Beleidsvoornemens op het gebied van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij; Verslag algemeen overleg over dierenwelzijn, malafide hondenhandel en nertsenhouderij
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24140, nr. 18

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

29-02-1996

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1995-1996

24140 nr. 18

21-02-1996

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamDe notitie «Dierenwelzijn: van wet naar werkelijkheid»
(24 140, nr. 5) Zwartboek malafide hondenhandel van de Dierenbescherming
(LNV-95-393), alsmede de reactie van de minister hierop bij brief van 8 december
1995 (LNV-95-633) Vragen en opmerkingen uit de commissieHet antwoord van de ministerNadere gedachtenwisselingDe brief van 4 juli 1995, houdende een plan van aanpak
nertsenhouderij (LNV-95-310)Het antwoord van de ministerOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24140Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 54 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 140Beleidsvoornemens op het gebied van Landbouw, Natuurbeheer en Visserijnr. 18VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 21 februari 1996De vaste commissie voor Landbouw, Natuurbeheer en Visserij1 heeft op 12 december 1995 overleg gevoerd met minister Van Aartsen
van Landbouw, Natuurbeheer en Visserij over:– de notitie «Dierenwelzijn: van wet naar werkelijkheid» (24 140, nr. 5);– LNV-95-393, Zwartboek malafide hondenhandel van de Dierenbescherming,
alsmede de reactie van de minister hierop bij brief van 8 december 1995
(LNV-95-633);– de brief van 4 juli 1995, houdende een plan van aanpak nertsenhouderij (LNV-95-310).Van het gevoerde overleg brengt de commissie bijgaand beknopt verslag
uit. De notitie «Dierenwelzijn: van wet naar werkelijkheid»
(24 140, nr. 5) Zwartboek malafide hondenhandel van de Dierenbescherming
(LNV-95-393), alsmede de reactie van de minister hierop bij brief van 8 december
1995 (LNV-95-633) Vragen en opmerkingen uit de commissieMevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA) herinnerde eraan dat na jarenlange
discussie in 1992 de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren (GWW) van kracht
is geworden, waarin de intrinsieke waarde van het dier uitgangspunt is. Tenzij
is voldaan aan heel stringente regels, mag geen inbreuk worden gemaakt op
het welzijn van een dier. Dit in de GWW neergelegde «nee tenzij-beginsel»
moet formeel en materieel in overleg met de Kamer worden vertaald in AMvB's,
want de overheid blijft verantwoordelijk voor het stellen van welzijnsnormen.
De notitie Dierenwelzijn geeft aan dat de minister die verantwoordelijkheid
ook ziet, maar het is zorgwekkend dat hij de GWW op bepaalde deelonderwerpen
wil uitwerken via zelfregulering. In al deze gevallen gaat het echter om het
welzijn van dieren, die niet voor hun eigen belang kunnen opkomen. In dit
verband wees zij erop dat algemeen bekend is dat commerciële belangen
veelal de overhand krijgen bij zelfregulering, dat er in bedoelde sectoren sprake is van geringe organisatiegraad, geringe bereidheid tot naleving
van regels en het ontbreken van voldoende sociale controle. De binding tussen
de organisatie waarmee afspraken worden gemaakt en haar achterban is vaak
onvoldoende. Bovendien ontbreken sanctiemogelijkheden. Willen betrokkenen
de aan zelfregulering verbonden kosten wel dragen? Tegenover de conclusie
van de minister dat ten aanzien van bepaalde deelonderwerpen de omvang van
de problematiek gering is, stelde zij met klem dat het vooral om de aard en
de ernst van de problemen gaat. De benodigde mentaliteitsverandering zal niet
als vanzelf uit de lucht komen vallen. Daartoe moet de overheid normen stellen,
al was het maar als een stok achter de deur. Met ingrijpen mag niet worden
gewacht totdat achteraf blijkt dat zelfregulering niet functioneert. Dat leidt
alleen maar tot vele jaren vertraging en veel onnodig dierenleed. De gang
van zaken rondom het vissen met levend aas is hiervan een voorbeeld. Bij de
behandeling van de GWW is kamerbreed uitgesproken dat hieraan een eind moest
komen. De NVVS is ruimte gegeven om het via zelfregulering en voorlichting
uit te bannen, maar ondanks alle goede pogingen is dat niet geslaagd. In het
officiële vissersblad wordt nog gepropageerd om te vissen met aasvis
en de minister geeft hiervoor zelfs al toestemming voordat het seizoen is
geopend! Het NIPO onderzoekt op initiatief van de NVVS het vissen met levende
aasvis. Wil de minister ter voorbereiding van een kamerdebat hierover ook
zelf onderzoek verrichten?Dat Dibevo bij zelfregulering het voortouw zou kunnen nemen in de vorm
van de ontwikkeling van een erkenningsregeling voor de bedrijfsmatige omgang
met dieren betwijfelde mevrouw Swildens ten zeerste, omdat daarbij slechts
eenderde van de dierenspeciaalzaken en 10% van de hondentrimmers en pensions
zijn aangesloten, terwijl de Algemene belangenvereniging voor honden-toiletteerbedrijven
(waarbij 500 hondentrimmers zijn aangesloten) geen enkele relatie met Dibevo
wenst en ook geen erkenningsregeling wil opstellen. Dit is zorgwekkend, zeker
als wordt bedacht dat bedrijven die zich bezighouden met verhuur, africhten,
fokken en asiel verlenen aan dieren ook niet bij Dibevo zijn aangesloten.
Ook onder kattenfokkers is er sprake van een bijzonder lage organisatiegraad.
Er zijn zelfs onderlinge conflicten tussen organisaties. Houders van dieren
zijn bijna totaal ongeorganiseerd. Dat zij op lijsten van dieren die mogen
worden gehouden, vooral soorten willen plaatsen die men vermoedelijk in de
toekomst wil gaan houden, is uiterst bedreigend voor de bescherming van niet
officieel bedreigde (exotische) diersoorten. Dat kritische consumenten de
handelaren wel zullen dwingen tot goed gedrag, gaat blijkens het Zwartboek
malafide hondenhandel niet op. Dit Zwartboek toont aan dat van zelfregulering
in deze sector geen sprake kan zijn. Uit de reactie van de minister hierop
begreep zij dat zelfregulering slechts aanvullend kan zijn op door de overheid
gestelde normen. Alleen als de overheid zelf normen stelt kan preventief worden
opgetreden. Die normen kunnen dan ook als stok achter de deur werken. Het
draagvlak voor controle en handhaving door de overheid kan worden vergroot
via zelfregulering, maar de overheid moet daarbij de normen vastleggen. In
die zin is er sprake van een vorm van geconditioneerde zelfregulering.De heer Reitsma (CDA) was eveneens bezorgd over de uitwerking
die de notitie Dierenwelzijn geeft aan het in de GWW neergelegde «nee
tenzij-beginsel» en de erkenning van de intrinsieke waarde van het dier.
Een keuze voor zelfregulering is niet in de geest van deze wet, die bepaalt
dat uitwerking ervan in AMvB's moet plaatsvinden. Zelfregulering vergt een
hoge organisatiegraad van de betrokken sector. Er moeten regels worden gesteld
aan de hand waarvan kan worden getoetst of zelfregulering al dan niet verantwoord
is. Verder moet duidelijk zijn hoe wordt gecontroleerd en welke instrumenten
daarbij kunnen worden gehanteerd. Alvorens verdere stappen in deze richting
te nemen, zou de minister de Raad voor dierenaangelegenheden moeten vragen
om over de mogelijkheden tot zelfregulering te adviseren. De uitkomst
van zo'n advies zou verwerkt kunnen worden in (in AMvB's neer te leggen) doelvoorschriften.
Te denken valt dan aan bepaalde materiële normen op het gebied van het
welzijn van dieren.Het Zwartboek malafide hondenhandel wijst uit dat in deze sector de organisatiegraad
zo laag is dat zelfregulering is uitgesloten. Met de door de minister in zijn
brief van 8 december uitgesproken voorkeur in dezen kon hij zich dan ook niet
verenigen. Gezien de hoge organisatiegraad onder fokkers van landbouwhuisdieren
zou zelfregulering in die sector wel passen. Wel wees hij in dat verband nog
op lopende discussies over het al dan niet toestaan van de keizersnede in
de vleesveehouderij. Naar alternatieven voor toepassing van de keizersnede
bij dikbilrunderen wordt gezocht. Ook lopen nog onderzoeken op de Waiboerhoeve.
Wil de minister de uitkomst hiervan afwachten alvorens verdere stappen te
nemen?Mevrouw Vos (Groenlinks) was het van harte eens met de constatering
in de notitie Dierenwelzijn, dat er zeer uiteenlopende opvattingen leven over
wat dierenwelzijn inhoudt en hoe kan worden geconstateerd of het welzijn van
een dier onaanvaardbaar is aangetast. Dit maakt dierenwelzijn terecht tot
een voorwerp van overheidszorg, te meer daar de dieren zelf afhankelijk zijn
van de beschaving die de mens in staat en bereid is op te brengen. Om die
reden is na lange politieke druk de GWW aangenomen, waarin de intrinsieke
waarde van het dier is verankerd en het «nee tenzij-beginsel»
tot uitgangspunt bij de omgang met dieren is verklaard. Al wat kwetsbaar is
in de samenleving heeft recht op bescherming door een actieve overheid die
haar plichten kent en maatregelen neemt die het algemeen belang van mensen
en dieren dienen. Door in de notitie ten aanzien van hele categorieën
deze dure plicht op de tocht te zetten door regelgeving niet nodig te vinden
of te vertrouwen op zelfregulering, ziet de overheid ervan af zelf dierenwelzijn
te garanderen en op de naleving van desbetreffende regels toe te zien. In
veel sectoren waarvoor de minister zelfregulering voorstelt, ontbreekt een
sterke branche-organisatie die voldoende bescherming kan afdwingen en in staat
is om regels te handhaven. Veel houders en eigenaren van dieren zijn niet
bij organisaties aangesloten. Als regels de betrokkenen niet bevallen, belemmert
niets hen de organisaties waarbij zij zijn aangesloten, te verlaten. Tot welke
excessen dit kan leiden, toont het zwartboek Malafide hondenhandel aan. Heeft
de minister echt de illusie dat zelfregulering van de bedrijfsmatige omgang
met dieren een eind zal maken aan de misstanden in deze bedrijfstak? Dat kan
alleen via een door de overheid opgelegd strikt vergunningenstelsel. Marktwerking
zal het dierenwelzijn niet verbeteren. Ook zij herinnerde er verder aan dat
de Kamer al lang geleden heeft uitgesproken dat het vissen met levend aas
verboden moet worden. Gezien alles wat er sindsdien is gebeurd, had zij er
totaal geen vertrouwen meer in dat deze praktijk langs de weg van zelfregulering
kan worden uitgebannen. Daarom riep zij de minister op, nu een verbod af te
kondigen.Dat de minister de in de notitie aangegeven koerswijziging in menig opzicht
zelf ook als een sprong in het diepe beschouwt leidde mevrouw Vos af uit de
conclusie dat thans nog niet is te beoordelen of de organisaties die deelnemen
aan de netwerksturing, daadwerkelijk in staat zullen zijn hun achterban te
binden. Laat staan dat duidelijk is aan welke regels zij die achterban kunnen
binden! Dat is toch geen basis om beleid op te voeren? Ook maakt de notitie
volstrekt niet duidelijk waarom wettelijke regelgeving geen goed instrument
is om de gestelde doelen te bereiken. Hoe denkt de minister de gestelde doelen
te kunnen bereiken als hij zelf in de notitie concludeert dat een handhavingsen
controlesysteem moet worden georganiseerd, omdat er in de samenleving onvoldoende
acceptatie is voor overheidsregulering? Ook aan zelfregulering is handhaving
en controle verbonden. Zelfregulering zet het dierenwelzijn op onverantwoorde
wijze op de tocht. Initiatieven uit de sector zullen zeker niet worden geblokkeerd
door wet- en regelgeving. Integendeel, beide kunnen elkaar juist versterken.Alles overziende concludeerde mevrouw Vos dat de GWW moet worden uitgewerkt
in AMvB's, waarin het «nee tenzij-beginsel» verankerd ligt. Dat
soort regelgeving kan sectoren stimuleren om nodige maatregelen te nemen.De heer Van den Bos (D66) ging ervan uit dat de samenleving
verantwoordelijk is voor welzijn van dieren en voor het voorkomen en bestrijden
van misstanden op dat vlak. Die verantwoordelijkheid verdraagt zich niet goed
met het uit de notitie blijkende streven naar zelfregulering. In dit verband
benadrukte ook hij dat de in de notitie verwoorde voornemens niet stroken
met het in de GWW verankerde uitgangspunt van de intrinsieke waarde van het
dier en het «nee tenzij-beginsel». Tegenover de stelling van de
minister, dat handhaafbaarheid beter vorm krijgt als regulering aan de sector
zelf wordt overgelaten, stelde hij dat er in de betrokken sectoren veelal
in het geheel geen sprake is van enig draagvlak. Tegenover enkele goedwillenden
die zich aan regelgeving willen houden, staan vaak vele kwaadwillenden die
zich van niets en niemand iets aantrekken. Omdat het vaak niet duidelijk is
of de besturen van de organisaties in deze sectoren wel de mening van hun
achterban vertolken, moet worden betwijfeld of een akkoord van organisaties
met regelgeving wel zal worden gevolgd. Gevreesd kan zelfs worden dat velen
hun lidmaatschap van organisaties opzeggen. Dit deed hem concluderen dat de
minister zelf normen en regels moet stellen. Dat wil niet zeggen dat daarover
geen overleg met de sectoren mag plaatsvinden. Zo zou de uitwerking van technisch-neutrale
zaken aan de sector kunnen worden overgelaten. De overheid moet echter haar
verantwoordelijkheid nemen om ervoor te zorgen dat dieren geen leed wordt
aangedaan.In het dreigement van de minister om desnoods (scherpere) regelgeving
uit te vaardigen als sectoren niet meewerken aan zelfregulering zag de heer
Van den Bos niet veel. Gezien het bestaande, geringe vertrouwen in de sectoren
zal zo'n opstelling in de praktijk slechts leiden tot tijdverlies. De meeste
sectoren zullen beslist geen behoefte hebben om zichzelf beperkingen op te
leggen of voor dit doel meer geld uit te geven dan zij zelf strikt noodzakelijk
vinden. De gang van zaken rondom het vissen met levend aas geeft aan wat er
kan gebeuren als onduidelijke afspraken met een sector worden gemaakt. Welke
afspraken zijn hierover precies gemaakt? Wil de minister de sector duidelijk
maken dat uiterlijk1 januari 1997 regelingen op dit gebied getroffen moeten
zijn en dat zo nodig per die datum andere maatregelen zullen worden genomen?De heer Van den Bos was het er niet mee eens dat het stellen van regels
voor de behandeling van dieren in dierentuinen aan de sector zelf kan worden
overgelaten. Met name bij kleine dierentuinen blijken er op dit gebied misstanden
te zijn. Hier moet de overheid haar verantwoordelijkheid nemen.Het zwartboek Malafide hondenhandel toont aan dat het commerciële
gewin dat in deze sector te behalen valt, zeer negatieve effecten heeft op
het welzijn van dieren. Daarom deed de heer Van den Bos een dringend beroep
op de minister om ook in dezen zijn verantwoordelijkheid te nemen en regels
te stellen op het gebied van vakbekwaamheid, huisvesting en verzorging van
dieren, identificatie, registratie en inentingen. Ook dient het verbod op
markt- en straathandel gehandhaafd te blijven. Wil de minister dit soort maatregelen
voorbereiden en wil hij het handhavings- en controleapparaat versterken? Wil
hij hierover eventueel binnen het kabinet overleggen? De heer Stellingwerf (RPF) vond het inherent aan de aard van
het onderwerp dat de uitvoering van de GWW veel regelgeving oplevert. De overheid
moet zich daarbij steeds afvragen wat nuttig, nodig, wenselijk en noodzakelijk
is, dan wel of doelen wellicht ook op een andere manier kunnen worden bereikt
of wellicht zelfs worden versterkt. Regulering heeft echter geen betekenis
wanneer handhaving ontbreekt en gebrekkig is. Tegen deze achtergrond constateerde
hij dat de minister in zijn notitie nogal algemene hoofdlijnen schetst en
daarbij ook de gedachte aan zelfregulering oppert. Mocht het zover komen,
dan moet in ieder geval meer nadruk worden gelegd op voorlichting. Ook moet
aandacht worden gegeven aan Europese regelgeving, waarbij het niet zo mag
zijn dat het beleid van het zwakste EU-land op dit gebied binnen de EU als
uitgangspunt wordt genomen. Europees beleid moet op hoger (ethisch) niveau
worden getild.De heer Stellingwerf vond dat in de notitie goed is geschetst voor welke
dilemma's men op het gebied van dierenwelzijn komt te staan bij het overwegen
van zelfregulering. Opvattingen lopen nogal uiteen, hetgeen maant tot zorgvuldigheid.
Mede vanuit zijn opvattingen over het rentmeesterschap van de mens en de taak
van de overheid om voorwaarden te scheppen voor rechtvaardige verhoudingen,
vond hij de minister te optimistisch over zelfregulering. Bij zelfregulering
dienen dezelfde normen te gelden als in sectoren waarin de overheid zelf regels
stelt. Verder is het de vraag of zelfregulering wel leidt tot goede handhaving.
Toetsing aan de doelstellingen is daarbij een eerste vereiste. Verwijzend
naar de problemen rondom de handel in bedreigde diersoorten en het fokken
met recreatiedieren zette hij grote vraagtekens bij zelfregulering bij het
houden recreatiedieren. Aanpak van dat soort problemen, waarmee grote economische
belangen gemoeid zijn en die mede voortvloeien uit de lage organisatiegraad
van de sector, vereist regulering. Ook hij betwijfelde of de consument fokkers
tot beter gedrag kan bewegen. Gezien dit alles vreesde hij dat zelfregulering
al snel tot een farce verwordt en dat de overheid zich alsnog gedwongen zal
zien om regulerend op te treden.De heer Poppe (SP) vond de GWW een goed voorbeeld van de stelling
dat wetgeving «gestolde ethiek» is. Na lange strijd werd in deze
wet voor het eerst de intrinsieke waarde van dieren uitgangspunt. Mede op
aandringen van de dierenbescherming koos het parlement voor uitwerking van
deze wet in AMvB's die uitgaan van strikte hantering van het «nee tenzij-beginsel».
De notitie doet daar geen recht aan door op deelonderwerpen uit te gaan van
zelfregulering. Hoe had de minister zich voorgesteld de markt te laten functioneren
als hoeder van het dierenwelzijn? Het zwartboek Malafide hondenhandel toont
overduidelijk aan dat de markt geen ethiek of moraal kent en dat derhalve
zelfregulering alleen niet voldoende is. Het zal degenen die zich daaraan
onttrekken, slechts in een voordelige concurrentiepositie plaatsen. Regelgeving
is derhalve nodig als stimulans voor zelfregulering. Waartoe zelfregulering
kan leiden adstrueerde de heer Poppe door erop te wijzen dat meer dan 40%
van de houders van legbatterijen nog steeds niet voldoet aan de nieuwe wettelijke
normen voor de huisvesting van kippen. Invulling van de GWW via zelfregulering
dreigt deze wet te maken tot een vlag om een zeer dieronvriendelijke lading
te dekken. Het deed hem genoegen te kunnen constateren dat de minister in
dezen de Kamer op zijn weg vindt. Dat men als het ware veroordeeld is tot
zelfregulering omdat niet wordt beschikt over middelen om naleving van een
stevig verankerde wet te garanderen, zag hij slechts als onderstreping van
falend overheidsbeleid. Dieren beschermen zag hij als een kwestie van menselijke
beschaving.Mevrouw Aiking-van Wageningen (groep-Nijpels) vond dat het
in dit debat primair gaat om de vraag in hoeverre de overheid verantwoordelijk is voor alles in de samenleving dat kwetsbaar is en niet voor zichzelf
kan opkomen. Hoewel het in de Nederlandse samenleving algemeen is geaccepteerd
dat dieren niet bewust mogen worden gekweld, mogen zij helaas nog steeds worden
geëxploiteerd. Het structurele dierenleed dat daarbij optreedt, wordt
onvoldoende via regelgeving tegengegaan. De aanvaarding van de GWW, waarin
het «nee tenzij-beginsel» uitgangspunt werd bij het houden en
gebruiken van dieren, schiep de verwachting dat ook de exploitatie van dieren
aan dit principe ondergeschikt zou worden gemaakt. De notitie wekt echter
de indruk dat de minister vooral op het gebied van het dierenwelzijn afstand
neemt van dit principe. Voor diverse deelonderwerpen wordt zelfregulering
voorgesteld. Uit de teneur van de notitie maakte zij op dat de uitgangspunten
van de GWW zijn onderworpen aan de dereguleringsdrang van deze minister. Dit
is verontrustend, want door zelfregulering wordt het aan degenen die verdienen
aan de exploitatie van dieren, overgelaten om te bezien hoe zij willen voorzien
in hun welzijn. De problemen rondom het dierenwelzijn zijn zo groot dat een
terugtredende overheid volstrekt niet op zijn plaats is. Uitgaande van de
bij de aanvaarding van de GWW ingeslagen weg, dienen voor een aantal deelonderwerpen
wettelijke normen te worden vastgelegd die niet voor tweeërlei uitleg
vatbaar zijn. Het was haar een raadsel waarom de minister pleit voor zelfregulering
in sectoren waarin sterke, landelijke organisaties ontbreken. Hoe denkt hij
in die sectoren de ontwikkelingen volgens het «nee tenzij-beginsel»
te kunnen sturen? Vindt de minister wellicht dat dit principe in de praktijk
moet worden losgelaten? Krijgen de gebruikers van dieren bij zelfregulering
vrij spel? Het zwartboek Malafide hondenhandel toont aan dat aard en omvang
van het dierenleed zo groot zijn dat strakke regelgeving gewenst en noodzakelijk
is. Ook zij wees erop dat bij zelfregulering de bonafide handel oneerlijke
concurrentie kan worden aangedaan. Beter vond zij het om de hondenfokkerij
te regelen in een AMvB betreffende de bedrijfsmatige omgang met dieren. In
zo'n AMvB kunnen naast een verbod op markt- en straathandel, vereisten worden
neergelegd betreffende vakbekwaamheid, huisvesting, inenting, verzorging,
identificatie en registratie.Alles overziende had mevrouw Aiking er geen vertrouwen in dat de GWW op
een goede manier via zelfregulering kan worden uitgewerkt. Zij drong er met
klem op aan om een beleid te voeren conform de uitgangspunten van de GWW.
Dit vereist wettelijke normstelling in AMvB's. Ten slotte drong ook zij aan
op een spoedig verbod op het vissen met levend aas.De heer Blauw (VVD) onderschreef dat er een nauw verband is
tussen dierenbescherming en menselijke beschaving. Tegen deze achtergrond
en gezien eerder opgedane praktijkervaringen, was hij ontsteld over het zwartboek
Malafide hondenhandel. Tegen de daarin beschreven misstanden moet worden opgetreden.
De commercie verleidt sommige lieden kennelijk om beneden een aanvaardbaar
niveau van dierenwelzijn te gaan zitten. Gezien de veelheid van locaties en
activiteiten die hierbij in het geding is, betwijfelde hij echter ten zeerste
of dit soort praktijken alleen met behulp van door «Den Haag»
opgelegde wetgeving kan worden bestreden. Een overheid die door de samenleving
regelmatig wordt gemaand om zich tot hoofdlijnen te beperken en afstand te
bewaren, moet geen al te grote verwachtingen willen wekken over de handhaafbaarheid
en uitvoerbaarheid van alleen wetgeving op dit gebied. Dit laat onverlet dat
de overheid moet blijven staan voor haar collectieve verantwoordelijkheid
als het gaat om zaken als bijvoorbeeld de kwaliteit van voedsel en ook het
dierenwelzijn. Zelfregeluring kan alleen slagen als de overheid in goede samenwerking
met de organisaties een aantal randvoorwaarden creëert waarbinnen zij
kan functioneren. In die zin zou er sprake moeten zijn van geconditioneerde
zelfregulering. In de landbouwsector kende men hiervoor de structuur van de
publiekrechtelijke bedrijfsorganisaties. Daarbinnen hadden belangenbehartigende
organisaties de bevoegdheid om verplichtingen aan hun achterban op te leggen.
Vanuit die situatie gaat die sector thans terecht meer over naar borg- en
zorgsystemen, waarbij zelfregulering essentieel is. Daarbij is steeds een
controlerende overheid prominent aanwezig. Geconditioneerde zelfregulering
komt erop neer dat de actieve overheid in goede samenspraak met solide organisaties
(bijvoorbeeld Dierenbescherming en LID) op de GWW gebaseerde normen en voorwaarden
stelt en zorg draagt voor de controle op de naleving ervan. Zo'n structuur
geeft aan de organisaties in de sector ook meer invulling. Het antwoord van de ministerDe minister maakte uit de reacties van de commissie op dat
de Kamer forse kritiek heeft op de beleidslijn die de regering in de notitie
Dierenwelzijn uiteen heeft gezet. Er zou sprake zijn van te veel optimisme.
Ook wordt gevreesd voor het loslaten van het «nee tenzij-beginsel»
en voor het op de tocht zetten van de principes van de Gezondheids- en welzijnswet
voor dieren (GWW). Hij onderstreepte echter nadrukkelijk dat dit wel het laatste
is wat wordt beoogd met voornoemde notitie. In een recent gesprek met de Dierenbescherming
is nog eens benadrukt dat de doelen van de GWW en de notitie volstrekt gelijk
zijn, maar dat het gaat om de juiste methodiek om die te bereiken. Om hier
duidelijkheid over te krijgen, wenste hij nogmaals in den brede uiteen te
zetten wat hem voor ogen heeft gestaan bij de gedachte van zelfregulering,
waarover zijns inziens een aantal misverstanden zijn gerezen. Normen in dat
kader zijn volstrekt afgeleid van de GWW en de basisprincipes daarvan, uitgaande
van de gedachte dat de manier waarop met dieren wordt omgegaan een teken is
van beschaving. De minister benadrukte dat de overheid verantwoordelijk is voor het stelsel
van welzijnsnormen, die voor een deel zijn vastgelegd in de GWW. Voor een
aantal onderdelen achtte hij nadere regelgeving niet gewenst, omdat het gestelde
doel via zelfregulering zou kunnen worden gerealiseerd. In aanvulling op regelgeving
en een systeem van zelfregulering is voorlichting nodig, bijvoorbeeld in de
vorm van demonstratieprojecten. Ook moet er in dit kader het nodige op Europees
niveau gebeuren.Rondom de voorgestane zelfregulatie is het misverstand ontstaan dat niet
de minister, maar de bedrijfstakken bepalen hoe de GWW wordt ingevuld en welke
normen daarbij worden gehanteerd. Zelfregulering is een benaming voor een
van de vele instrumenten die kunnen worden gehanteerd om beleidsdoelstellingen
te bereiken. Daartoe kan ook regelgeving worden benut. Bij zelfregulering
wordt gebruik gemaakt van het probleemoplossend vermogen van een doelgroep.
Dat moet dan wel maximaal worden uitgenut. De minister vreesde dat met alleen
regelgeving bij de diverse doelgroepen niet de gewenste gedragsveranderingen
zijn te bewerkstelligen. Te vaak wordt echter wel van deze veronderstelling
uitgegaan.De heer Van den Bos (D66) vroeg de minister deze laatste opmerking
te onderbouwen. Tot op heden had hij nog niemand daarvan uit horen gaan.De minister verklaarde in het algemeen vaak te zijn geconfronteerd
met de veronderstelling dat draagvlak bijna als vanzelf op regelgeving zal
volgen. Hij ging ervan uit dat eerst draagvlak moet worden ontwikkeld om van
daaruit zo nodig tot regelgeving te komen.De heer Reitsma (CDA) was het ermee eens dat voor het ontwikkelen
van beleid draagvlak onontbeerlijk is, maar wees erop dat dit uitgangspunt
dan ook op andere beleidsterreinen (mestbeleid) moet worden toegepast.De minister wenste op specifieke, thans niet aan de orde zijnde
voorbeelden niet in te gaan. Het misverstand rondom zelfregulering is ook
niet op dit punt ontstaan, maar veeleer over de veronderstelling dat er bij
zelfregulering geen sprake zou zijn van normstelling door de overheid, in
casu de minister van LNV. In dat verband verklaarde hij ten stelligste dat
het absoluut niet de bedoeling is om het aan organisaties, bedrijfstakken
of delen daarvan over te laten om regelgeving te ontwikkelen. De normen worden
duidelijk gesteld door de minister van LNV. Daarbinnen krijgen organisaties
gelegenheid om plannen van aanpak te maken. Deze zullen worden getoetst aan
de door de overheid gestelde normen. Indien blijkt dat deze plannen van aanpak
niet of onvoldoende snel van de grond komen, leidt dit automatisch tot regelgeving.
Het is derhalve een misverstand om te denken dat de minister van LNV in dezen
terugtreedt. Integendeel, hij blijft voluit betrokken bij het proces van zelfregulering
en speelt daarin ook een belangrijke rol.De heer Van den Bos (D66) kwam nog terug op de definiëring
van het begrip «draagvlak». Ook de samenleving kan als zodanig
worden beschouwd. Degenen die het beste voor hebben met dieren, hebben van
regelgeving niets te vrezen. Die richt zich alleen tegen de kwaadwillenden.
Onder de goedwillenden zal er derhalve vanzelfsprekend een draagvlak voor
regelgeving aanwezig zijn.De minister was dit volledig met hem eens. Vraag is echter
hoe het snelst en het best kan worden gekomen tot een methodiek die de minste
problemen op het gebied van handhaving en controle oplevert. Mits deugdelijk
vormgegeven kan via een methodiek van zelfregulering met bijvoorbeeld erkenningssystemen
duidelijk worden welke onderdelen van organisaties niet meedoen en zich niet
aan regels wensen te houden. Dat heeft als bijkomend voordeel dat er bij de
handhaving meer transparantie ontstaat.De heer Poppe (SP) zag op zichzelf wel iets in de door de minister
voorgestelde systematiek, maar pleitte ervoor om de normstelling in dat kader
vast te leggen in een AMvB. Dat schept volstrekte duidelijkheid.De minister verklaarde dat het ten aanzien van de in de notitie
genoemde onderdelen op een later moment zover zou kunnen komen. Nogmaals benadrukte
hij dat bij zelfregulering de normstelling niet wordt overgelaten aan de organisaties.
Normen worden door de overheid gesteld.De heer Poppe (SP) concludeerde dat de normen hoe dan ook op
papier zullen moeten worden gezet. Door die vastlegging het karakter van een
AMvB te geven, zouden alle problemen kunnen worden opgelost.Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA) pleitte er eveneens voor
de normen vast te leggen in een AMvB en de betrokken organisaties de gelegenheid
te geven om die via zelfregulering in te vullen. Blijkt dat goed gestalte
te krijgen, dan behoeft niet verder te worden ingegrepen en is een draagvlak
gecreëerd. Gaat het niet goed, dan zal de overheid gedwongen zijn om
ook ten aanzien van die invulling regels te stellen. Hoe denkt de minister
over zo'n vorm van geconditioneerde zelfregulering?De minister hield vast aan zijn uitgangspunt dat o.a. op basis
van een analyse van de bestaande situatie, door hem normen worden gesteld.
Op grond daarvan krijgen organisaties de gelegenheid om via een
plan van aanpak oplossingen te bieden voor geconstateerde problemen. Blijkt
dat niet van de grond te komen (door te beperkte organisatiegraad of tekortschietende
sociale controle) dan volgt zware regelgeving via een op de wet gebaseerde
AMvB. In dit verband ging hij nog in op de problemen die zijn geconstateerd
rondom het vissen met levend aas. Nu is gebleken dat men er kennelijk niet
in slaagt om zelf tot regelgeving te komen, zal de overheid regels stellen.
Dit zag hij als een illustratie van de wijze waarop hij zich in dit soort
kwesties wenste op te stellen: niet als een minister die Gods water over Gods
akkeren laat vloeien, maar als een minister die wel degelijk optreedt als
blijkt dat beleid niet van de grond komt en dat betrokkenen zich niet houden
aan de in dat kader gestelde parameters. Mitsdien gaf hij aan zijn beleid
te richten op een verbod op het vissen met levend aas per 1 januari 1997.De heer Van den Bos (D66) vermocht niet in te zien waarom zo'n
opstelling zich niet zou verhouden met het vastleggen van de normen in een
AMvB.De minister hield eraan vast dat betrokkenen gedurende een
door hem te bepalen periode de mogelijkheid moet worden gegeven om aan de
hand van door hem gestelde normen en op basis van een analyse van de situatie,
zelf een oplossing te bieden voor geconstateerde problemen. In dat kader voorzag
hij ook overleg met de organisaties. Hij hoopte dat ook de Dierenbescherming
daaraan zou willen deelnemen. Als blijkt dat men niet in staat is om die oplossing
te bieden (de gang van zaken rondom het vissen met levend aas zag hij als
een voorbeeld daarvan) zal regelgeving volgen.De heer Van den Bos (D66) onderstreepte dat dit onverlet laat
dat de overheid kan bepalen dat de normstelling wordt vastgelegd in een AMvB.De heer Stellingwerf (RPF) vroeg of de minister via zijn beleid
probeert af te komen van gedetailleerde regelgeving en probeert toe te werken
naar doelvoorschriften.Mevrouw Vos (Groenlinks) vroeg hoe de minister in zijn beleidsvisie
denkt op te treden tegen bedrijven die zich onttrekken of niet wensen te houden
aan niet wettelijk vastgelegde normen. Zij zag niet welke voordelen het beleid
van de minister biedt op het punt van controle en handhaving. Dat blijft een
probleem als er niet voldoende middelen en menskracht voor worden ingezet.
Verder onderstreepte zij dat ten aanzien van het vissen met levend aas slechts
het introduceren van een verbod duidelijkheid geeft.De minister herhaalde nogmaals dat in het kader van zelfregulering
op basis van een analyse van de situatie normen worden gesteld door de minister
van LNV, die daarna zeker niet passief blijft. Op deze basis wenste hij betrokkenen
de mogelijkheid te geven om eigen regulering te ontwikkelen. Dat moet leiden
tot een plan van aanpak. Als dit niet, niet tijdig of onvoldoende van de grond
komt, of wanneer er overige problemen zijn dan wordt het zware middel van
wetgeving ingezet. Het werken met erkenningsregelingen in zo'n opzet kan duidelijk
maken welke delen van de sector zich wel en niet aan dit type regels houdt.
Dat maakt handhaafbaarheid en controle eenvoudiger. Stelt de overheid zonder
meer zelf regels, dan blijft zij zitten met de vraag hoe zij inzicht krijgt
in de vraag waar moet worden gecontroleerd en gehandhaafd. Via de systematiek
van zelfregulering kan dit inzicht ontstaan. Aan de hand van de ontwikkelingen
rondom het vissen met levend aas verduidelijkte hij dat in het kader van zelfregulering
wel degelijk een einddoel wordt gesteld. In dit proces, dat al
enige tijd loopt, is de sector zelf de mogelijkheid gegeven om tot een goede
methodiek te komen. Nu dit niet blijkt te lukken, wordt toegewerkt naar een
verbod op het vissen met levend aas per 1 januari 1997.Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA) zag dit juist als illustratie
waarom de door de minister voorgestane weg niet moet worden ingeslagen. Ondanks
de inzet van de NVVS is men er niet in geslaagd om het vissen met levend aas
aanmerkelijk terug te dringen. Hierdoor loopt men nu achter de feiten aan
en is er veel tijd verloren gegaan. Dit maakt duidelijk dat het gewenst is
om normen vast te leggen. Daar moet, mede als een stok achter de deur, naar
verwezen kunnen worden. Organisaties kunnen worden betrokken bij het concretiseren
en het opstellen van de norm, maar die moet dan wettelijk worden vastgelegd.
De uitvoering van zo'n norm kan aan zelfregulering worden overgelaten. Daarbij
kon zij zich voorstellen dat gezien de aard der verschillende onderdelen waarop
het beleid van de minister zich richt, een gedifferentieerde aanpak wordt
gevolgd.Mevrouw Aiking-van Wageningen (groep-Nijpels) leidde uit het
betoog van de minister af dat hij het begrip normstelling op één
lijn plaatst met doelstelling. Normstelling impliceert echter een houding
van: «gij zult», terwijl doelstelling uitgaat van: «laten
wij met elkaar proberen het doel te bereiken». De praktijk wijst uit
dat het van belang is om normen in een AMvB vast te leggen.De minister verduidelijkte in zijn beleid te zijn gestuit op
het probleem dat de systematiek achter het «nee tenzij-beginsel»
uit de GWW het heel moeilijk maakt om specifieke problemen aan te pakken.
Deze systematiek vergt dat per deelterrein het gehele probleemveld wordt omschreven.
Op bijvoorbeeld het terrein van het houden van landbouwhuisdieren zou vastlegging
van regels in een AMvB zeer uitputtende regelgeving vergen. In dit verband
benadrukte hij geen ruimte te zien om op punten waarop door hem zelfregulering
wordt voorgestaan, de GWW slechts gedeeltelijk in te vullen. Daarom had het
zijn voorkeur om de sector binnen gestelde normen ruimte te geven om zelf
oplossingen te vinden. Op die manier wordt hetzelfde doel bereikt, met een
ander middel.De heer Poppe (SP) wierp tegen dat de GWW ook in de door de
minister voorgestane systematiek nauwgezette normstelling vergt. De Kamer
zal zeker niet accepteren dat hij er zich in dat verband «met een Jantje
van Leiden» van afmaakt. In die situatie kan hij de normen net zo goed
in een AMvB vastleggen.De heer Reitsma (CDA) vond dat de minister te weinig onderscheid
maakte tussen de diverse stadia van beleidsontwikkeling op dit gebied. De
GWW kent het «nee tenzij-beginsel» als algemeen uitgangspunt.
Deze wet eist verder dat er AMvB's komen met daarin doelvoorschriften voor
de materiële normen van dierenwelzijn. Dat de minister over de invulling
van die AMvB's overleg met de sector wenst te voeren, kon hij zich voorstellen.
Dit kan ertoe leiden dat per sector een eigen invulling aan de AMvB wordt
gegeven. Vervolgens komt men dan voor de vraag te staan met behulp van welke
instrumenten die AMvB's moeten worden uitgevoerd. In dat kader past zelfregulering
uitstekend, zeker als een sector een hoge organisatiegraad kent.De minister benadrukte met zijn beleid een omvattende oplossing
te hebben willen bieden voor de gebleken problemen. Vertaling van het «nee
tenzij-beginsel» in AMvB's zal in bepaalde sectoren zeer uitgebreide
regelgeving vergen. Als het moet, dan zal dit gebeuren, maar vooralsnog wenste hij organisaties gedurende een zekere periode ruimte te geven
om er zelf invulling aan te geven aan de hand van algemene normstelling door
de overheid. Mocht de Kamer echter vasthouden aan de voorkeur om sectoren
slechts op basis van bij wetgeving vastgestelde normen ruimte te geven voor
zelfregulering, dan rest de regering geen andere keuze dan die weg in te slaan.
Geconditioneerde zelfregulering zoals door mevrouw Swildens omschreven, zag
hij niet als alternatief. Men kiest ofwel voor vastlegging van wettelijke
regels in een AMvB, ofwel voor de door hem voorgestane weg.Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA) wees erop dat het Zwartboek
malafide hondenhandel aantoont dat van regelgeving als neergelegd in het gelukkig
nog bestaande Honden- en Kattenbesluit 1981 wel degelijk een preventieve werking
uitgaat. Natuurlijk impliceert dit niet dat de overheid zonder meer van bovenaf
regelgeving moet opleggen, zonder betrokkenen daarover te raadplegen. Goedwillenden
in de sectoren kunnen worden ingeschakeld bij de formulering van normen in
een AMvB, die vervolgens kan worden gebruikt bij de bestrijding van kwaadwillenden
die zich er niet aan houden. Binnen de in die AMvB neergelegde normen kan
via zelfregulering veel worden gedaan aan uitwerking, onderlinge controle
en handhaafbaarheid.De minister erkende het belang om bij de opstelling van AMvB's
gebruik te maken van bestaande kennis en te overleggen met de betrokken sectoren.
Voorop blijft echter staan dat uiteindelijk de overheid de wet stelt. Er is
dan geen gelegenheid meer voor de sector om eerst zelf op basis van gestelde
normen een zekere regulering te ontwikkelen. Nogmaals wees hij erop dat iets
als geconditioneerde zelfregulering niet kan worden beschouwd als een tussenweg
tussen de keuze voor zijn oorspronkelijke beleidslijn en een keuze voor wetgeving
via AMvB's. Verder waarschuwde hij dat de uitwerking van AMvB's voor de in
de notitie bedoelde onderwerpen de nodige tijd zal vergen.De heer Blauw (VVD) vroeg de minister aan te geven hoeveel
tijd met beide beleidskeuzes gemoeid zou zijn.De minister moest op deze vraag het antwoord schuldig blijven.
Wel benadrukte hij dat aan het opstellen van de AMvB's met de nodige voortvarendheid
zal worden gewerkt. In dat kader zal in overleg met de minister van Justitie
het nodige moeten worden gedaan aan de handhaving en controle van het geheel.
Hij voorspelde dat dit, gezien de omvang van het beleidsveld, geen eenvoudige
zaak zal zijn.De heer Reitsma (CDA) vroeg de minister over de duur van de
beleidsvoorbereiding nader te rapporteren. Hij wees erop dat zelfregulering
als instrument een goede rol kan vervullen bij de opstelling van doelvoorschriften.
Voor dingen die via zelfregulering zijn opgelost, behoeven dan namelijk geen
materiële doelen meer te worden geformuleerd. Tegen deze achtergrond
pleitte hij ervoor om de materiële normen in overleg met de sector vast
te stellen. Langs die weg kan de vrees voor al te bureaucratische regelgeving
worden weggenomen.De minister waarschuwde voor het bewandelen van zo'n tussenweg.
Invulling van de wet via regelgeving die is neergelegd in AMvB's zal uitputtend
van karakter moeten zijn. Dat daarbij rekening wordt gehouden met gedachten
die in de sector leven, spreekt vanzelf, maar uiteindelijk wordt de regelgeving
door de overheid vastgesteld. Daarbij kan niet op onderdelen worden besloten
om zaken aan de sector over te laten. Ook kan dan niet in de praktijk worden
getoetst of een voldoende draagvlak aanwezig is. Die basis zal
via het stellen van wettelijke normen worden vastgesteld.Problemen bij kleine dierentuinen zullen gericht worden aangepakt. De
minister verwachtte op korte termijn van de betrokken sector een plan van
aanpak voor het toepassen van de keizersnede bij dikbilrunderen te ontvangen.
Van desbetreffende experimenten was hij op de hoogte. Met ontwikkelingen in
dit kader zal in de besluitvorming rekening worden gehouden. De betrokken
sector heeft gedurende enige tijd gelegenheid gehad om zich aan te passen
aan de nieuwe systematiek op het gebied van de huisvesting van legkippen.
Inmiddels zijn maatregelen aangekondigd. De AID is op dit punt zeer alert. Nadere gedachtenwisselingMevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA) zag de door haar voorgestane
geconditioneerde zelfregulering niet als een «sluipweg» tussen
de twee uitersten. In het kader hiervan dienen in AMvB's normen te worden
vastgelegd waaraan men zich moet houden en die ook gehandhaafd kunnen worden.
Bonafide organisaties en individuen zullen zich daaraan willen houden, omdat
het hen mede een mogelijkheid geeft om zich te profileren ten opzichte van
degenen die zich er niet aan willen houden. Nadere invulling en uitwerking
van zo'n AMvB kan worden overgelaten aan zelfregulering. Dat kan per AMvB
verschillen. Op deze manier wordt het draagvlak vergroot en wordt de handhaafbaarheid
van regelgeving verbeterd.De heer Reitsma (CDA) vond dat de minister in het debat wat
al te veel van een zwart/wit-opstelling uitging. Nu hij ermee heeft ingestemd
om de door de Kamer voorgestane weg te bewandelen, moet hij de positieve kanten
van de door hem aanvankelijk voorgestane weg niet uit het oog verliezen. Hij
ging ervan uit dat de minister er in de praktijk achter zal komen dat beide
keuzes wel degelijk met elkaar te combineren zijn.Mevrouw Vos (Groenlinks) verheugde zich over de nadere stellingname
van de minister en sloot zich aan bij het betoog van mevrouw Swildens in tweede
termijn. Vindt de minister inderdaad dat de NVVS er niet in is geslaagd om
via zelfregulering het vissen met levend aas aan banden te leggen en zo ja,
kan dan het verbod dan niet sneller dan per 1 januari 1997 ingaan?De heer Van den Bos (D66) toonde zich zeer tevreden over de
conclusie die de minister uit het debat trok.De heer Poppe (SP) sloot zich daarbij aan. Hij spoorde de minister
aan vooral te doen wat hij van plan was te doen, maar dit op zo kort mogelijke
termijn te bekronen met een AMvB.De heer Stellingwerf (RPF) zag ook geen tegenstelling tussen
beide keuzes. Ook hij was blij met de richting die thans wordt ingeslagen
ten aanzien van het vissen met levend aas, al moest het hem wel van het hart
dat deze opstelling tijdens de recente begrotingsbehandeling nog absoluut
niet mogelijk bleek.De heer Blauw (VVD) onderstreepte nogmaals de nauwe relatie
tussen dierenbescherming en menselijke beschaving. Menselijke beschaving is
niet af te dwingen met wetgeving, maar kan slechts worden bereikt door middel
van een proces van verinnerlijking. Hij spoorde de minister aan bij de voorbereiding
van de AMvB's zeer nauw contact te houden met zijn collega van Justitie. Niet
handhaafbare wetgeving zag hij als de slechtste denkbare uitkomst van dit
debat. De minister zegde in verband met dit laatste toe zeer nauw
contact met zijn ambtgenoot van Justitie te houden. Verder zegde hij toe de
Kamer een tijdschema voor de voorbereiding van AMvB's te doen toekomen. Hij
verklaarde omwille van de duidelijkheid van de discussie de keuzes wat scherp
tegenover elkaar te hebben gesteld. De Kamer heeft in dezen een duidelijke
keuze gemaakt. Binnen de systematiek van wetgeving zal worden bezien of op
een of andere manier invulling kan worden gegeven aan de zelfwerkzaamheid
van sectoren.De minister verdedigde zijn eerdere stellingname inzake nadere regelgeving
voor het vissen met levend aas door erop te wijzen dat hij pas zeer recent
had kennisgenomen van desbetreffende berichtgeving. Gezien het belang van
overleg met de NVVS en van voorlichting over het aanstaande verbod wenste
hij vast te houden aan de datum van 1 januari 1997. De brief van 4 juli 1995, houdende een plan van aanpak
nertsenhouderij (LNV-95-310)De heer Van der Vlies (SGP) constateerde dat met de presentatie
van het plan van aanpak bij brief van 4 juli jl. is voldaan aan het dictum
van zijn motie op kamerstuk nr. 23 900-XIV, nr. 36. Wat teleurstellend
vond hij het dat het plan van aanpak nogal beschrijvend van aard is en dat
voornemens tot daadwerkelijke aanpassing er moeilijk in zijn te vinden. Wat
dit betreft is het plan van aanpak nog niet in alle opzichten overtuigend.
Hoe ziet de minister dit? Op sommige punten worden voorgenomen maatregelen
beschreven. Zo is als norm afgesproken dat binnen drie jaar alle bedrijven
kooiverrijking hebben toegepast en dat binnen tien jaar wordt voldaan aan
de vereiste kooioppervlakten. Deze termijnen leken hem op het eerste gezicht
redelijk. Een goede evaluatie achtte hij noodzakelijk. Is de minister bereid
binnen twee jaar een eerste evaluatie te houden? Daarbij zouden naast prof.
Wiepkema ook andere deskundigen betrokken moeten worden.De heer Van der Vlies onderschreef de op pag. 8 van het plan van aanpak
omschreven behoefte aan verder onderzoek naar verbeteringen in het welzijn
van nertsen. Het is goed dat de sector daaraan wil bijdragen. Wanneer zal
dit onderzoek worden gestart en welke vorm zal dit krijgen? De heer Reitsma (CDA) maakte uit het plan van aanpak op dat
gedegen uitvoering is gegeven aan de motie-Van der Vlies. Met belangstelling
zag hij de evaluatie ervan tegemoet. Waarom is die pas voor eind 1998 voorzien?De heer Stellingwerf (RPF) toonde zich enigszins teleurgesteld
over het plan van aanpak. Bij de aanvaarding van de motie-Van der Vlies stond
zijn fractie het vergroten van het welzijn van de dieren voor ogen. Of het
plan van aanpak daaraan bijdraagt, betwijfelde hij. Wat in het plan beschreven
staat over de kooigrootte zag hij niet als een verbetering ten opzichte van
de praktijk. Het beschrevene over groepshuisvesting tendeert ertoe dat er
per dier minder oppervlak beschikbaar komt dan thans. Wat dat betreft is er
eerder sprake van een achteruitgang dan van een vooruitgang. Hij sloot zich
aan bij vragen van de heer Van der Vlies over de evaluatie. Verder pleitte
hij ervoor om het plan van aanpak te laten toetsen door een aantal onafhankelijke
deskundigen.De heer Poppe (SP) vond het huisvesten van nertsen in groepen
in strijd met het solitaire karakter van dit dier. Zeker in relatie tot de
geringe vooruitgang op het gebied van kooigrootte zal dit leiden tot slechtere
leefomstandigheden voor de dieren. Er zou eens goed moeten worden bezien of
dit eigenlijk niet uit den boze is. Mevrouw Vos (Groenlinks) gaf aan, grote problemen te hebben
met het plan van aanpak. Het leidt nauwelijks tot verbetering van het dierenwelzijn.
In de kooiruimte is geen substantiële verbetering te constateren. Het
voornemen om deze van nature solitair levende dieren in groepen te huisvesten
leek haar in strijd met het welzijn ervan. Zij ging ervan uit dat dit voornemen
vooral door economische motieven is ingegeven. Voor het welzijn van de dieren
van belang zijnde zaken als het ontbreken van water en de interpretatie van
nieuwsgierig gedrag, komen in het plan van aanpak niet aan de orde. Ook gaat
het plan niet in op het probleem dat nertsen eigenlijk niet in kooien, maar
in een natuurlijker omgeving gehuisvest moeten worden. De sector wil dieren
selecteren op rustig gedrag. Uit wetenschappelijke publikaties blijkt dat
actieve dieren minder angstig zijn. Het selecteren op rustig gedrag betekent
dus in feite dat op angst wordt geselecteerd.Alles overziende vond mevrouw Vos het plan van aanpak geen goede uitwerking
van de motie-Van der Vlies. Wil de minister het plan ter beoordeling voorleggen
aan een onafhankelijke commissie van deskundigen? Fundamentele welzijnsvragen
dienen onderwerp van onderzoek te zijn. De sector is bereid om te investeren
in nieuw onderzoek. Kan de minister tegen deze achtergrond en gezien de privatisering
van de DLO-instituten, garanties te geven voor de onafhankelijkheid van dergelijk
onderzoek? Ten slotte vroeg zij of Nederland behoort tot de dertien Europese
lidstaten die bij de Europese Commissie aandrongen op uitstel met een jaar
van het importverbod op bont uit de VS en Canada dat met behulp van wildklemmen
is gevangen. Zo ja, waarom is dat gebeurd?Mevrouw Swildens-Rozendaal (PvdA) leidde uit de aard van de
maatregelen en uit de lange uitvoeringsperiode af dat in het plan van aanpak
slechts verbeteringen zijn opgenomen als deze mede bijdragen aan de bevordering
van een economische bedrijfsvoering. In zijn brief suggereert de minister
dat de maatregelen geëffectueerd moeten worden, maar ze worden niet neergelegd
in wet- en regelgeving. De Nederlandse vereniging van fokkers van edelpelsdieren
(NFE) draagt slechts zorg voor advisering van de nertsenhouders. Instrumenten
om realisering ervan af te dwingen, zijn niet voorhanden. Desondanks benadrukte
zij, de minister verantwoordelijk te houden voor het halen van de doelstellingen.
Ook in dit verband is er sprake van zelfregulering. Hoopgevend vond zij dit
niet, want in het verleden hebben nertsenhouders reeds te kennen gegeven,
eigenlijk te vinden dat in de oude situatie al uitstekend werd gezorgd voor
gezondheid en welzijn van de dieren. Het plan van aanpak bevat dan ook weinig
nieuws. Nestboxen moeten volgens het plan standaard aanwezig zijn, maar daar
was in verleden al in voorzien. Meerwaarde zag zij ook niet in kooiverrijking.
Ook de regels voor kooimaten zag zij niet als een verbetering. Met name de
breedte van 30 cm dient een economisch belang. Kleinere maten leiden namelijk
tot beschadiging van de pels. Groepshuisvesting (waarbij ook zij vraagtekens
zette, gezien het solitaire karakter van de nerts) kan zelfs leiden tot intensivering
van de nertsenhouderij, omdat in aaneengeschakelde boxen drie keer zoveel
nertsen kunnen worden gehouden als in aparte boxen. Selectie op rustig gedrag
zou de intrinsieke waarde van het dier geweld aan kunnen doen. Verder constateerde
zij dat in tegenstelling tot de conclusie van prof. Wiepkema het voederregime
pas na drie jaar wordt aangepast. Gezien al deze vraagtekens en twijfels wenste
ook zij dat het plan van aanpak wordt getoetst door andere, onafhankelijke
deskundigen. Ook verlangde zij dat bij de evaluatie in 1998 andere deskundigen
worden betrokken.De heer Van den Bos (D66) zag het plan van aanpak als een voorbeeld
van het soort zelfregulering waar hij grote moeite mee heeft. Hij sloot zich
aan bij kritische vragen die door vorige sprekers reeds werden gesteld. Speciale
aandacht vroeg hij daarbij voor de groepshuisvesting, voor de aanpassing
van het voederregime en voor de genetische selectie. Ervan uitgaande dat in
de wetenschap altijd verschillende opvattingen opgeld doen, verlangde ook
hij toetsing van het plan van aanpak door andere onafhankelijke deskundigen.
Ook de evaluatie mag niet aan één persoon worden overgelaten.De heer Blauw (VVD) vond het plan van aanpak een hele vooruitgang
in vergelijking tot de situatie van enkele jaren geleden, waarin er over dit
soort vragen eigenlijk geen discussie mogelijk was, omdat de sector ervan
overtuigd was dat goed werd gewerkt. Thans wordt ingestemd met het zo snel
mogelijk uitvoeren van maatregelen. Daarnaast is de sector bereid mede te
investeren in vervolgonderzoek en wordt ingestemd met een evaluatie in 1998.
Bij de evaluatie moet worden beoordeeld of veranderingen snel genoeg worden
doorgevoerd. In het algemeen moet de sector enige tijd worden gegund om zich
aan te passen. Alles overziende zag hij het plan van aanpak als een uitstekend
voorbeeld van zelfregulering. Tegen de achtergrond van de destijds bewust
gemaakte keuze voor begeleiding door één onafhankelijke deskundige,
vroeg hij wie ermee gediend zou zijn om thans nog meer (elkaar tegensprekende)
deskundigen zich over deze zaak te laten uitspreken. Het antwoord van de ministerDe minister vond dat het plan van aanpak voldoet aan het in
1994 uitgebrachte advies van prof. Wiepkema. Het bevat duidelijke termijnen
en gaat uit van de participatiegedachte. Voor kooiverrijking is een periode
van drie jaar gekozen in verband met de hiertoe te verrichten investeringen
en het onderzoek naar een ander voederpatroon. De beoogde kooigrootte leidt
niet tot een situatie waarin er per nerts in feite minder oppervlakte beschikbaar
is. Op basis van dit plan van aanpak kunnen fokkers niet op hetzelfde vloeroppervlak
meer dieren houden. In vergelijking tot de huidige praktijk wordt het vloeroppervlak
per dier zelfs tot 40% vergroot. Aaneenschakeling van kooien geeft de dieren
twee tot drie keer zoveel bewegingsruimte als nu.Nertsen leven in principe inderdaad solitair, maar moederdieren met jongen
en jonge dieren in de opgroeifase hebben een natuurlijke behoefte aan onderling
contact. In het plan van aanpak is aan deze behoefte tegemoetgekomen door
voor deze categorie dieren groepshuisvesting voor te schrijven.Selectie op rustig gedrag vond de minister op zichzelf niet verwerpelijk,
mits blijvend wordt voldaan aan alle overige welzijnskenmerken die in dit
kader aanwezig moeten zijn.Over verzelfstandiging van DLO-instituten wordt nog met de Kamer overlegd.
In dat kader zegde de minister toe zich ervoor in te zullen zetten dat de
onafhankelijkheid van het onderzoek van deze instituten overeind blijft. Dit
type onderzoek is ook opgenomen in de onderzoeksprogramma's van het ministerie
van LNV zelf.De Europese Raad van ministers van landbouw zal zich op 15 december buigen
over het importverbod op bont dat met behulp van wildklemmen is gevangen.
De EU zal hierover bij unanimiteit een beslissing moeten nemen. Naar het zich
laat aanzien zijn alleen het Verenigd Koninkrijk en Nederland voor invoering
van het verbod per 1 januari 1996. In dit verband is gewezen op problemen
die voortvloeien uit de GATT-overeenkomst en de WTO.De minister was bereid om het plan van aanpak te laten toetsen door andere
onafhankelijke deskundigen, mits dit op korte termijn kan worden afgerond
en voldoende deskundigen zich daartoe bereid verklaren. Specifieke vragen
van de commissie kunnen in dat kader worden bezien. Duidelijkheid op korte
termijn is nodig om de sector, die toch de nodige inspanningen heeft geleverd,
niet onnodig lang in onzekerheid te laten. Daar komt bij dat
het plan van aanpak in grote lijnen de door prof. Wiepkema gestelde voorwaarden
volgt. Verder vond hij het een goed idee om bij de evaluatie in 1998 ook andere
onafhankelijke deskundigen te betrekken. De voorzitter van de commissie,BlauwDe griffier van de commissie,Hillen XNoot1Samenstelling: Leden: Van der Linden (CDA), Blauw (VVD), voorzitter,
Van der Vlies (SGP), ondervoorzitter, M. M. H. Kamp (VVD), Esselink (CDA),
Smits (CDA), Reitsma (CDA), Huys (PvdA), Swildens-Rozendaal (PvdA), Ter Veer
(D66), Van Zijl (PvdA), Witteveen-Hevinga (PvdA), Aiking-van Wageningen (groep-Nijpels),
Woltjer (PvdA), Schuurman (CD), Augusteijn-Esser (D66), Van den Bos (D66),
Van Ardenne-van der Hoeven (CDA), Stellingwerf (RPF), Crone (PvdA), M. B.
Vos (GroenLinks), Van Waning (D66), Keur (VVD), O. P. G. Vos (VVD), Passtoors
(VVD). Plv. leden: Bukman (CDA), Te Veldhuis (VVD), Van Middelkoop (GPV),
Remkes (VVD), Beinema (CDA), Leers (CDA), Biesheuvel (CDA), Van Gijzel (PvdA),
Liemburg (PvdA), Hoekema (D66), M. M. van der Burg (PvdA), Verspaget (PvdA),
Verkerk (AOV), Poppe (SP), Jorritsma-van Oosten (D66), Gabor (CDA), Leerkes
(Unie 55+), De Cloe (PvdA), Oedayraj Singh Varma (GroenLinks), Doelman-Pel
(CDA), Cornielje (VVD), Verbugt (VVD), H. G. J. Kamp (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24140-18.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl