RWT’s
 Uitvoeringskosten SVB pgb trekkingsrechten
 De uitgaven zijn € 3,3 miljoen hoger vanwege de ICT-investeringen voor de ontwikkelkosten van het Financieel Domein als onderdeel van het PGB2.0-systeem.
 Centrum Indicatiestelling Zorg
 Door het CIZ is € 65,7 miljoen uitgegeven. De extra uitgaven van € 6 miljoen zijn gemeld in de eerste en tweede suppletoire begroting. De additionele middelen zijn onder andere ingezet voor het creëren van extra capaciteit gericht op structurele daling van de werkvoorraad, het borgen van doorlooptijden en het verbeteren van de kwaliteitsprestaties.
 
 
 
 
 Artikel
 4
 Zorgbreed beleid
 
 
 
 A.
 Algemene doelstelling
 
 
 Het scheppen van randvoorwaarden om het zorgstelsel te laten werken zodat de kwaliteit, de toegankelijkheid en de betaalbaarheid van de zorg voor de burger is gewaarborgd.
 
 
 
 
 B.
 Rol en verantwoordelijkheid Minister
 
 De Minister bevordert de werking van het stelsel door partijen in staat te stellen hun rol te spelen en door belemmeringen weg te nemen die een goede werking van het stelsel in de weg staan. Daar waar publieke belangen in het geding zijn die niet voldoende door (partijen in) het stelsel behartigd kunnen worden, bevordert de Minister dat deze belangen worden behartigd.
 
 Stimuleren:
 
 
 –
 Dat patiënten en verzekerden een stevige (informatie-) positie innemen in het zorgstelsel, onder meer door patiënten te voeden met informatie uit hun eigen dossier.
 
 
 –
 Van kwalitatief goede en veilige zorgverlening met keuzevrijheid voor consumenten.
 
 
 –
 Van transparantie over kwaliteit en kosten van zorg.
 
 
 –
 Dat patiënten- en gehandicaptenorganisaties goed samenwerken.
 
 
 –
 Van een logische beroepenstructuur die aansluit op de huidige en toekomstige zorg- en ondersteuningsvraag.
 
 
 –
 Van beschikbaarheid van voldoende gekwalificeerd zorgpersoneel door kwalitatief goede en samenhangende opleidingen.
 
 
 –
 Van landelijke en regionale samenwerking aan een evenwichtige arbeidsmarkt met voldoende goed toegeruste en tevreden medewerkers.
 
 
 –
 Van innovaties in de zorg en de ontwikkeling en toepassing van ontwikkelde kennis.
 
 
 –
 Van rechtmatige zorg: initiatieven om fouten en fraude in de zorg zoveel mogelijk te voorkomen en fraude aan te pakken.
 
 
 –
 Het stimuleren van veilige en betrouwbare informatie-uitwisseling in de zorg, uitgaande van het eenmalig slim vastleggen en hergebruiken van informatie, in het bijzonder rondom medicatieveiligheid.
 
 
 –
 Het stimuleren van de implementatie van de algemene verordening gegevensbescherming (AVG) en cybersecurity weerbaarheid in het zorgdomein.
 
 
 
 
 Financieren:
 
 
 –
 Van patiënten- en gehandicaptenorganisaties om de belangen van verzekerden, waaronder patiënten in het systeem te behartigen en hen goed te infomeren.
 
 
 –
 Van ZBO’s (CAK, NZa, ZiNL, CSZ) om hun wettelijke verantwoordelijkheid in het zorgstelsel invulling te kunnen geven.
 
 
 –
 Van projecten en onderzoek op het gebied van gezondheid, preventie en zorg (ZonMw).
 
 
 –
 Van agentschappen (CIBG, RIVM) om hun taken in het zorgstelsel uit te voeren.
 
 
 –
 Van betrokken partijen met een subsidie om informatie over de kwaliteit van het zorgaanbod snel te ontsluiten voor patiënten.
 
 
 –
 Van instrumenten om personeel in de zorg goed op te leiden en bij te scholen (Stagefonds, kwaliteitsimpuls ziekenhuispersoneel, subsidieregelingen opleidingen publieke gezondheidszorg en jeugd-ggz).
 
 
 –
 Van zorg en welzijn in Caribisch Nederland.
 
 
 –
 Het leveren van een financiële bijdrage aan een veilige en betrouwbare informatie-uitwisseling in de zorg.
 
 
 
 
 Regisseren:
 
 
 –
 Van een stevige positie van de patiënt in het zorgstelsel door wet- en regelgeving en toepassing en handhaving daarvan, zoals de Wet BIG.
 
 
 –
 Dat alle betrokken partijen in de zorg in staat zijn hun verantwoordelijkheid in het zorgstelsel waar te maken.
 
 
 –
 Van goed bestuur in de zorg en het toezicht daarop.
 
 
 –
 Van de dialoog tussen betrokken partijen, gericht op de toekomstige (arbeidsmarkt-) uitdagingen en de (arbeidsmarkt-)gevolgen van de transities.
 
 
 –
 Van verlagen van regeldruk in de zorg.
 
 
 –
 Van het voorkomen van systeemrisico’s bij financiering in de zorg.
 
 
 –
 Door het ontwikkelen van een wettelijk kader voor de taken van onder meer NZa en ZiNL.
 
 
 –
 Van de totstandkoming, implementatie en monitoring van een ketenbrede aanpak voor preventie, toezicht, opsporing en handhaving op het gebied van fraude, oneigenlijk gebruik en onrechtmatig declareren in de zorg.
 
 
 –
 Het regisseren een basisinfrastructuur in de zorg en de samenwerking in het veld via het informatieberaad op het gebied van regie over eigen gegevens, delen van zorginformatie, inzicht in beleidseffecten en veilig en betrouwbaar gegevens delen.
 
 
 
 
 
 
 C.
 Beleidsconclusies
 
 De in de begroting 2018 opgenomen beleidswijzigingen zijn in 2018 ter hand genomen zoals de positie cliënt, zie de toelichting hieronder.
 Positie cliënt
 De beleidsdoorlichting positie cliënt (TK 32 772, nr. 10) was aanleiding om het beleidskader subsidiëring patiënten- en gehandicaptenorganisaties meer fundamenteel te herzien. Hiertoe werd een project onder de noemer Patiëntendialoog gestart en daaruit bleek onder andere dat het financiële kader te krap was voor het werk dat pg-organisaties doen, de samenwerking over de aandoening heen onvoldoende van de grond komt en er meer aandacht nodig is voor overkoepelende thema’s en integrale aanpak (TK 29 214, nr. 75).
 Innovatie en zorgvernieuwing
 
 De activiteiten met betrekking tot innovatie en zorgvernieuwing waren in 2018 gericht op de drie e-health doelstellingen die in 2014 zijn geformuleerd ter ondersteuning van de brede maatschappelijke beweging naar meer zelfredzaamheid, meer zelfregie en meer zelfzorg (TK 27 529, nr. 130). Net als voorgaande jaren is ook in 2018 de e-health monitor 2018 gepubliceerd. Daarin is geconcludeerd dat de implementatie van e-healthtoepassingen in verschillende snelheden gaat.
 Zo is ten aanzien van beeldbellen door Nictiz en Nivel opgemerkt dat dit in de ziekenhuiszorg vaker wordt toegepast, maar dat de ouderenzorg en huisartsenzorg daarop achter blijven. De resultaten van de monitor laten zien dat de inzet van e-health en innovatie een gedragsverandering is die tijd nodig heeft.
 De monitor heeft vier aanbevelingen opgeleverd: zet e-health in vanuit een heldere visie en zorg dat deze bekend is, faciliteer zorgverleners in aanbod en gebruik van e-health, faciliteer patiënten en cliënten in goed gebruik van e-health en stel een onderzoeksagenda op. De Tweede Kamer is middels een brief geïnformeerd over de vervolgacties die hierop zijn ingezet.
 
 In januari 2018 heeft de tweede landelijke e-healthweek plaatsgevonden. De 10.000 bezoekers geven aan dat niet alleen hun kennis over e-health is vergroot, maar dat zij ook een e-healthtoepassing gaan gebruiken, zich erin gaan verdiepen of erover in gesprek gaan. Hiermee is de doelstelling van de e-healthweek bereikt. De Tweede Kamer is in februari 2018 geïnformeerd over de doelstellingen.
 Tevens is vanuit VWS met middelen uit het regeerakkoord het programma Zorg van Nu gestart. Er zijn door het team 20.000 contactmomenten/gesprekken op 66 locaties geweest om bestaande innovaties in de zorg verder te brengen en zijn bestaande innovaties onder de aandacht gebracht van burgers en professionals.
 Arbeidsmarkt
 Op 13 maart 2018 is het actieprogramma Werken in de Zorg aan de Tweede Kamer verzonden. Het actieprogramma is voortvarend van start gegaan. Alle 28 arbeidsmarktregio’s hebben een regionaal actieplan aanpak tekorten (RAAT) en zijn hard aan de slag met de uitvoering. In 2018 is er flink ingezet op actielijn 1 Meer kiezen voor de zorg met de landelijke wervingscampagne IkZorg, met de regionale contactpunten, met de loopbaangesprekken van Sterk in je Werk (www.sterkinjewerk.nl) en de scholingsimpuls SectorplanPlus. Ook is door landelijke partijen een aanpak ontwikkeld voor een snelle instroom van zij-instromers, zoals de oriëntatiebanen in de verpleging, verzorging en thuiszorg en zijn afspraken gemaakt over bijbehorende scholing op maat. We zien dan ook positieve ontwikkelingen waar het gaat om meer kiezen voor de zorg. De werkgelegenheid is tussen het derde kwartaal van 2017 en het derde kwartaal 2018 gestegen met 28.500 personen. Dat is aanzienlijk meer dan het verwachte extra aanbod van personeel als we niets extra’s hadden gedaan (ongeveer 18.000 personen). Ook de instroom in de opleidingen voor de tekortberoepen is gestegen. Met name bij de mbo-opleiding tot verpleegkundige is de instroom in het meest recente schooljaar fors toegenomen ten opzichte van de afgelopen jaren (10.288 in schooljaar 2018/19 ten opzichte van 9.142 in schooljaar 2017/18). Bij de opleiding tot HBO-verpleegkundige zien we een lichte teruggang ten opzichte van het schooljaar 2017/2018 (7.405 in schooljaar 2018/19 ten opzichte van 7.505 in schooljaar 2017/2018), maar ligt de instroom ook fors hoger dan in de jaren daarvoor (6.000 tot 6.500 per schooljaar (TK 29 282, nr. 355)). Ondanks deze positieve ontwikkelingen blijft de uitdaging groot. De Commissie Werken in de Zorg heeft een ronde langs alle regionale actieplannen gemaakt en komt tot de bevinding dat er nog flinke stappen moeten worden gezet op de thema’s behoud, anders werken, het opschalen van onderwijsvernieuwing, het betrekken van zorgprofessionals en het besturen vanuit een gezamenlijke maatschappelijke opgave.
 Kwaliteit, transparantie en kennisontwikkeling
 Uitkomstgerichte zorg
 Als een patiënt kan kiezen tussen verschillende behandelingen dan zijn de mogelijke uitkomsten van belang. De patiënt heeft nu nog beperkt zicht op dit soort uitkomsten. De ambitie is dat de zorg niet automatisch alles doet wat medisch mogelijk is, maar dat patiënten de behandeling wordt geboden die in hun specifieke situatie het beste is. Voor de helft van de ziektelast moet binnen vijf jaar duidelijk zijn welke invloed behandelingen voor deze aandoeningen op het leven kunnen hebben. Om deze ambities waar te maken zijn in 2018 met de sector afspraken gemaakt in het Hoofdlijnenakkoord Medisch-specialistische zorg. Daarnaast is gestart met het opbouwen van een proof of concept bij de Santeon-ziekenhuizen, waarbij praktijkervaring wordt opgedaan met het meten, verzamelen en gebruiken van zorguitkomsten en door de patiënt gerapporteerde uitkomsten ten behoeve van Samen beslissen. Met de proof of concept moet het beter mogelijk worden om het werken met uitkomsten in de zorg op te schalen.
 (Ont)Regel de zorg
 Mensen die in de zorg werken moeten hun tijd daadwerkelijk aan zorg kunnen besteden in plaats van aan administratieve handelingen. Voor de aanpak van regeldruk en administratieve lasten is in 2018 het programma (Ont)Regel de Zorg naar de Kamer gestuurd (TK 29 515, nr. 424). In 2018 zijn in verschillende sectoren reeds resultaten geboekt, zoals het uitbannen van de minutenregistratie in de wijkverpleging, het verminderen van het aantal indicatoren in de medisch specialistische zorg en het schrappen van het jaarlijkse aanvraagformulier voor sondevoeding. Deze en andere resultaten worden op de website www.ordz.nl toegelicht.
 Zorg, welzijn en jeugdzorg Caribisch Nederland
 Het doel van het beleid is om de zorg en jeugdzorg in Caribisch Nederland naar een voor Europees Nederland aanvaardbaar niveau te brengen, rekening houdend met de specifieke omstandigheden in Caribisch Nederland. Dat betekent dat VWS streeft naar kwalitatief goede, voor iedereen toegankelijke en betaalbare zorg en jeugdzorg in Caribisch Nederland. In 2018 is goede voortgang gemaakt met de professionalisering van de jeugdzorg op Caribisch Nederland. Jeugdzorg en Gezinsvoogdij Caribisch Nederland is een samenwerkingsovereenkomst met Jeugdbescherming Regio Amsterdam aangegaan, zodat in 2019 en 2020 verdere voortgang kan worden geboekt. Inzet is onder andere om het aantal pleegzorggezinnen te verhogen, zodat minder jongeren in een residentiële jeugdinstelling geplaatst hoeven te worden. Op maatschappelijke ondersteuning zijn op Bonaire in 2018 een aantal voorzieningen bijgekomen, te weten hulp in de huishouding, vervoer-op-maat, woonaanpassingen en maaltijdvoorziening (TK 35 000-XVI, nr. 6).
 
 
 
 D.
 Tabel budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Begrotingsuitgaven (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 715.427
 
 
 
 
 1.146.830
 
 
 
 
 937.310
 
 
 
 
 1.102.614
 
 
 
 
 1.376.672
 
 
 
 
 946.178
 
 
 
 
 430.494
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 697.803
 
 
 
 
 873.245
 
 
 
 
 879.449
 
 
 
 
 995.681
 
 
 
 
 1.130.063
 
 
 
 
 1.094.983
 
 
 
 
 35.080
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1. Positie cliënt 
 
 
 
 
 26.045
 
 
 
 
 24.556
 
 
 
 
 24.859
 
 
 
 
 28.518
 
 
 
 
 33.931
 
 
 
 
 26.110
 
 
 
 
 7.821
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 21.501
 
 
 
 
 17.890
 
 
 
 
 17.883
 
 
 
 
 19.601
 
 
 
 
 18.682
 
 
 
 
 19.893
 
 
 
 
 – 1.211
 
 
 
 
 
 
 
 Patiënten- en gehandicaptenorganisaties
 
 
 21.080
 
 
 17.463
 
 
 17.541
 
 
 18.699
 
 
 18.647
 
 
 19.893
 
 
 – 1.246
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 421
 
 
 427
 
 
 342
 
 
 902
 
 
 35
 
 
 0
 
 
 35
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 3.678
 
 
 
 
 5.466
 
 
 
 
 6.906
 
 
 
 
 8.917
 
 
 
 
 15.249
 
 
 
 
 6.217
 
 
 
 
 9.032
 
 
 
 
 
 
 
 Ondersteuning cliëntorganisaties
 
 
 3.139
 
 
 3.144
 
 
 2.437
 
 
 3.560
 
 
 3.847
 
 
 3.847
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 539
 
 
 2.322
 
 
 4.469
 
 
 5.357
 
 
 11.402
 
 
 2.370
 
 
 9.032
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan agentschappen
 
 
 
 
 866
 
 
 
 
 1.200
 
 
 
 
 70
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 866
 
 
 1.200
 
 
 70
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2. Opleidingen, beroepenstructuur en arbeidsmarkt 
 
 
 
 
 253.067
 
 
 
 
 389.110
 
 
 
 
 393.142
 
 
 
 
 438.166
 
 
 
 
 502.121
 
 
 
 
 512.678
 
 
 
 
 – 10.557
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 242.099
 
 
 
 
 373.060
 
 
 
 
 376.410
 
 
 
 
 417.945
 
 
 
 
 484.030
 
 
 
 
 491.226
 
 
 
 
 – 7.196
 
 
 
 
 
 
 
 Stageplaatsen zorg/Stagefonds
 
 
 110.400
 
 
 109.950
 
 
 107.881
 
 
 102.650
 
 
 108.950
 
 
 112.000
 
 
 – 3.050
 
 
 
 
 
 
 Publieke Gezondheidszorgopleidingen
 
 
 16.054
 
 
 16.634
 
 
 16.172
 
 
 17.143
 
 
 18.870
 
 
 21.000
 
 
 – 2.130
 
 
 
 
 
 
 Vaccinatie stageplaatsen zorg
 
 
 3.869
 
 
 4.504
 
 
 4.086
 
 
 3.851
 
 
 4.461
 
 
 4.700
 
 
 – 239
 
 
 
 
 
 
 Opleiding tot verpleegkundig specialist/physician assistant
 
 
 20.718
 
 
 19.433
 
 
 22.227
 
 
 24.369
 
 
 26.684
 
 
 32.800
 
 
 – 6.116
 
 
 
 
 
 
 Opleidingsplaatsen jeugd ggz
 
 
 
 
 845
 
 
 450
 
 
 708
 
 
 1.500
 
 
 – 792
 
 
 
 
 
 
 Kwaliteitsimpuls personeel ziekenhuiszorg
 
 
 48.353
 
 
 135.468
 
 
 194.024
 
 
 202.867
 
 
 200.151
 
 
 200.000
 
 
 151
 
 
 
 
 
 
 Versterking regionaal onderwijs- en arbeidsmarktbeleid
 
 
 7.813
 
 
 7.949
 
 
 8.078
 
 
 11.184
 
 
 11.503
 
 
 11.500
 
 
 3
 
 
 
 
 
 
 Arbeidsmarktagenda (sectorbreed)
 
 
 
 
 
 
 24.784
 
 
 25.000
 
 
 – 216
 
 
 
 
 
 
 Arbeidsmarktagenda (verpleeghuizen)
 
 
 
 
 
 
 65.267
 
 
 67.500
 
 
 – 2.233
 
 
 
 
 
 
 Verpleegkundige vervolgopleidingen in een veranderend zorglandschap
 
 
 
 
 
 
 0
 
 
 8.000
 
 
 – 8.000
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 34.892
 
 
 79.122
 
 
 23.097
 
 
 55.431
 
 
 22.652
 
 
 7.226
 
 
 15.426
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 2.649
 
 
 
 
 4.619
 
 
 
 
 4.517
 
 
 
 
 5.469
 
 
 
 
 2.798
 
 
 
 
 9.509
 
 
 
 
 – 6.711
 
 
 
 
 
 
 
 Opleidingen & beroepenstructuur
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 2.254
 
 
 5.000
 
 
 – 2.746
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 2.649
 
 
 4.619
 
 
 4.517
 
 
 5.469
 
 
 544
 
 
 4.509
 
 
 – 3.965
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan agentschappen
 
 
 
 
 8.319
 
 
 
 
 11.431
 
 
 
 
 12.215
 
 
 
 
 14.752
 
 
 
 
 15.293
 
 
 
 
 10.204
 
 
 
 
 5.089
 
 
 
 
 
 
 
 CIBG: Bijdrage voor onder andere UZI-register, BIG-register en SVB-Z
 
 
 8.319
 
 
 11.431
 
 
 12.215
 
 
 14.752
 
 
 15.293
 
 
 9.704
 
 
 5.589
 
 
 
 
 
 
 RIVM: opleiding publiekegezondheidssector en kosten van ziekten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 500
 
 
 – 500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.739
 
 
 
 
 – 1.739
 
 
 
 
 
 
 
 ZiNL: sectie Zorgberoepen en opleidingen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1.739
 
 
 – 1.739
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3. Kwaliteit, transparantie en kennisontwikkeling
 
 
 
 
 109.189
 
 
 
 
 124.203
 
 
 
 
 134.188
 
 
 
 
 160.454
 
 
 
 
 225.497
 
 
 
 
 203.812
 
 
 
 
 21.685
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 5.287
 
 
 
 
 7.711
 
 
 
 
 13.047
 
 
 
 
 20.065
 
 
 
 
 31.640
 
 
 
 
 40.679
 
 
 
 
 – 9.039
 
 
 
 
 
 
 
 Nivel
 
 
 5.187
 
 
 5.835
 
 
 5.710
 
 
 5.771
 
 
 5.392
 
 
 5.122
 
 
 270
 
 
 
 
 
 
 Programma Innovatie en zorgvernieuwing
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1.770
 
 
 3.839
 
 
 7.813
 
 
 11.857
 
 
 – 4.044
 
 
 
 
 
 
 Nictiz
 
 
 5.105
 
 
 5.113
 
 
 5.349
 
 
 0
 
 
 5.990
 
 
 5.500
 
 
 490
 
 
 
 
 
 
 Transparantie kwaliteit van zorg
 
 
 0
 
 
 1.805
 
 
 3.784
 
 
 3.006
 
 
 7.203
 
 
 14.750
 
 
 – 7.547
 
 
 
 
 
 
 Rechtmatige zorg
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1.605
 
 
 1.395
 
 
 210
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 – 5.005
 
 
 – 5.042
 
 
 – 3.566
 
 
 7.449
 
 
 3.637
 
 
 2.055
 
 
 1.582
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 60
 
 
 
 
 226
 
 
 
 
 590
 
 
 
 
 960
 
 
 
 
 5.847
 
 
 
 
 5.442
 
 
 
 
 405
 
 
 
 
 
 
 
 Programma Innovatie en zorgvernieuwing
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 506
 
 
 
 
 634
 
 
 
 991
 
 
 1.314
 
 
 – 323
 
 
 
 
 
 
 Verminderen ervaren regeldruk
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 97
 
 
 345
 
 
 – 248
 
 
 
 
 
 
 Rechtmatige zorg
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 175
 
 
 374
 
 
 – 199
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 60
 
 
 226
 
 
 84
 
 
 326
 
 
 4.584
 
 
 3.409
 
 
 1.175
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan agentschappen
 
 
 
 
 2.099
 
 
 
 
 2.535
 
 
 
 
 1.453
 
 
 
 
 3.960
 
 
 
 
 16.067
 
 
 
 
 9.644
 
 
 
 
 6.423
 
 
 
 
 
 
 
 CIBG: WTZi en JMV
 
 
 845
 
 
 750
 
 
 774
 
 
 3.790
 
 
 4.057
 
 
 3.790
 
 
 267
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 1.254
 
 
 1.785
 
 
 679
 
 
 170
 
 
 12.010
 
 
 5.854
 
 
 6.156
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 101.743
 
 
 
 
 113.731
 
 
 
 
 119.098
 
 
 
 
 135.469
 
 
 
 
 171.943
 
 
 
 
 148.047
 
 
 
 
 23.896
 
 
 
 
 
 
 
 ZonMw: programmering
 
 
 101.743
 
 
 113.731
 
 
 119.098
 
 
 135.469
 
 
 170.943
 
 
 148.047
 
 
 22.896
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1.000
 
 
 0
 
 
 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4. Inrichten uitvoeringsactiviteiten
 
 
 
 
 220.856
 
 
 
 
 227.614
 
 
 
 
 214.965
 
 
 
 
 241.637
 
 
 
 
 237.149
 
 
 
 
 233.654
 
 
 
 
 3.495
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 426
 
 
 
 
 80
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 6.334
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 6.334
 
 
 
 
 
 
 
 Duurzaamheid zorg
 
 
 426
 
 
 80
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 6.334
 
 
 0
 
 
 6.334
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 4.411
 
 
 
 
 2.526
 
 
 
 
 186
 
 
 
 
 424
 
 
 
 
 605
 
 
 
 
 456
 
 
 
 
 149
 
 
 
 
 
 
 
 Uitvoering Wtcg
 
 
 169
 
 
 156
 
 
 172
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 4.242
 
 
 2.370
 
 
 14
 
 
 424
 
 
 605
 
 
 456
 
 
 149
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 216.019
 
 
 
 
 225.008
 
 
 
 
 214.779
 
 
 
 
 241.213
 
 
 
 
 228.710
 
 
 
 
 233.168
 
 
 
 
 – 4.458
 
 
 
 
 
 
 
 CAK
 
 
 102.156
 
 
 100.916
 
 
 87.335
 
 
 135.381
 
 
 117.534
 
 
 120.844
 
 
 – 3.310
 
 
 
 
 
 
 NZa
 
 
 47.120
 
 
 52.756
 
 
 54.821
 
 
 55.585
 
 
 59.468
 
 
 58.755
 
 
 713
 
 
 
 
 
 
 Zorginstituut Nederland
 
 
 62.928
 
 
 67.738
 
 
 70.016
 
 
 47.313
 
 
 49.463
 
 
 50.749
 
 
 – 1.286
 
 
 
 
 
 
 CSZ
 
 
 2.923
 
 
 2.700
 
 
 2.500
 
 
 2.500
 
 
 2.245
 
 
 2.820
 
 
 – 575
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 892
 
 
 898
 
 
 107
 
 
 434
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan medeoverheden
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.500
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1.500
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1.500
 
 
 0
 
 
 1.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan andere begrotingshoofdstukken
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 30
 
 
 
 
 – 30
 
 
 
 
 
 
 
 EZ: ACM
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 30
 
 
 – 30
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5. Zorg, welzijn en jeugdzorg op Caribisch Nederland
 
 
 
 
 87.895
 
 
 
 
 106.717
 
 
 
 
 110.954
 
 
 
 
 125.422
 
 
 
 
 131.365
 
 
 
 
 118.729
 
 
 
 
 12.636
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 21
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 21
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 87.874
 
 
 
 
 106.717
 
 
 
 
 110.954
 
 
 
 
 125.422
 
 
 
 
 131.365
 
 
 
 
 118.729
 
 
 
 
 12.636
 
 
 
 
 
 
 
 Zorg en welzijn
 
 
 87.874
 
 
 106.717
 
 
 110.954
 
 
 121.978
 
 
 131.365
 
 
 118.729
 
 
 12.636
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 3.444
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 6. Voorkomen oneigenlijk gebruik en aanpak fraude
 
 
 
 
 748
 
 
 
 
 1.044
 
 
 
 
 1.341
 
 
 
 
 1.486
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 494
 
 
 
 
 444
 
 
 
 
 1.028
 
 
 
 
 1.384
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 494
 
 
 444
 
 
 1.028
 
 
 1.384
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 254
 
 
 
 
 600
 
 
 
 
 313
 
 
 
 
 102
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 254
 
 
 600
 
 
 313
 
 
 102
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 32.300
 
 
 
 
 36.609
 
 
 
 
 11.375
 
 
 
 
 90.082
 
 
 
 
 85.356
 
 
 
 
 68.860
 
 
 
 
 16.496
 
 
 
 
 
 
 
 Wanbetalers en onverzekerden
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 72.646
 
 
 74.939
 
 
 64.002
 
 
 10.937
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 32.300
 
 
 36.609
 
 
 11.375
 
 
 17.436
 
 
 10.417
 
 
 4.858
 
 
 5.559
 
 
 
 
 
 
 
 
 E.
 Toelichting op de instrumenten
 
 1. Positie cliënt
 Opdrachten
 Campagnebudget communicatie
 Het verschil van de realisatie 2018 en de oorspronkelijk vastgestelde begroting 2018 bedraagt € 9 miljoen. In de eerste suppletoire begroting is onder ander voor de Campagnes Nix18 en Depressie € 2,7 miljoen toegevoegd. In de tweede suppletoire begroting is voor de Campagnes Werken in de Zorg, Nix18, Zorg van Nu, Eenzaamheid, Rookvrij opgroeien in totaal € 7 miljoen toegevoegd.
 2. Opleidingen, beroepenstructuur en arbeidsmarkt
 Subsidies
 Stageplaatsen zorg/Stagefonds
 In 2017 is de verdeling van het beschikbare budget voor de subsidieregeling Stageplaatsen zorg II (€ 112 miljoen) herzien op basis van de verwachte arbeidsmarktbehoefte. Als gevolg hiervan is er voor de verpleegkundige en verzorgende opleidingen meer budget beschikbaar. Voor zorginstellingen wordt het daarmee aantrekkelijker om stageplaatsen voor deze opleidingsrichtingen aan te bieden. Deze wijziging heeft in 2018 voor het eerst effect gehad op het Stagefonds, omdat de regels voor het begin van het schooljaar vast moeten liggen. Op grond van de subsidieregeling hebben 5.302 instellingen in zorg en welzijn over studiejaar 2017–2018 voor een kleine 49.000 fte aan gerealiseerde stageplaatsen een subsidie ontvangen. Het totaal aantal gerealiseerde gesubsidieerde stageplaatsen is met bijna 2.900 fte toegenomen ten opzichte van vorig jaar. Het aantal stages voor de beroepsbegeleidende leerweg (BBL) in het mbo en voor de duale studies in het hbo zijn gestegen. De groei vindt daarmee juist plaats bij de praktijkopleidingen, daar waar dit het snelst leidt tot extra instroom en handen aan het bed. Het aantal stageplaatsen voor de beroepsopleidende leerweg (BOL) was lager dan geraamd waardoor het maximumbedrag per stage voor deze categorie bereikt werd zonder dat het budget hiervoor volledig werd uitgeput. Hierdoor kon er € 109 miljoen worden uitgekeerd vanuit het Stagefonds.
 Publieke gezondheidszorgopleidingen
 Het Capaciteitsorgaan raamt het aantal benodigde opleidingsplaatsen. Hierbij wordt onder andere rekening gehouden met deeltijdwerken en vroegtijdige uitstroom. De gerealiseerde opleidingsplaatsen zijn lager vastgesteld dan geraamd doordat er sprake is van te lage instroom bij de opleidingen. Ook de uitgaven zijn daarom lager vastgesteld (€ 2,1 miljoen). Met veldpartijen is een gezamenlijke aanpak in gang gezet om de instroom te verhogen.
 Opleiding verpleegkundig specialist/Physician assistant
 Zorgverleners moeten daar ingezet worden waar ze het beste tot hun recht komen. Nieuwe beroepsbeoefenaren zoals de verpleegkundig specialisten (vs) en physician assistants (pa) worden speciaal opgeleid om minder complexe en routinematige taken van de huisarts of de specialist over te nemen. Volgens de cijfers van het Landelijk Platform PA/VS is de instroom van 582 in studiejaar 2016–2017 gestegen naar 611 in studiejaar 2017–2018. In studiejaar 2018–2019 is de instroom gestegen naar 680. Dat betekent een benutting van het totaal aantal beschikbare opleidingsplaatsen (700) van ruim 97%. Door de iets lagere instroom in 2018 en door de financiële doorwerking van de lagere instroom in eerdere jaren is de realisatie in 2018 € 6,1 miljoen lager dan begroot.
 Arbeidsmarktagenda (verpleeghuizen)
 De onder Arbeidsmarktagenda (verpleeghuizen) beschikbare middelen worden ingezet via de meerjarige subsidie SectorplanPlus. Hiermee worden opleidingsplannen gericht op nieuwe instroom in de zorg ondersteund. Voor het eerste en tweede tijdvak SectorplanPlus is voor ruim € 170 miljoen aan verplichtingen aangegaan. Hiervan is in 2018 ruim 2 miljoen niet bevoorschot. Dit wordt in 2019 bevoorschot.
 Verpleegkundige vervolgopleidingen in een veranderend zorglandschap
 Deze middelen waren bedoeld om de CZO-opleiding tot kinderverpleegkundige extramurale zorg kostendekkend te vergoeden voor de extramurale werkgevers. Per augustus 2018 is geregeld dat de CZO-opleiding kinderverpleegkundige extramurale zorg via de beschikbaarheidsbijdrage bekostigd wordt voor extramurale werkgevers die een CZO-accreditatie hebben. Dit was mogelijk omdat de middelen van de beschikbaarheidsbijdrage voor de verpleegkundige vervolgopleidingen niet waren uitgeput. Het was daarom niet noodzakelijk om deze middelen in te zetten.
 Overig
 Deze post bevat onder andere instellingssubsidies aan het Capaciteitsorgaan, KNMG, KNMT, etc. Deze organisaties voeren een wettelijke taak uit. Daarnaast bevat deze post overige projectsubsidies die niet afzonderlijk zijn benoemd in de begroting.
 Opdrachten
 Opleidingen en beroepenstructuur
 Het wetsvoorstel Wet BIG II is nog niet naar de Tweede Kamer verstuurd. Hiermee samenhangende uitgaven zijn nog niet tot besteding gekomen. Het onderzoek taakherschikking medisch specialisten naar paramedici is in 2018 aanbesteed. De betaling vindt in 2019 plaats. Ten opzichte van de begroting is € 2,7 miljoen minder uitgegeven.
 Overig
 In 2018 zijn met diverse partijen, waaronder het CBS, opdrachten aangegaan die pas in 2019 tot uitgaven leiden. Hierdoor vallen de uitgaven lager uit in 2018 (€ 4,0 miljoen).
 Bijdrage aan agentschappen
 CIBG: Bijdrage voor onder andere UZI-register, BIG-register en SVB-Z
 Voor het CIBG is geconstateerd dat de begroting 2018 niet kostendekkend was. Het CIBG heeft naar aanleiding van de herijkte begroting 2018 een aanvullende bijdrage voor 2018 van € 5,6 miljoen ontvangen.
 3. Kwaliteit, transparantie en kennisontwikkeling
 Informatieberaad
 Het Informatieberaad heeft afgelopen jaar verschillende standaarden bekrachtigd ten behoeve van betere gegevensuitwisseling in de zorg. Het gaat onder meer om eOverdracht; voor verpleegkundige overdracht tussen curatieve en langdurige zorg en om de Basisgegevensset Zorg (BGZ), een patiëntsamenvatting die voor de hele zorg bruikbaar is. In deze uitwisselingen is eenheid van taal nodig. Daartoe is toepassing van eenduidige internationale woordenboeken (SNOMED en LOINC) bekrachtigd. Ook zijn er in 2018 grote stappen gemaakt om te komen tot een open speelveld waarin keuzevrijheid uit meerdere leveranciers kan bestaan. Tussen de ziekenhuizen en hun leveranciers is onder regie van VWS een EPD-akkoord gesloten. Tot slot zijn veldpartijen ondersteund bij het komen tot realisatie van elektronische gegevensuitwisseling. Hieruit zijn ondermeer het stimuleringsprogramma OPEN voor de eerstelijn en BabyConnect voor de geboortezorg ontstaan.
 Subsidies
 Programma Innovatie en zorgvernieuwing
 
 In 2018 zijn de subsidiemiddelen ingezet voor initiatieven om het innovatieklimaat in de zorg te versterken en het gebruik en de bewustwording van inzet van digitale ondersteuning in de zorg te vergroten. De middelen zijn onder meer ingezet voor het programma MedMij (programma aangestuurd door de Patiëntenfederatie Nederland. In dit programma worden de eisen en standaarden ontwikkeld waaraan digitale persoonlijke gezondheidsomgevingen moeten voldoen. Tevens zijn middelen vanuit het regeerakkoord ingezet voor impulsfinanciering die leveranciers van PGO’s in staat stelde om hun product(en) aan het afsprakenstelsel aan te passen. De middelen zijn in 2018 toegekend aan 25 partijen.
 Daarnaast is € 9,8 miljoen overgeboekt naar het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat ten behoeve van de RVO en de uitvoering van de Seed-Capital-regeling als onderdeel van het Fasttrack programma. Met het geld kunnen MKB-ondernemers worden ondersteund en begeleid bij de opschaling van goede e-Health initiatieven. Doel is veelbelovende innovaties sneller bij de patiënt te brengen en een plek te geven in de gezondheidszorg.
 
 In 2018 is extra ingezet gepleegd op de inzet van de regeerakkoordmiddelen. De reguliere middelen voor subsidies zijn ingezet voor continuering van beleid. Tevens is ingezet op het voorbereiden van nieuwe voornemens waarvan de uitgaven in 2019 plaatsvinden. Dit leidt voor 2018 tot een onderbesteding van € 4 miljoen.
 Transparantie kwaliteit van zorg
 Een aantal acties rond Uitkomstgerichte zorg vergde een langere aanloopperiode dan voorzien. Het creëren van draagvlak in het veld is een intensief proces gebleken en de juridische vormgeving en uitwerking van (subsidie)regelingen is complex. Ook kunnen uitvoerende organisaties voor de activiteiten niet per direct capaciteit beschikbaar stellen dan wel inkopen. De € 4,2 miljoen die hierdoor niet tot besteding is gekomen, is bijna geheel (€ 4,0 miljoen) doorgeschoven naar de jaren vanaf 2019. Daarnaast zijn voor de uitvoering van activiteiten binnen dit artikelonderdeel middelen overgeheveld naar Opdrachten (€ 0,5 miljoen) en Bijdragen ZBO’s/RWT’s (ZonMw € 0,8 miljoen) en naar artikelonderdeel 4 Inrichten uitvoeringsactiviteiten (Zorginstituut Nederland € 2,0 miljoen).
 Opdrachten
 Overig
 Voor de veilige authenticatie in de zorg is een routeringsvoorziening nodig voor het zorgdomein die de ontsluiting en het gebruik van publieke en private authenticatie- en machtigingsvoorzieningen vereenvoudigd. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) is gevraagd hiervoor een oplossing beschikbaar te stellen. Hiervoor hebben zij een bijdrage ontvangen van € 1,2 miljoen in 2018.
 Bijdrage aan agentschappen
 Bijdrage CIBG
 In 2018 heeft het CIBG een aanvullende bijdrage ontvangen van € 1,8 miljoen voor de afrekening 2017. Vanaf maart 2017 tot en met maart 2018 was door een technische wijziging de geldigheid van een UZI-pas tijdelijk twee jaar. Het tarief voor de gebruiker is evenredig verminderd. Tevens is in 2017 het aantal geproduceerde UZI-passen achtergebleven bij de raming. De aanvullende bijdrage was nodig om de inkomstenderving over 2017 te vergoeden.
 Overig
 Zoals in de eerste suppletoire begroting 2018 is gemeld zijn in 2017 middelen beschikbaar gekomen voor de kosten van de doorbelasting voor het gebruik van DigiD in de zorg. Vanaf 2018 zullen alle beheer- en exploitatie kosten voor het gebruik van DigiD worden doorbelast naar gebruikers. De kosten die gemaakt worden voor het gebruik van Generieke Digitale Infrastructuur (GDI) voorzieningen in de zorgsector zoals DigiD worden niet individueel aan de gebruikers doorbelast. Het Ministerie van VWS financiert deze aan de zorg doorbelaste kosten. Hiervoor heeft bij eerste suppletoire begroting een technische mutatie van artikel 11 Nominaal en onvoorzien naar artikel 4 Zorgbreed beleid plaatsgevonden.
 Bijdragen aan ZBO’s/ RWT’s
 ZonMw: programmering
 Conform de begroting heeft ZonMw een groot aantal projecten en onderzoeken op het gebied van gezondheid, preventie en zorg laten uitvoeren. Per saldo zijn de uitgaven € 22,9 miljoen hoger dan begroot. Hieronder valt ook het nieuwe programma Maatschappelijke Diensttijd. Dit programma wordt opgezet met een stapsgewijze aanpak om zo goed mogelijk aan te sluiten bij de behoefte in de maatschappij. In 2018 zijn in de eerste pilot 41 proeftuinen gestart (circa € 15 miljoen) en voor de tweede pilot zijn 34 proeftuinen gehonoreerd; deze beginnen in 2019. Voorts is vanuit artikel 2 Curatieve Zorg een budget van € 2,0 miljoen toegevoegd voor het Programma Oncode, € 3,8 miljoen voor het Actieprogramma lokale initiatieven mensen met verward gedrag en € 1,6 miljoen voor het onderzoeksprogramma GGZ. Tot slot is vanuit artikel 3 Langdurige zorg en ondersteuning een budget van € 2,9 miljoen overgeboekt voor het programma Academische werkplaatsen ouderenzorg en € 1,2 miljoen voor het programma Langdurige zorg en ondersteuning. Aan ZonMw is in 2018 een opdracht verstrekt voor de uitvoering van voorgenoemde meerjarige programma’s.
 4. Inrichten uitvoeringsactiviteiten
 Subsidies
 Duurzaamheid zorg
 Vanuit het VWS-programma duurzame zorg is voor 2018 een subsidieregeling opgezet. Deze subsidie stimuleert zorginstellingen energiebesparende maatregelen te nemen en duurzame energie te gebruiken. Vanuit de klimaatenveloppe van het Ministerie van EZK zijn middelen beschikbaar gesteld, waarvan € 4,7 miljoen voor deze subsidieregeling is ingezet. Met het oog op de overtekening van de subsidieregeling heeft VWS € 1,6 miljoen extra beschikbaar gesteld.
 Bijdragen aan ZBO’s/ RWT’s
 CAK
 De aan het CAK toegekende uitvoeringskosten zijn € 1,7 miljoen hoger dan in de begroting geraamd. Door een administratieve fout is echter een bedrag van € 5 miljoen niet tot betaling gekomen in 2018. Dit bedrag zal in 2019 worden nabetaald. Per saldo is daardoor sprake van een onderschrijding van € 3,3 miljoen.
 5. Zorg, welzijn en jeugdzorg op Caribisch Nederland
 Bekostiging
 Zorg en welzijn
 De zorguitgaven op Caribisch Nederland zijn € 12,6 miljoen hoger uitgevallen dan begroot. Bij eerste suppletoire begroting is het budget verlaagd met € 3,8 miljoen vanwege een gunstigere euro-dollar koersverhouding dan eerder geraamd. In de tweede suppletoire begroting is het budget met € 9,7 miljoen verhoogd als gevolg van onder andere loonbijstelling, bijstelling van het contract met het ziekenhuis op Bonaire, terugontvangsten van jeugdsubsidies, regeerakkoordmiddelen voor de preventie van en ondersteuning bij onbedoelde zwangerschappen en incidentele kosten als gevolg van orkaan Irma. Bij Slotwet zijn de uitgaven met € 6,8 miljoen hoger uitgevallen onder andere als gevolg van een aantal late facturen uit 2017 van zorgaanbieders, hogere kosten voor medische uitzendingen en een ongunstige wisselkoers in het vierde kwartaal.
 6. Voorkomen oneigenlijk gebruik en aanpak fraude
 Fraudebestrijding
 VWS heeft in nauw overleg met zorgaanbieders, zorgverzekeraars, handhavingspartners en organisaties van patiënten en cliënten het programmaplan Rechtmatige Zorg 2018–2021 – aanpak van fouten en fraude in de zorg (TK 28 828, nr. 108) opgesteld dat op 19 april 2018 aan de Tweede Kamer is aangeboden. Dit programmaplan heeft als doel een forse vermindering van onrechtmatigheden in de zorg. Dit doen wij op drie manieren: (i) we zetten sterk in op het voorkomen van fouten en fraude, (ii) we focussen ons op vijf specifieke zorgsectoren en (iii) via wetgevingstrajecten bouwen we de juiste randvoorwaarden om fouten en fraude te voorkomen en te bestrijden.
 In de eerste voortgangsrapportage Rechtmatige Zorg 2018–2021, die op 21 december 2018 aan de Tweede Kamer is aangeboden (TK 28 828, nr. 111), zijn de activiteiten en behaalde resultaten ten aanzien van de versterking van rechtmatige zorg over het afgelopen jaar nader toegelicht. Het gaat hierbij onder andere om het aanpakken van de meest voorkomende knelpunten in het registratie- en declaratieproces om fouten te voorkomen, het beter voorlichten van nieuwe toetreders over waar zij aan moeten voldoen als zij starten met het verlenen van zorg en is gewerkt aan het verbeteren van de juridische en wettelijke mogelijkheden om fraude te voorkomen en aan te pakken, bijvoorbeeld door gegevensuitwisseling beter mogelijk te maken. Deze toelichting is ook opgenomen in de Bedrijfsvoeringsparagraaf.
 Ontvangsten
 Wanbetalers onverzekerden
 
 Het CAK stort 23 procent van de geïnde bestuursrechtelijke premies en alle ontvangen bestuurlijke boetes regeling onverzekerden terug aan het Rijk. In de begroting zijn de ontvangsten voor zowel wanbetalers als onverzekerden geraamd op € 64 miljoen. Deze ontvangsten zijn in 2018 uitgekomen op € 75 miljoen. De hogere ontvangsten bestuursrechtelijke premie worden veroorzaakt door het afschaffen van de eindafrekening bestuursrechtelijke premie per 1 augustus 2018. Dit houdt in dat voor iedere wanbetaler die zijn schuld bij de zorgverzekeraar heeft voldaan eventuele openstaande bestuursrechtelijke premie wordt kwijtgescholden. De reeds ontvangen betalingen op lopende betalingsregelingen zijn in 2018 in één keer afgedragen en leiden tot hoger dan geraamde ontvangsten.
 Het aantal wanbetalers zorgpremie is naar verwachting gedaald van circa 250.000 eind 2017 naar circa 224.000 eind 2018. De daling wordt veroorzaakt doordat zorgverzekeraars gebruikmaken van de doorgevoerde aanpassingen in de wanbetalersregeling en op grote schaal betalingsregelingen aanbieden aan wanbetalers.
 
 Overig
 De ontvangsten zijn € 5,6 miljoen hoger uitgevallen. De belangrijkste oorzaken daarvoor zijn de volgende. Door uitval van studenten gedurende het jaar is het aantal opleidingsplaatsen tot verpleegkundig specialist, tot physician assistant en in de opleiding publieke gezondheidszorg € 1,5 miljoen lager. Daarnaast is € 2,0 miljoen ontvangen naar aanleiding van de vaststellingen van instellings- en projectsubsidies op basis van de ingediende verantwoording over 2017. Tevens is door vaststelling van de bijdrage van ZonMw over 2017 is € 1,5 miljoen ontvangen.
 
 
 
 
 Artikel
 5
 Jeugd
 
 
 
 A.
 Algemene beleidsdoelstelling
 
 
 Kinderen in Nederland groeien gezond en veilig op, ontwikkelen hun talenten en doen mee aan de samenleving.
 
 
 
 
 B.
 Rol en verantwoordelijkheid Minister
 
 Ouders/verzorgers zijn primair verantwoordelijk voor de opvoeding en verzorging van hun kinderen. Als ouders of het ondersteunende sociale netwerk hun rol niet kunnen vervullen, is er een taak weggelegd voor de overheid om jeugdigen met hulp op maat naar een zelfstandige toekomst te leiden. Kinderen die in hun ontwikkeling worden bedreigd, moeten passende hulp krijgen en indien nodig in bescherming worden genomen.
 Met de invoering van de Jeugdwet op 1 januari 2015 zijn gemeenten bestuurlijk en financieel verantwoordelijk voor de ondersteuning, hulp en zorg van jeugdigen (jeugdhulp). De Ministers van VWS en JenV zijn systeemverantwoordelijk voor het gedecentraliseerde stelsel van jeugdhulp, waaronder het wettelijk kader (de Jeugdwet).
 De Minister is verantwoordelijk voor:
 Stimuleren:
 
 
 –
 Stimuleren dat de kwaliteit en veiligheid in de jeugdhulp geborgd worden, verdere professionalisering en het stellen van kwaliteitseisen.
 
 
 –
 Bevorderen van een effectieve aanpak van kindermishandeling, onder andere door gemeenten in staat te stellen de werking van het stelsel voor de aanpak van kindermishandeling op lokaal en regionaal niveau te verbeteren.
 
 
 –
 Het stimuleren van gemeenten om de samenhang tussen beleid en uitvoering op de terreinen van zorg, school en werk te verbeteren.
 
 
 –
 Zorgen voor een landelijke kennisinfrastructuur voor beleidsontwikkeling en -implementatie en zorgvernieuwing en hierbij gemeenten en het veld van jeugdhulp de ruimte geven om de eigen aanpak verder te ontwikkelen.
 
 
 Financieren:
 
 
 –
 Financieren van de gemeenten via het gemeentefonds (deelfonds sociaal domein) om hun verantwoordelijkheid voor jeugdhulp op grond van de Jeugdwet waar te maken.
 
 
 –
 Uitvoeren van de Regeling vergoeding bijzondere transitiekosten Jeugdwet.
 
 
 –
 Uitvoeren van de Subsidieregeling schippersinternaten.
 
 
 Regisseren:
 
 
 –
 Het wettelijk kader (Jeugdwet) dat regels bevat voor de inrichting van het systeem onder andere op het gebied van toegang, kwaliteit en beleidsinformatie.
 
 
 –
 Bestuurlijk overleg met de relevante actoren in het jeugdstelsel gericht op het realiseren van de maatschappelijke doelen van het jeugdstelsel.
 
 
 –
 De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGZ) en het Ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) zijn verantwoordelijk voor het uitvoeren van onafhankelijk toezicht op de aanbieders van jeugdhulp.
 
 
 
 
 
 C.
 Beleidsconclusies
 
 De beleidsvoornemens uit de begroting 2018 zijn naar verwachting uitgevoerd.
 Vernieuwing jeugdstelsel
 
 Naar aanleiding van de evaluatie van de Jeugdwet die de Kamer in januari 2018 heeft ontvangen (TK 34 880, nr. 1) is in april 2018 het programma Zorg voor de Jeugd gestart (TK 34 880, nr. 3). Rijk, gemeenten, jeugdhulpaanbieders, cliëntenorganisaties en beroepsorganisaties willen samen langs zes actielijnen de jeugdhulp merkbaar en meetbaar beter maken: betere toegang tot jeugdhulp voor kinderen en gezinnen (waaronder de effectiviteit van lokale teams), kinderen zo veel mogelijk thuis laten opgroeien, alle kinderen de kans bieden zich optimaal te ontwikkelen, kwetsbare jongeren beter op weg helpen zelfstandig te worden, jeugdigen beter beschermen als hun ontwikkeling gevaar loopt en investeren in vakmanschap van jeugdprofessionals. Met de voortgangsrapportage van 5 november 2018 is de Kamer over de uitvoering van het programma geïnformeerd (TK 34 880, nr. 12). Zo is voor pleegzorg vanaf 1 juli 2018 de leeftijd van 21 jaar de nieuwe standaard. Hiermee krijgen pleegkinderen de kans om langer gebruik te maken van hulp en ondersteuning van het pleeggezin en de pleegzorgaanbieder bij de overgang naar volwassenheid. Daarnaast is het wetsvoorstel administratieve lasten en gemeentelijke samenwerking in december 2018 door de Tweede Kamer aanvaard. Met dit wetsvoorstel worden uitvoeringslasten teruggedrongen en kunnen gemeenten in uitzonderlijke gevallen tot samenwerking worden verplicht.
 Om van signalen over gemeentelijke tekorten naar feiten te komen is eind 2018 onder gezamenlijk opdrachtgeverschap van VWS en VNG een verdiepend onderzoek jeugd gestart met de volgende elementen a) een analyse van de volumeontwikkeling, die zichtbaar is in de beleidsinformatie Jeugd, b) een benchmarkanalyse naar de uitvoering van de Jeugdwet, in de context van het sociaal domein en c) een analyse van goedgekeurde aanvragen in het kader van het Fonds Tekortgemeenten (TK 34 477, nr. 45). De Kamer is hierover in november 2018 geïnformeerd. Het doel is om in het voorjaar van 2019 de resultaten uit het onderzoek te bespreken en te wegen op de bestuurlijke tafel.
 
 Om de uitvoering van het programma Zorg voor de jeugd te ondersteunen en de vernieuwing van de jeugdhulp te stimuleren is in 2018 het Transformatiefonds ingesteld. In de periode 2018–2020 is jaarlijks € 36 miljoen beschikbaar. Alle 42 jeugdhulpregio’s hebben in het najaar van 2018 meerjarige transformatieplannen opgesteld. In de Decembercirculaire Gemeentefonds 2018 is de toekenning uit het Transformatiefonds per jeugdhulpregio bekend gemaakt. Het Ondersteuningsteam Zorg voor de Jeugd (OZJ) is ingericht om vanaf 1 januari 2019 jeugdhulpregio’s actief te ondersteunen bij de vernieuwing van de jeugdhulp en de uitvoering van het programma Zorg voor de Jeugd. De Transitie Autoriteit Jeugd (TAJ) heeft haar werkzaamheden op 31 december 2018 beëindigd. De Jeugdautoriteit is ingericht om vanaf 1 januari 2019 te bemiddelen rond de inkoop van jeugdhulp en continuïteit van jeugdhulp.
 Kinderen veilig
 In 2018 is in navolging van het advies van de Taskforce kindermishandeling en seksueel geweld het programma Geweld hoort nergens thuis, de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling (TK 28 345, nr. 185), gestart onder gezamenlijk opdrachtgeverschap met het Ministerie van JenV en de VNG. In de periode april tot oktober 2018 is het programma gestart met het inrichten van noodzakelijke randvoorwaarden als voorbereiding. De eerste fase van het programma loopt van oktober 2018 tot mei 2019. Deze eerste fase van het programma is gericht op het opbouwen van regionale en lokale netwerken, zoals is vermeld in de voortgangsrapportage (TK 28 345, nr. 206) die 20 december 2018 is verschenen.
 Om te zorgen dat de meest ernstige en structurele gevallen van kindermishandeling en huiselijk geweld in beeld zijn, is het Besluit verplichte meldcode aangepast dat 1 januari 2019 in werking is getreden. In 2018 heeft het Ministerie van VWS de beroepsgroepen die vallen onder de Wet Verplichte meldcode ondersteund bij hun voorbereiding op de inwerkingtreding van de verbeterde meldcode. De beroepsgroepen die onder de werking van de meldcode vallen hebben op grond van dit besluit afwegingskaders opgesteld en hebben subsidie ontvangen van VWS om te zorgen voor eenduidigheid van die kaders. In het afwegingskader hebben de beroepsgroepen opgenomen dat professionals ernstig en structureel geweld melden bij Veilig Thuis.
 De Veilig Thuisorganisaties zullen vanaf 1 januari 2019 met deze wijziging een radarfunctie vervullen. Met meer meldingen op basis van signalen kunnen eerder verbindingen gelegd worden tussen verschillende professionals die vermoedens hebben van ernstige- en structurele onveiligheid. In 2018 zijn mede daarom de Veilig Thuisorganisaties ondersteund door VWS om meer uniforme werkwijzen te ontwikkelen en zich voor ter bereiden op deze rol (TK 28 345, nr. 206).
 
 
 
 D.
 Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Begrotingsuitgaven (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 136.133
 
 
 
 
 117.034
 
 
 
 
 120.532
 
 
 
 
 103.761
 
 
 
 
 118.463
 
 
 
 
 90.135
 
 
 
 
 28.328
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 1.545.047
 
 
 
 
 110.430
 
 
 
 
 97.631
 
 
 
 
 110.227
 
 
 
 
 117.753
 
 
 
 
 90.135
 
 
 
 
 27.618
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1. Laagdrempelige ondersteuning bij het opvoeden en opgroeien 
 
 
 
 
 47.516
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2. Noodzakelijke en passende zorg
 
 
 
 
 1.497.532
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3. Effectief en efficiënt werkend jeugdstelsel
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 110.430
 
 
 
 
 97.631
 
 
 
 
 110.227
 
 
 
 
 117.753
 
 
 
 
 90.135
 
 
 
 
 27.618
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 
 103.068
 
 
 
 
 94.851
 
 
 
 
 106.174
 
 
 
 
 101.922
 
 
 
 
 79.689
 
 
 
 
 22.233
 
 
 
 
 
 
 
 Schippersinternaten
 
 
 
 20.076
 
 
 18.403
 
 
 17.749
 
 
 17.433
 
 
 18.907
 
 
 – 1.474
 
 
 
 
 
 
 Participatie
 
 
 
 1.630
 
 
 1.894
 
 
 3.329
 
 
 3.282
 
 
 1.447
 
 
 1.835
 
 
 
 
 
 
 Kennis, beleidsinformatie en kindermishandeling
 
 
 
 8.269
 
 
 10.086
 
 
 9.422
 
 
 10.481
 
 
 18.924
 
 
 – 8.443
 
 
 
 
 
 
 Jeugdhulp
 
 
 
 56.511
 
 
 22.168
 
 
 27.540
 
 
 19.700
 
 
 21.108
 
 
 – 1.408
 
 
 
 
 
 
 Transitie jeugd
 
 
 
 16.582
 
 
 42.301
 
 
 48.134
 
 
 51.026
 
 
 19.303
 
 
 31.723
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 
 3.522
 
 
 
 
 1.926
 
 
 
 
 2.721
 
 
 
 
 14.535
 
 
 
 
 8.961
 
 
 
 
 5.574
 
 
 
 
 
 
 
 Kennis, beleidsinformatie en kindermishandeling
 
 
 
 1.119
 
 
 875
 
 
 1.666
 
 
 1.495
 
 
 2.223
 
 
 – 728
 
 
 
 
 
 
 Jeugdhulp
 
 
 
 1.023
 
 
 414
 
 
 175
 
 
 12.045
 
 
 6.205
 
 
 5.840
 
 
 
 
 
 
 Transitie jeugd
 
 
 
 1.349
 
 
 595
 
 
 652
 
 
 699
 
 
 0
 
 
 699
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 
 31
 
 
 42
 
 
 228
 
 
 296
 
 
 533
 
 
 – 237
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan agentschappen
 
 
 
 
 
 1.209
 
 
 
 
 853
 
 
 
 
 1.332
 
 
 
 
 1.296
 
 
 
 
 1.277
 
 
 
 
 19
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 
 1.209
 
 
 853
 
 
 1.332
 
 
 1.296
 
 
 1.277
 
 
 19
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan andere begrotingshoofdstukken
 
 
 
 
 
 2.631
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 208
 
 
 
 
 – 208
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 
 2.631
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 208
 
 
 – 208
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 24.660
 
 
 
 
 11.647
 
 
 
 
 42.192
 
 
 
 
 10.399
 
 
 
 
 7.190
 
 
 
 
 4.508
 
 
 
 
 2.682
 
 
 
 
 
 
 
 Laagdrempelige ondersteuning opvoeden en opgroeien
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1.500
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 4.423
 
 
 – 4.423
 
 
 
 
 
 
 Effectief en efficiënt werkend jeugdstelsel
 
 
 0
 
 
 8.099
 
 
 38.964
 
 
 9.842
 
 
 6.903
 
 
 0
 
 
 6.903
 
 
 
 
 
 
 Noodzakelijke en passende zorg
 
 
 15.236
 
 
 3.548
 
 
 1.728
 
 
 557
 
 
 287
 
 
 85
 
 
 202
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 9.424
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 E.
 Toelichting op instrumenten
 
 3. Effectief en efficiënt werkend jeugdstelsel
 Subsidies
 Kennis en Beleidsinformatie
 In de begroting waren de middelen voor de Kindertelefoon en Vertrouwenswerk opgenomen op het instrument Subsidies Kennis en Beleidsinformatie. Deze hulplijnen zijn uiteindelijk als opdracht uitgezet op het instrument Opdrachten Jeugdhulp (zie toelichting aldaar).
 Aanpak Kindermishandeling
 In 2018 is de aanpak van kindermishandeling geïntensiveerd met het in april 2018 gepresenteerde programma Geweld hoort nergens thuis. Vanuit deze aanpak zijn professionals en organisaties ondersteund met voorbereidingen om vanaf 1 januari 2019 te kunnen werken met de verbeterde meldcode en is er tevens ingezet op het beter gebruik van de kindcheck.
 Forensisch medische expertise is belangrijk voor de duiding van letsel en voor de eventuele bewijslast bij mishandeling. Daarom is in 2018 de eerste fase van project voor de borging van forensisch medisch expertise bij kindermishandeling financieel ondersteund en heeft het Landelijk Expertisecentrum Kindermishandeling (LECK) subsidie ontvangen.
 De aanpak van kindermishandeling start met bewustwording en daarom is in 2018 geïnvesteerd in de ontwikkeling van de publiekscampagne huiselijke geweld en kindermishandeling en is met subsidie van VWS de Week tegen kindermishandeling in november 2018 mogelijk gemaakt.
 In de eerste fase van de implementatie van het programma is geïnvesteerd in de opbouw van de regionale aanpak. Regionale projectleiders zijn gestart met het bijeenbrengen van alle partijen vanuit de sectoren zorg en veiligheid die moeten samenwerken om kindermishandeling effectief aan te kunnen pakken. Nog niet alle activiteiten uit het programma zijn in 2018 gestart en de daarbij behorende middelen zijn dit jaar niet allemaal uitgeput. In de voortgangsrapportage van dit programma (TK 28 345, nr. 206) is de laatste stand van zaken gemeld.
 De middelen voor het programma (€ 6,5 miljoen) zijn met de eerste suppletoire begroting toegevoegd. Aan de eerste fase van het programma is uiteindelijk minder uitgegeven dan begroot. De lagere uitputting van € 4,5 miljoen is in de tweede suppletoire begroting gemeld.
 Transitie Jeugd
 De begroting van Transitie Jeugd is met de eerste suppletoire begroting verhoogd met € 35 miljoen, naar een bedrag van € 54,3 miljoen. Deze additionele middelen zijn gebaseerd op subsidieaanvragen die begin 2018 zijn ingediend. Totaal is er in 2018 een bedrag van € 51 miljoen aan subsidies verleend.
 Opdrachten
 Jeugdhulp
 Op de post Jeugdhulp is € 5,8 miljoen meer uitgegeven dan begroot. Dit is te verklaren door de verschuiving van de bestedingen voor de Kindertelefoon en Vertrouwenswerk van de subsidie Kennis en Beleidsinformatie naar opdrachten Jeugdhulp. Hier was in de begroting geen rekening mee gehouden.
 Ontvangsten
 Effectief en efficiënt werkend jeugdstelsel
 De ontvangsten omvatten de ouderbijdrage jeugdhulp en terugbetaling van subsidies. De terugbetaalde subsidies zijn in het kader van de subsidieregeling bijzondere transitiekosten Jeugdwet verstrekt als tijdelijke liquiditeitssteun en moeten daarom weer terugbetaald worden. Er is € 2,7 miljoen meer ontvangen dan begroot. Deze stijging is vrijwel geheel toe te rekenen aan de terugontvangsten tijdelijke liquiditeitssteun.
 
 
 
 
 Artikel
 6
 Sport en bewegen
 
 
 
 A.
 Algemene doelstelling
 
 
 Een sportieve samenleving waarin voor iedereen passende en veilige sport- en beweegmogelijkheden aanwezig zijn en waarin uitblinken in sport wordt gestimuleerd.
 
 
 
 
 B.
 Rol en verantwoordelijkheid
 
 De Minister is verantwoordelijk voor het landelijk sportbeleid. Aan dit sportbeleid ligt vooral de maatschappelijke betekenis van sport ten grondslag. Sport en bewegen dragen in belangrijke mate bij aan een betere gezondheid, aan het verbeteren van leefbaarheid en veiligheid, sociale samenhang en integratie, aan het verbeteren van schoolprestaties en het verminderen van schooluitval. Daarnaast erkent de Minister de intrinsieke waarde van sport en het belang van sportevenementen. Vanuit die verantwoordelijkheid vervult de Minister de volgende rollen:
 
 Stimuleren:
 
 
 –
 Het bevorderen van de samenwerking tussen partijen uit verschillende sectoren, zodat op lokaal niveau passende en veilige sport- en beweegmogelijkheden tot stand komen en blijven.
 
 
 –
 Het bevorderen van innovatie, kennisontwikkeling en kennisdeling.
 
 
 
 
 Financieren:
 
 
 –
 Het ontwikkelen en (mede)financieren van programma’s die eraan bijdragen dat er voor iedereen passende en veilige sport- en beweegmogelijkheden in de buurt aanwezig zijn.
 
 
 –
 Het faciliteren en mede financieren van de top 10-ambitie. Het scheppen van randvoorwaarden voor talenten en topsporters in Nederland, waardoor zij op een professionele en verantwoorde wijze kunnen uitblinken in sport, ook tijdens topsportevenementen in eigen land.
 
 
 –
 Het (mede) financieren van innovatie, kennisontwikkeling en kennisdeling.
 
 
 
 
 Regisseren:
 
 
 –
 Het tot stand brengen van de omvorming van de Dopingautoriteit van stichting naar zelfstandig bestuursorgaan als gevolg van de in behandeling zijnde Wet uitvoering antidopingbeleid, in nauwe samenwerking met NOC*NSF en de Dopingautoriteit.
 
 
 –
 Het versterken van de maatschappelijke impact van sport en bewegen via het organiseren van internationaal aansprekende sportevenementen.
 
 
 
 
 
 
 C.
 Beleidsconclusies
 
 Uit de beleidsdoorlichting Sport die begin 2018 naar de Kamer is gestuurd komt naar voren dat het sport- en beweegklimaat in Nederland in het algemeen goed op orde is. Ten opzichte van andere landen zijn de voorzieningen in Nederland van hoog niveau. De aanbevelingen die zijn gedaan voor het bepalen van de doelstelling van beleid, voor het daarbij horende instrument en voor de wijze waarop de doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid bepaald kunnen worden, zijn meegenomen bij het opstellen van het Sportakkoord (TK 32 772, nr. 31). Daarnaast is binnen het sportbeleid onverminderd ingezet op de thema’s sportparticipatie, topsport, kennis en innovatie en een veilig sportklimaat om van Nederland een krachtig sportland en een sportieve samenleving te maken. Een land waar voor iedereen passende en veilige sport- en beweegmogelijkheden zijn, waar uitblinken in sport wordt gestimuleerd en waar (top)sporters en sportbestuurders het goede voorbeeld geven. De voorgenomen beleidswijzigingen uit de begroting 2018 zijn volgens planning uitgevoerd of in gang gezet.
 Sportakkoord
 Ruim 9,4 miljoen Nederlanders sporten iedere week, er zijn prachtige accommodaties, ruim 26.000 verenigingen, vele vrijwilligers die helpen de sport te organiseren en 6.000 sport- en beweegondernemers die hun diensten aanbieden. Deze brede basis is het fundament voor succes van de Nederlandse (top)sport. Tegelijkertijd zijn er ook zorgen. Afname van motorische vaardigheden bij kinderen, groepen mensen die nooit sporten, accommodaties die te vaak leegstaan en verenigingen die onder druk staan door minder leden en vrijwilligers. Om deze problemen aan te pakken, stond 2018 grotendeels in het teken van het sluiten van een Sportakkoord. Met het sportakkoord hebben de sport, gemeenten, bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties de handen ineengeslagen om met concreet geformuleerde doelen de kracht van sport de komende jaren nog beter te kunnen benutten: om Nederland te verenigingen via sport en bewegen (TK 30 234, nr. 185).
 Extra middelen regeerakkoord
 Met de extra regeerakkoordmiddelen voor topsport (€ 10 miljoen), het versterken van bonden en sportverenigingen (€ 10 miljoen) en topsportevenementen (€ 5 miljoen m.i.v. 2019) is nieuw beleid opgesteld voor alle drie doeleinden (TK 34 888, nr. 2). Zo zijn in 2018 diverse extra talenttrainers aangesteld en meer embedded scientists toegevoegd aan een aantal topsportprogramma’s, zo gaan kleine bonden binnen het programma impuls versterken sportbonden een shared service center starten en is er een nieuw evenementenbeleidskader waarbinnen ook Olympische Kwalificatie Toernooien (OKT) voor financiering in aanmerking komen.
 Dopingautoriteit
 In 2018 is ingezet op de totstandkoming van het zelfstandig bestuursorgaan Dopingautoriteit (TK 34 543, nr. 17). Deze activiteiten vloeiden voort uit de inwerkingtreding van de Wet uitvoering antidopingbeleid (Wuab) per 1 januari 2019. De Wuab voorziet erin dat de dopingbestrijding in Nederland kan worden uitgevoerd in lijn met de geldende wet- en regelgeving op het gebied van de uitwisseling en verwerking van persoonsgegevens. Dankzij de inspanningen in 2018 heeft de Dopingautoriteit per 1 januari 2019 de bevoegdheden om het antidopingbeleid in Nederland uit te voeren.
 
 
 
 D.
 Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
 
 In verband met het sluiten van het Sportakkoord Sport verenigt Nederland is ervoor gekozen de budgetstructuur hierop aan te passen.
 
 Begrotingsuitgaven (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 84.715
 
 
 
 
 63.971
 
 
 
 
 58.865
 
 
 
 
 83.088
 
 
 
 
 90.689
 
 
 
 
 125.320
 
 
 
 
 – 34.631
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 69.986
 
 
 
 
 73.079
 
 
 
 
 65.225
 
 
 
 
 80.358
 
 
 
 
 86.241
 
 
 
 
 136.135
 
 
 
 
 – 49.894
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1. Passend sport- en beweegaanbod
 
 
 
 
 26.825
 
 
 
 
 25.144
 
 
 
 
 17.388
 
 
 
 
 19.010
 
 
 
 
 16.238
 
 
 
 
 75.553
 
 
 
 
 – 59.315
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 17.596
 
 
 
 
 16.468
 
 
 
 
 14.094
 
 
 
 
 15.111
 
 
 
 
 13.349
 
 
 
 
 17.191
 
 
 
 
 – 3.842
 
 
 
 
 
 
 
 Gehandicaptensport
 
 
 2.828
 
 
 3.071
 
 
 1.704
 
 
 1.534
 
 
 1.589
 
 
 1.781
 
 
 – 192
 
 
 
 
 
 
 Verantwoord sporten en bewegen
 
 
 2.571
 
 
 2.418
 
 
 100
 
 
 784
 
 
 784
 
 
 297
 
 
 487
 
 
 
 
 
 
 Sport en bewegen in de buurt
 
 
 4.773
 
 
 3.459
 
 
 5.052
 
 
 2.393
 
 
 2.849
 
 
 7.514
 
 
 – 4.665
 
 
 
 
 
 
 Stimuleren van een veiliger sportklimaat
 
 
 7.424
 
 
 7.520
 
 
 7.237
 
 
 7.900
 
 
 8.127
 
 
 7.599
 
 
 528
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1
 
 
 2.500
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 9.229
 
 
 
 
 8.638
 
 
 
 
 3.013
 
 
 
 
 3.000
 
 
 
 
 2.500
 
 
 
 
 2.500
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 Compensatie van betaalde energiebelasting
 
 
 9.229
 
 
 8.638
 
 
 13
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Energiebesparing en duurzame energie
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 3.000
 
 
 3.000
 
 
 2.500
 
 
 2.500
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 38
 
 
 
 
 281
 
 
 
 
 899
 
 
 
 
 389
 
 
 
 
 175
 
 
 
 
 214
 
 
 
 
 
 
 
 Sport en bewegen in de buurt
 
 
 0
 
 
 38
 
 
 281
 
 
 899
 
 
 389
 
 
 175
 
 
 214
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan medeoverheden
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 48.600
 
 
 
 
 – 48.600
 
 
 
 
 
 
 
 Sport en bewegen in de buurt
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 48.600
 
 
 – 48.600
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan andere begrotingshoofdstukken
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 7.087
 
 
 
 
 – 7.087
 
 
 
 
 
 
 
 Energiebesparing en verduurzaming
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 7.087
 
 
 – 7.087
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2. Uitblinken in sport
 
 
 
 
 37.002
 
 
 
 
 41.006
 
 
 
 
 39.888
 
 
 
 
 54.243
 
 
 
 
 60.061
 
 
 
 
 51.877
 
 
 
 
 8.184
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 25.533
 
 
 
 
 29.783
 
 
 
 
 27.774
 
 
 
 
 41.775
 
 
 
 
 48.186
 
 
 
 
 38.602
 
 
 
 
 9.584
 
 
 
 
 
 
 
 Topsportevenementen
 
 
 4.912
 
 
 6.771
 
 
 4.624
 
 
 9.688
 
 
 6.548
 
 
 7.478
 
 
 – 930
 
 
 
 
 
 
 Topsportprogramma's
 
 
 18.754
 
 
 21.465
 
 
 21.379
 
 
 30.569
 
 
 39.907
 
 
 29.577
 
 
 10.330
 
 
 
 
 
 
 Dopingbestrijding
 
 
 1.866
 
 
 1.547
 
 
 1.771
 
 
 1.518
 
 
 1.731
 
 
 1.547
 
 
 184
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Inkomensoverdrachten
 
 
 
 
 11.284
 
 
 
 
 11.025
 
 
 
 
 11.867
 
 
 
 
 12.243
 
 
 
 
 11.620
 
 
 
 
 13.045
 
 
 
 
 – 1.425
 
 
 
 
 
 
 
 Stipendiumregeling
 
 
 11.284
 
 
 11.025
 
 
 11.867
 
 
 12.243
 
 
 11.620
 
 
 13.045
 
 
 – 1.425
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan (inter)nationale organisaties 
 
 
 
 
 185
 
 
 
 
 198
 
 
 
 
 247
 
 
 
 
 225
 
 
 
 
 255
 
 
 
 
 230
 
 
 
 
 25
 
 
 
 
 
 
 
 Dopingbestrijding
 
 
 185
 
 
 198
 
 
 247
 
 
 225
 
 
 255
 
 
 230
 
 
 25
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3. Borgen van innovatie, kennisontwikkeling en kennisdeling
 
 
 
 
 6.159
 
 
 
 
 6.929
 
 
 
 
 7.950
 
 
 
 
 7.104
 
 
 
 
 6.811
 
 
 
 
 8.705
 
 
 
 
 – 1.894
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies 
 
 
 
 
 6.041
 
 
 
 
 6.626
 
 
 
 
 7.890
 
 
 
 
 6.923
 
 
 
 
 6.587
 
 
 
 
 8.334
 
 
 
 
 – 1.747
 
 
 
 
 
 
 
 Kennis als fundament
 
 
 6.041
 
 
 6.626
 
 
 7.890
 
 
 6.923
 
 
 6.587
 
 
 8.334
 
 
 – 1.747
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 63
 
 
 
 
 251
 
 
 
 
 7
 
 
 
 
 128
 
 
 
 
 169
 
 
 
 
 309
 
 
 
 
 – 140
 
 
 
 
 
 
 
 Kennis als fundament
 
 
 63
 
 
 251
 
 
 7
 
 
 128
 
 
 169
 
 
 309
 
 
 – 140
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 55
 
 
 
 
 52
 
 
 
 
 53
 
 
 
 
 53
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 55
 
 
 52
 
 
 53
 
 
 53
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan andere begrotingshoofdstukken
 
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 55
 
 
 
 
 62
 
 
 
 
 – 7
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 55
 
 
 62
 
 
 – 7
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4. Sport verenigt Nederland
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 3.131
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 3.131
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 3.131
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 3.131
 
 
 
 
 
 
 
 Vitale sportaanbieders
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 2.207
 
 
 0
 
 
 2.207
 
 
 
 
 
 
 Topsportevenementen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 517
 
 
 0
 
 
 517
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 407
 
 
 0
 
 
 407
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 738
 
 
 
 
 274
 
 
 
 
 312
 
 
 
 
 645
 
 
 
 
 726
 
 
 
 
 740
 
 
 
 
 – 14
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 738
 
 
 274
 
 
 312
 
 
 645
 
 
 726
 
 
 740
 
 
 – 14
 
 
 
 
 
 
 
 
 E.
 Toelichting op de instrumenten
 
 1. Passend sport- en beweegaanbod
 
 In 2017 deed 57% van de personen van 12 jaar en ouder wekelijks aan sport. Dit percentage is sinds 2001 stabiel. Bijna de helft van de Nederlanders van 4 jaar en ouder beweegt voldoende volgens de combinorm, dat wil zeggen voldoet aan de norm gezond bewegen (voor volwassenen is dat minstens een half uur matig intensieve lichamelijke activiteit op minimaal vijf dagen per week en voor jongeren een uur matig intensief bewegen op alle dagen van de week) en/of de fitnorm (minimaal drie keer per week gedurende minimaal 20 minuten zwaar intensieve lichamelijke activiteit). Cijfers over 2018 worden in de loop van 2019 verwacht.
 
 Bron: 
 www.staatvenz.nl/kerncijfers/thematisch/sport-en-bewegen
 
 
 Subsidies
 Sport en bewegen in de buurt
 In 2018 is aan activiteiten op het terrein van sport en bewegen in de buurt, duurzaam zwemveilig Nederland en evaluatie en monitoring € 1,7 miljoen uitgegeven. Daarnaast is op een aantal andere thema’s, zoals de Gezonde school en de Alliantie Gelijke Spelen een bijdrage verleend, en zijn hiervoor budgetten overgeheveld naar OCW en artikel 1, evenals een aantal interne herschikkingen binnen de financiële instrumenten van artikel 6 en middelen die niet tot besteding zijn gekomen (2018 in totaal € 4,7 miljoen, deels toegelicht bij de eerste suppletoire wet 2018).
 Bijdragen aan medeoverheden
 Sport en bewegen in de buurt
 Met het programma Sport en Bewegen in de Buurt worden binnen gemeenten in Nederland buurtsportcoaches ingezet om de verbinding te leggen tussen sport en andere sectoren, waaronder onderwijs, welzijn en zorg. Totaal is in 2018 € 58,7 miljoen uitgekeerd aan 368 deelnemende gemeenten waarbij gezamenlijk voor 2.994 FTE is ingetekend. Deze decentralisatie-uitkeringen zijn verleend via het gemeentefonds, waarbij middelen zijn overgeboekt vanuit de begrotingen van OCW (€ 11,3 miljoen) en VWS (€ 47,4 miljoen) naar het gemeentefonds. Daarnaast is € 0,9 miljoen overgeboekt naar het BTW-compensatiefonds en is € 0,3 miljoen niet tot besteding gekomen.
 Bijdragen aan andere hoofdstukken
 Energiebesparing en duurzame energie
 Per 1 januari 2016 is de Subsidieregeling voor energiebesparende maatregelen en duurzame energie in de Sport ingegaan. Met deze regeling worden sportverenigingen gestimuleerd maatregelen te nemen zoals het plaatsten van LED-verlichting, isolatie, zonnepanelen en zonneboilers. De regeling is uitgevoerd door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland. In 2018 is hiervoor € 8,6 miljoen overgeboekt naar het Ministerie van Economische Zaken. Om dit mogelijk te maken is de regeling eenmalig verhoogd met € 2 miljoen. Dit is toegelicht in de eerste suppletoire begroting 2018 en de incidentele suppletoire begroting 2018. Daarnaast heeft een interne herschikking binnen de financiële instrumenten van artikel 6 plaatsgevonden (€ 0,5 miljoen).
 2. Uitblinken in sport
 Subsidies
 Topsportprogramma’s
 Om de top tien ambitie waar te kunnen maken is het topsportprogramma dat NOC*NSF samen met de sportbonden en andere partijen uitvoert financieel ondersteund. Bovenop het reguliere budget is met het regeerakkoord structureel € 10 miljoen extra beschikbaar gesteld voor de Nederlandse topsport (zie incidentele suppletoire wet 2018 inzake beleidsintensiveringen regeerakkoord en TK 30 234, nr. 176 met betrekking tot de inzet van deze extra middelen).
 De medailleklassementen zijn een momentopname, maar geven wel een indicatie van de mate waarin Nederland erin slaagt om zich te scharen bij de beste tien sportlanden.
 
 
 Kengetal: Positie Nederland in medailleklassement Olympische en Paralympische Zomerspelen
 
 
 Bron: De medailleklassementen van de Olympische zomer- en winterspelen worden opgesteld door het International Olympic Committee (IOC).
 
 
 
 
 Kengetal: Positie Nederland in medailleklassement Olympische en Paralympische Winterspelen
 
 
 Bron: De medailleklassementen van de Olympische zomer- en winterspelen worden opgesteld door het International Olympic Committee (IOC). In Turijn 2006 deed Nederland niet mee aan de Paralympische Winterspelen.
 
 
 
 3. Borgen van innovatie, kennisontwikkeling en kennisdeling
 Subsidies en opdrachten
 Kennis als fundament
 Via onder meer het Kenniscentrum Sport, het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP), en het Mulier Instituut is ingezet op het verspreiden van beschikbare en gevalideerde kennis. In totaal is in 2018 € 6,8 miljoen aan kennis en innovatie besteed. Daarnaast is een deel van het budget in verband met een meerjarige verplichting Nationale Kennisagenda Sport naar latere jaren doorgeschoven en aan het programma Sportinnovator toegevoegd (in totaal € 1,7 miljoen).
 4. Sport Verenigt Nederland
 Subsidies
 In 2018 is aan activiteiten op het terrein van inclusief sporten (inclusief kinderen en jongeren en sporthulpmiddelen), vitale sportaanbieders (versterken sportbonden 2018–2021) en topsportevenementen € 3,1 miljoen uitgegeven.
 
 
 
 
 Artikel
 7
 Oorlogsgetroffenen en Herinnering Tweede Wereldoorlog
 
 
 
 A.
 Algemene doelstelling
 
 
 De zorg voor verzetsdeelnemers en oorlogsgetroffenen uit de Tweede Wereldoorlog (WO II) is geborgd en mensen beseffen, mede op basis van de gebeurtenissen uit WO II, wat het betekent om in vrijheid te kunnen leven.
 
 
 
 
 B.
 Rol en verantwoordelijkheid Minister
 
 Continuïteit, kwaliteit, effectiviteit en toekomstgerichtheid van specifieke zorg en het stelsel van pensioenen en uitkeringen voor verzetsdeelnemers en oorlogsgetroffenen WO II moet worden geborgd, ook bij een steeds kleinere doelgroep. Het is belangrijk om de herinnering aan WO II levend te houden en te borgen dat blijvend betekenis kan worden gegeven aan het verhaal van de oorlog. Ook dit is onderdeel van de leidende begrippen ereschuld en bijzondere solidariteit ten aanzien van de deelnemers aan voormalig verzet en de oorlogsgetroffenen. Het belang van het levend houden van de herinnering geldt niet alleen voor (nabestaanden van) mensen die deze oorlog hebben meegemaakt, maar juist ook voor nieuwe generaties. Generaties van nu en later moeten – ook als de eerste generatie is weggevallen – betekenis kunnen geven aan alle facetten van deze geschiedenis. Dat geldt zowel voor de oorlog zoals deze zich in Nederland en Europa heeft afgespeeld, en dan vooral de Holocaust als dieptepunt van het menselijk handelen, als voor de oorlog (en de Bersiap-periode – 1945–1949) in voormalig Nederlands-Indië. De betekenis van het levend houden van de herinnering aan WO II is gerelateerd aan hedendaagse vraagstukken van grondrechten, democratie, (internationale) rechtsorde, sociale samenhang en vrijheid. De invulling hiervan vindt plaats langs vier domeinen: kennis, museale functie, educatie en informatie alsmede herdenken en vieren.
 De Minister is verantwoordelijk voor:
 Stimuleren:
 
 
 –
 De herinnering aan WO II blijvend betekenis laten houden.
 
 
 Financieren:
 
 
 –
 Subsidiëring van begeleidende instellingen voor maatschappelijk werk en sociale dienstverlening aan erkende deelnemers aan het voormalig verzet en oorlogsgetroffenen.
 
 
 –
 Subsidiëring van instellingen die de herinnering aan de WO II levend houden.
 
 
 Regisseren:
 
 
 –
 Het in stand houden en ondersteunen van een infrastructuur die het mogelijk maakt de zorg- en dienstverlening aan verzetsdeelnemers en oorlogsgetroffenen WO II te garanderen en de herinnering aan WO II blijvend betekenis te laten houden.
 
 
 –
 Het actueel houden van de wet- en regelgeving voor verzetsdeelnemers en oorlogsgetroffenen WO II.
 
 
 (Doen) uitvoeren:
 
 
 –
 Opdrachtgever van en toezichthouder op de zelfstandige bestuursorganen Pensioen- en Uitkeringsraad (PUR) en Sociale Verzekeringsbank, afdeling Verzetsdeelnemers en Oorlogsgetroffenen (SVB-V&O), voor toepassing en uitvoering van de wetten en regelingen voor verzetsdeelnemers en oorlogsgetroffenen WO II.
 
 
 –
 Opdrachtgever van en toezichthouder op het Nationaal Comité 4 en 5 mei (NC) voor het invullen van herdenken en vieringen.
 
 
 
 
 
 C.
 Beleidsconclusies
 
 De in de begroting 2018 opgenomen beleidswijzigingen zijn nagenoeg uitgevoerd volgens plan. Hieronder worden deze toegelicht.
 De herinnering WO II levend houden
 
 2018 is het eerste jaar waarin de professionele veldorganisaties, georganiseerd in het Platform WO II, hun activiteiten hebben geconcentreerd rond één thema: Verzet. Door te kiezen voor een themajaar en daarin de gebeurtenissen van toen te verbinden met hedendaagse thema’s als burgerschap, wordt beoogd de herinnering aan WO II levend te houden (TK 20 454, nr. 134).
 Het thema verzet is op verschillende manieren verwoord en verbeeld (TK 20 454, nr. 134). Zo vond de opening van de bevrijdingsfestivals op 5 mei plaats in het Fries Verzetsmuseum, Arq maakte bijvoorbeeld een kaart over het Indisch Verzet en vele musea en de Herinneringscentra presenteerden tentoonstellingen over het verzet, onder andere over vrouwen en over communisten. Deze gesubsidieerde activiteiten hebben bijgedragen aan het doel om de herinneringen WO II levend te houden rondom het thema verzet.
 
 75 jaar vrijheid
 
 In 2018 is gestart met de voorbereidingen van een betekenisvolle viering van 75 jaar vrijheid in 2019 en 2020. Naast herdenken en vieren is kennisdelen en educatie een belangrijk onderdeel van deze plannen.
 In de aanloop naar dit lustrum is zowel aan Nationaal Kamp Amersfoort, als het Nationaal Monument Kamp Vught € 1 miljoen beschikbaar gesteld voor meer ruimte voor educatie over WO II, ook in verbinding met actuele maatschappelijke vraagstukken als antisemitisme en discriminatie.
 
 De collectieve erkenning
 Op 1 juli 2018 is de subsidieregeling collectieve erkenning Indisch-Moluks Nederland in werking getreden. Deze jaarlijkse subsidie is bedoeld voor scholing en educatie, museale- en kennisfunctie en welzijn/culturele activiteiten. Met collectieve erkenning wordt de ambitie gesteund om de Indisch-Molukse identiteit in Nederland te waarderen en te vieren en het Indisch-Moluks erfgoed te verankeren in de Nederlandse samenleving.
 Backpay
 In 2018 is een evaluatie uitgevoerd naar de procedures en uitvoering van de backpay, de eenmalige uitkering op morele gronden voor militairen en ambtenaren die tussen 8 maart 1942 en 15 augustus 1945 geen of onvoldoende salaris ontvingen van het gouvernement van voormalig Nederlands-Indië en die op 15 augustus 2015 nog in leven waren. Tijdens de looptijd van de regeling (2016–2017) zijn in totaal 594 Backpay-uitkeringen verstrekt. Uit de evaluatie blijkt dat de regeling is uitgevoerd zoals beoogd en dat de SVB alles binnen haar bereik heeft gedaan om potentieel belanghebbenden te bereiken. Op basis van de uitkomsten van de evaluatie is toekenning van uitkeringen op basis van de Uitkeringsregeling Backpay definitief beëindigd. Op 29 juni 2018 is de evaluatie aan de Tweede Kamer gezonden (TK 20 454, nr. 130).
 Het Nationaal Holocaust Museum en het Namenmonument
 Naast de financiële ondersteuning aan het Nationaal Holocaust Museum was er in 2018 een subsidie van het Ministerie van VWS voor het Namenmonument van het Nederlands Auschwitz Comité. Het Namenmonument dient ter herdenking van alle slachtoffers (Joden en Sinti en Roma) die vanuit Nederland tijdens WO II in concentratiekampen zijn vermoord en geen graf hebben. Mede door bezwaarprocedures is de realisatie van het monument vertraagd geraakt en zal naar verwachting in 2019 kunnen worden begonnen met de bouw.
 
 
 
 D.
 Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Begrotingsuitgaven (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 320.591
 
 
 
 
 574.550
 
 
 
 
 37.118
 
 
 
 
 528.659
 
 
 
 
 252.001
 
 
 
 
 272.798
 
 
 
 
 – 20.797
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 321.328
 
 
 
 
 301.646
 
 
 
 
 307.376
 
 
 
 
 280.834
 
 
 
 
 266.660
 
 
 
 
 272.798
 
 
 
 
 – 6.138
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1. De zorg- en dienstverlening aan verzetsdeelnemers en oorlogsgetroffenen WO II en de herinnering aan WO II
 
 
 
 
 16.165
 
 
 
 
 16.262
 
 
 
 
 16.706
 
 
 
 
 19.861
 
 
 
 
 20.794
 
 
 
 
 23.788
 
 
 
 
 – 2.994
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidies
 
 
 
 
 16.051
 
 
 
 
 16.107
 
 
 
 
 16.029
 
 
 
 
 19.381
 
 
 
 
 20.441
 
 
 
 
 22.957
 
 
 
 
 – 2.516
 
 
 
 
 
 
 
 Nationaal Comité 4 en 5 mei
 
 
 5.603
 
 
 5.803
 
 
 5.555
 
 
 5.497
 
 
 5.345
 
 
 4.947
 
 
 398
 
 
 
 
 
 
 Nationale herinneringscentra
 
 
 1.788
 
 
 1.814
 
 
 1.809
 
 
 1.833
 
 
 2.358
 
 
 1.811
 
 
 547
 
 
 
 
 
 
 Collectieve Erkenning Indisch Nederland
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 239
 
 
 1.134
 
 
 1.600
 
 
 – 466
 
 
 
 
 
 
 Namenmonument
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 1.963
 
 
 337
 
 
 800
 
 
 – 463
 
 
 
 
 
 
 Zorg- en dienstverlening
 
 
 6.295
 
 
 5.955
 
 
 6.504
 
 
 6.243
 
 
 5.945
 
 
 6.500
 
 
 – 555
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 2.365
 
 
 2.535
 
 
 2.161
 
 
 3.606
 
 
 5.322
 
 
 7.299
 
 
 – 1.977
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 37
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 400
 
 
 
 
 – 400
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 37
 
 
 0
 
 
 400
 
 
 – 400
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 114
 
 
 
 
 155
 
 
 
 
 119
 
 
 
 
 443
 
 
 
 
 353
 
 
 
 
 407
 
 
 
 
 – 54
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 114
 
 
 155
 
 
 119
 
 
 443
 
 
 353
 
 
 407
 
 
 – 54
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 558
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 558
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan andere begrotingshoofdstukken
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 24
 
 
 
 
 – 24
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 24
 
 
 – 24
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2. Pensioenen en uitkeringen voor verzetsdeelnemers en oorlogsgetroffenen WO II
 
 
 
 
 305.163
 
 
 
 
 285.384
 
 
 
 
 290.669
 
 
 
 
 260.972
 
 
 
 
 245.866
 
 
 
 
 249.010
 
 
 
 
 – 3.144
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Inkomensoverdrachten
 
 
 
 
 287.516
 
 
 
 
 271.095
 
 
 
 
 277.170
 
 
 
 
 247.865
 
 
 
 
 234.360
 
 
 
 
 235.786
 
 
 
 
 – 1.426
 
 
 
 
 
 
 
 Wetten en regelingen verzetsdeelnemers en oorlogsgetroffenen
 
 
 231.500
 
 
 220.700
 
 
 212.900
 
 
 247.865
 
 
 234.297
 
 
 235.786
 
 
 – 1.489
 
 
 
 
 
 
 Backpay
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 18.615
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 56.016
 
 
 50.395
 
 
 45.655
 
 
 0
 
 
 63
 
 
 0
 
 
 63
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 17.647
 
 
 
 
 14.289
 
 
 
 
 13.499
 
 
 
 
 13.107
 
 
 
 
 11.506
 
 
 
 
 13.224
 
 
 
 
 – 1.718
 
 
 
 
 
 
 
 SVB
 
 
 11.889
 
 
 10.956
 
 
 10.701
 
 
 10.565
 
 
 9.600
 
 
 10.221
 
 
 – 621
 
 
 
 
 
 
 PUR
 
 
 3.815
 
 
 3.160
 
 
 2.761
 
 
 2.289
 
 
 1.878
 
 
 1.934
 
 
 – 56
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 1.943
 
 
 173
 
 
 37
 
 
 253
 
 
 28
 
 
 1.069
 
 
 – 1.041
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 9.125
 
 
 
 
 3.765
 
 
 
 
 4.820
 
 
 
 
 821
 
 
 
 
 4.209
 
 
 
 
 901
 
 
 
 
 3.308
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 9.125
 
 
 3.765
 
 
 4.820
 
 
 821
 
 
 4.209
 
 
 901
 
 
 3.308
 
 
 
 
 
 
 
 
 E.
 Toelichting op de instrumenten
 
 1. De zorg- en dienstverlening aan verzetsdeelnemers en oorlogsgetroffenen WO II en de herinnering aan WO II
 
 Kengetal: Percentage van de bevolking dat (veel) belang aan 4 en 5 mei hecht
 
 
 Uit het Nationaal Vrijheidsonderzoek 2018 van het Nationaal Comité 4 en 5 mei blijkt dat zes op de tien Nederlanders zich tijdens de Nationale Herdenking op 4 mei en Bevrijdingsdag op 5 mei in sterke mate met elkaar verbonden voelt. In bovenstaand figuur is te zien dat het draagvlak onder de Nederlandse bevolking voor de herdenking op 4 mei en de viering van de bevrijding op 5 mei groot is. Acht op de tien Nederlanders geeft aan de Dodenherdenking op 4 mei (heel) belangrijk te vinden. Het aantal Nederlanders dat (veel) belang aan 5 mei hecht, is door de tijd heen iets minder stabiel dan het aantal Nederlanders dat (veel) belang aan 4 mei hecht. In de periode tussen 2015 en 2017 steeg het belang van 74% in 2015 naar 80% in 2017 (het op een na hoogste percentage ooit). In 2018 is het aantal Nederlanders dat belang aan 5 mei hecht weer terug naar 74%.
 2. Pensioenen en uitkeringen voor verzetsdeelnemers en oorlogsgetroffenen WO II
 Inkomensoverdrachten
 De wetten en regelingen voor verzetsdeelnemers en oorlogsgetroffenen worden alleen nog bijgesteld als wijzigingen in aanpalende wetten, bijvoorbeeld op het terrein van zorg en sociale zekerheid, dat noodzakelijk maken. In het kader van de wetten voor verzetsdeelnemers en oorlogsgetroffenen uit WO II (Wuv, Wubo, Wiv en Wbp) worden onder andere tegemoetkomingen (inkomensafhankelijk) en vergoedingen (inkomensonafhankelijk) voor bijzondere voorzieningen toegekend als onderdeel van de totale uitkering. Het betreft met name uitgaven voor medische voorzieningen, huishoudelijke hulp, deelname maatschappelijk verkeer en overige voorzieningen zoals vervoer.
 Voor 2018 is een bedrag van circa € 234,3 miljoen verstrekt in de vorm van pensioenen en uitkeringen, waarvan het merendeel (€ 136,4 miljoen) voor de Wet uitkeringen vervolgingsslachtoffers (Wuv) 1940–1945. De overige € 97,9 miljoen is verstrekt op grond van de Wet uitkeringen burger-oorlogsslachtoffers 1940–1945 (Wubo), Wet buitengewoon pensioen 1940–1945 (Wbp) en de Algemene Ongevallenregeling (AOR) (zie onderstaande grafiek).
 
 
 Kengetal: Uitkeringen aan Oorlogsgetroffenen WO II (bedragen x € 1.000.000)
 
 
 
 
 Prestatie-indicator: percentage eerste aanvragen dat door de PUR en de SVB binnen de (verlengde) wettelijke termijn is afgehandeld.
 
 
 Bron: SVB V&O Management Informatie Kritische Prestatie Indicatoren 3e tertaal 2018
 
 
 
 De realisatie van de gestelde behandeltermijnen was voor de eerste aanvragen is in 2018 97% en daarmee ruim boven de norm. Het aantal nieuwe eerste aanvragen was in 2018 483.
 Ontvangsten
 Als gevolg van vaststelling van de pensioenen en uitkeringen voor verzetsdeelnemers en oorlogsgetroffenen WO II en de uitvoeringskosten over de jaren 2015 tot en met 2017 is er in 2018 € 3,8 miljoen verrekend met de Sociale Verzekeringsbank. Daarnaast is als gevolg van een lagere vaststelling van de instellingsubsidie aan de Basis een bedrag van € 0,3 miljoen verrekend.
 
 
 
 
 Artikel
 8
 Tegemoetkoming specifieke kosten
 
 
 
 A.
 Algemene doelstelling
 
 
 De zorg financieel toegankelijk houden.
 
 
 
 B.
 Rol en verantwoordelijkheid Minister
 
 De Minister is verantwoordelijk voor:
 
 Financieren:
 
 
 –
 Financieren van de zorgtoeslag. Vaststellen van de hoogte van de zorgtoeslag en de vormgeving van het stelsel van wet- en regelgeving.
 
 
 –
 De uitbetaling van de tegemoetkomingen Wtcg aan rechthebbenden waarvan het rekeningnummer alsnog bekend is geworden en de tegemoetkoming alsnog kan worden uitbetaald (nabetalingen Wtcg 2009 t/m Wtcg 2013).
 
 
 –
 De tegemoetkoming voor personen die in de inkomstenbelasting hun uitgaven voor specifieke zorgkosten als gevolg van heffingskortingen niet of niet geheel kunnen verzilveren.
 
 
 
 
 
 
 C.
 Beleidsconclusies
 
 Zorgtoeslag
 De aanpassing van de normpercentages bij alleenstaande huishoudens heeft er toe geleid dat de zorgtoeslag voor alleenstaande huishoudens met een minimuminkomen in 2018 is gestegen met € 73. Deze stijging is hoger dan de stijging van de standaardpremie met € 16 per jaar. Bij de meerpersoonshuishoudens zijn de normpercentages ook aangepast. Voor meerpersoonshuishoudens met een minimuminkomen betekende dit een stijging van de zorgtoeslag met € 78 per jaar ten opzichte van een stijging van de standaardpremie voor deze groep met € 32. Hiermee zijn de zorgpremie en het eigen risico betaalbaar gebleven voor huishoudens met lage inkomens.
 
 Kengetal: Het aantal eenpersoons- en tweepersoonshuishoudens met een (voorlopige toekenning)
 
 
 
 Bovenstaande grafiek bevat de stand van het aantal ontvangers van zorgtoeslag voor het betreffende toeslagjaar. De aantallen betreffen de stand per januari 2019 (bron: Belastingdienst). In deze cijfers zijn zowel definitieve als voorlopige beschikkingen meegenomen. Het uiteindelijk aantal ontvangers kan hoger of lager uitvallen.
 Er kunnen huishoudens bijkomen omdat de zorgtoeslag met terugwerkende kracht kan worden aangevraagd en er kunnen huishoudens afvallen als hun inkomen hoger blijkt te zijn geweest dan waarvan bij de voorlopige beschikking werd uitgegaan. Daarnaast wijzigt het aantal ontvangers nog in verband met personen die uitstel van aangifte inkomstenbelasting hebben. Als alle aanvragen definitief beschikt zijn, is pas duidelijk hoeveel rechthebbenden er zijn. Op 31 december 2018 was de zorgtoeslag tot en met 2013 geheel afgerond (bron: Belastingdienst).
 
 
 
 
 
 D.
 Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Begrotingsuitgaven (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 5.296.989
 
 
 
 
 4.825.515
 
 
 
 
 4.980.306
 
 
 
 
 4.994.298
 
 
 
 
 5.348.340
 
 
 
 
 5.247.149
 
 
 
 
 101.191
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 5.296.989
 
 
 
 
 4.825.515
 
 
 
 
 4.980.306
 
 
 
 
 4.994.270
 
 
 
 
 5.348.368
 
 
 
 
 5.249.091
 
 
 
 
 99.277
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Inkomensoverdrachten
 
 
 
 
 5.296.989
 
 
 
 
 4.825.515
 
 
 
 
 4.980.306
 
 
 
 
 4.994.270
 
 
 
 
 5.348.368
 
 
 
 
 5.249.091
 
 
 
 
 99.277
 
 
 
 
 
 
 
 1. Zorgtoeslag
 
 
 4.842.250
 
 
 4.741.888
 
 
 4.931.354
 
 
 4.955.535
 
 
 5.294.815
 
 
 5.209.700
 
 
 85.115
 
 
 
 
 
 
 2. Wet tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten (Wtcg)
 
 
 408.792
 
 
 41.778
 
 
 176
 
 
 1.000
 
 
 28
 
 
 1.942
 
 
 – 1.914
 
 
 
 
 
 
 3. Tegemoetkoming specifieke zorgkosten
 
 
 45.947
 
 
 41.849
 
 
 48.776
 
 
 37.735
 
 
 53.525
 
 
 37.449
 
 
 16.076
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 786.389
 
 
 
 
 800.656
 
 
 
 
 723.082
 
 
 
 
 690.026
 
 
 
 
 663.116
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 663.116
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 786.389
 
 
 800.656
 
 
 723.082
 
 
 690.026
 
 
 663.116
 
 
 0
 
 
 663.116
 
 
 
 
 
 
 
 
 E.
 Toelichting op de instrumenten
 
 Inkomensoverdrachten
 Zorgtoeslag
 De zorgtoeslag is een inkomensafhankelijke tegemoetkoming van het Rijk in de kosten van de nominale Zvw-premie en het gemiddelde eigen risico. Hierdoor hoeft niemand een groter dan aanvaardbaar deel van zijn of haar inkomen aan Zvw-premie te betalen. De Belastingdienst/Toeslagen betaalt deze zorgtoeslag uit en is verantwoordelijk voor de uitvoering en het bestrijden van misbruik en oneigenlijk gebruik van de zorgtoeslag. De uitgavenraming zorgtoeslag is op basis van ramingen van het Centraal Planbureau verlaagd bij eerste suppletoire begroting met € 235,3 miljoen en verlaagd bij tweede suppletoire begroting met € 402,6 miljoen. De Belastingdienst/Toeslagen heeft in 2018 in totaal € 5.295 miljoen betaald aan voorschotten zorgtoeslag en nabetalingen ten behoeve van definitieve tegemoetkomingen in voorgaande jaren. Dit leidt tot een opwaartse bijstelling van € 723 miljoen ten opzichte van de tweede suppletoire begroting. Hier staan € 663 miljoen ontvangsten zorgtoeslag tegenover. Per saldo zijn de netto-uitgaven aan zorgtoeslag dan ook € 60 miljoen hoger uitgekomen dan geraamd in de tweede suppletoire begroting 2018.
 Wet tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten (Wtcg)
 Chronisch zieken en gehandicapten ontvangen een algemene tegemoetkoming in de meerkosten die zij hebben als gevolg van hun chronische ziekte of handicap. De Wtcg is afgeschaft per 2014. De raming voor 2018 bedroeg circa € 1,9 miljoen. Dit bedrag is bij eerste suppletoire begroting met € 1,8 miljoen verlaagd. Het budget is bestemd voor nabetalingen over de tegemoetkomingsjaren 2009 tot en met 2013. Het betreft betalingen aan rechthebbenden waarvan het rekeningnummer (alsnog) beschikbaar is gekomen. Het aantal nabetalingen is inmiddels sterk teruggelopen. Van het budget is uiteindelijk in 2018 slechts € 0,03 miljoen tot uitbetaling gekomen.
 Tegemoetkoming specifieke zorgkosten (TSZ)
 
 Conform het begrotingsakkoord 2014 blijft fiscale aftrek mogelijk van uitgaven voor specifieke zorgkosten. De TSZ-regeling is een tegemoetkomingsregeling voor personen die in de inkomstenbelasting hun uitgaven voor specifieke zorgkosten als gevolg van heffingskortingen niet of niet geheel kunnen verzilveren.
 De oorspronkelijke raming voor 2018 was € 37,4 miljoen en is in de tweede suppletoire begroting verhoogd tot € 45,9 miljoen. De Belastingdienst heeft in 2018 definitieve IB-aanslagen sneller opgelegd en daardoor een groot deel van de tegemoetkomingen eerder kunnen vaststellen. Deze versnelling heeft ertoe geleid dat de uitgaven € 16 miljoen hoger zijn uitgevallen.
 
 Ontvangsten
 De ontvangsten zorgtoeslag bedragen € 663 miljoen. Bestaand uit: € 657 miljoen terugontvangsten zorgtoeslag inclusief bijkomende heffingsrente, als ook € 6 miljoen bijkomende invorderingsrente. De ontvangsten voor de TSZ bedragen € 0,3 miljoen.
 
 
 
 
 
 5.
 NIET-BELEIDSARTIKELEN
 
 
 
 Artikel
 9
 Algemeen
 
 
 
 A.
 Inleiding
 
 
 In dit niet-beleidsartikel worden de departementsbrede uitgaven vermeld die niet zinvol kunnen worden toegerekend aan een beleidsartikel.
 
 
 
 
 B.
 Ministeriële verantwoordelijkheid
 
 Het Ministerie van VWS is verantwoordelijk voor het stimuleren, afstemmen en waarborgen van internationale samenwerking op de beleidsterreinen van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Op specifieke gebieden wordt hiertoe nadrukkelijk samengewerkt met andere ministeries. Vooral de samenwerking met de Ministeries van Buitenlandse Zaken (WHO/VN, drugs, geneesmiddelenbeleid en life sciences and health en HIV/Aids), Justitie en Veiligheid (drugs, radicalisering), Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (antimicrobiële resistentie, life sciences and health, geneesmiddelenbeleid en gezonde voeding & voedselveiligheid) en Sociale Zaken en Werkgelegenheid (sociale zekerheid), is hierbij van belang.
 
 
 
 C.
 Tabel Budgettaire gevolgen van beleid
 
 
 Begrotingsuitgaven (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 36.020
 
 
 
 
 31.095
 
 
 
 
 18.689
 
 
 
 
 33.790
 
 
 
 
 52.910
 
 
 
 
 33.140
 
 
 
 
 19.770
 
 
 
 
 
 waarvan garantieverplichtingen
 
 
 
 
 
 
 3.087
 
 
 0
 
 
 3.087
 
 
 
 
 waarvan overige verplichtingen
 
 
 
 
 
 
 49.823
 
 
 33.140
 
 
 16.683
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 39.260
 
 
 
 
 33.736
 
 
 
 
 21.399
 
 
 
 
 33.369
 
 
 
 
 53.691
 
 
 
 
 33.140
 
 
 
 
 20.551
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1. Internationale samenwerking
 
 
 
 
 4.638
 
 
 
 
 4.843
 
 
 
 
 6.275
 
 
 
 
 6.854
 
 
 
 
 4.178
 
 
 
 
 4.671
 
 
 
 
 – 493
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 75
 
 
 
 
 1.873
 
 
 
 
 9
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 0
 
 
 75
 
 
 1.873
 
 
 9
 
 
 1
 
 
 0
 
 
 1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan (inter)nationale organisaties
 
 
 
 
 3.834
 
 
 
 
 3.964
 
 
 
 
 4.074
 
 
 
 
 6.267
 
 
 
 
 3.299
 
 
 
 
 4.671
 
 
 
 
 – 1.372
 
 
 
 
 
 
 
 World Health Organization
 
 
 3.221
 
 
 3.260
 
 
 3.488
 
 
 3.150
 
 
 2.990
 
 
 3.868
 
 
 – 878
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 613
 
 
 704
 
 
 586
 
 
 3.117
 
 
 309
 
 
 803
 
 
 – 494
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 
 
 
 
 804
 
 
 
 
 804
 
 
 
 
 328
 
 
 
 
 578
 
 
 
 
 878
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 878
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 804
 
 
 804
 
 
 328
 
 
 578
 
 
 878
 
 
 0
 
 
 878
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2. Verzameluitkering
 
 
 
 
 8.559
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan andere medeoverheden
 
 
 
 
 8.559
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 8.559
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3. Eigenaarsbijdrage RIVM
 
 
 
 
 26.062
 
 
 
 
 28.893
 
 
 
 
 15.124
 
 
 
 
 21.515
 
 
 
 
 44.513
 
 
 
 
 18.469
 
 
 
 
 26.044
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bekostiging
 
 
 
 
 26.062
 
 
 
 
 28.893
 
 
 
 
 15.124
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 Eigenaarsbijdrage RIVM
 
 
 26.062
 
 
 28.893
 
 
 14.443
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Eigenaarsbijdrage CIBG
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 681
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijdragen aan agentschappen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 21.515
 
 
 
 
 44.513
 
 
 
 
 18.469
 
 
 
 
 26.044
 
 
 
 
 
 
 
 Eigenaarsbijdrage RIVM
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 19.703
 
 
 27.990
 
 
 18.469
 
 
 9.521
 
 
 
 
 
 
 Eigenaarsbijdrage aCBG
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 1.812
 
 
 4.448
 
 
 0
 
 
 4.448
 
 
 
 
 
 
 Eigenaarsbijdrage CIBG
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 12.075
 
 
 0
 
 
 12.075
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4. Begrotingsreserve achterborg WFZ-garanties
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 5.000
 
 
 
 
 5.000
 
 
 
 
 10.000
 
 
 
 
 – 5.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Garanties
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 5.000
 
 
 
 
 5.000
 
 
 
 
 10.000
 
 
 
 
 – 5.000
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 10.000
 
 
 – 5.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 1.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 597
 
 
 
 
 5.279
 
 
 
 
 632
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 632
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 1.000
 
 
 0
 
 
 597
 
 
 5.279
 
 
 632
 
 
 0
 
 
 632
 
 
 
 
 
 
 
 
 D.
 Toelichting op de instrumenten
 
 3. Eigenaarsbijdrage RIVM
 Bijdrage aan agentschappen
 Eigenaarsbijdrage RIVM
 De eigenaarsbijdrage RIVM is ca. € 9,5 miljoen hoger uitgekomen dan begroot. Daarnaast heeft een nadere uitsplitsing plaatsgevonden van dit budget naar het aCBG. De hogere eigenaarsbijdrage aan het RIVM wordt grotendeels veroorzaakt doordat extra middelen beschikbaar zijn gesteld voor de verbetering en vernieuwing van de informatievoorziening (€ 12,8 miljoen). Daarnaast is sprake van een verlaging van de bijdrage op dit artikel die samenhangt met een herschikking van het budget van de projectdirectie Antonie van Leeuwenhoekterrein (zie ook artikel 10) (€ 3,1 miljoen).
 Eigenaarsbijdrage aCBG
 De eigenaarsbijdrage van het aCBG is verhoogd met € 4,4 miljoen voornamelijk ter dekking van de kosten van het aCBG om de ICT-systemen op orde te brengen en te houden. Dit mede om te voldoen aan aangescherpte wet- en regelgeving. Daarnaast is de bijdrage verhoogd in verband met de Brexit en de CAO.
 Eigenaarsbijdrage CIBG
 De bijdrage van het CIBG is verhoogd met € 12,1 miljoen, om de afwaardering van ICT-investeringen en (ICT) afschrijvingskosten die niet vanuit het eigen vermogen van het CIBG bekostigd kunnen worden, te dekken. Daarnaast is sprake van een reservering in verband met hogere kosten als gevolg van de herijkte begroting die niet kunnen worden doorberekend aan de opdrachtgever.
 4. Begrotingsreserve achterborg WFZ-garanties
 Garanties
 Overig
 VWS bouwt een begrotingsreserve op bij Financiën met het oog op eventuele schade in het kader van de achterborg voor het Waarborgfonds voor de Zorgsector (WFZ). Gezien de afname van het garantievolume en de inbouw van voldoende risicomitigerende maatregelen, volstaat een jaarlijkse storting van € 5 miljoen. De overtollige middelen (€ 5 miljoen) die gereserveerd stonden op de begroting vallen vrij.
 
 
 
 
 Artikel
 10
 Apparaatsuitgaven
 
 
 In dit niet-beleidsartikel wordt ingegaan op de personele en materiële uitgaven en ontvangsten van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
 
 
 
 A.
 Apparaatsuitgaven Kerndepartement Budgettaire gevolgen (bedragen x € 1.000).
 
 
 Apparaatsuitgaven (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 318.527
 
 
 
 
 299.399
 
 
 
 
 310.814
 
 
 
 
 319.861
 
 
 
 
 377.681
 
 
 
 
 272.248
 
 
 
 
 105.433
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 318.157
 
 
 
 
 300.731
 
 
 
 
 301.658
 
 
 
 
 322.293
 
 
 
 
 361.603
 
 
 
 
 272.473
 
 
 
 
 89.130
 
 
 
 
 
 
 – Personele uitgaven
 
 
 205.460
 
 
 206.155
 
 
 216.973
 
 
 220.643
 
 
 242.344
 
 
 215.617
 
 
 26.727
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan eigen personeel
 
 
 
 
 187.161
 
 
 
 
 188.569
 
 
 
 
 197.758
 
 
 
 
 199.794
 
 
 
 
 220.239
 
 
 
 
 206.486
 
 
 
 
 13.753
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan externe inhuur
 
 
 
 
 16.463
 
 
 
 
 15.575
 
 
 
 
 15.088
 
 
 
 
 16.403
 
 
 
 
 18.554
 
 
 
 
 5.700
 
 
 
 
 12.854
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan overige personele uitgaven
 
 
 
 
 1.836
 
 
 
 
 2.011
 
 
 
 
 4.127
 
 
 
 
 4.447
 
 
 
 
 3.551
 
 
 
 
 3.431
 
 
 
 
 120
 
 
 
 
 
 
 – Materiële uitgaven
 
 
 112.696
 
 
 94.575
 
 
 84.686
 
 
 101.650
 
 
 119.259
 
 
 56.856
 
 
 62.403
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan ICT
 
 
 
 
 4.709
 
 
 
 
 5.480
 
 
 
 
 5.686
 
 
 
 
 6.605
 
 
 
 
 8.165
 
 
 
 
 6.965
 
 
 
 
 1.200
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan bijdrage SSO's
 
 
 
 
 50.117
 
 
 
 
 45.535
 
 
 
 
 44.128
 
 
 
 
 43.818
 
 
 
 
 63.396
 
 
 
 
 28.578
 
 
 
 
 34.818
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan overige materiële uitgaven
 
 
 
 
 57.870
 
 
 
 
 43.560
 
 
 
 
 34.872
 
 
 
 
 51.228
 
 
 
 
 47.698
 
 
 
 
 21.313
 
 
 
 
 26.385
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 54.958
 
 
 
 
 35.866
 
 
 
 
 28.887
 
 
 
 
 32.958
 
 
 
 
 30.200
 
 
 
 
 11.679
 
 
 
 
 18.521
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 54.958
 
 
 35.866
 
 
 28.887
 
 
 32.958
 
 
 30.200
 
 
 11.679
 
 
 18.521
 
 
 
 
 
 
 
 
 B.
 Totaaloverzicht apparaatsuitgaven/kosten inclusief agentschappen en Zelfstandige Bestuursorganen/Rechtspersonen met een wettelijke taak.
 
 
 Nadere uitsplitsing apparaatsuitgaven (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal apparaatsuitgaven Ministerie van VWS
 
 
 
 
 318.157
 
 
 
 
 300.731
 
 
 
 
 301.658
 
 
 
 
 322.293
 
 
 
 
 361.603
 
 
 
 
 272.473
 
 
 
 
 89.130
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Personele uitgaven kerndepartement
 
 
 
 
 135.769
 
 
 
 
 136.598
 
 
 
 
 140.098
 
 
 
 
 140.399
 
 
 
 
 155.618
 
 
 
 
 128.897
 
 
 
 
 26.721
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan eigen personeel
 
 
 
 122.929
 
 
 123.410
 
 
 126.649
 
 
 124.978
 
 
 139.601
 
 
 121.385
 
 
 18.216
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan externe inhuur
 
 
 
 11.502
 
 
 11.557
 
 
 9.822
 
 
 11.400
 
 
 12.847
 
 
 4.826
 
 
 8.021
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan overige personele uitgaven
 
 
 
 1.338
 
 
 1.631
 
 
 3.627
 
 
 4.021
 
 
 3.170
 
 
 2.686
 
 
 484
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Materiële uitgaven kerndepartement 
 
 
 
 
 95.764
 
 
 
 
 75.915
 
 
 
 
 66.041
 
 
 
 
 76.546
 
 
 
 
 88.491
 
 
 
 
 37.203
 
 
 
 
 51.288
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan ICT
 
 
 
 2.819
 
 
 3.508
 
 
 3.226
 
 
 3.885
 
 
 5.717
 
 
 3.319
 
 
 2.398
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan bijdrage SSO's
 
 
 
 50.079
 
 
 45.125
 
 
 41.691
 
 
 41.109
 
 
 56.638
 
 
 24.332
 
 
 32.306
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan overige materiële uitgaven
 
 
 
 42.866
 
 
 27.282
 
 
 21.124
 
 
 31.552
 
 
 26.136
 
 
 9.552
 
 
 16.584
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Personele uitgaven inspecties
 
 
 
 
 55.028
 
 
 
 
 54.336
 
 
 
 
 60.910
 
 
 
 
 63.144
 
 
 
 
 67.079
 
 
 
 
 68.204
 
 
 
 
 – 1.125
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan eigen personeel
 
 
 
 49.809
 
 
 50.473
 
 
 55.850
 
 
 58.381
 
 
 62.070
 
 
 66.935
 
 
 – 4.865
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan externe inhuur
 
 
 
 4.721
 
 
 3.483
 
 
 4.560
 
 
 4.337
 
 
 4.628
 
 
 524
 
 
 4.104
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan overige personele uitgaven
 
 
 
 498
 
 
 380
 
 
 500
 
 
 426
 
 
 381
 
 
 745
 
 
 – 364
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Materiële uitgaven inspecties
 
 
 
 
 12.737
 
 
 
 
 12.731
 
 
 
 
 11.773
 
 
 
 
 18.249
 
 
 
 
 24.316
 
 
 
 
 15.481
 
 
 
 
 8.835
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan ICT
 
 
 
 1.374
 
 
 1.092
 
 
 611
 
 
 1.206
 
 
 981
 
 
 2.961
 
 
 – 1.980
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan bijdrage SSO's
 
 
 
 35
 
 
 407
 
 
 2.437
 
 
 2.709
 
 
 6.752
 
 
 3.950
 
 
 2.802
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan overige materiële uitgaven
 
 
 
 11.328
 
 
 11.232
 
 
 8.725
 
 
 14.334
 
 
 16.583
 
 
 8.570
 
 
 8.013
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Personele uitgaven SCP en raden
 
 
 
 
 14.663
 
 
 
 
 15.221
 
 
 
 
 15.965
 
 
 
 
 17.100
 
 
 
 
 19.647
 
 
 
 
 18.516
 
 
 
 
 1.131
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan eigen personeel
 
 
 
 14.423
 
 
 14.686
 
 
 15.259
 
 
 16.434
 
 
 18.568
 
 
 18.166
 
 
 402
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan externe inhuur
 
 
 
 240
 
 
 535
 
 
 706
 
 
 666
 
 
 1.079
 
 
 350
 
 
 729
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan overige personele uitgaven
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Materiële uitgaven SCP en raden
 
 
 
 
 4.195
 
 
 
 
 5.929
 
 
 
 
 6.872
 
 
 
 
 6.855
 
 
 
 
 6.452
 
 
 
 
 4.172
 
 
 
 
 2.280
 
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan ICT
 
 
 
 516
 
 
 880
 
 
 1.849
 
 
 1.513
 
 
 1.467
 
 
 685
 
 
 782
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan bijdrage SSO's
 
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 6
 
 
 296
 
 
 – 290
 
 
 
 
 
 
 
 waarvan overige materiële uitgaven
 
 
 
 3.676
 
 
 5.046
 
 
 5.023
 
 
 5.342
 
 
 4.979
 
 
 3.191
 
 
 1.788
 
 
 
 
 
 
 Apparaatskosten agentschappen, ZBO’s en RWT’s (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal apparaatskosten agentschappen
 
 
 
 
 424.597
 
 
 
 
 422.223
 
 
 
 
 422.652
 
 
 
 
 460.550
 
 
 
 
 469.576
 
 
 
 
 438.525
 
 
 
 
 31.051
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Agentschap College Ter Beoordeling van Geneesmiddelen
 
 
 38.250
 
 
 38.250
 
 
 38.250
 
 
 47.405
 
 
 51.835
 
 
 40.000
 
 
 11.835
 
 
 
 
 Centraal Informatiepunt Beroepen Gezondheidszorg
 
 
 42.547
 
 
 42.973
 
 
 43.402
 
 
 58.329
 
 
 70.778
 
 
 41.425
 
 
 29.353
 
 
 
 
 Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
 
 
 343.800
 
 
 341.000
 
 
 341.000
 
 
 354.816
 
 
 346.963
 
 
 357.100
 
 
 – 10.137
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal apparaatskosten ZBO’s en RWT’s
 
 
 
 
 225.185
 
 
 
 
 311.157
 
 
 
 
 292.433
 
 
 
 
 292.557
 
 
 
 
 286.981
 
 
 
 
 300.619
 
 
 
 
 – 13.638
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Zorg Onderzoek Nederland/ Medische Wetenschappen (ZonMw)
 
 
 5.516
 
 
 5.366
 
 
 5.366
 
 
 6.000
 
 
 6.3511De cijfers hebben betrekking op het verantwoordingsjaar 2017.
 
 
 5.456
 
 
 895
 
 
 
 
 Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ)
 
 
 0
 
 
 77.811
 
 
 71.363
 
 
 67.316
 
 
 64.000
 
 
 59.663
 
 
 4.337
 
 
 
 
 Centraal Administratie Kantoor (CAK)
 
 
 102.156
 
 
 100.916
 
 
 87.335
 
 
 87.335
 
 
 111.161
 
 
 118.844
 
 
 – 7.683
 
 
 
 
 Pensioen- en Uitkeringsraad (PUR)
 
 
 3.815
 
 
 3.160
 
 
 2.761
 
 
 2.700
 
 
 1.878
 
 
 1.934
 
 
 – 56
 
 
 
 
 Centrale Commissie voor Mensgebonden Onderzoek (CCMO), inclusief Medisch Ethische Commissies (METC’s)
 
 
 
 
 
 2.900
 
 
 3.352
 
 
 4.124
 
 
 – 772
 
 
 
 
 Nederlandse Zorgautoriteit (NZa)
 
 
 47.120
 
 
 52.756
 
 
 54.821
 
 
 51.400
 
 
 48.567
 
 
 58.755
 
 
 – 10.188
 
 
 
 
 Zorginstituut Nederland (ZiNL)
 
 
 62.928
 
 
 67.738
 
 
 70.016
 
 
 71.800
 
 
 48.550
 
 
 48.273
 
 
 277
 
 
 
 
 College Sanering Zorginstellingen (CSZ)
 
 
 2.923
 
 
 2.700
 
 
 2.500
 
 
 2.300
 
 
 2.583
 
 
 2.820
 
 
 – 282
 
 
 
 
 College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG)
 
 
 727
 
 
 710
 
 
 713
 
 
 806
 
 
 584
 
 
 750
 
 
 – 166
 
 
 
 
 Stichting Afwikkeling Rechtsherstel Roma Sinti
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 558
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 D.
 Extracomptabele tabel invulling taakstelling (bedragen x € 1.000).
 
 
 Extracomptabele tabel invulling taakstelling (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 Structureel
 
 
 
 
 
 
 Departementale taakstelling (totaal)
 
 
 16.900
 
 
 26.200
 
 
 30.550
 
 
 30.850
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kennisinfrastructuur
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Preventie, jeugd en sport
 
 
 3.600
 
 
 3.600
 
 
 3.600
 
 
 3.600
 
 
 
 
 Langdurige zorg
 
 
 3.300
 
 
 3.300
 
 
 3.300
 
 
 3.300
 
 
 
 
 Curatieve zorg
 
 
 1.000
 
 
 1.200
 
 
 1.200
 
 
 1.200
 
 
 
 
 
 Totaal kennisinfrastructuur
 
 
 
 
 7.900
 
 
 
 
 8.100
 
 
 
 
 8.100
 
 
 
 
 8.100
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Inspecties
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 IGZ
 
 
 630
 
 
 1.440
 
 
 1.800
 
 
 1.800
 
 
 
 
 IJZ
 
 
 70
 
 
 160
 
 
 200
 
 
 200
 
 
 
 
 
 Totaal inspecties
 
 
 
 
 700
 
 
 
 
 1.600
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Agentschappen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 CIBG
 
 
 300
 
 
 800
 
 
 1.000
 
 
 1.000
 
 
 
 
 RIVM
 
 
 4.400
 
 
 7.900
 
 
 9.300
 
 
 9.300
 
 
 
 
 
 Totaal agentschappen
 
 
 
 
 4.700
 
 
 
 
 8.700
 
 
 
 
 10.300
 
 
 
 
 10.300
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 CAK
 
 
 200
 
 
 500
 
 
 600
 
 
 600
 
 
 
 
 ZiNL
 
 
 500
 
 
 500
 
 
 1.200
 
 
 1.500
 
 
 
 
 ZonMw
 
 
 300
 
 
 700
 
 
 850
 
 
 850
 
 
 
 
 CIZ
 
 
 2.600
 
 
 6.100
 
 
 7.500
 
 
 7.500
 
 
 
 
 
 Totaal ZBO's/RWT's
 
 
 
 
 3.600
 
 
 
 
 7.800
 
 
 
 
 10.150
 
 
 
 
 10.450
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 E.
 Toelichting op de instrumenten
 
 
 
 
 2.1
 Toelichting apparaatsuitgaven kerndepartement
 
 Personele uitgaven kerndepartement
 De personele uitgaven van het kernministerie bestaan uit alle personeelsuitgaven van het kernministerie inclusief de inhuur van externen voor zowel primaire als ondersteunende processen. De personele uitgaven van het kerndepartement zijn door diverse oorzaken € 26,7 miljoen hoger uitgevallen dan voorzien in de ontwerpbegroting 2018.
 De toename in eigen personeel heeft grotendeels betrekking op projectdirectie Anthonie van Leeuwenhoekterrein (per saldo € 8,4 miljoen) en op de Dienst Uitvoering Subsidies aan Instellingen (€ 4,5 miljoen). Daarnaast is een aantal noodzakelijke personele intensiveringen van het kerndepartement verwerkt ten behoeve van de uitvoering van de beleidsagenda van VWS. Dit betreft onder andere de uitvoering van het actief donorregistratiesysteem (€ 0,2 miljoen), de uitvoering van diverse regeerakkoordmaatregelen (€ 1 miljoen) en versterking van een aantal stafdirecties (bestuurlijk, facilitair, juridisch en communicatie) (€ 5,1 miljoen).
 De hogere uitgaven voor externe inhuur hangen samen met de herschikking van het budget voor het Antonie van Leeuwenhoekterrein (€ 1,7 miljoen). Daarnaast is onder meer sprake van hogere uitgaven voor inschakeling van de Landsadvocaat (€ 1,1 miljoen) en zijn in verband met externe inhuur gereserveerde middelen voor een ICT-project bij de Dienst Uitvoering Subsidies aan Instellingen (€ 1,7 miljoen), programma PGB (€ 1,6 miljoen) en het programma tegen eenzaamheid (€ 1,1 miljoen) herschikt.
 Materiële uitgaven kerndepartement
 De materiële uitgaven van het kerndepartement zijn de uitgaven voor ondersteunende processen voor het kerndepartement. De materiële uitgaven van het kerndepartement zijn door diverse oorzaken € 51,3 miljoen hoger uitgevallen dan voorzien in de ontwerpbegroting 2018.
 De toename in bijdrage aan SSO’s (€ 32,3 miljoen) hangt grotendeels samen met de huisvesting van EMA (per saldo € 17,9 miljoen) en de hogere uitgaven voor SSO’s (€ 14,6 miljoen). De hogere uitgaven voor SSO’s worden met name veroorzaakt door een aantal technische mutaties die voortkomen uit het doorbelasten van de uitgaven voor SSO’s naar de verschillende onderdelen van VWS. Het gaat daarbij om kosten voor bijvoorbeeld ICT-dienstverlening en huisvesting, waarvan de facturen van dit onderdeel centraal worden betaald aan de rijksbrede SSO’s. Tegenover deze uitgaven staan ontvangsten vanuit de organisatieonderdelen.
 De toename in overige materiële uitgaven (€ 16,6 miljoen) hebben met name betrekking op projectdirectie Antonie van Leeuwenhoekterrein. Door onder andere herschikking van het budget vanuit het opdrachtgeversbudget op artikel 1 (€ 7,4 miljoen), het eigenaarsbudget op artikel 9 (€ 3,1 miljoen), herschikking van de personele uitgaven (€ 1,6 miljoen) en de verbetering van laboratoria (€ 4 miljoen) zijn de overige materiele uitgaven bij deze projectdirectie met € 18,4 miljoen toegenomen.
 
 
 
 2.2
 Toelichting apparaatsuitgaven inspecties
 
 De personele uitgaven van de inspecties laten per saldo een daling in de realisatie zien van € 1,1 miljoen ten opzichte van de ontwerpbegroting. De post eigen personeel is € 4,9 miljoen lager uitgevallen en de externe inhuur is € 4,1 miljoen hoger uitgevallen dan begroot. De werving van functies die schaars zijn op de arbeidsmarkt vraagt meer tijd waardoor IGJ extern moet inhuren om hierin te voorzien. Dit leidt tot lagere uitgaven aan salarissen en hogere uitgaven voor externe inhuur. Dit geldt ook voor tijdelijke inhuur als overbrugging bij vacatures. Daarnaast zijn de materiële uitgaven hoger uitgevallen dan begroot (€ 8,8 miljoen). Belangrijkste oorzaken hiervan zijn hogere uitgaven voor ICT en hogere uitgaven ten behoeve van het CIBG waar in 2018 aanzienlijk hogere kosten in rekening zijn gebracht over 2018 en met terugwerkende kracht over 2017 als gevolg van een financiële herstructurering.
 Loonbijstelling 2018 / CAO-Rijk
 Jaarlijks ontvangt VWS een algemene compensatie voor de loonbijstelling. Hierdoor zijn de personele uitgaven in totaal gestegen met € 3,5 miljoen.
 Ontvangsten
 De ontvangsten zijn € 18,5 miljoen hoger uitgevallen ten opzichte van de ontwerpbegroting. De grootste mutaties betreffen de ontvangsten van buitendiensten aan het kerndepartementen voor bijdrage aan SSO’s (€ 7,4 miljoen) en de ontvangsten van projectdirectie Antonie van Leeuwenhoekterrein (€ 6,0 miljoen). Daarnaast vallen de ontvangsten van IGJ hoger uit (€ 1,9 miljoen) en is bij het SCP sprake van ontvangsten voor externe projecten en hogere ontvangsten van departementen (€ 1,4 miljoen).
 
 
 
 
 Artikel
 11
 Nominaal en onverdeeld
 
 
 
 A.
 Inleiding
 
 
 Dit niet-beleidsartikel heeft een technisch-administratief karakter. Vanuit dit artikel vinden overboekingen van loon- en prijsbijstellingen naar de loon- en prijsgevoelige artikelen binnen de begroting plaats. Ook worden er taakstellingen of extra middelen op dit artikel geplaatst die nog niet aan de beleidsartikelen zijn toegedeeld.
 
 
 
 
 B.
 Nominaal en onvoorzien: opbouw verplichtingen, uitgaven en ontvangsten van de vastgestelde begroting t, realisatie en het verschil (bedragen x € 1.000).
 
 
 Begrotingsuitgaven (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Realisatie
 
 
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting
 
 
 Verschil
 
 
 
 
 
 2014
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 –16.181
 
 
 
 
 16.181
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 – 16.222
 
 
 
 
 16.222
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Loonbijstelling
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 – waarvan programma
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 – waarvan apparaat
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Prijsbijstelling
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 9.887
 
 
 – 9.887
 
 
 
 
 
 
 – waarvan programma
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 7.872
 
 
 – 7.872
 
 
 
 
 
 
 – waarvan apparaat
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 2.015
 
 
 – 2.015
 
 
 
 
 
 
 Onvoorzien
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Taakstelling
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 – 26.109
 
 
 26.109
 
 
 
 
 
 
 – waarvan programma
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 – 26.109
 
 
 26.109
 
 
 
 
 
 
 – waarvan apparaat
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 Overig
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 C.
 Toelichting op de instrumenten
 
 Prijsbijstelling
 Zoals in de tweede suppletoire begroting 2018 is gemeld is de prijsbijstelling toebedeeld aan de diverse instrumenten in de begroting.
 Taakstelling
 Zoals in de tweede suppletoire begroting 2018 is gemeld is de taakstellende onderuitputting gerealiseerd.
 
 
 
 
 
 6.
 BEDRIJFSVOERINGSPARAGRAAF
 
 In deze bedrijfsvoeringsparagraaf wordt ingegaan op de elementen die op basis van de RBV 2019 nadere aandacht vergen dan wel daarin verplicht zijn voorgeschreven.
 
 
 Paragraaf
 1
 – Uitzonderingsrapportage
 
 Rechtmatigheid
 In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de overschrijdingen van de tolerantiegrenzen betreffende rechtmatigheid.
 
 bedragen x € 1.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 [1]
 
 
 [2]
 
 
 [3]
 
 
 [4]
 
 
 [5]
 (3+4)
 
 
 [6]
 (5/1)*100%
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 Verantwoord bedrag (omvangsbasis)
 
 
 Rapporteringstolerantie voor fouten en onzekerheden
 
 
 Bedrag aan fouten
 
 
 Bedrag aan onzekerheden
 
 
 Bedrag aan fouten en onzekerheden
 
 
 Percentage aan fouten en onzekerheden t.o.v. verantwoord bedrag
 
 
 
 
 
 
 Totaal artikelen
 
 
 16.202.631
 
 
 324.053
 
 
 2.667
 
 
 884.125
 
 
 886.792
 
 
 5,47%
 
 
 
 
 Artikel 1
 
 
 650.342
 
 
 32.517
 
 
 438
 
 
 278.267
 
 
 278.705
 
 
 42,86%
 
 
 
 
 Artikel 4
 
 
 1.376.672
 
 
 68.834
 
 
 230
 
 
 426.341
 
 
 426.571
 
 
 30,99%
 
 
 
 
 Artikel 5
 
 
 118.463
 
 
 11.846
 
 
 55
 
 
 38.527
 
 
 38.582
 
 
 32.57%
 
 
 
 
 Artikel 6
 
 
 90.689
 
 
 9.069
 
 
 650
 
 
 11.600
 
 
 12.250
 
 
 13,51%
 
 
 
 
 
 Het totaal aan fouten op de verplichtingen bedraagt over 2018 circa € 2,7 miljoen en het totaal aan onzekerheden circa € 884 miljoen. Dit veroorzaakt overschrijdingen van de tolerantiegrenzen op totaalniveau en op de artikelen 1, 4, 5 en 6 van de VWS-begroting.
 Het overgrote deel van deze overschrijdingen is gerelateerd aan het ontbreken en onvoldoende kwaliteit van staatssteuntoetsen. Op artikel 1 gaat het in dat kader om circa € 276,5 miljoen, op artikel 4 om circa € 422,3 miljoen, op artikel 5 om circa € 38,5 miljoen en op artikel 6 om € 11,6 miljoen.
 In deze bedrijfsvoeringsparagraaf wordt bij het onderdeel financieel en materieel beheer ingegaan op de maatregelen die getroffen zijn om de problemen omtrent Staatssteuntoetsing binnen het Ministerie van VWS het hoofd te bieden.
 Totstandkoming niet-financiële verantwoordingsinformatie
 De Auditdienst Rijk constateert dat de verzorging en aanlevering van niet-financiële informatie door beleidsdirecties van VWS (die hier primair voor verantwoordelijk zijn) op een ordelijke en controleerbare wijze wordt uitgevoerd.
 Financieel- en materieel beheer
 Subsidiebeheer
 
 In 2018 is binnen VWS het project Verbetering Subsidiebeheer van start gegaan. In paragraaf 3 wordt ingegaan op de acties die hier uit voortvloeien. Aanleiding voor het project was onder meer dat de Algemene Rekenkamer in het Verantwoordingsonderzoek 2017 een ernstige onvolkomenheid geconstateerd heeft ten aanzien van het subsidiebeheer van VWS. De Algemene Rekenkamer wees daarbij op tekortkomingen bij:
 
 
 –
 het uitvoeren van staatssteuntoetsen; en
 
 
 –
 de opzet en uitvoering van het beleid ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik van subsidies (MenO-beleid).
 
 
 Hierna wordt op beide onderwerpen nader ingegaan.
 
 Staatssteuntoetsing
 Eind 2017 is VWS gestart met een verbetertraject staatssteuntoetsing. Dit is gericht op subsidieregelingen, instellings- en projectsubsidies. Nieuwe subsidieregelingen zijn getoetst op staatssteun. Bestaande subsidieregelingen die nog niet volledig zijn getoetst worden voor een verlenging of herziening alsnog van een toets voorzien. Dit leidt tot onzekerheden. De meeste instellingssubsidies (115 van de 130) zijn in 2018 voor de verlening 2019 getoetst op staatssteun. Voor het resterende aantal is dit nog niet gelukt. Het overgrote deel (119 van de 134) van alle nieuwe projectsubsidies is in 2018 getoetst op staatssteun. Voor een klein aantal projectsubsidies was dat niet uitvoerbaar. De Tweede Kamer is eind 2018 geïnformeerd over de voortgang van de staatssteuntoetsen (TK 29 214, nr. 80).
 Tevens is in 2018 flink ingezet op het vergroten van aandacht voor en de kennis over staatssteun, gericht op financiële medewerkers en beleidsmedewerkers. Er zijn daarvoor diverse workshops en kennissessies georganiseerd. Het vooraf toetsen van subsidies op staatssteun is onderdeel van het reguliere werkproces gaan uitmaken. Om de resultaten te bestendigen zal ook in 2019 de nodige aandacht aan het onderwerp staatssteun worden gegeven.
 Beleid ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik van subsidies
 Medio 2018 is gestart met een traject ter verbetering van het MenO-beleid, als onderdeel van een breder project Verbetering Subsidiebeheer VWS. In 2018 is de governance ten aanzien van het subsidiebeheer vastgesteld, het centrale MenO-beleid vastgesteld en het reviewbeleid aangescherpt.
 Pgb-trekkingsrechten
 In 2018 heeft de focus gelegen op de verdere ontwikkeling van het PGB2.0-systeem. Daarnaast is in 2018 de eerste stap gezet met betrekking tot de implementatie van het nieuwe systeem. Op 18 juni is gestart met een pilot met gemeente Westland en zorgkantoor DSW. De pilot draait op een eerste versie van het systeem wat een deel van de noodzakelijke ondersteuning bevat voor budgethouders, verstrekkers en SVB zoals vastgesteld door de partijen waaronder Per Saldo. De ervaringen van het schaduwdraaien en de pilot zijn door DSW (voor het Zorgdomein) en de SVB (voor het Financieel domein) gebruikt om het PGB2.0-systeem verder te ontwikkelen. Ook zijn in 2018 de voorbereidingen gestart voor de inrichting van de tijdelijke beheer- en ontwikkelorganisatie om het Zorgdomein tijdelijk te beheren en door te ontwikkelen. Tenslotte heeft eind 2018 het BIT een advies afgegeven over het PGB2.0-systeem. De Kamer is in 2018 over het PGB2.0-systeem geïnformeerd op 16 februari, 17 mei, 1 oktober en 19 november (TK 25 657, nr. 297, TK 25 657, nr. 298, TK 25 657, nr. 299, TK 25 657, nr. 302). De Minister van VWS heeft de ADR opdracht gegeven voor een quick scan naar de opvolging van de aanbevelingen van het BIT (TK 25 657, nr. 305).
 Zorgverzekeringskantoor Caribisch Nederland
 VWS heeft de verantwoording over 2017 van het Zorgverzekeringskantoor BES (ZVK) ontvangen. De verantwoording is voorzien van een controleverklaring en een accountantsverslag. De externe accountant is van oordeel dat de verantwoording van het ZVK een getrouw beeld geeft. De accountant heeft een controleverklaring van oordeelonthouding afgegeven ten aanzien van de rechtmatigheid. Met een aantal zorgaanbieders worden budgettcontracten afgesloten op basis van het Besluit Zorgverzekering BES. Er wordt onderzocht op welke wijze de rechtmatigheid van deze uitgaven kan worden vastgesteld.
 Externe inhuur
 In 2018 heeft VWS een percentage van 9,9% externe inhuur gerealiseerd (norm: <10%). In het kader van de verhuizing van het Europees Geneesmiddelenagentschap (EMA) van Londen naar Amsterdam is afgelopen jaar twee keer de Landsadvocaat ingehuurd voor juridisch advies boven het maximumtarief van € 225 per uur (vanwege de korte doorlooptijd, de complexiteit van de vraagstelling en het ontbreken van de benodigde expertise binnen VWS).
 Overige aspecten van de bedrijfsvoering
 Informatiebeveiliging
 In 2018 heeft het Ministerie van VWS gewerkt aan het verbeteren van de sturing op informatiebeveiliging en de bewustwording over het onderwerp binnen het departement. VWS heeft de inrichting van de beveiligingsorganisatie gewijzigd om de effectiviteit van de sturing op dit onderwerp te verbeteren, waarbij de Beveiligingsambtenaar dichter bij de departementale leiding is geplaatst en de Chief Information Security Officer (CISO) nu onder de departementale Chief Information Officer (CIO) valt. Verder is het informatiebeveiligingsbeleid van het departement en de concernonderdelen geactualiseerd. Daar zijn ook nieuwe sturingsinstrumenten in verankerd, zoals het managementsysteem voor informatiebeveiliging. VWS heeft in 2018 tevens sturing en beheersing van informatiebeveiliging verder geïntegreerd met de departementale P&C-cyclus en het concernbrede risicomanagement.
 In februari 2019 heeft VWS een In Control Verklaring (ICV) afgegeven aan het Ministerie van BZK over de informatiebeveiliging. VWS heeft een managementsysteem om op basis van risicomanagement te sturen op informatiebeveiliging. Hierbij wordt nauw samengewerkt tussen de concernonderdelen van VWS en concernonderdelen hebben een tussentijdse ICV opgeleverd. Daarnaast zijn er site visits bij concernonderdelen afgelegd. Daar waar de inrichting van processen en informatiesystemen bij concernonderdelen nog verbetering behoeft, zijn verbeterplannen aanwezig om de benodigde maatregelen in te voeren.
 E-facturatie
 Alle aanbestedende diensten in Europa zijn conform de EU-Richtlijn Elektronische facturering bij overheidsopdrachten uiterlijk per november 2018 verplicht om e-factureren te implementeren. Dit betekent dat deze diensten e-facturen van leveranciers moeten kunnen ontvangen en verwerken. De EU-richtlijn is in Nederland uitgewerkt in de Aanbestedingswet en het Aanbestedingsbesluit. Deze wijzigingen gaan in op 18 april 2019. Vooruitlopend op de EU-Richtlijn, de Aanbestedingswet en het Aanbestedingsbesluit is op 16 juni 2016 door de Ministers van Economische Zaken en voor Wonen en Rijksdienst besloten en bekendgemaakt dat de Rijksoverheid vanaf 1 januari 2017 bij nieuwe overeenkomsten voor de levering van producten, verrichting van diensten of voor de uitvoering van werken van leveranciers, een elektronische factuur eist. Dit ligt vast in het Toepassingskader elektronisch factureren Rijksoverheid. Tot nu toe werden leveranciers nog niet aangesproken op niet-naleving van de plicht tot e-facturatie. In 2018 zijn door de vijf bij het Financieel Diensten Centrum (FDC) aangesloten departementen (Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Ministerie van Financiën, Ministerie van Onderwijs, Cultuur Wetenschap, Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport) in projectvorm de nodige voorbereidingen getroffen om de naleving van de inkoopvoorwaarde e-facturatie door leveranciers te stimuleren. De maatregelen starten in de loop van 2019.
 
 
 
 Paragraaf
 2
 – Rijksbrede bedrijfsvoeringsonderwerpen
 
 MenO-beleid
 Fraudebestrijding
 VWS heeft in nauw overleg met zorgaanbieders, zorgverzekeraars, handhavingspartners en organisaties van patiënten en cliënten het programmaplan Rechtmatige Zorg 2018–2021 – aanpak van fouten en fraude in de zorg (TK 28 828, nr. 108) opgesteld dat op 19 april 2018 aan de Tweede Kamer is aangeboden. Dit programmaplan heeft als doel een forse vermindering van onrechtmatigheden in de zorg. Dit doen wij op drie manieren: (i) we zetten sterk in op het voorkomen van fouten en fraude, (ii) we focussen ons op vijf specifieke zorgsectoren en (iii) via wetgevingstrajecten bouwen we de juiste randvoorwaarden om fouten en fraude te voorkomen en te bestrijden.
 In de eerste voortgangsrapportage Rechtmatige Zorg 2018–2021, die op 21 december 2018 aan de Tweede Kamer is aangeboden (TK 28 828, nr. 111), zijn de activiteiten en behaalde resultaten ten aanzien van de versterking van rechtmatige zorg over het afgelopen jaar nader toegelicht. Het gaat hierbij onder andere om het aanpakken van de meest voorkomende knelpunten in het registratie- en declaratieproces om fouten te voorkomen, het beter voorlichten van nieuwe toetreders over waar zij aan moeten voldoen als zij starten met het verlenen van zorg en is gewerkt aan het verbeteren van de juridische en wettelijke mogelijkheden om fraude te voorkomen en aan te pakken, bijvoorbeeld door gegevensuitwisseling beter mogelijk te maken.
 Uitvoerings- en privacyrisico’s grote lopende ICT-projecten
 In 2018 had VWS één project met een meerjarenbegroting boven de € 5 miljoen dat is geclassificeerd als een Groot ICT-project. Het betreft het project Informatievoorziening van Morgen (IVvM). Het project IVvM heeft ten doel een werkend informatiesysteem (een zaaksysteem en een Document Management Systeem) op te leveren dat het primaire (toezichts)proces van de IGJ ondersteunt. Door middel van het Rijks ICT-Dashboard is het lopende project aan de Tweede Kamer gerapporteerd (https://www.rijksictdashboard.nl/projecten/469342). In 2017 heeft een PIA (Privacy Impact Assessment) plaatsgevonden. De CIO VWS heeft in 2018 een tweede CIO-oordeel uitgebracht over het project en een aantal aanbevelingen meegegeven om de uitvoeringsrisico’s verder te mitigeren. De aanbevelingen zijn opgevolgd door de IGJ.
 Gebruik open standaarden
 Er zijn geen gevallen bekend binnen het concern VWS waarbij is afgeweken van het gebruik van open standaarden.
 Betaalgedrag
 In 2018 heeft VWS een percentage van 94,9% tijdig betaalde facturen gerealiseerd (facturen betaald binnen 30 dagen). Dit ligt net onder de norm van 95%. Volgend jaar kan een verbetering worden gerealiseerd door de verplichte invoering van e-facturering per 1 april 2019.
 Activiteiten Audit Committee
 Het Audit Committee van VWS is in 2018 vier keer bijeen geweest. De reguliere producten uit de jaarlijkse verantwoording van VWS en controles zijn geagendeerd en besproken. Het Audit Committee VWS is in 2018 verder gegaan op de weg van een Audit Committee met de nadruk op strategische gespreksonderwerpen door over de strategische risico’s van VWS te praten, zoals het arbeidsmarktbeleid, de Hoofdlijnenakkoorden, het preventie- en sportakkoord en de huisvesting van de EMA.
 Checks and Balances subsidieregelingen
 Voorafgaand aan publicatie en inwerkingtreding, worden alle subsidieregelingen door het Expertisecentrum Subsidies getoetst op rechtmatigheid en uitvoerbaarheid. De risicoanalyse, die bij elke subsidieregeling verplicht is, vormt daarvoor belangrijke input. Het Expertisecentrum Subsidies bestaat uit subsidiespecialisten van de directie Wetgeving en Juridische Zaken, de directie Financieel-Economische Zaken, de Dienst Uitvoering Subsidies aan Instellingen en de Auditdienst Rijk. Alleen regelingen voorzien van een paraaf van de voorzitter van het Expertisecentrum, mogen ter ondertekening worden voorgelegd aan de Minister.
 Toezicht normenkader financieel beheer
 Er hebben zich in 2018 geen beleidsmatige of algemene ontwikkelingen voorgedaan ten aanzien van het toezicht op het normenkader financieel beheer.
 
 
 
 Paragraaf
 3
 – Belangrijke ontwikkelingen en verbeteringen bedrijfsvoering
 
 Verbeteringen in subsidiebeheer
 Medio 2018 is gestart met het project Verbetering Subsidiebeheer VWS. In 2019 worden in dit kader vervolgacties uitgevoerd. Het gaat hierbij onder andere om het verder aanscherpen en operationaliseren van het centrale (MenO-)beleid, door een vertaling hiervan naar praktische handreikingen en procesbeschrijvingen. Daarnaast wordt de interne controle ten aanzien van het subsidiebeheer versterkt door de inzet van risicogerichte onderzoeken. De informatievoorziening voor beleidsmedewerkers ten aanzien van subsidies wordt verbeterd door het inrichten van een centraal informatiepunt en het geven van (extra) workshops en kennissessies.
 
 
 
 
 
 
 
 C.
 JAARREKENING
 
 
 
 
 7.
 DEPARTEMENTALE VERANTWOORDINGSSTAAT VAN HET MINISTERIE VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT (BEDRAGEN X € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel
 
 
 Omschrijving
 
 
 Oorspronkelijke vastgestelde begroting (1)
 
 
 Realisatie (2)
 
 
 Verschil realisatie en oorspronkelijke vastgestelde begroting (3=2–1)
 
 
 
 
 
 
 Verplichtingen
 
 
 Uitgaven
 
 
 Ontvangsten
 
 
 Verplichtingen
 
 
 Uitgaven
 
 
 Ontvangsten
 
 
 Verplichtingen
 
 
 Uitgaven
 
 
 Ontvangsten
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 14.683.803
 
 
 
 
 15.261.447
 
 
 
 
 99.585
 
 
 
 
 16.202.631
 
 
 
 
 15.374.412
 
 
 
 
 838.072
 
 
 
 
 1.518.828
 
 
 
 
 112.965
 
 
 
 
 738.487
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Volksgezondheid, Welzijn en Sport
 
 
 
 
 6.256.452
 
 
 
 
 6.352.662
 
 
 
 
 97.792
 
 
 
 
 7.809.782
 
 
 
 
 6.490.298
 
 
 
 
 168.529
 
 
 
 
 1.553.330
 
 
 
 
 137.636
 
 
 
 
 70.737
 
 
 
 
 
 1
 
 
 Volksgezondheid
 
 
 655.043
 
 
 669.585
 
 
 8.403
 
 
 650.342
 
 
 651.562
 
 
 35.248
 
 
 – 4.701
 
 
 – 18.023
 
 
 26.845
 
 
 
 
 3
 
 
 Langdurige zorg en ondersteuning
 
 
 4.003.091
 
 
 3.935.770
 
 
 3.441
 
 
 4.981.713
 
 
 3.908.966
 
 
 5.694
 
 
 978.622
 
 
 – 26.804
 
 
 2.253
 
 
 
 
 4
 
 
 Zorgbreed beleid
 
 
 946.178
 
 
 1.094.983
 
 
 68.860
 
 
 1.376.672
 
 
 1.130.063
 
 
 85.356
 
 
 430.494
 
 
 35.080
 
 
 16.496
 
 
 
 
 5
 
 
 Jeugd
 
 
 90.135
 
 
 90.135
 
 
 4.508
 
 
 118.463
 
 
 117.753
 
 
 7.190
 
 
 28.328
 
 
 27.618
 
 
 2.682
 
 
 
 
 7
 
 
 Oorlogsgetroffenen en Herinnering Wereldoorlog II
 
 
 272.798
 
 
 272.798
 
 
 901
 
 
 252.001
 
 
 266.660
 
 
 4.209
 
 
 – 20.797
 
 
 – 6.138
 
 
 3.308
 
 
 
 
 9
 
 
 Algemeen
 
 
 33.140
 
 
 33.140
 
 
 0
 
 
 52.910
 
 
 53.691
 
 
 632
 
 
 19.770
 
 
 20.551
 
 
 632
 
 
 
 
 10
 
 
 Apparaatsuitgaven
 
 
 272.248
 
 
 272.473
 
 
 11.679
 
 
 377.681
 
 
 361.603
 
 
 30.200
 
 
 105.433
 
 
 89.130
 
 
 18.521
 
 
 
 
 11
 
 
 Nominaal en onvoorzien
 
 
 – 16.181
 
 
 – 16.222
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 16.181
 
 
 16.222
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Medische Zorg
 
 
 
 
 8.427.351
 
 
 
 
 8.908.785
 
 
 
 
 1.793
 
 
 
 
 8.392.849
 
 
 
 
 8.884.114
 
 
 
 
 669.543
 
 
 
 
 – 34.502
 
 
 
 
 – 24.671
 
 
 
 
 667.750
 
 
 
 
 
 2
 
 
 Curatieve Zorg
 
 
 3.054.882
 
 
 3.523.559
 
 
 1.053
 
 
 2.953.820
 
 
 3.449.505
 
 
 5.701
 
 
 – 101.062
 
 
 – 74.054
 
 
 4.648
 
 
 
 
 6
 
 
 Sport en bewegen
 
 
 125.320
 
 
 136.135
 
 
 740
 
 
 90.689
 
 
 86.241
 
 
 726
 
 
 – 34.631
 
 
 – 49.894
 
 
 – 14
 
 
 
 
 8
 
 
 Tegemoetkoming specifieke kosten
 
 
 5.247.149
 
 
 5.249.091
 
 
 0
 
 
 5.348.340
 
 
 5.348.368
 
 
 663.116
 
 
 101.191
 
 
 99.277
 
 
 663.116
 
 
 
 
 
 
 
 
 8.
 SAMENVATTENDE VERANTWOORDINGSSTAAT AGENTSCHAPPEN
 
 Samenvattende verantwoordingsstaat 2018 inzake baten-lastenagentschap van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) (bedragen x € 1.000)
 
 Samenvattende verantwoordingsstaat agentschappen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam Agentschap
 
 
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting (1)
 
 
 Realisatie (2)
 
 
 Verschil realisatie en begroting (3)=(2)–(1)
 
 
 Realisatie 2017 (4)
 
 
 
 
 
 
 
 Agentschap College ter Beoordeling van Geneesmiddelen
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal baten
 
 
 43.500
 
 
 50.062
 
 
 6.562
 
 
 47.717
 
 
 
 
 Totaal lasten
 
 
 43.500
 
 
 54.100
 
 
 9.8501Door een fout in de optelsom in de oorspronkelijk vastgestelde begroting wijkt het verschil meer af dan uit deze presentatie blijkt. Zie agentschapsparagraaf aCBG voor nadere toelichting.
 
 
 49.123
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 0
 
 
 – 4.038
 
 
 – 3.288
 
 
 – 1.406
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal kapitaaluitgaven
 
 
 1.500
 
 
 364
 
 
 – 1.136
 
 
 6.425
 
 
 
 
 Totaal kapitaalontvangsten
 
 
 1.000
 
 
 3.199
 
 
 2.199
 
 
 1.812
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Centraal Informatiepunt Beroepen Gezondheidszorg
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal baten
 
 
 46.593
 
 
 82.937
 
 
 36.344
 
 
 58.570
 
 
 
 
 Totaal lasten
 
 
 46.593
 
 
 78.929
 
 
 32.336
 
 
 74.101
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten2Het bedrag is exclusief Vpb. Zie agentschapsparagraaf.
 
 
 0
 
 
 4.008
 
 
 4.008
 
 
 – 15.531
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal kapitaaluitgaven
 
 
 5.000
 
 
 13.004
 
 
 8.004
 
 
 9.707
 
 
 
 
 Totaal kapitaalontvangsten
 
 
 3.000
 
 
 28.238
 
 
 25.238
 
 
 4.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal baten
 
 
 360.800
 
 
 332.850
 
 
 – 27.950
 
 
 324.299
 
 
 
 
 Totaal lasten
 
 
 360.800
 
 
 353.350
 
 
 – 7.450
 
 
 334.599
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 0
 
 
 – 20.500
 
 
 – 20.500
 
 
 – 10.300
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal kapitaaluitgaven
 
 
 3.700
 
 
 4.722
 
 
 1.022
 
 
 7.330
 
 
 
 
 Totaal kapitaalontvangsten
 
 
 0
 
 
 13.800
 
 
 13.800
 
 
 5.975
 
 
 
 
 
 Door afrondingsverschillen kan de som van de delen afwijken van het totaal.
 
 
 
 
 
 9.
 JAARVERANTWOORDING AGENTSCHAPPEN PER 31 DECEMBER 2018
 
 
 
 1.
 Agentschap College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (aCBG)
 
 Jaarverantwoordingen agentschappen per 31 december 2018
 
 Staat van baten en lasten van het baten-lastenagentschap aCBG over het jaar 2018 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting (1)
 
 
 Realisatie (2)
 
 
 Verschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde begroting (3 = 2–1)
 
 
 Realisatie 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Baten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omzet moederdepartement
 
 
 1.225
 
 
 4.062
 
 
 2.837
 
 
 1.529
 
 
 
 
 Omzet overige departementen
 
 
 612
 
 
 747
 
 
 135
 
 
 826
 
 
 
 
 Omzet derden
 
 
 41.663
 
 
 45.211
 
 
 3.548
 
 
 45.151
 
 
 
 
 Rentebaten
 
 
 0
 
 
 3
 
 
 3
 
 
 1
 
 
 
 
 Vrijval voorzieningen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Bijzondere baten
 
 
 0
 
 
 39
 
 
 39
 
 
 210
 
 
 
 
 
 Totaal baten
 
 
 
 
 43.500
 
 
 
 
 50.062
 
 
 
 
 6.562
 
 
 
 
 47.717
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Lasten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatskosten
 
 
 40.000
 
 
 51.835
 
 
 11.835
 
 
 47.405
 
 
 
 
 
 – Personele kosten
 
 
 
 
 26.500
 
 
 
 
 36.445
 
 
 
 
 9.945
 
 
 
 
 32.891
 
 
 
 
 
 
 Waarvan eigen personeel
 
 
 
 
 24.500
 
 
 
 
 29.980
 
 
 
 
 5.480
 
 
 
 
 26.090
 
 
 
 
 
 
 Waarvan externe inhuur1noot: Het begrip externe inhuur in dit overzicht heeft een ruimere definitie dan het begrip van externe inhuur dat gehanteerd wordt voor de berekening van de procentuele norm maximaal toegestane externe inhuur
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 5.013
 
 
 
 
 3.013
 
 
 
 
 4.912
 
 
 
 
 
 
 Waarvan overige personele kosten
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 1.452
 
 
 
 
 1.452
 
 
 
 
 1.889
 
 
 
 
 
 
 – Materiële kosten
 
 
 
 
 13.500
 
 
 
 
 15.390
 
 
 
 
 1.890
 
 
 
 
 14.514
 
 
 
 
 
 
 Waarvan apparaat ICT
 
 
 
 
 2.500
 
 
 
 
 6.319
 
 
 
 
 3.819
 
 
 
 
 5.351
 
 
 
 
 
 
 Waarvan overige materiele kosten
 
 
 
 
 11.000
 
 
 
 
 9.071
 
 
 
 
 – 1.929
 
 
 
 
 9.163
 
 
 
 
 
 ZBO College
 
 
 750
 
 
 584
 
 
 – 166
 
 
 806
 
 
 
 
 Afschrijvingskosten
 
 
 3.500
 
 
 1.082
 
 
 – 2.418
 
 
 871
 
 
 
 
 
 – Immaterieel
 
 
 
 
 1.000
 
 
 
 
 261
 
 
 
 
 – 739
 
 
 
 
 74
 
 
 
 
 
 
 – Materieel
 
 
 
 
 2.500
 
 
 
 
 821
 
 
 
 
 – 1.679
 
 
 
 
 797
 
 
 
 
 
 Overige lasten
 
 
 –
 
 
 599
 
 
 599
 
 
 41
 
 
 
 
 
 – Dotaties voorzieningen
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 40
 
 
 
 
 40
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 – Bijzondere lasten
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 559
 
 
 
 
 559
 
 
 
 
 41
 
 
 
 
 
 
 Totaal lasten
 
 
 
 
 43.500
 
 
 
 
 54.100
 
 
 
 
 9.850
 
 
 
 
 49.123
 
 
 
 
 
 
 Resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening voor belastingen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 – 4.038
 
 
 
 
 – 3.288
 
 
 
 
 – 1.406
 
 
 
 
 
 
 Agentschapsdeel Vpb lasten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Resultaat na belastingen
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 – 4.038
 
 
 
 
 – 3.288
 
 
 
 
 – 1.406
 
 
 
 
 
 
 In de oorspronkelijk vastgestelde begroting is helaas een optelfout geslopen. De post van € 750 voor ZBO College is niet in de totaaltelling meegenomen. Hierdoor geeft de kolom met verschillen een ander saldo dan de kolom realisatie.
 Toelichting op de staat van baten en lasten
 Opmerkingen vooraf
 De in de kolom oorspronkelijk vastgestelde begroting betreffen de cijfers die in april 2017 zijn ingediend en in de begroting 2018 van VWS zijn opgenomen (stand miljoenennota). Deze cijfers wijken substantieel af van de begroting die gelijk met het jaarplan door de Minister voor Medische Zorg en Sport op 10 januari 2018 is vastgesteld. De realisatie 2017 biedt daarmee een betere vergelijking voor de analyse van de cijfers over 2018.
 Tijdens haar controle heeft het ADR het standpunt ingenomen dat bijdragen van het ministerie ten behoeve van de bedrijfsvoering niet in de opbrengsten meegenomen mogen worden. Deze moeten als aanzuivering van het eigen vermogen worden gezien en als directe balansmutatie worden verwerkt. Voor 2018 betreft dit een bedrag van € 2,6 miljoen. Ook de vergelijkende cijfers over 2017 moeten hierom worden aangepast. Voor 2017 wordt de Omzet moederdepartement met een bedrag van € 1,8 miljoen verlaagd.
 Resultaat
 Het aCBG heeft over 2018 een negatief resultaat behaald van € 4,0 miljoen. Hiervan wordt € 2,6 miljoen gedekt uit een toegezegde bijdrage in het eigen vermogen van het ministerie. De omzet moederdepartement is in 2018 substantieel hoger uitgevallen dan begroot, mede door een bijdrage ter voorbereiding op de Brexit en het project International Collaboration Program (ICP). De kosten zijn tevens hoger uitgevallen dan begroot. De toename in de kosten wordt vooral veroorzaakt door de kosten voor personeel in het kader van de Brexit en kosten van ICT-ontwikkelingen.
 Baten
 Bij de Tweede suppletoire begrotingswet zijn als gevolg van de begrotingsuitvoeringsrapportage (BUR) 2018 aan het aCBG een aantal bedragen toegekend. Dit betrof onder meer een bedrag van € 0,4 miljoen ontvangen ter compensatie van de cao-ontwikkelingen en € 0,4 miljoen voor de samenwerking met het Portaal voor patiëntveiligheid (PVP).
 
 Naar aanleiding van het besluit van Groot-Brittannië om de Europese Unie te verlaten verwachtte het aCBG dat zij veel extra Europese werkzaamheden zou moeten verrichten (centraal en MRP/DCP). Om de aanloopkosten voor een uitbreiding van de productiecapaciteit te dekken op het moment dat daar nog onvoldoende inkomsten uit tarieven tegenover stonden, heeft het moederdepartement aan het aCBG in 2017 en 2018 jaarlijks een bedrag toegekend van € 1 miljoen. In 2018 is dit bedrag geheel besteed en heeft het aCBG daarnaast zelf ook kosten gemaakt ter voorbereiding op de Brexit.
 Ook is een bedrag van € 0,65 miljoen van het ministerie ontvangen ter dekking van de hogere bijdrage aan Lareb voor vaccinbewaking. Deze extra taak was nog niet in de aCBG-tarieven van 2018 opgenomen.
 
 Sinds eind 2017 loopt het project International Collaboration Program (ICP). Het ICP heeft tot doel het Europese regulatoire netwerk van binnenuit te versterken. Dit project wordt met HGIS-gelden gefinancierd. Het aCBG heeft in 2018 zelf € 0,4 miljoen besteed aan dit project. De bijdragen aan de deelnemende landen, ter grootte van € 0,85 miljoen zijn via de balans verwerkt als doorbetaling van ontvangen gelden.
 
 De omzet overige departementen betreft werkzaamheden die door het aCBG op grond van afspraken met het Ministerie van LNV zijn verricht. Hiervoor heeft het aCBG een bedrag van € 0,7 miljoen. ontvangen. Het gaat hierbij om specifieke activiteiten die het Bureau Diergeneesmiddelen van het aCBG verricht op het terrein van veterinaire geneesmiddelen.
 Voor het resterende bedrag heeft het aCBG een aantal beoordelingswerkzaamheden uitgevoerd voor het RIVM.
 
 De post omzet derden bestaat uit jaarvergoedingen en de vergoedingen voor de beoordeling van geneesmiddelen. Jaarvergoedingen bestaan uit vergoedingen voor instandhouding van de inschrijving van een humaan of veterinair farmaceutisch product in het register van geneesmiddelen. De omzet derden is in 2018 op gelijk niveau gebleven als 2017.
 Lasten
 De personele kosten zijn € 9,9 miljoen hoger dan begroot. Ten opzichte van 2017 is de stijging € 3,5 miljoen. Dit is het gevolg van een gestegen aantal medewerkers, zowel intern als extern, benodigd voor de uitvoering van de toegenomen beoordelingswerkzaamheden. In het kader van de Brexit heeft het aCBG extra personeel aangenomen om de verwachte hogere instroom van procedures op te kunnen vangen. Daarnaast was in 2018 extra personeel nodig voor het uitvoeren van extra werkzaamheden in het kader van ICT-ontwikkelingen. Onder de personele kosten zijn tevens de kosten van uitzendkrachten, werving en selectie, scholing, reiskosten en wachtgelden opgenomen.
 De materiële kosten zijn per saldo € 1,9 miljoen hoger uitgevallen dan begroot. Ten opzichte van 2017 is de stijging € 0,9 miljoen. Deze stijging wordt verklaard door hogere ICT-kosten voor € 3,8 miljoen. Ten opzichte van 2017 is de stijging van de ICT-kosten € 1,0 miljoen. Tegenover de extra ICT-kosten in 2018 staat een bijdrage van het moederdepartement in het eigen vermogen van € 2,6 miljoen. De overige materiële kosten zijn juist gedaald. Door het uitstellen van investeringen zijn de afschrijvingskosten € 2,4 miljoen lager dan begroot. Ten opzichte van 2017 zijn de afschrijvingslasten met € 0,2 miljoen gestegen.
 De overige lasten betreffen vooral het versneld afboeken van de inventaris. Vanaf 2019 is het facilitaire bedrijf van de Belastingdienst verantwoordelijk voor de vervanging van de inventaris, waardoor de activa afgeboekt moesten worden.
 De kosten van het ZBO College bestaan uit een schadeloosstelling, vacatiegelden, vergaderkosten en reis- en verblijfkosten voor de leden van het College. De kosten zijn lager dan begroot door lagere salariskosten veroorzaakt door latere invulling van vacatures.
 
 Balans per 31 december 2018 van het baten-lasten agentschap aCBG
 
 Balans van het baten-lastenagentschap aCBG per 31 december 2018 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Balans 31-12-2018
 
 
 Balans 31-12-2017
 
 
 
 
 
 
 
 Activa
 
 
 
 
 
 
 
 Immateriële vaste activa
 
 
 459
 
 
 720
 
 
 
 
 Materiële vaste activa
 
 
 746
 
 
 1.994
 
 
 
 
 
 – Grond en gebouwen
 
 
 
 
 272
 
 
 
 
 409
 
 
 
 
 
 
 – Installaties en inventarissen
 
 
 
 
 474
 
 
 
 
 1.585
 
 
 
 
 
 
 – Overige materiële vaste activa
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Vlottende activa
 
 
 20.329
 
 
 20.632
 
 
 
 
 
 – Voorraden en onderhanden projecten
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 – Debiteuren
 
 
 
 
 7.221
 
 
 
 
 5.712
 
 
 
 
 
 
 – Overige vorderingen en overlopende activa
 
 
 
 
 707
 
 
 
 
 1.224
 
 
 
 
 
 
 – Liquide middelen
 
 
 
 
 12.401
 
 
 
 
 13.696
 
 
 
 
 
 
 Totaal activa
 
 
 
 
 21.534
 
 
 
 
 23.346
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Passiva
 
 
 
 
 
 
 
 Eigen vermogen
 
 
 1.017
 
 
 2.646
 
 
 
 
 
 – Exploitatiereserve
 
 
 
 
 5.055
 
 
 
 
 4.052
 
 
 
 
 
 
 – Onverdeeld resultaat
 
 
 
 
 – 4.038
 
 
 
 
 – 1.406
 
 
 
 
 
 Voorzieningen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Langlopende schulden
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 – Leningen bij het Ministerie van Financiën
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 
 Kortlopende schulden
 
 
 20.517
 
 
 20.700
 
 
 
 
 
 – Crediteuren
 
 
 
 
 1.609
 
 
 
 
 1.871
 
 
 
 
 
 
 – Overige verplichtingen en overlopende passiva
 
 
 
 
 18.908
 
 
 
 
 18.829
 
 
 
 
 
 
 Totaal passiva
 
 
 
 
 21.534
 
 
 
 
 23.346
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de balans
 Materiële vaste activa
 De daling in de materiële vaste activa in 2018 komt door het versneld afboeken van een deel van de inventaris. De kosten van deze afboeking zijn in de verlies- en winstrekening verantwoord onder bijzondere lasten.
 Debiteuren
 De debiteuren worden gewaardeerd tegen nominale waarde, waarbij rekening is gehouden met een voorziening voor mogelijke oninbaarheid (€ 0,3 miljoen). Het debiteurensaldo is met € 1,5 miljoen gestegen, als gevolg van een hoge gefactureerde waarde aan het einde van 2018.
 Eigen vermogen
 In het eindsaldo over 2017 is de toevoeging van het ministerie aan de exploitatiereserve van € 1,8 miljoen verwerkt. Het negatieve resultaat over 2017 van € 1,4 miljoen is in 2018 aan de exploitatiereserve onttrokken. Omdat de jaarrekening 2017 een positief onverdeeld resultaat van € 0,4 miljoen vermeldde, kwam de stand van het eigen vermogen boven de agentschapsnorm van 5%. Conform de regeling Agentschappen heeft bij de Eerste suppletoire begroting 2018 daarom een afroming van het eigen vermogen plaatsgevonden. Het betrof een bedrag van € 0,2 miljoen. Gezien het verwachte tekort over 2018 heeft het ministerie eind 2018 een rechtstreekse toevoeging aan de exploitatiereserve gedaan van € 2,6 miljoen. Het onverdeelde negatieve resultaat over 2018 van € 4,0 miljoen is in mindering gebracht op het eigen vermogen. Het eigen vermogen ultimo 2018 komt daarmee op € 1,0 miljoen.
 Overige verplichtingen en overlopende passiva
 Het aCBG ontvangt de verschuldigde vergoeding voor een groot deel van de aanvragen voordat de werkzaamheden verricht zijn. Dit leidt tot een positie van het onderhanden werk op de balans van € 10,9 miljoen. Het resterende saldo bestaat uit reserveringen voor nog te ontvangen facturen, vakantiegeld en eindejaarsuitkeringen voor het personeel en overige schulden.
 Onderlinge vorderingen/schulden ministeries en agentschappen
 Per 31-12-2018 hebben de volgende vorderingen/schulden betrekking op ministeries en agentschappen:
 
 
 –
 vorderingen: debiteuren € 0,1 miljoen, nog te ontvangen VWS € 0,05 miljoen, nog te ontvangen LNV € 0,07 miljoen, nog te ontvangen RIVM € 0,01 miljoen liquide middelen (Financiën) € 12,4 miljoen.
 
 
 –
 schulden: nog te betalen IGZ € 0,24 miljoen, nog te betalen RVB € 0,1 miljoen, nog te betalen BZK € 0.03 miljoen, nog te betalen RIVM € 0,05 miljoen).
 
 
 Het debiteurensaldo bestaat voor € 0,04 miljoen uit vorderingen op het RIVM en voor € 0,03 miljoen uit vorderingen op BZK. Het crediteurensaldo bestaat voor € 0,04 miljoen schulden aan het RIVM.
 Kasstroomoverzicht
 
 Kasstroomoverzicht van het baten-lastenagentschap aCBG over 2018 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting (1)
 
 
 Realisatie (2)
 
 
 Verschil (3) = (2)–(1)
 
 
 
 
 
 
 
 1. Rekening-courant RHB 1-1-2018 + stand depositorekeningen
 
 
 
 
 17.277
 
 
 
 
 13.696
 
 
 
 
 – 3.581
 
 
 
 
 
 Totaal ontvangsten operationele kasstroom (+)
 
 
 43.500
 
 
 53.868
 
 
 10.368
 
 
 
 
 Totaal uitgaven operationele kasstroom (–/–)
 
 
 – 42.000
 
 
 – 57.998
 
 
 – 15.998
 
 
 
 
 
 2. Totaal operationele kasstroom
 
 
 
 
 1.500
 
 
 
 
 – 4.130
 
 
 
 
 – 5.630
 
 
 
 
 
 Totaal investeringen (–/–)
 
 
 – 1.500
 
 
 – 132
 
 
 1.367
 
 
 
 
 Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)
 
 
 
 559
 
 
 559
 
 
 
 
 
 3. Totaal investeringsstroom
 
 
 
 
 – 1.500
 
 
 
 
 427
 
 
 
 
 1.926
 
 
 
 
 
 Eenmalige uitkering aan moederdepartement (–/–)
 
 
 0
 
 
 – 232
 
 
 – 232
 
 
 
 
 Eenmalige storting door moederdepartement (+)
 
 
 1.000
 
 
 2.640
 
 
 1.640
 
 
 
 
 
 4. Totaal financieringskasstroom
 
 
 
 
 1.000
 
 
 
 
 2.408
 
 
 
 
 1.408
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5. Rekening-courant RHB 31-12-2018 + stand depositorekeningen (=1+2+3+4),
 
 
 
 
 18.277
 
 
 
 
 12.401
 
 
 
 
 – 5.877
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op het kasstroomoverzicht
 
 Door het hogere debiteurensaldo is het verwachte beginsaldo per 1 januari 2018 met € 13,7 miljoen, aanmerkelijk lager dan bij het opstellen van de begroting was verwacht (€ 17,3 miljoen).
 In 2018 is de liquiditeitspositie verder met € 1,3 miljoen afgenomen, terwijl in de begroting een toename van de liquiditeit was voorzien van ongeveer € 1 miljoen. Deze afname van het liquiditeitssaldo komt vooral door het tekort op de exploitatie. Dit heeft geleid tot een tekort op de operationele kasstroom van € 4,1 miljoen. Deze negatieve kasstroom is, zoals verwacht, gecompenseerd door een bijdrage in het eigen vermogen van € 2,6 miljoen. Deze bijdrage is verantwoord als financieringskasstroom.
 
 
 Doelmatigheidsindicatoren
 
 Overzicht doelmatigheidsindicatoren van het baten-lastenagentschap aCBG per 31 december 2018
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 Oorspronkelijke begroting 2018
 
 
 
 
 
 
 Generiek
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1. Tarieven/ uur
 
 
 
 85
 
 
 78
 
 
 87
 
 
 91
 
 
 85
 
 
 
 
 2. Omzet per productgroep (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – Beoordelen van nationale aanvragen
 
 
 1.554
 
 
 1.786
 
 
 1.771
 
 
 2.089
 
 
 2.000
 
 
 
 
 – Beoordelen van Europese aanvragen: centraal
 
 
 8.769
 
 
 9.256
 
 
 9.711
 
 
 9.132
 
 
 7.300
 
 
 
 
 – Beoordelen van Europese aanvragen: MRP
 
 
 496
 
 
 740
 
 
 725
 
 
 728
 
 
 400
 
 
 
 
 – Beoordelen DCP’s
 
 
 12.762
 
 
 9.821
 
 
 9.824
 
 
 9.622
 
 
 10.513
 
 
 
 
 – Beoordelen van homeopathische aanvragen, kruiden en nieuwe voedingsmiddelen
 
 
 49
 
 
 62
 
 
 46
 
 
 74
 
 
 250
 
 
 
 
 – Bureau diergeneesmiddelen
 
 
 2.740
 
 
 2.450
 
 
 2.297
 
 
 2.493
 
 
 2.300
 
 
 
 
 – Jaarvergoedingen en bijdragen
 
 
 19.414
 
 
 20.146
 
 
 20.779
 
 
 21.073
 
 
 18.900
 
 
 
 
 – Overig
 
 
 83
 
 
 4.304
 
 
 2.564
 
 
 4.851
 
 
 –
 
 
 
 
 Totaal omzet
 
 
 45.867
 
 
 48.565
 
 
 47.717
 
 
 50.062
 
 
 43.500
 
 
 
 
 3. Totaal aantal fte (exclusief externe inhuur)
 
 
 288
 
 
 308
 
 
 340
 
 
 351
 
 
 320
 
 
 
 
 4. Saldo van baten en lasten (% van de baten)
 
 
 11,11%
 
 
 11,40%
 
 
 – 2,95%
 
 
 – 8,07%
 
 
 0,00%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kwaliteitsindicatoren
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1. Aantal gegronde klachten
 
 
 14
 
 
 19
 
 
 13
 
 
 16
 
 
 25
 
 
 
 
 2. Aantal zaken per fte
 
 
 85
 
 
 81
 
 
 76
 
 
 90
 
 
 86
 
 
 
 
 
 Toelichting doelmatigheidsindicatoren
 Tarieven per uur
 
 Het gemiddelde uurtarief wordt bijgehouden om de kostenefficiency aan te tonen. Deze indicator is een gemiddelde over alle functies waarbij naar het primaire proces wordt gekeken (exclusief onderzoekskosten).
 Het uurtarief is in 2018 toegenomen ten opzichte van 2017, onder meer als gevolg van de stijging van de cao-lonen.
 
 Omzet per productgroep
 
 De omzet per productgroep geeft inzicht in de samenstelling van de omzet derden van het aCBG.
 De totale omzet is de afgelopen jaren toegenomen. Deze toename wordt vooral veroorzaakt door een toename van het aantal registraties, waardoor de jaarvergoeding toeneemt. Daarnaast zijn de overige opbrengsten sterk gestegen, door hogere bijdragen vanuit het Ministerie van VWS. Deze bijdrage betrof ondermeer een bijdrage voor de stijging van de cao-lonen en de financiering van beleidsprojecten.
 
 Totaal aantal fte
 Dit kengetal betreft het totaal aantal fulltime-equivalenten (fte) werkzaam bij het aCBG per 31 december van het jaar, exclusief externe inhuur.
 Door het complexer worden van de procedures is meer personeel nodig. Daarnaast vraagt de inzet van beleidsprojecten en ICT-activiteiten meer personele inzet.
 Saldo van baten en lasten (% van de baten)
 De ontwikkeling van het procentuele saldo is een weergave van de realisatie, zoals de afgelopen jaren in de jaarrekening is gepresenteerd.
 De groei in de kosten is in 2015 en 2016 achtergebleven bij de toename van de omzet. In 2017 en 2018 is de groei in de omzet afgevlakt, terwijl de kosten door zijn blijven groeien. Dit heeft in 2017 geleid tot een tekort van bijna 3% en in 2018 tot een tekort van 8%.
 Aantal gegronde klachten
 Het aantal gegronde klachten wordt bijgehouden om inzicht te krijgen in de geleverde kwaliteit van de productie. In 2018 zijn 16 gegrond verklaarde klachten binnengekomen. De klachten betreffen voornamelijk opmerkingen van registratiehouders over het reguliere/primaire proces van het aCBG. Het aantal gegronde klachten is in lijn met het aantal van voorgaande jaren.
 Aantal zaken per fte
 
 Het aantal zaken per fulltime-equivalent wordt bijgehouden om de efficiency van de productie inzichtelijk te maken.
 Het aantal zaken per fte is gestegen ten opzichte van 2017.
 
 
 
 
 
 2.
 Centraal Informatiepunt Beroepen Gezondheidszorg (CIBG)
 
 Staat van baten en lasten van het baten-lastenagentschap CIBG over 2018 (bedragen x € 1.000)
 
 Staat van baten en lasten van het baten-lastenagentschap CIBG over het jaar 2018 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting (1)
 
 
 Realisatie (2)
 
 
 Verschil realisatie en vastgestelde begroting (3 = 2–1)
 
 
 Realisatie 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Baten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omzet moederdepartement
 
 
 18.996
 
 
 30.293
 
 
 11.297
 
 
 31.978
 
 
 
 
 Omzet overige departementen
 
 
 3.118
 
 
 7.730
 
 
 4.612
 
 
 3.839
 
 
 
 
 Omzet derden
 
 
 24.479
 
 
 37.362
 
 
 12.883
 
 
 22.753
 
 
 
 
 Rentebaten
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 Vrijval voorzieningen
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 Bijzondere baten
 
 
 –
 
 
 7.552
 
 
 7.552
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal baten
 
 
 
 
 46.593
 
 
 
 
 82.937
 
 
 
 
 36.344
 
 
 
 
 58.570
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Lasten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatskosten
 
 
 
 
 41.425
 
 
 
 
 70.778
 
 
 
 
 29.353
 
 
 
 
 62.685
 
 
 
 
 
 – Personele kosten
 
 
 19.270
 
 
 28.064
 
 
 8.794
 
 
 26.680
 
 
 
 
 
 Waarvan eigen personeel
 
 
 
 
 15.844
 
 
 
 
 20.285
 
 
 
 
 4.441
 
 
 
 
 18.496
 
 
 
 
 
 
 Waarvan externe inhuur
 
 
 
 
 1.951
 
 
 
 
 5.828
 
 
 
 
 3.877
 
 
 
 
 5.465
 
 
 
 
 
 
 Waarvan overige personele kosten
 
 
 
 
 1.475
 
 
 
 
 1.951
 
 
 
 
 476
 
 
 
 
 2.719
 
 
 
 
 
 – Materiële kosten
 
 
 22.155
 
 
 42.714
 
 
 20.559
 
 
 36.005
 
 
 
 
 
 Waarvan apparaat ICT
 
 
 
 
 7.089
 
 
 
 
 5.861
 
 
 
 
 – 1.228
 
 
 
 
 4.926
 
 
 
 
 
 
 Waarvan bijdrage aan SSO's
 
 
 
 
 9.580
 
 
 
 
 8.582
 
 
 
 
 – 998
 
 
 
 
 8.611
 
 
 
 
 
 
 Waarvan overige materiële kosten
 
 
 
 
 5.486
 
 
 
 
 28.271
 
 
 
 
 22.785
 
 
 
 
 22.468
 
 
 
 
 
 
 Rentelasten
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 110
 
 
 
 
 110
 
 
 
 
 1
 
 
 
 
 
 
 Afschrijvingskosten
 
 
 
 
 5.168
 
 
 
 
 5.382
 
 
 
 
 214
 
 
 
 
 3.096
 
 
 
 
 
 – Immaterieel
 
 
 5.168
 
 
 5.382
 
 
 214
 
 
 3.087
 
 
 
 
 – Materieel
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 9
 
 
 
 
 
 Overige lasten
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 2.659
 
 
 
 
 2.659
 
 
 
 
 8.319
 
 
 
 
 
 – Dotaties voorzieningen
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 – Bijzondere lasten
 
 
 –
 
 
 2.659
 
 
 2.659
 
 
 8.319
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal lasten
 
 
 
 
 46.593
 
 
 
 
 78.929
 
 
 
 
 32.336
 
 
 
 
 74.101
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 4.008
 
 
 
 
 4.008
 
 
 
 
 – 15.531
 
 
 
 
 
 
 Agentschapsdeel Vpb-lasten
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 964
 
 
 
 
 964
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 3.044
 
 
 
 
 3.044
 
 
 
 
 – 15.531
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bij de staat van baten en lasten
 Algemeen
 De realisatie van zowel de baten als lasten over 2018 is aanzienlijk hoger dan de vastgestelde begroting. Dit wordt veroorzaakt door aanvullende opdrachten en de herijkte begroting 2018 die is opgesteld vanwege het aanzienlijk gerealiseerde tekort over 2017. De baten zijn daarnaast hoger dan de begroting vanwege een aanzienlijk hogere omzet voor medicinale cannabis (zie ook toelichting bij Omzet derden).
 De realisatie van de baten is aanmerkelijk hoger dan over 2017, met name als gevolg van bijzondere baten en aanvullende bijdragen van opdrachtgevers in het licht van de herijkte begroting.
 De gerealiseerde lasten over 2018 zijn in lijn met de realisatie over 2017. De vastgestelde begroting over 2018 is aanzienlijk lager dan de realisatie over 2017, omdat deze halverwege 2017 is opgesteld en de realisatie over heel 2017 op dat moment nog niet bekend was. Daarnaast bevat de realisatie 2017 aanvullende opdrachten die zijn afgerond in 2017 en daarom geen onderdeel vormden van de vastgestelde begroting 2018.
 Omzet moederdepartement
 De omzet van het moederdepartement bestaat uit exploitatiebijdragen en PxQ opbrengsten. De eerste tabel geeft een specificatie van de totale omzet. De tweede tabel bevat een toelichting van de PxQ omzet van het moederdepartement.
 De gerealiseerde omzet moederdepartement is € 11,3 miljoen hoger dan begroot. Hiervan heeft € 7,6 miljoen betrekking op aanvullende bijdragen in het kader van de herijkte begroting, € 0,7 miljoen op meerproductie bij Donor en € 3,0 miljoen op aanvullende opdrachten, met name op het gebied van BIG en UZI.
 De gerealiseerde omzet van MEVA over 2018 is lager dan over 2017 vanwege hogere opbrengsten derden voor BIG vanwege de piek in herregistratie van verpleegkundigen.
 
 Omzet moederdepartement (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (1)
 
 
 (2)
 
 
 (3)=(2)–(1)
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie
 
 
 Verschil
 
 
 Realisatie 2017
 
 
 
 
 
 
 Macro-economische vraagstukken en arbeidsmarkt (MEVA)
 
 
 5.280
 
 
 10.976
 
 
 5.696
 
 
 18.233
 
 
 
 
 Informatiebeleid
 
 
 1.600
 
 
 2.921
 
 
 1.321
 
 
 –
 
 
 
 
 Eenheid Secretariaten Tuchtcolleges en Toetsingscommissies (ESTT)
 
 
 36
 
 
 216
 
 
 180
 
 
 35
 
 
 
 
 Curatieve Zorg (CZ)
 
 
 –
 
 
 20
 
 
 20
 
 
 20
 
 
 
 
 Geneesmiddelen en Medische Technologie (GMT)
 
 
 4.368
 
 
 6.994
 
 
 2.626
 
 
 4.780
 
 
 
 
 Markt en Consument (MC)
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 3.966
 
 
 
 
 Publieke Gezondheid (PG)
 
 
 765
 
 
 1.180
 
 
 415
 
 
 981
 
 
 
 
 Patiënt en Zorgordening (PZo)
 
 
 3.905
 
 
 5.492
 
 
 1.587
 
 
 –
 
 
 
 
 Jeugd
 
 
 1.261
 
 
 1.367
 
 
 106
 
 
 1.258
 
 
 
 
 Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ)
 
 
 931
 
 
 –
 
 
 – 931
 
 
 1.658
 
 
 
 
 Inspectie voor de Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ)
 
 
 –
 
 
 1.086
 
 
 1.086
 
 
 –
 
 
 
 
 Maatschappelijke Ondersteuning (MO)
 
 
 –
 
 
 41
 
 
 41
 
 
 –
 
 
 
 
 Reeds gefinancierd
 
 
 850
 
 
 –
 
 
 – 850
 
 
 –
 
 
 
 
 Overig
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 1.047
 
 
 
 
 
 Omzet VWS
 
 
 
 
 18.996
 
 
 
 
 30.293
 
 
 
 
 11.297
 
 
 
 
 31.978
 
 
 
 
 
 
 
 PxQ omzet moederdepartement
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Product
 
 
 Tarief in € (P)
 
 
 Geraamde productie aantallen (Q)
 
 
 Realisatie productie aantallen
 
 
 Meer / minder opbrengst x € 1.000
 
 
 PxQ Opbrengst x € 1.000 incl. correctie[1]
 
 
 
 
 
 
 
 Vakbekwaamheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verklaring
 
 
 5.318
 
 
 550
 
 
 611
 
 
 50
 
 
 2.975
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Farmatec
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitvoering WGP
 
 
 330.000
 
 
 2
 
 
 2
 
 
 0
 
 
 660
 
 
 
 
 Uitvoering GVS
 
 
 35.833
 
 
 12
 
 
 12
 
 
 0
 
 
 430
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 IGJ
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 In/Uitvoer Opiaten
 
 
 – 20
 
 
 4.500
 
 
 5.968
 
 
 – 5
 
 
 – 95
 
 
 
 
 Exportverklaringen
 
 
 138
 
 
 2.000
 
 
 2.964
 
 
 25
 
 
 301
 
 
 
 
 Exportcertificaten
 
 
 6
 
 
 1.800
 
 
 1.822
 
 
 0
 
 
 11
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Donorregister
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beschikking
 
 
 12,20
 
 
 200.000
 
 
 482.553
 
 
 677
 
 
 3.117
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 PxQ omzet VWS
 
 
 
 
 
 
 
 
 7.399
 
 
 
 
 
 
 (1) Berekening van de meer of minder productie heeft plaatsgevonden conform de in de raamafspraken met de opdrachtgevers vastgestelde afrekensystematiek.
 Omzet overige departementen
 
 De omzet van overige departementen is hoger dan begroot vanwege aanvullende opdrachten en een herijking van de begroting 2018.
 Bij overige departementen is geen sprake van PxQ opbrengsten, zodat de omzet uitsluitend bestaat uit exploitatiebijdragen
 
 
 Omzet overige departementen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (1)
 
 
 (2)
 
 
 (3)=(2)–(1)
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie
 
 
 Verschil
 
 
 Realisatie 2017
 
 
 
 
 
 
 Ministerie van Binnenlandse Zaken (BZK)
 
 
 –
 
 
 1.199
 
 
 1.199
 
 
 746
 
 
 
 
 Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW)
 
 
 1.225
 
 
 5.170
 
 
 3.945
 
 
 2.323
 
 
 
 
 Ministerie van Economische Zaken (EZ) incl. DICTU
 
 
 503
 
 
 226
 
 
 – 277
 
 
 752
 
 
 
 
 Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV)
 
 
 –
 
 
 1.079
 
 
 1.079
 
 
 –
 
 
 
 
 Ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV)
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 18
 
 
 
 
 Reeds gefinancierd
 
 
 1.390
 
 
 –
 
 
 – 1.390
 
 
 –
 
 
 
 
 Overig
 
 
 –
 
 
 56
 
 
 56
 
 
 –
 
 
 
 
 
 Omzet overige departementen
 
 
 
 
 3.118
 
 
 
 
 7.730
 
 
 
 
 4.612
 
 
 
 
 3.839
 
 
 
 
 
 
 De omzet van BZK is ten onrechte begroot onder opbrengsten derden (zie onderstaande tabel onder RIN).
 Omzet derden
 
 De omzet van derden is aanzienlijk hoger dan de begroting en de realisatie over vorig jaar. Belangrijkste oorzaak is de toegenomen vraag naar medicinale cannabis.
 Daarnaast waren de BIG-opbrengsten in 2018 een stuk hoger dan over 2017 vanwege de piek in herregistratie van verpleegkundigen.
 Ook bij UZI is er een toename ten opzichte van 2017 vanwege een groter aantal uitgegeven passen.
 De opbrengsten van RIN hadden begroot moeten worden onder de omzet van overige departementen (zie voorgaande tabel). De realisatie is wel in die tabel weergegeven.
 
 
 Omzet derden (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (1)
 
 
 (2)
 
 
 (3)=(2)–(1)
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie
 
 
 Verschil
 
 
 Realisatie 2017
 
 
 
 
 
 
 BIG-(her)registratie
 
 
 8.500
 
 
 8.023
 
 
 – 477
 
 
 3.692
 
 
 
 
 Vakbekwaamheid
 
 
 150
 
 
 321
 
 
 171
 
 
 257
 
 
 
 
 UZI-register
 
 
 9.005
 
 
 8.530
 
 
 – 475
 
 
 5.913
 
 
 
 
 Vergunningen en ontheffingen
 
 
 997
 
 
 1.751
 
 
 754
 
 
 1.669
 
 
 
 
 Medische hulpmiddelen
 
 
 521
 
 
 431
 
 
 – 90
 
 
 399
 
 
 
 
 Opiaten
 
 
 561
 
 
 710
 
 
 149
 
 
 687
 
 
 
 
 BMC
 
 
 1.875
 
 
 16.810
 
 
 14.935
 
 
 10.136
 
 
 
 
 RIN
 
 
 770
 
 
 –
 
 
 – 770
 
 
 –
 
 
 
 
 I-Strategie
 
 
 2.100
 
 
 –
 
 
 – 2.100
 
 
 –
 
 
 
 
 Overig
 
 
 –
 
 
 786
 
 
 786
 
 
 –
 
 
 
 
 
 Omzet derden
 
 
 
 
 24.479
 
 
 
 
 37.362
 
 
 
 
 12.883
 
 
 
 
 22.753
 
 
 
 
 
 
 Bijzondere baten
 De bijzondere baten van € 7,6 miljoen hebben voor € 7,1 miljoen betrekking op aanvullende bijdragen van opdrachtgevers in verband met het negatieve operationele resultaat over 2017 en voor € 0,5 miljoen op de bijdrage van een opdrachtgever voor de afwaardering van vaste activa.
 Lasten
 Personele kosten
 
 De gerealiseerde totale personele kosten bedragen € 28,1 miljoen, waarvan € 20,3 miljoen voor eigen personeel.
 De kosten van het eigen personeel zijn € 1,8 miljoen hoger dan vorig jaar vanwege een CAO-stijging en een fractioneel hogere bezetting.
 De realisatie van externe inhuur is met € 5,8 miljoen in lijn met vorig jaar. Hierbij gaat het om inhuur die niet wordt geactiveerd. Inhuur op het gebied van ICT-ontwikkeling wordt geactiveerd en is niet zichtbaar in de staat van baten en lasten. Deze inhuur maakt onderdeel uit van de post Immateriële vaste activa in de balans en is gedaald van € 7,0 miljoen over 2017 naar € 1,3 miljoen over 2018. Belangrijkste reden voor deze daling is het stoppen met het programma Generiek Register, Informatievoorziening & Proces (GRIP). Hiermee zijn de grote investeringen op het gebied van software beëindigd.
 Grote posten in overige personele kosten ad € 2,0 miljoen zijn inbesteding van personeel (€ 0,9 miljoen), mobiliteitstrajecten (€ 0,3 miljoen) en studiekosten (€ 0,2 miljoen).
 
 Materiële kosten
 De gerealiseerde materiële kosten bedragen € 42,7 miljoen en zijn daarmee € 6,7 miljoen hoger dan de realisatie vorig jaar. Deze stijging is vooral het gevolg van hogere inkoopkosten voor medicinale cannabis vanwege een sterk toegenomen vraag. In vergelijking met de begroting laten de gerealiseerde materiële kosten een stijging zien van € 20,6 miljoen. Ook deze toename wordt met name veroorzaakt door hogere inkoopkosten voor medicinale cannabis. Andere oorzaken zijn hogere kosten voor UZI-passen en uitbesteding.
 Rentelasten
 De post rentelasten bestaat uit de verschuldigde boeterente op de leningen bij het Ministerie van Financiën. Het gerealiseerde bedrag van € 0,1 miljoen is gerelateerd aan de versnelde aflossing van leningen in verband met het programma Generiek Register, Informatievoorziening & Proces (GRIP).
 Afschrijvingskosten
 ICT-systemen worden afgeschreven vanaf het moment van ingebruikname middels dechargeverlening. De afschrijvingskosten zijn met € 5,4 miljoen aanzienlijk hoger dan over 2017. Belangrijkste reden voor deze stijging is de ingebruikname van een relatief groot aantal nieuwe releases van bestaande registers (met name onderwijsregisters en het BIG-register).
 Bijzondere lasten
 De bijzondere lasten ad € 2,7 miljoen hebben voor € 1,7 miljoen betrekking op de afwaardering van immateriële vaste activa en voor € 0,8 miljoen op nog doorlopende beheerkosten in 2018 van het reeds in 2017 gestopte programma Generiek Register, Informatievoorziening & Proces (GRIP). Het restant van € 0,2 miljoen bestaat uit diverse kleinere posten.
 Agentschapsdeel Vpb-lasten
 Deze post heeft betrekking op de betalen vennootschapsbelasting over 2017 en 2018 in verband met de verkoop van medicinale cannabis.
 Balans van het baten-lastenagentschap CIBG per 31 december 2018 (bedragen x € 1.000)
 
 Balans van het baten-lastenagentschap CIBG per 31 december 2018 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Balans 31-12-2018
 
 
 Balans 31-12-2017
 
 
 
 
 
 
 
 Activa
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vaste activa
 
 
 
 
 15.627
 
 
 
 
 19.022
 
 
 
 
 
 Immateriële vaste activa
 
 
 15.627
 
 
 19.022
 
 
 
 
 Materiële vaste activa
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 
 – Grond en gebouwen
 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 
 – Installaties en inventarissen
 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 
 – Projecten in uitvoering
 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 
 – Overige materiële vaste activa
 
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 
 Vlottende activa
 
 
 
 
 47.672
 
 
 
 
 12.021
 
 
 
 
 
 Voorraden en onderhanden projecten
 
 
 5.627
 
 
 3.284
 
 
 
 
 Vorderingen
 
 
 6.310
 
 
 8.737
 
 
 
 
 
 – Debiteuren
 
 
 
 
 4.671
 
 
 
 
 2.787
 
 
 
 
 
 
 – Overige vorderingen en overlopende activa
 
 
 
 
 1.639
 
 
 
 
 5.950
 
 
 
 
 
 Liquide middelen
 
 
 35.735
 
 
 –
 
 
 
 
 
 Totaal activa
 
 
 
 
 63.299
 
 
 
 
 31.043
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Passiva
 
 
 
 
 
 
 
 
 Eigen vermogen
 
 
 
 
 14.349
 
 
 
 
 1.120
 
 
 
 
 
 
 – Exploitatiereserve
 
 
 
 
 11.305
 
 
 
 
 16.651
 
 
 
 
 
 
 – Onverdeeld resultaat
 
 
 
 
 3.044
 
 
 
 
 – 15.531
 
 
 
 
 
 
 Voorzieningen
 
 
 
 
 – 
 
 
 
 
 – 
 
 
 
 
 
 
 Langlopende schulden
 
 
 
 
 12.459
 
 
 
 
 842
 
 
 
 
 
 
 – Leningen bij het Ministerie van Financiën
 
 
 
 
 12.459
 
 
 
 
 842
 
 
 
 
 
 
 Kortlopende schulden
 
 
 
 
 36.491
 
 
 
 
 29.081
 
 
 
 
 
 
 – Crediteuren
 
 
 
 
 2.284
 
 
 
 
 4.837
 
 
 
 
 
 
 – Schulden bij het Rijk
 
 
 
 
 10.864
 
 
 
 
 6.660
 
 
 
 
 
 
 – Belastingen en premies sociale lasten
 
 
 
 
 553
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 – Kortlopend deel leningen bij het Ministerie van Financiën
 
 
 
 
 4.720
 
 
 
 
 7.691
 
 
 
 
 
 
 – Overige schulden en overlopende passiva
 
 
 
 
 18.070
 
 
 
 
 9.893
 
 
 
 
 
 
 Totaal passiva
 
 
 
 
 63.299
 
 
 
 
 31.043
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de balans per 31 december 2018
 Immateriële vaste activa
 De boekwaarde bedroeg eind 2017 € 19,0 miljoen.
 
 
 In 2018 hebben de volgende mutaties plaatsgevonden:
 
 
 –
 Investeringen : € 5,7 miljoen
 
 
 –
 Afschrijvingskosten : € 5,4 miljoen
 
 
 –
 Afwaarderingen : € 1,7 miljoen
 
 
 –
 Correctie van vaste activa naar kosten : € 2,0 miljoen.
 
 
 Per saldo resulteren deze mutaties in een daling van de boekwaarde per 31 december 2018 met € 3,4 miljoen tot € 15,6 miljoen.
 
 Voorraden en onderhanden projecten
 De voorraden betreffen de aangekochte cannabis (Bedrocan, Bediol, Bedica, Bedrolite en Bedrobinol) voor de levering (verkoop) aan apothekers en buitenlandse afnemers. De voorraden zijn hoger dan voorgaande jaren vanwege een gestegen vraag naar medicinale cannabis.
 Debiteuren
 Het debiteurensaldo van € 4,7 miljoen bestaat voor € 1,3 miljoen uit vorderingen op het moederdepartement, voor € 0,5 miljoen uit vorderingen op overige departementen en voor € 2,9 miljoen uit vorderingen op derden, waarvan € 1,4 miljoen betrekking heeft op UZI-passen.
 Overige vorderingen en overlopende activa
 Het saldo van € 1,6 miljoen aan overige vorderingen en overlopende activa bestaat uit nog te ontvangen BTW vanwege de verkoop van medicinale cannabis aan het buitenland (€ 0,6 miljoen), vorderingen op het moederdepartement in verband met af te rekenen voorschotten 2018 (€ 0,5 miljoen), nog te factureren bedragen (€ 0,3 miljoen: € 0,2 miljoen derden en € 0,1 miljoen moederdepartement), nog te ontvangen bedragen van derden (€ 0,1 miljoen) en vooruitbetaalde bedragen aan derden (€ 0,1 miljoen).
 Liquide middelen
 
 Het CIBG maakt gebruikt van schatkistbankieren en heeft liquide middelen als gevolg hiervan bij het Ministerie van Financiën ondergebracht.
 Eind 2017 was er sprake van een negatief saldo van € 0,9 miljoen.
 
 
 Het saldo aan liquide middelen is eind 2018 met € 36,6 miljoen gestegen tot € 35,7 miljoen positief.
 Deze stijging wordt met name veroorzaakt door eigenaarsbijdragen van € 12,1 miljoen, geleende bedragen voor € 10,4 miljoen in verband met in 2019 terug te betalen voorgefinancierde investeringsbijdragen aan opdrachtgevers, aanvullende bijdragen van opdrachtgevers in verband met het negatieve operationele resultaat over 2017 ad € 7,1 miljoen en een positieve kasstroom van de producten BIG vanwege de piek in herregistratie van verpleegkundigen (ca. € 3 miljoen) en BMC vanwege de toegenomen vraag naar medicinale cannabis (ca. € 2 miljoen).
 
 Dit saldo aan liquide middelen is relatief hoog ten opzichte van voorgaande jaren en is nodig om de kortlopende schulden en voorgefinancierde investeringsbijdragen in 2019 aan opdrachtgevers te kunnen betalen (terugbetaling voorfinanciering via de eigenaar, zie toelichting eigen vermogen).
 Eigen vermogen
 
 In het kader van foutherstel zijn vooruitontvangen investeringsgelden van opdrachtgevers per 31 december 2017 overgeboekt naar het eigen vermogen voor een bedrag van € 15,4 miljoen.
 Het CIBG had deze gelden in de jaarrekeningen t/m 2016 verwerkt als kortlopende schuld, terwijl eigenlijk sprake is van een langlopende schuld. Er bleek sprake te zijn van een strijdigheid met de Regeling agentschappen, waardoor de betreffende correctie in 2017 is uitgevoerd.
 
 De voorgefinancierde investeringsgelden worden terugbetaald aan de opdrachtgevers. Om dit te kunnen financieren is het CIBG in 2018 een lening aangegaan bij het Ministerie van Financien. Door terugbetaling worden de voorgefinancierde bedragen onttrokken aan het eigen vermogen.
 
 In 2018 zijn er bijdragen van de eigenaar ontvangen voor in totaal € 12,1 miljoen die zijn verwerkt als rechtstreekse vermogensmutatie. Hiervan heeft € 8,3 miljoen betrekking op de afwaardering van GRIP die in 2017 als bijzondere last is verwerkt. Een bedrag van € 2,4 miljoen betreft voorgefinancierde afschrijvingen die in 2018 ongedekt waren door het foutherstel in 2017. Het restant van € 1,4 miljoen heeft voor € 0,8 miljoen betrekking op nog doorlopende beheerkosten in 2018 van het reeds in 2017 gestopte programma GRIP die zijn verwerkt als bijzondere lasten en voor € 0,6 miljoen op andere onvoorziene kosten.
 
 Zoals vermeld bedroeg de totale overboeking van vooruitontvangen investeringsgelden naar het eigen vermogen € 15,4 miljoen. Hiervan is € 2,1 miljoen onttrokken aan het eigen vermogen in 2017 (ongedekte voorgefinancierde afschrijvingskosten als gevolg van foutherstel), waardoor er € 13,3 miljoen resteerde aan voorgefinancierde gelden in het eigen vermogen per 31 december 2017.
 
 In 2018 zijn voorgefinancierde activa afgewaardeerd voor een bedrag van € 0,8 miljoen (onderdeel bijzondere lasten) en is een bedrag van € 0,2 miljoen reeds afgeschreven in voorgaande jaren. Daarnaast is € 1,9 miljoen terugbetaald aan opdrachtgevers.
 Het resterende bedrag van € 10,4 miljoen wordt aan opdrachtgevers terugbetaald in 2019. Vanwege de complexiteit rondom het foutherstel is het niet gelukt deze gelden in 2018 terug te betalen aan de opdrachtgevers.
 
 
 Het eigen vermogen bedroeg eind 2017 € 1,1 miljoen.
 Door de eigenaarsbijdragen van € 12,1 miljoen en de terugbetaling van voorgefinancierde gelden in 2018 van € 1,9 miljoen heeft de exploitatiereserve eind 2018 een omvang van € 11,3 miljoen.
 
 
 Toevoeging van het onverdeelde positieve resultaat over 2018 van € 3,0 miljoen aan het eigen vermogen leidt ertoe dat het eigen vermogen eind 2018 € 14,3 miljoen bedraagt.
 Dit saldo is € 11,1 miljoen hoger dan het maximum eigen vermogen dat per 31 december 2018 € 3,2 miljoen bedraagt.
 Dit surplus wordt conform de Regeling agentschappen afgeroomd door de eigenaar bij de eerste suppletoire begrotingswet.
 Het surplus is voor € 10,4 miljoen gerelateerd aan voorgefinancierde investeringsbijdragen van opdrachtgevers. Vanwege het niet volledig uitgevoerde foutherstel in 2018 dienen in 2019 afspraken te worden gemaakt tussen eigenaar en opdrachtgevers over de terugbetaling van deze bedragen.
 
 Voorzieningen
 Het CIBG neemt, onder verwijzing naar artikel 27 van de Regeling agentschappen, geen voorziening op voor ambtsjubilea. De kosten hiervoor worden genomen in het jaar dat ze voorkomen.
 Langlopende schulden
 Over 2018 zijn leningen aangegaan bij het Ministerie van Financiën voor een bedrag van € 16,2 miljoen. Uitgangspunt hierbij was dat de boekwaarde van de vaste activa per 31 december 2018 gelijk zou zijn aan de boekwaarde van de leningen per 31 december 2018. Uiteindelijk is de waarde van de leningen eind 2018 met € 17,2 miljoen (som langlopend en kortlopend) € 1,6 miljoen hoger dan de waarde van de vaste activa. Belangrijkste reden voor dit verschil is een correctie van activa naar kosten voor een bedrag van € 2,0 miljoen op het moment dat de leenaanvraag al was ingediend (zie ook toelichting Immateriële vaste activa).
 Crediteuren
 Het saldo crediteuren bedraagt € 2,3 miljoen, dit betreft facturen over 2018 die begin 2019 worden betaald. Dit saldo heeft volledig betrekking op derden.
 Schulden bij het Rijk
 Deze post van € 10,9 miljoen is als volgt te specificeren:
 
 
 –
 Nog te betalen kosten moederdepartement: € 2,8 miljoen
 
 
 –
 Nog te betalen kosten overige departementen: € 2,7 miljoen
 
 
 –
 Overlopende projectgelden moederdepartement: € 3,2 miljoen
 
 
 –
 Vooruitontvangen bedragen overige departementen: € 2,2 miljoen
 
 
 Belastingen en premies sociale lasten
 Deze post heeft betrekking op de betalen vennootschapsbelasting over 2018 in verband met de verkoop van medicinale cannabis.
 Kortlopend deel leningen Ministerie van Financien
 Dit betreft het deel van de leningen dat in 2019 dient te worden afgelost.
 Overige schulden en overlopende passiva
 Het saldo van deze post bedraagt € 18,1 miljoen en is als volgt te specificeren:
 
 
 –
 Vooruitontvangen bedragen ad € 10,8 miljoen:
 
 
 a.
 vooruitontvangen BIG-gelden (€ 10,4 miljoen);
 
 
 b.
 vooruitontvangen BMC-gelden (€ 0,4 miljoen).
 
 
 
 
 –
 Nog te betalen bedragen ad € 7,3 miljoen:
 
 
 a.
 nog te betalen kosten 2018 aan derden (€ 5,5 miljoen);
 
 
 b.
 reservering personele kosten (€ 1,8 miljoen).
 
 
 
 
 
 Kasstroomoverzicht van het baten-lastenagentschap CIBG over 2018
 
 Kasstroomoverzicht van het baten-lastenagentschap CIBG over 2018 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Vastgestelde begroting (1)
 
 
 Realisatie (2)
 
 
 Verschil (3) = (2)–(1)
 
 
 
 
 
 
 
 1. Rekening-courant RHB 1-1-2018 + stand depositorekeningen
 
 
 
 5.290
 
 
 – 861
 
 
 – 6.151
 
 
 
 
 Totaal ontvangsten operationele kasstroom (+)
 
 
 47.000
 
 
 97.241
 
 
 50.241
 
 
 
 
 Totaal uitgaven operationele kasstroom (–/–)
 
 
 45.000
 
 
 75.879
 
 
 30.879
 
 
 
 
 
 2. Totaal operationele kasstroom
 
 
 
 
 2.000
 
 
 
 
 21.362
 
 
 
 
 19.362
 
 
 
 
 
 Totaal investeringen (–/–)
 
 
 3.000
 
 
 5.487
 
 
 2.487
 
 
 
 
 Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 
 3. Totaal investeringsstroom
 
 
 
 
 – 3.000
 
 
 
 
 – 5.487
 
 
 
 
 – 2.487
 
 
 
 
 
 Eenmalige uitkering aan moederdepartement (–/–)
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 Eenmalige storting door moederdepartement (+)
 
 
 –
 
 
 12.075
 
 
 12.075
 
 
 
 
 Aflossing op leningen (–/–)
 
 
 2.000
 
 
 7.517
 
 
 5.517
 
 
 
 
 Beroep op leenfaciliteit (+)
 
 
 3.000
 
 
 16.163
 
 
 13.163
 
 
 
 
 
 4. Totaal financieringskasstroom
 
 
 
 
 1.000
 
 
 
 
 20.721
 
 
 
 
 19.721
 
 
 
 
 
 
 5. Rekening-courant RHB 31-12-2018 + stand depositorekeningen (=1+2+3+4), de maximale roodstand is € 0,5 miljoen.
 
 
 
 
 5.290
 
 
 
 
 35.735
 
 
 
 
 30.445
 
 
 
 
 
 
 Toelichting kasstroomoverzicht
 
 Het saldo aan liquide middelen is eind 2018 met € 36,6 miljoen gestegen tot € 35,7 miljoen positief en hieraan liggen de volgende oorzaken ten grondslag:
 
 
 •
 Een positieve operationele kasstroom van € 21,4 miljoen;
 
 
 •
 Investeringen van € 5,5 miljoen (dit bedrag is € 0,2 miljoen lager dan de investeringen die vermeld staan bij de toelichting op de post Immateriële vaste activa: het betreft nog te ontvangen facturen in 2019 met betrekking tot 2018, waarvoor derhalve geen uitgaande kasstroom heeft plaatsgevonden in 2018);
 
 
 •
 Eigenaarsbijdragen van € 12,1 miljoen;
 
 
 •
 Een positief saldo van leningen en aflossingen van € 8,6 miljoen.
 
 
 
 
 Overzicht doelmatigheidsindicatoren van het baten-lastenagentschap CIBG per 31 december 2018
 
 Overzicht doelmatigheidsindicatoren van het baten-lastenagentschap CIBG per 31 december 2018
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 Vastgestelde begroting 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Generiek
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1. Kostprijzen per product (groep)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – Beschikking BIG-register initieel
 
 
 174,41
 
 
 
 
 
 
 
 
 – Beschikking BIG-register incl. herregistratie
 
 
 
 179,13
 
 
 247,64
 
 
 69,16
 
 
 125,00
 
 
 
 
 – Vakbekwaamheidverklaring (gemiddeld)
 
 
 5.922,00
 
 
 5.610,35
 
 
 6.186,00
 
 
 6.020,72
 
 
 5.591,00
 
 
 
 
 – Vergunning Farmatec
 
 
 1.408,00
 
 
 2.050,18
 
 
 1.914,08
 
 
 2.257,00
 
 
 2.824,00
 
 
 
 
 – UZI-pas/certificaat
 
 
 357,31
 
 
 304,64
 
 
 332,21
 
 
 296,27
 
 
 285,88
 
 
 
 
 – Wilsbeschikking donorregister
 
 
 11,83
 
 
 4,53
 
 
 13,08
 
 
 7,11
 
 
 12,20
 
 
 
 
 2. Omzet per productgroep (pxq en x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – BIG en herregistratie
 
 
 5.536
 
 
 5.027
 
 
 3.692
 
 
 8.023
 
 
 8.500
 
 
 
 
 – Vakbekwaamheid
 
 
 2.470
 
 
 2.942
 
 
 3.054
 
 
 3.296
 
 
 3.075
 
 
 
 
 – Farmatec
 
 
 1.815
 
 
 1.553
 
 
 1.669
 
 
 1.751
 
 
 1.271
 
 
 
 
 – UZI-pas/certificaat (deels derden)
 
 
 10.216
 
 
 11.691
 
 
 8.582
 
 
 8.530
 
 
 9.005
 
 
 
 
 – Donorregister
 
 
 2.367
 
 
 2.886
 
 
 2.365
 
 
 3.117
 
 
 2.440
 
 
 
 
 3. Totaal aantal fte (exclusief externe inhuur)
 
 
 227,7
 
 
 243,8
 
 
 281,2
 
 
 282,8
 
 
 272,08
 
 
 
 
 4. Saldo van baten en lasten (% van de baten)
 
 
 0,28%
 
 
 – 1,70%
 
 
 – 26,51%
 
 
 3,67%
 
 
 0,00%
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kwaliteitsindicatoren
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1. Aantallen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – Beschikking BIG-register initieel
 
 
 13.235
 
 
 13.547
 
 
 14.482
 
 
 
 
 
 
 – Beschikking BIG-register incl. herregistratie
 
 
 
 28.943
 
 
 28.393
 
 
 164.508
 
 
 190.000
 
 
 
 
 – Vakbekwaamheidverklaringen
 
 
 480
 
 
 567
 
 
 664
 
 
 611
 
 
 550
 
 
 
 
 – Verleende vergunningen Farmatec
 
 
 863
 
 
 590
 
 
 757
 
 
 665
 
 
 450
 
 
 
 
 – UZI-passen en certificaten
 
 
 28.590
 
 
 38.708
 
 
 28.423
 
 
 33.904
 
 
 31.500
 
 
 
 
 – Wilsbeschikkingen donorregister
 
 
 181.396
 
 
 417.447
 
 
 198.770
 
 
 482.553
 
 
 200.000
 
 
 
 
 2. Aantal klachten / bezwaar en beroep
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – Vakbekwaamheidverklaringen
 
 
 8
 
 
 8
 
 
 9
 
 
 2
 
 
 10
 
 
 
 
 – Wilsbeschikkingen donorregister
 
 
 10
 
 
 22
 
 
 7
 
 
 15
 
 
 5
 
 
 
 
 3. Doorlooptijden in dagen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – Wilsbeschikking donorregister
 
 
 11
 
 
 8
 
 
 7
 
 
 7
 
 
 16
 
 
 
 
 (wettelijke norm is 42 dgn)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op realisatie 2018
 Kostprijzen, omzet en volumes
 
 De kostprijzen zijn gebaseerd op de werkelijk gerealiseerde kosten en werkelijke outputvolumes.
 De lage kostprijs van de BIG- en donorregistraties is het gevolg van een afwijkend (hoger) volume ten opzichte van de begroting.
 Dit is veroorzaakt door de fluctuaties in de externe vraag van gebruikers die het resultaat is van politieke besluitvorming.
 
 Klachten en bezwaar en beroep
 Als norm voor de klachten en bezwaren wordt gehanteerd de afspraak die met de opdrachtgever is vastgelegd. Als gevolg van ontwikkelingen in de donorregistraties zijn er meer klachten ontvangen.
 Doorlooptijd
 Als norm voor de doorlooptijd wordt gehanteerd de wettelijke maximale termijn. Voor alle vermelde producten wordt de termijn behaald.
 
 
 
 3.
 Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM)
 
 Staat van baten en lasten van het baten-lastenagentschap RIVM over het jaar 2018
 
 Staat van baten en lasten van het baten-lastenagentschap RIVM over het jaar 2018 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting (1)
 
 
 Realisatie (2)
 
 
 Verschil realisatie en oorspronkelijk vastgestelde begroting (3 = 2–1)
 
 
 Realisatie 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Baten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omzet moederdepartement
 
 
 254.200
 
 
 224.768
 
 
 – 29.432
 
 
 222.037
 
 
 
 
 Omzet overige departementen
 
 
 70.600
 
 
 73.218
 
 
 2.618
 
 
 81.381
 
 
 
 
 Omzet derden
 
 
 36.000
 
 
 33.678
 
 
 – 2.322
 
 
 20.179
 
 
 
 
 Rentebaten
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 Vrijval voorzieningen
 
 
 –
 
 
 1.186
 
 
 1.186
 
 
 702
 
 
 
 
 Bijzondere baten
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal baten
 
 
 
 
 360.800
 
 
 
 
 332.850
 
 
 
 
 – 27.950
 
 
 
 
 324.299
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Lasten
 
 
 
 
 
 
 
 
 Apparaatskosten
 
 
 
 357.100
 
 
 
 
 346.963
 
 
 
 
 – 10.137
 
 
 
 
 328.364
 
 
 
 
 
 – Personele kosten
 
 
 143.700
 
 
 159.745
 
 
 16.045
 
 
 146.353
 
 
 
 
 
 Waarvan eigen personeel
 
 
 
 
 124.600
 
 
 
 
 132.057
 
 
 
 
 7.457
 
 
 
 
 124.071
 
 
 
 
 
 
 Waarvan externe inhuur
 
 
 
 
 12.300
 
 
 
 
 17.920
 
 
 
 
 5.620
 
 
 
 
 15.121
 
 
 
 
 
 
 Waarvan overige personele kosten
 
 
 
 
 6.800
 
 
 
 
 9.768
 
 
 
 
 2.968
 
 
 
 
 7.161
 
 
 
 
 
 – Materiële kosten
 
 
 213.400
 
 
 187.218
 
 
 – 26.182
 
 
 182.011
 
 
 
 
 
 Waarvan apparaat ICT
 
 
 
 
 15.300
 
 
 
 
 23.437
 
 
 
 
 8.137
 
 
 
 
 21.520
 
 
 
 
 
 
 Waarvan bijdrage aan SSO's
 
 
 
 
 9.900
 
 
 
 
 5.221
 
 
 
 
 – 4.679
 
 
 
 
 2.760
 
 
 
 
 
 
 Waarvan overige materiele kosten
 
 
 
 
 188.200
 
 
 
 
 158.560
 
 
 
 
 – 29.640
 
 
 
 
 157.731
 
 
 
 
 
 Rentelasten
 
 
 – 
 
 
 8
 
 
 8
 
 
 1
 
 
 
 
 Afschrijvingskosten
 
 
 3.700
 
 
 4.063
 
 
 363
 
 
 3.341
 
 
 
 
 
 – Immaterieel
 
 
 
 
 3.700
 
 
 
 
 4.051
 
 
 
 
 351
 
 
 
 
 3.338
 
 
 
 
 
 
 – Materieel
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 12
 
 
 
 
 12
 
 
 
 
 3
 
 
 
 
 
 Overige lasten
 
 
 
 – 
 
 
 
 
 2.316
 
 
 
 
 2.316
 
 
 
 
 2.893
 
 
 
 
 
 
 – Dotaties voorzieningen
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 2.316
 
 
 
 
 2.316
 
 
 
 
 2.893
 
 
 
 
 
 
 – Bijzondere lasten
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal lasten
 
 
 
 
 360.800
 
 
 
 
 353.350
 
 
 
 
 – 7.450
 
 
 
 
 334.599
 
 
 
 
 
 
 Resultaat uit gewone bedrijfsuitoefening voor belastingen
 
 
 
 
 – 
 
 
 
 
 – 20.500
 
 
 
 
 – 20.500
 
 
 
 
 – 10.300
 
 
 
 
 
 
 Agentschapsdeel Vpb lasten
 
 
 
 
 – 
 
 
 
 
 48
 
 
 
 
 48
 
 
 
 
 22
 
 
 
 
 
 
 Resultaat na belastingen
 
 
 
 
 – 
 
 
 
 
 – 20.548
 
 
 
 
 – 20.548
 
 
 
 
 – 10.322
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de staat van baten en lasten
 Resultaat
 Over 2018 is een negatief resultaat behaald van € 20,5 miljoen. De belangrijkste verklaringen hiervoor zijn:
 
 
 •
 Er zijn in 2018 voor € 13,5 miljoen kosten gemaakt voor projecten (hoofdzakelijk ICT gerelateerd) waar in de staat van baten en lasten geen dekking staat. Van de eigenaar VWS is in 2018 een bijdrage voor deze kosten ontvangen. Waar dergelijke bijdragen van de eigenaar in voorgaande jaren als omzet werden gepresenteerd zijn deze nu geclassificeerd als stortingen in het eigen vermogen. Als gevolg hiervan ontstaat er in 2018 een verlies, echter zonder gevolgen voor de omvang van het eigen vermogen van het RIVM. Ten aanzien van de € 13,5 miljoen is geen sprake van een onverwacht verlies.
 
 
 •
 Het resultaat van Shared Service Center Campus bedraagt negatief € 1,6 miljoen. Dit is één van de redenen dat het RIVM in 2019 een kwartiermaker/interim IV directeur heeft aangesteld om de IV activiteiten in betere samenhang, meer geïntegreerd met het primair proces van het RIVM, beter beheerst in kosten en personele ontwikkeling, te organiseren.
 
 
 •
 Een negatief resultaat van € 1,1 miljoen ten aanzien van de door derden betaalde microbiologische diagnostiek (IDS). Kern van de problematiek is dat de microbiologische diagnostiek, die door het RIVM in opdracht van derden (merendeel patiënt gerelateerd) wordt verricht, niet kostendekkend kan worden uitgevoerd. Over deze problematiek rond kostendekkendheid is het RIVM in gesprek met opdrachtgever VWS.
 
 
 •
 Een dotatie aan de verlofreservering van € 1,1 miljoen. Per 31 december 2018 bedraagt de reservering voor opgebouwd vakantieverlof in totaal € 6,5 miljoen.
 
 
 •
 De dotatie en vrijval van voorzieningen van € 1,1 miljoen negatief (zie tevens verloopstaat voorzieningen).
 
 
 •
 Extra kosten voor het programma Vernieuwd Praeventis € 0,4 miljoen. Deze kosten komen ten laste van de voormalige RAK-reserve (onderdeel van het eigen vermogen).
 
 
 •
 Overige mee- en tegenvallers van per saldo € 1,7 miljoen negatief.
 
 
 Het negatieve resultaat na belastingen wordt ten laste van de exploitatiereserve als onderdeel van het eigen vermogen gebracht.
 Baten
 Omzet moederdepartement
 De gerealiseerde omzet moederdepartement omvat de bijdrage van VWS als eigenaar (€ 12,9 miljoen) en de bijdrage van VWS-opdrachtgevers (€ 211,8 miljoen) inclusief de bijdrage voor het rijksvaccinatieprogramma. Deze omzet is per saldo gestegen ten opzichte van 2017 mede als gevolg van de toevoeging van het nieuwe vaccin tegen Meningokokken. De gerealiseerde omzet moederdepartement wijkt af van wat is begroot voor 2018. Dit heeft onder andere te maken met een herclassificatie (stelselwijziging) van de ent-vergoeding aan JGZ-instellingen (€ 31,3 miljoen). De vergoeding die het RIVM hiervoor van VWS ontvangt classificeert niet langer als omzet en de bijbehorende uitkering van het RIVM aan de JGZ-instellingen classificeert niet meer als kosten. De bijdrage van de eigenaar bestaat voor € 11,3 miljoen uit het Strategisch Programma RIVM, en daarnaast enkele specifieke eigenaarsbijdragen voor: huur gerelateerde zaken (€ 0,8 miljoen), cofinanciering internationale projecten (€ 1,0 miljoen).
 Omzet overige departementen
 In de opbrengst van overige departementen is begrepen:
 
 
 •
 de bijdragen van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, voor de reguliere onderzoeks- en adviesprogramma’s en voor verstrekte additionele opdrachten (€ 50,6 miljoen); De daling ten opzichte van 2017 wordt met name veroorzaakt door de omzet ANVS van € 7,0 miljoen die in 2018 is onderbracht bij omzet derden.
 
 
 •
 de bijdrage van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat eveneens voor het reguliere onderzoeks- en adviesprogramma en voor verstrekte additionele opdrachten (€ 14,9 miljoen);
 
 
 •
 de bijdrage van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid voor het reguliere onderzoeks- en adviesprogramma (€ 4,7 miljoen);
 
 
 •
 de bijdrage van het Ministerie van Defensie voor het reguliere onderzoeks- en adviesprogramma en voor verstrekte additionele opdrachten (€ 1,1 miljoen);
 
 
 •
 de bijdrage van overige departementen (€ 1,9 miljoen).
 
 
 Binnen de genoemde bedragen aan omzet overige departementen is een bedrag van circa € 10,8 miljoen gerelateerd aan diensten verricht door SSC-Campus voor onder andere KNMI, CPB en PBL.
 Omzet derden
 Naast werkzaamheden in opdracht van de primaire opdrachtgevers en overige departementen worden projecten en werkzaamheden uitgevoerd ten behoeve van derden:
 
 
 •
 projecten voor en gefinancierd door andere nationale en internationale opdrachtgevers zoals de Europese Commissie en de WHO (gezamenlijk € 10,6 miljoen);
 
 
 •
 overige projecten uitgevoerd voor derden (€ 23,1 miljoen), waaronder ANVS (€ 7,0 miljoen).
 
 
 Vrijval voorzieningen
 De vrijval voorzieningen is niet begroot in verband met het incidentele karakter van de betreffende posten. Voor de toelichting op vrijval voorzieningen wordt verwezen naar de verloopstaat voorzieningen onder de toelichting op de balans.
 Lasten
 Personele kosten
 De personele kosten (€ 159,7 miljoen) komen in 2018 € 16,0 miljoen hoger uit dan opgenomen in de begroting, vooral door de toename van kosten voor eigen personeel en externe inhuur. Naast de stijging van 3,0% in de CAO, is sprake van een toename van het aantal werkzame FTE (van 1.615 FTE naar 1.660 FTE) binnen het RIVM. De toename in FTE is deels voorzien in de begroting en hangt samen met de ontwikkeling op verschillende kennisgebieden zoals ICT, nanotechnologie en internationaal. De kosten voor inhuur van externen liggen boven verwachting (circa € 5,6 miljoen meer dan begroot) en zijn € 2,8 miljoen hoger dan in 2017. Vooral de inhuur van ICT gerelateerd personeel is sterk toegenomen, mede als gevolg van de toename van de ICT activiteiten, aanvullende projecten om de legacy op dit vlak op te lossen en de inspanningen op het gebied van informatiebeveiliging. Het percentage externe inhuur komt uit op 11,4% van de totale loonkosten. De overige personele kosten zijn € 2,6 miljoen gestegen ten opzichte van 2017, mede doordat er meer ingeleend is van andere overheidsorganisaties.
 Materiële kosten
 De materiële kosten van € 187,2 miljoen zijn € 5,2 miljoen hoger dan 2017 en € 26,2 miljoen lager ten opzichte van de begroting 2018. Deze daling hangt samen met de eerder genoemde herclassificatie van de ent-vergoeding aan JGZ-instellingen (€ 31,3 miljoen). Binnen de materiële kosten zijn de kosten voor ICT toegenomen door de toename van ICT gerelateerde activiteiten zoals de informatiebeveiliging en het ICT intensiever geworden werkveld van het RIVM. Het aandeel SSO’s waar diensten van worden afgenomen is gestegen door een stijging van de beveiligingskosten en inbesteding vanuit overheidsorganisaties.
 Afschrijvingskosten
 De afschrijvingskosten (€ 4,1 miljoen) zijn hoger dan de realisatie 2017 voornamelijk door (bulk)investeringen in ICT-middelen. Afschrijvingskosten vallen hiermee nog hoger uit dan begroot.
 Dotaties voorzieningen
 De dotatie voorzieningen heeft betrekking op aangegane en herberekende verplichtingen voor (voormalige) werknemers (€ 2,0 miljoen) en een dotatie voor ingeschatte toekomstige verliezen op projecten (€ 0,3 miljoen). De dotaties aan de voorzieningen zijn niet begroot. Zie voor het verloop van de voorzieningen de toelichting onder de balans per 31 december 2018.
 Balans van het baten-lastenagentschap RIVM per 31 december 2018
 
 Balans van het baten-lastenagentschap RIVM per 31 december 2018 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Balans 31-12-2018
 
 
 Balans 31-12-2017
 
 
 
 
 
 
 
 Activa
 
 
 
 
 
 
 
 Immateriële vaste activa
 
 
 
 24
 
 
 
 
 35
 
 
 
 
 
 Materiële vaste activa
 
 
 
 7.916
 
 
 
 
 8.219
 
 
 
 
 
 
 – Grond en gebouwen
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 – Installaties en inventarissen
 
 
 
 
 188
 
 
 
 
 114
 
 
 
 
 
 
 – Overige materiële vaste activa
 
 
 
 
 7.728
 
 
 
 
 8.105
 
 
 
 
 
 
 Vlottende activa
 
 
 
 
 96.595
 
 
 
 
 94.004
 
 
 
 
 
 
 – Voorraden en onderhanden projecten
 
 
 
 
 32.421
 
 
 
 
 28.055
 
 
 
 
 
 
 – Debiteuren
 
 
 
 
 9.936
 
 
 
 
 7.449
 
 
 
 
 
 
 – Overige vorderingen en overlopende activa
 
 
 
 
 17.414
 
 
 
 
 20.606
 
 
 
 
 
 
 – Liquide middelen
 
 
 
 
 36.824
 
 
 
 
 39.651
 
 
 
 
 
 
 Totaal activa
 
 
 
 
 104.535
 
 
 
 
 102.258
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Passiva
 
 
 
 
 
 
 
 Eigen vermogen
 
 
 
 2.629
 
 
 
 
 10.348
 
 
 
 
 
 
 – Exploitatiereserve
 
 
 
 
 23.177
 
 
 
 
 20.670
 
 
 
 
 
 
 – Onverdeeld resultaat
 
 
 
 
 – 20.548
 
 
 
 
 – 10.322
 
 
 
 
 
 
 Voorzieningen
 
 
 
 
 10.643
 
 
 
 
 12.000
 
 
 
 
 
 
 Langlopende schulden
 
 
 
 
 – 
 
 
 
 
 – 
 
 
 
 
 
 
 – Leningen bij het Ministerie van Financiën
 
 
 
 
 – 
 
 
 
 
 – 
 
 
 
 
 
 
 Kortlopende schulden
 
 
 
 
 91.263
 
 
 
 
 79.910
 
 
 
 
 
 
 – Crediteuren
 
 
 
 
 7.853
 
 
 
 
 3.856
 
 
 
 
 
 
 – Overige verplichtingen en overlopende passiva
 
 
 
 
 83.410
 
 
 
 
 76.054
 
 
 
 
 
 
 Totaal passiva
 
 
 
 
 104.535
 
 
 
 
 102.258
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de balans
 Activa
 De voorraden in bovenstaande opstelling betreffen voornamelijk de voorraad vaccins binnen RIVM ten behoeve van het Rijksvaccinatieprogramma (€ 31,3 miljoen). Ten opzichte van 2017 zijn de voorraden met € 6,1 miljoen gestegen, als gevolg van de inhaalcampagne vaccinatie MenACWY en de introductie van een nieuw DKTP vaccin. De voorraadpositie per balansdatum is een momentopname en afhankelijk van zowel verbruik als levering van vaccins.
 
 De stijging van de debiteurenpositie van € 2,5 miljoen is vooral te relateren aan de mutatie in openstaande rekeningen gericht aan Rijksopdrachtgevers, waarvan IenW de grootste is.
 De overige vorderingen en overlopende activa bestaan grotendeels uit vooruitbetaalde kosten en onderhanden projecten.
 
 Zie voor analyse van de liquide middelen het kasstroomoverzicht 2018.
 
 Per 31-12-2018 hebben de volgende vorderingen betrekking op het moederdepartement, andere ministeries (inclusief agentschappen) en derden:
 
 
 •
 Debiteuren: € 0,1 miljoen moederdepartement, € 5,8 miljoen andere ministeries en € 4,0 miljoen derden;
 
 
 •
 Nog te ontvangen posten: € 6,3 miljoen moederdepartement, € 2,4 miljoen andere ministeries en € 8,7 miljoen derden.
 
 
 
 Passiva
 Het verloop van het eigen vermogen is als volgt:
 
 Eigen vermogen per 31-12-2018 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 31-12-2018
 
 
 31-12-2017
 
 
 
 
 
 
 Exploitatiereserve
 
 
 23.177
 
 
 20.670
 
 
 
 
 Onverdeeld resultaat
 
 
 – 20.548
 
 
 – 10.322
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 2.629
 
 
 
 
 10.348
 
 
 
 
 
 
 Het resultaat 2018 van € 20,5 miljoen negatief bevat het saldo van baten en lasten over het exploitatiejaar 2018. Dit saldo wordt onttrokken aan de exploitatiereserve. Op basis van de gemiddelde omzet van het RIVM over de afgelopen 3 jaar bedraagt het maximaal toegestane eigen vermogen € 16,7 miljoen. Het RIVM heeft daarmee per ultimo 2018 een lager eigen vermogen dan maximaal toegestaan.
 Het verloop van het eigen vermogen kan als volgt worden weergegeven.
 
 Verloopstaat Eigen vermogen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 Stand per 31-12-17
 
 
 10.348
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mutatie als gevolg van stelselwijziging
 
 
 – 971
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onttrekkingen boekjaar:
 
 
 
 
 
 afroming eigen vermogen
 
 
 –
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 9.377
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toevoegingen boekjaar:
 
 
 
 
 
 storting door moederdepartement
 
 
 13.800
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 13.800
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Resultaat 2018
 
 
 – 20.548
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand per 31-12-18
 
 
 
 
 2.629
 
 
 
 
 
 
 Door afrondingsverschillen kan de som van de delen afwijken van het totaal.
 
 
 
 Het verloop van de post voorzieningen is als volgt:
 
 Verloopstaat voorzieningen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Personeel
 
 
 Reorganisatie
 
 
 Projecten
 
 
 Herstelkosten
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 
 
 
 Stand voorzieningen per 31-12-2017
 
 
 
 1.592
 
 
 693
 
 
 3.993
 
 
 5.722
 
 
 12.000
 
 
 
 
 Kortlopende schuld
 
 
 1.235
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 1.235
 
 
 
 
 
 Totaalstand per 31-12-2017
 
 
 
 2.827
 
 
 693
 
 
 3.993
 
 
 5.722
 
 
 13.235
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Dotatie t.l.v. exploitatie
 
 
 2.057
 
 
 –
 
 
 260
 
 
 –
 
 
 2.317
 
 
 
 
 Onttrekkingen
 
 
 – 641
 
 
 –
 
 
 – 1.088
 
 
 –
 
 
 – 1.729
 
 
 
 
 Vrijval
 
 
 – 498
 
 
 – 208
 
 
 – 480
 
 
 –
 
 
 – 1.186
 
 
 
 
 
 Mutaties
 
 
 
 918
 
 
 – 208
 
 
 – 1.308
 
 
 –
 
 
 – 598
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaalstand per 31-12-2018
 
 
 3.745
 
 
 485
 
 
 2.685
 
 
 5.722
 
 
 12.637
 
 
 
 
 Waarvan verantwoord onder overlopende passiva
 
 
 1.994
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 1.994
 
 
 
 
 
 Stand voorzieningen per 31-12-2018
 
 
 
 
 1.751
 
 
 
 
 485
 
 
 
 
 2.685
 
 
 
 
 5.722
 
 
 
 
 10.643
 
 
 
 
 
 
 
 
 •
 De voorziening voor personeel omvat de toekomstige verplichtingen als gevolg van rechten (zoals werkloosheidswet, wachtgelden, pensioentoelagen) op balansdatum van voormalige werknemers.
 
 
 •
 De voorziening voor reorganisatiekosten betreft het voorziene bedrag vanwege de kosten voor overdracht van pensioenrechten van overgenomen medewerkers in 2008 van de voormalige ent-administraties. Vanwege de ontoereikende dekkingsgraad van de betrokken pensioenfondsen heeft tot op heden geen overdracht en afrekening kunnen plaatsvinden. Rekening houdend met medewerkers die geen pensioen meer opbouwen bij ABP is de voorziening naar beneden bijgesteld.
 
 
 •
 De voorziening ten behoeve van projecten betreft het bedrag aan voorziene tekorten op in uitvoering zijnde projecten.
 
 
 •
 Tot slot is de voorziening voor herstelkosten ongewijzigd opgenomen. Ontwikkelingen hebben niet geleid tot aanpassing van de hoogte van de geschatte verplichting in de jaarrekening 2018. De voorziening hangt samen met de verplichting om bij het verlaten van het terrein en de gebouwen te Bilthoven, de huisvesting in oorspronkelijke staat en bezemschoon op te leveren.
 
 
 Van de voorziening is € 2,0 miljoen opgenomen onder de overlopende passiva wegens verplichtingen die op korte termijn tot betaling/uitstroom van middelen leiden.
 De kortlopende schulden muteren met € 11,3 miljoen. De crediteuren zijn met € 4,0 miljoen gestegen naar € 7,9 miljoen door de aanschaf van vaccin eind 2018. Daarnaast is er voor circa € 4,8 miljoen meer aan project/programma gerelateerde vooruitontvangen termijnen. De overlopende passiva zijn met € 2,1 miljoen gestegen, onder andere door het ophogen van de personele voorzieningen (€ 0,8 miljoen).
 Per 31-12-2018 hebben de volgende schulden betrekking op het moederdepartement, andere ministeries (inclusief agentschappen) en derden:
 
 
 •
 Nog te betalen posten: € 24,8 miljoen moederdepartement, € 9,3 miljoen andere ministeries en € 49,3 miljoen derden.
 
 
 Kasstroomoverzicht van het baten-lastenagentschap RIVM over het jaar 2018
 
 Kasstroomoverzicht van het baten-lastenagentschap RIVM over 2018 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 Oorspronkelijk vastgestelde begroting (1)
 
 
 Realisatie (2)
 
 
 Verschil (3) = (2)–(1)
 
 
 
 
 
 
 
 1. Rekening-courant RHB 1-11-2018 + stand depositorekeningen
 
 
 
 
 56.805
 
 
 
 
 39.651
 
 
 
 
 – 17.154
 
 
 
 
 
 Totaal ontvangsten operationele kasstroom (+)
 
 
 360.800
 
 
 331.664
 
 
 – 29.136
 
 
 
 
 Totaal uitgaven operationele kasstroom (–/–)
 
 
 – 363.700
 
 
 – 343.571
 
 
 20.129
 
 
 
 
 
 2. Totaal operationele kasstroom
 
 
 
 
 – 2.900
 
 
 
 
 – 11.907
 
 
 
 
 – 9.007
 
 
 
 
 
 Totaal investeringen (–/–)
 
 
 – 3.700
 
 
 – 4.722
 
 
 – 1.022
 
 
 
 
 Totaal boekwaarde desinvesteringen (+)
 
 
 –
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 3. Totaal investeringsstroom
 
 
 
 
 – 3.700
 
 
 
 
 – 4.722
 
 
 
 
 – 1.022
 
 
 
 
 
 Eenmalige uitkering aan moederdepartement (–/–)
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 Eenmalige storting door moederdepartement (+)
 
 
 –
 
 
 13.800
 
 
 13.800
 
 
 
 
 Aflossing op leningen (–/–)
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 Beroep op leenfaciliteit (+)
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 
 4. Totaal financieringskasstroom
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 13.800
 
 
 
 
 13.800
 
 
 
 
 
 
 5. Rekening-courant RHB 31-12-2018 + stand depositorekeningen (=1+2+3+4), de maximale roodstand is € 0,5 miljoen.
 
 
 
 
 50.205
 
 
 
 
 36.823
 
 
 
 
 – 13.382
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op het kasstroomoverzicht
 Opgenomen zijn de standen van de rekeningcourant met de Rijkshoofdboekhouding van het Ministerie van Financiën.
 Operationele kasstroom
 De operationele kasstroom wordt in basis verklaard door het negatieve resultaat 2018 van € 20,5 miljoen. Gecorrigeerd voor afschrijvingen en de mutatie van de voorzieningen, daalt de operationele kasstroom met € 2,7 miljoen tot € 17,8 miljoen negatief. Daarnaast is er sprake van een mutatie van het werkkapitaal van € 5,9 miljoen waarmee de operationele kasstroom uitkomt op € 11,9 miljoen negatief. De operationele kasstroom bestaat voor € 331,7 miljoen uit ontvangsten en € 343,6 miljoen uit uitgaven.
 Investeringskasstroom
 De investeringen bedragen van € 4,7 miljoen en zijn € 1,0 miljoen hoger dan de investeringen opgenomen in de begroting. Het gaat hierbij vooral om investeringen op het gebied van ICT door toename van ICT activiteiten.
 Financieringskasstroom
 De eigenaarsbijdrage 2018 is voor het gedeelte Organisatie en Ontwikkeling (€ 1 miljoen) en de toekenning van extra ICT-middelen voor het gericht oplossen van legacy (€ 12,8 miljoen) verwerkt als kapitaalstorting in het eigen vermogen. Er is in 2018 (conform voorgaande jaren) geen gebruik gemaakt van de leenfaciliteit. De gedane investeringen zijn betaald uit eigen beschikbare liquide middelen.
 Overzicht doelmatigheidsindicatoren van het baten-lastenagentschap RIVM
 
 Overzicht doelmatigheidsindicatoren per 31 december 2018 van de baten-lastenagentschap RIVM 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vastgestelde begroting
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Generiek
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1. Tarieven/uur
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 – Gewogen uurtarief in €
 
 
 104,25
 
 
 105,37
 
 
 105,37
 
 
 108,20
 
 
 108,00
 
 
 
 
 – Ontwikkeling uurtarief (2015 = 100)
 
 
 100,00
 
 
 101,07
 
 
 100,00
 
 
 102,69
 
 
 103,00
 
 
 
 
 2. Aantal fte totaal (exclusief externe inhuur)
 
 
 1.487
 
 
 1.554
 
 
 1.615
 
 
 1.660
 
 
 1.700
 
 
 
 
 3. Saldo van baten en lasten (% van de baten)
 
 
 1,7%
 
 
 0,0%
 
 
 – 3,2%
 
 
 – 6,2%
 
 
 0,0%
 
 
 
 
 
 Specifiek
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1. Liquiditeit (current ratio; norm: >1,5)
 
 
 1,2
 
 
 1,3
 
 
 1,2
 
 
 1,1
 
 
 1,2
 
 
 
 
 2. Solvabiliteit (debt ratio)
 
 
 0,9
 
 
 0,9
 
 
 0,9
 
 
 1,0
 
 
 0,9
 
 
 
 
 3. Rentabiliteit eigen vermogen
 
 
 34,8%
 
 
 1,2%
 
 
 – 82,4%
 
 
 – 316,7%
 
 
 0,0%
 
 
 
 
 4. Percentage externe inhuur t.o.v. totale personele kosten
 
 
 8,1%
 
 
 7,3%
 
 
 10,9%
 
 
 11,4%
 
 
 9,0%
 
 
 
 
 5. Percentage facturen betaald binnen 30 dagen
 
 
 93,4%
 
 
 93,4%
 
 
 94,2%
 
 
 92,7%
 
 
 95,0%
 
 
 
 
 6. Declarabiliteit % primair proces
 
 
 63,7%
 
 
 64,2%
 
 
 64,8%
 
 
 64,4%
 
 
 65,0%
 
 
 
 
 7. FTE overhead als % totaal aantal FTE
 
 
 17,3%
 
 
 16,8%
 
 
 17,7%
 
 
 19,1%
 
 
 20,0%
 
 
 
 
 8. Ziekteverzuim
 
 
 3,4%
 
 
 4,0%
 
 
 4,1%
 
 
 4,0%
 
 
 4,0%
 
 
 
 
 9. % F-gesprekken gevoerd
 
 
 66,2%
 
 
 72,0%
 
 
 81,7%
 
 
 79,3%
 
 
 80,0%
 
 
 
 
 
 Toelichting doelmatigheidsindicatoren
 Tarieven/uur
 De uurtarieven worden jaarlijks vastgesteld door de eigenaar. Zoals gebruikelijk zijn deze ten opzichte van het voorgaande jaar geïndexeerd (inclusief een kleine stijging als gevolg van de wijziging in het Rijkshuisvestingsstelsel).
 Aantal fte totaal (exclusief inhuur externen)
 De omvang van de personele bezetting per 31-12-2018 bedraagt 1.660 FTE (inclusief AIO). Zie voor verklaring op dit punt de toelichting onder de lasten.
 Saldo van baten en lasten (% van de baten)
 De ontwikkeling van het procentuele saldo is een weergave van de realisatie zoals de afgelopen jaren in de jaarrekening gepresenteerd.
 Liquiditeit/Solvabiliteit/Rentabiliteit
 Voor wat betreft de doelmatigheidsindicatoren steunt het RIVM op de gangbare bedrijfseconomische indicatoren liquiditeit, solvabiliteit en de rentabiliteit van het eigen vermogen. De current ratio geeft aan in hoeverre de kortlopende schulden kunnen worden voldaan vanuit de kortlopende activa. Een waarde van boven de 1 wordt over het algemeen als gezond gekenmerkt.
 Het RIVM voldoet hieraan met een waarde van 1,1. De daling van het eigen vermogen in combinatie met een daling van het balanstotaal maakt dat het de debtratio ten opzichte van 2017 niet substantieel wijzigt. De rentabiliteit van – 316,7% op het eigen vermogen is het gevolg van het negatieve resultaat dat in 2018 is gerealiseerd.
 Percentage inhuur externen ten opzichte van de totale personele kosten
 De totale inhuur externen bedroeg in 2018 € 17,9 miljoen. Dit ligt hoger dan het niveau van 2017 (€ 15,1 miljoen). Vooral de inhuur van ICT gerelateerd personeel is toegenomen, mede als gevolg van de toename van ICT activiteiten, aanvullende projecten om de legacy op dit vlak op te lossen en de inspanningen op het gebied van informatiebeveiliging. Het inhuurpercentage over 2018 komt uit op 11,4%. In 2017 bedroeg het percentage 10,9%. De norm uit de begroting is 9,0%.
 Percentage facturen betaald binnen 30 dagen
 Het percentage facturen dat in 2018 is betaald binnen 30 dagen bedraagt 92,7% en ligt daarmee onder de norm/begroting van 95%. Het percentage is eveneens lager dan in 2017 (94,2%).
 Declarabiliteit % primair proces
 De declarabiliteitsnorm van 65% is met 64,4% nagenoeg gehaald en ligt in lijn met de realisaties van afgelopen jaren.
 FTE overhead als % totaal aantal FTE
 Het percentage overhead uitgedrukt in FTE is in 2018 gestegen van 17,7% in 2017 naar 19,1% in 2018. Daarmee ligt het percentage overhead wel onder de intern gestelde norm van 20%.
 Ziekteverzuim
 Het ziekteverzuimpercentage is in 2018 gedaald van 4,1% naar 4,0% en ligt boven de Verbaannorm van 2,8%.
 Percentage gevoerde F-gesprekken gevoerd
 Het percentage F-gesprekken (gestarte en afgeronde gesprekscyclussen met medewerkers) dat is gevoerd in 2018 komt uit op 79,3% en ligt daarmee nagenoeg op de norm/begroting van 80%.
 
 
 
 
 10.
 SALDIBALANS
 
 
 Saldibalans per 31 december 2018 van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (XVI) (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 ACTIVA
 
 
 31-12-2018
 
 
 31-12-2017
 
 
 
 PASSIVA
 
 
 31-12-2018
 
 
 31-12-2017
 
 
 
 
 Intra-comptabele posten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1)
 
 
 Uitgaven ten laste van de begroting
 
 
 15.374.412
 
 
 14.992.798
 
 
 
 2)
 
 
 Ontvangsten ten gunste van de begroting
 
 
 838.071
 
 
 867.420
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3)
 
 
 Liquide middelen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4)
 
 
 Rekening-courant RHB
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 4a)
 
 
 Rekening-courant RHB
 
 
 14.520.573
 
 
 14.109.845
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 5)
 
 
 Rekening-courant RHB begrotingsreserve
 
 
 10.000
 
 
 5.000
 
 
 
 5a)
 
 
 Begrotingsreserves
 
 
 10.000
 
 
 5.000
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 6)
 
 
 Vorderingen buiten begrotingsverband
 
 
 259
 
 
 199
 
 
 
 7)
 
 
 Schulden buiten begrotingsverband
 
 
 16.027
 
 
 15.732
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 8)
 
 
 Kas-transverschillen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Subtotaal intra-comptabel
 
 
 
 
 15.384.671
 
 
 
 
 14.997.997
 
 
 
 
 
 
 Subtotaal intra-comptabel
 
 
 
 
 15.384.671
 
 
 
 
 14.997.997
 
 
 
 
 
 
 
 Extra-comptabele posten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 9)
 
 
 Openstaande rechten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 9a)
 
 
 Tegenrekening openstaande rechten
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 10)
 
 
 Vorderingen
 
 
 474.426
 
 
 450.483
 
 
 
 10a)
 
 
 Tegenrekening vorderingen
 
 
 474.426
 
 
 450.483
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 11a)
 
 
 Tegenrekening schulden
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 11
 
 
 Schulden
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 12)
 
 
 Voorschotten
 
 
 8.979.646
 
 
 9.463.266
 
 
 
 12a)
 
 
 Tegenrekening voorschotten
 
 
 8.979.646
 
 
 9.463.266
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 13a)
 
 
 Tegenrekening garantieverplichtingen
 
 
 319.998
 
 
 371.073
 
 
 
 13)
 
 
 Garantieverplichtingen
 
 
 319.998
 
 
 371.073
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 14a)
 
 
 Tegenrekening andere verplichtingen
 
 
 10.124.238
 
 
 9.299.106
 
 
 
 14)
 
 
 Andere verplichtingen
 
 
 10.124.238
 
 
 9.299.106
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 15)
 
 
 Deelnemingen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 15a)
 
 
 Tegenrekening deelnemingen
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 
 Subtotaal extra-comptabel
 
 
 
 
 19.898.308
 
 
 
 
 19.583.928
 
 
 
 
 
 
 Subtotaal extra-comptabel
 
 
 
 
 19.898.308
 
 
 
 
 19.583.928
 
 
 
 
 
 
 
 Overall Totaal
 
 
 
 
 35.282.979
 
 
 
 
 34.581.925
 
 
 
 
 
 
 Overall Totaal
 
 
 
 
 35.282.979
 
 
 
 
 34.581.925
 
 
 
 
 
 
 Toelichting op de saldibalans
 Het intracomptabele deel van de saldibalans (financiële posten 1 t/m 8) bevat het resultaat van de financiële transacties in de departementale administratie die een directe relatie hebben met de kasstromen. Deze kasstromen worden via de rekening-courant met het Ministerie van Financiën bijgehouden.
 Het extracomptabele deel bevat het saldo van de overige rekeningen die met sluitrekeningen in evenwicht worden gehouden.
 De cijfers in de saldibalans zijn vermeld in duizendtallen en afgerond naar boven. Hierdoor kunnen bij het subtotaal en het totaal afrondingsverschillen optreden.
 ad 1 en 2) Uitgaven ten laste en -ontvangsten ten gunste van de begroting
 Onder de post uitgaven en ontvangsten zijn de per saldo gerealiseerde begrotingsuitgaven en -ontvangsten opgenomen. Deze komen overeen met de totaalbedragen uit de verantwoordingsstaat en zijn reeds toegelicht in het beleidsverslag.
 ad 3) Liquide middelen
 De post liquide middelen is opgebouwd uit het saldo van de banken en de contante gelden. Het Ministerie van VWS heeft geen contante gelden en geen saldo op haar bankrekeningen.
 ad 4 en 4a) Rekening-courant Rijkshoofdboekhouding
 Deze post geeft per saldo de financiële verhouding met de Rijkshoofdboekhouding weer. Het bedrag is per 31 december 2018 in overeenstemming met de opgave van de Rijkshoofdboekhouding.
 ad 5 en 5a) Begrotingsreserves
 Een begrotingsreserve is een meerjarige budgettaire voorziening die op een afzonderlijke rekening-courant bij het Ministerie van Financiën wordt aangehouden. Het gaat om een budgettaire voorziening of reserve binnen de Rijksbegroting. De reserve blijft meerjarig beschikbaar voor het doen van uitgaven in latere jaren. Voor de begrotingsreserve WFZ wordt een rekening-courant aangehouden bij het Ministerie van Financiën.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Saldo
 
 
 Toevoegingen
 
 
 Ontrekkingen
 
 
 Saldo
 
 
 Artikel
 
 
 
 
 Naam begrotingsreserve (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1-1-2018
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 31-12-2018
 
 
 
 
 
 
 VWS begrotingsreserve WFZ
 
 
 5.000
 
 
 5.000
 
 
 0
 
 
 10.000
 
 
 9
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 5.000
 
 
 
 
 5.000
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 10.000
 
 
 
 
 
 
 
 Begrotingsreserve WFZ
 In het kader van de verdere beperking van de risico’s rond de achterborgstelling van het Rijk bij het WFZ wordt er vanaf het jaar 2017 een begrotingsreserve aangelegd voor eventuele schade.
 ad 6) Vorderingen buiten begrotingsverband
 Deze post betreft het saldo van de vorderingen waarvan verrekening met derden nog zal plaatsvinden.
 
 Vorderingen buiten begrotingsverband (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 Personeel
 
 
 259
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 259
 
 
 
 
 
 ad 7) Schulden buiten begrotingsverband
 Deze post betreft het saldo van de schulden waarvan verrekening met derden nog zal plaatsvinden.
 
 Schulden buiten begrotingsverband (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 Afdracht belastingdienst
 
 
 9.858
 
 
 
 
 Afdracht ABP
 
 
 5.144
 
 
 
 
 Diversen
 
 
 1.025
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 16.027
 
 
 
 
 
 ad 8) Kas-transverschillen
 Op deze post worden bedragen opgenomen welke zijn verantwoord in de uitgaven en ontvangsten, maar nog niet daadwerkelijk per kas zijn uitgegeven en ontvangen. Het Ministerie van VWS heeft geen kas-transverschillen.
 ad 9 en 9a) Openstaande rechten
 Openstaande rechten zijn vorderingen die niet voortkomen uit met derden te verrekenen begrotingsuitgaven, maar die op andere wijze zijn ontstaan. Rechten kunnen ontstaan doordat conform wettelijke regelingen vastgestelde aanslagen aan derden worden opgelegd of op grond van doorberekening van de kosten van verleende diensten of geleverde goederen. Beiden doen zich bij het Ministerie van VWS niet voor.
 ad 10 en 10a) Vorderingen
 
 Vorderingen kunnen zijn voortgevloeid uit debiteuren, vorderingen van eerder gedane voorwaardelijke uitgaven, vorderingen uit verkoop of uit dienstverlening en overige nog te ontvangen bedragen.
 Vanaf verantwoordingsjaar 2017 worden de vorderingen met betrekking tot de zorgtoeslag niet meer opgenomen in de saldibalans van het Ministerie van Financiën maar verwerkt in de saldibalans van VWS (budgettair verantwoordelijke departement). Het totaal aan vorderingen zorgtoeslag bedraagt € 396,8 miljoen.
 
 
 Openstaande vorderingen naar ontstaansjaar (exclusief zorgtoeslag) (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 t/m 2015
 
 
 29.047
 
 
 
 
 2016
 
 
 3.006
 
 
 
 
 2017
 
 
 19.849
 
 
 
 
 2018
 
 
 25.703
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 77.604
 
 
 
 
 
 Het vorderingensaldo van € 77,6 miljoen betreft vorderingen en bestaat uit:
 
 
 –
 vorderingen voor een bedrag van € 22,3 miljoen voornamelijk in verband met afgerekende subsidie-voorschotten;
 
 
 –
 vordering uit hoofde van een geëffectueerde aanspraak op een garantie van € 21,6 miljoen. Een civielrechtelijke procedure door de Landsadvocaat loopt, naar verwachting zal het grootste gedeelte van deze vordering niet te verhalen zijn;
 
 
 –
 vorderingen met betrekking tot het innen van opgelegde bestuurlijke boetes uit hoofde van de Warenwet, Drank- en Horecawet, Tabakswet van € 5,6 miljoen en € 4,2 miljoen voornamelijk in verband met de Geneesmiddelenwet en Wet BIG;
 
 
 –
 vordering op het ZiNL van € 0,072 miljoen in verband met de afwikkeling Algemene Kas ZFW.
 
 
 
 Vorderingen naar ouderdom (zorgtoeslag) (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Openstaand
 
 
 Ingestelde
 
 
 
 
 Openstaand
 
 
 
 
 Toeslagjaar
 
 
 1-1-2018
 
 
 vorderingen
 
 
 Ontvangsten
 
 
 Afboekingen
 
 
 31-12-2018
 
 
 
 
 
 
 t/m 2015
 
 
 185.280
 
 
 27.734
 
 
 103.142
 
 
 4.838
 
 
 105.034
 
 
 
 
 2016
 
 
 146.172
 
 
 118.819
 
 
 182.420
 
 
 2.197
 
 
 80.374
 
 
 
 
 2017
 
 
 52.887
 
 
 334.101
 
 
 251.010
 
 
 2.028
 
 
 133.950
 
 
 
 
 2018
 
 
 – 1
 
 
 198.928
 
 
 120.749
 
 
 714
 
 
 77.464
 
 
 
 
 2019
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 
 384.338
 
 
 679.581
 
 
 657.321
 
 
 9.776
 
 
 396.822
 
 
 
 
 
 
 Opeisbaarheid van de vorderingen (inclusief zorgtoeslag) (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 Direct opeisbaar
 
 
 450.516
 
 
 
 
 Op termijn opeisbaar
 
 
 21.910
 
 
 
 
 Geconditioneerd
 
 
 2.000
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 474.426
 
 
 
 
 
 
 
 –
 een geconditioneerde vordering van € 2,0 miljoen. Eind 2017 zijn de onderhandelingen over de verkoop van het dierenlab (ARC) aan PSP afgerond. Uit praktische overwegingen is de betaling reeds gestort bij de notaris. De koop overeenkomst is (deels) gekoppeld aan de privatisering van Intravacc. Het laatste heeft flinke vertraging opgelopen (1 jaar). De verkoop van Intravacc wordt naar verwachting de komende weken afgerond. Kort daarna (april) zal ook de koopovereenkomst over het dierenlab worden getekend. Dan ook zal de definitieve betaling van het bij de notaris gestorte geld plaatsvinden;
 
 
 –
 een vordering die op termijn opeisbaar is, betreft een vordering van € 16,1 miljoen met betrekking tot correctie aansluitverschil AFBZ bij het CAK. Dit bedrag zal met ingang van het jaar 2019 tot en met 2025 met gelijke bedragen van € 2,3 miljoen worden verlaagd;
 
 
 –
 een vordering die op termijn opeisbaar is, betreft en lening uit 2008 van € 3,2 miljoen aan de NZa waarbij jaarlijks een bedrag van € 0,2 miljoen wordt afgelost. De stand per 31-12-2018 was € 0,8 miljoen;
 
 
 –
 een vordering die op termijn opeisbaar is, betreft een vordering van € 5,0 miljoen van PD-ALT (onderdeel VWS) op de eigenaar van het RIVM terrein (PSP). Deze wordt verrekend met toekomstige verplichtingen rondom het schoon opleveren van het terrein (na verhuizing RIVM naar de nieuwbouw) aan PSP.
 
 
 ad 11 en 11a) Schulden
 Schulden zijn voortgekomen uit ontvangsten ten gunste van de begroting. Het Ministerie van VWS heeft geen schulden.
 ad 12 en 12a) Voorschotten
 Onder de post voorschotten zijn per saldo de bedragen opgenomen die aan derden zijn betaald vooruitlopend op later definitief vast te stellen of af te rekenen bedragen.
 Vanaf verantwoordingsjaar 2017 worden de voorschotten met betrekking tot de toeslagregeling zorgtoeslag niet meer opgenomen in de saldibalans van het Ministerie van Financiën, maar verwerkt in de saldibalans van VWS (budgettair verantwoordelijk departement). De uitgaven die hiermee samenhangen zijn verantwoord onder de post uitgaven van artikel 8. In de onderstaande specificaties worden de openstaande voorschotten van het Ministerie verantwoord naar ouderdom, artikel en instrument.
 
 Voorschotten naar ouderdom (exclusief zorgtoeslag) (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Saldo 1-1-2018
 
 
 Verstrekt
 
 
 Afgerekend
 
 
 Openstaand 31-12-2018
 
 
 
 
 
 
 t/m 2015
 
 
 666.802
 
 
 0
 
 
 392.029
 
 
 274.773
 
 
 
 
 2016
 
 
 944.633
 
 
 0
 
 
 663.894
 
 
 280.739
 
 
 
 
 2017
 
 
 2.223.638
 
 
 0
 
 
 1.368.698
 
 
 854.940
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 2.520.312
 
 
 122.630
 
 
 2.397.682
 
 
 
 
 totaal
 
 
 3.835.073
 
 
 2.520.312
 
 
 2.547.251
 
 
 3.808.134
 
 
 
 
 
 
 Voorschotten naar ouderdom (zorgtoeslag) (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Openstaand
 
 
 Verstrekt in
 
 
 Afgerekend in
 
 
 Stand per
 
 
 
 
 Toeslagjaar
 
 
 1-1-2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 31-12-2018
 
 
 
 
 
 
 t/m 2015
 
 
 92.914
 
 
 0
 
 
 59.496
 
 
 33.419
 
 
 
 
 2016
 
 
 622.021
 
 
 0
 
 
 554.386
 
 
 67.635
 
 
 
 
 2017
 
 
 4.476.154
 
 
 64.910
 
 
 4.165.067
 
 
 375.997
 
 
 
 
 2018
 
 
 437.104
 
 
 3.806.572
 
 
 0
 
 
 4.243.676
 
 
 
 
 2019
 
 
 0
 
 
 450.785
 
 
 0
 
 
 450.785
 
 
 
 
 
 5.628.194
 
 
 4.322.267
 
 
 4.778.949
 
 
 5.171.512
 
 
 
 
 
 In de onderstaande tabel is het saldo van de openstaande voorschotten per instrument op artikelniveau groter dan € 50,0 miljoen weergegeven.
 
 Openstaande voorschotten per instrument op artikelniveau (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Art
 
 
 Omschrijving
 
 
 Instrument
 
 
 31-12-2018
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 Volksgezondheid
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 Subsidies
 
 
 338.790
 424.034
 
 
 
 
 2
 
 
 Curatieve Zorg
 
 
 Bekostiging
 Subsidies
 
 
 74.709
 351.465
 
 
 
 
 3
 
 
 Langdurige zorg en ondersteuning
 
 
 Subsidies
 Bijdrage aan ZBO’s en RWT’s
 
 
 213.373
 153.307
 
 
 
 
 4
 
 
 Zorgbreed beleid
 
 
 Bekostiging
 Bijdrage aan agentschappen
 Bijdrage aan ZBO’s en RWT’s
 Subsidies
 
 
 255.229
 53.971
 669.288
 361.614
 
 
 
 
 5
 
 
 Jeugd
 
 
 Subsidies
 
 
 212.773
 
 
 
 
 6
 
 
 Sport en bewegen
 
 
 Subsidies
 
 
 95.486
 
 
 
 
 7
 
 
 Oorlogsgetroffenen en Herinnering Wereldoorlog II
 
 
 Inkomensoverdrachten
 
 
 277.716
 
 
 
 
 8
 
 
 Tegemoetkoming specifieke kosten
 
 
 Inkomensoverdrachten
 
 
 5.213.512
 
 
 
 
 
 Voorschotten groter dan € 100,0 miljoen zijn hieronder toegelicht:
 Artikel 1 Volksgezondheid
 De openstaande voorschotten op dit artikel hebben betrekking op subsidie aan het RIVM in het kader van infectieziektenbestijding (€ 105,0 miljoen) en bevolkingsonderzoek (€ 128,9 miljoen).
 Artikel 2 Curatieve zorg
 De openstaande voorschotten op dit artikel hebben betrekking op de subsidies in kader van kwaliteit, transparantie en patiëntveiligheid (€ 123,9 miljoen).
 Artikel 3 Langdurige zorg en ondersteuning
 De openstaande voorschotten hebben betrekking op de subsidies in het kader van algemene kwaliteit (€ 145,5 miljoen).
 Artikel 4 Zorgbreed beleid
 De openstaande voorschotten hebben betrekking op RCN (€ 248,5 miljoen), de bijdrage aan ZonMw (€ 171,1 miljoen), de beheerskosten CAK (€ 340,2 miljoen) en subsidies in het kader van opleidingen (€ 102,7 miljoen).
 Artikel 5 Jeugd
 De openstaande voorschotten hebben betrekking op subsidies in het kader van de transitie jeugd (€ 125,7 miljoen).
 Artikel 7 Oorlogsgetroffenen en Herinnering Wereldoorlog II
 De openstaande voorschotten op dit artikel hebben betrekking op de wetten Wereldoorlog II (€ 252,5 miljoen).
 Artikel 8 Tegemoetkoming specifieke kosten
 De openstaande voorschotten op dit artikel hebben grotendeels betrekking op de zorgtoeslag (€ 5.171 miljoen).
 ad 13 en 13a) Garantieverplichtingen
 Onder deze post is het saldo van de garantieverplichtingen opgenomen. Een garantieverplichting wordt gezien als een voorwaardelijke financiële verplichting aan een derde, die pas tot uitbetaling komt als zich bij de wederpartij een bepaalde omstandigheid (realisatie van een risico) voordoet. Een verschil tussen een garantieverplichting en een andere verplichting is dat de hoofdsom van een garantie veelal niet of slechts gedeeltelijk tot uitbetaling zal komen.
 In de onderstaande tabel is het verloop van de uitstaande garantieverplichtingen weergegeven. De uitstaande garantieverplichtingen worden in het beleidsverslag verder toegelicht.
 
 Verloop van de uitstaande garantieverplichtingen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 Stand per 1 januari 2018
 
 
 1.102.929
 
 
 
 
 Aanpassing beginstand in verband met de doorlichting van de leningsgegevens door het waarborgfonds voor de Zorgsector
 
 
 0
 
 
 
 
 Verleende garanties in het verslagjaar
 
 
 0
 
 
 
 
 Verleende garanties in het verslagjaar als gevolg van herfinanciering
 
 
 1.418
 
 
 
 
 Vervallen garanties in het verslagjaar
 
 
 – 73.792
 
 
 
 
 Vervallen garanties in het verslagjaar als gevolg van herfinancieringen
 
 
 – 4.254
 
 
 
 
 Stand per 31 december 2018
 
 
 1.026.301
 
 
 
 
 
 Het feitelijk risico van de garantieverplichtingen wordt gevormd door de som van de schuldrestanten van leningen die instellingen met een garantie hebben afgesloten. Het feitelijk risico – welke in de saldibalans tot uiting komt – is in de onderstaande tabel weergegeven.
 
 Verloop van het feitelijk risico van de garantieverplichtingen op basis van de schuldrestant van de leningen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 Stand per 1 januari 2018
 
 
 371.073
 
 
 
 
 Aanpassing beginstand in verband met de doorlichting van de leningsgegevens door het waarborgfonds voor de Zorgsector en correcties op voorgaande jaren die nog niet waren verwerkt.
 
 
 0
 
 
 
 
 Stortingen in het verslagjaar (inclusief herfinancieringen)
 
 
 1.418
 
 
 
 
 Aflossingen in het verslagjaar (inclusief herfinancieringen)
 
 
 – 55.580
 
 
 
 
 Stand per 31 december 2018
 
 
 316.911
 
 
 
 
 
 
 Verloop van overige garantieverplichtingen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 Stand per 1 januari 2018
 
 
 0
 
 
 
 
 Het Ministerie van VWS staat garant voor eventuele claims die vallen binnen het eigen risico van de medische aansprakelijkheidsverzekering van MC IJsselmeerziekenhuizen en MC Slotervaart (TK 31 016, nr. 112). Met de afwikkeling van het eigen risico is een bedrag van maximaal € 3,1 miljoen gemoeid.
 
 
 3.087
 
 
 
 
 Stand per 31 december 2018
 
 
 3.087
 
 
 
 
 
 ad 14 en 14a) Andere verplichtingen
 De post openstaande verplichtingen vormt het saldo van de aangegane verplichtingen, hierop verrichte betalingen en negatieve bijstellingen van in eerdere begrotingsjaren aangegane verplichtingen.
 
 Verloop van de andere verplichtingen (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 Stand per 1 januari 2018
 
 
 9.299.106
 
 
 
 
 Aangegane verplichtingen
 
 
 16.199.544
 
 
 
 
 Tot betaling gekomen verplichtingen
 
 
 15.374.412
 
 
 
 
 Stand per 31 december 20181Deze stand is exclusief de garantie van € 3,1 miljoen.
 
 
 10.124.238
 
 
 
 
 
 In de onderstaande tabel is het saldo van de openstaande verplichtingen per instrument op artikelniveau groter dan € 50,0 miljoen weergegeven.
 
 Andere verplichtingen per instrument op artikelniveau (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 Art
 
 
 Omschrijving
 
 
 Instrument
 
 
 31-12-2018
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 Volksgezondheid
 
 
 Bijdrage aan agentschappen
 Subsidies
 
 
 293.871
 294.458
 
 
 
 
 2
 
 
 Curatieve Zorg
 
 
 Subsidies
 Bekostiging
 
 
 143.712
 2.785.272
 
 
 
 
 3
 
 
 Langdurige zorg en ondersteuning
 
 
 Subsidies
 Bijdrage aan ZBO’s en RWT’s
 Bekostiging
 
 
 118.581
 102.047
 4.676.100
 
 
 
 
 4
 
 
 Zorgbreed beleid
 
 
 Bijdrage aan ZBO’s en RWT’s
 Subsidies
 Bekostiging
 
 
 936.108
 186.178
 70.252
 
 
 
 
 5
 
 
 Jeugd
 
 
 Subsidies
 
 
 62.301
 
 
 
 
 6
 
 
 Sport
 
 
 Subsidies
 
 
 63.263
 
 
 
 
 7
 
 
 Oorlogsgetroffenen en Herinneringen Wereldoorlog II
 
 
 Inkomensoverdrachten
 
 
 223.500
 
 
 
 
 
 Er zijn in 2018 geen omvangrijke bijstellingen van aangegane verplichtingen geweest, hierbij is een grens gehanteerd van € 25 miljoen voor de beleidsartikelen en 10% voor het apparaatsartikel met een minimum van € 1 miljoen.
 Openstaande verplichtingen groter dan € 100,0 miljoen zijn hieronder toegelicht:
 Artikel 2 Curatieve Zorg
 De openstaande verplichtingen op dit artikel hebben betrekking op Rijksbijdrage 18- (€ 2.749,1 miljoen).
 Artikel 3 Langdurige zorg en ondersteuning
 De openstaande verplichtingen op dit artikel hebben betrekking op bijdrage kosten in kortingen (€ 3.676,1 miljoen) en Rijksbijdrage Wlz (€ 1.000,0 miljoen).
 Artikel 4 Zorgbreed beleid
 De openstaande verplichtingen op dit artikel hebben grotendeels betrekking op de bijdrage aan ZonMw (€ 689,4 miljoen) en de bijdrage aan CAK (€ 117,0 miljoen).
 Artikel 7 Oorlogsgetroffenen en Herinneringen Wereldoorlog II
 De openstaande verplichtingen op dit artikel hebben betrekking op de uitkeringslasten aan de Sociale Verzekeringsbank (€ 223,5 miljoen).
 Algemene Kas van de ZFW
 
 Verloopstaat (bedragen x € 1.000):
 
 
 
 
 
 
 Vorderingen:
 
 
 
 
 
 Stand vorderingen per 31-12-2017
 
 
 310
 
 
 
 
 Ontvangen van internationale verdragspartners
 
 
 – 238
 
 
 
 
 Stand vorderingen per 31-12-2018
 
 
 72
 
 
 
 
 
 
 
 
 Schulden:
 
 
 
 
 
 Stand schulden per 31-12-2017
 
 
 319
 
 
 
 
 Betaalde UWV premies aan Zorginstituut Nederland (ZiNL)
 
 
 – 50
 
 
 
 
 Stand schulden per 31-12-2018
 
 
 269
 
 
 
 
 
 Per 31 december 2017 bedroegen de vorderingen en schulden van het Ministerie van VWS aan het Zorginstituut Nederland (ZiNL) in verband met de afwikkeling van de Voormalige Algemene Kas Ziekenfondswet € 310.000 (vorderingen) en € 319.000 (schulden). In 2018 heeft VWS de door het ZiNL in 2016 verrichte betalingen en verkregen ontvangsten afgerekend met ZiNL. Het bedrag van de vordering per 31-12-2018 bedraagt € 72.000 en het bedrag van de schuld bedraagt € 269.000. VWS zal het saldo in 2019 met het Zorgverzekeringsfonds verrekenen.
 Over het jaar 2017 zullen de per ultimo 2016 nog openstaande geldstromen van de Voormalige Algemene kas door het Zorginstituut in zijn rol als fondsbeheerder worden verantwoord in de verantwoording van het Zorgverzekeringsfonds.
 Per 1 januari 2017 zijn de geldstromen die gerelateerd zijn aan de buitenlandtaak van het Zorginstituut overgeheveld naar het CAK. Ook de geldstromen met betrekking tot internationale verdragspartners vanuit de Voormalige Algemene Kas maakten onderdeel uit van deze overheveling.
 Het CAK zal zich door middel van de Bestuurlijke verantwoording Burgerregelingen vanaf het jaar 2017 als uitvoerder van de buitenlandtaak aan het Zorginstituut als fondsbeheerder verantwoorden.
 Niet uit de balans blijkende verplichtingen
 Achterborg
 Het Ministerie van VWS is achterborg voor het Waarborgfonds voor de Zorgsector (WFZ). Het totaalbedrag aan uitstaande verplichtingen is, volgens informatie van het WFZ, € 7.099,9 miljoen. Dit bedrag is de uitstaande restschuld per 2018. VWS staat daadwerkelijk borg, indien het risicovermogen van het WFZ en de obligoverplichting van 3% van het restant geborgde leningen van de deelnemers tezamen niet voldoende is om het WFZ aan zijn verplichtingen jegens geldgevers te laten voldoen. Via renteloze leningen van VWS aan het WFZ wordt in die situatie invulling gegeven aan het borg staan.
 Garantie Ondernemingsfinanciering Cure
 
 De tijdelijke regeling Garantie Ondernemingsfinanciering Curatieve Zorg (GO Cure) is in het kader van de kredietcrisis ingesteld om de bouw in de gezondheidszorg te stimuleren. Ziekenhuizen, categorale instellingen, geestelijke gezondheidszorg en zelfstandige behandelcentra hebben tot en met 2012 gebruik kunnen maken van de regeling. Bij de GO Cure heeft de overheid garanties verstrekt voor 50% van een nieuwe banklening vanaf € 1,5 miljoen tot € 50 miljoen, met een maximale looptijd van 8 jaar. De verstrekte garanties lopen af in 2020. De GO Cure maakt deel uit van de bredere Garantieregeling Ondernemingsfinanciering (GO) die wordt uitgevoerd door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO), onderdeel van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat. De cijfermatige gegevens van de GO Cure zijn daarom eveneens opgenomen onder de GO regeling in het jaarverslag van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat.
 Per 31 december 2018 bedraagt de omvang van de verstrekte garanties € 2,1 miljoen.
 
 
 Overzicht verstrekte garanties (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel
 
 
 Omschrijving
 
 
 Uitstaande garanties 2017
 
 
 Verlenen 2018
 
 
 Vervallen 2018
 
 
 Uitstaande garanties 2018
 
 
 Garantie plafond
 
 
 Totaal plafond
 
 
 
 
 
 
 
 GO Cure
 
 
 23.314
 
 
 0
 
 
 21.186
 
 
 2.128
 
 
 0
 
 
 2.128
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 –
 
 
 
 23.314
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 21.186
 
 
 
 
 2.128
 
 
 
 
 0
 
 
 
 
 2.128
 
 
 
 
 
 
 ad 15 en 15a) Deelnemingen
 Onder de post deelnemingen zijn alle deelnemingen in besloten en naamloze vennootschappen en internationale instellingen opgenomen. Het Ministerie van VWS heeft geen deelnemingen.
 
 
 
 
 11.
 WNT-VERANTWOORDING 2018 MINISTERIE VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT
 
 Inleiding
 De Wet normering topinkomens (WNT) bepaalt dat de bezoldiging en eventuele ontslaguitkeringen van topfunctionarissen in de publieke en semi-publieke sector op naamsniveau vermeld moeten worden in het financieel jaarverslag. Deze publicatieplicht geldt tevens voor topfunctionarissen die bij een WNT-instelling geen – al dan niet fictieve – dienstbetrekking hebben of hadden. Daarnaast moeten van niet-topfunctionarissen de bezoldiging (zonder naamsvermelding) gepubliceerd worden indien deze het wettelijk bezoldigingsmaximum te boven gaan. Niet-topfunctionarissen zonder dienstverband vallen echter buiten de reikwijdte van de wet.
 Voor dit departement heeft de publicatieplicht betrekking op onderstaande functionarissen. De bezoldigingsgegevens van de leden van de Top Management Groep zijn opgenomen in het jaarverslag van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Het algemeen bezoldigingsmaximum bedraagt in 2018 € 189.000.
 Nieuw in 2018 is het vervallen van het begrip gewezen topfunctionaris en de inwerkingtreding van de anticumulatiebepaling, die bepaalt dat indien een topfunctionaris met verschillende WNT-instellingen een dienstbetrekking aangaat als topfunctionaris, niet zijnde een toezichthoudende topfunctionaris, de som van de bezoldigingen niet meer mag bedragen dan het algemeen bezoldigingsmaximum (€ 189.000).
 
 Bezoldiging van topfunctionarissen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam instelling
 
 
 Naam topfunctionaris
 
 
 Functie
 
 
 Datum aanvang dienstverband 
 (indien van toepassing)
 
 
 Datum einde dienstverband 
 (indien van toepassing)
 
 
 Omvang dienstverband in fte
 (+ tussen haakjes omvang in 2017)
 
 
 Op externe inhuurbasis (nee; ≤ 12 mnd; > 12 mnd)
 
 
 Beloning plus onkostenvergoedingen (belast)
 (+ tussen haakjes bedrag in 2017)
 
 
 Voorzieningen t.b.v. beloningen betaalbaar op termijn
 (+ tussen haakjes bedrag in 2017)
 
 
 Totale bezoldiging in 2018
 (+ tussen haakjes bedrag in 2017)
 
 
 Individueel toepasselijk bezoldigingsmaximum
 
 
 Motivering (indien overschrijding)
 
 
 
 
 
 
 CBG
 
 
 Mevr. dr. B.J. van Zwieten-Boot
 
 
 Lid College
 
 
 
 01.07.2018
 
 
 0,53 (0,53)
 
 
 nee
 
 
 32.471,68 (64.403,36)
 
 
 4.740,96 (8.803,20)
 
 
 37.212,64 (72.806,56)
 
 
 49.465,07
 
 
 
 
 
 CBG
 
 
 Mevr. prof. dr. J.M.W. Hazes
 
 
 Lid College
 
 
 
 
 0,16 (0,16)
 
 
 nee
 
 
 20.719,94 (17.866,92)
 
 
 2.879,64 (2.673,48)
 
 
 23.599,58 (20.540,40)
 
 
 30.292,50
 
 
 
 
 
 CBG
 
 
 Dhr. prof. dr. F.G.M. Russel
 
 
 Lid College
 
 
 
 
 0,16 (0,16)
 
 
 nee
 
 
 21.891,40 (21.153,44)
 
 
 0 (0)
 
 
 21.891,40 (21.153,44)
 
 
 30.292,50
 
 
 
 
 
 CBG
 
 
 Mevr. prof. dr. G.M.M. Groothuis
 
 
 Lid College
 
 
 
 
 0,16 (0,16)
 
 
 nee
 
 
 21.656,40 (21.153,44)
 
 
 0 (0)
 
 
 21.656,40 (21.153,44)
 
 
 30.292,50
 
 
 
 
 
 CBG
 
 
 Dhr. jhr. P.A. de Graeff
 
 
 Lid College
 
 
 
 
 0,44 (0,44)
 
 
 nee
 
 
 64.043,08 (66.990,36)
 
 
 8.225,88 (7.642,44)
 
 
 72.268,96 (74.632,80)
 
 
 84.000,00
 
 
 
 
 
 CBG
 
 
 Mevr. dr. J.M.L. van Rensen
 
 
 Lid College
 
 
 
 
 0,29 (0,29)
 
 
 nee
 
 
 36.266,90 (41.954,60)
 
 
 5.125,08 (5.617,74)
 
 
 41.391,98 (47.626,34)
 
 
 53.917,50
 
 
 
 
 
 CBG
 
 
 Dhr. dr. C. van Nieuwkoop
 
 
 Lid College
 
 
 
 
 0,16 (0,16)
 
 
 nee
 
 
 22.596,40 (21.153,44)
 
 
 2.879,52 (2.317,71)
 
 
 25.475,92 (23.826,80)
 
 
 30.292,50
 
 
 
 
 
 CBG
 
 
 Mevr. dr. V.H.M. Deneer
 
 
 Lid College
 
 
 
 
 0,20 (0,20)
 
 
 nee
 
 
 27.169,20 (27.520,88)
 
 
 3.642,84 (3.692,82)
 
 
 30.812,04 (31.213,70)
 
 
 39.083,01
 
 
 
 
 
 CBG
 
 
 Dhr. G.S. Sonke
 
 
 Lid College
 
 
 
 
 0,16 (0,16)
 
 
 nee
 
 
 23.066,40 (22.093,44)
 
 
 2.879,52 (2.673,36)
 
 
 25.945,92 (24.766,80)
 
 
 30.292,50
 
 
 
 
 
 CBG
 
 
 Dhr. prof. dr. M.L. Bouvy
 
 
 Lid College
 
 
 
 
 0,16 (0,16)
 
 
 nee
 
 
 23.066,40 (21.153,44)
 
 
 2.879,52 (2.673,36)
 
 
 25.945,92 (23.826,80)
 
 
 30.292,50
 
 
 
 
 
 CBG
 
 
 Dhr. prof. dr. H.J. Guchelaar
 
 
 Lid College
 
 
 
 
 0,16 (0,16)
 
 
 nee
 
 
 21.891,40 (20.448,44)
 
 
 2.879,52 (2.673,36)
 
 
 24.770,92 (23.121,80)
 
 
 30.292,50
 
 
 
 
 
 CBG
 
 
 Dhr. prof. dr. ir. H. Boersma
 
 
 Lid College
 
 
 
 
 0,16 (0,16)
 
 
 nee
 
 
 22.596,40 (11.830,34)
 
 
 2.876,52 (1.559,46)
 
 
 25.472,92 (13.389,80)
 
 
 30.292,50
 
 
 
 
 
 CBG
 
 
 Dhr. prof. dr. O.M. Dekkers
 
 
 Lid College
 
 
 
 
 0,16 (0,16)
 
 
 nee
 
 
 21.421,40 (2.977,24)
 
 
 2.873,40 (445,56)
 
 
 24.294,80 (3.422,80)
 
 
 30.292,50
 
 
 
 
 
 CBG
 
 
 Dhr. prof. dr. R.J. van Marum
 
 
 Lid College
 
 
 01.07.2018
 
 
 
 0,16 (0)
 
 
 nee
 
 
 10.609,68 (0)
 
 
 1.436,04 (0)
 
 
 12.045,72 (0)
 
 
 15.270,74
 
 
 
 
 
 CBG
 
 
 Dhr. prof. dr. A. de Boer
 
 
 Voorzitter
 
 
 
 
 0,78 (0,78)
 
 
 nee
 
 
 93.392,44 (37.534,95)
 
 
 13.952,28 (5.405,35)
 
 
 107.344,72 (42.940,30)
 
 
 147.000,00
 
 
 
 
 
 aCBG
 
 
 Dhr. C.A. van Belkum
 
 
 Adjunct Directeur
 
 
 
 
 1,00 (1,00)
 
 
 nee
 
 
 116.892,04 (120.705,35)
 
 
 18.021,36 (16.928,44)
 
 
 134.913,40 (137.633,79)
 
 
 189.000,00
 
 
 
 
 
 aCBG
 
 
 Dhr. H.R. Hurts
 
 
 Directeur
 
 
 
 
 1,00 (1,00)
 
 
 nee
 
 
 123.822,51 (122.058,69)
 
 
 18.187,44 (16.977,24)
 
 
 142.009,95 (139.035,94)
 
 
 189.000,00
 
 
 
 
 
 CCMO
 
 
 Dhr. mr. dr. J.C.J. Dute
 
 
 Lid Commissie
 
 
 
 01.08.2018
 
 
 0,11 (0,11)
 
 
 nee
 
 
 7.256,16 (12.386,04)
 
 
 1.164,45 (1.853,40)
 
 
 8.420,61 (14.239,44)
 
 
 12.197,26
 
 
 
 
 
 CCMO
 
 
 Mevr. mr. S.J.E. von Meyenfeldt
 
 
 Lid Commissie
 
 
 
 
 0,11 (0,11)
 
 
 nee
 
 
 13.294,65 (12.138,00)
 
 
 0 (0)
 
 
 13.294,65 (12.138,00)
 
 
 21.000,00
 
 
 
 
 
 CCMO
 
 
 Mevr. prof. dr. C.A.J. Knibbe
 
 
 Lid Commissie
 
 
 
 
 0,11 (0,11)
 
 
 nee
 
 
 12.569,40 (12.383,64)
 
 
 0 (0)
 
 
 12.569,40 (12.383,64)
 
 
 21.000,00
 
 
 
 
 
 CCMO
 
 
 Dhr. prof. dr. ir. J.H.L.M. van Bokhoven
 
 
 Lid Commissie
 
 
 
 
 0,11 (0,11)
 
 
 nee
 
 
 12.569,40 (12.383,64)
 
 
 0 (0)
 
 
 12.569,40 (12.383,64)
 
 
 21.000,00
 
 
 
 
 
 CCMO
 
 
 Dhr. prof. dr. F.R. Rosendaal
 
 
 Lid Commissie
 
 
 
 
 0,11 (0,11)
 
 
 nee
 
 
 12.569,40 (12.383,64)
 
 
 0 (0)
 
 
 12.569,40 (12.383,64)
 
 
 21.000,00
 
 
 
 
 
 CCMO
 
 
 Dhr. prof. dr. J.K.L. Denollet
 
 
 Lid Commissie
 
 
 
 
 0,11 (0,11)
 
 
 nee
 
 
 12.569,40 (12.383,64)
 
 
 1.996,08 (1.853,28)
 
 
 14.565,48 (14.236,92)
 
 
 21.000,00
 
 
 
 
 
 CCMO
 
 
 Dhr. prof. dr. J.H.F. Falkenburg
 
 
 Lid Commissie
 
 
 
 01.09.2018
 
 
 0,11 (0,11)
 
 
 nee
 
 
 8.317,68 (12.383,64)
 
 
 1.330,72 (1.853,28)
 
 
 9.648,40 (14.236,92)
 
 
 13.980,82
 
 
 
 
 
 CCMO
 
 
 Dhr. J.J.M. van Delden
 
 
 Lid Commissie
 
 
 
 
 0,11 (0,11)
 
 
 nee
 
 
 12.569,40 (12.383,64)
 
 
 1.996,08 (1.853,28)
 
 
 14.565,48 (14.236,92)
 
 
 21.000,00
 
 
 
 
 
 CCMO
 
 
 Dhr. B. Nuijen
 
 
 Lid Commissie
 
 
 
 
 0,11 (0,11)
 
 
 nee
 
 
 12.569,40 (12.383,64)
 
 
 1.996,08 (1.853,28)
 
 
 14.565,48 (14.236,92)
 
 
 21.000,00
 
 
 
 
 
 CCMO
 
 
 Dhr. prof. dr. J.J. van Lanschot
 
 
 Lid Commissie
 
 
 
 
 0,11 (0,11)
 
 
 nee
 
 
 12.569,40 (11.024,70)
 
 
 1.995,24 (1.544,40)
 
 
 14.564,64 (12.569,10)
 
 
 21.000,00
 
 
 
 
 
 CCMO
 
 
 Dhr. prof. dr. M. Boele van Hensbroek
 
 
 Lid Commissie
 
 
 
 
 0,11 (0,11)
 
 
 nee
 
 
 12.569,40 (9.992,73)
 
 
 1.994,88 (1.389,96)
 
 
 14.564,28 (11.382,69)
 
 
 21.000,00
 
 
 
 
 
 CCMO
 
 
 Mevr. dr. J.A. Land
 
 
 Lid Commissie
 
 
 
 
 0,11 (0,11)
 
 
 nee
 
 
 12.569,40 (17.474,60)
 
 
 1.992,24 (463,32)
 
 
 14.561,64 (17.937,92)
 
 
 21.000,00
 
 
 
 
 
 CCMO
 
 
 Dhr. mr. dr. J.H.H.M. Dorscheidt
 
 
 Lid Commissie
 
 
 01.08.2018
 
 
 
 0,11 (0)
 
 
 nee
 
 
 5.314,65 (0)
 
 
 834,20 (0)
 
 
 6.148,85 (0)
 
 
 8.802,74
 
 
 
 
 
 CCMO
 
 
 Dhr. prof. dr. W.E. Fibbe
 
 
 Lid Commissie
 
 
 01.09.2018
 
 
 
 0,11 (0)
 
 
 nee
 
 
 4.251,72 (0)
 
 
 0 (0)
 
 
 4.251,72 (0)
 
 
 7.019,18
 
 
 
 
 
 CCMO
 
 
 Dhr. prof dr. J.M.A van Gerven
 
 
 Voorzitter Commissie
 
 
 
 
 
 
 1,00 (1,00)
 
 
 >12 mnd
 
 
 181.000,00 (192.152,00)
 
 
 0 (0)
 
 
 181.000,00 (192.152,00)
 
 
 189.000,00
 
 
 
 
 
 CCMO
 
 
 Dhr. dr. W.G. Ista
 
 
 Lid Commissie
 
 
 01.09.2017
 
 
 01.09.2018
 
 
 0,11 (0)
 
 
 <12 mnd
 
 
 12.388,56 (0)
 
 
 0 (0)
 
 
 12.388,56 (0)
 
 
 18.355,55
 
 
 
 
 
 CCMO
 
 
 Dhr. dr. W.G. Ista
 
 
 Lid Commissie
 
 
 01.09.2018
 
 
 
 0,11 (0)
 
 
 >12 mnd
 
 
 4.251,72 (0)
 
 
 0 (0)
 
 
 4.251,72 (0)
 
 
 7.000,00
 
 
 
 
 
 CCMO
 
 
 Dhr. prof. dr. G.A.P.J.M. Rongen
 
 
 Lid Commissie
 
 
 15.06.2017
 
 
 01.06.2018
 
 
 0,11 (0,11)
 
 
 <12 mnd
 
 
 4.328,30 (8.768,27)
 
 
 0 (0)
 
 
 4.328,30 (8.768,27)
 
 
 10.611,11
 
 
 
 
 
 CCMO
 
 
 Dhr. prof. dr. G.A.P.J.M. Rongen
 
 
 Lid Commissie
 
 
 01.06.2018
 
 
 
 0,11 (0,11)
 
 
 >12 mnd
 
 
 6.059,63 (0)
 
 
 0 (0)
 
 
 6.059,63 (0)
 
 
 12.250,00
 
 
 
 
 
 CCMO
 
 
 Dhr. C. de Heer
 
 
 Algemeen Secretaris/
 Directeur
 
 
 
 
 1,00 (1,00)
 
 
 nee
 
 
 112.641,94 (108.774,34)
 
 
 17.787,36 (16.514,88)
 
 
 130.429,30 (125.289,22)
 
 
 189.000,00
 
 
 
 
 
 
 
 Bezoldiging van niet-topfunctionarissen boven het individueel toepasselijk drempelbedrag 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam instelling
 
 
 Functie
 
 
 Datum aanvang dienstverband (indien van toepassing)
 
 
 Datum einde dienstverband (indien van toepassing)
 
 
 Omvang dienstverband (fte) (+ tussen haakjes omvang in 2017)
 
 
 Beloning plus onkostenvergoedingen (belast) (+tussen haakjes bedrag in 2017)
 
 
 Voorzieningen tbv beloningen betaalbaar op termijn (+tussen haakjes bedrag in 2017)
 
 
 Totale bezoldiging in 2018 (+tussen haakjes bedrag in 2017)
 
 
 Individueel toepasselijk bezoldigingsmaximum
 
 
 Motivering (indien overschrijding)
 
 
 
 
 
 
 RIVM
 
 
 Directeur
 
 
 
 
 
 
 1,00 (1,00)
 
 
 170.981,85 (168.565,72)
 
 
 19.578,48 (18.211,44)
 
 
 190.560,33 (186.777,16)
 
 
 189.000,00
 
 
 Arbeidsmarktoverweging
 
 
 
 
 
 Naast de hierboven vermelde functionarissen zijn er geen andere functionarissen die in 2018 een bezoldiging boven het toepasselijke WNT-maximum hebben ontvangen, of waarvoor in eerdere jaren een vermelding op grond van de WOPT of de WNT heeft plaatsgevonden of had moeten plaatsvinden.
 Er zijn in 2018 geen ontslaguitkeringen betaald die op grond van de WNT dienen te worden gerapporteerd.
 Er zijn in 2018 geen leidinggevende topfunctionarissen die op grond van de WNT i.v.m. de cumulatie van dienstbetrekkingen dienen te worden gerapporteerd.
 
 
 
 
 
 D.
 FINANCIEEL BEELD ZORG
 
 
 
 
 1.
 Inleiding
 
 Het Financieel Beeld Zorg (FBZ) geeft een integraal beeld van de ontwikkeling van de uitgaven en ontvangsten onder het Uitgavenplafond Zorg. Dit hoofdstuk geeft op hoofdlijnen een toelichting op de financiële cijfers en de voorlopige realisatie over het jaar 2018.
 
 Het FBZ bestaat uit de volgende onderdelen:
 
 
 1.
 
 Inleiding
 
 1.1. Wijzigingen in het FBZ
 1.2. Factsheet
 
 
 2.
 
 Zorguitgaven in vogelvlucht
 
 2.1. Financieel beeld op hoofdlijnen
 2.2. Zorguitgaven onder het Uitgavenplafond Zorg
 2.3. Actualisering van de intensiveringen en maatregelen uit de begroting 2018 en de Startnota
 2.4. Ontwikkeling van het Uitgavenplafond Zorg en de plafondtoets
 2.5. Verticale ontwikkeling van de netto zorguitgaven
 
 
 3.
 
 Zorguitgaven
 
 3.1. Zorgverzekeringwet (Zvw)
 3.1.1. Verticale ontwikkeling van de Zvw-uitgaven en -ontvangsten
 3.1.2. Zorgakkoorden curatieve zorg
 3.2. Wet langdurige zorg (Wlz)
 3.2.1. Verticale ontwikkeling van de Wlz-uitgaven en -ontvangsten
 3.3. Begrotingsgefinancierde zorguitgaven (Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015) en Jeugdwet en overig begrotingsgefinancierd)
 
 
 4.
 
 Financiering van de zorguitgaven
 
 4.1. De financiering van de zorguitgaven in 2018
 4.2. Ontvangsten, uitgaven en vermogens van de zorgfondsen (Zvw, Wlz en AWBZ)
 4.3. Ontwikkeling premies voor Zvw en Wlz
 4.4. Wat heeft de gemiddelde burger in 2018 aan zorg betaald?
 
 
 5.
 
 Meerjarige ontwikkeling van de zorguitgaven en -ontvangsten
 
 5.1. Ontwikkeling van de zorguitgaven en -ontvangsten 2008–2018
 5.2. Horizontale ontwikkeling van de zorguitgaven 2015–2018
 5.2.1. Horizontale ontwikkeling van de Zvw-uitgaven
 5.2.2. Horizontale ontwikkeling van de Wlz-uitgaven
 
 
 6.
 
 Verdieping Financieel Beeld Zorg
 
 6.1. Verdieping zorguitgaven in deelsectoren
 6.1.1. Zorgverzekeringswet (Zvw)
 6.1.2. Wet langdurige zorg (Wlz)
 
 
 
 
 
 1.1.
 Wijzigingen in het Financieel Beeld Zorg
 
 Het FBZ in het jaarverslag 2018 heeft ten opzichte van het jaarverslag 2017 de onderstaande veranderingen ondergaan:
 
 
 •
 
 Uitgavenplafond Zorg en zorguitgaven
 
 De term Budgettair Kader Zorg (BKZ) is vervangen door Uitgavenplafond Zorg.
 De termen BKZ-uitgaven en -ontvangsten zijn vervangen door zorguitgaven en -ontvangsten.
 
 
 •
 In paragraaf 1.2. is een factsheet opgenomen waarin de opbouw van de zorguitgaven en -ontvangsten op deelsectorniveau (uitgesplitst naar Zvw, Wlz en begrotingsgefinancierde zorguitgaven) is weergegeven voor de jaren 2015 tot en met 2018.
 
 
 •
 
 Financieel beeld op hoofdlijnen
 
 In paragraaf 2.1 werd voorheen een grafiek opgenomen met de (voorziene) realisatie 2006–2017, afgezet tegen de trendlijn op basis van de realisatie 2006–2012. Deze is komen te vervallen. Voor de nieuwe kabinetsperiode wordt in deze paragraaf in figuur 1 de opbouw van de groei van de netto zorguitgaven 2018 ten opzichte van 2017 gepresenteerd, uitgesplitst in diverse onderdelen (loon- en prijsontwikkeling, volumegroei, enkele beleidsmaatregelen en realisaties). Om tot een adequate vergelijking te komen is gecorrigeerd voor de overhevelingen. Dit wordt gedaan door de situatie 2019 als uitgangspunt te nemen en de jaren 2017 en 2018 te corrigeren door het deel van de Wmo (exclusief beschermd wonen) en jeugdbudget, dat per 2019 naar de algemene uitkering van het gemeentefonds is overgeheveld, uit het budget te halen.
 Verder is in paragraaf 2.1 een nieuwe figuur (figuur 2) opgenomen over de groei van de zorguitgaven vergeleken met de groei van de economie over de afgelopen 10 jaar (2009 tot en met 2018).
 
 
 •
 
 Actualisering van de intensiveringen en maatregelen uit de begroting 2018 en de Startnota
 
 In paragraaf 2.3 zijn in tabel 2 naast de intensiveringen en maatregelen (exclusief overhevelingen) uit de begroting 2018, ook de intensiveringen en maatregelen uit de Startnota opgenomen en toegelicht.
 
 
 •
 
 Ontwikkeling van het Uitgavenplafond Zorg en de plafondtoets 2018
 
 In paragraaf 2.4 is in tabel 3 de nieuwe opzet van de plafondtoets opgenomen voor het jaar 2018 (nieuwe kabinetsperiode).
 
 
 •
 
 Zorgakkoorden
 
 Aangezien voor 2018 bestuurlijke afspraken zijn gemaakt voor verschillende Zvw-sectoren (MSZ, ggz, huisartsen- en multidisciplinaire zorg (MDZ) en wijkverpleging) is hierover in het FBZ-jaarverslag 2018 een aparte paragraaf (paragraaf 3.1.2) opgenomen.
 
 
 •
 
 Kwaliteitskader verpleeghuiszorg
 
 De paragraaf over het Kwaliteitskader verpleeghuiszorg is komen te vervallen. Deze was in de begroting 2018 opgenomen om een totaaloverzicht te geven van de extra middelen voor het kwaliteitskader.
 
 
 •
 
 Horizontale ontwikkeling van de zorguitgaven 2015–2018
 
 In paragraaf 5.2 zijn in de figuren 6 t/m 8 de horizontale ontwikkeling van de netto zorguitgaven, gecorrigeerd voor overhevelingen, grafisch weergegeven voor de jaren 2015–2018.
 
 
 •
 De eerste drie kolommen (2015–2017) bevatten de gecorrigeerde uitgaven zoals dat tot en met de vorige kabinetsperiode gebruikelijk was. Hierin zijn onder andere de uitgaven die bij de hervorming van de langdurige zorg per 2015 zijn overgeheveld naar de Zvw en de Wmo, teruggerekend naar de situatie voor 2015.
 
 
 •
 In de laatste twee kolommen zijn de jaren 2017 en 2018 weergegeven volgens de definitie van de zorguitgaven die voor deze kabinetsperiode wordt gebruikt. Hierin zijn de zorguitgaven gecorrigeerd voor overhevelingen van de Wmo en Jeugdwet naar de algemene uitkering van het gemeentefonds per 2019.
 
 
 
 
 
 1.2.
 Factsheet
 
 In onderstaande factsheet wordt de opbouw van de zorguitgaven en -ontvangsten op deelsectorniveau (uitgesplitst naar Zvw, Wlz en begrotingsgefinancierde zorguitgaven) weergegeven voor de jaren 2015 tot en met 2018.
 
 Factsheet zorguitgaven en -ontvangsten per deelsector 2015 t/m 2018 (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Zvw-uitgaven per sector
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Eerstelijnszorg 
 
 
 
 
 5.096,9
 
 
 
 
 5.291,9
 
 
 
 
 5.417,8
 
 
 
 
 5.711,4
 
 
 
 
 
 Huisartsenzorg
 
 
 2.558,2
 
 
 2.634,4
 
 
 2.702,3
 
 
 2.873,5
 
 
 
 
 Multidisciplinaire zorgverlening
 
 
 463,2
 
 
 530,2
 
 
 574,1
 
 
 599,9
 
 
 
 
 Tandheelkundige zorg
 
 
 742,1
 
 
 752,4
 
 
 739,6
 
 
 760,0
 
 
 
 
 Paramedische zorg
 
 
 675,6
 
 
 712,0
 
 
 736,2
 
 
 768,2
 
 
 
 
 Verloskunde
 
 
 214,3
 
 
 217,8
 
 
 213,8
 
 
 241,7
 
 
 
 
 Kraamzorg
 
 
 293,7
 
 
 293,1
 
 
 300,3
 
 
 310,9
 
 
 
 
 Zintuiglijk gehandicapten
 
 
 149,8
 
 
 152,0
 
 
 151,4
 
 
 157,2
 
 
 
 
 
 Tweedelijnszorg
 
 
 
 
 21.861,8
 
 
 
 
 23.475,6
 
 
 
 
 24.174,3
 
 
 
 
 24.935,0
 
 
 
 
 
 Medisch-specialistische zorg
 
 
 19.946,7
 
 
 21.519,8
 
 
 21.964,9
 
 
 22.609,6
 
 
 
 
 Geriatrische revalidatiezorg en eerstelijnsverblijf
 
 
 690,4
 
 
 714,9
 
 
 969,0
 
 
 1.024,5
 
 
 
 
 Beschikbaarheidbijdrage academische zorg
 
 
 639,4
 
 
 655,2
 
 
 676,3
 
 
 701,1
 
 
 
 
 Beschikbaarheidbijdrage kapitaallasten academische zorg
 
 
 38,0
 
 
 38,3
 
 
 39,3
 
 
 39,7
 
 
 
 
 Beschikbaarheidbijdragen overig medisch-specialistische zorg
 
 
 75,1
 
 
 79,6
 
 
 87,4
 
 
 93,1
 
 
 
 
 Garantieregeling kapitaallasten
 
 
 47,8
 
 
 31,6
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Overig curatieve zorg
 
 
 424,3
 
 
 436,3
 
 
 437,5
 
 
 467,0
 
 
 
 
 
 Geneeskundige geestelijke gezondheidszorg
 
 
 
 
 3.257,1
 
 
 
 
 3.392,9
 
 
 
 
 3.557,3
 
 
 
 
 3.674,0
 
 
 
 
 
 
 Genees- en hulpmiddelen
 
 
 
 
 5.997,8
 
 
 
 
 5.963,4
 
 
 
 
 6.020,2
 
 
 
 
 6.153,8
 
 
 
 
 
 Geneesmiddelen
 
 
 4.463,3
 
 
 4.536,9
 
 
 4.571,5
 
 
 4.657,8
 
 
 
 
 Hulpmiddelen
 
 
 1.534,5
 
 
 1.426,4
 
 
 1.448,7
 
 
 1.496,0
 
 
 
 
 
 Wijkverpleging
 
 
 
 
 3.112,1
 
 
 
 
 3.228,2
 
 
 
 
 3.412,8
 
 
 
 
 3.642,1
 
 
 
 
 
 
 Ziekenvervoer 
 
 
 
 
 620,8
 
 
 
 
 648,1
 
 
 
 
 658,7
 
 
 
 
 743,4
 
 
 
 
 
 Ambulancevervoer
 
 
 507,5
 
 
 536,3
 
 
 552,7
 
 
 631,8
 
 
 
 
 Overig ziekenvervoer
 
 
 113,2
 
 
 111,8
 
 
 105,9
 
 
 111,6
 
 
 
 
 
 Beschikbaarheidbijdrage opleidingen Zvw
 
 
 
 
 1.185,8
 
 
 
 
 1.195,1
 
 
 
 
 1.210,1
 
 
 
 
 1.179,4
 
 
 
 
 
 
 Grensoverschrijdende zorg
 
 
 
 
 695,8
 
 
 
 
 621,8
 
 
 
 
 685,7
 
 
 
 
 662,0
 
 
 
 
 
 
 Bruto Zvw-uitgaven jaarverslag 2018
 
 
 
 
 41.828,0
 
 
 
 
 43.817,0
 
 
 
 
 45.137,0
 
 
 
 
 46.701,2
 
 
 
 
 
 Eigen betalingen Zvw
 
 
 3.217,7
 
 
 3.194,8
 
 
 3.187,1
 
 
 3.207,7
 
 
 
 
 
 Netto Zvw-uitgaven jaarverslag 2018
 
 
 
 
 38.610,3
 
 
 
 
 40.622,1
 
 
 
 
 41.949,8
 
 
 
 
 43.493,5
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Wlz-uitgaven per sector
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Zorg in natura binnen contracteerruimte1In verband met de vereenvoudiging van het budget- en nacalculatieproces voor de Wet langdurige zorg (Wlz) ontvangt VWS vanaf 2018 alleen nog het totale omzetplafond in de eerste en tweede contracteerronde en de totale omzet bij de nacalculatie van de NZa en niet de verschillende deelsectoren (ouderenzorg, gehandicaptenzorg, langdurige ggz, volledig pakket thuis, extramurale zorg en overig binnen contracteerruimte). De informatie over de deelsectoren zoals gepresenteerd in tabel 20 betreft om die reden beleidsinformatie op basis van declaratiegegevens (zie ook de toelichting in de VWS-begroting 2018, pagina 249).
 
 
 
 
 16.210,4
 
 
 
 
 16.751,4
 
 
 
 
 17.467,1
 
 
 
 
 18.822,0
 
 
 
 
 
 Ouderenzorg
 
 
 8.482,9
 
 
 8.835,4
 
 
 9.234,0
 
 
 10.064,1
 
 
 
 
 Gehandicaptenzorg
 
 
 5.954,1
 
 
 6.224,4
 
 
 6.474,1
 
 
 6.818,7
 
 
 
 
 Langdurige ggz
 
 
 616,9
 
 
 532,1
 
 
 511,7
 
 
 447,4
 
 
 
 
 Volledig pakket thuis
 
 
 352,3
 
 
 422,9
 
 
 492,1
 
 
 661,1
 
 
 
 
 Extramurale zorg
 
 
 605,4
 
 
 546,4
 
 
 510,5
 
 
 565,0
 
 
 
 
 Overige binnen contracteerruimte
 
 
 198,8
 
 
 190,2
 
 
 244,7
 
 
 265,7
 
 
 
 
 
 Persoonsgebonden budgetten
 
 
 
 
 1.273,9
 
 
 
 
 1.566,2
 
 
 
 
 1.752,7
 
 
 
 
 1.895,4
 
 
 
 
 
 
 Buiten contracteerruimte
 
 
 
 
 2.060,9
 
 
 
 
 1.612,4
 
 
 
 
 1.180,7
 
 
 
 
 668,5
 
 
 
 
 
 Kapitaallasten (nacalculatie)
 
 
 1.399,4
 
 
 850,7
 
 
 466,3
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Beheerskosten
 
 
 149,4
 
 
 140,7
 
 
 171,9
 
 
 196,6
 
 
 
 
 Overig buiten contracteerruimte2Bij de Wlz zijn onder de post overige buiten contracteerruimte opgenomen de deelsectoren: bovenbudgettaire vergoedingen, tandheelkunde Wlz, instellingen voor medisch-specialistische zorg Wlz, overig curatieve zorg Wlz, ADL, extramurale behandeling, zorginfrastructuur, eerstelijns verblijf, orthocommunicatieve behandeling, innovatie en beschikbaarheidbijdrage opleidingen Wlz.
 
 
 664,7
 
 
 721,7
 
 
 593,1
 
 
 471,9
 
 
 
 
 Nominaal en onverdeeld
 
 
 – 152,6
 
 
 – 100,8
 
 
 – 50,6
 
 
 0,0
 
 
 
 
 
 Bruto Wlz-uitgaven jaarverslag 2018
 
 
 
 
 19.545,2
 
 
 
 
 19.929,9
 
 
 
 
 20.400,6
 
 
 
 
 21.385,9
 
 
 
 
 
 Eigen bijdrage Wlz
 
 
 1.892,0
 
 
 1.891,8
 
 
 1.851,9
 
 
 1.812,8
 
 
 
 
 
 Netto Wlz-uitgaven jaarverslag 2018
 
 
 
 
 17.653,2
 
 
 
 
 18.038,1
 
 
 
 
 18.548,7
 
 
 
 
 19.573,1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Begrotingsgefinancierde zorguitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Wmo 2015 en Jeugdwet (gemeentefonds)
 
 
 
 
 6.977,2
 
 
 
 
 6.865,0
 
 
 
 
 6.776,9
 
 
 
 
 7.082,4
 
 
 
 
 
 Integratie-uitkering Wmo/huishoudelijke verzorging
 
 
 1.258,7
 
 
 1.161,4
 
 
 1.336,5
 
 
 1.385,4
 
 
 
 
 Integratie-uitkering Sociaal domein deel Wmo 2015
 
 
 3.556,1
 
 
 3.642,6
 
 
 3.562,0
 
 
 3.726,1
 
 
 
 
 HHT en restant RA middelen arbeidsmarkt
 
 
 128,6
 
 
 141,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Jeugdwet
 
 
 2.033,8
 
 
 1.920,0
 
 
 1.878,4
 
 
 1.971,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overig begrotingsgefinancierd (VWS-begroting)
 
 
 
 
 490,6
 
 
 
 
 434,0
 
 
 
 
 499,7
 
 
 
 
 513,0
 
 
 
 
 
 Subsidieregeling abortusklinieken (Art. 1)
 
 
 15,7
 
 
 15,9
 
 
 16,5
 
 
 15,7
 
 
 
 
 Subsidie NIPT (Art. 1)
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 17,9
 
 
 18,6
 
 
 
 
 Subsidieregeling overgang integrale tarieven medisch-specialistische zorg (Art. 2)
 
 
 35,9
 
 
 1,1
 
 
 0,1
 
 
 0,1
 
 
 
 
 Schadevergoeding Erasmus MC (Art. 2)
 
 
 85,0
 
 
 85,0
 
 
 81,0
 
 
 4,7
 
 
 
 
 Subsidie kwaliteit, transparantie en patientveiligheid (Art. 2)
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 25,9
 
 
 46,0
 
 
 
 
 Zorgopleidingen (Art. 4)
 
 
 208,1
 
 
 223,6
 
 
 235,3
 
 
 300,2
 
 
 
 
 Caribisch Nederland (Art. 4)
 
 
 104,1
 
 
 108,2
 
 
 122,0
 
 
 127,6
 
 
 
 
 Wtcg (Art. 8)
 
 
 41,8
 
 
 0,2
 
 
 1,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 
 Bruto begrotingsgefinancierde zorguitgaven jaarverslag 2018
 
 
 
 
 7.467,8
 
 
 
 
 7.299,0
 
 
 
 
 7.276,6
 
 
 
 
 7.595,4
 
 
 
 
 
 Overige ontvangsten
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 
 Netto Begrotingsgefinancierde zorguitgaven jaarverslag 2018
 
 
 
 
 7.467,8
 
 
 
 
 7.299,0
 
 
 
 
 7.276,6
 
 
 
 
 7.595,4
 
 
 
 
 
 
 Bruto zorguitgaven jaarverslag 2018
 
 
 
 
 68.841,1
 
 
 
 
 71.045,9
 
 
 
 
 72.814,1
 
 
 
 
 75.682,5
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten jaarverslag 2018
 
 
 
 
 5.109,7
 
 
 
 
 5.086,6
 
 
 
 
 5.039,0
 
 
 
 
 5.020,5
 
 
 
 
 
 
 Netto zorguitgaven jaarverslag 2018
 
 
 
 
 63.731,3
 
 
 
 
 65.959,3
 
 
 
 
 67.775,1
 
 
 
 
 70.662,0
 
 
 
 
 
 
 Bron: VWS, gegevens Zorginstituut over (voorlopige) financieringslasten Zvw en Wlz en NZa-gegevens over de productieafspraken en (voorlopige) realisatiegegevens.
 
 
 
 
 
 
 2.
 Zorguitgaven in vogelvlucht
 
 
 
 2.1.
 Financieel beeld op hoofdlijnen
 
 Zorg gaat iedereen aan. Iedere dag dragen honderdduizenden zorgprofessionals met hun kennis en toewijding bij aan de kwaliteit van leven van mensen en hun omgeving. Niet voor niets behoort onze zorg tot de beste van Europa. Uitgangspunt is goede zorg voor iedereen op de juiste plek op het juiste moment. Daarvoor investeren we bijvoorbeeld ruim € 2 miljard in de ouderenzorg, worden er deze kabinetsperiode maatregelen genomen om de zorg beter te organiseren, komt er extra geld voor preventie en gezondheidsbevordering en zijn er extra middelen beschikbaar voor de arbeidsmarkt in de zorg. Ook wordt deze kabinetsperiode extra geïnvesteerd in de curatieve zorg en de geestelijke gezondheidszorg. Tegelijkertijd is via de diverse hoofdlijnenakkoorden de groei in deze sectoren afgeremd. Daarmee wordt de balans gevonden tussen investeringen in de zorg daar waar nodig en oog voor de betaalbaarheid van de zorg voor de huidige, maar ook voor volgende generaties.
 
 Voor het jaar 2018 werd uitgegaan van een groei van de netto zorguitgaven met bijna € 4 miljard, van € 68,8 miljard in 2017 naar € 72,8 miljard in 2018 (stand na verwerking regeerakkoord kabinet-Rutte III). Naar huidige inzichten is de groei in het afgelopen jaar uitgekomen op € 3 miljard. Aan de ene kant lag het startniveau in 2017 circa € 1 miljard lager en kwam uit op € 67,8 miljard, terwijl aan de andere kant de netto zorguitgaven in 2018 (op basis van voorlopige cijfers) € 70,7 miljard bedragen. Dit is bijna € 2 miljard minder dan werd voorzien ten tijde van het regeerakkoord.
 
 
 Figuur 1 Opbouw groei van de gecorrigeerde netto zorguitgaven 2018 t.o.v. 2017 in miljarden euro’s
 
 
 Bron: VWS-cijfers
 
 
 De groei van de gecorrigeerde zorguitgaven, waarin de uitgaven aan Wmo- (met uitzondering van beschermd wonen) en jeugdzorg niet meetellen vanwege de overheveling per 2019, is uitgekomen op € 2,6 miljard, € 1 miljard minder dan de bij regeerakkoord geraamde groei van € 3,6 miljard. In bovenstaande figuur is aangegeven welke loon- en prijsbijstelling, volumegroei en beleidsmatige groei voor 2018 werd voorzien in vergelijking met 2017 en wat er ten opzichte daarvan uit de realisatie blijkt. De figuur is vergelijkbaar met de grafiek zoals gepresenteerd in de begroting 2019 voor de gehele kabinetsperiode 2017–2022, maar concentreert zich op het jaar 2018. Zoals in deze figuur te zien is, was de verwachte groei van € 3,6 miljard vooral gebaseerd op prijsontwikkelingen in de zorg (€ 2,3 miljard) en daarnaast op volumegroei (€ 1,2 miljard). De beleidsmatige groei was per saldo beperkt en de voorlopige realisatie komt € 1 miljard lager uit.
 Het is niet goed mogelijk om in algemene termen van prijs- en volumeontwikkelingen aan te geven waarom de groei van de zorguitgaven lager is uitgevallen dan geraamd. De belangrijkste reden daarvoor is dat de totale zorguitgaven een optelsom vormen van duizenden behandelingen, verrichtingen, zorgpakketten en overige producten tegen evenzovele verschillende prijzen. Voor de afzonderlijke sectoren met de grootste onderschrijdingen binnen de curatieve zorg en de langdurige zorg wordt wel aangegeven welke factoren een rol (kunnen) hebben gespeeld. Het betreft onder andere de uitgaven aan eerstelijnszorg, wijkverpleging, geneeskundige geestelijke gezondheidszorg en genees- en hulpmiddelen. Deze informatie is te vinden in de verdiepingsbijlage (hoofdstuk 6) van het Financieel Beeld Zorg.
 
 Figuur 2 Groei van de zorguitgaven vergeleken met de groei van de economie
 
 
 Bron: VWS-cijfers, CPB CEP 2019.
 
 
 Het jaar 2018 is het zesde jaar op rij dat de groei van de zorguitgaven onder de economische groei uit komt (zie figuur 2). Deze ontwikkeling is gegeven de houdbaarheid van en solidariteit in de zorg wenselijk en is ook een aandachtspunt voor de langere termijn. Daarom is de Sociaal-Economische Raad (SER) om een verkenning naar de gevolgen van stijgende zorguitgaven voor de economie en de arbeidsmarkt gevraagd, alsook voor de solidariteit die ten grondslag ligt aan ons stelsel. Mede namens de Minister van Financiën is ook de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) gevraagd welke inzichten ons op weg kunnen helpen naar verdere beheersing van de zorguitgaven op de lange termijn. De rapporten die respectievelijk in 2019 en 2021 worden verwacht zullen worden betrokken bij de strategie om ook op (middel)lange termijn de zorguitgaven betaalbaar te houden.
 
 
 
 2.2.
 Zorguitgaven onder het Uitgavenplafond Zorg
 
 De zorguitgaven onder het Uitgavenplafond Zorg zijn opgebouwd uit de geraamde premiegefinancierde uitgaven onder de Zorgverzekeringswet (Zvw), de Wet langdurige zorg (Wlz) en de begrotingsgefinancierde zorguitgaven (Wmo, Jeugdwet en overige uitgaven).
 Bij de Wmo- en Jeugdwetuitgaven gaat het om middelen die in het gemeentefonds beschikbaar zijn gesteld voor de zorg en ondersteuning van jeugdigen, ouderen en mensen met beperkingen. Deze uitgaven staan op de begroting van het gemeentefonds van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK), maar vallen gedeeltelijk onder het Uitgavenplafond Zorg.
 De overige begrotingsgefinancierde zorguitgaven betreffen dat deel van de uitgaven dat verantwoord wordt op de VWS-begroting, maar dat toegerekend wordt aan het Uitgavenplafond Zorg. Tot deze categorie behoren onder meer een deel van de uitgaven aan zorgopleidingen, de uitgaven voor zorg, welzijn en jeugdhulp op Caribisch Nederland en de subsidieregeling abortusklinieken.
 Tabel 1 toont de bruto zorguitgaven en -ontvangsten.
 
 Tabel 1 Samenstelling van de bruto zorguitgaven en -ontvangsten naar financieringsbron (bedragen x € 1 miljard)1Als gevolg van afronding kan de som der delen afwijken van het totaal.
 
 
 
 
 
 
 Omschrijving
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Bruto zorguitgaven stand jaarverslag 2018
 
 
 
 
 75,7
 
 
 
 
 
 
 Premiegefinancierd
 
 
 
 
 68,1
 
 
 
 
 
 waarvan Zvw
 
 
 46,7
 
 
 
 
 waarvan Wlz
 
 
 21,4
 
 
 
 
 
 Begrotingsgefinancierd
 
 
 
 
 7,6
 
 
 
 
 
 waarvan Wmo 2015 en Jeugdwet
 
 
 7,1
 
 
 
 
 waarvan overig begrotingsgefinancierd2Onder de post overig begrotingsgefinancierd zijn opgenomen een deel van de uitgaven aan zorgopleidingen, Wtcg, zorg Caribisch Nederland, de subsidieregeling overgang integrale tarieven medisch-specialistische zorg, subsidieregeling abortusklinieken, subsidieregeling NIPT, subsidieregeling kwaliteit, transparantie en patiëntveiligheid en loon- en prijsbijstelling.
 
 
 0,5
 
 
 
 
 
 Ontvangsten stand jaarverslag 2018
 
 
 
 
 5,0
 
 
 
 
 
 waarvan eigen betalingen Zvw
 
 
 3,2
 
 
 
 
 waarvan eigen bijdragen Wlz
 
 
 1,8
 
 
 
 
 
 Netto zorguitgaven stand jaarverslag 2018
 
 
 
 
 70,7
 
 
 
 
 
 
 Bron: VWS, gegevens Zorginstituut over (voorlopige) financieringslasten Zvw en Wlz en NZa-gegevens over de productieafspraken en (voorlopige) realisatiegegevens.
 
 
 
 Figuur 3: De bruto zorguitgaven per financieringsbron als aandeel in de totale zorguitgaven 2018
 
 
 
 
 
 
 2.3.
 Actualisering van de intensiveringen en maatregelen uit de begroting 2018 en de Startnota
 
 In onderstaande tabel zijn de intensiveringen en maatregelen (exclusief overhevelingen) opgenomen die zijn aangekondigd in de begroting 2018 en de Startnota voor de totale zorguitgaven. In de toelichting onder de tabel staat per intensivering en maatregel de stand van zaken. Daartoe zijn in de eerste kolom de geraamde bedragen vermeld zoals deze zijn opgenomen in de begroting 2018 en de Startnota. De tweede kolom geeft een actualisering van deze bedragen. Daar waar de bedragen ongewijzigd zijn, is er geen aanpassing geweest van de omvang van de beleidsmaatregel. Met uitzondering van de Startnotamutaties zijn deze daarom niet opgenomen in onderstaande tabel. Als de realisatie afwijkt van de begrotingsstand kan er sprake zijn van het (deels) terugdraaien, wijzigen of uitstellen van een maatregel, of van een verwacht besparingsverlies of juist een hogere opbrengst. Het kan ook zijn dat er een andere reden is waardoor de realisatie afwijkt. Het is niet altijd mogelijk om van elke intensivering en maatregel in de zorg een exacte realisatie te geven. De reden daarvoor is dat tal van ontwikkelingen van invloed zijn op de hoogte van de zorguitgaven, waaronder vraagfactoren (toe- of afname van het zorggebruik), aanbodfactoren (zoals substitutie-effecten) en prijsontwikkelingen1 Bijvoorbeeld: Een tariefmaatregel (effect op de prijs) kan door toenemend zorgvolume (hogere q) meer opbrengen dan geraamd, terwijl de totale zorguitgaven toch toenemen (omdat het effect op de prijs meer dan gecompenseerd wordt door het volume-effect). Een pakketmaatregel kan mogelijk minder opleveren dan geraamd wanneer er substitutie plaatsvindt naar andere vormen van zorg die nog wel worden vergoed.. Deze ontwikkelingen zijn op macroniveau niet nauwkeurig van elkaar te onderscheiden en te kwantificeren.
 
 Tabel 2 Intensiveringen en maatregelen die zijn aangekondigd in de begroting 2018 en de Startnota (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting/ Startnota
 
 
 Actualisering
 
 
 
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 
 Zorgverzekeringswet (Zvw)
 
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 Lagere groei door zorgakkoorden 2018
 
 
 – 280,0
 
 
 ≥ – 280,0
 
 
 
 
 2
 
 
 Flankerend beleid zorgakkoorden 2018
 
 
 35,9
 
 
 < 35,9
 
 
 
 
 3
 
 
 H55 Gedragseffect stabilisatie eigen risico
 
 
 39,0
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 Totaal Zvw-uitgaven
 
 
 
 
 – 205,1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 4
 
 
 H55 Stabilisatie eigen risico 2018–2021
 
 
 – 101,0
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 Totaal Zvw-ontvangsten
 
 
 
 
 – 101,0
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Wet langdurige zorg (Wlz)
 
 
 
 
 
 
 
 5
 
 
 Transitie- en uitvoeringskosten kwaliteitskader
 
 
 131,9
 
 
 < 131,9
 
 
 
 
 
 
 Totaal Wlz-uitgaven
 
 
 
 
 131,9
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 6
 
 
 H67 Verlaging eigen bijdragen Wlz
 
 
 – 16,2
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 Totaal Wlz-ontvangsten
 
 
 
 
 – 16,2
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015) en Jeugdwet
 
 
 
 
 
 
 
 7
 
 
 H67 Verlaging eigen bijdragen beschermd wonen
 
 
 0,8
 
 
 –
 
 
 
 
 8
 
 
 H62 Onafhankelijke cliëntondersteuning
 
 
 15,0
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 Totaal Wmo- en Jeugdwet-uitgaven
 
 
 
 
 15,8
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 Toelichting:
 Zorgverzekeringswet (Zvw)
 Uitgaven
 Lagere groei door zorgakkoorden 2018
 Als gevolg van de gematigde groei die is afgesproken in de bestuurlijke afspraken voor 2018 voor de sectoren MSZ, ggz, huisartsenzorg/multidisciplinaire zorg en wijkverpleging, is de raming van de zorguitgaven in 2018 met € 280 miljoen verlaagd. Uit de voorlopige realisatiecijfers van de uitgaven op de HLA-sectoren blijkt dat die lagere raming is gerealiseerd. Uit de meest recente cijfers blijkt dat de uitgaven nog eens circa € 315 miljoen lager zijn ten opzichte van de stand begroting 2019.
 Flankerend beleid zorgakkoorden 2018
 Het kabinet heeft voor 2018 bestuurlijke afspraken gesloten met een aantal sectoren binnen de curatieve zorg met als doel de uitgavengroei te matigen. Om deze afspraken tot stand te brengen heeft het kabinet middelen vrijgemaakt voor een aantal gerichte intensiveringen, zoals het versterken van het eerstelijnsverblijf en de nieuwe opzet van het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker. Deze middelen bedroegen in 2018 € 35,9 miljoen. Uit de voorlopige realisatiecijfers valt af te leiden dat de beoogde groei van het eerstelijnsverblijf in 2018 niet volledig is gerealiseerd. Over de feitelijke meeruitgaven van ziekenhuizen voor de behandeling van baarmoederhalskanker zijn geen gegevens beschikbaar.
 H55 Gedragseffect stabilisatie eigen risico
 De stabilisatie van het verplicht eigen risico op € 385 leidt tot een verlaagd remgeldeffect, dat wil zeggen dat het kan leiden tot extra zorgconsumptie en extra zorguitgaven. Voor 2018 was de raming hiervan € 39 miljoen. Verondersteld wordt dat deze extra zorguitgaven zich daadwerkelijk hebben voorgedaan, het is onmogelijk dit specifieke effect uit de realisatiecijfers te destilleren.
 Ontvangsten
 H55 Stabilisatie eigen risico 2018
 De stabilisatie van het verplicht eigen risico op € 385 levert een derving op van de opbrengst van het eigen risico. In 2018 was de raming voor deze derving € 101 miljoen. Er wordt vanuit gegaan dat de geraamde derving van de opbrengst van het eigen risico zich daadwerkelijk heeft voorgedaan.
 Wet langdurige zorg (Wlz)
 Transitie- en uitvoeringskosten kwaliteitskader
 Naast de extra middelen die beschikbaar zijn gesteld door een verhoging van de tarieven voor de intramurale V&V zorg, zijn er ook middelen beschikbaar gesteld voor arbeidsmarktbeleid, een bijdrage voor innovatie en extra middelen voor de zorgkantoren en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) om toe te zien op de implementatie van het kwaliteitskader. De middelen zijn grotendeels uitgegeven.
 Ontvangsten
 H67 Verlaging eigen bijdragen Wlz
 De vermogensinkomensbijtelling Wlz is gehalveerd naar 4%. Ook is het marginale tarief van de lage eigen bijdrage verlaagd naar 10%.
 Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015) en Jeugdwet (JW)
 H67 Verlaging eigen bijdragen beschermd wonen
 
 De maatregelen op het terrein van de verlaging van de eigen bijdragen Wlz hebben gevolgen voor de groep mensen die op grond van de Wmo een eigen bijdrage betalen voor beschermd wonen omdat voor deze groep dezelfde eigen bijdrage systematiek geldt als in de Wlz.
 Gemeenten worden door het Rijk gecompenseerd voor de derving van de inkomsten vanuit de eigen bijdrage die hiervan het resultaat is.
 
 H62 Onafhankelijke cliëntondersteuning
 Er wordt door dit kabinet extra geïnvesteerd in onafhankelijke cliëntondersteuning. In samenspraak moeten gemeenten en zorgkantoren zorgen voor een grotere bekendheid, vindbaarheid en professionaliteit van cliëntondersteuning.
 
 
 
 2.4.
 Ontwikkeling van het Uitgavenplafond Zorg en de plafondtoets
 
 Het Uitgavenplafond Zorg is bij Startnota van het kabinet-Rutte III voor de periode 2018–2021 vastgesteld. Voor het vaststellen van het Uitgavenplafond Zorg is uitgegaan van de netto zorguitgaven bij Miljoenennota 2018. Op deze stand zijn vervolgens de maatregelen en de macro-economische doorwerking uit het regeerakkoord verwerkt.
 Tabel 3 laat de ontwikkeling van het Uitgavenplafond Zorg en de plafondtoets zien vanaf de stand Startnota.
 
 Tabel 3 Ontwikkeling van het Uitgavenplafond Zorg en de plafondtoets 2018 (bedragen x € 1 miljoen)1Als gevolg van afronding kan de som der delen afwijken van het totaal.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 1
 
 
 
 Uitgavenplafond Zorg stand Startnota
 
 
 
 
 72.762,4
 
 
 
 
 
 2
 
 
 Loon- en prijsontwikkeling
 
 
 – 44,6
 
 
 
 
 3
 
 
 Overboekingen tussen Uitgavenplafonds
 
 
 – 176,0
 
 
 
 
 4
 
 
 
 Bijstelling Uitgavenplafond Zorg (=2+3)
 
 
 
 
 – 220,6
 
 
 
 
 
 5
 
 
 
 Uitgavenplafond Zorg stand jaarverslag 2018
 
 
 
 
 72.541,8
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 6
 
 
 
 Netto zorguitgaven stand Startnota
 
 
 
 
 72.762,4
 
 
 
 
 
 7
 
 
 
 Bijstelling netto zorguitgaven
 
 
 
 
 – 2.100,3
 
 
 
 
 
 8
 
 
 
 Netto zorguitgaven stand jaarverslag 2018
 
 
 
 
 70.662,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 9
 
 
 
 Onderschrijding Uitgavenplafond Zorg (=8–5)
 
 
 
 
 – 1.879,7
 
 
 
 
 
 
 Bron: VWS, gegevens Zorginstituut over (voorlopige) financieringslasten Zvw en Wlz en NZa-gegevens over de productieafspraken en (voorlopige) realisatiegegevens.
 
 
 Toelichting:
 De onderschrijding van het Uitgavenplafond Zorg bedraagt € 1,9 miljard. Deze onderschrijding is het gevolg van de neerwaartse bijstelling van het Uitgavenplafond Zorg met € 0,2 miljard en de neerwaartse bijstelling van de netto zorguitgaven met € 2,1 miljard (zie voor de bijstelling van de netto zorguitgaven paragraaf 2.5, tabel 5).
 Bijstelling van het Uitgavenplafond Zorg
 
 Het Uitgavenplafond Zorg is op basis van de Macro-Economische Verkenningen (MEV) 2019 van het Centraal Planbureau (CPB) ten opzichte van de CPB-raming bij Startnota neerwaarts bijgesteld met € 45 miljoen.
 Het Uitgavenplafond Zorg is verder verlaagd met € 176 miljoen als gevolg van overboekingen vanuit het Uitgavenplafond Zorg naar het Uitgavenplafond Rijksbegroting. Het gaat onder andere om de overheveling van middelen ten behoeve van de tijdelijke voorziening voor de door gemeenten ervaren knelpunten van € 100 miljoen. Verder betreft het middelen Transformatiefonds jeugd € 18 miljoen, aanpak kindermishandeling € 6,5 miljoen, de bijdrage aan het pensioenfonds Caribisch Nederland van € 7,2 miljoen en de extra opdrachtgeversbijdrage aan het CIBG van € 5,1 miljoen.
 
 In de paragrafen 3.1.1, 3.2.1 en 3.3 is de ontwikkeling van de zorguitgaven en -ontvangsten per financieringsbron verder toegelicht.
 Tabel 4 geeft een overzicht van de onderschrijdingen van het Uitgavenplafond Zorg in 2018 vanaf de stand Startnota.
 
 Tabel 4 Ontwikkeling over-/onderschrijding Uitgavenplafond Zorg 2018 (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Stand over-/onderschrijding bij Startnota
 
 
 
 
 0,0
 
 
 
 
 
 Mutatie 1e suppletoire begroting 2018
 
 
 – 459,5
 
 
 
 
 
 Stand onderschrijding bij 1e suppletoire begroting 2018
 
 
 
 
 – 459,5
 
 
 
 
 
 Mutatie ontwerpbegroting 2019
 
 
 – 364,1
 
 
 
 
 
 Stand onderschrijding bij ontwerpbegroting 2019
 
 
 
 
 – 823,6
 
 
 
 
 
 Mutatie 2e suppletoire begroting 2018
 
 
 – 707,9
 
 
 
 
 
 Stand onderschrijding bij 2esuppletoire begroting 2018
 
 
 
 
 – 1.531,6
 
 
 
 
 
 Mutatie jaarverslag 2018
 
 
 
 – 348,2
 
 
 
 
 
 
 Stand onderschrijding bij jaarverslag 2018
 
 
 
 
 – 1.879,7
 
 
 
 
 
 
 Bron: VWS, gegevens Zorginstituut Nederland over (voorlopige) financieringslasten Zvw en Wlz en NZa-gegevens over de productieafspraken en voorlopige realisatiegegevens.
 
 
 Toelichting
 
 Sinds de stand Startnota is het Uitgavenplafond Zorg onderschreden met circa € 1,9 miljard. Van deze € 1,9 miljard is een deel (€ 1,5 miljard) reeds in eerdere budgettaire nota’s gemeld.
 Ten opzichte van de stand tweede suppletoire begroting 2018 is er sprake van een toename van de onderschrijding met circa € 348 miljoen, voornamelijk als gevolg van de neerwaartse bijstelling van de netto zorguitgaven.
 
 
 
 
 2.5.
 Verticale ontwikkeling van de zorguitgaven
 
 Tabel 5 laat vanaf de stand ontwerpbegroting 2018 de verticale ontwikkeling van de netto zorguitgaven op hoofdlijnen zien.
 
 Tabel 5 Verticale ontwikkeling van de netto zorguitgaven (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Netto zorguitgaven ontwerpbegroting 2018
 
 
 
 
 72.556,6
 
 
 
 
 
 Bijstellingen in de netto zorguitgaven Startnota
 
 
 205,7
 
 
 
 
 
 Netto zorguitgaven NvW 2018
 
 
 
 
 72.762,4
 
 
 
 
 
 Bijstellingen in de netto Zvw-uitgaven
 
 
 – 1.816,1
 
 
 
 
 Bijstellingen in de netto Wlz-uitgaven
 
 
 – 425,6
 
 
 
 
 Bijstellingen in de netto begrotingsgefinancierde uitgaven
 
 
 141,4
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen in de netto zorguitgaven
 
 
 
 
 – 2.100,3
 
 
 
 
 
 
 Netto zorguitgaven jaarverslag 2018
 
 
 
 
 70.662,0
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Ten opzichte van de stand NvW begroting 2018 nemen de netto zorguitgaven af met circa € 2,1 miljard. De daling van de netto zorguitgaven is het saldo van de daling van de netto Zvw-uitgaven met circa € 1,8 miljard, een daling van de Wlz-uitgaven met circa € 0,4 miljard en een stijging van de begrotingsgefinancierde zorguitgaven met circa € 0,1 miljard.
 In paragraaf 3 en paragraaf 6 wordt de ontwikkeling van de zorguitgaven en -ontvangsten per financieringsbron verder toegelicht.
 
 
 
 
 3.
 Zorguitgaven
 
 
 
 3.1.
 Zorgverzekeringwet (Zvw)
 
 
 
 3.1.1.
 Verticale ontwikkeling van de Zvw-uitgaven en -ontvangsten
 
 De verticale toelichting bevat een cijfermatig overzicht van de budgettaire veranderingen die zich hebben voorgedaan sinds de ontwerpbegroting 2018. Hierin worden alleen de mutaties toegelicht die hebben plaatsgevonden na de nota van wijziging begroting 2018. Voor een toelichting op de mutaties op basis van de Startnota wordt verwezen naar de NvW begroting 2018 (TK 34 775-XVI, nr. 15).
 
 De verticale toelichting onderscheidt drie categorieën bijstellingen:
 
 
 •
 Autonoom: voornamelijk mutaties als gevolg van de actualisering van de zorguitgaven op basis van de meest recente cijfers van het Zorginstituut en de NZa en de bijstellingen op basis van de actuele macro-economische inzichten van het Centraal Planbureau (CPB).
 
 
 •
 Beleidsmatig: mutaties als gevolg van politieke prioriteitstelling.
 
 
 •
 Technisch: overhevelingen tussen financieringsbronnen/domeinen of tussen sectoren binnen hetzelfde financieringsbron/domein en de zogenaamde financieringsmutaties.
 
 
 De afzonderlijke posten worden toegelicht als het hiermee gepaard gaande bedrag hoger is dan € 10 miljoen.
 
 Tabel 6 laat vanaf de stand ontwerpbegroting 2018 de verticale ontwikkeling van de zorguitgaven en -ontvangsten van de Zvw zien.
 
 Tabel 6 Verticale ontwikkeling van de Zvw-uitgaven en -ontvangsten (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Bruto Zvw-uitgaven ontwerpbegroting 2018
 
 
 
 
 48.495,3
 
 
 
 
 
 Bijstellingen Startnota
 
 
 22,0
 
 
 
 
 
 Bruto Zvw-uitgaven NvW begroting 2018
 
 
 
 
 48.517,3
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Autonoom
 
 
 
 
 – 1.905,8
 
 
 
 
 
 Actualisering zorguitgaven (zie tabel 6A)
 
 
 – 1.805,8
 
 
 
 
 Ramingsbijstelling geneesmiddelen
 
 
 – 100,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsmatig
 
 
 
 
 104,2
 
 
 
 
 
 Behouden deel onderuitputting
 
 
 100,0
 
 
 
 
 Overig beleidsmatig
 
 
 4,2
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Technisch
 
 
 
 
 – 14,5
 
 
 
 
 
 Overig technisch
 
 
 – 14,5
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 
 
 – 1.816,1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bruto Zvw-uitgaven jaarverslag 2018
 
 
 
 
 46.701,2
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Zvw-ontvangsten ontwerpbegroting 2018
 
 
 
 
 3.308,4
 
 
 
 
 
 Bijstellingen Startnota
 
 
 – 100,7
 
 
 
 
 
 Zvw-ontvangsten NvW begroting 2018
 
 
 
 
 3.207,7
 
 
 
 
 
 
 Bijstellingen
 
 
 
 
 0,0
 
 
 
 
 
 
 Zvw-ontvangsten jaarverslag 2018
 
 
 
 
 3.207,7
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Netto Zvw-uitgaven NvW begroting 2018
 
 
 
 
 45.309,6
 
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen in de netto Zvw-uitgaven
 
 
 
 
 – 1.816,1
 
 
 
 
 
 
 Netto Zvw-uitgaven jaarverslag 2018
 
 
 
 
 43.493,5
 
 
 
 
 
 
 Bron: VWS, gegevens Zorginstituut over (voorlopige) financieringslasten Zvw en Wlz en NZa-gegevens over de productieafspraken en (voorlopige) realisatiegegevens.
 
 
 Uitgaven
 Autonoom
 Actualisering Zvw-uitgaven
 
 Tabel 6A Actualisering Zvw-uitgaven (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand
 ontwerpbegroting
 
 
 Bijstellingen
 
 
 Stand
 jaarverslag
 
 
 
 
 
 2019
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 Eerstelijnszorg
 
 
 – 141,0
 
 
 – 205,6
 
 
 – 346,6
 
 
 
 
 Tweedelijnszorg
 
 
 – 38,3
 
 
 – 11,9
 
 
 – 50,2
 
 
 
 
 Geneeskundige ggz
 
 
 – 243,0
 
 
 – 59,3
 
 
 – 302,3
 
 
 
 
 Geneesmiddelen
 
 
 – 265,9
 
 
 – 92,7
 
 
 – 358,5
 
 
 
 
 Hulpmiddelen
 
 
 – 89,1
 
 
 – 57,2
 
 
 – 146,3
 
 
 
 
 Wijkverpleging
 
 
 – 100,0
 
 
 – 217,6
 
 
 – 317,6
 
 
 
 
 Ziekenvervoer
 
 
 – 9,2
 
 
 – 2,6
 
 
 – 11,9
 
 
 
 
 Opleidingen
 
 
 0,0
 
 
 – 150,0
 
 
 – 150,0
 
 
 
 
 Grensoverschrijdende zorg
 
 
 0,0
 
 
 – 37,5
 
 
 37,5
 
 
 
 
 Nominaal en onverdeeld
 
 
 0,0
 
 
 – 84,8
 
 
 84,8
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 
 
 – 886,5
 
 
 
 
 – 919,3
 
 
 
 
 1.805,8
 
 
 
 
 
 
 Bron: VWS, gegevens Zorginstituut over (voorlopige) financieringslasten Zvw en Wlz en NZa-gegevens over de productieafspraken en (voorlopige) realisatiegegevens.
 
 
 In tabel 6A is het onderdeel Actualisering Zvw-uitgaven uit tabel 6 uitgesplitst. De actualisering van de zorguitgaven vindt plaats op basis van voorlopige realisatiegegevens 2018 van het Zorginstituut en de NZa. Een belangrijk deel van deze bijstellingen is reeds toegelicht in eerdere budgettaire stukken. Voor de toelichting op de eerste suppletoire begroting 2018 (TK 34 960-XVI, nr. 1), de ontwerpbegroting 2019 (TK 35 000-XVI, nr. 1) en de tweede suppletoire begroting 2018 (TK 35 095-XVI, nr. 1) wordt verwezen naar de betreffende publicaties.
 In de tweede suppletoire begroting 2018 is een onderschrijding van € 600 miljoen gerapporteerd op basis van voorlopige gegevens over 2018. Ten opzichte daarvan vindt er in dit jaarverslag een bijstelling van de Zvw-uitgaven plaats van € 319,3 miljoen.
 Deze bijstellingen worden in de verdiepingsparagraaf op sectorniveau toegelicht.
 Ramingsbijstelling geneesmiddelen
 De verwachte uitgaven aan geneesmiddelen zijn op basis van de inschatting van het Zorginstituut lager dan eerder geraamd. Dit is onder andere het gevolg van de gemaakte prijsarrangementen voor geneesmiddelen.
 Beleidsmatig
 Behouden deel onderuitputting
 In de bestuurlijke akkoorden huisartsenzorg, ggz en wijkverpleging is afgesproken de in 2017 geconstateerde onderschrijdingen structureel door te trekken. Tevens is in de akkoorden afgesproken dat een deel van deze onderschrijdingen in de betreffende kaders beschikbaar blijft om de nieuwe afspraken in de betreffende akkoorden te kunnen realiseren. Daarbij gaat het om een bedrag van € 50 miljoen in zowel de huisartsenzorg als de wijkverpleging. Ook in de ggz blijft € 50 miljoen van de onderuitputting beschikbaar voor de akkoordperiode.
 Overig beleidsmatig
 Deze post is het saldo van verschillende kleine beleidsmatige mutaties.
 Technisch
 Overig technisch
 Deze post is het saldo van verschillende kleine technische mutaties.
 
 
 
 3.1.2.
 Zorgakkoorden curatieve zorg
 
 Voor het jaar 2018 zijn met partijen in de medisch-specialistische zorg, huisartsen- en multidisciplinaire zorg, geestelijke gezondheidszorg en wijkverpleging inhoudelijke afspraken gemaakt die de zorg verder verbeteren en zijn er financiële afspraken gemaakt over het beschikbare kader in 2018 en de beheersing hiervan. Daarnaast zijn afspraken gemaakt voor de paramedische zorg.
 De afspraken voor het jaar 2018 zijn gemaakt aangezien de eerdere akkoorden eind 2017 afliepen. Met het oog op de contractering voor 2018 wilde het demissionaire vorige kabinet tijdig duidelijkheid geven over de inhoudelijke en financiële kaders voor het jaar 2018. In de loop van 2018 zijn op basis van afspraken in het regeerakkoord Rutte III nieuwe meerjarige afspraken gemaakt voor de periode 2019–2022.
 In onderstaande tabel is de aansluiting gemaakt tussen de voorlopige realisatiecijfers over 2018 voor de betreffende sectoren met de kaders die zijn afgesproken in de bestuurlijke akkoorden.
 
 Tabel 7 Voorlopige realisatie zorgakkoorden 2018 (bedragen x € 1 miljoen)1Als gevolg van afronding kan de som der delen afwijken van het totaal.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 MSZ
 
 
 Huisartsen/ MDZ
 
 
 Ggz
 
 
 Wijkverpleging
 
 
 
 
 
 
 
 Stand conform zorgakkoorden
 
 
 
 
 21.875
 
 
 
 
 3.494
 
 
 
 
 3.909
 
 
 
 
 3.778
 
 
 
 
 
 Overhevelingen naar VWS-begroting:
 
 
 
 
 
 
 
 
 – subsidieverlening NIPT
 
 
 – 26,0
 
 
 
 
 
 
 
 – subsidieregeling integrale tarieven
 
 
 – 2,7
 
 
 
 
 
 
 
 – kwaliteitsgelden ggz
 
 
 
 
 – 7,0
 
 
 
 
 
 – E-health ggz
 
 
 
 
 – 50,0
 
 
 
 
 
 Technische bijstellingen:
 
 
 
 
 
 
 
 
 – hoger bedrag overheveling uxolitinib naar MSZ
 
 
 12,1
 
 
 
 
 
 
 
 – hoger bedrag overheveling MSVT naar wijkverpleging/Wlz
 
 
 – 3,5
 
 
 
 
 
 
 
 Wlz-financiering verkeerde bed
 
 
 – 14,2
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2018 (FBZ)
 
 
 
 
 21.840,9
 
 
 
 
 3.494,0
 
 
 
 
 3.851,6
 
 
 
 
 3.778,0
 
 
 
 
 
 Mutaties sindsdien:
 
 
 
 
 
 
 
 
 – substitutie 2018
 
 
 – 6,7
 
 
 6,7
 
 
 
 
 
 
 – voorwaardelijke toelating
 
 
 4,3
 
 
 
 
 
 
 
 – ambulantiseringsschuif
 
 
 
 
 1,0
 
 
 
 
 
 – loon- en prijsbijstelling 2018
 
 
 709,4
 
 
 120,1
 
 
 134,3
 
 
 131,8
 
 
 
 
 Aansluiting met mbi-kader:
 
 
 
 
 
 
 
 
 – kwaliteitsgelden
 
 
 – 15,5
 
 
 
 
 
 
 
 – Wlz-financiering: verkeerde bed
 
 
 14,2
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand kaders hoofdlijnenakkoorden 2018
 
 
 
 
 22.546,6
 
 
 
 
 3.620,8
 
 
 
 
 3.986,9
 
 
 
 
 3.909,8
 
 
 
 
 
 
 Voorlopige realisatie (stand jaarverslag 2018)
 
 
 
 
 22.598,6
 
 
 
 
 3.475,4
 
 
 
 
 3.674,0
 
 
 
 
 3.642,1
 
 
 
 
 
 
 Verschil2De actuele stand van de begrotingscijfers voor de betreffende sectoren is terug te vinden in het verdiepingshoofdstuk van dit Financieel Beeld Zorg. Voor de sectoren huisartsen/MDZ, ggz en wijkverpleging geldt dat de mutatie bij jaarverslag 2018 kleiner is dan het hier gepresenteerde verschil, aangezien bij begroting 2019 al een onderschrijding op basis van de afgesloten akkoorden voor de periode 2019–2020 was verwerkt.
 
 
 
 
 52,0
 
 
 
 
 – 145,4
 
 
 
 
 – 312,9
 
 
 
 
 – 267,7
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 De aansluiting van de stand conform zorgakkoorden met de stand ontwerpbegroting 2018 (FBZ) is toegelicht in het Financieel Beeld Zorg in de VWS-begroting 2018.
 De bedragen op de regel stand ontwerpbegroting 2018 (FBZ) corresponderen met de bedragen voor de betreffende sectoren in het verdiepingshoofdstuk van het Financieel Beeld Zorg in de ontwerpbegroting 2018. Op deze kaders zijn enkele (technische) mutaties van toepassing, voor een belangrijk deel in verband met de reguliere loon- en prijsbijstelling voor 2018.
 Op de regel Stand kaders hoofdlijnenakkoorden 2018 is vervolgens opgenomen wat de huidige stand van de kaders 2018 is, rekening houdend met de genoemde (technische) mutaties. Met partijen in de paramedische zorg zijn geen afspraken gemaakt over het beschikbare kader.
 
 Verschil tussen stand ontwerpbegroting 2018 (FBZ) en stand kaders hoofdlijnenakkoorden 2018:
 
 
 •
 In verband met substitutie is een bedrag van € 6,7 miljoen overgeheveld vanuit het MSZ-kader naar huisartsenzorg/MDZ.
 
 
 •
 Op basis van de raming van het Zorginstituut voor de uitgaven aan voorwaardelijke toelating is het MSZ-kader met € 4,3 miljoen verhoogd.
 
 
 •
 Vanuit de sector langdurige ggz (Wlz) is in verband met ambulantisering een bedrag van € 1,0 miljoen toegevoegd aan het Zvw-kader ggz.
 
 
 •
 In de kaders van de hoofdlijnenakkoorden voor 2018 zijn de bedragen voor de loon- en prijsbijstelling 2018 verwerkt.
 
 
 •
 Het MSZ-kader betreft het beschikbare bedrag voor de zorginkoop door zorgverzekeraars bij aanbieders. ZN en koepels van zorgaanbieders hebben afspraken gemaakt over de besteding van beschikbare kwaliteitsgelden voor de MSZ (€ 12,5 miljoen voor de SKMS en € 3 miljoen voor patiëntenparticipatie), waardoor deze geen onderdeel uitmaken van de lokale onderhandelingen.
 
 
 •
 In het beschikbare bedrag voor de MSZ is een bedrag inbegrepen voor ziekenhuisuitgaven die worden gerekend tot het Wlz-domein (verkeerde-bedproblematiek).
 
 
 
 
 Op de regel voorlopige realisatie 2018 (stand jaarverslag 2018) zijn de voorlopige realisatiecijfers 2018 opgenomen die worden afgezet tegen de kaders hoofdlijnenakkoorden. Op de regel verschil worden de voorlopige onder- en overschrijdingen van de kaders hoofdlijnenakkoorden zichtbaar. De onderschrijdingen hebben betrekking op:
 
 
 •
 Onderschrijdingen op basis van realisatiecijfers 2017. In de hoofdlijnenakkoorden 2019–2022 is afgesproken om deze onderschrijdingen (deels) structureel te verwerken op het kader.
 
 
 •
 Onderschrijdingen op basis van realisatiecijfers 2018. Deze onderschrijdingen worden in de afzonderlijke sectortabellen toegelicht (paragraaf 6.1.1 van het Financieel Beeld Zorg in dit jaarverslag).
 
 
 Uit de voorlopige realisatiecijfers over 2018 komt naar voren dat bij alle HLA-sectoren met uitzondering van de medisch-specialistische zorg de uitgaven lager zijn dan de afgesproken uitgavenplafonds. De overschrijding bij de medisch-specialistische zorg is zeer beperkt, afgezet tegen de totale uitgaven voor deze sector. De actuele realisatiecijfers zullen worden besproken met de betrokken partijen. Het vaststellen van de hoogte van de over- en onderschrijdingen en de mogelijke gevolgen daarvan vindt plaats op basis van meer definitieve realisatiecijfers.
 
 
 
 
 
 3.2.
 Wet langdurige zorg (Wlz)
 
 
 
 3.2.1.
 Verticale ontwikkeling van de Wlz-uitgaven en -ontvangsten
 
 De verticale toelichting bevat een cijfermatig overzicht van de budgettaire veranderingen die zich hebben voorgedaan sinds de ontwerpbegroting 2018. Hierin worden alleen de mutaties toegelicht die hebben plaatsgevonden na de nota van wijziging begroting 2018. Voor een toelichting op de mutaties op basis van de Startnota wordt verwezen naar de NvW op de begroting (TK 34 775 XVI, nr. 15).
 
 De verticale toelichting onderscheidt drie categorieën bijstellingen:
 
 
 •
 Autonoom: voornamelijk mutaties als gevolg van de actualisering van de zorguitgaven op basis van de meest recente cijfers van het Zorginstituut en de NZa en de bijstellingen op basis van de actuele macro-economische inzichten van het Centraal Planbureau (CPB).
 
 
 •
 Beleidsmatig: mutaties als gevolg van politieke prioriteitstelling.
 
 
 •
 Technisch: overhevelingen tussen financieringsbronnen/domeinen of tussen sectoren binnen hetzelfde financieringsbron/domein en de zogenaamde financieringsmutaties.
 
 
 
 De afzonderlijke posten worden toegelicht als het hiermee gepaard gaande bedrag hoger is dan € 10 miljoen.
 Tabel 8 laat vanaf de stand ontwerpbegroting 2018 de verticale ontwikkeling van de zorguitgaven en -ontvangsten van de Wlz zien.
 
 Tabel 8 Verticale ontwikkeling van de Wlz-uitgaven en -ontvangsten (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Bruto Wlz-uitgaven ontwerpbegroting 2018
 
 
 
 
 21.811,9
 
 
 
 
 
 Bijstellingen Startnota
 
 
 49,8
 
 
 
 
 
 Bruto Wlz-uitgaven NvW begroting 2018
 
 
 
 
 21.861,7
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Autonoom
 
 
 
 
 – 314,0
 
 
 
 
 
 Actualisering zorguitgaven (zie tabel 8A)
 
 
 – 165,4
 
 
 
 
 Loon- en prijsontwikkeling
 
 
 – 48,6
 
 
 
 
 Ramingsbijstelling
 
 
 – 100,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsmatig
 
 
 
 
 155,2
 
 
 
 
 
 Voorziening voor door gemeenten ervaren knelpunten
 
 
 100,0
 
 
 
 
 Actualisatie onderuitputting Zorg in Natura (ZIN)
 
 
 54,0
 
 
 
 
 Ramingsbijstelling NHC in Wlz-tarief
 
 
 11,0
 
 
 
 
 Overgangsproblematiek naar Wlz (zorgval)
 
 
 10,0
 
 
 
 
 Overig beleidsmatig
 
 
 – 19,8
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Technisch
 
 
 
 
 – 316,9
 
 
 
 
 
 Overheveling middelen voorziening voor door gemeenten ervaren knelpunten (overboeking naar gemeentefonds)
 
 
 – 100,0
 
 
 
 
 Loon- en prijsbijstelling 2018 Wmo huishoudelijke hulp, Wmo 2015 en Jeugdwet
 
 
 – 144,1
 
 
 
 
 Loon- en prijsbijstelling 2018 beschermd wonen
 
 
 – 44,8
 
 
 
 
 Overboeking middelen Transformatiefonds jeugd
 
 
 – 18,0
 
 
 
 
 Aanpak kindermishandeling
 
 
 – 6,5
 
 
 
 
 Overig technisch
 
 
 – 3,6
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 
 
 – 475,7
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bruto Wlz-uitgaven jaarverslag 2018
 
 
 
 
 21.385,9
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Wlz-ontvangsten ontwerpbegroting 2018
 
 
 
 
 1.879,1
 
 
 
 
 
 Bijstellingen Startnota
 
 
 – 16,2
 
 
 
 
 
 Wlz-ontvangsten NvW begroting 2018
 
 
 
 
 1.862,9
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Autonoom
 
 
 
 
 – 50,1
 
 
 
 
 
 Actualisering ontvangsten
 
 
 – 50,1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 
 
 – 50,1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Wlz-ontvangsten jaarverslag 2018
 
 
 
 
 1.812,8
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Netto Wlz-uitgaven NvW begroting 2018
 
 
 
 
 19.998,8
 
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen in de netto Wlz-uitgaven
 
 
 
 
 – 425,6
 
 
 
 
 
 
 Netto Wlz-uitgaven jaarverslag 2018
 
 
 
 
 19.573,1
 
 
 
 
 
 
 Bron: VWS, gegevens Zorginstituut over (voorlopige) financieringslasten Zvw en Wlz en NZa-gegevens over de productieafspraken en (voorlopige) realisatiegegevens.
 
 
 Uitgaven
 Autonoom
 Actualisering Wlz-uitgaven
 
 Tabel 8A Actualisering Wlz-uitgaven (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting
 
 
 Bijstellingen
 
 
 Stand jaarverslag
 
 
 
 
 
 2019
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 ZIN binnen contracteerruimte1In verband met de vereenvoudiging van het budget- en nacalculatieproces voor de Wet langdurige zorg (Wlz) ontvangt VWS vanaf 2018 alleen nog het totale omzetplafond in de eerste en tweede contracteerronde en de totale omzet bij de nacalculatie van de NZa en niet de verschillende deelsectoren (ouderenzorg, gehandicaptenzorg, langdurige ggz, volledig pakket thuis, extramurale zorg en overig binnen contracteerruimte). De informatie over de deelsectoren zoals gepresenteerd in tabel 20 betreft om die reden beleidsinformatie op basis van declaratiegegevens (zie ook de toelichting in de VWS-begroting 2018, pagina 249).
 
 
 
 
 247,9
 
 
 
 
 – 88,4
 
 
 
 
 159,5
 
 
 
 
 
 Ouderenzorg
 
 
 80,6
 
 
 – 179,3
 
 
 – 98,7
 
 
 
 
 Gehandicaptenzorg
 
 
 144,9
 
 
 104,0
 
 
 248,9
 
 
 
 
 Langdurige ggz
 
 
 – 37,3
 
 
 – 108,1
 
 
 – 145,4
 
 
 
 
 Volledig pakket thuis
 
 
 51,2
 
 
 150,4
 
 
 201,6
 
 
 
 
 Extramurale zorg
 
 
 – 24,8
 
 
 – 55,4
 
 
 – 80,2
 
 
 
 
 Overige binnen contracteerruimte
 
 
 33,3
 
 
 0,0
 
 
 33,3
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Persoonsgebonden budgetten
 
 
 
 
 – 247,9
 
 
 
 
 – 88,8
 
 
 
 
 – 336,7
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Buiten contracteerruimte
 
 
 
 
 11,7
 
 
 
 
 0,1
 
 
 
 
 11,8
 
 
 
 
 
 Overige buiten contracteerruimte
 
 
 11,7
 
 
 0,1
 
 
 11,8
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 
 
 11,7
 
 
 
 
 – 177,1
 
 
 
 
 – 165,4
 
 
 
 
 
 
 Bron: VWS, gegevens Zorginstituut over (voorlopige) financieringslasten Zvw en Wlz en NZa-gegevens over de productieafspraken en (voorlopige) realisatiegegevens.
 
 
 In tabel 8A is het onderdeel Actualisering Wlz-uitgaven uit tabel 8 uitgesplitst. De actualisering van de zorguitgaven vindt plaats op basis van voorlopige realisatiegegevens 2018 van het Zorginstituut en de NZa. Een deel van deze bijstellingen is reeds toegelicht in eerdere budgettaire stukken. Voor de toelichting op de eerste suppletoire begroting 2018 (TK 34 960-XVI, nr. 1), de ontwerpbegroting 2019 (TK 35 000-XVI, nr. 1) en de tweede suppletoire begroting 2018 (TK 35 095-XVI, nr 1) wordt verwezen naar de betreffende publicaties. De bijstellingen die na de tweede suppletoire begroting 2018 hebben plaatsgevonden worden in het verdiepingshoofdstuk per deelsector verder toegelicht.
 Loon- en prijsontwikkeling
 De raming van de loon- en prijsbijstelling is aangepast op basis van actuele macro-economische inzichten van het Centraal Planbureau (CPB).
 Ramingsbijstelling uitgaven
 Uit de actualisatiecijfers van het Zorginstituut en de NZa blijkt dat er ruimte is tussen het beschikbare Wlz-kader voor zorg in natura en persoonsgebonden budgetten en de benodigde middelen op de begroting. Als gevolg hiervan is bij de eerste suppletoire wet 2018 de uitgavenraming in 2018 met € 100 miljoen verlaagd.
 Beleidsmatig
 Voorziening voor door gemeenten ervaren knelpunten
 Met het interbestuurlijk programma (IBP) is afgesproken om een tijdelijke voorziening te treffen voor gemeenten, die een stapeling van tekorten ervaren bij de uitvoering van de taken in het sociaal domein. De omvang van de voorziening in 2018 is € 200 miljoen. De voorziening is gevuld vanuit VWS (€ 100 miljoen) en het gemeentefonds (€ 100 miljoen). De criteria voor de verdeling van de voorziening voor tekortgemeenten (door de VNG omgedoopt tot Fonds Tekortgemeenten) is door de VNG, in samenspraak met gemeenten, opgesteld. In de Algemene Ledenvergadering (ALV) van de VNG op 27 juni 2018 is door gemeenten ingestemd met zowel de criteria, het instellen van een onafhankelijke commissie ter beoordeling van de aanvragen, als met een bijdrage van € 100 miljoen vanuit gemeenten ter vulling van de voorziening. Via de decembercirculaire 2018 is bekend gemaakt welke gemeenten compensatie ontvangen.
 Actualisatie onderuitputting Zorg in Natura
 Naar aanleiding van de actualisatiecijfers van de NZa is de veronderstelde onderuitputting van de Wlz-leveringsvorm Zorg in Natura in de eerste suppletoire wet 2018 verlaagd van 0,6% naar 0,3%. Deze onderuitputting is het verschil tussen het beschikbare budget in de begroting en het Wlz-kader 2018. De geraamde uitgaven voor Zorg in Natura vallen hierdoor € 54 miljoen hoger uit. Het budget dat beschikbaar is voor inkoop van Zorg in Natura verandert niet.
 Ramingsbijstelling NHC in Wlz-tarief
 De NZa heeft de indexering van de normatieve huisvestingscomponent (NHC) in het Wlz-tarief voor de periode 2018–2022 vastgesteld op 2,5% per jaar. VWS neemt dit indexeringspercentage over. De raming van de Wlz-uitgaven is hierop aangepast.
 Overgangsproblematiek naar Wlz (zorgval)
 Bij de overgang van zorg en ondersteuning vanuit de Zvw en/of Wmo naar zorg vanuit de Wlz kunnen cliënten in de thuissituatie te maken krijgen met een terugval in uren zorg (omdat de inzet van Wlz-zorg thuis aan financiële grenzen is gebonden). Om de gevolgen van deze zogenaamde zorgval te verminderen is besloten om de maatwerkregelingen zoals extra kosten thuis (EKT) en de meerzorgregeling te verruimen. De extra uitgaven bedragen in 2018 € 10 miljoen.
 Overig beleidsmatig
 Deze post is het saldo van verschillende beleidsmatige mutaties.
 Technisch
 Overheveling middelen voorziening voor door gemeenten ervaren knelpunten (overboeking naar gemeentefonds)
 Met het interbestuurlijk programma (IBP) is afgesproken om een tijdelijke voorziening te treffen voor gemeenten, die een stapeling van tekorten ervaren bij de uitvoering van de taken in het sociaal domein. De omvang van de voorziening in 2018 is € 200 miljoen. De voorziening is gevuld vanuit VWS (€ 100 miljoen) en het gemeentefonds (€ 100 miljoen). De criteria voor de verdeling van de voorziening voor tekortgemeenten (door de VNG omgedoopt tot Fonds Tekortgemeenten) is door de VNG, in samenspraak met gemeenten, opgesteld. In de Algemene Ledenvergadering (ALV) van de VNG op 27 juni 2018 is door gemeenten ingestemd met zowel de criteria, het instellen van een onafhankelijke commissie ter beoordeling van de aanvragen als met een bijdrage van € 100 miljoen vanuit gemeenten ter vulling van de voorziening. Via de decembercirculaire 2018 is bekend gemaakt welke gemeenten compensatie ontvangen.
 Loon- en prijsbijstelling 2018 Wmo huishoudelijke verzorging, Wmo 2015 en Jeugdwet
 Deze mutatie betreft het overhevelen van de reservering van de loon- en prijsbijstelling 2018 naar de integratie-uitkering Sociaal domein (delen Wmo 2015 en Jeugdwet) en de integratie-uitkering Wmo/huishoudelijke verzorging voor het jaar 2018.
 Loon- en prijsbijstelling 2018 beschermd wonen
 Deze mutatie betreft het overhevelen van de reservering van de loon- en prijsbijstelling 2018 naar de integratie-uitkering Sociaal domein, deel beschermd wonen.
 Overboeking middelen Transformatiefonds jeugd
 De middelen ten behoeve van het Transformatiefonds jeugd van € 18 miljoen per jaar voor de jaren 2018–2020 zijn overgeboekt van het Uitgavenplafond Zorg naar het gemeentefonds, onder het Uitgavenplafond Rijksbegroting.
 Aanpak kindermishandeling
 In het regeerakkoord is aandacht gegeven aan het verbeteren van de positie van kwetsbare kinderen. Het Nationaal ondersteuningsprogramma kindermishandeling betreft een landelijke aanpak om geweld tegen kinderen tegen te gaan. Voor het VWS-aandeel in het programma is in 2018 € 6,5 miljoen beschikbaar gesteld. De middelen worden overgeheveld vanuit de Wlz.
 Overig technisch
 Deze post is het saldo van verschillende kleine technische mutaties.
 Ontvangsten
 Autonoom
 Actualisering ontvangsten
 
 Op basis van de meest recente cijfers van de NZa zijn de ontvangsten geactualiseerd voor 2017 en 2018.
 Voor 2017 betreft dit grotendeels de afroming van de reserves van de zorgkantoren. Een zorgkantoor mag wettelijk maximaal 20% aan reserve hebben. Als dit wordt overschreden dan dient dit te worden afgeroomd ten bate van het Fonds langdurige zorg.
 Voor 2018 is dit het gevolg van lagere inkomsten uit de eigen bijdragen Wlz en een tegenvaller bij de inkomsten van internationale verdragen, d.w.z. de vorderingen op verdragspartners voor in Nederland verleende Wlz-zorg aan het in het buitenland verzekerde personen.
 
 
 
 
 
 3.3.
 Begrotingsgefinancierde zorguitgaven
 
 Bij de begrotingsgefinancierde zorguitgaven gaat het met name om middelen die op grond van de Wmo 2015 en de Jeugdwet in het gemeentefonds beschikbaar zijn voor de zorg en ondersteuning van jeugdigen, ouderen en mensen met beperkingen. Deze uitgaven staan op de begroting van het gemeentefonds.
 Naast de Wmo 2015 en de Jeugdwet vallen enkele andere begrotingsgefinancierde posten onder de bruto zorguitgaven. Tot deze categorie horen bepaalde uitgaven voor zorgopleidingen, de uitgaven voor zorg, jeugd en welzijn in Caribisch Nederland, de uitgaven voor de Wet tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten (Wtcg) en de subsidie(regelingen) NIPT, abortusklinieken, overgang integrale tarieven medisch-specialistische zorg (MSZ), en kwaliteit, transparantie en patiëntveiligheid. Deze uitgaven worden in het VWS-jaarverslag verantwoord en toegelicht op de artikelen 1, 2, 4 en 8.
 In tabel 9 wordt de ontwikkeling van de begrotingsgefinancierde zorguitgaven weergegeven. De uitgaven die onder de Wmo 2015 en Jeugdwet vallen, worden in tabel 10 gespecificeerd.
 De verticale toelichting bevat een cijfermatig overzicht van de budgettaire veranderingen die zich hebben voorgedaan sinds de ontwerpbegroting 2018. Hierin worden alleen de mutaties toegelicht die hebben plaatsgevonden na de NvW begroting 2018. Voor een toelichting op de mutaties op basis van de Startnota wordt verwezen naar de NvW begroting (TK 34 775-XVI, nr. 15).
 
 Tabel 9 Verticale ontwikkeling van de begrotingsgefinancierde zorguitgaven (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Begrotingsgefinancierde zorguitgaven ontwerpbegroting 2018
 
 
 
 
 7.437,0
 
 
 
 
 
 Bijstellingen Startnota
 
 
 17,0
 
 
 
 
 
 Begrotingsgefinancierde Zorguitgaven NvW begroting 2018
 
 
 
 
 7.454,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bijstellingen
 
 
 
 
 
 
 
 Wmo 2015 en Jeugdwet (gemeentefonds)
 
 
 
 
 193,8
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Begrotingsgefinancierd (VWS-begroting)
 
 
 
 
 – 52,4
 
 
 
 
 
 Subsidieregeling abortusklinieken (Artikel 1)
 
 
 – 0,1
 
 
 
 
 Subsidie NIPT (Artikel 1)
 
 
 – 7,4
 
 
 
 
 Subsidieregeling overgang integrale tarieven medisch-specialistische zorg (Artikel 2)
 
 
 – 2,6
 
 
 
 
 Subsidie kwaliteit, transparantie en patiëntveiligheid (Artikel 2)
 
 
 – 27,4
 
 
 
 
 Zorgopleidingen (Artikel 4)
 
 
 – 2,1
 
 
 
 
 Caribisch Nederland (Artikel 4)
 
 
 11,2
 
 
 
 
 Wtcg (Artikel 8)
 
 
 – 1,9
 
 
 
 
 Loon- en prijsbijstelling
 
 
 – 26,8
 
 
 
 
 Overige
 
 
 4,7
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 
 
 141,4
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Begrotingsgefinancierde-uitgaven jaarverslag 2018
 
 
 
 
 7.595,4
 
 
 
 
 
 
 
 Tabel 10 Verticale ontwikkeling van de Wmo 2015 en Jeugdwet-uitgaven (bedragen x € 1 miljoen)1Alleen de middelen die behoren tot het Uitgavenplafond Zorg worden hier verantwoord.
 
 
 
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven ontwerpbegroting 2018
 
 
 
 
 6.887,8
 
 
 
 
 
 Bijstellingen Startnota
 
 
 0,8
 
 
 
 
 
 Uitgaven NvW begroting 2018
 
 
 
 
 6.888,6
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Technisch
 
 
 
 
 193,8
 
 
 
 
 
 Loon- en prijsbijstelling 2018 overig Wmo 2015 en Jeugdwet
 
 
 144,1
 
 
 
 
 Loon- en prijsbijstelling 2018 beschermd wonen
 
 
 44,8
 
 
 
 
 Overig technisch
 
 
 5,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 
 
 193,8
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven jaarverslag 2018
 
 
 
 
 7.082,4
 
 
 
 
 
 
 Toelichting
 Uitgaven
 Technisch
 Loon- en prijsbijstelling 2018 Wmo huishoudelijke verzorging, Wmo 2015 en Jeugdwet
 Deze mutatie betreft het overhevelen van de reservering van de loon- en prijsbijstelling 2018 naar de integratie-uitkering Sociaal domein (delen Wmo 2015 en Jeugdwet) en de integratie-uitkering Wmo/huishoudelijke verzorging voor het jaar 2018.
 Loon- en prijsbijstelling 2018 beschermd wonen
 Deze mutatie betreft het overhevelen van de reservering van de loon- en prijsbijstelling 2018 naar de integratie-uitkering Sociaal domein, deel beschermd wonen.
 Overig technisch
 Deze post is het saldo van verschillende kleine technische mutaties.
 
 
 
 
 4.
 Financiering van de zorguitgaven
 
 
 
 4.1.
 De financiering van de zorguitgaven in 2018
 
 De zorguitgaven worden gefinancierd uit een aantal bronnen. Tabel 11 laat zowel de verdeling over deze financieringsbronnen zien als de ontwikkeling daarin. De totale gefinancierde uitgaven en de totale bijstellingen komen overeen met de cijfers genoemd in eerdere paragrafen van dit Financieel Beeld Zorg (FBZ). In deze paragraaf wordt een toelichting gegeven op de bijstellingen op de zorguitgaven in 2018 die hebben plaatsgevonden na de Startnota (opgesteld bij de start van het kabinet). Verder wordt kort stilgestaan bij de doorwerking van de uitgavenbijstellingen uit de Startnota. De uitgavenbijstellingen die zijn verwerkt in de Startnota zijn toegelicht in de nota van wijziging op de VWS-begroting (TK 34 775-XVI, nr. 15).
 
 Tabel 11 Zorguitgaven naar financieringsbronnen (bedragen x € 1 miljard)1Door afrondingsverschillen kan de som van de delen afwijken van het totaal.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Begroting
 
 
 Bijstelling Startnota
 
 
 Startnota
 
 
 Bijstelling
 
 
 Jaarverslag
 
 
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 a
 
 
 b
 
 
 c=a+b
 
 
 d
 
 
 e=c+d
 
 
 
 
 
 
 Wlz
 
 
 19,9
 
 
 0,1
 
 
 20,0
 
 
 – 0,4
 
 
 19,6
 
 
 
 
 Eigen betalingen Wlz
 
 
 1,9
 
 
 0,0
 
 
 1,9
 
 
 – 0,1
 
 
 1,8
 
 
 
 
 Wlz totaal
 
 
 21,8
 
 
 0,1
 
 
 21,9
 
 
 – 0,5
 
 
 21,4
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Zvw
 
 
 45,2
 
 
 0,1
 
 
 45,3
 
 
 – 1,8
 
 
 43,5
 
 
 
 
 Eigen betalingen Zvw
 
 
 3,3
 
 
 – 0,1
 
 
 3,2
 
 
 0,0
 
 
 3,2
 
 
 
 
 Zvw totaal
 
 
 48,5
 
 
 0,0
 
 
 48,5
 
 
 – 1,8
 
 
 46,7
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Begroting
 
 
 7,4
 
 
 0,0
 
 
 7,5
 
 
 0,1
 
 
 7,6
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 77,7
 
 
 0,1
 
 
 77,8
 
 
 – 2,2
 
 
 75,7
 
 
 
 
 w.v. netto zorguitgaven
 
 
 72,6
 
 
 0,2
 
 
 72,8
 
 
 – 2,1
 
 
 70,7
 
 
 
 
 
 Bron: VWS, CPB en ZiNL.
 
 
 
 
 
 4.2.
 Ontvangsten, uitgaven en vermogens van de zorgfondsen (Zvw, Wlz en AWBZ)
 
 Zorgverzekeringswet (Zvw)
 De financiering van de Zvw loopt deels via de zorgverzekeraars en deels via het Zorgverzekeringsfonds (Zvf). Onderstaande tabel toont de ontwikkeling van de uitgaven en inkomsten van de Zvw.
 
 Tabel 12 Uitgaven en inkomsten Zvw (bedragen x € 1 miljard)1Door afrondingsverschillen kan de som van de delen afwijken van het totaal.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Begroting
 
 
 Bijstelling Startnota
 
 
 Startnota
 
 
 Bijstelling
 
 
 Jaarverslag2De meeste cijfers in de kolom jaarverslag 2018 zijn afkomstig of afgeleid van ZiNL-cijfers. De raming van de zorguitgaven van zorgverzekeraars is vrijwel volledig gebaseerd op de maartlevering van ZiNL (met uitzondering van enkele sectoren waar de cijfers te onzeker zijn). Dit geldt ook voor de rijksbijdragen en de post overige baten (rentebaten, wanbetalers, onverzekerden, verdragsgerechtigden). Het vermogen per ultimo 2017 is overgenomen uit het ZiNL-jaarverslag fondsen 2017. Het vermogenssaldo van het fonds in 2017 is hiervan afgeleid. Voor de beschikbaarheidbijdragen is aangesloten bij NZa-cijfers. Voor de inkomensafhankelijke bijdrage is het CPB-cijfer in de EMU-definitie gebruikt.
 
 
 
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 a
 
 
 b
 
 
 c=a+b
 
 
 d
 
 
 e=c+d
 
 
 
 
 
 
 
 Zorgverzekeringsfonds
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 27,3
 
 
 0,0
 
 
 27,3
 
 
 – 0,2
 
 
 27,0
 
 
 
 
 – Uitkering aan zorgverzekeraars
 
 
 24,8
 
 
 0,0
 
 
 24,8
 
 
 0,0
 
 
 24,8
 
 
 
 
 – Rechtstreekse uitgaven Zvf
 
 
 2,5
 
 
 0,0
 
 
 2,5
 
 
 – 0,2
 
 
 2,3
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Inkomsten
 
 
 27,1
 
 
 0,0
 
 
 27,1
 
 
 0,0
 
 
 27,2
 
 
 
 
 – Inkomensafhankelijke bijdrage (IAB)
 
 
 24,0
 
 
 0,0
 
 
 24,0
 
 
 0,0
 
 
 24,0
 
 
 
 
 – Rijksbijdrage verzekerden 18-
 
 
 2,7
 
 
 0,0
 
 
 2,7
 
 
 0,0
 
 
 2,7
 
 
 
 
 – Rijksbijdrage HLZ
 
 
 0,5
 
 
 0,0
 
 
 0,5
 
 
 0,0
 
 
 0,5
 
 
 
 
 – Overige baten
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Saldo
 
 
 – 0,1
 
 
 0,0
 
 
 – 0,1
 
 
 0,3
 
 
 0,1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vermogenssaldo 2017
 
 
 0,2
 
 
 0,0
 
 
 0,2
 
 
 0,7
 
 
 0,9
 
 
 
 
 Vermogenssaldo 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 1,0
 
 
 1,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Individuele zorgverzekeraars
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 46,8
 
 
 0,0
 
 
 46,8
 
 
 – 0,9
 
 
 45,9
 
 
 
 
 – Uitgaven zorg
 
 
 46,0
 
 
 0,0
 
 
 46,1
 
 
 – 1,6
 
 
 44,4
 
 
 
 
 – Beheerskosten/saldo
 
 
 0,8
 
 
 0,0
 
 
 0,8
 
 
 0,8
 
 
 1,5
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Inkomsten
 
 
 46,8
 
 
 0,0
 
 
 46,8
 
 
 – 0,9
 
 
 45,9
 
 
 
 
 – Uitkering van Zvf
 
 
 24,8
 
 
 0,0
 
 
 24,8
 
 
 0,0
 
 
 24,8
 
 
 
 
 – Nominale premie/eigen risico
 
 
 22,0
 
 
 0,0
 
 
 22,0
 
 
 – 0,9
 
 
 21,2
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bron: VWS, CPB, ZiNL en NZa.
 
 
 Bij wetswijziging is kort na het verschijnen van de begroting 2018 besloten tot het stabiliseren van het eigen risico op € 385. Dat resulteerde voor 2018 in een € 0,1 miljard lagere opbrengst van het eigen risico, € 0,04 miljard hogere uitgaven zorgverzekeraars (vanwege het gedragseffect) en € 0,1 miljard hogere opbrengst van de nominale premie. Daarnaast muteerden ook de bijdrage aan zorgverzekeraars, de rijksbijdrage en het saldo van het Zvf in beperkte mate. De inkomensafhankelijke bijdrage (IAB) bleef ongewijzigd als gevolg van afronding. De hogere zorguitgaven, de lagere opbrengst van het eigen risico en de hogere rijksbijdrage zijn verwerkt in de nota van wijziging. Hierin is ook een beperkte wijziging van de loon- en prijsbijstelling verwerkt. Het premie-effect is gemeld in het wetsvoorstel waarin de stabilisering is geregeld2TK 34 792, nr. 3..
 De Zvw-uitgaven komen € 1,8 miljard lager uit dan geraamd in de Startnota. Deze bijstelling betreft voor € 1,6 miljard de zorguitgaven van zorgverzekeraars en voor € 0,2 miljard de rechtstreekse uitgaven van het Zvf. Omdat de nacalculatie in het kader van de risicoverevening in sterke mate is afgebouwd, leiden lagere uitgaven van zorgverzekeraars niet automatisch tot een lagere uitkering uit het Zvf aan zorgverzekeraars. In 2018 draagt het Zvf nog een beperkt deel van het risico van uitgavenbijstellingen. De huidige inzichten duiden er op dat de uitkering uit het Zvf aan zorgverzekeraars niet verandert3In het najaar van 2019 komt hier voor het eerst zicht op met de voorlopige afrekening 2018.. De inkomensafhankelijke bijdrage (in de EMU-definitie) komt uit op de raming uit de begroting 2018, net als de overige baten4Dit betreft het saldo van baten en lasten voor wanbetalers, onverzekerden, gemoedsbezwaarden en rente en de premie van verdragsgerechtigden.. De rijksbijdrage voor verzekerden 18- en de rijksbijdrage HLZ zijn exact uitgekomen op de raming in de Startnota.
 Het saldo van het Zvf komt op grond van het bovenstaande in 2018 € 0,3 miljard hoger uit dan in de raming die resulteert na verwerking van de stabilisering van het eigen risico. Het vermogenssaldo van het Zvf per ultimo 2018 komt € 1,0 miljard hoger uit. Dit is het gevolg van een opwaartse bijstelling van het vermogen per ultimo 2017 met € 0,7 miljard die resulteert uit het ZiNL-jaarverslag fondsen 2017 en het positieve saldo 2018 van € 0,3 miljard. Het hogere vermogen per ultimo 2017 resulteert per saldo uit lagere uitgaven in het kader van de nacalculatie van zorgverzekeraars over 2014–2017 (samen € 0,7 miljard) en lagere rechtstreekse uitgaven in 2015 en 2016 (samen € 0,2 miljard) en tegelijkertijd lagere inkomsten bij de IAB 2017 (€ 0,2 miljard).
 De zorguitgaven van individuele zorgverzekeraars komen naar huidige inzicht € 1,6 miljard lager uit dan in de Startnota. Deze lagere uitgaven werden deels al door zorgverzekeraars voorzien toen zij hun premie vaststelden. Mede daarom valt de opbrengst van de nominale premie € 0,9 miljard lager uit dan geraamd ten tijde van het stabiliseren van het eigen risico. De bijdrage uit het Zvf komt naar huidige inschatting wel uit op de raming ten tijde van het stabiliseren van het eigen risico. De post beheerskosten/saldo komt daardoor € 0,8 miljard hoger uit.
 Wet langdurige zorg (Wlz)
 Onderstaande tabel toont de ontwikkeling van de uitgaven en inkomsten van het Fonds langdurige zorg (Flz).
 
 Tabel 13 Uitgaven en inkomsten Flz (bedragen x € 1 miljard)1Door afrondingsverschillen kan de som van de delen afwijken van het totaal.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Begroting
 
 
 Bijstelling Startnota
 
 
 Startnota
 
 
 Bijstelling
 
 
 Jaarverslag2De meeste cijfers in de kolom Jaarverslag 2018 zijn afkomstig of afgeleid van ZiNL-cijfers. De eigen bijdragen, de BIKK en de post overig (rentebaten) zijn overgenomen uit de maartrapportage van ZiNL. Het vermogen van het Flz per ultimo 2017 is overgenomen uit het Jaarverslag Fondsen 2017 van ZiNL. De uitgavencijfers zijn gebaseerd op NZa-cijfers en voor de premieopbrengst 2018 is het CPB-cijfer in de EMU-definitie gebruikt.
 
 
 
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 a
 
 
 b
 
 
 c=a+b
 
 
 d
 
 
 e=c+d
 
 
 
 
 
 
 Uitgaven
 
 
 21,8
 
 
 0,0
 
 
 21,9
 
 
 – 0,5
 
 
 21,4
 
 
 
 
 – Zorgaanspraken en subsidies
 
 
 21,6
 
 
 0,0
 
 
 21,7
 
 
 – 0,5
 
 
 21,2
 
 
 
 
 – Beheerskosten
 
 
 0,2
 
 
 0,0
 
 
 0,2
 
 
 0,0
 
 
 0,2
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Inkomsten
 
 
 23,0
 
 
 0,0
 
 
 23,0
 
 
 – 1,0
 
 
 22,0
 
 
 
 
 – Procentuele premie
 
 
 17,6
 
 
 0,0
 
 
 17,6
 
 
 – 1,0
 
 
 16,6
 
 
 
 
 – Eigen bijdragen
 
 
 1,9
 
 
 0,0
 
 
 1,9
 
 
 – 0,1
 
 
 1,8
 
 
 
 
 – BIKK
 
 
 3,6
 
 
 0,0
 
 
 3,6
 
 
 0,0
 
 
 3,6
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Saldo
 
 
 1,2
 
 
 – 0,1
 
 
 1,1
 
 
 – 0,5
 
 
 0,6
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vermogen Fonds langdurige zorg 2017
 
 
 0,3
 
 
 0,0
 
 
 0,3
 
 
 – 0,5
 
 
 – 0,3
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Vermogen Fonds langdurige zorg 2018
 
 
 1,5
 
 
 – 0,1
 
 
 1,4
 
 
 – 1,1
 
 
 0,4
 
 
 
 
 
 Bron: VWS, CPB, ZiNL en NZa.
 
 
 In de Startnota zijn beperkt hogere uitgaven, beperkt lagere eigen bijdragen en een beperkt hogere Bijdrage in de kosten van kortingen (BIKK) verwerkt. De premies zijn niet gewijzigd ten opzichte van de begroting 2018. Per saldo verslechtert het saldo van het Flz met € 0,1 miljard.
 
 De uitgaven gefinancierd via de Wlz zijn € 0,5 miljard lager uitgekomen dan geraamd in de Startnota. De procentuele Wlz-premie heeft € 1,0 miljard minder opgebracht. De BIKK is uitgekomen op de raming in de Startnota. De eigen bijdragen zijn € 0,1 miljard lager uitgekomen dan de raming uit de Startnota. Per saldo zijn de inkomsten van het Flz hierdoor € 1,0 miljard lager uitgekomen dan geraamd in de Startnota.
 Vanwege de € 0,5 miljard lagere uitgaven en de € 1,0 miljard lagere inkomsten is het saldo van het Flz € 0,5 miljard lager uitgekomen dan de raming (op € 0,6 miljard). Dit saldo van € 0,6 miljard telt mee in het EMU-saldo.
 Het vermogen van het Flz is per ultimo 2017 blijkens het ZiNL-jaarverslag fondsen 2017 uitgekomen op – € 0,3 miljard. Dit is € 0,5 miljard lager dan geraamd in de begroting 2018 en de nota van wijziging. Deze verslechtering resulteert vooral uit neerwaartse bijstellingen bij de premie-inkomsten in 2016. De premie-inkomsten 2017 vallen hoger uit. De uitgaven zijn in 2016 hoger en in 2017 lager uitgekomen.
 Het vermogen van het Flz komt naar huidige inschatting per ultimo 2018 € 1,1 miljard lager uit dan geraamd in de begroting 2018 (op € 0,4 miljard in plaats van € 1,5 miljard). Deze € 1,1 miljard is de optelling van de € 0,5 miljard lagere vermogen per ultimo 2017 en het € 0,5 miljard lagere saldo 2018.
 
 
 Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ)
 Met ingang van 2015 verlopen de uitgaven in het kader van de langdurige zorg via de Wlz. Daarom komen er met ingang van 2015 geen nieuwe uitgaven en inkomsten ten gunste of ten laste van het Algemeen Fonds Bijzondere Ziektekosten (AFBZ)5De uitzondering betreft de rente die het fonds moet betalen aan de schatkist.. Het vermogen van het AFBZ wordt nog wel beïnvloed door bijstellingen bij de uitgaven en inkomsten van de jaren vóór 2015.
 
 Tabel 14 Vermogen Algemeen Fonds Bijzondere Ziektekosten (bedragen x € 1 miljard)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Jaarverslag
 
 
 Bijstelling
 
 
 Jaarverslag
 
 
 
 
 
 2017
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 a
 
 
 b
 
 
 c=a+b
 
 
 
 
 
 
 Vermogen
 
 
 – 15,8
 
 
 0,4
 
 
 – 15,4
 
 
 
 
 
 In het Jaarverslag 2017 werd het vermogen van het AFBZ geraamd op – € 15,8 miljard. In de recente ZiNL rapportage financiële afwikkeling AFBZ 2017 wordt het ingeschat op – € 15,4 miljard. De opwaartse bijstelling van € 0,4 miljard hangt voor het grootste deel samen met een opwaartse bijstelling van de opbrengst van de AWBZ-premies, als gevolg van nabetalingen van de belastingdienst. De inkomsten uit de eerste schijf van de loon- en inkomstenheffing worden in eerste instantie verdeeld op basis van ramingen. Achteraf wordt bepaald welk deel van de loon- en inkomstenheffing voor de AWBZ en de Wlz is bestemd. De afwijking van de eerdere verdeling wordt verwerkt via nabetalingen. Dit heeft geen gevolgen voor het EMU-saldo omdat deze nabetaling een verschuiving tussen twee delen van de overheid betreft.
 
 
 
 4.3.
 Ontwikkeling premies voor Zvw en Wlz
 
 Tabel 15 geeft een overzicht van de premies Zvw en Wlz conform de stand ontwerpbegroting 2018 en conform de (voorlopige) realisatie.
 
 Tabel 15 Premieoverzicht
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Begroting
 2018
 
 
 Bijstelling
 2018
 
 
 Startnota
 2018
 
 
 Bijstelling
 2018
 
 
 Jaarverslag
 2018
 
 
 
 
 
 a
 
 
 b
 
 
 c=a+b
 
 
 d
 
 
 e=c+d
 
 
 
 
 
 
 Zvw
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Inkomensafhankelijke bijdrage regulier (in %)
 
 
 6,90
 
 
 0
 
 
 6,90
 
 
 0
 
 
 6,90
 
 
 
 
 Inkomensafhankelijke bijdrage laag (in %)
 
 
 5,65
 
 
 0
 
 
 5,65
 
 
 0
 
 
 5,65
 
 
 
 
 Nominale premie (jaarbedrag in €)
 
 
 1.362
 
 
 + 9
 
 
 1.3711Anders dan in tabel 15 is weergegeven blijkt dit bedrag niet uit de startnota maar uit het wetsontwerp Het ongewijzigd laten van het verplicht eigen risico voor de zorgverzekering voor het jaar 2018 (TK 34 792 nr. 3)
 
 
 – 63
 
 
 1.308
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Wlz
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Procentuele premie (in %)
 
 
 9,65
 
 
 0
 
 
 9,65
 
 
 0
 
 
 9,65
 
 
 
 
 
 Bron: VWS, CPB.
 
 
 Zowel de Wlz-premie als de inkomensafhankelijke bijdragen Zvw zijn vastgesteld conform het percentage uit de ontwerpbegroting 2018. Deze percentages wijzigen niet door de bijstellingen uit de nota van wijziging. De nominale premie Zvw werd in de begroting 2018 geraamd op € 1.362. Die raming werd na het stabiliseren van het eigen risico bijgesteld naar € 1.371. De nominale premie voor 2018 is door de zorgverzekeraars € 63 lager vastgesteld dan deze € 1.371.
 Tabel 16 geeft weer hoe de bedragen die burgers en bedrijven aan zorg betaalden zich hebben ontwikkeld tussen de stand ontwerpbegroting 2018 en de (voorlopige) realisatie in het Jaarverslag 2018.
 
 Tabel 16 Verdeling van de zorglasten (bedragen x € 1 miljard)1Door afrondingsverschillen kan de som van de delen afwijken van het totaal.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Begroting
 2018
 
 
 Bijstelling
 2018
 
 
 Jaarverslag
 2018
 
 
 
 
 
 a
 
 
 b
 
 
 c=a+b
 
 
 
 
 
 
 
 Burgers (Nominale premie Zvw, Wlz-premie, eigen betalingen, deel IAB) 
 
 
 
 48,3
 
 
 – 2,1
 
 
 46,2
 
 
 
 
 
 Compensatie burgers door zorgtoeslag
 
 
 
 
 – 5,2
 
 
 
 
 + 0,6
 
 
 
 
 – 4,6
 
 
 
 
 
 Burgers totaal
 
 
 43,1
 
 
 – 1,5
 
 
 41,6
 
 
 
 
 Werkgevers (IAB)
 
 
 17,2
 
 
 + 0,2
 
 
 17,4
 
 
 
 
 Burgers en bedrijven (uit belastingen)
 
 
 19,4
 
 
 – 0,4
 
 
 19,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 79,7
 
 
 – 1,7
 
 
 77,9
 
 
 
 
 
 Bron: VWS, CPB.
 
 
 Burgers betalen de nominale premie, het eigen risico Zvw, de Wlz-premie, en de eigen bijdragen Wlz. Gepensioneerden en zelfstandigen betalen daarnaast ook de inkomensafhankelijke bijdrage Zvw. Voor burgers met een laag inkomen staat tegenover de nominale premie Zvw en het eigen risico compensatie door de zorgtoeslag. In de begroting 2018 werd geraamd dat deze posten samen per saldo € 43,1 miljard zouden opbrengen. Op basis van de actuele cijfers is dit gedaald naar € 41,6 miljard. De daling van € 1,5 miljard hangt voor € 0,7 miljard samen met de door zorgverzekeraars lager vastgestelde nominale premie Zvw6€ 0,9 miljard ten opzichte van het stabiliseren van het eigen risico.. De resterende daling betreft vooral lagere opbrengsten bij de Wlz-premie en de inkomensafhankelijke bijdrage Zvw. Bij deze posten is de opbrengst bij een gegeven percentage lager uitgekomen, omdat de inkomens waarover ze geheven worden lager zijn uitgekomen. Daarnaast leidt de stabilisatie van het eigen risico ook tot een daling.
 Werkgevers betalen de inkomensafhankelijke bijdrage Zvw voor hun werknemers. In de begroting 2018 werd hiervoor € 17,2 miljard geraamd. Op basis van de actuele cijfers is dat gestegen naar € 17,4 miljard. De relevante loonsom is hoger uitgekomen.
 De Wmo- en jeugdzorguitgaven, de uitgaven op de VWS-begroting, de rijksbijdragen en de zorgtoeslag worden gedekt uit belastingen. Daarvan valt niet op voorhand te zeggen of het lasten van burgers of werkgevers betreft. Het uit belastingen gefinancierde bedrag is gedaald van € 19,4 naar € 19,0 miljard, vooral vanwege de lagere uitgaven aan zorgtoeslag.
 Uit tabel 16 blijkt dat burgers en werkgevers samen € 77,9 miljard hebben afgedragen, terwijl de zorguitgaven € 75,7 miljard bedroegen (zie tabel 11). Het verschil van € 2,2 miljard betreft enerzijds de beheerskosten van zorgverzekeraars van € 1,3 miljard en daarnaast de saldi van het Fonds langdurige zorg (€ 0,6 miljard), het Zorgverzekeringsfonds (€ 0,1 miljard) en de zorgverzekeraars (€ 0,2 miljard).
 
 
 
 4.4.
 Wat heeft de gemiddelde burger in 2018 aan zorg betaald?
 
 
 Figuur 4 laat zien dat een volwassene in Nederland gemiddeld € 5.580 heeft betaald aan collectieve zorg. Dat betreft niet alleen de nominale premie en de eigen betalingen. Een Nederlander betaalt gemiddeld ook een fors bedrag aan Wlz-premie. De inkomensafhankelijke bijdrage Zvw wordt voor een beperkt deel rechtstreeks door burgers betaald (gepensioneerden en zelfstandigen) en voor het grootste deel door werkgevers. Dat laatste deel beïnvloedt de loonruimte en wordt daarom meegenomen. Via de zorgtoeslag ontvangt de gemiddelde burger een bedrag ter gedeeltelijke compensatie van de nominale premie en het betaalde eigen risico. Als laatste is meegenomen het bedrag dat via belastingen wordt opgebracht ter dekking van de begrotingsgefinancierde zorguitgaven, de rijksbijdragen en de zorgtoeslag.
 De gemiddelde lasten voor een volwassene komen daarmee uit op € 5.580 voor het jaar 2018. Dat is € 141 lager dan geraamd in de begroting 2018. De lasten komen lager uit door een lagere premievaststelling door zorgverzekeraars en door lagere Wlz-premieinkomsten. De nominale premie is in 2018 per saldo € 54 lager vastgesteld door de zorgverzekeraars (€ 63 minder dan na de besluitvorming over het eigen risico). Mede hierdoor is de gemiddelde zorgtoeslag € 44 lager uitgekomen. De lagere uitgaven aan zorgtoeslag zijn weer een belangrijke verklaring voor de daling bij de belastingen van € 30. Vanwege de lagere dan geraamde inkomens betaalt de gemiddelde volwassene € 87 minder Wlz-premie en € 1 minder inkomensafhankelijke bijdrage Zvw. Omdat de eigen betalingen € 12 lager uitkomen dan geraamd (waarvan € 7 vanwege het stabiliseren van het eigen risico), komen de totale lasten € 141 lager uit.
 
 
 Figuur 4: Lasten per volwassene aan zorg in 2018 (in euro’s per jaar)
 
 
 
 
 
 
 
 
 5.
 Meerjarige ontwikkeling van de zorguitgaven en -ontvangsten
 
 
 
 5.1.
 Ontwikkeling van de zorguitgaven en -ontvangsten 2008–2018
 
 Realisatiecijfers worden in latere jaren nog aangepast naar de laatste inzichten. Daardoor kunnen er ook na het verschijnen van VWS-jaarverslagen nog aanpassingen in de cijfers van het betreffende jaar plaatsvinden. In tabel 17 wordt de ontwikkeling van de zorguitgaven en -ontvangsten voor de jaren 2008–2018 weergegeven conform de actuele VWS-stand (stand jaarverslag 2018). De jaren 2015 en daarvoor zijn definitief. Voor de Wlz betreft het voor de jaren 2008–2014 de AWBZ-standen en vanaf het jaar 2015 de Wlz-standen.
 
 Tabel 17 Ontwikkeling van de zorguitgaven en -ontvangsten 2008–2018 (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2008
 
 
 2009
 
 
 20101Exclusief de eenmalige stimuleringsimpuls voor de bouw uit het aanvullend coalitieakkoord Balkenende IV (€ 320 miljoen) die niet aan het Uitgavenplafond Zorg is toegerekend.
 
 
 2011
 
 
 2012
 
 
 2013
 
 
 2014
 
 
 20152In 2015 is de Wet langdurige zorg in werking getreden.
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Zorguitgaven en -ontvangsten actuele VWS-stand
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Zorgverzekeringswet (Zvw)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bruto uitgaven
 
 
 31.465
 
 
 33.756
 
 
 35.474
 
 
 35.983
 
 
 36.672
 
 
 39.210
 
 
 39.220
 
 
 41.828
 
 
 43.817
 
 
 45.137
 
 
 46.701
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 1.311
 
 
 1.364
 
 
 1.481
 
 
 1.499
 
 
 1.932
 
 
 2.666
 
 
 3.125
 
 
 3.218
 
 
 3.195
 
 
 3.187
 
 
 3.208
 
 
 
 
 Netto uitgaven
 
 
 30.155
 
 
 32.392
 
 
 33.993
 
 
 34.484
 
 
 34.739
 
 
 36.544
 
 
 36.095
 
 
 38.610
 
 
 40.622
 
 
 41.950
 
 
 43.493
 
 
 
 
 
 Wet langdurige zorg (Wlz)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bruto uitgaven
 
 
 21.806
 
 
 23.221
 
 
 24.135
 
 
 25.222
 
 
 27.865
 
 
 27.452
 
 
 27.800
 
 
 19.545
 
 
 19.930
 
 
 20.401
 
 
 21.386
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 1.618
 
 
 1.594
 
 
 1.478
 
 
 1.620
 
 
 1.697
 
 
 1.915
 
 
 1.971
 
 
 1.892
 
 
 1.892
 
 
 1.852
 
 
 1.813
 
 
 
 
 Netto uitgaven
 
 
 20.188
 
 
 21.627
 
 
 22.657
 
 
 23.603
 
 
 26.169
 
 
 25.537
 
 
 25.829
 
 
 17.653
 
 
 18.038
 
 
 18.549
 
 
 19.573
 
 
 
 
 
 Begrotingsgefinancierde zorguitgaven
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bruto Wmo 2015 (gemeentefonds)
 
 
 1.475
 
 
 1.533
 
 
 1.541
 
 
 1.456
 
 
 1.511
 
 
 1.561
 
 
 1.714
 
 
 4.943
 
 
 4.945
 
 
 4.899
 
 
 5.111
 
 
 
 
 Bruto Jeugdwet (gemeentefonds)
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 2.034
 
 
 1.920
 
 
 1.878
 
 
 1.971
 
 
 
 
 Bruto overig begrotingsgefinancierd (VWS-begroting)
 
 
 783
 
 
 824
 
 
 1.327
 
 
 1.820
 
 
 1.893
 
 
 594
 
 
 577
 
 
 491
 
 
 434
 
 
 500
 
 
 513
 
 
 
 
 Bruto begrotingsgefinancierde zorguitgaven
 
 
 2.258
 
 
 2.357
 
 
 2.868
 
 
 3.276
 
 
 3.405
 
 
 2.155
 
 
 2.291
 
 
 7.468
 
 
 7.299
 
 
 7.277
 
 
 7.595
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 39
 
 
 63
 
 
 73
 
 
 51
 
 
 21
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 0
 
 
 
 
 Netto begrotingsgefinancierde zorguitgaven
 
 
 2.219
 
 
 2.294
 
 
 2.794
 
 
 3.226
 
 
 3.384
 
 
 2.155
 
 
 2.291
 
 
 7.468
 
 
 7.299
 
 
 7.277
 
 
 7.595
 
 
 
 
 
 Bruto zorguitgaven
 
 
 
 
 55.530
 
 
 
 
 59.335
 
 
 
 
 62.476
 
 
 
 
 64.481
 
 
 
 
 67.942
 
 
 
 
 68.818
 
 
 
 
 69.311
 
 
 
 
 68.841
 
 
 
 
 71.046
 
 
 
 
 72.814
 
 
 
 
 75.683
 
 
 
 
 
 Ontvangsten
 
 
 2.968
 
 
 3.022
 
 
 3.032
 
 
 3.170
 
 
 3.650
 
 
 4.581
 
 
 5.096
 
 
 5.110
 
 
 5.087
 
 
 5.039
 
 
 5.021
 
 
 
 
 
 Netto zorguitgaven 
 
 
 
 
 52.562
 
 
 
 
 56.313
 
 
 
 
 59.444
 
 
 
 
 61.312
 
 
 
 
 64.292
 
 
 
 
 64.237
 
 
 
 
 64.215
 
 
 
 
 63.731
 
 
 
 
 65.959
 
 
 
 
 67.775
 
 
 
 
 70.662
 
 
 
 
 
 
 Bron: Actuele VWS stand.
 
 
 
 Figuur 5: Bijstellingen van de netto zorguitgaven Zvw en AWBZ/Wlz na het verschijnen van de VWS-jaarverslagen 2008–2017
 
 
 Bron: Financieel Beeld Zorg uit de jaarverslagen VWS, diverse jaren en de actuele VWS stand
 
 
 
 In figuur 5 zijn de bijstellingen van de netto zorguitgaven van de Zvw en de AWBZ/Wlz na het verschijnen van de VWS-jaarverslagen grafisch weergegeven voor de jaren 2008–2017. Uit de grafiek blijkt dat de bijstellingen na publicatie van het jaarverslag een grillig patroon kennen. Er zijn zowel jaren waarin de zorguitgaven hoger zijn uitgekomen dan vermeld in het jaarverslag als jaren waarin de zorguitgaven neerwaarts zijn bijgesteld. De omvang van de bijstelling blijft in de meeste jaren binnen een bandbreedte van 1%, met een maximale uitschieter van -2,4% in 2015. De forse bijstellingen voor eerdere jaren (vóór 2016) hangen voor een belangrijk deel samen met de latere verwerking van de realisatiecijfers van de MSZ en ggz. Vanaf 2016 zijn de voorlopige realisatiecijfers van de MSZ en ggz in het jaarverslag van het betreffende jaar verwerkt. De bijstellingen voor 2016 en 2017 zijn daardoor kleiner.
 
 
 
 5.2.
 Horizontale ontwikkeling van de zorguitgaven 2015–2018
 
 In deze paragraaf wordt de horizontale ontwikkeling van de zorguitgaven grafisch weergegeven en toegelicht over de afgelopen vier jaren. De horizontale ontwikkeling geeft de jaar op jaar ontwikkeling van de netto zorguitgaven weer.
 Hierbij worden een tweetal groeiontwikkelingen onderscheiden:
 
 
 •
 Nominale ontwikkeling: de groei van de zorguitgaven inclusief de loon- en prijsontwikkeling.
 
 
 •
 Reële groeiontwikkeling: de ontwikkeling van de zorguitgaven gecorrigeerd voor de prijsontwikkeling van het bbp.
 
 
 In figuur 6 is de horizontale ontwikkeling van de netto zorguitgaven, gecorrigeerd voor overhevelingen, grafisch weergegeven voor de jaren 2015–2018. Het jaar 2017 komt twee keer terug in deze figuur.
 
 
 •
 De eerste drie kolommen (2015–2017) bevatten de gecorrigeerde uitgaven zoals dat tot en met de vorige kabinetsperiode gebruikelijk was. Hierin zijn onder andere de uitgaven die bij de hervorming van de langdurige zorg per 2015 zijn overgeheveld naar de Zvw en de Wmo teruggerekend naar de situatie voor 2015. Dat verklaart ook de grote verschillen bij zowel de Zvw als de Wlz tussen de twee kolommen voor het jaar 2017.
 
 
 •
 In de laatste twee kolommen zijn de jaren 2017 en 2018 weergegeven in de definitie die voor deze kabinetsperiode wordt gebruikt. Hierin zijn de zorguitgaven gecorrigeerd voor overhevelingen van de Wmo en Jeugdwet naar de algemene uitkering van het gemeentefonds per 2019, zoals opgenomen in de Startnota (zie nota van wijziging begroting 2018). Hierdoor liggen de totale zorguitgaven in deze twee jaren ruim € 5 miljard lager.
 
 
 
 Figuur 6: Horizontale ontwikkeling van de totale zorguitgaven 2015–2018
 
 
 
 1 Dit betreft de netto zorguitgaven gecorrigeerd voor overhevelingen en technische bijstellingen.
 Bron: VWS-cijfers, CPB CEP 2019.
 
 
 Onderstaand wordt de gemiddelde reële groei van de totale netto zorguitgaven over de periode 1996–2018 weergegeven, onderverdeeld in een aantal tijdvakken:
 
 
 •
 1996–2005: De gemiddelde reële groei in de negen jaar vóór de introductie van de Zvw was 3,7%.
 
 
 •
 2006–2012: De gemiddelde reële groei vanaf de introductie van de Zvw en vóór de kabinetsperiode Rutte II was 5,1%.
 
 
 •
 2013–2017: De geraamde reële groei gedurende de kabinetsperiode-Rutte II was 0,3%.
 
 
 •
 2018: De geraamde reële groei voor het jaar 2018 t.o.v. 2017 is 2,1%.
 
 
 
 
 5.2.1.
 Horizontale ontwikkeling van de Zvw-uitgaven
 
 In figuur 7 is de horizontale ontwikkeling van de netto Zvw-uitgaven, gecorrigeerd voor technische bijstellingen en overhevelingen grafisch weergegeven voor de jaren 2015–2018.
 
 
 •
 In de eerste drie kolommen (2015–2017) zijn de zorguitgaven gecorrigeerd voor de technische correctie in verband met verkorting dbc-duur en overhevelingen (zoals overhevelingen als gevolg van de hervorming AWBZ).
 
 
 •
 In de vierde en vijfde kolom (2017–2018) zijn er geen correcties en overhevelingen geweest bij de Zvw.
 
 
 
 Figuur 7: Horizontale ontwikkeling netto Zvw-uitgaven 2015–2018
 
 
 
 1 Dit betreft de netto Zvw-uitgaven gecorrigeerd voor overhevelingen en technische bijstellingen.
 Bron: VWS-cijfers, CPB CEP 2019.
 
 
 Onderstaand wordt de gemiddelde reële groei van de netto Zvw-uitgaven over de periode 1996–2018 weergegeven, onderverdeeld in een aantal tijdvakken:
 
 
 •
 1996–2005: De gemiddelde reële groei in de negen jaar vóór de introductie van de Zvw was 3,2%.
 
 
 •
 2006–2012: De gemiddelde reële groei vanaf de introductie van de Zvw en vóór de kabinetsperiode Rutte II was 4,1%.
 
 
 •
 2013–2017: De geraamde reële groei gedurende de kabinetsperiode Rutte II was 0,6%.
 
 
 •
 2018: De geraamde reële groei voor het jaar 2018 t.o.v. 2017 is 1,5%.
 
 
 
 
 
 5.2.2.
 Horizontale ontwikkeling van de Wlz-uitgaven
 
 In figuur 8 is de horizontale ontwikkeling van netto Wlz-uitgaven, gecorrigeerd voor overhevelingen grafisch weergegeven voor de jaren 2015–2018.
 
 
 •
 In de eerste drie kolommen (2015–2017) zijn de zorguitgaven gecorrigeerd voor overhevelingen (zoals overhevelingen als gevolg van de hervorming AWBZ).
 
 
 •
 In de vierde en vijfde kolom (2017–2018) zijn de zorguitgaven gecorrigeerd voor overhevelingen van de Wmo en Jeugdwet naar de algemene uitkering van het gemeentefonds zoals opgenomen in de Startnota (zie nota van Wijziging begroting 2018).
 
 
 
 Figuur 8: Horizontale ontwikkeling netto Wlz-uitgaven 2015–2018
 
 
 
 1 Dit betreft de netto Wlz-uitgaven gecorrigeerd voor overhevelingen.
 Bron: VWS-cijfers, CPB CEP 2019.
 
 
 Onderstaand wordt de gemiddelde reële groei van de netto Wlz-uitgaven over de periode 1996–2018 weergegeven, onderverdeeld in een aantal tijdvakken:
 
 
 •
 1996–2005: De gemiddelde reële groei in de negen jaar vóór de introductie van de Zvw was 6,4%.
 
 
 •
 2006–2012: De gemiddelde reële groei vanaf de introductie van de Zvw en vóór de kabinetsperiode Rutte II was 5,2%.
 
 
 •
 2013–2017: De geraamde reële groei gedurende de kabinetsperiode Rutte II was 0,3%
 
 
 •
 2018: De geraamde reële groei voor het jaar 2018 t.o.v. 2017 is 2,1%.
 
 
 
 
 
 
 
 6.
 Verdieping Financieel Beeld Zorg
 
 
 
 6.1.
 Verdieping zorguitgaven in deelsectoren
 
 In deze verdiepingsparagraaf wordt een overzicht gegeven van de ontwikkelingen van de zorguitgaven. Deze verdiepingsparagraaf is opgedeeld in de Zorgverzekeringswet (Zvw) en de Wet langdurige zorg (Wlz). In deze paragraaf zijn de cijfers over de jaren 2015 tot en met 2018 per deelsector gepresenteerd. Dit geeft een overzichtelijk en gedetailleerd beeld van de budgettaire ontwikkelingen binnen de afzonderlijke onderdelen van de zorg. De bijstellingen zijn weergegeven ten opzichte van de ontwerpbegroting 2018. De toelichtingen zijn onderverdeeld in verschillende categorieën: autonoom, beleidsmatig en technisch.
 In deze verdiepingsbijlage worden alleen de belangrijkste bijstellingen die na de tweede suppletoire begroting 2018 hebben plaatsgevonden toegelicht. Voor de toelichting op de NvW begroting 2018 (TK 34 775-XVI, nr. 15), de eerste suppletoire begroting 2018 (TK 34 960-XVI, nr. 1), de ontwerpbegroting 2019 (TK 35 000-XVI, nr. 1) en de tweede suppletoire begroting 2018 (TK 35 095-XVI, nr. 1) wordt verwezen naar de betreffende publicaties.
 Als gevolg van afronding kan de som der delen in de tabellen in deze verdiepingsbijlage afwijken van het totaal.
 
 
 6.1.1.
 Zorgverzekeringswet (Zvw)
 
 In deze paragraaf wordt ingegaan op de financiële ontwikkelingen binnen de Zvw in het afgelopen jaar voor de jaren 2015 tot en met 2018. In tabel 18 worden de financiële bijstellingen in 2018 per deelsector tussen de ontwerpbegroting 2018 en het jaarverslag 2018 weergegeven. Het beeld voor 2018 is geactualiseerd bij de Nota van Wijziging begroting 2018, de eerste suppletoire begroting 2018, de ontwerpbegroting 2019, de tweede suppletoire begroting 2018 en nu bij het jaarverslag 2018.
 De opbouw van de ontwikkeling van de Zvw-uitgaven en -ontvangsten wordt na tabel 18 verder per deelsector weergegeven.
 
 Tabel 18 Ontwikkeling van de Zvw-uitgaven en -ontvangsten per deelsector (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting
 
 
 Bijstelling
 
 
 Stand Jaarverslag
 
 
 
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Eerstelijnszorg 
 
 
 
 
 5.802,5
 
 
 
 
 – 91,1
 
 
 
 
 5.711,4
 
 
 
 
 
 Huisartsenzorg
 
 
 2.999,2
 
 
 – 125,7
 
 
 2.873,5
 
 
 
 
 Multidisciplinaire zorgverlening
 
 
 494,9
 
 
 105,1
 
 
 599,9
 
 
 
 
 Tandheelkundige zorg
 
 
 764,1
 
 
 – 4,1
 
 
 760,0
 
 
 
 
 Paramedische zorg
 
 
 786,2
 
 
 – 18,0
 
 
 768,2
 
 
 
 
 Verloskunde
 
 
 260,9
 
 
 – 19,3
 
 
 241,7
 
 
 
 
 Kraamzorg
 
 
 314,5
 
 
 – 3,6
 
 
 310,9
 
 
 
 
 Zintuiglijk gehandicapten
 
 
 182,8
 
 
 – 25,6
 
 
 157,2
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tweedelijnszorg
 
 
 
 
 24.197,4
 
 
 
 
 737,6
 
 
 
 
 24.935,0
 
 
 
 
 
 Medisch-specialistische zorg
 
 
 21.840,9
 
 
 768,7
 
 
 22.609,6
 
 
 
 
 Geriatrische revalidatiezorg en eerstelijnsverblijf
 
 
 1.065,4
 
 
 – 40,8
 
 
 1.024,5
 
 
 
 
 Beschikbaarheidbijdrage academische zorg
 
 
 674,6
 
 
 26,6
 
 
 701,1
 
 
 
 
 Beschikbaarheidbijdrage kapitaallasten academische zorg
 
 
 54,5
 
 
 – 14,8
 
 
 39,7
 
 
 
 
 Beschikbaarheidbijdragen overig medisch-specialistische zorg
 
 
 92,7
 
 
 0,4
 
 
 93,1
 
 
 
 
 Overig curatieve zorg
 
 
 469,4
 
 
 – 2,4
 
 
 467,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Geneeskundige geestelijke gezondheidszorg
 
 
 
 
 3.851,6
 
 
 
 
 – 177,6
 
 
 
 
 3.674,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Genees- en hulpmiddelen
 
 
 
 
 6.564,6
 
 
 
 
 – 410,8
 
 
 
 
 6.153,8
 
 
 
 
 
 Geneesmiddelen
 
 
 4.969,3
 
 
 – 311,5
 
 
 4.657,8
 
 
 
 
 Hulpmiddelen
 
 
 1.595,3
 
 
 – 99,3
 
 
 1.496,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Wijkverpleging
 
 
 
 
 3.778,0
 
 
 
 
 – 135,9
 
 
 
 
 3.642,1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ziekenvervoer 
 
 
 
 
 729,7
 
 
 
 
 13,7
 
 
 
 
 743,4
 
 
 
 
 
 Ambulancevervoer
 
 
 611,2
 
 
 20,6
 
 
 631,8
 
 
 
 
 Overig ziekenvervoer
 
 
 118,5
 
 
 – 6,9
 
 
 111,6
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opleidingen
 
 
 
 
 1.285,8
 
 
 
 
 – 106,3
 
 
 
 
 1.179,4
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Grensoverschrijdende zorg
 
 
 
 
 676,9
 
 
 
 
 – 14,9
 
 
 
 
 662,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nominaal en onverdeeld
 
 
 
 
 1.608,7
 
 
 
 
 – 1.608,7
 
 
 
 
 0,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bruto Zvw-uitgaven 
 
 
 
 
 48.495,3
 
 
 
 
 – 1.794,1
 
 
 
 
 46.701,2
 
 
 
 
 
 Eigen betalingen Zvw
 
 
 3.308,4
 
 
 – 100,7
 
 
 3.207,7
 
 
 
 
 
 Netto Zvw-uitgaven 
 
 
 
 
 45.186,9
 
 
 
 
 – 1.693,4
 
 
 
 
 43.493,5
 
 
 
 
 
 
 Bron: VWS, gegevens Zorginstituut over (voorlopige) financieringslasten Zvw en Wlz en NZa-gegevens over de productieafspraken en (voorlopige) realisatiegegevens.
 
 
 
 In figuur 9 is de samenstelling van de Zvw-uitgaven per sector weergegeven voor het jaar 2018.
 
 Figuur 9 Samenstelling Zvw-uitgaven 2018 (in miljarden euro’s)
 
 
 
 Totaal middelen geneeskundige geestelijke gezondheidszorg (ggz)
 De middelen voor de geestelijke gezondheidszorg zijn in de begroting binnen het FBZ verdeeld over de geneeskundige ggz (Zvw) en intramurale langdurige ggz (Wlz).
 Daarnaast zijn er per 2015 ggz-middelen overgeheveld vanuit de Zvw en de oude AWBZ naar de Jeugdwet (gemeenten) en vanuit de oude AWBZ naar beschermd wonen onder de Wmo (gemeenten).
 
 Een totaaloverzicht van alle ggz-middelen is in onderstaande tabel opgenomen. Voor de geneeskundige en intramurale langdurige ggz zijn over 2018 geraamde realisatiecijfers opgenomen. Voor de geneeskundige ggz betreft dit een zeer voorlopig cijfer.
 Realisatiecijfers over de jeugd-ggz en beschermd wonen zijn niet bekend. Voor de Jeugdwet zijn daarom de bij de overheveling door VWS geraamde bedragen in de tabel opgenomen en voor beschermd wonen zijn de budgetten uit het macrobudget Wmo opgenomen.
 
 
 Tabel 19 Totaal middelen ggz (bedragen x € 1 miljard)
 
 
 
 
 
 
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 Geneeskundige ggz (Zvw)1Ggz Zvw inclusief poh-ggz (Bron poh-ggz: 2018, Zorgprisma/Vektis).
 
 
 3,7
 
 
 3,8
 
 
 
 
 Intramurale langdurige ggz (Wlz)2Met ingang van 2018 betreft dit beleidsinformatie op basis van declaratiegegevens.
 
 
 0,5
 
 
 0,4
 
 
 
 
 Jeugd-ggz (Jeugdwet)3Geraamd beschikbaar budget op basis van het overgehevelde bedrag in 2015. Dit is geen representatief beeld van wat er werkelijk door gemeenten wordt besteed aan de jeugd-ggz.
 
 
 1,0
 
 
 1,0
 
 
 
 
 Beschermd wonen (Wmo)4Budgetten op basis van het macrobudget Wmo volgens de meicirculaire gemeentefonds 2018.
 
 
 1,5
 
 
 1,6
 
 
 
 
 
 Stand jaarverslag 2018
 
 
 
 
 6,8
 
 
 
 
 7,0
 
 
 
 
 
 
 
 Figuur 10 Samenstelling totale middelen ggz 2018 (in miljarden euro’s)
 
 
 
 
 Huisartsen (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2018
 
 
 
 
 2.561,2
 
 
 
 
 2.644,5
 
 
 
 
 2.924,2
 
 
 
 
 2.999,2
 
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2017
 
 
 – 1,5
 
 
 – 7,4
 
 
 – 209,2
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 1e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 107,0
 
 
 
 
 Bijstellingen ontwerpbegroting 2019
 
 
 – 1,4
 
 
 0,2
 
 
 – 5,3
 
 
 – 150,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 0,0
 
 
 – 2,8
 
 
 – 7,3
 
 
 – 82,6
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 
 
 – 3,0
 
 
 
 
 – 10,1
 
 
 
 
 – 221,8
 
 
 
 
 – 125,7
 
 
 
 
 
 
 Stand jaarverslag 2018
 
 
 
 
 2.558,2
 
 
 
 
 2.634,4
 
 
 
 
 2.702,3
 
 
 
 
 2.873,5
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Deze sector bevat de huisartsenzorg. De uitgaven bestaan uit vergoedingen voor inschrijftarieven, consulttarieven (ook voor de POH ggz en POH somatische zorg), avond-, nacht- en weekenddiensten, overige tarieven, bijzondere betalingen, resultaatbeloning & zorgvernieuwing huisartsen, verloskundige hulp door huisartsen en het deel van de kwaliteitsgelden dat betrekking heeft op ondersteuning van de eerstelijnszorg (middelen voor de Regionale Ondersteuningsstructuren).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Autonoom
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Actualisering zorguitgaven
 
 
 
 
 – 2,8
 
 
 – 7,3
 
 
 – 82,6
 
 
 
 
 Op basis van actuele gegevens van het Zorginstituut wordt een onderschrijding van € 82,6 miljoen verwerkt in het jaarverslag. Deze onderschrijding is grotendeels te verklaren uit de doorwerking van de onderschrijding 2017.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Multidisciplinaire zorgverlening (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2018
 
 
 
 
 468,7
 
 
 
 
 532,0
 
 
 
 
 482,5
 
 
 
 
 494,9
 
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2017
 
 
 – 5,9
 
 
 2,1
 
 
 101,6
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 1e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 19,8
 
 
 
 
 Bijstellingen ontwerpbegroting 2019
 
 
 0,4
 
 
 0,4
 
 
 3,1
 
 
 100,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 0,0
 
 
 – 4,4
 
 
 – 13,1
 
 
 – 14,8
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 
 
 – 5,5
 
 
 
 
 – 1,8
 
 
 
 
 91,6
 
 
 
 
 105,1
 
 
 
 
 
 
 Stand jaarverslag 2018
 
 
 
 
 463,2
 
 
 
 
 530,2
 
 
 
 
 574,1
 
 
 
 
 599,9
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De multidisciplinaire zorgverlening (MDZ) betreft ketenzorg en geïntegreerde eerstelijnszorg. Binnen de ketens wordt zorg verleend waarbij zorgaanbieders van diverse disciplines de zorgonderdelen in samenhang en in samenwerking met de betreffende patiënt leveren.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 
 
 
 
 Autonoom
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Actualisering zorguitgaven
 
 
 
 
 – 4,4
 
 
 – 13,1
 
 
 – 14,8
 
 
 
 
 Op basis van actuele gegevens van het Zorginstituut wordt een onderschrijding verwacht van € 14,8 miljoen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Tandheelkundige zorg Zvw (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2018
 
 
 
 
 743,4
 
 
 
 
 756,6
 
 
 
 
 753,2
 
 
 
 
 764,1
 
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2017
 
 
 – 0,4
 
 
 – 1,7
 
 
 – 6,1
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 1e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 19,6
 
 
 
 
 Bijstellingen ontwerpbegroting 2019
 
 
 – 0,9
 
 
 – 0,5
 
 
 – 3,6
 
 
 – 3,6
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 0,0
 
 
 – 2,1
 
 
 – 3,9
 
 
 – 20,1
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 
 
 – 1,3
 
 
 
 
 – 4,2
 
 
 
 
 – 13,6
 
 
 
 
 – 4,1
 
 
 
 
 
 
 Stand jaarverslag 2018
 
 
 
 
 742,1
 
 
 
 
 752,4
 
 
 
 
 739,6
 
 
 
 
 760,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Deze sector bevat de eerstelijns tandheelkundige zorg.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 
 
 
 
 Autonoom
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Actualisering zorguitgaven
 
 
 
 
 – 2,1
 
 
 – 3,9
 
 
 – 20,1
 
 
 
 
 De uitgaven aan de tandheelkundige zorg zijn geactualiseerd op basis van gegevens van het Zorginstituut. In 2018 is er sprake van een onderschrijding van € 20 miljoen. Deze onderschrijding wordt grotendeels veroorzaakt door het uitblijven van de verwachte volumegroei (circa € 11 miljoen) en een minder hoge tariefstijging van de NZa dan mogelijk verwacht (circa € 7 miljoen).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Paramedische zorg (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2018
 
 
 
 
 676,1
 
 
 
 
 714,5
 
 
 
 
 746,6
 
 
 
 
 786,2
 
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2017
 
 
 – 1,0
 
 
 – 1,1
 
 
 – 3,5
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 1e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 33,0
 
 
 
 
 Bijstellingen ontwerpbegroting 2019
 
 
 0,4
 
 
 – 0,2
 
 
 – 1,2
 
 
 – 0,1
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 0,0
 
 
 – 1,2
 
 
 – 5,7
 
 
 – 50,9
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 
 
 – 0,6
 
 
 
 
 – 2,5
 
 
 
 
 – 10,4
 
 
 
 
 – 18,0
 
 
 
 
 
 
 Stand jaarverslag 2018
 
 
 
 
 675,6
 
 
 
 
 712,0
 
 
 
 
 736,2
 
 
 
 
 768,2
 
 
 
 
 
 waarvan fysiotherapie
 
 
 471,5
 
 
 487,7
 
 
 498,1
 
 
 514,2
 
 
 
 
 waarvan oefentherapie
 
 
 20,1
 
 
 20,9
 
 
 21,4
 
 
 23,3
 
 
 
 
 waarvan logopedie
 
 
 116,9
 
 
 128,1
 
 
 133,0
 
 
 138,6
 
 
 
 
 waarvan ergotherapie
 
 
 33,1
 
 
 37,8
 
 
 43,2
 
 
 48,0
 
 
 
 
 waarvan dieetadvisering
 
 
 34,0
 
 
 37,5
 
 
 40,5
 
 
 44,1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De paramedische zorg omvat fysiotherapie, oefentherapie Caesar, oefentherapie Mensendieck, logopedie, ergotherapie en dieetadvisering.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 
 
 
 
 Autonoom
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Actualisering zorguitgaven
 
 
 
 
 – 1,2
 
 
 – 5,7
 
 
 – 50,9
 
 
 
 
 
 Fysiotherapie
 
 Op basis van gegevens van het Zorginstituut zijn de realisatiecijfers geactualiseerd. De actuele realisatiecijfers laten voor alle jaren 2016–2018 lagere uitgaven zien dan de actuele stand begroting VWS. Voor 2016 en 2017 gaat het om een bijstelling van € 1 miljoen resp. € 3,5 miljoen. In 2018 is de onderschrijding € 53 miljoen. De onderschrijding 2018 wordt ten dele verklaard doordat de overheveling van de behandeling bij claudicatio intermittens (etalagebenen) vanuit de MSZ naar fysiotherapie nog niet geheel heeft plaatsgevonden.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overige sectoren
 
 De sectoren logopedie, dieetadvisering, ergotherapie en oefentherapie wijzigen beperkt en laten gezamenlijk een overschrijding zien van € 2,1 miljoen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verloskunde (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2018
 
 
 
 
 214,4
 
 
 
 
 229,7
 
 
 
 
 240,1
 
 
 
 
 260,9
 
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2017
 
 
 – 0,3
 
 
 – 10,7
 
 
 – 13,3
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 1e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 – 4,2
 
 
 
 
 Bijstellingen ontwerpbegroting 2019
 
 
 0,2
 
 
 – 0,1
 
 
 – 2,7
 
 
 – 2,7
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 0,0
 
 
 – 1,2
 
 
 – 10,3
 
 
 – 12,3
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 
 
 – 0,1
 
 
 
 
 – 12,0
 
 
 
 
 – 26,3
 
 
 
 
 – 19,3
 
 
 
 
 
 
 Stand jaarverslag 2018
 
 
 
 
 214,3
 
 
 
 
 217,8
 
 
 
 
 213,8
 
 
 
 
 241,7
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Deze deelsector bevat de extramuraal verstrekte verloskundige zorg. Ook de uitgaven voor kwaliteitsontwikkeling (KNOV) worden op deze sector verantwoord.
 De verloskundige zorg verricht door huisartsen is bij de deelsector huisartsenzorg opgenomen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 
 
 
 
 Autonoom
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Actualisering zorguitgaven
 
 
 
 
 – 1,2
 
 
 – 10,3
 
 
 – 12,3
 
 
 
 
 Op basis van gegevens van het Zorginstituut is in 2018 sprake van een onderschrijding van circa € 12 miljoen. Deze onderschrijding hangt samen met de dalende geboortecijfer (terwijl in de raming rekening is gehouden met een volumegroei in 2018). De stijging van het uitgavenniveau 2018 ten opzichte van 2017 is te verklaren door een aanpassing van de maximumtarieven voor de eerstelijns verloskundige zorg door de NZa.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kraamzorg (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2018
 
 
 
 
 294,1
 
 
 
 
 297,2
 
 
 
 
 309,5
 
 
 
 
 314,5
 
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2017
 
 
 – 0,2
 
 
 – 4,1
 
 
 – 8,1
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 1e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 3,0
 
 
 
 
 Bijstellingen ontwerpbegroting 2019
 
 
 – 0,2
 
 
 0,0
 
 
 – 1,0
 
 
 – 1,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 – 0,1
 
 
 – 5,6
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 
 
 – 0,4
 
 
 
 
 – 4,1
 
 
 
 
 – 9,1
 
 
 
 
 – 3,6
 
 
 
 
 
 
 Stand jaarverslag 2018
 
 
 
 
 293,7
 
 
 
 
 293,1
 
 
 
 
 300,3
 
 
 
 
 310,9
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Op deze sector worden de uitgaven voor kraamzorg geraamd en verantwoord. De kraamzorg is tweeledig. Allereerst houdt deze de partusassistentie in: de ondersteuning van de verloskundige bij de bevalling. Daarnaast levert de kraamverzorgende hulp gedurende de eerste dagen na de bevalling en geeft zij advies met betrekking tot de verzorging van de pasgeborene en de kraamvrouw.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 
 
 
 
 Autonoom
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Actualisering zorguitgaven
 
 
 
 
 0,0
 
 
 – 0,1
 
 
 – 5,6
 
 
 
 
 Op basis van nieuwe Zorginstituut gegevens wordt bij de kraamzorg in 2018 een onderschrijding verwacht van circa € 5,6 miljoen. Deze onderschrijding hangt samen met het dalende geboortecijfer in 2018 (terwijl in de raming rekening is gehouden met een volumegroei in 2018).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Zorg voor zintuiglijk gehandicapten (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2018
 
 
 
 
 150,3
 
 
 
 
 158,4
 
 
 
 
 181,0
 
 
 
 
 182,8
 
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2017
 
 
 – 0,4
 
 
 – 5,8
 
 
 – 25,4
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 1e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 – 6,5
 
 
 
 
 Bijstellingen ontwerpbegroting 2019
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,4
 
 
 0,2
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 0,0
 
 
 – 0,7
 
 
 – 4,6
 
 
 – 19,3
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 
 
 – 0,4
 
 
 
 
 – 6,4
 
 
 
 
 – 29,6
 
 
 
 
 – 25,6
 
 
 
 
 
 
 Stand jaarverslag 2018
 
 
 
 
 149,8
 
 
 
 
 152,0
 
 
 
 
 151,4
 
 
 
 
 157,2
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Zorg aan zintuiglijk beperkten betreft de zorg aan auditief en/of communicatief beperkten, visueel beperkten en doofblinden.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 
 
 
 
 Autonoom
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Actualisering zorguitgaven
 
 
 
 
 – 0,7
 
 
 – 4,6
 
 
 – 19,3
 
 
 
 
 De actuele gegevens van het Zorginstituut laten in 2018 een onderschrijding van € 19,3 miljoen zien. Sinds de overheveling in 2015 van de zintuiglijk gehandicapten zorg van de AWBZ naar de Zvw, Wmo en Wlz is op deze sector onder de Zvw een forse onderschrijding te zien. De onderschrijding komt met name door een sterke daling bij de zorg voor visueel gehandicapten. Hier is onderzoek naar gedaan door Significant (zie TK 24 170, nr. 160).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Medisch-specialistische zorg (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2018
 
 
 
 
 20.035,0
 
 
 
 
 21.420,8
 
 
 
 
 21.659,8
 
 
 
 
 21.840,9
 
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2017
 
 
 – 89,7
 
 
 41,7
 
 
 295,8
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 1e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 702,7
 
 
 
 
 Bijstellingen ontwerpbegroting 2019
 
 
 1,4
 
 
 6,4
 
 
 3,6
 
 
 4,3
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 0,0
 
 
 50,9
 
 
 5,6
 
 
 61,7
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 
 
 – 88,3
 
 
 
 
 99,0
 
 
 
 
 305,1
 
 
 
 
 768,7
 
 
 
 
 
 
 Stand jaarverslag 2018
 
 
 
 
 19.946,7
 
 
 
 
 21.519,8
 
 
 
 
 21.964,9
 
 
 
 
 22.609,6
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Op deze sector worden de uitgaven aan medisch-specialistische zorg (MSZ) verantwoord.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 
 
 
 
 Autonoom
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Actualisering zorguitgaven
 
 
 
 
 50,9
 
 
 5,6
 
 
 61,7
 
 
 
 
 Uit de actuele voorlopige realisatiecijfers over 2018 komt naar voren dat de uitgaven bij de sector MSZ € 62 miljoen hoger zijn dan de stand begroting 2019. De raming voor de sector MSZ correspondeert grotendeels, maar loopt niet helemaal synchroon met het mbi-kader op basis van het hoofdlijnenakkoord MSZ. Gecorrigeerd bedraagt de voorlopige overschrijding van het mbi-kader MSZ € 52 miljoen.
 Benadrukt moet worden dat het om voorlopige realisatiecijfers gaat, die nog voor circa éénderde zijn gebaseerd op een bijschatting van zorgverzekeraars van feitelijke declaraties.
 De bijstellingen ten opzichte van de stand begroting 2019 bedragen ruim € 50 miljoen voor 2016 en ruim € 5 miljoen voor 2017. De bijstelling voor 2016 hangt samen met de definitieve verrekening van contractafspraken tussen zorgverzekeraars en instellingen en de controles voordat de cijfers medio t+3 definitief worden vastgesteld.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Geriatrische revalidatiezorg en eerstelijnsverblijf (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2018
 
 
 
 
 695,2
 
 
 
 
 722,7
 
 
 
 
 1.054,9
 
 
 
 
 1.065,4
 
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2017
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 – 1,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2017
 
 
 – 2,3
 
 
 – 15,9
 
 
 – 39,7
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 1e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 16,3
 
 
 
 
 Bijstellingen ontwerpbegroting 2019
 
 
 – 2,5
 
 
 – 0,9
 
 
 1,3
 
 
 0,1
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 0,0
 
 
 9,0
 
 
 – 46,5
 
 
 – 57,3
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 
 
 – 4,8
 
 
 
 
 – 7,8
 
 
 
 
 – 85,9
 
 
 
 
 – 40,8
 
 
 
 
 
 
 Stand jaarverslag 2018
 
 
 
 
 690,4
 
 
 
 
 714,9
 
 
 
 
 969,0
 
 
 
 
 1.024,5
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Geriatrische revalidatiezorg richt zich met name op kwetsbare ouderen met meerdere aandoeningen, die in het ziekenhuis een medisch-specialistische behandeling hebben ondergaan. Doel is hen te helpen terug te keren naar de oude woonsituatie en maatschappelijk te blijven participeren.
 Verblijf dat medisch noodzakelijk is in verband met geneeskundige zorg valt onder de Zorgverzekeringswet. Verblijf in verband met zorg zoals huisartsen die plegen te bieden – het zogenoemde eerstelijnsverblijf – is onder deze aanspraak mogelijk.
 Met de geriatrische revalidatiezorg is in 2018 naar huidig inzicht € 742,6 miljoen gemoeid, met het eerstelijnsverblijf € 282 miljoen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 
 
 
 
 Autonoom
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Actualisering zorguitgaven
 
 
 
 
 9,0
 
 
 – 14,9
 
 
 – 13,4
 
 
 
 
 
 Geriatrische revalidatiezorg
 
 Op basis van gegevens van het Zorginstituut zijn de realisatiecijfers geactualiseerd. De realisatiecijfers laten voor de jaren 2017–2018 lagere uitgaven zien dan de stand begroting VWS. Voor 2017 en 2018 gaat het om een bijstelling van € 15 miljoen respectievelijk € 13 miljoen. De uitgaven in 2016 vallen € 9 miljoen hoger uit.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Eerstelijns verblijf
 
 In 2017 is het eerstelijnsverblijf overgeheveld van de Wlz naar de Zvw. De cijfers over 2017 lieten eerder al een onderschrijding van het kader zien die incidenteel is verwerkt en die op basis van de actuele cijfers verder oploopt. De forse beschikbare groeimiddelen worden daarmee niet volledig uitgeput. De onderschrijding over 2018 is € 44 miljoen.
 
 
 
 
 – 31,6
 
 
 – 43,9
 
 
 
 
 
 
 Beschikbaarheidbijdrage academische zorg (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2018
 
 
 
 
 639,4
 
 
 
 
 651,2
 
 
 
 
 667,8
 
 
 
 
 674,6
 
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2017
 
 
 0,0
 
 
 4,1
 
 
 4,2
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 1e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 22,9
 
 
 
 
 Bijstellingen ontwerpbegroting 2019
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 4,3
 
 
 3,6
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 
 
 0,0
 
 
 
 
 4,0
 
 
 
 
 8,5
 
 
 
 
 26,6
 
 
 
 
 
 
 Stand jaarverslag 2018
 
 
 
 
 639,4
 
 
 
 
 655,2
 
 
 
 
 676,3
 
 
 
 
 701,1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De academische ziekenhuizen en het NKI-AVL krijgen in verband met hun publieke taken – het leveren van topreferente zorg en onderzoek en innovatie – een beschikbaarheidbijdrage academische zorg.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 
 
 
 
 Autonoom
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Actualisering zorguitgaven
 
 
 
 
 
 4,3
 
 
 3,6
 
 
 
 
 De uitgaven zijn geactualiseerd op basis van gegevens van de NZa. Het bedrag voor 2018 is gebaseerd op de verleningen. De uitgaven voor 2017 en 2018 zijn € 4 miljoen hoger dan eerder geraamd. De beschikbare cijfers over de vaststelling van 2015 en 2016 laten geen verschillen zien.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beschikbaarheidbijdrage kapitaallasten academische zorg (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2018
 
 
 
 
 38,0
 
 
 
 
 38,3
 
 
 
 
 54,4
 
 
 
 
 54,5
 
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2017
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 – 15,6
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 1e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 1,1
 
 
 
 
 Bijstellingen ontwerpbegroting 2019
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,5
 
 
 – 15,9
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 
 
 0,0
 
 
 
 
 0,0
 
 
 
 
 – 15,1
 
 
 
 
 – 14,8
 
 
 
 
 
 
 Stand jaarverslag 2018
 
 
 
 
 38,0
 
 
 
 
 38,3
 
 
 
 
 39,3
 
 
 
 
 39,7
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De academische ziekenhuizen krijgen voor de kapitaallasten die samenhangen met de academische zorg een beschikbaarheidbijdrage.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 
 
 
 
 Autonoom
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Actualisering zorguitgaven
 
 
 
 
 
 0,5
 
 
 – 15,9
 
 
 
 
 De uitgaven voor 2018 zijn € 16 miljoen lager dan het beschikbare bedrag. De beschikbare cijfers over de vaststelling van eerdere jaren laten geen of geen noemenswaardige verschillen zien.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beschikbaarheidbijdragen overig medisch-specialistische zorg (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2018
 
 
 
 
 72,4
 
 
 
 
 75,5
 
 
 
 
 90,3
 
 
 
 
 92,7
 
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2017
 
 
 2,7
 
 
 3,3
 
 
 – 6,6
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 1e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 4,3
 
 
 
 
 Bijstellingen ontwerpbegroting 2019
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,8
 
 
 3,6
 
 
 – 3,9
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 
 
 2,7
 
 
 
 
 4,1
 
 
 
 
 – 2,9
 
 
 
 
 0,4
 
 
 
 
 
 
 Stand jaarverslag 2018
 
 
 
 
 75,1
 
 
 
 
 79,6
 
 
 
 
 87,4
 
 
 
 
 93,1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Op deze sector worden de uitgaven geraamd van de beschikbaarheidbijdragen ten behoeve van de spoedeisende hulp, Calamiteitenhospitaal, helikoptervoorziening en Mobiel Medisch Team-voertuigen voor traumazorg, trauma- en brandwondenzorg, kenniscoördinatie, OTO (opleiden, trainen en oefenen), acute verloskunde, de post mortem orgaandonatie en weefseluitname. De beschikbaarheidbijdragen academische zorg, kapitaallasten academische zorg en opleidingen worden apart gepresenteerd.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 
 
 
 
 Autonoom
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Actualisering zorguitgaven
 
 
 
 
 0,8
 
 
 3,6
 
 
 – 3,9
 
 
 
 
 De uitgaven zijn geactualiseerd op basis van gegevens van de NZa. De uitgaven voor 2017 en 2018 zijn € 4 miljoen hoger respectievelijk lager dan eerder geraamd. De beschikbare cijfers over de vaststelling van 2015 en 2016 laten geen noemenswaardige verschillen zien, enkel voor 2016 wordt nog een bijstelling van € 0,8 miljoen gedaan.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Garantieregeling kapitaallasten (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2018
 
 
 
 
 77,7
 
 
 
 
 78,2
 
 
 
 
 0,0
 
 
 
 
 0,0
 
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2017
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 1e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen ontwerpbegroting 2019
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 – 29,9
 
 
 – 46,7
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 
 
 – 29,9
 
 
 
 
 – 46,7
 
 
 
 
 0,0
 
 
 
 
 0,0
 
 
 
 
 
 
 Stand jaarverslag 2018
 
 
 
 
 47,8
 
 
 
 
 31,6
 
 
 
 
 0,0
 
 
 
 
 0,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 In verband met de afschaffing van de functiegerichte budgettering in de ziekenhuiszorg in 2012 is er een garantieregeling kapitaallasten in het leven geroepen voor de periode tot en met 2016. Op basis van de afwikkeling door de NZa kan worden bezien in welke mate een beroep is gedaan op deze regeling.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 
 
 
 
 Autonoom
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Actualisering zorguitgaven
 
 
 
 – 29,9
 
 
 – 46,7
 
 
 
 
 
 
 In verband met de afschaffing van de functiegerichte budgettering in de ziekenhuiszorg is een garantieregeling kapitaallasten in het leven geroepen. Voor de jaren 2013, 2014, 2015 en 2016 is eerder jaarlijks € 75 miljoen plus loon- en prijsbijstelling op deze sector gereserveerd. In totaal gaat het om € 308,4 miljoen.
 De garantieregeling kapitaallasten gaat uit van gegarandeerde kapitaallasten. Een deel daarvan wordt verondersteld via een normatieve vergoeding in de DOT-omzet vergoed te worden. Het restant (gegarandeerde kapitaallasten minus de normatieve vergoeding) is de zogenaamde suppletie. Indien een aanspraak op de garantieregeling wordt gehonoreerd, dan keert het Zorginstituut deze suppletie uit.
 De NZa had eind januari 2019 € 70,1 miljoen (2013), € 64,1 miljoen (2014), € 47,8 miljoen (2015) en € 31,6 miljoen (2016) aan aanvragen gehonoreerd. Totaal gaat het om € 213,6 miljoen.
 Voor de jaren 2013–2016 konden tot ultimo 2017 aanvragen worden ingediend. De suppletie kan dus alleen nog toenemen op grond van de afwikkeling van lopende aanvragen en de uitkomsten van beroeps- en bezwaarprocedures.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overig curatieve zorg (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2018
 
 
 
 
 428,9
 
 
 
 
 439,3
 
 
 
 
 458,5
 
 
 
 
 469,4
 
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2017
 
 
 – 3,0
 
 
 – 13,6
 
 
 – 20,6
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 1e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 – 8,2
 
 
 
 
 Bijstellingen ontwerpbegroting 2019
 
 
 – 1,6
 
 
 2,4
 
 
 0,9
 
 
 5,9
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 0,0
 
 
 8,2
 
 
 – 1,3
 
 
 – 0,2
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 
 
 – 4,6
 
 
 
 
 – 3,0
 
 
 
 
 – 21,0
 
 
 
 
 – 2,4
 
 
 
 
 
 
 Stand jaarverslag 2018
 
 
 
 
 424,3
 
 
 
 
 436,3
 
 
 
 
 437,5
 
 
 
 
 467,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De sector overig curatieve zorg omvat onder andere de huisartsenlaboratoria, trombosediensten en de uitgaven op basis van de beleidsregel innovatie.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 
 
 
 
 Autonoom
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Actualisering zorguitgaven
 
 
 
 
 8,2
 
 
 – 1,3
 
 
 – 0,2
 
 
 
 
 De uitgaven voor overig curatieve zorg zijn geactualiseerd op basis van gegevens van het Zorginstituut. De actuele cijfers wijken voor 2017 en 2018 niet noemenswaardig af van de stand begroting 2019. De cijfers over 2016 lieten bij eerdere actualisaties een dalend verloop zien, maar vallen op basis van de meest actuele cijfers hoger uit. Over de jaren heen is sprake van een geleidelijke stijging van de uitgaven.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Geneeskundige ggz (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2018
 
 
 
 
 3.282,9
 
 
 
 
 3.442,0
 
 
 
 
 3.865,6
 
 
 
 
 3.851,6
 
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2017
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 1,8
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2017
 
 
 – 38,0
 
 
 – 11,2
 
 
 – 307,3
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 1e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 135,3
 
 
 
 
 Bijstellingen ontwerpbegroting 2019
 
 
 12,2
 
 
 3,2
 
 
 2,7
 
 
 – 255,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 1,4
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 0,0
 
 
 – 41,1
 
 
 – 5,5
 
 
 – 59,3
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 
 
 – 25,8
 
 
 
 
 – 49,1
 
 
 
 
 – 308,3
 
 
 
 
 – 177,6
 
 
 
 
 
 
 Stand jaarverslag 2018
 
 
 
 
 3.257,1
 
 
 
 
 3.392,9
 
 
 
 
 3.557,3
 
 
 
 
 3.674,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Deze sector omvat de uitgaven aan geneeskundige ggz en omvat de basis en de gespecialiseerde ggz, de langdurige op behandeling gerichte intramurale ggz, de uitgaven voor de diagnose en behandeling van ernstige, enkelvoudige dyslexie en de beschikbaarheidbijdragen voor de ggz.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 
 
 
 
 Autonoom
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Actualisering zorguitgaven
 
 
 
 
 – 41,1
 
 
 – 5,5
 
 
 – 59,3
 
 
 
 
 Op basis van voorlopige realisatiecijfers vallen de uitgaven voor de ggz (totaal van beschikbaarheidsbijdrage, overgehevelde langdurige ggz en curatieve ggz) in 2018 € 59 miljoen lager uit dan begroot. De onderschrijdingen in 2016 en 2017 zijn toegenomen naar respectievelijk € 343 miljoen en € 310 miljoen. Het in 2018 doorwerkend effect van deze grotere onderschrijdingen kan ook een verklaring zijn voor lagere uitgaven voor de ggz in 2018.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Geneesmiddelen (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2018
 
 
 
 
 4.480,6
 
 
 
 
 4.597,1
 
 
 
 
 4.854,3
 
 
 
 
 4.969,3
 
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2017
 
 
 – 10,1
 
 
 – 36,8
 
 
 – 263,1
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 1e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 – 214,4
 
 
 
 
 Bijstellingen ontwerpbegroting 2019
 
 
 – 7,1
 
 
 – 1,1
 
 
 – 4,4
 
 
 – 4,4
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 0,0
 
 
 – 22,2
 
 
 – 15,2
 
 
 – 92,7
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 
 
 – 17,2
 
 
 
 
 – 60,2
 
 
 
 
 – 282,7
 
 
 
 
 – 311,5
 
 
 
 
 
 
 Stand jaarverslag 2018
 
 
 
 
 4.463,3
 
 
 
 
 4.536,9
 
 
 
 
 4.571,5
 
 
 
 
 4.657,8
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Op deze sector worden de uitgaven voor extramurale geneesmiddelen geraamd en verantwoord.
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 
 
 
 
 Autonoom
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Actualisering zorguitgaven
 
 
 
 
 – 22,2
 
 
 – 15,2
 
 
 – 92,7
 
 
 
 
 Bij de geneesmiddelen is sprake van een onderschrijding van € 93 miljoen in 2018. Deze onderschrijding wordt veroorzaakt door scherpere inkoop door zorgverzekeraars en hoger dan ingeschatte opbrengsten van de prijsarrangementen. Verder geven de zorgverzekeraars aan vanaf 2018 strenger te controleren op onrechtmatig gedeclareerde zorg via de Zvw voor Wlz-gerechtigden. Ook zijn er lagere uitgaven dan geraamd aan voorwaardelijke toelating.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Hulpmiddelen (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2018
 
 
 
 
 1.538,0
 
 
 
 
 1.434,5
 
 
 
 
 1.547,5
 
 
 
 
 1.595,3
 
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2017
 
 
 – 2,4
 
 
 – 8,1
 
 
 – 91,1
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 1e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 – 43,7
 
 
 
 
 Bijstellingen ontwerpbegroting 2019
 
 
 – 1,1
 
 
 0,9
 
 
 1,6
 
 
 1,6
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 0,0
 
 
 – 0,9
 
 
 – 9,3
 
 
 – 57,2
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 
 
 – 3,5
 
 
 
 
 – 7,2
 
 
 
 
 – 89,5
 
 
 
 
 – 99,3
 
 
 
 
 
 
 Stand jaarverslag 2018
 
 
 
 
 1.534,5
 
 
 
 
 1.426,4
 
 
 
 
 1.448,7
 
 
 
 
 1.496,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Op deze sector worden de uitgaven geraamd en verantwoord voor extramurale hulpmiddelen die verstrekt worden krachtens de Regeling hulpmiddelen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 
 
 
 
 Autonoom
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Actualisering zorguitgaven
 
 
 
 
 – 0,9
 
 
 – 9,3
 
 
 – 57,2
 
 
 
 
 Bij de hulpmiddelen is sprake van een onderschrijding van € 57,2 miljoen. De gerealiseerde groei bij de hulpmiddelen in 2018 bedraagt 3,6%. In het kader zat een (hoge) budgettaire groei van 6,5%. Er is nog geen eenduidige verklaring: Mogelijk beperken zorgverzekeraars nog steeds de kosten van extramurale hulpmiddelen. Verder geven zorgverzekeraars aan vanaf 2018 strenger te controleren op onrechtmatig gedeclareerde zorg via de Zvw voor Wlz-gerechtigden: een deel van de onderschrijding kan hierdoor verklaard worden.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Wijkverpleging (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2018
 
 
 
 
 3.113,7
 
 
 
 
 3.234,7
 
 
 
 
 3.525,0
 
 
 
 
 3.778,0
 
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2017
 
 
 0,4
 
 
 – 24,5
 
 
 – 101,9
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 1e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 129,6
 
 
 
 
 Bijstellingen ontwerpbegroting 2019
 
 
 – 2,1
 
 
 3,4
 
 
 – 8,3
 
 
 – 47,9
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 0,0
 
 
 14,6
 
 
 – 1,9
 
 
 – 217,6
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 
 
 – 1,7
 
 
 
 
 – 6,5
 
 
 
 
 – 112,1
 
 
 
 
 – 135,9
 
 
 
 
 
 
 Stand jaarverslag 2018
 
 
 
 
 3.112,1
 
 
 
 
 3.228,2
 
 
 
 
 3.412,8
 
 
 
 
 3.642,1
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Binnen de aanspraak wijkverpleging is sprake van zowel verpleging als verzorging. Hierbij gaat het om verpleegkundige handelingen zoals wondverzorging, injecties en catheterisaties en verzorgende handelingen zoals wassen en aankleden. Binnen de aanspraak wijkverpleging zijn naast de (wijk)verpleegkundige ook verzorgenden en gespecialiseerde verpleegkundigen werkzaam. Financiering kan ook plaatsvinden via een persoonsgebonden budget.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 
 
 
 
 Autonoom
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Actualisering zorguitgaven
 
 
 
 
 14,6
 
 
 – 1,9
 
 
 – 217,6
 
 
 
 
 Op basis van actuele gegevens van het Zorginstituut wordt op deze sector een onderschrijding verwacht van circa € 218 miljoen in 2018. Een deel van deze onderschrijding hangt samen met de onderschrijding in 2017 (€ 112 miljoen) die in het HLA wijkverpleging 2019–2022 slechts voor € 50 miljoen meerjarig is afgeroomd. Daarnaast controleren zorgverzekeraars vanaf 2018 strenger op in de Zvw gedeclareerde zorg voor cliënten met een Wlz-indicatie. Op grond van een onderzoek door het CBS is geconstateerd dat € 80 miljoen aan zorglasten die voorheen ten onrechte in de Zvw werden gedeclareerd nu ten laste van de Wlz worden gebracht. Ook dit biedt een verklaring voor de geconstateerde onderschrijding. Ten slotte lijkt uit voorlopige gegevens van Vektis te kunnen worden geconcludeerd dat het gemiddeld aantal geleverde uren wijkverpleegkundige zorg in 2018 is gedaald ten opzichte van voorgaande jaren. Dit lagere aantal uren geleverde zorg kan het gevolg zijn van het gericht inzetten op doelmatige zorg via benchmark-vergelijking tussen verschillende aanbieders.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ambulancevervoer (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2018
 
 
 
 
 518,2
 
 
 
 
 542,9
 
 
 
 
 592,2
 
 
 
 
 611,2
 
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2017
 
 
 – 1,1
 
 
 – 6,7
 
 
 – 32,4
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 1e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 20,6
 
 
 
 
 Bijstellingen ontwerpbegroting 2019
 
 
 – 9,6
 
 
 0,1
 
 
 – 7,1
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 
 
 – 10,7
 
 
 
 
 – 6,6
 
 
 
 
 – 39,4
 
 
 
 
 20,6
 
 
 
 
 
 
 Stand jaarverslag 2018
 
 
 
 
 507,5
 
 
 
 
 536,3
 
 
 
 
 552,7
 
 
 
 
 631,8
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De ambulancezorg kent twee kerntaken: spoedvervoer en besteld vervoer. Daarnaast staan ambulances ook paraat voor geneeskundige hulp bij ongevallen en rampen. Op deze sector worden tevens de uitgaven van de Centrale Posten Ambulancevervoer (CPA) verantwoord.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 
 
 
 Doordat een nieuwe systematiek van ramen en verantwoorden is ingevoerd bij de ambulancediensten, kan het Zorginstituut nog geen stabiel beeld van de uitgaven in deze sector geven. Daarom is besloten de uitgaven op deze sector niet te actualiseren.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overig ziekenvervoer (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2018
 
 
 
 
 113,0
 
 
 
 
 111,2
 
 
 
 
 115,1
 
 
 
 
 118,5
 
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2017
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 1,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2017
 
 
 0,3
 
 
 0,7
 
 
 – 9,2
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 1e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 – 4,2
 
 
 
 
 Bijstellingen ontwerpbegroting 2019
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 – 0,1
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 0,0
 
 
 – 0,1
 
 
 – 0,8
 
 
 – 2,6
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 
 
 0,3
 
 
 
 
 0,6
 
 
 
 
 – 9,2
 
 
 
 
 – 6,9
 
 
 
 
 
 
 Stand jaarverslag 2018
 
 
 
 
 113,2
 
 
 
 
 111,8
 
 
 
 
 105,9
 
 
 
 
 111,6
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Het overig ziekenvervoer betreft het vervoer van patiënten van en naar zorgaanbieders. Hiervoor komen verzekerden in aanmerking die chemo-, radiotherapie of nierdialyse ondergaan, die zich uitsluitend in een rolstoel kunnen verplaatsen, zeer slechtziend zijn of van hun zorgverzekeraar hiervoor toestemming hebben gekregen. Het betreft zowel commercieel vervoer als vergoeding van de kosten van openbaar vervoer.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 
 
 
 
 Autonoom
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Actualisering zorguitgaven
 
 
 
 
 – 0,1
 
 
 – 0,8
 
 
 – 2,6
 
 
 
 
 De onderschrijding bij het overig ziekenvervoer is € 2,6 miljoen als gevolg van de scherpe inkoop door zorgverzekeraars (m.n. contracten met taxibedrijven).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Opleidingen (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2018
 
 
 
 
 1.217,2
 
 
 
 
 1.274,3
 
 
 
 
 1.311,3
 
 
 
 
 1.285,8
 
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2017
 
 
 – 31,4
 
 
 – 78,9
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 1e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 43,7
 
 
 
 
 Bijstellingen ontwerpbegroting 2019
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 0,0
 
 
 – 0,2
 
 
 – 101,2
 
 
 – 150,0
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 
 
 – 31,4
 
 
 
 
 – 79,1
 
 
 
 
 – 101,2
 
 
 
 
 – 106,3
 
 
 
 
 
 
 Stand jaarverslag 2018
 
 
 
 
 1.185,8
 
 
 
 
 1.195,1
 
 
 
 
 1.210,1
 
 
 
 
 1.179,4
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Op deze sector worden de specialistische vervolgopleidingen uit het zogenaamde opleidingsfonds (inclusief de opleiding tot huisarts) en een aantal ggz-opleidingen via een beschikbaarheidbijdrage op grond van de Wet marktordening gezondheidszorg (Wmg) gefinancierd. De uitvoering geschiedt door de NZa. De betalingen lopen via het Zorginstituut Nederland.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 
 
 
 
 Autonoom
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Actualisering zorguitgaven
 
 
 
 
 – 0,2
 
 
 – 101,2
 
 
 – 150,0
 
 
 
 
 Op basis van de actuele gegevens is 2017 afgerekend. Hieruit volgt een onderschrijding van circa € 100 miljoen. Het Capaciteitsorgaan constateert dat er steeds meer artsen in opleiding tot specialist (aios) in deeltijd werken. Als gevolg daarvan wordt de raming van de kosten van het opleiden van deze aios naar beneden worden bijgesteld. Tevens leiden ziekenhuizen minder gespecialiseerde verpleegkundigen en medisch ondersteunend personeel op dan waarmee in de raming van het Capaciteitsorgaan rekening is gehouden. Bij een gelijke relatieve bezetting van opleidingsplaatsen in 2018 wordt een onderschrijding verwacht van € 150 miljoen in 2018.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Grensoverschrijdende zorg (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2018
 
 
 
 
 694,7
 
 
 
 
 633,9
 
 
 
 
 678,3
 
 
 
 
 676,9
 
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2017
 
 
 0,8
 
 
 1,3
 
 
 14,7
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 1e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 22,6
 
 
 
 
 Bijstellingen ontwerpbegroting 2019
 
 
 0,3
 
 
 2,1
 
 
 
 – 1,5
 
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 0,0
 
 
 – 15,5
 
 
 – 5,8
 
 
 – 37,5
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 
 
 1,1
 
 
 
 
 – 12,1
 
 
 
 
 7,3
 
 
 
 
 – 14,9
 
 
 
 
 
 
 Stand jaarverslag 2018
 
 
 
 
 695,8
 
 
 
 
 621,8
 
 
 
 
 685,7
 
 
 
 
 662,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Deze sector betreft de grensoverschrijdende zorg binnen en buiten het macroprestatiebedrag (mpb). Binnen het mpb betreft het zorgkosten gemaakt in het buitenland door verzekerden bij Nederlandse zorgverzekeraars.
 De grensoverschrijdende zorg buiten het mpb betreft de lasten van internationale verdragen. Het gaat om kosten van zorg aan personen die buiten Nederland wonen en niet aan Nederlandse sociale verzekeringswetgeving zijn onderworpen, maar die op grond van een Europese verordening of een door Nederland gesloten verdrag inzake sociale zekerheid recht hebben op geneeskundige zorg ten laste van Nederland. Het betreft ook de kosten van medische zorg voor personen die verzekerd zijn in het buitenland en langdurig of kortdurend verblijven in Nederland. Deze kosten worden doorberekend aan de internationale verdragspartners. Deze baten worden in mindering gebracht op de lasten.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 
 
 
 
 Autonoom
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Actualisering zorguitgaven
 
 
 
 
 – 15,5
 
 
 – 5,8
 
 
 – 37,5
 
 
 
 
 Op basis van gegevens van het Zorginstituut zijn de cijfers geactualiseerd. Bij de grensoverschrijdende zorg is op basis van de actuele cijfers sprake van een onderschrijding van in € 37,5 miljoen in 2018. Het Zorginstituut verklaart deze daling doordat een groot aantal vorderingen vanuit het buitenland niet meer verwerkt kunnen worden in 2018. In mei 2018 heeft een systeemwijziging plaatsgevonden, maar door een aantal bevindingen in het systeem zijn de doorlooptijden van vorderingen verlengd.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nominaal en onverdeeld Zvw (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2018
 
 
 
 
 0,0
 
 
 
 
 0,0
 
 
 
 
 29,6
 
 
 
 
 1.608,7
 
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2017
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 – 706,9
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen NvW ontwerpbegroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 22,0
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2017
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 677,3
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 1e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 – 1.541,0
 
 
 
 
 Bijstellingen ontwerpbegroting 2019
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 – 5,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 – 600,0
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 515,2
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 
 
 0,0
 
 
 
 
 0,0
 
 
 
 
 – 29,6
 
 
 
 
 – 1.608,7
 
 
 
 
 
 
 Stand jaarverslag 2018
 
 
 
 
 0,0
 
 
 
 
 0,0
 
 
 
 
 0,0
 
 
 
 
 0,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Deze niet-beleidsmatige sector heeft een technisch-administratief karakter. Vanuit deze sector vinden overboekingen van loon- en prijsbijstelling plaats naar de loon- en prijsgevoelige sectoren binnen de Zvw-begroting. Ook worden er taakstellingen of extra middelen op deze sector geplaatst die nog niet aan de deelsectoren zijn toebedeeld.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 
 
 
 
 Autonoom
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Actualisering zorguitgaven
 
 
 
 
 
 
 600,0
 
 
 
 
 De in de 2e suppletoire begroting 2017 gerapporteerde onderschrijding van € 600 miljoen op basis van voorlopige gegevens was indicatief en voorlopig op deze sector verwerkt. Deze voorlopige onderschrijding wordt nu tegengeboekt omdat de in maart 2019 van het Zorginstituut ontvangen realisatiecijfers over 2018 nu op de afzonderlijke sectoren zijn verwerkt voor een totaal van € 919,3 miljoen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsmatig
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nominaal en onverdeeld Zvw
 
 
 
 
 
 
 – 84,8
 
 
 
 
 Een deel van de gereserveerde middelen op deze post blijkt niet nodig te zijn en valt vrij. Het gaat voornamelijk om het restant van eerder gereserveerde middelen voor voorwaardelijke toelating. Daarnaast was op deze sector sprake van gereserveerde middelen met betrekking tot extra uitgaven als gevolg van gedragseffecten die verwacht werden vanwege het kabinetsbesluit het eigen risico in 2018 (en volgende jaren) te bevriezen op € 385.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten Zvw (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2018
 
 
 
 
 3.217,7
 
 
 
 
 3.194,8
 
 
 
 
 3.187,1
 
 
 
 
 3.308,4
 
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2017
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen NvW ontwerpbegroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 – 100,7
 
 
 
 
 Bijstellingen 1e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen ontwerpbegroting 2019
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 
 
 0,0
 
 
 
 
 0,0
 
 
 
 
 0,0
 
 
 
 
 – 100,7
 
 
 
 
 
 
 Stand jaarverslag 2018
 
 
 
 
 3.217,7
 
 
 
 
 3.194,8
 
 
 
 
 3.187,1
 
 
 
 
 3.207,7
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Deze sector betreft de opbrengst van het eigen risico binnen de Zvw.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 
 
 
 
 N.v.t.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 6.1.2.
 Wet langdurige zorg (Wlz)
 
 In deze paragraaf wordt ingegaan op de financiële ontwikkelingen binnen de Wlz in het afgelopen jaar voor de jaren 2017 en 2018. In tabel 20 worden de financiële bijstellingen in 2018 per sector weergegeven tussen de ontwerpbegroting 2018 en het jaarverslag 2018. Het beeld voor 2018 is geactualiseerd bij de nota van wijziging begroting 2018, de eerste suppletoire begroting 2018, de ontwerpbegroting 2019, de tweede suppletoire begroting 2018 en nu bij het jaarverslag 2018.
 De opbouw van de ontwikkeling van de Wlz-uitgaven en -ontvangsten wordt na tabel 20 per deelsector weergegeven en toegelicht.
 
 Tabel 20 Opbouw van de Wlz-uitgaven en -ontvangsten per sector (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting
 
 
 Bijstelling
 
 
 Stand Jaarverslag
 
 
 
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 ZIN binnen contracteerruimte
 
 1
 In verband met de vereenvoudiging van het budget- en nacalculatieproces voor de Wet langdurige zorg (Wlz) ontvangt VWS vanaf 2018 alleen nog het totale omzetplafond in de eerste en tweede contracteerronde en de totale omzet bij de nacalculatie van de NZa en niet de verschillende deelsectoren (ouderenzorg, gehandicaptenzorg, langdurige ggz, volledig pakket thuis, extramurale zorg en overig binnen contracteerruimte). De informatie over de deelsectoren zoals gepresenteerd in tabel 20 betreft om die reden beleidsinformatie op basis van declaratiegegevens (zie ook de toelichting in de VWS-begroting 2018, pagina 249).
 
 
 
 
 
 18.107,2
 
 
 
 
 714,8
 
 
 
 
 18.822,0
 
 
 
 
 
 Ouderenzorg
 
 
 9.840,1
 
 
 224,0
 
 
 10.064,1
 
 
 
 
 Gehandicaptenzorg
 
 
 6.407,8
 
 
 410,9
 
 
 6.818,7
 
 
 
 
 Langdurige ggz
 
 
 576,2
 
 
 – 128,8
 
 
 447,4
 
 
 
 
 Volledig pakket thuis
 
 
 444,3
 
 
 216,9
 
 
 661,1
 
 
 
 
 Extramurale zorg
 
 
 623,8
 
 
 – 58,8
 
 
 565,0
 
 
 
 
 Overig binnen contracteerruimte
 
 
 215,0
 
 
 50,7
 
 
 265,7
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Persoonsgebonden budgetten
 
 
 
 
 2.156,2
 
 
 
 
 – 260,8
 
 
 
 
 1.895,4
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Buiten contracteerruimte
 
 
 
 
 1.548,4
 
 
 
 
 – 879,9
 
 
 
 
 668,5
 
 
 
 
 
 Beheerskosten
 
 
 185,3
 
 
 11,3
 
 
 196,6
 
 
 
 
 Overig buiten contracteerruimte2Bij de Wlz zijn onder de post overige buiten contracteerruimte opgenomen de deelsectoren: bovenbudgettaire vergoedingen, tandheelkunde Wlz, instellingen voor medisch-specialistische zorg Wlz, transitiemiddelen verpleeghuiszorg, overig curatieve zorg Wlz, ADL, extramurale behandeling, zorginfrastructuur, eerstelijns verblijf, orthocommunicatieve behandeling, innovatie en beschikbaarheidbijdrage opleidingen Wlz.
 
 
 396,9
 
 
 75,0
 
 
 471,9
 
 
 
 
 Nominaal en onverdeeld
 
 
 966,2
 
 
 – 966,2
 
 
 0,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Bruto Wlz-uitgaven
 
 
 
 
 21.811,9
 
 
 
 
 – 425,9
 
 
 
 
 21.385,9
 
 
 
 
 
 Eigen bijdrage Wlz
 
 
 1.879,1
 
 
 – 66,3
 
 
 1.812,8
 
 
 
 
 
 Netto Wlz-uitgaven
 
 
 
 
 19.932,8
 
 
 
 
 – 359,7
 
 
 
 
 19.573,1
 
 
 
 
 
 
 Bron: VWS, gegevens Zorginstituut over (voorlopige) financieringslasten Zvw en Wlz en NZa-gegevens over de productieafspraken en (voorlopige) realisatiegegevens.
 
 
 
 In figuur 11 is de samenstelling van de Wlz-uitgaven per sector weergegeven voor het jaar 2018.
 
 Figuur 11 samenstelling Wlz-uitgaven 2018
 
 
 
 
 Zorg in natura (ZIN) binnen contracteerruimte (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2018
 
 
 
 
 16.225,5
 
 
 
 
 16.635,9
 
 
 
 
 17.255,7
 
 
 
 
 18.107,2
 
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2017
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 – 1,8
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2017
 
 
 – 15,1
 
 
 115,5
 
 
 247,9
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 1e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 804,6
 
 
 
 
 Bijstellingen ontwerpbegroting 2019
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 – 70,4
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 – 34,6
 
 
 – 19,4
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 
 
 – 15,1
 
 
 
 
 115,5
 
 
 
 
 211,5
 
 
 
 
 714,8
 
 
 
 
 
 
 Stand jaarverslag 2018
 
 
 
 
 16.210,4
 
 
 
 
 16.751,4
 
 
 
 
 17.467,1
 
 
 
 
 18.822,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Op deze deelsector staat de uitgavenontwikkeling van de intramurale ouderenzorg, gehandicaptenzorg, langdurige ggz (bestaande uit de zorgzwaartepakketten, de normatieve huisvestingscomponent, de toeslagen en vergoedingen voor dagbestedingen en vervoer), het Volledig Pakket Thuis (VPT), de extramurale zorg en de overige Zorg in Natura (ZIN) binnen contracteerruimte.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 
 
 
 
 Autonoom
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Actualisering zorguitgaven
 
 
 
 
 
 – 34,6
 
 
 – 19,4
 
 
 
 
 Op basis van de meest recente cijfers van de zijn de uitgaven geactualiseerd voor 2017 en 2018. In 2017 is de onderuitputting uitgekomen op 0,5%. In de begroting is een onderuitputtingspercentage van 0,3% verondersteld. De onderschrijding in 2018 is voornamelijk het gevolg van de vrijval van overdekking van het Wlz-kader.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Persoonsgebonden budgetten (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2018
 
 
 
 
 1.273,9
 
 
 
 
 1.567,5
 
 
 
 
 1.998,0
 
 
 
 
 2.156,2
 
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2017
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 – 3,7
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2017
 
 
 0,0
 
 
 – 1,3
 
 
 – 238,6
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 1e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 – 172,0
 
 
 
 
 Bijstellingen ontwerpbegroting 2019
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 – 61,0
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 – 2,9
 
 
 – 27,8
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 
 
 0,0
 
 
 
 
 – 1,3
 
 
 
 
 – 245,3
 
 
 
 
 – 260,8
 
 
 
 
 
 
 Stand jaarverslag 2018
 
 
 
 
 1.273,9
 
 
 
 
 1.566,2
 
 
 
 
 1.752,7
 
 
 
 
 1.895,4
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Deze deelsector betreft de uitgaven in het kader van de persoonsgebonden budgetten.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 
 
 
 
 Autonoom
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Actualisering zorguitgaven
 
 
 
 
 
 – 2,9
 
 
 – 27,8
 
 
 
 
 Op basis van de meest recente cijfers van de NZa zijn de uitgaven geactualiseerd voor 2017 en 2018. In 2017 is de onderuitputting uitgekomen op 14,1%. Dit komt overeen met de veronderstelde onderuitputting waarmee rekening wordt gehouden bij het pgb-kader. Zoals gebruikelijk is verondersteld dat het onderuitputtingspercentage 14% is. De onderschrijding in 2018 is voornamelijk het gevolg van de vrijval van de overdekking van het Wlz-kader.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kapitaallasten (nacalculatie) (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2018
 
 
 
 
 1.406,3
 
 
 
 
 891,2
 
 
 
 
 437,5
 
 
 
 
 0,0
 
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2017
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2017
 
 
 – 6,9
 
 
 – 40,5
 
 
 20,2
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 1e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen ontwerpbegroting 2019
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 8,5
 
 
 0,0
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 
 
 – 6,9
 
 
 
 
 – 40,5
 
 
 
 
 28,7
 
 
 
 
 0,0
 
 
 
 
 
 
 Stand jaarverslag 2018
 
 
 
 
 1.399,4
 
 
 
 
 850,7
 
 
 
 
 466,3
 
 
 
 
 0,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Deze deelsector betreft de na te calculeren kapitaallasten van de gebouwen waarin Wlz-zorg met verblijf wordt geleverd.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 
 
 
 
 Autonoom
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Actualisering zorguitgaven
 
 
 
 
 
 8,5
 
 
 
 
 
 Op basis van de meest recente cijfers van de NZa zijn de uitgaven geactualiseerd voor 2017. Dit is het laatste jaar (2017) waar nacalculatie nog plaatsvindt. Vanaf 2018 maken de kapitaallasten integraal onderdeel uit van de ZZP-tarieven via de normatieve huisvestingscomponent.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Beheerskosten (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2018
 
 
 
 
 156,7
 
 
 
 
 156,4
 
 
 
 
 176,4
 
 
 
 
 185,3
 
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2017
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 1,2
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2017
 
 
 – 7,3
 
 
 – 15,7
 
 
 0,1
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 1e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 8,1
 
 
 
 
 Bijstellingen ontwerpbegroting 2019
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 5,5
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 – 5,8
 
 
 – 2,3
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 
 
 – 7,3
 
 
 
 
 – 15,7
 
 
 
 
 – 4,5
 
 
 
 
 11,3
 
 
 
 
 
 
 Stand jaarverslag 2018
 
 
 
 
 149,4
 
 
 
 
 140,7
 
 
 
 
 171,9
 
 
 
 
 196,6
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Onder deze deelsector vallen de uitvoeringskosten van de Wlz van zorgkantoren en de SVB (pgb) en de kosten van het College Sanering Zorginstellingen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 
 
 
 
 Autonoom
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Actualisering zorguitgaven
 
 
 
 
 
 – 5,8
 
 
 – 2,3
 
 
 
 
 Op basis van de meest recente cijfers van de NZa zijn de uitgaven geactualiseerd voor 2017 en 2018. In het afgelopen voorjaar zijn de beheerskosten voor de Wlz-uitvoerders voor het jaar 2017 afgerekend o.b.v. de beschikbaar gestelde middelen. Vanwege een afroming van overtollige reserves laat 2017 nu een onderschrijding zien. Voor 2018 is de onderschrijding beperkt.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Overig buiten contracteerruimte (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2018
 
 
 
 
 665,8
 
 
 
 
 709,6
 
 
 
 
 576,7
 
 
 
 
 396,9
 
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2017
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2017
 
 
 – 1,0
 
 
 12,2
 
 
 1,8
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 1e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 62,8
 
 
 
 
 Bijstellingen ontwerpbegroting 2019
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 – 5,9
 
 
 6,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 10,0
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 20,5
 
 
 – 3,8
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 
 
 – 1,1
 
 
 
 
 12,2
 
 
 
 
 16,4
 
 
 
 
 75,0
 
 
 
 
 
 
 Stand jaarverslag 2018
 
 
 
 
 664,7
 
 
 
 
 721,7
 
 
 
 
 593,1
 
 
 
 
 471,9
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Op deze deelsector worden de kosten verantwoord van bovenbudgettaire vergoedingen voor individueel aangepaste hulpmiddelen, tandheelkunde Wlz, instellingen voor medisch-specialistische zorg Wlz, transitiemiddelen verpleeghuiszorg, ADL, extramurale behandeling, zorginfrastructuur, innovatie en beschikbaarheidbijdrage opleidingen Wlz.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 
 
 
 
 Autonoom
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Actualisering zorguitgaven
 
 
 
 
 
 20,5
 
 
 – 3,8
 
 
 
 
 Op basis van de meest recente cijfers van de NZa zijn de uitgaven geactualiseerd voor de jaren 2017 en 2018. Voor 2017 is voornamelijk de post extreme kosten geneesmiddelen aangepast (€ 16,9 miljoen). Voor 2018 is per saldo sprake van een beperkte onderschrijding. Deze wordt veroorzaakt door tegenvallers die voornamelijk betrekking hebben op de hulpmiddelen (€ 14 miljoen), tandheelkundige hulp (€ 9 miljoen), en de extreme kosten geneesmiddelen (€ 16,9 miljoen). Daar tegenover staat een meevaller bij de post transitiemiddelen verpleeghuiszorg (€ 18,3 miljoen).
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nominaal en onverdeeld Wlz (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2018
 
 
 
 
 – 84,3
 
 
 
 
 – 137,5
 
 
 
 
 1,4
 
 
 
 
 966,2
 
 
 
 
 
 Bijstellingen NvW begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 49,8
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2017
 
 
 – 68,3
 
 
 36,7
 
 
 – 119,4
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 1e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 – 986,7
 
 
 
 
 Bijstellingen ontwerpbegroting 2019
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 – 25,5
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 67,4
 
 
 – 3,8
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 
 
 – 68,3
 
 
 
 
 36,7
 
 
 
 
 – 52,0
 
 
 
 
 – 966,2
 
 
 
 
 
 
 Stand jaarverslag 2018
 
 
 
 
 – 152,6
 
 
 
 
 – 100,8
 
 
 
 
 – 50,6
 
 
 
 
 0,0
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Deze niet-beleidsmatige deelsector heeft een technisch-administratief karakter. Vanuit deze deelsector vinden overboekingen van loon- en prijsbijstelling (naar de loon- en prijsgevoelige deelsectoren binnen de begroting) plaats. Ook worden er taakstellingen of extra middelen op deze deelsector geplaatst die nog niet aan de deelsectoren kunnen worden toegedeeld.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 
 
 
 
 Autonoom
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Actualisering zorguitgaven
 
 
 
 
 
 67,4
 
 
 – 3,8
 
 
 
 
 De financieringsmutatie is het resultaat van het verschil tussen het moment waarop de NZa de productieafspraken van partijen ontvangt en de verwerking daarvan in de budgetten en de bevoorschotting/declaraties van de instellingen. Er is over 2017 voor € 67,4 miljoen meer productie vergoed dan waar in het jaarverslag over 2017 vanuit werd gegaan. Voor 2018 is de bijstelling gering, maar kent deze hetzelfde gevolg.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Ontvangsten Wlz (bedragen x € 1 miljoen)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2015
 
 
 2016
 
 
 2017
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Stand ontwerpbegroting 2018
 
 
 
 
 1.892,0
 
 
 
 
 1.882,9
 
 
 
 
 1.858,0
 
 
 
 
 1.879,1
 
 
 
 
 
 Bijstellingen NvW begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 – 16,2
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2017
 
 
 0,0
 
 
 8,9
 
 
 – 24,8
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 1e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 – 24,8
 
 
 
 
 Bijstellingen ontwerpbegroting 2019
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen 2e suppletoire begroting 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 
 
 Bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 0,0
 
 
 0,0
 
 
 18,7
 
 
 – 25,3
 
 
 
 
 
 Totaal bijstellingen
 
 
 
 
 0,0
 
 
 
 
 8,9
 
 
 
 
 – 6,1
 
 
 
 
 – 66,3
 
 
 
 
 
 
 Stand jaarverslag 2018
 
 
 
 
 1.892,0
 
 
 
 
 1.891,8
 
 
 
 
 1.851,9
 
 
 
 
 1.812,8
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Betreft de eigen bijdragen die binnen de Wlz verplicht zijn.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting bijstellingen jaarverslag 2018
 
 
 
 
 
 
 Autonoom
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Actualisering zorguitgaven
 
 
 
 
 
 18,7
 
 
 – 25,3
 
 
 
 
 Op basis van de meest recente cijfers van de NZa zijn de Wlz-ontvangsten geactualiseerd voor de jaren 2017 en 2018.
 Voor 2017 betreft dit grotendeels de afroming van de reserves van de zorgkantoren. Een zorgkantoor mag wettelijk maximaal 20% aan reserve hebben. Als dit wordt overschreden dan dient dit te worden afgeroomd ten bate van het Fonds langdurige zorg. Dit leidt tot een onderschrijding van € 18,7 miljoen.
 Voor 2018 is dit het gevolg van lagere inkomsten uit de eigen bijdragen Wlz en een tegenvaller bij de inkomsten van internationale verdragen, d.w.z. de vorderingen op verdragspartners voor in Nederland verleende Wlz-zorg aan het in het buitenland verzekerde personen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 E.
 BIJLAGEN
 
 
 
 
 BIJLAGE
 1:
 TOEZICHTRELATIES RWT’s EN ZBO’s
 
 Deze bijlage bevat informatie over het toezicht op rechtspersonen met een wettelijke taak (RWT’s) en zelfstandige bestuursorganen (ZBO’s). In tabel 2 zijn voor de RWT’s en ZBO’s waarvan de baten groter zijn dan € 50 miljoen de baten en lasten nader uitgewerkt.
 
 1. Overzichtstabel inzake RWT’s en ZBO’s van VWS Bedragen x 1.000€.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam RWT/ZBO
 
 
 Vastgestelde begroting 2017
 
 
 (2) Realisatie 2017
 
 
 = (2)–(1) Verschil realisatie en vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie 2016
 
 
 Bijzonderheden
 
 
 
 
 
 
 
 ZonMw
 
 
 
 
 
 
 
 Ja
 
 
 
 
 Totale baten
 
 
 182.298
 
 
 247.798
 
 
 65.500
 
 
 183.088
 
 
 
 
 
 Totale lasten
 
 
 183.124
 
 
 245.276
 
 
 62.152
 
 
 183.664
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 
 – 826
 
 
 
 
 2.522
 
 
 
 
 3.348
 
 
 
 
 – 576
 
 
 
 
 
 
 Toelichting: betreft een ZBO met als baten > € 50 miljoen, zie hiervoor tabel 2 Uitgewerkt overzicht van baten en lasten van grote RWT’s en ZBO (> € 50 miljoen) van VWS. De gegevens over het jaar 2018 zijn bij het opstellen van het jaarverslag van VWS niet tijdig beschikbaar om op te nemen in bovenstaande tabel. In lijn met het de Regeling rijksbegrotingsvoorschriften 2019 zijn de gepresenteerde gebaseerd op de cijfers over de jaren 2017 en 2016.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam RWT/ZBO
 
 
 Vastgestelde begroting 2018
 
 
 (2) Realisatie 2018
 
 
 = (2)–(1) Verschil realisatie en vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie 2017
 
 
 Bijzonderheden
 
 
 
 
 
 
 
 CIZ
 
 
 
 
 
 
 
 Nee
 
 
 
 
 Totale baten
 
 
 65.700
 
 
 65.700
 
 
 –
 
 
 61.990
 
 
 
 
 
 Totale lasten
 
 
 65.700
 
 
 67.140
 
 
 1.440
 
 
 58.838
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 –
 
 
 
 – 1.440
 
 
 
 
 – 1.440
 
 
 
 
 3.152
 
 
 
 
 
 
 Toelichting: betreft een ZBO met als baten > € 50 miljoen, zie hiervoor tabel 2 Uitgewerkt overzicht van baten en lasten van grote RWT’s en ZBO’s (>€ 50 miljoen) van VWS.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam RWT/ZBO
 
 
 Vastgestelde begroting 2017
 
 
 (2) Realisatie 2017
 
 
 = (2)–(1) Verschil realisatie en vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie 2016
 
 
 Bijzonderheden
 
 
 
 
 
 
 
 CAK
 
 
 
 
 
 
 
 Ja
 
 
 
 
 Totale baten
 
 
 119.317
 
 
 120.055
 
 
 738
 
 
 90.081
 
 
 
 
 
 Totale lasten
 
 
 119.317
 
 
 117.465
 
 
 – 1.852
 
 
 93.252
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 2.590
 
 
 
 
 1.114
 
 
 
 
 – 3.171
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting: betreft een ZBO met als baten > € 50 miljoen, zie hiervoor tabel 2 Uitgewerkt overzicht van baten en lasten van grote RWT’s en ZBO’s (> € 50 miljoen) van VWS. De gegevens over het jaar 2018 zijn bij het opstellen van het jaarverslag van VWS niet tijdig beschikbaar om op te nemen in bovenstaande tabel. In lijn met het de Regeling rijksbegrotingsvoorschriften 2019 zijn de gepresenteerde cijfers gebaseerd op de cijfers over de jaren 2017 en 2016.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam RWT/ZBO
 
 
 Vastgestelde begroting 2018
 
 
 (2) Realisatie 2018
 
 
 = (2)–(1) Verschil realisatie en vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie 2017
 
 
 Bijzonderheden
 
 
 
 
 
 
 
 Pur
 
 
 
 
 
 
 
 Nee
 
 
 
 
 Totale baten
 
 
 1.878
 
 
 1.928
 
 
 50
 
 
 2.222
 
 
 
 
 
 Totale lasten
 
 
 1.878
 
 
 1.928
 
 
 50
 
 
 2.222
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 
 – 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam RWT/ZBO
 
 
 Vastgestelde begroting 2018
 
 
 (2) Realisatie 2018
 
 
 = (2)–(1) Verschil realisatie en vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie 2017
 
 
 Bijzonderheden
 
 
 
 
 
 
 
 CCMO inclusief METC’s
 
 
 
 
 
 
 
 Nee
 
 
 
 
 Totale baten
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 
 Totale lasten
 
 
 4.100
 
 
 3.400
 
 
 700
 
 
 2.900
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 
 – 4.100
 
 
 
 
 – 3.400
 
 
 
 
 – 600
 
 
 
 
 – 2.900
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam RWT/ZBO
 
 
 Vastgestelde begroting 2017
 
 
 (2) Realisatie 2017
 
 
 = (2)–(1) Verschil realisatie en vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie 2016
 
 
 Bijzonderheden
 
 
 
 
 
 
 
 NZa
 
 
 
 
 
 
 
 Ja
 
 
 
 
 Totale baten
 
 
 55.799
 
 
 55.799
 
 
 –
 
 
 55.035
 
 
 
 
 
 Totale lasten
 
 
 56.889
 
 
 55.556
 
 
 – 1.333
 
 
 51.541
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 
 – 1.090
 
 
 
 
 243
 
 
 
 
 1.333
 
 
 
 
 3.494
 
 
 
 
 
 
 Toelichting: betreft een ZBO met als baten > € 50 miljoen, zie hiervoor tabel 2 Uitgewerkt overzicht van baten en lasten van grote RWT’s en ZBO (> € 50 miljoen) van VWS. De gegevens over het jaar 2018 zijn bij het opstellen van het jaarverslag van VWS niet tijdig beschikbaar om op te nemen in bovenstaande tabel. In lijn met het de Regeling rijksbegrotingsvoorschriften 2019 zijn de gepresenteerde cijfers gebaseerd op de cijfers over de jaren 2017 en 2016.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam RWT/ZBO
 
 
 Vastgestelde begroting 2018
 
 
 (2) Realisatie 2018
 
 
 = (2)–(1) Verschil realisatie en vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie 2017
 
 
 Bijzonderheden
 
 
 
 
 
 
 
 ZiNL
 
 
 
 
 
 
 
 Ja
 
 
 
 
 Totale baten
 
 
 51.039
 
 
 51.220
 
 
 181
 
 
 48.747
 
 
 
 
 
 Totale lasten
 
 
 51.039
 
 
 51.290
 
 
 251
 
 
 49.090
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 – 70
 
 
 
 
 – 70
 
 
 
 
 – 343
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting: betreft een ZBO met als baten > € 50 miljoen, zie hiervoor tabel 2 Uitgewerkt overzicht van baten en lasten van grote RWT’s en zbo’s (> 50 miljoen euro) van VWS.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam RWT/ZBO
 
 
 Vastgestelde begroting 2017
 
 
 (2) Realisatie 2017
 
 
 = (2)–(1) Verschil realisatie en vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie 2016
 
 
 Bijzonderheden
 
 
 
 
 
 
 
 CSZ
 
 
 
 
 
 
 
 Ja
 
 
 
 
 Totale baten
 
 
 2.500
 
 
 2.143
 
 
 357
 
 
 2.271
 
 
 
 
 
 Totale lasten
 
 
 2.500
 
 
 2.583
 
 
 – 83
 
 
 2.271
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 – 440
 
 
 
 
 274
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting: om het negatieve exploitatieresultaat te dekken, is € 0,44 miljoen onttrokken aan de bestemmingsreserve afbouw CSZ. De gegevens over het jaar 2018 zijn bij het opstellen van het jaarverslag van VWS niet tijdig beschikbaar om op te nemen in bovenstaande tabel. In lijn met het de Regeling rijksbegrotingsvoorschriften 2019 zijn de gepresenteerde cijfers gebaseerd op de cijfers over de jaren 2017 en 2016.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam RWT/ZBO
 
 
 Vastgestelde begroting 2018
 
 
 (2) Realisatie 2018
 
 
 = (2)–(1) Verschil realisatie en vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie 2017
 
 
 Bijzonderheden
 
 
 
 
 
 
 
 CBG
 
 
 
 
 
 
 
 Nee
 
 
 
 
 Totale baten
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 
 Totale lasten
 
 
 750
 
 
 584
 
 
 – 166
 
 
 806
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 
 – 750
 
 
 
 
 – 584
 
 
 
 
 166
 
 
 
 
 – 806
 
 
 
 
 
 
 Toelichting: het College ter beoordeling van Geneesmiddelen is onderdeel van het agentschap College ter Beoordeling van Geneesmiddelen en wordt in de agentschapsparagraaf nader toegelicht.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam RWT/ZBO
 
 
 Vastgestelde begroting 2017
 
 
 (2) Realisatie 2017
 
 
 = (2)–(1) Verschil realisatie en vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie 2016
 
 
 Bijzonderheden
 
 
 
 
 
 
 
 Nederlandse Transplantatiestichting
 
 
 
 
 
 
 
 Ja
 
 
 
 
 Totale baten
 
 
 28.009
 
 
 26.315
 
 
 1.694
 
 
 31.066
 
 
 
 
 
 Totale lasten
 
 
 28.009
 
 
 27.672
 
 
 337
 
 
 26.612
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 – 1.357
 
 
 
 
 1.357
 
 
 
 
 4.454
 
 
 
 
 
 
 Toelichting: de gegevens over het jaar 2018 zijn bij het opstellen van het jaarverslag van VWS niet tijdig beschikbaar om op te nemen in bovenstaande tabel. In lijn met het de Regeling rijksbegrotingsvoorschriften 2019 zijn de gepresenteerde gebaseerd op de cijfers over de jaren 2017 en 2016.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam RWT/ZBO
 
 
 Vastgestelde begroting 2018
 
 
 (2) Realisatie 2018
 
 
 = (2)–(1) Verschil realisatie en vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie 2017
 
 
 Bijzonderheden
 
 
 
 
 
 
 
 FMMU
 
 
 
 
 
 
 
 Ja
 
 
 
 
 Totale baten
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 
 Totale lasten
 
 
 –
 
 
 240
 
 
 240
 
 
 215
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 –
 
 
 
 – 240
 
 
 
 
 – 240
 
 
 
 
 – 215
 
 
 
 
 
 
 Toelichting: betreft opdracht voor Indicatie Bovenregionaal vervoer Valys.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam RWT/ZBO
 
 
 Vastgestelde begroting 2018
 
 
 (2) Realisatie 2018
 
 
 = (2)–(1) Verschil realisatie en vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie 2017
 
 
 Bijzonderheden
 
 
 
 
 
 
 
 Keuringsinstanties op grond van de Warenwet
 
 
 
 
 
 
 
 Ja
 
 
 
 
 Totale baten
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 
 Totale lasten
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 Toelichting: hiervoor geldt dat VWS de gevraagde financiële gegevens niet eenduidig uit de financiële administratie kan halen. Dit komt mede doordat er geen of een beperkte bijdrage is die niet in de administratie geoormerkt wordt als bijdrage aan een RWT.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam RWT/ZBO
 
 
 Vastgestelde begroting 2018
 
 
 (2) Realisatie 2018
 
 
 = (2)–(1) Verschil realisatie en vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie 2017
 
 
 Bijzonderheden
 
 
 
 
 
 
 
 Keuringsinstanties op grond van de Wet op de Medische Hulpmiddelen (DEKRA)
 
 
 
 
 
 
 
 Ja
 
 
 
 
 Totale baten
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 
 Totale lasten
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 
 – 
 
 
 
 
 – 
 
 
 
 
 – 
 
 
 
 
 – 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting: hiervoor geldt dat VWS de gevraagde financiële gegevens niet eenduidig uit de financiële administratie kan halen. Dit komt mede doordat er geen of een beperkte bijdrage is die niet in de administratie geoormerkt wordt als bijdrage aan een RWT.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam RWT/ZBO
 
 
 Vastgestelde begroting 2018
 
 
 (2) Realisatie 2018
 
 
 = (2)–(1) Verschil realisatie en vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie 2017
 
 
 Bijzonderheden
 
 
 
 
 
 
 
 Registratiecommissies KNMG, KNMP, KNMT, FGzPt en VenVN
 
 
 
 
 
 
 
 Ja
 
 
 
 
 Totale baten
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 
 Totale lasten
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 
 – 
 
 
 
 
 – 
 
 
 
 
 – 
 
 
 
 
 – 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting: hiervoor geldt dat VWS de gevraagde financiële gegevens niet eenduidig uit de financiële administratie kan halen. Dit komt mede doordat er geen of een beperkte bijdrage is die niet in de administratie geoormerkt wordt als bijdrage aan een RWT.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam RWT/ZBO
 
 
 Vastgestelde begroting 2018
 
 
 (2) Realisatie 2018
 
 
 = (2)–(1) Verschil realisatie en vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie 2017
 
 
 Bijzonderheden
 
 
 
 
 
 
 
 Zorgkantoren Wlz
 
 
 
 
 
 
 
 Ja
 
 
 
 
 Totale baten
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 
 Totale lasten
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 
 – 
 
 
 
 
 – 
 
 
 
 
 – 
 
 
 
 
 – 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting: voor de uitvoering van de Wlz-taken fungeren 12 zorgverzekeraars als zogenoemde concessiehouders (zorgkantoren). Zij zijn als het ware de beheerders van het zorgkantoor in hun zorgkantoor-regio. De Wlz-uitvoerder voert de Wlz uit namens de zorgverzekeraars, de Wlz-zorgaanbieders leveren de daadwerkelijke zorg aan de cliënt. Voor de uitvoering van de taken worden middelen via het Fonds Langdurige Zorg (Flz) aan de zorgkantoren (Wlz-uitvoerders) beschikbaar gesteld.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam RWT/ZBO
 
 
 Vastgestelde begroting 2018
 
 
 (2) Realisatie 2018
 
 
 = (2)–(1) Verschil realisatie en vastgestelde begroting
 
 
 Realisatie 2017
 
 
 Bijzonderheden
 
 
 
 
 
 
 
 Uitvoerders Wlz
 
 
 
 
 
 
 
 Ja
 
 
 
 
 Totale baten
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 
 Totale lasten
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 
 – 
 
 
 
 
 – 
 
 
 
 
 – 
 
 
 
 
 – 
 
 
 
 
 
 
 Toelichting: voor de uitvoering van de Wlz-taken fungeren 12 zorgverzekeraars als zogenoemde concessiehouders (zorgkantoren). Zij zijn als het ware de beheerders van het zorgkantoor in hun zorgkantoor-regio. De Wlz-uitvoerder voert de Wlz uit namens de zorgverzekeraars, de Wlz-zorgaanbieders leveren de daadwerkelijke zorg aan de cliënt. Voor de uitvoering van de taken worden middelen via het Fonds Langdurige Zorg (Flz) aan de zorgkantoren (Wlz-uitvoerders) beschikbaar gesteld.
 
 
 
 
 
 
 2. Uitgewerkt overzicht van baten en lasten van grote RWT’s en zbo’s (> 50 miljoen euro) van VWS bedragen x 1000€.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam RWT/ZBO
 
 
 (1) Vastgestelde begroting 2017
 
 
 (2) Realisatie 2017
 
 
 (3)= (2)–(1) Verschil realisatie en vastgestelde begroting
 
 
 (4) Realisatie 2016
 
 
 
 
 
 
 
 ZonMw
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale baten
 
 
 
 
 182.298
 
 
 
 
 247.798
 
 
 
 
 65.500
 
 
 
 
 183.088
 
 
 
 
 
 Bijdrage moederdepartement
 
 
 121.471
 
 
 180.018
 
 
 58.547
 
 
 128.157
 
 
 
 
 Bijdrage overige departementen
 
 
 45.872
 
 
 45.641
 
 
 – 231
 
 
 43.836
 
 
 
 
 Tarieven/facturaties derden
 
 
 14.955
 
 
 22.139
 
 
 7.184
 
 
 11.095
 
 
 
 
 Premies
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 Overige baten
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 
 Totale lasten
 
 
 
 
 183.124
 
 
 
 
 245.276
 
 
 
 
 62.152
 
 
 
 
 183.664
 
 
 
 
 
 Apparaatskosten
 
 
 21.259
 
 
 23.011
 
 
 1.752
 
 
 23.968
 
 
 
 
 waarvan personele kosten
 
 
 17.659
 
 
 19.710
 
 
 2.051
 
 
 20.153
 
 
 
 
 waarvan materiële kosten
 
 
 3.600
 
 
 3.301
 
 
 – 299
 
 
 3.815
 
 
 
 
 Programmakosten
 
 
 161.865
 
 
 222.265
 
 
 60.400
 
 
 159.696
 
 
 
 
 Overige lasten
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 
 – 826
 
 
 
 
 2.522
 
 
 
 
 3.348
 
 
 
 
 – 576
 
 
 
 
 
 Toelichting: bijdrage moederdepartement betreft een forse toename van het aantal programma's die door ZonMw wordt uitgevoerd door VWS. Bijdrage overige departementen: betreft de bijdrage van NWO vallend onder het Ministerie van OCW. Tarieven/facturaties derden: Betreft een forse toename van het aantal programma's die voor derden wordt uitgevoerd. Personele kosten: toename wordt veroorzaakt door de toename van de uitvoering van programma's voor VWS en derden. Programmakosten: toename wordt veroorzaakt door de toename van de uitvoering van programma's voor VWS en derden. De gegevens over het jaar 2018 zijn bij het opstellen van het jaarverslag van VWS niet tijdig beschikbaar om op te nemen in bovenstaande tabel. In lijn met het de Regeling rijksbegrotingsvoorschriften 2019 zijn de gepresenteerde cijfers gebaseerd op de cijfers over de jaren 2017 en 2016.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam RWT/ZBO
 
 
 (1) Vastgestelde begroting 2018
 
 
 (2) Realisatie 2018
 
 
 (3)= (2)–(1) Verschil realisatie en vastgestelde begroting
 
 
 (4) Realisatie 2017
 
 
 
 
 
 
 
 CIZ
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale baten
 
 
 
 
 65.700
 
 
 
 
 65.700
 
 
 
 
 – 
 
 
 
 
 61.990
 
 
 
 
 
 Bijdrage moederdepartement
 
 
 65.700
 
 
 65.700
 
 
 –
 
 
 61.990
 
 
 
 
 Bijdrage overige departementen
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 Tarieven/facturaties derden
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 Premies
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 Overige baten
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 
 Totale lasten
 
 
 
 
 65.700
 
 
 
 
 67.140
 
 
 
 
 1.440
 
 
 
 
 58.838
 
 
 
 
 
 Apparaatskosten
 
 
 62.076
 
 
 64.000
 
 
 1.924
 
 
 54.697
 
 
 
 
 waarvan personele kosten
 
 
 49.602
 
 
 51.436
 
 
 1.834
 
 
 43.061
 
 
 
 
 waarvan materiële kosten
 
 
 12.474
 
 
 12.564
 
 
 90
 
 
 11.636
 
 
 
 
 Programmakosten
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 Overige lasten
 
 
 3.624
 
 
 3.140
 
 
 – 484
 
 
 4.141
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 
 – 
 
 
 
 
 – 1.440
 
 
 
 
 – 1.440
 
 
 
 
 3.152
 
 
 
 
 
 Toelichting: De personeelskosten zijn € 8,4 miljoen hoger dan in 2017. Om alle indicaties adequaat te kunnen afhandelen zijn het aantal interne en externe medewerkers in 2018 toegenomen. De overige kosten zijn € 1,0 miljoen lager dan in 2017. Dit is vooral te relateren aan het reeds geheel in 2017 afgeschreven softwaresysteem Portero dat nog in gebruik is. De overige kosten zijn € 0,5 miljoen lager dan begroot. Dit komt doordat er minder gebruikt is gemaakt van externe adviseurs voor € 0,4 miljoen en € 0,3 miljoen lagere uitgaven aan de afname IQ testen ten behoeve van de indicaties in het primair proces. Daarentegen zijn er € 0,2 miljoen meer kosten gerealiseerd dan begroot door hogere afschrijvingskosten op de geactiveerde software van Het Datawarehouse en vanwege extra aanpassingen aan gebouwen.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam RWT/ZBO
 
 
 (1) Vastgestelde begroting 2017
 
 
 (2) Realisatie 2017
 
 
 (3)= (2)–(1) Verschil realisatie en vastgestelde begroting
 
 
 (4) Realisatie 2016
 
 
 
 
 
 
 
 CAK
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale baten
 
 
 
 
 119.317
 
 
 
 
 120.055
 
 
 
 
 738
 
 
 
 
 90.081
 
 
 
 
 
 Bijdrage moederdepartement
 
 
 119.317
 
 
 120.001
 
 
 684
 
 
 90.049
 
 
 
 
 Bijdrage overige departementen
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 Tarieven/facturaties derden
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 Premies
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 Overige baten
 
 
 –
 
 
 54
 
 
 53
 
 
 32
 
 
 
 
 
 Totale lasten
 
 
 
 
 119.317
 
 
 
 
 117.465
 
 
 
 
 – 1.852
 
 
 
 
 93.252
 
 
 
 
 
 Apparaatskosten
 
 
 111.968
 
 
 111.161
 
 
 – 807
 
 
 88.020
 
 
 
 
 waarvan personele kosten
 
 
 82.288
 
 
 81.162
 
 
 – 1.126
 
 
 60.680
 
 
 
 
 waarvan materiële kosten
 
 
 29.680
 
 
 29.999
 
 
 319
 
 
 27.340
 
 
 
 
 Programmakosten
 
 
 7.349
 
 
 6.304
 
 
 – 1.045
 
 
 5.232
 
 
 
 
 Overige lasten
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 
 – 
 
 
 
 
 2.590
 
 
 
 
 2.590
 
 
 
 
 – 3.171
 
 
 
 
 
 Toelichting: verschil realisatie 2017 i.v.m. realisatie 2016: door de overheveling van de burgerregelingen van het Zorginstituut naar het CAK per 1-1-2017, is de begroting van het CAK gegroeid met circa € 30 miljoen. De gegevens over het jaar 2018 zijn bij het opstellen van het jaarverslag van VWS niet tijdig beschikbaar om op te nemen in bovenstaande tabel. In lijn met het de Regeling rijksbegrotingsvoorschriften 2019 zijn de gepresenteerde cijfers gebaseerd op de cijfers over de jaren 2017 en 2016.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam RWT/ZBO
 
 
 (1) Vastgestelde begroting 2017
 
 
 (2) Realisatie 2017
 
 
 (3)= (2)–(1) Verschil realisatie en vastgestelde begroting
 
 
 (4) Realisatie 2016
 
 
 
 
 
 
 
 NZa
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale baten
 
 
 
 
 55.799
 
 
 
 
 55.799
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 55.035
 
 
 
 
 
 Bijdrage moederdepartement
 
 
 55.585
 
 
 55.585
 
 
 –
 
 
 54.821
 
 
 
 
 Bijdrage overige departementen
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 Tarieven/facturaties derden
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 Premies
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 Overige baten
 
 
 214
 
 
 214
 
 
 –
 
 
 214
 
 
 
 
 
 Totale lasten
 
 
 
 
 56.889
 
 
 
 
 55.556
 
 
 
 
 – 1.333
 
 
 
 
 51.541
 
 
 
 
 
 Apparaatskosten
 
 
 50.091
 
 
 48.567
 
 
 – 1.524
 
 
 43.052
 
 
 
 
 waarvan personele kosten
 
 
 38.015
 
 
 36.250
 
 
 – 1.765
 
 
 33.273
 
 
 
 
 waarvan materiële kosten
 
 
 12.076
 
 
 12.317
 
 
 241
 
 
 9.779
 
 
 
 
 Programmakosten
 
 
 6.798
 
 
 6.704
 
 
 – 94
 
 
 8.464
 
 
 
 
 Overige lasten
 
 
 –
 
 
 285
 
 
 *285
 
 
 25
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 
 – 1.090
 
 
 
 
 243
 
 
 
 
 1.333
 
 
 
 
 3.494
 
 
 
 
 
 Toelichting: * betreft voornamelijk een naheffingsaanslag van de Belastingdienst inzake omzetbelasting over detacheringsopbrengsten 2013 t/m 2017. Materiële kosten: Voornamelijk hogere kosten automatiseringskosten € 2,1 miljoen en huisvestingskosten € 0,4 miljoen.
 Programmakosten: Lagere kosten externe inhuur deskundigheid, uitzendkrachten, onderzoek en advies. De gegevens over het jaar 2018 zijn bij het opstellen van het jaarverslag van VWS niet tijdig beschikbaar om op te nemen in bovenstaande tabel. In lijn met het de Regeling rijksbegrotingsvoorschriften 2019 zijn de gepresenteerde cijfers gebaseerd op de cijfers over de jaren 2017 en 2016.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Naam RWT/ZBO
 
 
 (1) Vastgestelde begroting 2018
 
 
 (2) Realisatie 2018
 
 
 (3)= (2)–(1) Verschil realisatie en vastgestelde begroting
 
 
 (4) Realisatie 2017
 
 
 
 
 
 
 
 ZiNL
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totale baten
 
 
 
 
 51.039
 
 
 
 
 51.220
 
 
 
 
 181
 
 
 
 
 48.747
 
 
 
 
 
 Bijdrage moederdepartement
 
 
 50.222
 
 
 49.749
 
 
 – 473
 
 
 47.267
 
 
 
 
 Bijdrage overige departementen
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 Tarieven/facturaties derden
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 Premies
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 Overige baten
 
 
 817
 
 
 1.471
 
 
 654
 
 
 1.480
 
 
 
 
 
 Totale lasten
 
 
 
 
 51.039
 
 
 
 
 51.290
 
 
 
 
 251
 
 
 
 
 49.090
 
 
 
 
 
 Apparaatskosten
 
 
 48.273
 
 
 48.550
 
 
 277
 
 
 46.931
 
 
 
 
 waarvan personele kosten
 
 
 27.702
 
 
 29.325
 
 
 1.623
 
 
 24.668
 
 
 
 
 waarvan materiële kosten
 
 
 20.571
 
 
 19.225
 
 
 – 1.346
 
 
 22.263
 
 
 
 
 Programmakosten
 
 
 2.767
 
 
 2.740
 
 
 – 27
 
 
 2.160
 
 
 
 
 Overige lasten
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 –
 
 
 
 
 
 Saldo van baten en lasten
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 – 70
 
 
 
 
 – 70
 
 
 
 
 – 343
 
 
 
 
 
 Toelichting: In 2018 is € 1,3 miljoen minder uitgegeven aan materiele kosten dan begroot. Dit verschil wordt veroorzaakt door lagere uitgaven op de post bureaukosten, veroorzaakt door lagere uitgaven aan aanbestedingskosten en de uitbesteding van een callcenter. De salariskosten over 2018 vallen € 1,6 miljoen hoger uit dan begroot. De stijging in de personele kosten wordt veroorzaakt doordat er veel vacatures zijn ingevuld met tijdelijke inhuur.
 
 
 
 
 
 
 
 
 BIJLAGE
 2:
 AFGEROND EVALUATIE EN OVERIG ONDERZOEK
 
 
 Artikel 1 – Volksgezondheid
 
 
 
 
 
 
 
 Artikelnummer
 
 
 Titel/onderwerp
 
 
 Jaar van afronding
 
 
 
 
 
 
 
 1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 1a. Beleidsdoorlichtingen
 
 
 
 
 Beleidsdoorlichting letselpreventie 2008–2012
 
 
 
 2013
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsdoorlichting ziektepreventie
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De voedingsomgeving op scholen
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie Nederlands Centrum Jeugdgezondheid
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie DHW (Drank- en Horecawet)
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Derde evaluatie Wet toetsing levensbeëindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie preventieve ouderengezondheidszorg
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie subsidieregeling Nader Onderzoek naar Doodsoorzaak bij Kinderen (NODOK)
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie Regeling Aanvullende Seksuele
 
 
 
 Gezondheidszorg
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie Jongeren op gezond gewicht
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie van de Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 2 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 2a. MKBA's
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3. Overig onderzoek
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Artikel 2 – Curatieve Zorg
 
 
 
 
 
 
 
 Artikelnummer
 
 
 Titel/onderwerp
 
 
 Jaar van afronding
 
 
 
 
 
 
 
 1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 1a. Beleidsdoorlichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 IBO Grensoverschrijdende zorg
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Bevordering van de werking van het stelsel
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Kwaliteit en Veiligheid
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Toegankelijkheid en betaalbaarheid van de zorg 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Marktscan zorgverzekeringsmarkt
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Marktscan geestelijke gezondheidszorg 
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Marktscan Extramurale Farmacie
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor Zorginkoop
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie wet opsporing onverzekerden
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie pilots orgaandonatie
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Effectonderzoek campagne orgaandonatie in periode 2012–2014
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie naar het functioneren van het Geneesmiddelenbulletin en Medicijnbalans
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Subsidieregeling donatie bij leven
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Marktscan zorgverzekeringsmarkt
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Marktscan geestelijke gezondheidszorg
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Kwantitatieve evaluatie risicoverevening
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie pilot prijs arrangementen geneesmiddelen
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie Nederlandse Transplantatiestichting
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Effectonderzoek campagne orgaandonatie
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Effectonderzoek publiekscampagne vervalsingen
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie pilot prijsarrangementen geneesmiddelen
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Marktscan zorgverzekeringsmarkt 2016
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 Kwantitatieve evaluatie risicoverevening
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor Zorginkoop
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie van de bijdrage van het Topinstituut Pharma
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Vervolgonderzoek medicatieveiligheid
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Marktscan zorgverzekeringsmarkt
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Kwantitatieve evaluatie risicoverevening
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie CPZ-Perined
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie TopZorg
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Advies VINEX-regeling
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 2 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 2a. MKBA's
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3. Overig onderzoek
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 De veiligheid telt
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek effect verhoging Eigen Risico op tweedelijnszorg
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Monitor Zvw-pgb wijkverpleging
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor Activiteiten zorgverzekeraars overstapseizoen najaar 2015
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 Fact-finding Collectiviteiten in de Zorgverzekeringswet
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Rollen in de zorg
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor Collectieve zorgverzekeringen 2016
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor Zvw-pgb wijkverpleging 2016
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Monitoren overstapseizoen 2016/2017
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor ZVW/PGB 2017/2018
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Monitoren overstapseizoen 2017/2018
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Integrale bekostiging geboortezorg vanaf 2022
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor generalistische basis GGZ
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor Integrale bekostiging medisch-specialistische zorg 2018
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor contractering wijkverpleging 2018
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 Artikel 3 – Langdurige zorg en ondersteuning
 
 
 
 
 
 
 
 Artikelnummer
 
 
 Titel/onderwerp
 
 
 Jaar van afronding
 
 
 
 
 
 
 
 1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 1a. Beleidsdoorlichtingen
 
 
 
 
 
 
 1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie inkoop Wmo 2015 in 2014
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Voortgangsrapportage geweld in afhankelijkheidsrelaties en voorzetting Actieplan Ouderen in veilige handen
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie regeling palliatieve terminale zorg (PTZ)
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Inventarisatie naar vernieuwende vormen van dagbesteding
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek CIZ aanscherping toezicht en handhaving
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Rapportage Veilig Thuis: de basis op orde
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Aanscherping en verbetering Meldcode en Veilig Thuis
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Eindevaluatie Experiment regelarme instellingen (ERAI)
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie van de Hervorming Langdurige Zorg (incl. Wmo 2015 en Wlz)
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 2. Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 2a. MKBA's
 
 
 
 
 Aanpak Huiselijk Geweld
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Rapportage VN-verdrag handicap in Nederland
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Voorstudie kosten en baten van de Toegankelijkheidsakte
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Verkennend onderzoek optimalisatie toegang bovenregionaal doelgroepenvervoer (Valys)
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 3. Overig onderzoek
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor stedelijk kompas 2013
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Terugdringen registratielasten in de langdurige zorg
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek aard en omvang ouderenmishandeling
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek meerderjarigen met een verstandelijke beperking en tijdelijke behoefte aan beschermde woonomgeving
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Cohortstudie daklozen in de vier grote steden
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 SCP onderzoek informele zorg
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek eigen bijdragen algemene voorzieningen Wmo 2015
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Vooronderzoek geschiktheid van databronnen en de wijze van meten samenloop van huiselijk geweld en kindermishandeling
 
 
 
 20161Het onderzoek naar aard en omvang huiselijk geweld en kindermishandeling loopt nog door (tot en met 2018). De eerste (voor)onderzoeken zijn wel verschenen.
 
 
 
 
 
 
 
 Vooronderzoek: verbeteren gendersensitiviteit
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 Artikel 4 – Zorgbreed beleid
 
 
 
 
 
 
 
 Artikelnummer
 
 
 Titel/onderwerp
 
 
 Jaar van afronding
 
 
 
 
 
 
 
 1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 1a. Beleidsdoorlichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Versterking van de positie van de cliënt
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Gezondheidszorg, jeugdzorg en publieke gezondheidszorg in Carabisch Nederland
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Opleidingen, beroepenstructuur en arbeidsmarkt
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie Wmg en NZa
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie PGO-support
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Regeldruk Wkkgz
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek intern functioneren NZa
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Zorgbalans
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie Zvw/Wzt 
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie Zorginstituut Nederland 
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatieonderzoek toelatingsprocedure buitenlandse artsen
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie subsidieregeling opleiding tot Advanced Nurse Practitioner en Physician's Assistant (ANP/PA)
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Arbeid in zorg en welzijn 2014
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Rapport aandacht voor agressie in zorgopleidingen
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Arbeidsmarkteffectrapporage fase II
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Rapport taakherschikking en kostprijzen Radboud UMC
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Naar een meer fraudebestendig pgb
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Toekomstbestendige beroepen in de verpleging en verzorging
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie beleidskader voor subsidiëring van PG-organisaties
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek inzake de inzet van de Physician Assistant (PA) en de Verpleegkundig Specialist (VS) in relatie tot de Wet BIG
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor sectorplannen zorg – Augustus 2016
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 Monitor Huishoudelijke Hulp toelage (HHT) 4e kwartaalmeting
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Opdrachtbemiddeling in de zorg – Onderzoek onder bemiddelaars en zzp'ers
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Rapport analyse civiel en tuchtrecht
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Compliant registreren en declareren ziekenhuiszorg
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 De medisch specialist en correct registreren: een onderzoek naar de beleving van medisch specialisten
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Regelnaleving declaratieregels fysiotherapeuten Resultaten verkennend onderzoek
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Vroegtijdige signalering van mogelijke zorgfraude
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Tweede evaluatie van de subsidieregeling opleiding tot advanced nurse practitioner en opleiding tot physician assistant
 
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Zelfstandige bevoegdheden voor de HBO opgeleide verpleegkundige
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Rapportage Vervolgonderzoek Merkbaarheidsscan Huisartsen
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie ZonMw
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 E-health in verschillende snelheden
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Wegwijzer bekostiging e-health
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Toetsingskader inzet van e-health door zorgaanbieders
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2. Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 2a. MKBA's
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3. Overig onderzoek
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Nadere beoordeling bestuurskosten NZa
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek Zorgfraude
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Verkenning opsporingsfunctie in de zorg
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Raming wijkverpleegkundigen
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 Toekomstverkenning Arbeidsmarkt van verpleegkundig, verzorgend en sociaal agogisch personeel 2015–2019
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Aanpak veroorzakers agressie en geweld
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Naar nieuwe zorg en zorgberoepen: de contouren. Rapport over een toekomstgerichte opleidingen- en beroepenstructuur in Nederland
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Anders kijken, anders leren, anders doen
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 De mededingingswet in de eerstelijnszorg
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Onderzoeksprogramma Arbeidsmarkt, Zorg en Welzijn (AZW)
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Werkwijzer MKBA’s in het sociaal domein
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 De staat van volksgezondheid en zorg (RIVM)
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Zorgverleners en burgers over het openbaar maken van door de tuchtrechter opgelegde berispingen en geldboetes
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Complicaties van behandelingen van de huid met Energy Based Devices
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Beleidsopties voor het stimuleren van gunstige zorgcontracten onder de restrictie van een macrobudget
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Kwantificeren regeldrukmaatregelen
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Patiëntendialoog
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Begrippen, feiten en cijfers over (ervaren) regeldruk in de zorg
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Advies noodzaak en mogelijkheden continuering bedreigde functies Zorgbelangorganisaties 
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie merkbaar minder regeldruk in de eerste lijn
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek naar kwaliteitsstatuut binnen zorginkoop GGZ
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie opsporingsfunctie in de zorg
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 Outcomedoelen in kaart
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor Wkkgz
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Eerste beelden van mdt-proeftuinen
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 Artikel 5 – Jeugd
 
 
 
 
 
 
 
 Artikelnummer
 
 
 Titel/onderwerp
 
 
 Jaar van afronding
 
 
 
 
 
 
 
 1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 1a. Beleidsdoorlichtingen
 
 
 
 
 
 
 1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Een trekkend bestaan
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 Rapport Eerste evaluatie Jeugdwet
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 2. Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 2a. MKBA's
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3. Overig onderzoek
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Voorkomen van seksueel grensoverschrijdend gedrag in de jeugdzorg
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Midterm review Actieplan Kinderen Veilig
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor Actieplan Kinderen Veilig 2012–2016
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Nader onderzoek toegang jeugdhulp
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Geef nooit op! Gebrek aan vervolghulp JeugdzorgPlus
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Een onderzoek naar het verminderen van administratieve lasten in de verantwoording van jeugdhulpaanbieders aan gemeenten
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Overzicht van de 42 Transformatieplannen Jeugd
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Verkenning arbeidsmarkt jeugdsector
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek Jeugdhulp met verblijf, anders dan
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Nader onderzoek toename jeugdhulp wijkteams
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek naar de financiële aspecten van pleegzorg
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Onderzoek jaarverantwoording jeugd
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Rapportage doorzettingsmacht jeugd
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 En dan ben je volwassen – Onderzoek naar de leeftijdsgrens van de jeugdhulpplicht
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Jeugdhulp 2017
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Leeftijdsgrenzen. Betere kansen voor kwetsbare jongeren
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Nader onderzoek – Regionale verschillen in het gebruik van jeugdhulp met verblijf
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 CBS-cijfers jeugdhulp 1e half jaar 2018
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 Artikel 6 – Sport
 
 
 
 
 
 
 
 Artikelnummer
 
 
 Titel/onderwerp
 
 
 Jaar van afronding
 
 
 
 
 
 
 
 1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 1a. Beleidsdoorlichtingen
 
 
 
 
 Beleidsdoorlichting Sport
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Voortgangsrapportage Monitor Sport en Bewegen in de Buurt 2014
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Evaluatie Buurtsportcoaches De Brede impuls combinatiefuncties als werkend proces
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 2 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 2a. MKBA's
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3. Overig onderzoek
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Voortgangsrapportage Actieplan Naar een veiliger sportklimaat
 
 
 
 2014
 
 
 
 
 
 
 
 Monitor sport en bewegen in de buurt 2015
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Sport en Bewegen in de buurt 2016
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 
 Sport Toekomstverkenningen
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 VSK-monitor 2017
 
 
 
 2017
 
 
 
 
 
 
 
 VSK-monitor 2018
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 
 Rapportage sport 2018 – SCP
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 Artikel 7 – Oorlogsgetroffenen en Herinnering WO II
 
 
 
 
 
 
 
 Artikelnummer
 
 
 Titel/onderwerp
 
 
 Jaar van afronding
 
 
 
 
 
 
 
 1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 1a. Beleidsdoorlichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 2. Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 2a. MKBA's
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3. Overig onderzoek
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Commissie Versterking herinnering WO II
 
 
 
 2015
 
 
 
 
 
 
 
 Eindrapport Commissie Versterking Infrastructuur herinnering WO II 
 
 
 
 2016
 
 
 
 
 
 
 Artikel 8 – Tegemoetkoming specifieke kosten
 
 
 
 
 
 
 
 Artikelnummer
 
 
 Titel/onderwerp
 
 
 Jaar van afronding
 
 
 
 
 
 
 
 1. Ex post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 1a. Beleidsdoorlichtingen
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1b. Ander ex-post onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2 Ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid
 
 
 
 
 
 
 
 2a. MKBA's
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 2b. Ander ex-ante onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 3. Overig onderzoek
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 BIJLAGE
 3:
 INHUUR EXTERNEN
 
 Overzicht niet-financiële informatie over inschakeling van externe adviseurs en tijdelijk personeel (bijlage inhuur externen)
 Deze bijlage geeft een beeld van de uitgaven (voor baten-lastendiensten de kosten) voor inkoop van adviseurs en tijdelijk personeel (inhuur externen) conform de rijksbrede definitie in de Rijksbegrotingsvoorschriften 2019. Het betreft de inhuur externen bij het kerndepartement, de adviesraden, de inspecties, het SCP, PD ALT en de baten-lastendiensten (RIVM, CIBG en CBG).
 
 Uitgaven inhuur externen in 2018 (bedragen x € 1.000)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Totaal
 
 
 
 
 
 Programma- en apparaatskosten
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 1.
 
 
 Interim-management
 
 
 2.282
 
 
 
 
 2.
 
 
 Organisatie- en formatieadvies
 
 
 380
 
 
 
 
 3.
 
 
 Beleidsadvies
 
 
 2.279
 
 
 
 
 4.
 
 
 Communicatieadvisering
 
 
 2.326
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 Beleidsgevoelig (som 1 t/m 4)
 
 
 
 7.267
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 5.
 
 
 Juridisch advies
 
 
 290
 
 
 
 
 6.
 
 
 Advisering opdrachtgevers automatisering
 
 
 24.328
 
 
 
 
 7.
 
 
 Accountancy, financiën en administratieve organisatie
 
 
 1.644
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 (Beleids) ondersteunend (som 5 t/m 7)
 
 
 
 26.262
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 8.
 
 
 Uitzendkrachten (formatie & piek)
 
 
 11.832
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 Ondersteuning bedrijfsvoering
 
 
 
 11.832
 
 
 
 
 
 
 –
 
 
 
 
 
 
 Totaal uitgaven inhuur externen
 
 
 
 45.361
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kosten ambtelijk personeel
 
 
 
 412.965
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Percentages externe inhuur
 
 
 
 9,9%
 
 
 
 
 
 Het percentage externe inhuur bedroeg in 2018 9,9%.
 
 
 Inhuur externen buiten raamovereenkomsten
 In onderstaande tabel wordt weergegeven in hoeveel gevallen in 2018 door het Ministerie van VWS buiten de raamovereenkomsten om externe krachten zijn ingehuurd boven het voor de organisaties van het rijk afgesproken maximumuurtarief van € 225 (exclusief BTW).
 
 Inhuur externen buiten raamovereenkomsten
 
 
 
 
 
 
 
 2018
 
 
 
 
 
 
 Aantal overschrijdingen maximumuurtarief
 
 
 2
 
 
 
 
 
 In 2018 is tweemaal boven het maximumuurtarief ingehuurd. In het kader van de verhuizing van het Europees Geneesmiddelenagentschap (EMA) van Londen naar Amsterdam is de Landsadvocaat ingehuurd. De Landsadvocaat heeft in korte tijd een advies opgeleverd over het aanbestedingstraject voor ICT en diensten. Gegeven de complexiteit van de vraagstelling en de korte doorlooptijd was deze expertise niet binnen VWS beschikbaar.
 
 
 
 LIJST VAN AFKORTINGEN
 
 
 
 
 
 
 
 
 ACBG
 
 
 Agentschap College ter Beoordeling van Geneesmiddelen
 
 
 
 
 ACM
 
 
 Autoriteit Consument en Markt
 
 
 
 
 AFBZ
 
 
 Algemeen Fonds Bijzondere Ziektenkosten
 
 
 
 
 Aids
 
 
 Acquired immune deficiency syndrome
 
 
 
 
 AMvB
 
 
 Algemene Maatregel van Bestuur
 
 
 
 
 AOR
 
 
 Algemene Oorlogsongevallenregeling Indonesië
 
 
 
 
 APG
 
 
 Wet Geneesmiddelenprijzen
 
 
 
 
 AWBZ
 
 
 Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten
 
 
 
 
 BBP
 
 
 Bruto binnenlands product
 
 
 
 
 BES
 
 
 Bonaire, Sint Eustatius en Saba
 
 
 
 
 BIG
 
 
 Wet op de beroepen in de individuele gezondheidszorg
 
 
 
 
 BIKK
 
 
 Bijdrage in de kosten van kortingen
 
 
 
 
 BKZ
 
 
 Budgettair Kader Zorg
 
 
 
 
 BMR
 
 
 Bof, Mazelen, Rodehond
 
 
 
 
 BRV
 
 
 Bovenregionale gehandicaptenvervoer
 
 
 
 
 BZK
 
 
 Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Ministerie van -
 
 
 
 
 C2000
 
 
 Communicatie 2000
 
 
 
 
 CAK
 
 
 Centraal Administratie Kantoor
 
 
 
 
 CAO
 
 
 Collectieve Arbeidsovereenkomst
 
 
 
 
 CBG
 
 
 College ter Beoordeling van Geneesmiddelen
 
 
 
 
 CBS
 
 
 Centraal Bureau voor de Statistiek
 
 
 
 
 CCE
 
 
 Centra voor Consultatie en Expertise
 
 
 
 
 CCMO
 
 
 Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek
 
 
 
 
 CIBG
 
 
 Centraal Informatiepunt Beroepen Gezondheidszorg, agentschap
 
 
 
 
 CIO
 
 
 Chief Information Officer
 
 
 
 
 CIZ
 
 
 Centrum Indicatiestelling Zorg
 
 
 
 
 CJIB
 
 
 Centraal Justitieel Incasso Bureau
 
 
 
 
 CPZ
 
 
 College Perinatale Zorg
 
 
 
 
 CSZ
 
 
 Commissie sanering ziekenhuisvoorzieningen
 
 
 
 
 DALY
 
 
 Disability Adjusted Life Year
 
 
 
 
 dbc
 
 
 diagnose- behandelcombinatie
 
 
 
 
 DCP
 
 
 Decentrale Procedure
 
 
 
 
 DG
 
 
 Directoraat-Generaal
 
 
 
 
 DICA
 
 
 Dutch Institute for Clinical Auditing
 
 
 
 
 DKTP
 
 
 Difterie, kinkhoest, tetanus en polio
 
 
 
 
 EMA
 
 
 European Medicines Agency
 
 
 
 
 ESTT
 
 
 Eenheid Secretariaten Medische Tuchtcolleges
 
 
 
 
 EU
 
 
 Europese Unie
 
 
 
 
 EZK
 
 
 Economische Zaken en Klimaat, Ministerie van -
 
 
 
 
 FBZ
 
 
 Financieel Beeld Zorg
 
 
 
 
 FLO
 
 
 Functioneel Leeftijdsontslag
 
 
 
 
 FO
 
 
 Federatie Opvang
 
 
 
 
 FTE
 
 
 fulltime equivalent
 
 
 
 
 G4
 
 
 Vier grootste gemeenten van Nederland (Amsterdam, Den Haag, Rotterdam en Utrecht)
 
 
 
 
 GGZ
 
 
 Geestelijke gezondheidszorg
 
 
 
 
 GMT
 
 
 Directie Geneesmiddelen en Medische Technologie
 
 
 
 
 GR
 
 
 Gezondheidsraad
 
 
 
 
 GRIP
 
 
 Generiek Register, Informatievoorziening & Proces
 
 
 
 
 GVS
 
 
 Geneesmiddelenvergoedingensysteem
 
 
 
 
 HBO
 
 
 Hoger beroepsonderwijs
 
 
 
 
 Hiv
 
 
 Human immunodeficiency virus
 
 
 
 
 HLZ
 
 
 Hervorming Langdurige Zorg
 
 
 
 
 HPV
 
 
 Humaan Papillomavirus
 
 
 
 
 IBO
 
 
 Interdepartementaal Beleidsonderzoek
 
 
 
 
 ICT
 
 
 Informatie- en communicatietechnologie
 
 
 
 
 ICP
 
 
 International Collaboration Program
 
 
 
 
 ICV
 
 
 In Control Verklaring
 
 
 
 
 IenW
 
 
 Infrastructuur en Waterstaat, Ministerie van -
 
 
 
 
 IGZ
 
 
 Inspectie voor de Gezondheidszorg
 
 
 
 
 IJZ
 
 
 Inspectie Jeugdzorg
 
 
 
 
 IKNL
 
 
 Integraal Kankercentrum Nederland
 
 
 
 
 IOC
 
 
 Internationaal Olympisch Comité
 
 
 
 
 IT
 
 
 Informatietechnologie
 
 
 
 
 IVvM
 
 
 Informatievoorziening van Morgen
 
 
 
 
 IVZ
 
 
 InVoorZorg
 
 
 
 
 JenV
 
 
 Justitie en Veiligheid, Ministerie van -
 
 
 
 
 JGZ
 
 
 Jeugdgezondheidszorg
 
 
 
 
 JMV
 
 
 Jaardocument Maatschappelijke Verantwoording
 
 
 
 
 JOGG
 
 
 Jongeren op Gezond Gewicht
 
 
 
 
 KNMG
 
 
 Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst
 
 
 
 
 KNMI
 
 
 Koninklijk Nererlands Meteorologisch Instituut
 
 
 
 
 LNV
 
 
 Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, Ministerie van –
 
 
 
 
 Lvb
 
 
 Licht verstandelijke beperking
 
 
 
 
 LZ
 
 
 Langdurige Zorg
 
 
 
 
 mbo
 
 
 middelbaar beroepsonderwijs
 
 
 
 
 MC
 
 
 Directie Markt en Consument
 
 
 
 
 MC
 
 
 Medisch Centrum
 
 
 
 
 MEE
 
 
 Vereniging voor ondersteuning bij leven met een beperking
 
 
 
 
 METC
 
 
 Medisch Ethische Commissie
 
 
 
 
 MEVA
 
 
 Directie Macro-Economische Vraagstukken en arbeidsmarkt
 
 
 
 
 MO
 
 
 Maatschappelijke Opvang
 
 
 
 
 Movisie
 
 
 Kennis en advies voor maatschappelijke ontwikkeling
 
 
 
 
 MRP
 
 
 Mutual Recognition Procedure
 
 
 
 
 n.v.t.
 
 
 Niet van toepassing
 
 
 
 
 NIVEL
 
 
 Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg
 
 
 
 
 NKI
 
 
 Nederlands Kanker Instituut
 
 
 
 
 NOC*NSF
 
 
 Nederlands Olympisch Comité*Nederlandse Sport Federatie
 
 
 
 
 NTS
 
 
 Nederlandse Transplantatie Stichting
 
 
 
 
 NvW
 
 
 Nota van Wijziging
 
 
 
 
 NVWA
 
 
 Nederlandse Voedsel- en Waren Autoriteit
 
 
 
 
 NZa
 
 
 Nederlandse Zorgautoriteit
 
 
 
 
 OCW
 
 
 Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Ministerie van -
 
 
 
 
 OPaz
 
 
 Ondersteuning Passend Zorgaanbod
 
 
 
 
 OSAS
 
 
 Obstructief Slaap Apnoe Syndroom
 
 
 
 
 ova
 
 
 overheidsbijdrage in de arbeidskostenontwikkeling
 
 
 
 
 p*q
 
 
 price*quantity
 
 
 
 
 PALGA
 
 
 Pathologisch anatomisch landelijk geautomatiseerd archief
 
 
 
 
 PG
 
 
 Directie Publieke Gezondheid
 
 
 
 
 pg
 
 
 patiënten- en gehandicaptenorganisaties
 
 
 
 
 pgb
 
 
 Persoonsgebonden budget
 
 
 
 
 PGO
 
 
 Patiënten- en Gehandicaptenorganisaties
 
 
 
 
 PIA
 
 
 Privacy Impact Assessment
 
 
 
 
 Pkb
 
 
 Persoonlijk kilometer budget
 
 
 
 
 PSIE
 
 
 Prenatale screening van infectieziekten en erytrocytenimmunisatie
 
 
 
 
 PTSS
 
 
 Post Traumatisch Stress Syndroom
 
 
 
 
 PUR
 
 
 Pensioen- en Uitkeringsraad
 
 
 
 
 PVP
 
 
 Patiëntenvertrouwenspersoon
 
 
 
 
 RBV
 
 
 Rijksbegrotingsvoorschriften
 
 
 
 
 RCN
 
 
 Rijksdienst Caribisch Nederland
 
 
 
 
 RHB
 
 
 Rijkshoofdboekhouding
 
 
 
 
 RIVM
 
 
 Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu
 
 
 
 
 RTE
 
 
 Regionale Toetsingcommissie Euthanasie
 
 
 
 
 RVB
 
 
 Rijksvastgoed bedrijf
 
 
 
 
 RVP
 
 
 Rijksvaccinatieprogramma
 
 
 
 
 RVS
 
 
 Raad voor Volksgezondheid en Samenleving
 
 
 
 
 RVZ
 
 
 Raad voor de Volksgezondheid en Zorg
 
 
 
 
 RWT
 
 
 Rechtspersoon met een wettelijke taak
 
 
 
 
 SCP
 
 
 Sociaal en Cultureel Planbureau
 
 
 
 
 SER
 
 
 Sociaal Economische Raad
 
 
 
 
 SLA
 
 
 Service Level Agreement
 
 
 
 
 Soa
 
 
 Seksueel overdraagbare aandoening
 
 
 
 
 SPR
 
 
 Strategisch Programma RIVM
 
 
 
 
 SSO
 
 
 Shared Service Organisatie
 
 
 
 
 SVB
 
 
 Sociale Verzekeringsbank
 
 
 
 
 SVB-Z
 
 
 Sectorale Berichten Voorziening in de Zorg
 
 
 
 
 SZW
 
 
 Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Ministerie van -
 
 
 
 
 TAJ
 
 
 Transitieautoriteit Jeugd
 
 
 
 
 TK
 
 
 Tweede Kamer
 
 
 
 
 TSZ
 
 
 Tegemoetkoming Specifieke Zorgkosten
 
 
 
 
 UMC
 
 
 Universitair Medisch Centrum
 
 
 
 
 UWV
 
 
 Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen
 
 
 
 
 UZI
 
 
 Unieke Zorgverlener Identificatie
 
 
 
 
 V&O
 
 
 Verzetsdeelnemers en Oorlogsgetroffenen
 
 
 
 
 VINEX
 
 
 Vierde Nota Ruimtelijke Ordening Extra
 
 
 
 
 VN
 
 
 Verenigde Naties
 
 
 
 
 VNG
 
 
 Vereniging van Nederlandse Gemeenten
 
 
 
 
 VOG
 
 
 Verklaring Omtrent Gedrag
 
 
 
 
 VTV
 
 
 Volksgezondheid Toekomst Verkenning
 
 
 
 
 VUT
 
 
 Vervroegde Uittreding
 
 
 
 
 VWS
 
 
 Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Ministerie van -
 
 
 
 
 Wbp
 
 
 Wet buitengewoon pensioen 1940–1945
 
 
 
 
 WFZ
 
 
 Waarborgfonds voor de Zorgsector
 
 
 
 
 WGP
 
 
 Wet geneesmiddelenprijzen
 
 
 
 
 WHO
 
 
 World Health Organization – Wereldgezondheidsorganisatie
 
 
 
 
 Wkkgz
 
 
 Wetsvoorstel kwaliteit, klachten en geschillen zorg
 
 
 
 
 Wlz
 
 
 Wet langdurige zorg
 
 
 
 
 Wmg
 
 
 Wet marktordening gezondheidszorg
 
 
 
 
 Wmo
 
 
 Wet maatschappelijke ondersteuning
 
 
 
 
 WMO
 
 
 Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen
 
 
 
 
 WO II
 
 
 Tweede wereldoorlog
 
 
 
 
 Wpg
 
 
 Wet publieke gezondheid
 
 
 
 
 WRR
 
 
 Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid
 
 
 
 
 Wtcg
 
 
 Wet tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten
 
 
 
 
 WTZi
 
 
 Wet toelating zorginstellingen
 
 
 
 
 WUBO
 
 
 Wet uitkeringen burger-oorlogsslachtoffers 1940–1945
 
 
 
 
 WUV
 
 
 Wet uitkeringen vervolgingsslachtoffers 1940–1945
 
 
 
 
 ZBO
 
 
 Zelfstandig bestuursorgaan
 
 
 
 
 ZiNL
 
 
 Zorginstituut Nederland
 
 
 
 
 ZN
 
 
 Zorgverzekeraars Nederland
 
 
 
 
 ZonMw
 
 
 Zorgonderzoek Nederland Medische Wetenschappen
 
 
 
 
 Zvw
 
 
 Zorgverzekeringswet
 
 
 
 
 ZZP
 
 
 Zorgzwaartepakket