Vergunningen; Brief minister bij eindrapportages ministeries mbt implementatie aanbevelingen Algemene Rekenkamer inzake vergunningen
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-10 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24656, nr. 7

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

15-07-1998

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1997-1998

24656 nr. 7

07-07-1998

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamInleidingParagraaf 1 Implementatie aanbevelingen Algemene Rekenkamer1. Heroverweging2. Bedrijfsvoering3. Leges4. Handhaving5. IntegriteitParagraaf 2. Samenvatting van de departementale rapportagesMinisterie van Defensie HeroverwegingBedrijfsvoeringLegesHandhavingIntegriteitMinisterie van Economische ZakenHeroverwegingBedrijfsvoeringLegesHandhavingIntegriteitMinisterie van Financiën HeroverwegingBedrijfsvoeringLegesHandhavingIntegriteitMinisterie van Justitie HeroverwegingBedrijfsvoeringLegesHandhavingIntegriteitMinisterie van Landbouw Natuurbeheer en Visserij HeroverwegingBedrijfsvoeringLegesHandhavingIntegriteitMinisterie van Onderwijs Cultuur en WetenschappenHeroverwegingBedrijfsvoering, aanvragen en verlenenLegesHandhaving en gedogenIntegriteitMinisterie van Sociale zaken en Werkgelegenheid HeroverwegingBedrijfsvoeringLegesHandhavingIntegriteitMinisterie van Verkeer en WaterstaatHeroverwegingBedrijfsvoeringLegesHandhavingIntegriteitMinisterie van Volksgezondheid Welzijn en Sport HeroverwegingBedrijfsvoeringAchterstandenLeges en uitvoeringskostenGedoogbeleidIntegriteitAlgehele conclusieMinisterie van VROM HeroverwegingBedrijfsvoeringLegesHandhavingIntegriteitOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24656Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 50 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 656Vergunningennr. 7BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIEAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal's-Gravenhage, 7 juli 1998 InleidingHierbij zend ik u de eindrapportages van de departementen met betrekking
tot de implementatie van de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer inzake
«Vergunningen»1. In het onderstaande
trek ik dienaangaande een aantal algemene conclusies (paragraaf 1).Vervolgens
treft u de samenvattingen aan van de rapportages per departement, die onder
verantwoordelijkheid van de desbetreffende ministeries tot stand zijn gekomen
(paragraaf 2). Paragraaf 1 Implementatie aanbevelingen Algemene RekenkamerBij brief van 16 juli 1997 ontving u de tussenrapportages van de ministeries
van Defensie, Economische Zaken, Financiën, Justitie, Landbouw Natuurbeheer
en Visserij, Onderwijs Cultuur en Wetenschappen, Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
Verkeer en Waterstaat, Volksgezondheid Welzijn en Sport en Volkshuisvesting
Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer. In die rapportages was een eerste stand
van zaken weergegeven van de implementatie van de aanbevelingen die de Algemene
Rekenkamer had gedaan in het rapport over het beleidsinstrument vergunningen.
In de begeleidende brief van de Minister van Justitie werden daarbij de uitgangspunten
uiteengezet die zouden moeten gelden bij het hanteren van vergunningstelsels.
In die brief is vermeld dat de departementen voor de zomer van 1998 opnieuw
rapporteren. Deze rapportages treft u hierbij aan. Verder heeft het kabinet
ter uitwerking van de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer een aantal
uitgangspunten van wetgevingsbeleid inzake vergunningen geformuleerd. Deze
uitgangspunten hadden in de brief van 1997 een voorlopig karakter en zouden
in de loop van de voorbereiding van de eindrapportages worden getoetst op
hun houdbaarheid. In deze brief worden de uitgangspunten van wetgevingsbeleid
nader ingevuld en aan de hand van de onderzoeken bij de departementen genuanceerd. Over de brief van 16 juli 1997 (24 656, nr. 5) met de departementale
tussenrapportages heeft de Tweede Kamer in een algemeen overleg op 5 februari
1998 van gedachten gewisseld met de Minister van Justitie (24 656, nr.
6). In dat overleg heeft de Kamer aangedrongen op een voorzetting van de coördinerende
activiteiten van de minister van Justitie met het oog op de eindrapportages
van de departementen. Ter voorbereiding op die eindrapportages is vanuit het
ministerie van Justitie een aantal malen overleg gevoerd met de betrokken
departementen en is een vragenlijst opgesteld aan de hand waarvan de inventarisatie
van de implementatie van de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer door
de departementen is verricht.Over het geheel genomen kan nu het volgende worden vastgesteld. Alle departementen
hebben alle vergunningstelsels die daar volgens de definities van de Algemene
Rekenkamer voor in aanmerking komen doorgelicht, in die zin dat alle stelsels
zijn bezien op de vragen:– of heroverweging op zijn plaats is;– of de bedrijfsvoering zou moeten worden aangepast;– of leges zou moeten worden geheven;– of de handhaving te wensen overlaat– of maatregelen m.b.t. de integriteit van het vergunningverleningsproces
zouden moeten worden genomen.Dit betekent niet, dat alle stelsels die daarvoor in aanmerking komen
ook daadwerkelijk zijn heroverwogen en gewijzigd, de bedrijfsvoering is aangepast
etc. Wel zijn voor alle stelsels acties in gang gezet. Dit kan betekenen dat
geconcludeerd is dat geen aanpassingen nodig zijn, of dat wijzigingen in regelgeving,
bedrijfsvoering of uitvoering in enig traject zijn ondergebracht, of dat de
wijzigingen volledig zijn doorgevoerd. Alleen het Ministerie van Verkeer en
Waterstaat neemt hierbij een bijzondere plaats in, waar men de implementatie
is begonnen met het uitwerken en ingang doen vinden van een toetsingskader.Bij de doorlichting is verder gebleken dat in veel gevallen de aanbevelingen
van de Algemene Rekenkamer passend bleken en implementatie op zijn plaats
was. Ook bleek een aantal stelsels daaraan reeds te voldoen. In andere gevallen
bleken de aanbevelingen nuancering te behoeven. Een aantal stelsels bleek
bijvoorbeeld te klein van omvang om het vaststellen van produktienormen zinvol
te maken. Ook voor het heffen van leges blijkt de praktijk een genuanceerder
beeld op te leveren dan de Algemene Rekenkamer aangaf. Zowel doelmatigheids-overwegingen
als beleidsmatige overwegingen leiden ertoe dat het heffen van kostendekkende
leges in bepaalde gevallen niet passend is.In alle rapportages is ingegaan op de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer
waarbij de bovengenoemde thema's zijn gevolgd. In het onderstaande wordt t.a.v
deze thema's in algemene zin aangegeven welke algemene conclusies over het
wetgevingsbeleid worden getrokken. Ten slotte zijn concluderende samenvattingen
per departement opgenomen. 1. HeroverwegingConform het gestelde in de brief van 16 juli 1997 gelden als algemene
beleidslijnen voor het gebruik van het vergunninginstrument:a. Met het oog op het voorkomen van onnodige belasting door regelgeving
gaat het kabinet er bij het ontwerpen van nieuwe stelsels van uit, dat– algemene regels, op de naleving waarvan repressief toezicht wordt
uitgeoefend de voorkeur verdient boven preventief toezicht door meldingen
of vergunningen; – meldingsplicht de voorkeur verdient boven vergunningplicht.b. De vergunning wordt in het algemeen als een passend instrument beschouwd
als:– individuele afweging van belangen nodig is, doordat de omvang
van het beschermde belang en het belang van de aanvrager sterk per geval verschillen;– het nodig is individuele gedragingen of handelingen door individuele
voorschriften te reguleren en daarop toezicht te houden;– het te beschermen belang van zo'n zwaar gewicht is, dat een ontheffing
van het verbod in kwestie slechts bij uitzondering moet worden gegeven, waarvoor
het kabinet conform de Aanwijzingen voor de regelgeving nr.125 de term ontheffing
gebruikt.Tussen de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer, die gericht zijn op
tot een objectieve beoordeling te komen bij grotere aantallen vergunningaanvragen
en de situaties waarbij individuele afweging in uitzonderlijke situaties dient
plaats te vinden, bestaat een zekere spanning. In het algemeen kan worden
aangenomen, dat, naarmate een stelsel een groter aantal vergunningen genereert,
de noodzaak van objectivering groter is. Dit kan gebeuren in de vorm van het
vaststellen van toetsingscriteria, richtlijnen, beleidsregels etc. Naarmate
meer objectivering van de vergunningverlening plaats vindt is echter ook de
overweging dringender, of het stelsel niet door algemene regels kan worden
vervangen.Door de departementen zijn deze uitgangspunten steeds gehanteerd bij het
heroverwegen van de stelsels. Aangetekend wordt dat daar waar het vergunninginstrument
is voorgeschreven in dwingende Europese of andere internationale regelgeving
voor heroverweging geen ruimte bestond. Voor enkele stelsels is de heroverweging
nog een onderdeel van lopend evaluatieonderzoek en dus nog niet afgerond. 2. BedrijfsvoeringDoor de Algemene Rekenkamer werd aanbevolen om met het oog op de realisatie
van doelstellingen gebruik te maken van prestatiegegevens, verder het verankeren
van de toekenningscriteria in beleidsregels, het bijhouden van een vergunningenbestand
en een efficiënte bedrijfsvoering. Dat laatste houdt in dat voor stelsels
van enige omvang produktienormen worden vastgesteld en prestatiegevens worden
bijgehouden. Daarnaast heeft de Rekenkamer aanbevolen dat van standaardformulieren
en controlerichtlijnen gebruik wordt gemaakt en dat inzicht bestaat in de
omvang van de uitvoeringskosten.Bij de rapportages zijn de ministeries ervan uitgegaan dat de doorwerking
van de aanbevelingen inzake bedrijfsvoering slechts opportuun zijn bij stelsels
van enige omvang. Verder leidt de toepassing van Algemene wet bestuursrecht
reeds tot verbeteringen in het proces van toekenning van vergunningen door
bepalingen inzake termijnen, motivering, onafhankelijkheid en invulling van
beleidsregels. 3. LegesDoor de ministeries wordt de hoofdregel gehanteerd dat, conform de aanbevelingen
van de Algemene Rekenkamer, leges worden geheven bij vergunningverlening,
die zoveel mogelijk kostendekkend zijn. In de brief van 16 juli 1997 werden
de volgende uitzonderingen op deze regel geformuleerd: Geen leges worden geheven:– als vergunningen slechts incidenteel worden afgegegeven en het
voordeel dat de aanvrager geniet ten koste van het algemeen belang economisch
gezien verwaarloosbaar is;– het heffen van leges een onevenredig zwaar belemmerende werking
op het verkrijgen van een vergunning zou hebben.Leges behoeven niet kostendekkend te zijn indien:– de door te berekenen kosten onevenredig hoog zouden zijn ten opzichte
van het te dienen belang.In aanvulling op deze uitzonderingen wordt tevens als uitzondering geformuleerd
dat geen leges worden geheven indien:– dit om beleidsmatige redenen wenselijk wordt geacht. Hierbij gaat
het o.a. om de afweging of (extra) administratieve lasten voor bedrijven ontstaan
dan wel onevenredig hoge lasten voor belastingplichtigen.– dit om doelmatigheidsredenen niet wenselijk is, bijvoorbeeld omdat
de legesheffingen met afdrachten aan de Staat worden verrekend.In de rapportages van Economische Zaken en van Financiën wordt hierop
ingegaan. 4. HandhavingDoor de Algemene Rekenkamer is aandacht gevraagd voor de handhaving van
de vergunningstelsels. Daarbij is met name aan de orde gekomen de noodzaak
om duidelijk vast te stellen welke instanties met de handhaving zijn belast
en hoe de beleidsvrijheid wordt gereguleerd alsmede het feit dat zich gedoogsituaties
voordoen.Door de ministeries is gerappporteerd over de handhaving van de vergunningstelsels
en de vraag of daarbij sprake is van knelpunten en/of gedoogsituaties en over
de verbeteringen die zijn of worden aangebracht. Daarbij gelden de uitgangspunten
van de nota Grenzen aan Gedogen (TK 1996–97, 25 085, nrs. 1–2). 5. IntegriteitDe Algemene Rekenkamer heeft het proces van vergunningverlening als integriteitsgevoelig
aangemerkt en aanbevelingen gedaan voor de waarborging van de integriteit
in de vorm van o.a. functiescheiding en functieroulatie.Door de departementen is zoveel mogelijk per stelsel aangegeven op welke
wijze is voorzien in functiescheiding en functieroulatie en welke andere maatregelen
met het oog op de waarborging van de integriteit, al dan niet in aansluiting
bij bestaande departementale trajecten gericht op optimalisering van de integriteit,
worden genomen. Paragraaf 2. Samenvatting van de departementale rapportagesHieronder volgt een samenvatting van de departementale rapportages. De
inhoud komt voor de verantwoordelijkheid van de betreffende vakministers. Ministerie van Defensie HeroverwegingMet uitzondering van het vergunningstelsel op basis van artikel 1 van
het Uitvoeringsbesluit op de Weerkorpsen wordt geen van de vergunningstelsels
in heroverweging genomen. Het vergunningsinstrument wordt als geëigend
instrument gezien en voldoet in genoegzame mate. Met betrekking
tot het hiervoor genoemde stelsel wordt ambtelijk bezien in hoeverre voortzetting
van de huidige systematiek nuttig en noodzakelijk is. BedrijfsvoeringVoor het merendeel van de vergunningstelsels geldt dat met het oog op
het geringe aantal jaarlijks te verlenen vergunningen, aan productienormen,
productieprestatie en uitvoeringskosten geen specifieke aandacht wordt besteed.
Geen van de stelsels kent achterstanden in de vergunningverlening. LegesHoewel in theorie legesheffing mogelijk is wordt daar bij alle stelsels
van afgezien. Enerzijds omdat bij verschillende stelsels het geringe aantal
vergunningen de kosten en administratieve lasten van invoering van legesheffing
niet rechtvaardigen en anderzijds de aard van de te verlenen vergunning zich
tegen legesheffing verzet. HandhavingMet betrekking tot de handhaving doen zich in het algemeen geen knelpunten
voor. Voor zover bij de handhaving van het Besluit luchtfotografie er knelpunten
zijn worden deze veroorzaakt door gebrek aan personele en materiële middelen.
Er is geen ruimte om deze knelpunten aan te pakken. IntegriteitIntegriteitsbewaking door middel van functieroulatie en functiescheiding
vindt waar mogelijk plaats. Ministerie van Economische ZakenUit het onderzoek naar 70 vergunningstelsels die uit de eerste inventarisatie
als relevant naar voren kwamen, is gebleken dat het afgelopen jaar, of al
eerder stelsels waren vervangen of vervallen. Kort samengevat zijn van de
op dit moment 56 in werking zijnde stelsels 10 stelsels internationaal bepaald,
worden 38 stelsels op dit moment geëvalueerd in het kader van de herziening
van de mijnwetgeving en de elektriciteitswetgeving en zijn 7 stelsels in het
kader van dit onderzoek individueel onder de loep genomen. Eén nieuw
stelsel is toegevoegd. HeroverwegingZoals gemeld kunnen de 10 op Europese verordeningen gebaseerde stelsels
niet voor heroverweging in aanmerking worden genomen. In het kader van wetsherziening
worden 34 stelsels uit de Mijnwetgeving en 4 stelsels uit de Elektriciteitswetgeving
op dit moment heroverwogen. De nieuwe Mijnbouwwet zelf bevat 4 vergunningstelsels
en bij de uitwerking van het nieuwe Mijnbouwbesluit zal mede op basis van
de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer nader overwogen worden in hoeverre
de op basis van het huidige besluit bestaande vergunningstelsels kunnen worden
afgeschaft of vereenvoudigd. In de nieuwe Elektriciteitswet zullen 5, volstrekt
van de oude wet verschillende, vergunningstelsels zijn opgenomen, waarvan
3 van tijdelijke aard zullen zijn.Van de 8 individueel bekeken vergunningstelsels zijn er vier die betrekking
hebben op het individueel kunnen stellen van nadere regels, wanneer zich een
bijzondere situatie voordoet. Deze stelsels worden daarom gehandhaafd.
Van twee stelsels wordt aangekondigd dat ze op korte termijn zullen worden
heroverwogen. Eén stelsel is per 1-1-1998 in werking getreden en één
stelsel is indirect gekoppeld aan dwingende Europese regelgeving. BedrijfsvoeringAls stelregel zijn de toekenningscriteria in de wet zelf of in AMVB's
vastgelegd. Hetzelfde geldt voor de te overleggen aanvraaggegevens, welke
ook wel in ministeriële regelingen zijn vastgelegd. Omdat een daadwerkelijke
beroep op de stelsels in de praktijk veelal beperkt blijft tot enkele gevallen
per jaar danwel uitblijft is een evaluatie van de bedrijfsvoering niet goed
mogelijk. Door een zo consequent mogelijke scheiding van verlening en handhaving
wordt een consistent beleid bij het verlenen van de vergunningen bevorderd. LegesIn het verlengde van de constatering dat de bedrijfsvoering niet goed
meetbaar is ligt de constatering dat kostenbepaling en daarmee doorberekening
niet objectief toetsbaar mogelijk is. In een enkel geval waar dit wel mogelijk
is vindt doorberekening plaats (IJkwet), in veel gevallen is ook na heroverweging
besloten dit niet te doen. In de nieuwe electriciteitswet is het doorberekenen
van de uitvoeringskosten van 3 vergunningstelsels geregeld. HandhavingZoals hierboven aangegeven wordt een zo consequent mogelijke scheiding
van verlening en toezicht op de naleving nagestreefd. Veelal zijn voor de
handhaving diensten aangewezen, die daartoe specifiek zijn uitgerust of daarvoor
in het leven zijn, danwel worden, geroepen. Daarom blijken zich – in
ieder geval op dit moment – bij de handhaving geen knelpunten voor te
doen bij de stelsels waarvan na heroverweging besloten is deze in stand te
houden. Evenmin komen gedoogsituaties bij de onderzochte stelsels voor. IntegriteitDoor de organisatorische scheiding van vergunningverlening en toezicht
wordt de integriteit bevorderd. Ministerie van Financiën HeroverwegingHet ministerie van Financiën heeft alle vergunningstelsels doorgelicht.
Voor nationale heroverweging van het vergunningsinstrument bestond in veel
gevallen niet of nauwelijks ruimte vanwege dringende EU-regelgeving of VN-resoluties.
Voor de stelsels waarbij deze ruimte wel bestond, is geconcludeerd dat het
vergunninginstrument nog steeds opportuun is. BedrijfsvoeringDe toekenningscriteria alsmede te overleggen aanvraaggegevens zijn kenbaar
uit wet- en regelgeving. Er bestaat weinig beleidsvrijheid bij de beslissingen
op aanvragen voor een vergunning. De controle van aanvraaggegevens vindt plaats
door de Nederlandse Bank en de Economische Controledienst of de Belastingdienst.
Er zijn geen achterstanden bij de vergunningverlening. Waar mogelijk
(vergunningen ter zake van belastingen en douane) wordt gewerkt met produktienormen
en geautomatiseerde gegevensbestanden. LegesBij geen enkele vergunningstelsel worden leges geheven. De redenen hiervoor
zijn dat:– dit niet in overeenstemming zou is met dwingende internationale
regelgeving– dit teveel kosten en administratieve lasten bij het bedrijfsleven
met zich zou brengen– geen financiële drempel voor een vergunningaanvraag moet
worden opgeworpen– het incidentele karakter van een vergunningverlening legesheffing
zinloos maakt– de leges zouden worden afgetrokken van afdrachten aan de Staat. HandhavingBij de handhaving van de vergunningstelsel bestaan nauwelijks knelpunten.
Wel onderzoekt een interdepartementale werkgroep of de procedures in de Sanctiewet
minder omslachtig en tijdrovend kunnen worden opgezet. Ook wordt in EU-verband
bezien of de handhaving van het toezicht op grensoverschrijdend verkeer (i.v.m.
de accijnsrichtlijn) kan worden verbeterd. IntegriteitDe aandacht voor integriteit maakt deel uit van de organisatie van het
proces van vergunningverlening. Principes als functiescheiding en functieroulatie
worden toegepast voor zover de aard van de te verlenen vergunning dergelijke
voorzieningen nodig maakt. Ministerie van Justitie HeroverwegingHet vergunnningstelsel inzake de opneming van buitenlandse pleegkinderen
komt, gelet op de verplichtingen van het Haags adoptieverdrag niet voor heroverweging
in aanmerking. Voor de vergunningstelsels op grond van Auteurswet, de Wet
wapens en munitie, de Wet op de weerkorpsen en de particuliere beveiligingsorganisaties,
de Wet op de kansspelen en de verklaring van geen bezwaar (Burgerlijk wetboek)
geldt dat het reguleren van en het toezichthouden op individuele gedragingen
en handelingen van belang zijn voor het realiseren van de doelstellingen van
de regelgeving en dat daarbij het vergunningsinstrument het meest geschikt
wordt bevonden. Ter zake van de Vreemdelingenwet en de naamswijziging (Burgerlijk
wetboek) kan worden opgemerkt dat het vegunninginstrument is gekozen om in
individuele gevallen een afweging te kunnen maken tussen het belang van de
aanvrager en het met de wet beoogde belang en dat het vergunninginstrument
daartoe geschikt is. Verder is vergunningverlening op het terrein van de vreemdelingenwetgeving
deels voorgeschreven in internationale bepalingen. BedrijfsvoeringVoor alle stelsels geldt dat toekenningscriteria kenbaar zijn uit de regelgeving,
circulaires en voorlichtingsbrochures. Bij de vergunningstelsels op grond
van het Burgerlijk wetboek: naamswijziging en verklaring van geen
bezwaar, de Wet op de weerkorpsen en particuliere beveiligingsorganisaties
en de Vreemdelingenwet wordt gewerkt met een geautomatiseerd vergunningbestand.
Bij alle stelsels zijn prestatiegegevens bekend. Tenslotte is onderzoek naar
kostprijzen verricht. Deze kunnen dienen om het inzicht in de uitvoeringskosten
te verhogen. LegesBij alle stelsels van enige omvang wordt leges geheven. Het gaat dan om
de stelsels op basis van het Burgerlijk wetboek: naamswijziging en verklaring
van geen bezwaar, op grond van de Wet wapens en munitie, de Wet op de kansspelen,
de Wet op de weerkorpsen en de nog niet in werking getreden Wet op de particuliere
beveiligingsorganisaties en recherchebureaus. Ook in het kader van de Vreemdelingenwetgeving
wordt leges geheven. Het kostendekkend maken hiervan is op dit moment beleidsmatig
niet opportuun omdat hierdoor de toelatingsmogelijkheden in belangrijke mate
beperkt zouden worden. HandhavingVan situaties waarin de vergunningverlener of handhaver op de hoogte is
van overtreding van vergunningsvoorschriften of handelen zonder vergunning,
waarbij bewust de keuze wordt gemaakt daartegen niet op te treden, is geen
sprake. Op het gebied van kansspelen heeft de werkgroep kansspelen herijkt
een rapport uitgebracht, waarin oplossingsrichtingen voor het verbeteren van
de handhaving van deze wet worden gegeven. De aanbevelingen worden thans bestudeerd,
waarbij met name verbetering van de expertise bij het OM en de politie aandacht
heeft. Op het gebied van particuliere beveiliging is in overleg met de politie
en horecabranche een scenario opgesteld met als doel naleving en handhaving
van de wet binnen de horecabranche. Met ingang van 1 juli 1998 wordt aangevangen
met de uitvoering daarvan. IntegriteitBij alle stelsels, met uitzondering van het stelsel op grond van de Auteurswet,
waar dat niet opportuun is, vindt functiescheiding en functieroulatie plaats.
Bij de afgifte van de verklaring van geen bezwaar wordt het verder doorvoeren
van functiescheiding momenteel bezien. Ministerie van Landbouw Natuurbeheer en Visserij HeroverwegingIn totaal zijn 112 vergunningstelsels onderzocht waarvan een derde deel
een min of meer slapend bestaan bleek te leiden in de zin dat zij in 1997
niet meer dan eenmaal per jaar werden toegepast. Voor zover nuttig zijn alle
stelsels heroverwogen door ze nog eens expliciet te toetsen aan de door de
Algemene Rekenkamer gehanteerde ijkpunten. Een belangrijke uitzondering geldt
die stelsels die rechtstreeks zijn afgeleid van internationale verplichtingen.
Hiervoor bestaat voor de Nederlandse overheid geen vrijheid ze te toetsen
aan van die internationale verplichting afwijkende criteria. Het gaat daarbij
om bijna de helft van alle LNV-vergunningstelsels. Van de vergunningstelsels
die zijn gebaseerd op nationale regelgeving zal een elftal (bijna 20%) na
heroverweging verdwijnen. Dit betekent dat bijna 50 vergunningstelsels, ook
na zorgvuldige toetsing, bleken te voldoen aan de criteria van de Algemene
Rekenkamer. BedrijfsvoeringVoor een aantal stelsels is geconstateerd dat verbeteringen wenselijk
zijn. De voorgestelde verbeteringen in de bedrijfsvoering van de vergunningstelsels
gebaseerd op de Bestrijdingsmiddelenwet zijn vermeld in het programma «Verbetering
uitvoering toelatingsbeleid». Voor de stelsels op grond van de Diergeesnmiddelenwet
zijn de achterstanden naganoeg geheel ingelopen. Voor een aantal stelsels
op grond van de Plantenziektewet is een uitvoeringsinstructie opgesteld, en
wordt gestart met de bouw van een geautomatiseerd vergunningenbestand. Voor
de stelsels gebaseerd op de Visserijwet worden thans productienormen opgesteld
en zijn systemen gebouwd om de vergunningbestanden geautomatiseerd bij te
houden. LegesAls uitgangspunt geldt dat voor de verlening van verguningen kostendekkende
leges worden geheven. Daarbij geldt evenwel in een aantal gevallen dat EU-regelgeving
die mogelijkheid niet biedt. Verder is het soms onwenselijk om leges te heffen
omdat Nederland in vergelijking met andere EU-landen te veel uit de pas zou
lopen of dat het heffen van leges een ongewenste drempel op zou werpen voor
het aanvragen van vergunningen. Dat laatste is het geval bij de vergunningen
op grond van de Gezondheidswelzijnswet voor dieren. De wijziging van de Diergeneesmiddelen
wet die thans bij de Tweede Kamer is zal een basis bieden voor kostendekkende
leges. HandhavingVoor de stelsels op het terrein van LNV zijn geen knelpunten geconstateerd
ten aanzien van de handhaving. Wel wordt aan verbeteringen gewerkt. Ten behoeve
van de Jachtwet, de Vogelwet en de Flora- en Faunawet wordt de handhavingsinzet
geïntensiveerd door extra formatieplaatsen respectievelijk het opstellen
van handhavingsdocumenten. Voor de Landbouwwet en de Veewet en de Wet bedreigde
uitheemse plant- en diersoorten zijn computersystemen in gebruik genomen ter
ondersteuning van de controle en toezicht. IntegriteitVoor de stelsels van LNV geldt dat het uitgangspunt van functiescheiding
en functieroulatie steeds wordt toegepast. Met name voor de stelsels waar
grote commerciële belangen een rol spelen aan de zijde van de aanvrager
is de aandacht voor intergriteitsbevorderende maatregelen groot. Zo geldt
bijv. voor en aantal stelsels o.a. die op grond van de Diergeneesmiddelenwet
dat technische adviezen worden ingewonnen voordat tot vergunningverlening
wordt overgegaan. Ministerie van Onderwijs Cultuur en WetenschappenHet aantal vergunningstelsels bij het ministerie van OCenW is zeer beperkt.
Het betreft vijf stelsels die alle gericht zijn op de bescherming van het
culturele erfgoed in Nederland respectievelijk de Europese Unie. De belangrijkste
conclusies van de eindrapportage zijn: HeroverwegingBij deze stelsels is hetzij het te beschermen belang – het culturele
erfgoed van Nederland, respectievelijk de Europese Unie – van zo'n zwaar
gewicht dat een ontheffing slechts bij uitzondering moet worden geheven, hetzij een individuele afweging van belangen nodig is doordat de omvang van
het beschermde belang van de aanvrager sterk per geval verschilt. Vergunningen
blijven aldus het geeigende instrument. Bedrijfsvoering, aanvragen en verlenenIn het algemeen is het aantal aanvragen zeer gering. Er zijn geen achterstanden
met het verlenen. De beleidsvrijheid ten aanzien van het verlenen van vergunningen
is in het algemeen beperkt onder andere door procedures voor het aanvragen
van inhoudelijk advies bij derden. LegesVanwege de grote verschillen in karakter van de aanvragen is geen standaard
kostprijs te bepalen. Verder zou een eventuele kostprijs door het lage volume
onaanvaardbaar hoog kunnen zijn. Heffen van leges is niet zinvol. Handhaving en gedogenVan gedogen is geen sprake. IntegriteitDe beleidsvrijheid ten aanzien van het verlenen van vergunningen is in
het algemeen beperkt door procedures. Ministerie van Sociale zaken en Werkgelegenheid HeroverwegingVan de 65 door de Algemene Rekenkamer onderzochte vergunningstelsels waren
ten tijde van de publicatie van het onderzoek in 1996 nog 14 vergunningstelsels
van kracht. Deze grote daling hangt nauw samen met de nieuwe Arbeidstijdenwet
en de totaal vernieuwde Arbeidsomstandighedenwet, die na een groot aantal
jaren van parlemantaire voorbereiding tot stand zijn gekomen.Het Rijtijdenbesluit zal worden ondergebracht in de Arbeidstijdenwet.
Tegelijkertijd zullen verschillende criteria op grond waarvan ontheffingen
worden gegeven worden omgezet in criteria voor algemeen geldige vrijstellingen.
Het aantal ontheffingen op basis van het Rijtijdenbesluit zal van enkele duizenden
teruggaan naar nihil. Het aantal vergunningen op grond van de Kernenergiewet
is afgelopen jaren verminderd als gevolg van verzamel- en complexvergunningen.
Overigens is vastgesteld dat met de recente wetgeving is voldaan aan de aanbevelingen
van de Algemene Rekenkamer en dat wezenlijke veranderingen in het gebruik
van het instrument vergunning niet nodig zijn. BedrijfsvoeringDe criteria voor de ontheffingen en vrijstellingen zijn vastgelegd in
de wet- en regelgeving. Van (enige) substantiële betekenis zijn alleen
nog ontheffingen kinderarbeid (ten behoeve van culturele uitvoeringen), ontheffingen
werktijdverkorting, ontheffingen Rijtijdenbesluit (tot najaar 1998 in verband
met onderbrenging in de Arbeidstijdenwet) en vergunningen Kernenergiewet,
die (deels) in geautomatiseerde systemen worden verwerkt. De ontheffingen
kinderarbeid en Rijtijdenbesluit worden in de regio verleend. LegesLeges wordt geheven bij de ontheffingen Rijtijdenbesluit. Het betreft,
ook in de toekomstige situatie, niet-kostendekkende leges omdat de door te
berekenen kosten onevenredig hoog zouden zijn ten opzichte van het te dienen
belang. Dat geldt ook voor de vergunningen op grond van de Kernenergiewet
waar voor een deel leges wordt geheven. In die gevallen dat geen leges wordt
geheven zou er strijdigheid ontstaan met het te dienen belang (Werktijdverkorting)
of vindt de vergunningverlening slechts zeer incidenteel plaats (Arbeidsomstandighedenwet,
Arbeidstijdenwet en Kernenergiewet). HandhavingDe arbeidsinspectie speelt in de handhaving in de meeste gevallen een
centrale rol. In de handhaving doen zich geen knelpunten voor. IntegriteitDe voorbereiding, toekenning en controle zijn niet in één
hand verenigd. De ambtelijke integriteit is doorzichtig. Ministerie van Verkeer en WaterstaatBinnen het ministerie van Verkeer en Waterstaat heeft de implementatie
van de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer in twee gedaanten vorm gekregen.In de eerste plaats is zorg gedragen voor een permanente verankering van
de aanbevelingen in het beleidsproces door middel van de ontwikkeling en vaststelling
van het toetsingskader voor vergunningstelsels. In de tweede plaats is een
aantal stelsels in het kader van dit project tegen het licht van het toetsingskader
gehouden. HeroverwegingDe stelsels die zijn vervat in wetgeving die momenteel worden herzien
(luchtvaart, spoor- en personenvervoer en scheepvaart) zullen worden heroverwogen
onder gebruikmaking van het toetsingskader voor vergunningstelsels. Een aantal
stelsels is recent heroverwogen (kwaliteit en kwantiteit oppervlaktewater,
beheer Rijkswaterstaatswerken, telecommunicatie). Van deze stelsels is in
het kader van dit project bezien in hoeverre zich knelpunten in de uitvoering
voordoen. Een aantal stelsels is in het kader van dit project doorgelicht
(vervoer gevaarlijke stoffen, vervoer binnenvaart en wegenverkeerswet). Uit
de doorlichting komt naar voren dat het instrument vergunning voor deze beleidsterreinen
het meest geschikt is. BedrijfsvoeringVoor het onderdeel bedrijfsvoering is een deelproject ingesteld met als
doel om de uitgangspunten in het toetsingskader aangaande bedrijfsvoering
op hun bruikbaarheid te toetsen. Uit het onderzoek is gebleken dat het geval
is. Tevens is gebleken dat er op het terrein van de bedrijfsvoering grote
voortgang wordt geboekt. Vrijwel overal waar nodig wordt gebruikt gemaakt
van geautomatiseerde bestanden en is managementinformatie aanwezig om de voortgang
en efficiency van het proces te toetsen. Waar effectiviteit van beleid fysiek
kan worden gemeten (bv. kwaliteit van oppervlaktewater) vindt dat ook plaats.
Waar dat minder eenvoudig is (verkeer- en vervoersbeleid) wordt gezocht naar
de oplossing van methodologische vragen. Daar waar controle van aanvraaggegevens
kan worden gestandaardiseerd wordt gewerkt met richtlijnen voor controle.
In sommige gevallen kan slechts een beoordeling van de gegevens per concreet
geval plaatsvinden, zoals bij de Wet vervoer gevaarlijke stoffen. LegesDe Tarievennota en de daarop gebaseerde Beleidslijn tarieven bieden een
afweegkader voor de heffing van leges. Uitgangspunt van beleid is dat leges
worden geheven en dat zij kostendekkend zijn. Voor een aantal stelsels geldt
dat om beleidsmatige redenen van legesheffing wordt afgezien, omdat bijvoorbeeld
de doorberekening van kosten tot aanvaardbaar hoge legeskosten zal leiden
of omdat er reeds een belastingplicht bestaat (Wet verontreiniging oppervlaktewateren).
Voor een aantal andere stelsels geldt dat binnen een aantal jaren volledige
kostendekkendheid zal worden gerealiseerd (Schepenwet, Wegenverkeerswet),
dat deze binnen afzienbare tijd bestaat (Telecommunicatiewet). Bij de Wet
vervoer gevaarlijke stoffen wordt de kostendekkendheid naar 60% opgehoogd.
De kostendekkendheid wordt niet volledig vanuit de visie dat volledige kostendekkendheid
dat een te hoge financiële drempel mogelijk leidt tot het achterwege
laten van aanvragen. HandhavingHandhaving vindt steeds intensiever plaats. Met name waar maatschappelijk
veel aandacht voor beleidsterreinen bestaat (bv. kwaliteit van oppervlaktewater)
is een ver ontwikkeld handhavingsbeleid ontstaan. Voorts is een ontwikkeling
van strafrechtelijke handhaving naar bestuursrechtelijke handhaving herkenbaar
(radiocommunicatie). Alleen in het kader van de Wet verontreiniging oppervlaktewateren
is een geformaliseerd gedoogbeleid ontwikkeld. In de herzieningsoperatie van
de luchtvaartwetgeving zal ook aandacht worden besteed aan het aspect handhaving. IntegriteitBinnen het departement wordt gewerkt aan een algemeen beleid op het gebied
van functiescheiding (w.o. functieroulatie). Op een aantal specifieke terreinen
vindt verbetering reeds plaats, zoals bij de Scheepvaartinspectie en ter uitvoering
van de Nota Luchtverkeersbeveiliging. Voorts wordt in de uitwerking van het
project «Doorlichting ZBO's» gewerkt aan het bereiken van een
voldoende mate van functiescheiding op de verschillende betrokken niveaus. Ministerie van Volksgezondheid Welzijn en Sport HeroverwegingVoor 47 van de 52 vergunningstelsels geldt dat het vergunningeninstrument
momenteel nog steeds het meest geëigende instrument is om de beleidsdoelstellingen
te realiseren. Het instrument wordt als passend ervaren omdat individuele
afweging van belangen noodzakelijk is en het, gelet op de beleidsdoelstellingen,
noodzakelijk kan zijn om in individuele gevallen individuele gedragsvoorschriften
te verbinden aan de vergunning. Voor de resterende stelsels geldt dat er voorstellen
worden ontwikkeld om vergunningstelsels in te trekken en dat voorstellen worden
ontwikkeld inzake nut en noodzaak van het beleidsinstrument vergunningen.
Opgemerkt wordt dat gaandeweg het proces van implementatie van de AR-aanbevelingen
reeds 21 vergunningstelsels zijn vervallen. BedrijfsvoeringAfgezien van het gebruik van productienormen, geldt over het algemeen
dat voor meer dan 60% van de vergunningstelsels gebruik wordt gemaakt van
de instrumenten voor een efficiënte bedrijfsvoering. Voor het overgrote
deel van de stelsels, waarbij dit niet gebeurt, geldt dat het aantal jaarlijks
af te geven vergunningen minder dan 25 bedraagt waardoor de toegevoegde waarde
van de bedrijfsvoeringsinstrumenten nihil is. Wat betreft het gebruik van
productienormen is met name op het terrein van de geneesmiddelen in 1998 een
verbetering aangebracht in het beheer, waaronder in het gebruik van productienormen. AchterstandenBij 11 stelsels werd in 1997 de beslistermijn overschreden. Er zijn inmiddels
maatregelen genomen om de achterstanden in te lopen. Verwacht wordt dat in
de loop van 1998 de achterstanden zijn weggewerkt. Leges en uitvoeringskostenVoor 5 stelsels worden leges geheven. Voor al deze stelsels is de grondslag
voor de heffing verankerd in wetgeving. Voor 7 stelsels zal aan het aspect
kostendekkende leges in de toekomst aandacht worden besteed. Voor de resterende
stelsels geldt dat geen leges worden geheven vanwege beleidsmatige overwegingen
(w.o. overwegingen van doelmatigheid).Voor 21 stelsels bestaat er inzicht in de uitvoeringskosten. Voor het
merendeel van de resterende stelsels geldt dat een systematisch inzicht in
de uitvoeringskosten niet noodzakelijk wordt geacht, gezien de relatief kleine
aantallen vergunningen (minder dan 25) die jaarlijks worden afgegeven. GedoogbeleidBij 2 stelsels wordt een gedoogbeleid gehanteerd. De betreffende gedoogsituaties
voldoen aan de in de Nota «grenzen aan gedogen» aangegeven criteria.
Voor de resterende stelsels geldt dat niet wordt gedoogd en dat dit ook in
de toekomst niet wordt voorzien. IntegriteitBij 32 vergunningstelsels heeft de dienstleiding voldoende maatregelen
(functiescheiding, richtlijnen voor het aannemen en melden van geschenken
en diensten) getroffen om de integriteit van de betrokken ambtenaren te waarborgen.
Voor 14 stelsels geldt dat vergunningaanvragen zodanig incidenteel voor komen,
dat er geen vaste procedures zijn om de integriteit van de betrokken ambtenaren
te waarborgen. Voor de resterende 6 geldt dat de verlening en handhaving van
vergunningen gemandateerd is aan het ministerie van LNV (i.c. de RVV). Voor
deze stelsels wordt op dit punt verwezen naar de rapportage van het ministerie
van LNV. Algehele conclusieOver het algemeen voldoen de vergunningstelsels van VWS aan de eisen die
de Algemene Rekenkamer stelt. Daar waar niet wordt voldaan aan de eisen zijn
twee situaties van toepassing:1 er zijn verbeteracties in gang gezet, of reeds doorgevoerd;2 er zijn omstandigheden die niet noodzaken tot aanpassingen. Hierbij gaat het met name om vergunningstelsels op grond waarvan jaarlijks
niet veel vergunningbeschikkingen worden afgegeven (minder dan 25 per jaar).
Het betreft met name ook de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer inzake
de bedrijfsvoering.Bij de afweging of in de toekomst het beleidsinstrument vergunningen wordt
ingezet en de wijze waarop het beleidsinstrument vorm en inhoud wordt gegeven,
zullen de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer worden betrokken. Ministerie van VROM HeroverwegingVoor alle stelsels van het Ministerie van VROM heeft naar aanleiding van
het rapport van de ARK een heroverweging plaatsgevonden. Voor een aantal stelsels
geldt dat deze heroverweging geen aanleiding heeft gegeven voor een herziening
van het stelsel. Er is nog steeds sprake van voldoende motieven en een redelijke
mate van doelbereiking, hetgeen een voldoende rechtvaardiging is voor het
instandhouden van de vergunningstelsels. Daarnaast is een aantal stelsels
grondig herzien en komen te vervallen. Dit geldt voor de vergunningstelsels
op grond van art. 65 Wet bodembescherming j° 24/25 Lozingenbesluit, art.
3 Besluit luchtkussenvoertuigen, eventueel art. 14 Waterleidingwet, art. 59
Waterleidingwet en art. 59 Wet milieugevaarlijke stoffen. BedrijfsvoeringWat betreft de actieve stelsels kan worden geconstateerd dat in de meerderheid
van de gevallen wordt voldaan aan de eis van een efficiënte bedrijfsvoering.
Veelal zijn de toekenningscriteria en aanvraaggegevens neergelegd in de algemene
dan wel bijzondere wet- of regelgeving. Voor elf van de veertien stelsels
geldt dat controle plaatsvindt van aanvraaggegevens door middel van diverse
controlemechanismen. In de tien stelsels waar sprake is van beleidsvrijheid
wordt deze ingevuld door regelgeving, interne instructies etc. De meeste vergunningstelsels
(elf) beschikken over productienormen, prestatiegegevens en een vergunningenbestand.
Veelal is naar aanleiding van de aanbevelingen van de Algemene Rekenkamer
overgegaan of wordt momenteel gewerkt aan het automatiseren van het vergunningenbestand.
Ten aanzien van de bedrijfsvoering geldt dat met betrekking tot het ontbreken
van productienormen, waarvoor geen gegronde redenen zijn, verbeteringen zijn
worden doorgevoerd. Termijnoverschrijding komt in zeven gevallen voor, daar
waar het is geconstateerd zijn reeds maatregelen getroffen. LegesMet betrekking tot de aanbeveling van de ARK om kostendekkende leges te
heffen wordt niet in alle gevallen voldaan. Hiervoor zijn in alle gevallen
echter gegronde redenen gegeven. Het betreft de kleine aantallen, het verlenen
van vergunningen aan een andere overheidsdienst, de verbondenheid met een
ander vergunningstelsel en de betrokkenheid van andere instanties. In een
aantal stelsels zijn wel verbeteringen aangebracht, te weten het stelsel van
art. 24 Wet milieugevaarlijke stoffen, waarvoor een wettelijke grondslag wordt
gecreëerd om kostendekkende leges te heffen en het stelsel van art. 10
Wet explosieven voor civiel gebruik waar wordt gewerkt aan het heffen van
een kostendekkend tarief. HandhavingIn de betrokken stelsels is steeds voldoende duidelijk over wie belast
is met de handhaving, nu dit in vrijwel alle gevallen is opgenomen in de wetof
regelgeving. De handhavingsactiviteiten verschillen sterk per vergunningstelsel,
zowel qua frequentie van controle als de gegevens die daarbij moeten worden
overgelegd. Wat betreft de sancties is geconstateerd dat deze in de meeste
stelsels niet of nauwelijks worden opgelegd. Wanneer wordt gedoogd, vindt
dit plaats volgens de criteria uit de nota Handhaving milieuwetgeving uit
1991 en de Nota Grenzen aan gedogen. In het kader van het project «Handhaven
met effect» wordt op een meer algemeen niveau gewerkt aan een verbetering
van de handhaving van milieuwetgeving. IntegriteitVoor vrijwel alle vergunningstelsels is een scheiding aangebracht tussen
vergunningverlening en de handhaving. Functieroulatie uit een oogpunt van
voorkoming van aantasting van integriteit komt niet vaak voor, maar wel uit
een oogpunt van personele en organisatorische overwegingen hetgeen tevens
voorkomt dat een belangenverstrengeling kan ontstaan tussen vergunningaanvrager
en vergunningverlener.De Minister van Justitie,W. SorgdragerXNoot1Ter inzage gelegd bij de afdeling Parlementaire Documentatie. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24656-7.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl