Ecologische hoofdstructuur; Verslag van een Algemeen Overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30825, nr. 24

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

12-01-2009

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

30825 nr. 24

09-01-2009

 

 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30825Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 72 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 825Ecologische hoofdstructuurnr. 24VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 9 januari 2009De vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit1 en de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening
en Milieubeheer2 hebben op 27 november 2008
overleg gevoerd met minister Verburg van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
over:– de brief van de minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit d.d. 18 september 2008 – Eerste voortgangsrapportage
groot project ecologische hoofdstructuur incl. de antwoorden op feitelijke
vragen n.a.v. bovenstaande brief (antwoordbrief minister LNV van 6 november
2008) (30 825, nr. 14);– de brief van de minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit d.d. 4 juni 2008 met de aanbieding van het rapport «Robuuste
verbindingen en wilde hoefdieren» (29 576, nr. 40);– de brief van de minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit d.d. 20 december 2007 met de reactie op het rapport «Robuuste
verbindingen en wilde hoefdieren» incl. reactie op brief Provincie Limburg
(LNV-07-373) (29 576, nr. 47);– de brief van de minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit d.d. 2 oktober 2008 met de reactie memorandum verwerving
grond (30 825, nr. 15);– de brief van de minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit d.d. 2 oktober 2008 met het artikel Agrarisch Dagblad
over versnelde realisatie van natuur (30 825, nr. 16);– de brief van de minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit d.d. 26 september 2008 over de grondprijsmonitor
2007 (29 576, nr. 72);– de brief van de minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit d.d. 25 november 2008 met het verzoek commissie om
rapport accountantsdienst LNV (30 825, nr. 18).Van dit overleg brengen de commissies bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.Voorzitter: Atsma Griffier: PeenVragen en opmerkingen uit de commissiesDe voorzitter: Ik heet eenieder van harte
welkom bij het algemeen overleg met de minister van LNV over de voortgangsrapportage
ehs. De ehs is door de Kamer aangemerkt als een zogeheten groot project. Dat
betekent dat de Kamer vanuit zijn verantwoordelijkheid een aantal rapporteurs
heeft benoemd, die kijken of alles volgens de regels verloopt. Alvorens ik
het woord geef aan de Kamer, geef ik een van de rapporteurs, de heer Waalkens,
het woord over zijn bevindingen.De heer Waalkens (PvdA): Voorzitter. Nu de
rapportage voorligt, is het aan de rapporteurs om te bekijken of de afspraken
die wij hebben gemaakt en die vervat zijn in de notitie van 26 mei 2008,
in deze rapportage zijn uitgewerkt. Het is de bedoeling dat de rapporteurs
niet meer en niet minder dan die toetsing doen. Het politieke debat is uiteraard
aan de leden van de fracties.Samen met mevrouw Snijder van de VVD-fractie heb ik de rapportage beoordeeld.
Wij spreken onze complimenten uit voor deze eerste rapportage. Het stuk sluit
aan bij de behoeften van de Kamer om te zien hoe de voortgang bij de ehs loopt.
Over het kwaliteitsborgingssysteem is ons gemeld dat het opstarten van het
systeem complex en ingewikkeld is. Om het project in kwalitatieve zin te kunnen
volgen, vinden wij het van belang dat wij zo snel mogelijk inzage krijgen
in het kwaliteitsborgingssysteem. Om de ehs in kwantitatieve zin te kunnen
volgen, is de nulmeting essentieel, zoals wij in onze rapportage aan de Kamer
hebben gesteld. Wij willen weten hoe wij verdergaan en wat er nog aan opdrachten
ligt die wij samen met de medeoverheden op de kaart willen zetten.De rapportage wint aan sterkte als wij zowel de nulmeting als het kwaliteitsborgingssysteem
niet te ver in de tijd vooruitschuiven. De resterende looptijd geeft nog wel
wat ruimte, maar wij willen graag dat de minister ons eind 2009 iets meldt
over beide onderwerpen, meer dan er nu kan worden gemeld. Dan kunnen wij ons
over de rapportage over 2010 in 2011 een oordeel vormen.Er zijn wat misverstanden over de accountantsrapporten. Wij hebben een
reactie van de minister ontvangen op vragen uit de Kamer. In de lijst van
afspraken staat dat de minister en het kabinet niet zelf een auditdienst opdracht
geven, maar dat de Kamer de beschikking krijgt over de accountantsrapportages
van de provinciale rekening en verantwoording. Het is essentieel dat wij die
accountantsrapporten niet van het ministerie of het kabinet krijgen, maar
dat de rapportages van de provincies worden begeleid door accountantsrapporten
en er extern is geaudit, dit ten behoeve van de betrouwbaarheid en de juistheid
van de cijfers.Met betrekking tot de planologische bescherming verkeren wij enigszins
in het ongewisse. De minister zegt dat de planologische bescherming niet haar
competentie is, omdat die bij de gemeenten ligt. Wij zouden echter graag zien
dat daar waar de begrenzing is neergelegd bij de provincies, wij als rapporteurs
de vinger wat scherper langs de lijn kunnen leggen. Dit punt hebben wij in
de beoordeling van de rapportage naar voren gebracht.Kortom: alle complimenten voor het kabinet, de minister en haar diensten
voor het feit dat zij zoveel mogelijk de gegevens leveren waar dat mogelijk
is. Bij de beschrijving van het proces kan er nog wel een tandje bij om de
gedegenheid van het rapport dat wij moeten maken voor de Kamer, voor de volgende
rapportages op te vijzelen. Wij hopen dat dit groot project leidt tot meer
inzicht in de ontwikkeling van de bouw van de ehs. De voorzitter: Ik zeg de rapporteurs namens
de Kamercommissie dank voor het werk dat zij hebben verricht. Het individuele
oordeel is uiteraard aan de verschillende fracties.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Voorzitter.
Ik zal geen opmerkingen maken als rapporteur, maar slechts namens de VVD-fractie.De voorzitter: Wij zijn wel benieuwd naar
uw mening over het werk van de rapporteurs.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Ik sluit
mij volledig aan bij het betoog van de heer Waalkens.Het is van belang voor de controlerende taak van de Kamer om goed inzicht
te hebben in een project als de ehs. Wij vinden allemaal dat dit project van
belang is voor Nederland. Daarnaast is het een omvangrijk project dat logischerwijs
gepaard gaat met veel publiek geld. De aanleiding van het verzoek om de ehs
te benoemen als groot project was dan ook om meer inzicht te krijgen in de
voortgang van de realisatie, het proces rondom de verwerving en de inrichting
en doelmatigheid van de besteding omtrent de ehs. Dit laatste punt is zeker
niet het minst belangrijke punt, aangezien in het verleden al vaak is gebleken
dat heel grote overheidsprojecten gevoelig zijn voor grote budgetoverschrijdingen.
Voor de VVD-fractie blijft voorop staan dat wij doelmatig moeten werken en
zorgvuldig moeten omgaan met de publieke middelen en met de ruimten die effectief
bijdragen aan het behoud van onze biodiversiteit.Blijkbaar wil ook het kabinet meer zekerheid, gezien de inhoud en de vraagstelling
in de taakomschrijving van IBO Natuur. Het is merkwaardig om in deze taakomschrijving
te lezen dat de vraag wordt gesteld of het realiseren van de ehs nog wel het
meest efficiënte instrument is om biodiversiteitsverlies tegen te gaan.
Welke conclusie trekt het kabinet, ook ten aanzien van Natura 2000, als hierover
twijfels bestaan of als blijkt dat het onderzoek uitwijst dat dit niet het
geval is? Natura 2000 gaat immers ook uit van een aaneengesloten netwerk van
natuurgebieden om biodiversiteitsverlies tegen te gaan.Wij hebben geconstateerd dat de rapportage voor een groot deel de informatie
bevat waarom de commissie heeft gevraagd. Politiek gezien ontbreekt er echter
een aantal belangrijke aspecten die verbetering behoeven. Uit de voortgangsrapportage
blijkt dat op dit moment niet precies duidelijk is wat de restanttaakstelling
is voor de ehs, hoeveel ruilgrond er is, hoeveel werk er onder handen is bij
de inrichting en hoeveel natuurbeheer er binnen en buiten de ehs plaatsvindt.
Dit zijn voor ons schokkende constateringen. Het lijkt alsof de minister en
wij geen goed zicht hebben op de stand van zaken bij de ehs.De minister meldt dat wij een nulmeting krijgen; die is essentieel. Wij
krijgen echter pas in november 2010 inzicht in de nulmeting. Wij vinden dat
dit sneller en duidelijker kan.Over de kwaliteit worden opmerkingen gemaakt en zorgen geuit. De kwaliteitssturing
voor de ehs is op dit moment zeer complex en weinig effectief, zo stelt de
minister. Een effectieve kwaliteitssturing is echter gewenst. Wij zetten daar
steeds op in en worden er steeds door het Milieuen Natuurplanbureau op gewezen
dat er hiaten zijn op het gebied van de kwaliteit.Dat brengt mij bij het punt hoe het nu precies met de taakstelling staat
en bij de vraag waar wij nu staan. Voor ons is vooral de vraag relevant hoe
het met de ruilgronden gaat. Daarover is nogal wat discussie. Wat gebeurt
er bijvoorbeeld als een provincie 100 hectare grond verwerft ten behoeve van
de ehs, waarvan 30 hectare ruilgrond is, die vervolgens wordt ingezet voor
het verplaatsen van een boerderij? Stel dat 20 hectare binnen de ehs-begrenzing
ligt, heeft de provincie in haar verantwoording aan de minister dan 100%
of 90% van haar taakstelling gerealiseerd? Volgens ons zijn
er namelijk ruilverliezen. Welke effecten hebben die op de taakstelling en
op het budget?Ook de minister concludeert dat de voortgang van de inrichting van de
ehs nogal achterblijft. De VVD-fractie vindt het noodzakelijk om te weten
hoeveel hectares er binnen de begrenzing van de ehs liggen en welk deel kan
worden ingericht. Op 31 december 2007 moest nog 123 000 hectare
worden ingericht, waarvan 20 000 hectare in uitvoering was. Ook moest
toen nog ruim 31 000 hectare worden verworven. Daarbij moeten wij nog
15 000 hectare aan ruilgronden optellen. Die gronden liggen buiten de
ehs. Opgeteld kan 47 000 hectare niet worden ingericht. Wat niet binnen
de ehs-begrenzing ligt of nog niet is verworven, kan niet worden ingericht.
Als onze cijfers kloppen, ligt op dit moment 56 000 hectare binnen de
ehs. Deze grond is in handen van de overheid, maar is nog niet ingericht.
Uit een aantal plaatjes blijkt dat het om totaal 100 000 hectare gaat,
maar de gronden die buiten de begrenzing liggen, kunnen niet worden ingericht.
Dan nog blijft er 56 000 hectare over die wel binnen de begrenzing ligt,
maar niet is ingericht. Dat verbaast ons. Waarom gaan wij daar niet veel actiever
en sneller mee aan de slag?Ik heb gelezen dat het kabinet niet meer gronden wil onteigenen voor natuur.
De minister heeft ooit gezegd dat zij wil dat er maximaal 10% als taakstelling
wordt onteigend. Hoe kan ik deze opmerking plaatsen? Van hoeveel hectare gaat
zij uit als het om 10% gaat?Mevrouw Jacobi (PvdA): Voorzitter. Ik spreek
allereerst mijn waardering uit voor de rapporteurs en ik dank hen voor de
duidelijke notitie.Werken aan de ehs is werken aan meer natuur. Wij zijn op de goede weg.
De voortgangsrapportage geeft aanleiding opmerkingen te maken over verbeterpunten.
Als eerste punt noem ik de «nulmeting op kaart». Uit de voortgangsrapportage
blijkt dat de restanttaakstelling voor de ehs nog niet precies duidelijk is.
Ik zie dat als een witte vlek in de informatievoorziening. Mijn fractie zou
graag zien dat de minister dit probleem oplost door middel van het project «nulmeting
op kaart», dat medio 2009 tot resultaten moet leiden. Dan is volgend
jaar duidelijk hoe wij een en ander kunnen aansturen. Ik vind dat de minister
wat laat is met het project «nulmeting op kaart» en ik vraag haar
of dat wat naar voren kan worden geschoven.De accountantsrapporten zijn niet naar de Kamer gegaan. De minister wil
vanaf medio 2010 het nieuwe kwaliteitsborgingssysteem gereed hebben. Ook dat
vinden wij aan de late kant, omdat dan pas in 2011 met het nieuwe systeem
zal worden gewerkt en wij pas in 2012 voor het eerst een rapportage zullen
krijgen. Als het kan, zou een jaar eerder moeten worden opgestart, zodat de
gewenste informatie over de gerealiseerde natuurkwaliteit meteen kan worden
meegenomen.Een ander verbeterpunt is het meerjarig perspectief. De commissie heeft
in de uitgangspuntennotitie beschreven dat meerjarige realisatiecijfers over
de ehs zouden kunnen worden weergegeven met een lijndiagram, zodat je een
totaalbeeld ziet en niet, zoals nu, alleen een restanttaakstelling. Voor het
sturen op diversiteit en op het geheel zou dat een verbeterslag betekenen.
Graag een reactie van de minister.De kwaliteit en de betrouwbaarheid van de rapportages van de provincies
laten te wensen over. De Algemene Rekenkamer heeft daarover al eerder opmerkingen
gemaakt. Ik zou graag van de minister horen hoe zij op dit gebied verbeteringen
kan bewerkstelligen. Wij hebben volgende week een overleg over het ILG. Misschien
moet het punt daar aan de orde komen, maar het heeft ook zeker een relatie
met de ehs.Een volgende opmerking betreft de bescherming van de ehs. De nieuwe Wet
ruimtelijke ordening is ingegaan en de minister zegt terecht dat zij niet
over het gemeentelijke deel gaat. Toch zou het een goede suggestie zijn, te
kijken hoe de ruimtelijke ordening uitpakt voor de inmiddels vastgestelde
bestemmingsplannen. Wordt er nu wel of niet rekening gehouden
met de bescherming van de ehs? Ik zou hierin graag inzicht willen hebben voor
de volgende ronde. Graag een reactie op mijn voorstel om de VROM-inspectie
daarmee aan de slag te laten gaan.Tot slot maakt mijn fractie zich zorgen over het particulier beheer. Die
ontwikkeling gaat erg traag. Is het niet mogelijk om hier publiek-private
samenwerking te versnellen? Publiek-private samenwerking wordt niet gebruikt
bij het realiseren van natuurdoelen, maar het is misschien een mogelijkheid,
omdat er vaak een opstapeling is van gebiedsindelingen. Misschien helpt dit
het particulier beheer te versnellen.De heer Jager (CDA): Voorzitter. Ik dank de
rapporteurs voor hun inbreng. Ik heb een vraag aan de rapporteurs over de
indicatoren. Mevrouw Jacobi sprak reeds over de «nulmeting op kaart».
De intentie is goed, maar de timing is slecht. Hebben de rapporteurs een beeld
gekregen van de cijfers en hebben zij wellicht suggesties voor ons om daarmee
iets te doen? Misschien hebben zij meer ontdekt dan ik.De CDA-fractie heeft naast mooie plaatjes ook behoefte aan harde hectaregegevens.
De projecten leveren echter alleen voor de peildata harde hectarecijfers.
Op basis van de uitkomsten van de nulmeting zullen Rijk en provincies gezamenlijk
bezien of en zo ja, op welke wijze de restanttaakstellingen en daarmee de
prestatieafspraken moeten worden aangepast. De CDA-fractie vindt dit uiterst
merkwaardig. De gegevens die nu voorhanden zijn, tonen dat de verwerving op
schema ligt en de inrichting achterblijft. Deelt de minister onze mening dat
een analyse van die problemen bij de inrichting als leidraad dient te worden
gebruikt en dat de reeds verworven gebieden eerst maar eens ingericht moeten
worden? De minister meldde tijdens het algemeen overleg over het omzetten
van landbouwgronden in natuur dat op dit aspect bij de eerste rapportage zou
worden ingegaan. Naar nu blijkt, ontbreekt die informatie.De minister gaf ook aan dat de provincies creatief met het omzetten van
gronden kunnen omgaan. Ook dat zien wij nog niet terug. De ervaring leert
dat veel ondernemers willen meewerken aan het realiseren van de ehs, mits
acceptabele voorstellen worden gedaan en uitgevoerd. Het vergroten van huiskavels,
een goed bod voor de grond en het beschikbaar hebben van alternatieve locaties
zijn allemaal instrumenten die ondernemers in beweging brengen. Als de voorstellen
goed zijn, ontstaat een stukje publiek-private samenwerking.Het instrumentarium van de WILG, vrijwillige kavelruil en waar nodig landinrichting,
is beschikbaar. Het lijkt evenwel vooral te ontbreken aan daadkracht in gebiedsprocessen.
Wij vragen de minister die daadkracht te tonen door met behulp van gegevens,
waaruit een meerjarig perspectief kan worden gegeven, de problematiek over
de in te richten hectares met de provincies te bespreken. Wellicht kunnen
de rapporteurs iets zeggen over de suggesties voor de provincies.In het verlengde van de problematiek rondom de inrichting vraagt de CDA-fractie
zich af hoe het met de inventarisatie staat van alle plannen en projecten
van provincies om het resterende deel van de ehs te realiseren en hoe het
staat met de uitvoering van de motie-Koppejan c.s. De Kamer zou hierover dit
najaar worden geïnformeerd. De motie stuurt aan op een versnelling van
de evaluatie van de knelpunten in het agrarisch particulier natuurbeheer,
waarbij naast de knelpunten ook oplossingsrichtingen moeten worden geïnventariseerd.
De CDA-fractie is van mening dat het natuurbeleid er tot nu toe vooral op
is gericht om landbouw en natuur te scheiden. De fractie ziet goede mogelijkheden
voor het samengaan van de verwerving van natuur, het landschap en de economisch
gezonde, grondgebonden landbouw.Binnen de ehs is niet alleen ecologie van belang, maar in veel ehs-gebieden
is er behoefte aan multifunctionaliteit. Ik denk daarbij aan recreatie, natuur
en dergelijke. Het beleidsuitgangspunt verwerving-inrichting-beheer blijkt
echter vaak een belemmerende factor om meer agrariërs te
betrekken bij het realiseren van de natuurdoelen van de ehs. Mijn fractie
vraagt zich af of herbezinning niet verstandig is. De planologische kaders
dienen voldoende flexibiliteit te hebben voor bredere afwegingen die kunnen
leiden tot aanpassing van begrenzingen en natuurdoelen. Daarin zouden, behalve
ecologische aspecten en waarden, ook economische, sociale, cultuurhistorische,
maar ook landschappelijke waarden en belangen moeten worden betrokken.Een tweede actie waarnaar veel wordt verwezen, is een nieuwe beheerssystematiek,
de opvolger van het programmabeheer. Kan de minister zowel qua proces als
inhoudelijk de Kamer informeren over de stand van zaken? Kan bij deze rapportage
ook inzicht worden gegeven in de wijze waarop natuurtypering vanuit de Habitatrichtlijn
en de Kaderrichtlijn Water zijn omgevormd tot beheertypen en welke voor- en
nadelen dat heeft ten aanzien van de biodiversiteitsdoelstellingen en het
multifunctioneel gebruik van gronden? Zijn de provincies op de hoogte van
de uitgangspunten ter omvorming van de systematiek, te weten beleidsneutraal
en budgetneutraal, en van het feit dat een contractduur van zes jaar op zich
voldoende waarborgen biedt voor het bereiken van ecologische effectiviteit?Is de minister met onze fractie van mening dat de leefgebiedenbenadering
meer recht doet aan de verbetering van de bereikbaarheid en ruimtelijke samenhang
van natuurgebieden, met als doel het behoud van biodiversiteit? Daarbij verwijs
ik naar de Noord-Atlantische zone binnen de habitat of binnen Natura 2000.
De ehs zou daarvan immers een klein onderdeel moeten zijn en niet een op zichzelf
staand gegeven. Deze benadering dient uitgangspunt te zijn voor de realisatie
van de robuuste verbindingen in de ehs. Het grootste knelpunt ligt in het
draagvlak. Provincies proberen in de desbetreffende gebieden draagvlak te
realiseren, maar ontmoeten vanwege de scheiding soms problemen.Ik heb een opmerking over de brieven die wij van de minister hebben ontvangen.
Het betreft een brief van 3 september 2008, nr. 16 en een brief van 2 oktober
2008, nr. 15. In brief nr. 16 maakt de minister gewag van het feit
dat er mogelijk sprake is van staatssteun bij de verwerving van gronden. De
provincies zijn hiervan op de hoogte gesteld. In brief nr. 15 wordt onder
het kopje «Europees recht» aangegeven dat er geen sprake zou zijn
van staatssteun bij de verwerving van gronden ten behoeve van de ehs. Ik hoor
graag of hier sprake is van een misverstand.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): De CDA-woordvoerder
zegt in het begin van zijn betoog dat wij met de verwerving goed op schema
liggen. Onderkent de CDA-fractie ook dat het totale aantal hectares heel veel
ruilgronden omvat? Die ruilgronden zijn wel verworven, maar ze zijn nog niet
van belang voor de ehs.De heer Jager (CDA): Dat onderken ik en de
rapporteurs maken in hun rapport ook melding van het feit dat 15 000
hectare buiten de ehs-begrenzing ligt. Er is ook opgemerkt dat op dit moment
15 000 hectare totaal niet wordt benut, er als het ware kaal bij ligt
en daardoor een belemmering vormt voor de verdere ontwikkeling.De heer Van der Ham (D66): Voorzitter. Anderen
hebben het al gezegd: de verwerving gaat in principe goed, maar de inrichting
gaat veel minder goed. Voor ongeveer 100 000 hectare moet de inrichting
nog daadwerkelijk van start gaan en in het verleden behaalde resultaten bieden
in dit geval weinig hoop voor de toekomst. De taakstelling tot 2013 bedraagt
30 000 hectare, maar slechts 2377 hectare is gerealiseerd in 2007. Als
wij het huidige tempo niet drastisch versnellen, zijn wij nog decennia lang
bezig. Hoe komt dat? Is er te weinig geld, heeft het kabinet te weinig middelen,
houdt men zich niet aan de afspraken? Graag hoor ik een nadere uiteenzetting
van de minister. Er zijn veel partijen betrokken bij de uitvoering van de ehs. Een belangrijk
probleem is dat het agrarisch natuurbeheer is versnipperd en dat het voor
een groot deel buiten de ehs ligt. Het is wenselijk dat de minister zich inzet
om de samenwerking tussen boeren en terreinbeheerders te versterken om op
die manier continuïteit en kwaliteit te waarborgen.Het particulier beheer schiet ook niet erg op. De doelstelling is om in
2018 meer dan 42 000 hectare ehs via particulier beheer te hebben gerealiseerd.
De voortgang blijft echter ernstig achter. Welke specifieke en generieke methodes
wendt de minister aan om dit probleem te lijf te gaan? Welke extra stok achter
de deur heeft zij om het particulier natuurbeheer toch te laten slagen?Rijk, provincies en terreinbeherende organisaties werken aan een beter,
eenvoudiger en doeltreffender systeem voor de sturing van natuurkwaliteit.
De minister streeft ernaar dit systeem in 2010 gereed te hebben. Het systeem
kan dan in 2011 worden ingezet. Evenals de rapporteurs ben ik van mening dat
dit te lang duurt. Wij zien dit systeem graag afgerond in 2009. Voor een oordeel
over de kwaliteit van de natuur op dit moment verwijst de minister naar de
Natuurbalans 2008. Dat vind ik interessant, want daarin staat nu juist dat
de biodiversiteit van de natuur stelselmatig achteruitgaat. De minister meldt
in haar brief van 12 september 2008 dat 88% van de beschermde
habitat inderdaad in een ongunstige staat verkeert. Ik heb gepleit voor een
wettelijke bescherming van de ehs. De minister zei bij een vorig AO dat die
al ruimtelijk beschermd is. Dat is waar, maar dat is puur een planologische
bescherming. Wat mijn fractie betreft, zou die bescherming via een integrale
Natuurwet beter moeten worden bewaakt.Het rapport stelt eufemistisch dat de begrenzing van de robuuste verbinding
in 2008 waarschijnlijk niet wordt gehaald. Dat is inderdaad zeer onwaarschijnlijk.
Robuuste verbindingen zijn echter van essentieel belang voor de realisatie
van de ehs, omdat deze verbindingen de sleutel zijn tot het netwerk waarbinnen
diersoorten migreren. De minister kan niet duidelijk genoeg zijn op dit punt.
Wat gaat zij precies doen? In het verleden bleken de vele veranderingen in
het beleid een groot probleem. Als de ehs in verschillende gebieden verschillend
wordt uitgelegd en uitgevoerd en dit als gevolg heeft dat de trein stil blijft
staan, moet de minister de trein weer op gang brengen, barrières weghalen
en dichter op het probleem gaan zitten.Het totale aantal grutto’s is met 35% afgenomen. De dalende
trend voor grutto’s en andere weidevogels is nog niet gestopt. Nederland
vervult een sleutelpositie in dezen, omdat 70% van de Europese gruttopopulatie
in Nederland leeft. Op dit moment worden nieuwe pakketten voor weidevogelbeheer
ontwikkeld. Kan de minister aangeven wat die precies inhouden en wat haar
standpunt is over deze grote problemen?De heer Jager (CDA): Bij het weidevogelbeheer
zien wij op dit moment een lichte verbetering. In het gebied De Lage Venen
wordt samengewerkt tussen de landbouworganisatie en de natuurorganisaties.
Zou dat gebied een voorbeeld kunnen zijn? Wij kunnen wel allerlei pakketten
ontwikkelen, maar als men in de praktijk goed bezig is, is dat ook een mogelijkheid.De heer Van der Ham (D66): Het is van groot
belang dat ook lokale overheden er goed naar kijken. Soms moet er maatwerk
worden geboden. Als een goed resultaat is geboekt, moet je er niet iets anders
tegenover zetten. Ik onderschrijf de opmerking van de heer Jager.In 1990 is het areaal natuur na een jarenlange afname voor het eerst weer
gaan groeien. De milieucondities zijn verbeterd en dat is goed, maar het gewenste
effect van de ehs in de vorm van een vermindering van het aantal bedreigde
soorten treedt nog steeds niet op. Graag een reactie op dit punt. Ik constateer dat het rapport met enige regelmaat aangeeft dat er binnenkort
wordt gesproken met bepaalde overheden en instellingen om bepaalde problemen
aan te pakken of in kaart te brengen. Ik hoop dat de minister zo snel mogelijk
een meer praktische uitwerking geeft aan haar doelstellingen en in actie komt
op al die punten. Ik vind het behoorlijk voorwaardelijke taal. Kan de minister
aangeven in welke provincies de inrichting niet van de grond komt? Kan zij
aangeven op welke manier zij nu met voorrang het inrichtingstempo zal verhogen?
Dat is immers van kardinaal belang. Informatie over de trends en de voortgang
moeten voortaan beschikbaar komen voor de Kamer, liefst jaarlijks. Vermindering
van het aantal bedreigde soorten moet worden gerealiseerd en dat kan onder
andere door de ehs wettelijk te beschermen, bijvoorbeeld via de Natuurbeschermingswet.
Mocht de minister daartoe niet over te halen zijn – wat ik niet hoop –
dan willen wij garanties voor het behoud en het herstel van de kwaliteit van
de ehs, zaken die slechts matig tot onvoldoende planologisch beschermd zijn.Wij geloven in het samengaan van een economische en een groene ontwikkeling.
Natuur en economie worden vaak als elkaars vijanden gezien, maar kunnen elkaar
uitstekend aanvullen, juist als het gaat om de omzet, het bezit van grond,
de werkgelegenheid, de toegevoegde waarde, de belastinginkomsten en allerlei
andere harde vormen van maatschappelijke baten. Ik geloof dat de minister
het draagvlak voor natuurbeheer kan verbreden door dit aspect meer te benadrukken.De heer Polderman (SP): Voorzitter. Het is
goed dat de Kamer de ehs als groot project heeft opgepakt. Wij zijn nu tenminste
een beetje in staat om de vinger aan de pols te houden. De rapportage geeft
echter een onvolledig beeld. Dit is het eerste jaar van de ehs als groot project
en de provincies rapporteren voor het eerst. Dit maakt het acceptabel dat
de informatie niet volledig inzicht geeft. Mijn collega’s spraken al
over het ontbreken van de nulmeting.Er ontstaat een beeld, maar het is geen geruststellend beeld. Er is sprake
van stagnatie en van minder tempo dan eigenlijk zou moeten, en dat op alle
fronten, zowel bij de verwerving, de inrichting als bij het beheer. In bestuurlijk
jargon hoort men vaak de kreet: het laaghangend fruit is nu wel geplukt en
nu komen de moeilijker opgaven. Dit is een signaal dat het allemaal niet zo
vlot gaat als wij zouden willen.Ik maak een vergelijking met een langeafstandsloper; dat zal de minister
aanspreken. Je kunt zeggen dat er net is gestart, maar je hebt een tijdschema
nodig. Ook bij een schaatswedstrijd van tien kilometer kun je aannemen dat
je het niet gaat halen als je de eerste rondjes niet onder de 36 seconden
rijdt. Je kunt het nooit zeker weten, want er kan een enorme eindsprint inzitten.
Naarmate de rit vordert, weet je in te schatten of je het gaat halen of niet.
Ik ben blij dat het kabinet vasthoudt aan de realisatie van de ehs in 2018.
In 2018 zal ik hier niet meer als actief politicus zitten, want dan hoop ik
van mijn pensioen te genieten. Ik zou de minister eerder willen afrekenen
op de vraag of zij de doelstelling zal halen. Net zoals men halverwege de
marathon kan zeggen of men de doelstelling zal halen, kan men dat ook bij
dit onderwerp halverwege doen. Blijft de minister afrekenbaar op resultaten
en blijft zij gedurende haar periode volhouden dat de ehs in 2018 wordt voltooid?De heer Jager (CDA): Misschien kan de minister
met haar ervaring in marathons aangeven of zij in staat is aan het eind een
enorme eindsprint in te zetten.De heer Polderman (SP): Dat is een goede vraag,
maar ik wil van de minister weten of wij langzamerhand niet toe moeten naar
jaarlijks afrekenbare doelen, zodat wij de vinger beter aan de pols kunnen
houden. Wij hebben over de biodiversiteit in een eerder debat gezegd dat de doelen
die internationaal in de Europese Commissie zijn gesteld, eigenlijk niet kunnen
worden gehaald. In een eerder debat zei de minister dat zij geen toverstokje
had. Mijn vraag is of zij ook zonder toverstokje kan zeggen dat zij deze doelstelling
in 2018 zal halen.Naar mijn idee is de crux van de kwestie de planologische zekerheid. Wij
zien nog steeds geen echte kaarten. De planologische zekerheid van de verbindingszone
is nog steeds niet op bestemmingsplanniveau geregeld. Bij de discussie over
Natura 2000 hebben wij daarover ook met de provincies gesproken. Moeten er
eerst beheerplannen komen of moet de begrenzing eerst worden vastgesteld?
Die discussie hebben wij toen min of meer verloren, want de provincies kunnen
niet eerst de begrenzing vastleggen en dan de bescherming regelen. Ik vind
dat jammer.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Dit is een
beetje vreemde redenering. Er is momenteel 56 000 hectare aangekocht
en begrensd. Die liggen in de ehs, maar zijn nog niet ingericht. Er is dus
veel meer mogelijk, dat zit niet alleen vast op de planologische bescherming.
Is de SP-fractie met mij van mening dat wij daarop moeten inzetten? Wij horen
nu alleen maar dat de kwaliteit niet wordt gehaald, maar als er niet wordt
ingericht, halen wij die kwaliteit nooit.De heer Polderman (SP): Dat klopt. Ik aarzelde
om mevrouw Snijder op dit punt te interrumperen, maar nu zij mij de vraag
stelt, biedt mij dat de gelegenheid er iets over te zeggen. De inrichting
blijft achter, omdat sommige stukken niet kunnen worden ingericht, omdat bepaalde
delen nog niet verworven zijn. Tijdens een werkbezoek in Overijssel hebben
wij daarvan een voorbeeld gezien. Als één eigenaar niet wil
meewerken, kun je het gebied niet inrichten zoals je wilt, vooral vanwege
hydrologische omstandigheden. Dan blijft de inrichting achter. Zolang wij
blijven vasthouden aan het idee dat wij niet mogen onteigenen, blijft dat
een lastig punt.Ook is een probleem dat er gronden zijn verworven die helemaal niet in
de ehs liggen, de zogeheten ruilgronden. Ik heb gelezen dat slechts een derde
van die gronden in de ehs ligt en dat wij twee derde als ruilgronden moeten
zien. Dat geeft een vertekend beeld bij de vraag of er voldoende gronden zijn
verworven. Als je de gronden allemaal optelt, heb je prima verworven, maar
als die gronden ergens anders liggen, zit je klem met de inrichting. De hectares
die je wel hebt, maar die niet in de ehs liggen, kun je immers ook niet als
ehs inrichten.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Natuurlijk
is er een kleine marge waar dat niet mogelijk is. Het is echter wel heel vreemd
dat er reeds 56 000 hectare is verworven die niet is ingericht, maar
dat er toch eerst een geringer aantal hectares moet worden verworven. Het
kan toch niet zo zijn dat je met 56 000 hectare helemaal niets kunt?
Bij het Dwingelderveld ging het bijvoorbeeld om enkele hectares, maar als
je 56 000 hectare hebt verworven, kan het toch niet zo zijn dat je die
niet kunt inrichten, terwijl je een nog geringer deel hoeft te verwerven?De heer Polderman (SP): Ik ben het met mevrouw
Snijder eens dat de inrichting achterblijft. Ik zeg alleen dat de inrichting
van sommige gebieden niet mogelijk is, omdat de verwerving nog in de knoop
zit.De ehs dient ook een groot economisch doel. Het vestigingsklimaat en het
woonklimaat worden immers opgewaardeerd als er kwalitatief goede natuur in
de buurt is. Het belang van de ehs zou dus eigenlijk geen verschil van mening
hoeven opleveren. Waarom wordt die dan niet als een meer landelijk sturingsmodel
opgepakt? Als wij op dezelfde manier andere infrastructurele werken, die wij
ook heel belangrijk vinden, zouden inrichten – ik denk aan de Betuwelijn
en allerlei rijkssnelwegen – zou het land er anders uitzien.
Dan zou die Betuwelijn er nooit zijn gekomen. Ik zou dat op zich niet erg
vinden en zou zeggen: hadden wij het zo maar aangepakt. Anderen vonden dat
echter niet. Waarom wordt er geen tracébesluit genomen? Wij onderkennen
immers het economisch belang van de ehs. Waarom wordt die niet op die manier
doorgezet? Dan heb je in eerste instantie ook een zoeklocatie nodig. In 1990
is begonnen met de ehs en wij weten na bijna twintig jaar nog steeds niet
waar de ehs exact komt te liggen. Dat is reden voor grote ongerustheid. Wij
hebben gezien dat één onwillige eigenaar de zaak enorm kan vertragen.
Het idee dat er niet zou mogen worden onteigend, moet dan ook volgens mij
langzamerhand op de helling.Gisteren hebben wij bij het VAO Natuurwetten een motie aangenomen van
de heer Cramer over de meer landelijke bescherming van de ehs. De minister
heeft die motie geïnterpreteerd als ondersteuning van haar beleid. Andere
fracties hebben gevraagd welke instrumenten buiten het bestemmingsplan een
nog betere bescherming zouden kunnen bieden. Ik hoor daarover graag meer van
de minister. Een en ander sluit aan bij de opmerking van de heer Waalkens
dat onduidelijk is wat de landelijke bescherming precies inhoudt.Ik maak mij ongerust over de versnippering en het stagneren van het agrarisch
natuurbeheer, in het bijzonder het weidevogelbeheer. Het gaat om zeer versnipperde
stukjes natuur. Wij moeten niet het risico lopen dat er veel natuur wordt
ingekocht dat weinig succesvol is voor de ontwikkeling van de ehs. Dan valt
het draagvlak weg en dat zou jammer zijn. Gelukkig is er nog een groot draagvlak;
dat moeten wij vooral in stand houden.De informatie over de grondprijsontwikkeling dateert van vóór
het ontstaan van de financiële crisis. Ik zie dalende bewegingen op de
woningmarkt en vraag mij af of die bewegingen ook op dit punt een rol kunnen
spelen. In een eerder overleg heb ik aandacht gevraagd voor het feit dat wij
iets anders in de grondmarkt zitten, omdat de Staat eigenaar is van de Fortis
Bank Nederland. De minister schrok toen en was niet van plan daarop in te
gaan. Ik herhaal mijn vraag: in hoeverre biedt dat gegeven meer kansen om
dossiers die vastzitten in de verwervingssector, los te trekken? Heeft de
minister hiervan reeds een inventarisatie gemaakt?De heer Vendrik (GroenLinks): Voorzitter.
Ik vervang onze vaste natuurwoordvoerder, mevrouw Van Gent. Zij zit in de
grote zaal in een ingewikkeld debat met de minister van SZW. Ik spreek mede
namens mevrouw Ouwehand, die ziek is. Ik moet wegens een agendaprobleem rond
13.00 uur weg. Er wordt echter meegeluisterd in mijn afwezigheid.De fracties die ik vertegenwoordig, maken zich grote zorgen over de voortgang
van de ehs. Het grote maatschappelijke belang van de ehs staat voor ons als
een paal boven water. Her en der wordt nog wel eens getwijfeld of het allemaal
nuttig en nodig is. Voor ons staat dat niet ter discussie en het zou goed
zijn als de minister het belang van een snelle voortgang van de ehs ook na
deze kabinetsperiode nog eens krachtig onderstreept.De uitrol en de verdere ontwikkeling van de ehs haperen. Dat laat zich
aflezen uit de jongste Natuurbalans. Ik begrijp uit de voortgangsrapportage
van de minister dat op weg naar 2015 een kleine 32 000 hectare moet worden
verworven. Op pagina 27 van de Natuurbalans staat echter een verwervingspotentieel
van 60 000 hectare. Kan de minister mij dat verschil precies duiden?De voortgangsrapportage moet in een volgende ronde een stukje strakker
zijn opgesteld. Wij weten dat de minister graag iedereen aan de gemaakte afspraken
houdt. Afspraak is afspraak en dat geldt ook hier. De minister kan zich op
dit terrein helemaal uitleven. Wij vragen in de volgende rapportage heldere,
strakke tijdschema’s voor verwerving en inrichting van gebieden, een
heldere weergave van de afspraken die daarvoor zijn gemaakt of
nog moeten worden gemaakt, wanneer die worden gemaakt, alsmede welke budgetten
beschikbaar zijn. Wij moeten nu gas geven. Toen de heer Polderman sprak over
de snelheid waarmee soms in dit land infrastructuur kan worden aangelegd,
bedacht ik dat wij binnenkort met minister Eurlings spreken over de spoedwet
Wegverbreding. Mijn fractie zit te wachten op een spoedwet ehs. Kan de minister
daar werk van maken?Ik sluit aan bij de vragen over Fortis. Ik vroeg laatst de minister van
Financiën daarnaar. De grondportefeuille van Fortis wordt binnenkort
verpatst. Nu hebben wij de kans om over de schouder van de minister van Financiën
mee te kijken wat er precies bij Fortis zit. Misschien kan de verwerving van
gronden een stuk sneller. Het spul is immers van ons. Eerst de grondportefeuille
meenemen en dan verkopen en niet andersom, want dan missen wij een kans. Ik
heb van het CDA altijd begrepen – ik denk aan Dries van Agt en het coffeeshopbeleid –
dat politiek de kunst is van het praktisch handelen. Dat is bij deze minister
in goede handen. Graag een reactie.Hetzelfde zou wellicht kunnen gelden voor het post-najaarsnotacircus.
Het is mij de laatste jaren opgevallen dat er op weg naar Kerstmis nog een
potje geld was. Dat gebeurt vaker bij departementen. Als je niet oplet als
vakminister, arresteert de minister van Financiën dat potje en krijgen
wij als het jaar voorbij is een mooie februarinota waarin staat dat er 3 mld.
of 4 mld. is vrijgevallen. Bij OCW had men dat in de gaten en probeerde
men nog wel eens een rijksmuseum op te knappen met geld dat rond Kerstmis
vrijviel. Ik vraag de minister rond Kerstmis even te bellen met de minister
van Financiën. Er kan wellicht wat extra budget voor de ehs worden binnengehaald.
Is de minister daartoe bereid?De fracties namens wie ik spreek, hechten eraan dat de operatie in 2015
robuust en volledig is afgerond. Graag krijg ik op dat punt helderheid van
de minister.Inzake de inrichting sluit ik mij aan bij de inbreng van de heer Van der
Ham. De achterstand beloopt 100 000 hectare en als het tempo van inrichten
op deze manier doorgaat, zijn wij 40 jaar bezig. Zo’n marathon gaat
mijn fractie niet aan. Wij vragen de minister om een drastische versnelling.
Hier moet echt vaart worden gemaakt.Hetzelfde geldt voor particulier natuurbeheer. Ook dat schiet niet op
en ook daarvoor geldt: versnelling van de uitvoering, meer daadkracht, grotere
politieke urgentie en scherpere afspraken met alle betrokkenen. Graag hoor
ik toezeggingen van de minister.Er ligt een oude afspraak dat landbouwgrond ten dele moet worden omgezet
in natuur. Er ligt een motie van mevrouw Ouwehand die dat nogmaals bevestigt.
Die motie is afgelopen zomer in de Kamer aangenomen. De minister wil die motie
graag uitvoeren. Het is echter de vraag hoe zij dat gaat doen. Bij de feitelijke
vragen is daarnaar gevraagd. Er ligt immers een advies van de Raad voor het
Landelijk Gebied om niet meer dan 10% van de grond voor natuur te onteigenen.
Dit vraagt nadere uitleg van de minister.Inzake de grutto sluit ik aan bij de scherpe woorden die de heer Van der
Ham heeft gesproken. Die ontwikkeling baart ook mijn fractie zorgen.Dit geldt ook voor agrarisch natuurbeheer. Dat is in de boezem van mijn
politieke partij een belangrijk item. Het stemt treurig dat de belangstelling
daarvoor terugloopt en dat het hapert, terwijl er ook kansen liggen om buiten
de ehs verdere natuurontwikkeling te bevorderen. Graag een snelle reactie
en actie van de minister.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): De heer Vendrik
zegt dat er uiteindelijk nog ruim 100 000 hectare moet worden ingericht.
Is hij met mij van mening dat je alleen kunt inrichten wat je inmiddels hebt
verworven? Dat zijn minder hectares; ik heb dat rekensommetje eerder gemaakt.
Ik denk niet dat de heer Vendrik wil inrichten als grond nog niet is gekocht. De heer Vendrik (GroenLinks): Er ligt een
inrichtingsopgave van 100 000 hectare. Dat moet heel snel goed geregeld
worden. Wij hebben allemaal gesignaleerd dat de boel stagneert en hapert en
dat baart ook mijn fractie grote zorgen. De inrichtingsopgave geldt zowel
voor gronden die al in ons bezit zijn als voor gronden die in ons bezit zullen
komen. Er moet fors gas gegeven worden. Gronden verwerven is één
ding, maar voor de uiteindelijke doelstelling van de ehs, het bevorderen van
biodiversiteit en robuuste natuur in Nederland, kan men mijn fractie wakker
maken. Dat staat of valt met scherpe en doeltreffende inrichtingsplannen.De heer Jager (CDA): De heer Dimas, Europees
commissaris Milieu, zegt dat landbouwgronden niet altijd hoeven te worden
omgevormd, maar als aanvulling kunnen dienen ten behoeve van de instandhoudingsdoelstellingen.
Bij de volgende voortgangsrapportage zou inzichtelijk moeten zijn welke landbouwgronden
daartoe geëigend zijn om dan vervolgens de doelstellingen te realiseren.
Is de heer Vendrik dat met mij eens?De heer Vendrik (GroenLinks): Als de CDA-fractie
behoefte heeft aan die informatie, ben ik daar niet tegen, want ik ben nooit
tegen goede informatie. Ik proef echter een klein addertje onder het gras,
namelijk om misschien net iets te gemakkelijk te besluiten om landbouwgronden
te veel in de huidige staat te laten. Als het bevorderlijk is voor de natuur,
staat mijn fractie open voor een gesprek. Laat die informatie maar komen.
Dan kunnen wij er daarna een politiek oordeel over vellen.Antwoord van de rapporteursDe heer Waalkens (PvdA): Voorzitter. Ik dank
de collega’s voor de complimenten. Ik zal die complimenten doorgeven
aan het BOR. Mevrouw Snijder en ik hebben samen met het BOR gekeken hoe de
voorliggende rapportage past bij de uitgangspunten die wij hebben vastgesteld.
Wij hebben niet meer gezien aan cijfermateriaal of onderbouwing dan de leden
hebben ontvangen. Wij hebben puur gekeken naar wat er ligt en de vertaling
gemaakt naar de rapportage.De heer Jager vraagt of er nog suggesties vanuit het college van rapporteurs
kunnen worden gedaan. Met betrekking tot de nulmeting zien wij medio 2009
als harde deadline, zodat wij daarover in de volgende rapportage kunnen oordelen.
Het kwaliteitsborgingssysteem moet naar voren worden gehaald. De rapportage
wordt alleen maar sterker door goede piketten te slaan. De suggestie aan de
collega’s is om de minister scherp aan haar toezeggingen te houden.Antwoord van de ministerMinister Verburg: Voorzitter. Ik dank de fracties
voor hun inbreng in eerste termijn en in het bijzonder de heer Waalkens, die
mede namens de andere rapporteur heeft gesproken. Ik dank de rapporteurs voor
het werk dat zij hebben gedaan. Zij hebben een goed beeld geschetst. Ik maak
een enkele opmerking vooraf.Toen de Kamer besloot om van de ehs een groot project te maken, heb ik
gezegd het belang daarvan te zien. In het coalitieakkoord staat dat de ehs
in 2018 moet zijn afgerond. Daar staat overigens «kwantitatief»
bij, maar wij hebben er later «kwalitatief» aan toegevoegd, mede
naar aanleiding van de motie waarover de heer Vendrik sprak. Mijn ambitie
is de ambitie van de Kamer en de ambitie van de Kamer is de mijne, namelijk
om beide aspecten in 2018 gerealiseerd te hebben. Niemand doet aan dat belang
af en ik heb daarover geen enkele twijfel. Ik zie ook het belang dat de Tweede
Kamer hecht aan het kunnen volgen van de ontwikkelingen.Tegelijkertijd heb ik in het gesprek met de rapporteurs en met de Kamergezegd dat ik de behoefte begrijp om mee te kunnen kijken, maar dat
wij niet mogen vergeten dat wij in het kader van de Wet inrichting landelijk
gebied nu juist de verantwoordelijkheden vanaf 1 januari 2007 hebben
gedecentraliseerd. Wij hebben een aantal grote verantwoordelijkheden bij de
provincie neergelegd. Bij die verantwoordelijkheden en bevoegdheden zit een
stevig financieel budget van meerdere miljarden euro’s. Naast de grote
verantwoordelijkheid is er ook een zekere beleidsvrijheid, namelijk om een
beetje tempoverschil te kunnen maken in het ene of andere jaar. De kansen
op grondverwerving of inrichting kunnen immers het ene jaar positiever zijn
dan het andere jaar. Dat verschilt per provincie. Onze Dienst Landelijk Gebied
merkt dat van tijd tot tijd. Men komt soms in een positie om grond te verwerven
en een andere keer lukt dat niet zonder een te hoge prijs te moeten bieden.
De Kamer zit er bovenop om ervoor te zorgen dat onze LNV-diensten geen prijsopdrijvend
effect hebben op de grondprijs.In het gesprek met de rapporteurs heb ik gemeld dat ik een aantal zaken
kan toezeggen omtrent de rapportage van de provincies, namelijk over de afspraken
die de overheid met de provincies heeft gemaakt. Voor de overige informatie
moet ik overleggen met de provincies. Dat wil ik ook. Ik zeg er één
ding bij. Wij moeten oppassen dat wij niet zodanig bezig zijn met meten, monitoren,
controleren en afrekenen dat dit ten koste gaat van het tempo en de realisatie
van de doelstellingen. Ik zeg niet dat de Kamer dat vraagt, maar ik wil en
moet dit opmerken. Wij moeten oppassen voor een bureaucratisering van dit
proces, want die gaat altijd ten koste van het tempo.Ik dank de rapporteurs voor de gemaakte complimenten, want er is hard
gewerkt aan deze rapportage. De rapportage is prachtig verpakt en helemaal
af. Er zit echter een zekere ongelijksoortigheid in de kwaliteit van de rapportages
van de verschillende provincies. Zij hebben niet allemaal dezelfde gegevens
en werken niet allemaal met dezelfde systematiek. Het ministerie en ik hebben
behoefte aan rapportages die op de meeste punten vergelijkbaar zijn, zodat
wij inzicht en overzicht kunnen houden. Daarover ga ik in gesprek, maar ik
vind dat wij moeten oppassen dat wij provincies niet overvragen met betrekking
tot format, monitor, rapportages enzovoorts, waardoor het tempo er uitgaat.Ik verdeel de beantwoording in drie blokjes: ehs algemeen, techniek en
grondverwerving, en overige.Er zijn opmerkingen gemaakt over de planologische bescherming. Ik heb
in mijn reactie op de uitgangspuntennotitie van de Kamer al gezegd dat het
leveren van informatie op bestemmingsplanniveau niet als verantwoordelijkheid
van het Rijk kan en mag worden gezien, mede vanwege de getrapte wijze waarop
de verantwoordelijkheden in de ruimtelijke ordening zijn vormgegeven in de
nieuwe wet. Ik zie het als een verantwoordelijkheid van de provincies om toe
te zien op een adequate verankering van de bestemmingsplannen. Dit heb ik
op 2 juli 2008 in de Kamer tegen de heer Polderman gezegd.Ik zeg toe dat ik in 2009 en 2010 laat onderzoeken hoe de ehs doorwerkt
in de gemeentelijke bestemmingsplannen. Daarbij zal worden onderzocht tegen
welke problemen gemeenten aanlopen bij de planologische verankering van de
ehs en wat mogelijke oplossingen zijn. Daarmee ondersteun ik gemeenten en
provincies in hun taak om de ehs planologisch te verankeren.De heer Polderman vraagt wat naast het bestemmingsplan een betere bescherming
voor de ehs kan bieden. Het huidige stelsel is een goede waarborg voor de
planologische verankering. Ik wijs op hoofdstuk 6 van de rapportage, dat hierover
gaat. In 2009 ontvangt de Kamer de AMvB Ruimte in het kader van de nieuwe
Wet ruimtelijke ordening. Daarin is de ehs opgenomen.De heer Polderman vraagt waarom de ehs niet als economisch doel wordt
opgepakt en waarom er geen tracébesluit wordt genomen en vastgelegd. Met de ehs kunnen inderdaad economische doelen worden gediend. Er
is wel degelijk aandacht voor. Een speciaal tracébesluit is niet nodig,
omdat het huidige stelsel voldoet.Mevrouw Snijder loopt met haar vraag vooruit op het IBO Natuur en vraagt
wat de conclusie zou zijn voor Natura 2000 als het IBO Natuur laat zien dat
de ehs niet efficiënt is. Zij weet dat een politicus nooit moet ingaan
op een vraag met «stel dat». Ik zal dat nu ook niet doen. Ik vind
het IBO Natuur van groot belang. Het is goed om alles heel scherp tegen het
licht te houden en te kijken of de huidige aanpak de meest effectieve en efficiënte
is. Ook moet worden nagegaan of de instrumenten die wij inzetten goed zijn
of scherper kunnen, of er voldoende budget is, hoe het zit met het tempoverschil
tussen verwerving en inrichting en hoe het zit met de vergoeding van het beheer.
Al die zaken komen aan de orde in het IBO Natuur, dat in de eerste helft van
2009 wordt afgerond. Ik ben zeer benieuwd naar de conclusies. Ze zullen natuurlijk
doorwerken in tal van besluiten die wij daarna nemen.Mevrouw Snijder heeft een rekensommetje gemaakt. Zij zegt dat 56 000
hectare binnen de ehs in handen is van de overheid, maar nog niet is ingericht.
De heren Van der Ham en Polderman hebben beiden gesproken over de versnippering.
Soms ben je in staat om een hoeveelheid hectares te verwerven, terwijl je
weet dat je daarnaast nog meer hectares moet verwerven. Het is dan de vraag
wanneer de schaalgrootte voldoende is om met de inrichting te beginnen. Soms
is het niet kosteneffectief om al snel te beginnen met inrichten en moet je
even wachten tot je voldoende schaalgrootte hebt. Ik ben het met mevrouw Snijder
eens dat verwerving en inrichting niet te ver bij elkaar uit de pas mogen
lopen. Daarom is dit een van de punten van aandacht die ik van tijd tot tijd
met de provincies bespreek. Ik spreek met de provincies over de stand van
zaken, over hun ambities en over de acties die zij de komende tijd zullen
uitvoeren, binnen de vrijheid die wij de provincies hebben gegeven om de ehs
in zeven jaar te versnellen of te temporiseren.De heer Polderman heeft een mooie metafoor: de tien kilometer schaatsen.
Je zou dan moeten starten als Bob de Jong en met een geweldige finale moeten
eindigen. Bij Bob de Jong hangt het af van hoe het tussen zijn oren zit. In
Moskou zagen wij dat het op dit moment redelijk goed zit tussen de oren van
Bob de Jong. Ik houd van het lopen van een marathon met een negatieve split.
Dat betekent dat je de tweede helft sneller loopt dan de eerste. Daar ben
ik ook wel op gebouwd, maar het is niet zo dat ik halverwege merk hoe de eindsprint
zal gaan. Een beetje marathonloper komt daar pas tussen de 32 en 35 kilometer
achter. Alle marathonlopers die daarna nog stukgaan, hebben in de voorbereiding
iets fout gedaan. Wij delen de ambitie om de marathon af te maken. Als wij
daarnaast de ambitie hebben om met een negatieve split te lopen, moeten wij
zelfs oppassen dat wij aan de finish niet heel veel energie overhouden, want
wij zijn al een heel eind op weg.De heer Van der Ham vraagt naar de wettelijke bescherming. De heer Cramer
heeft daarover gisteren een motie ingediend. Die ligt nog tamelijk vers in
het geheugen. Ik heb toegezegd de voor- en nadelen van de verankering van
de ehs in de Natuurbeschermingswet mee te nemen bij het plan van aanpak van
komend voorjaar; dat zal ik ook doen.De heer Van der Ham vraagt of het programma voor het beheersysteem in
2009 gereed kan zijn. Ik ben daarover niet optimistisch. De provincies zijn
heel hard aan het werk en zijn voornemens om dit in 2010 af te hebben. Er
is weliswaar behoefte aan voortgang, maar ik denk dat wij ervoor moeten zorgen
dat er dan een beheersysteem ligt dat effectief is, uitvoerbaar en controleerbaar,
maar dat ook betaalbaar is. Er is opgemerkt dat agrarisch en particulier natuurbeheer
soms niet opschiet en niet altijd even effectief is. Ik ben het daarmee eens,
maar als wij dit beheer vervangen, moeten wij dat goed doen. Iedereen moet
ernaar kijken en er iets over zeggen, zodat er straks een stelsel
is dat werkt en effectief, betaalbaar en controleerbaar is. Wij moeten binnen
een paar jaar de resultaten kunnen zien.Ik heb hiermee ook antwoord gegeven op de vraag van de heer Jager, die
verwijst naar de motie-Koppejan. Tot die tijd worden de problemen die zich
voordoen in het Programma Beheer weggenomen.De heer Van der Ham vraagt welke generieke of specifieke methodes kunnen
helpen bij particulier natuurbeheer. Ik ben het ermee eens dat wij goed moeten
kijken waar het meest effectief aan natuur- en weidevogelbeheer kan worden
gedaan. Dat kan vaak veel beter in een gebiedsgerichte aanpak dan in een perceelsgerichte
aanpak. Toch blijven wij heel vaak op percelen gericht: als er te weinig mensen
willen meedoen, wordt er te weinig gedaan en als er te veel mensen willen
meedoen, wordt er te veel gedaan. Toch komen wij erachter dat wij blijkbaar
iets niet goed doen, omdat er ieder jaar minder grutto’s worden geteld.
Dat is het ijkpunt.De vraag is of de goede uitgangspunten worden gebruikt. Een grutto kun
je niet vasthouden. Je kunt niet zeggen: jij komt volgend jaar weer terug
op ditzelfde nest. De praktijkmensen uit de natuurbescherming zeggen dat je
je niet alleen moet focussen op weidevogels, maar dat je ook moet kijken naar
de omgeving. Wat zijn de predatoren, wat zijn de bedreigingen, welke vogels
houden elkaar in stand in die gebieden? Dit vraagt om een bredere en vooral
een gebiedsgerichte aanpak. Ik zie met lede ogen aan dat er alleen maar meer
geld in wordt gestopt, want ik vraag mij af wat de positieve resultaten zijn.
De kenniskring Weidevogellandschap heeft gezegd dat ook naar die andere benadering
moet worden gekeken en die wordt meegenomen in het nieuwe systeem.De heer Van der Ham vraagt hoe het komt dat er nog steeds sprake is van
verlies aan biodiversiteit ondanks de ehs en het werk in uitvoering. Wij zijn
er nog niet. Dat heeft deze zomer ook in de Natuurbalans gestaan. Hier en
daar moeten er nog stapjes worden gezet, maar er zijn ook positieve berichten
te melden. Dat betekent niet dat wij achterover kunnen leunen. Wij moeten
wel ambitieus zijn. Wij moeten echter niet alleen melden wat niet goed gaat,
maar ook wat wel goed gaat. Dat is een extra stimulans om ermee door te gaan.
Daarbij zijn alle partners nodig die een bijdrage kunnen leveren.De heer Vendrik spreekt mede namens de Partij voor de Dieren. Wij wensen
mevrouw Ouwehand overigens van harte beterschap; wij kunnen haar hier nauwelijks
missen. De heer Vendrik en mevrouw Snijder vragen of ik blijf vasthouden aan
het kwantitatief afronden van de ehs. In het coalitieakkoord staat de kwantitatieve
afronding in 2018 gepland en wij hebben dat verbreed met een kwalitatieve
afronding. Ik vind dat wij die ambitie moeten hebben en houden. Daarvoor hebben
wij onderweg onze sportdrankjes echter nog wel nodig.De heer Jager noemt de brieven 15 en 16 en vraagt naar de staatssteun.
Bij de start van de ehs en van het traject hebben wij afgesproken dat alle
grond in principe vrijwillig wordt verworven. Wij weten echter allemaal dat
bij grote projecten in een groter gebied één eigenaar soms niet
wil. Dan moet je, om het proces en het project toch doorgang te laten vinden,
in de finale fase het onteigeningsinstrument kunnen toepassen. Het kabinet
heeft dat bevestigd in de brief naar aanleiding van het advies van de Raad
voor het Landelijk Gebied. Verwerving van de grond is vrijwillig. Dat heeft
te maken met de staatssteungevoeligheid in Brussel. Alleen als je, ondanks
alle redelijke maatregelen die je hebt gehanteerd, wordt belemmerd in de verdere
uitvoering, staat het onteigeningsinstrument je ten dienste. Wij hebben afgesproken
dat dit bij maximaal 10% van de gronden mag. Sommige provincies vragen
zich af of zij het daarmee redden, maar andere blijven ruim onder de 10%.
Ik heb gezegd dat er een soort van verevening of saldering tussen de provincies
mag plaatsvinden, maar ik houd het plafond op 10% van het totaal.De heer Waalkens vraagt of ik ervoor kan zorgen dat er een begeleidend schrijven en een accountantsverklaring van de provincies komen. Ik
wil hierover eerlijk zijn. Wij hebben dit niet afgesproken in het gesprek
met de rapporteurs. De vraag is echter wel legitiem. Op dit moment overleg
ik met het IPO om afspraken te maken over de borging van de gegevens van de
Wilg. Ik zal de Kamer hierover informeren.Verschillende commissieleden vragen naar de betrouwbaarheid van de gegevens
en naar de afspraken die ik met de provincies maak over de borging van de
betrouwbaarheid van de gegevens in het ILG. Het IPO bestudeert op dit moment
de voorstellen die ik heb gedaan. Ik verwacht binnenkort een reactie, want
de betrouwbaarheid van de gegevens moet in orde zijn. Als ik de reactie van
het IPO heb ontvangen, zal ik de Kamer informeren. Mijn voorstellen gaan onder
andere uit van een controle van de financiële cijfers door een accountant
en de beoordeling van de prestaties door een comité van toezicht aan
het eind van iedere ILG-periode. Daarnaast worden de ILG-cijfers jaarlijks
gecontroleerd in het kader van de provinciale jaarrekeningen.De heer Waalkens vraagt wanneer het nieuwe borgingssysteem voor kwaliteit
en kwantiteit er kan zijn. Het kwaliteitsborgingssysteem wordt samen met de
provincies ontwikkeld, zodat het optimaal kan worden gebruikt. Er wordt maximaal
gebruik gemaakt van de bestaande monitorsystemen, zodat wij niet opnieuw het
wiel hoeven uit te vinden en er geen extra rapportages nodig zijn. De borging
van de kwantiteit verloopt via de ILG-afspraken.Mevrouw Jacobi en de heer Waalkens vragen of de «nulmeting op kaart»
naar voren kan worden gehaald. De «nulmeting op kaart» is een
omvangrijk project dat volgens de huidige planning medio 2009 gereed is. Ik
heb meermalen bij de provincies benadrukt dat deze meting zeer belangrijk
is, maar zij hebben aangegeven dat zij de «nulmeting op kaart»
niet eerder gereed kunnen hebben. Wij hebben deze afspraak met de Kamer en
met de provincies gemaakt en ik zal de provincies aan deze toezegging houden.Mevrouw Jacobi vraagt of er verbeteringen in relatie tot de ILG-rapportage
kunnen worden bewerkstelligd. Met de provincies wordt gewerkt aan een verbetering
van het handboek, waarin duidelijkheid wordt geschapen over definities. Hier
en daar bleken er interpretatiekwesties te spelen. Ook de tijdigheid van de
rapportages van provincies is voor mij een aandachtspunt. Dat kan helpen bij
de rapportage aan de Kamer.Mevrouw Snijder vraagt zich af hoe de 10% onteigening zich verhoudt
tot de inrichtingsproblematiek. Ik zie die relatie niet anders dan dat er
een relatie is met de inrichting op schaal. Met betrekking tot de achterstand
die de Kamer bespeurt in het inrichten, heb ik gezegd dat er een robuust gebied
moet zijn om in te richten en niet te veel versnippering.De heer Vendrik vraagt hoe de motie-Ouwehand precies wordt uitgevoerd
met het oog op het advies van de Raad voor het Landelijk Gebied. Ik heb hierover
een kabinetsreactie gestuurd. Wij handhaven de bestaande taakstelling voor
natuur en dus ook de motie-Ouwehand. De inzet is maximaal 10% onteigenen
en optimaal vrijwillige verwerving.Mevrouw Jacobi vraagt of niet veel meer gebruik kan worden gemaakt van
de publiek-private samenwerking. Ik heb gepleit voor intelligente koppelingen.
In Noord-Holland loopt een buitengewoon interessant traject. De provincie
wil een gebied graag binnen de ehs trekken, maar hoeft het niet te kopen.
Zij wil dat de boerderij blijft bestaan en dat de boer actief blijft. Als
de provincie afspraken kan maken met deze boer om de inrichting en het beheer
te doen in het kader van de ehs, kan hij zijn grond houden en wordt hij beloond
voor de inrichting en het onderhoud. Daardoor ontstaat een win-winsituatie.
Ik vind dat een fantastisch voorbeeld van hoe het ook kan. Dat past precies
bij de opmerking van de heer Vendrik dat een dergelijke gang van zaken binnen
de GroenLinks-fractie op steun kan rekenen. Dit soort oplossingen en dit soort
intelligente koppelstrategieën wil ik veel meer propageren. Ik heb daarover
al met de provincies gesproken en hoop dat een en ander de komende
tijd vorm krijgt, nog meer dan nu al het geval is.Mevrouw Jacobi vraagt naar een lijndiagram. Er zit al een meerjarenperspectief
in de rapportage. Ik geef voor de ILG-onderdelen echter bewust geen jaarlijkse
schatting vooraf, omdat die in de loop van de komende zeven jaar variabel
is. Ik verwijs op dit punt naar de schriftelijke beantwoording van vraag 19,
waar ik dit antwoord heb toegelicht.De heer Van der Ham vraagt in welke provincie de inrichting niet van de
grond komt, waardoor dat komt en wat ik daaraan ga doen. De rapportage over
de realisatie per provincie heb ik toegestuurd en men kan daaruit zelf een
conclusie trekken. Ik heb begin volgend jaar een gesprek met de provincies.
Ik ben minder van de duimschroeven dan van de aanmoediging. Ik merk dat bij
het marathonlopen ook. Als een supporter langs de kant zegt «nou, stop
maar, het ziet er niet uit», word je daardoor minder gestimuleerd dan
wanneer iemand zegt «je ziet er geweldig uit, je gaat het zeker halen,
nog een klein tandje erbij». Dat laatste helpt veel meer, zelfs op de
tien kilometer en zelfs bij Bob de Jong.De heer Polderman vraagt waarom er zo veel ruilgronden zijn. Die gronden
zijn verreweg het gemakkelijkst te verwerven. Er is in toenemende mate behoefte
aan meer speelruimte en dus zijn er meer hectares ruilgrond nodig.Er is gevraagd wanneer de introductie van de nieuwe beheersystematiek
Programma Beheer komt. Voor het eind van het jaar zal het stelsel aan mij
worden aangeboden. Daarna zal ik de Kamer informeren.De heer Jager vraagt of de provincies op de hoogte zijn van de aspecten
beleidsneutraal, budgetneutraal en een zesjaarcontract bij het nieuwe Programma
Beheer. Het antwoord is ja.De heer Jager vraagt of de leefgebiedenbenadering kan dienen als oplossing
bij de problemen die ontstaan bij de implementatie van de robuuste verbindingszones.
Dat kan helaas niet helemaal. Het zijn twee verschillende zaken, die wel allebei
van belang zijn. De robuuste verbindingszones zijn onderdeel van de ehs en
schakelen grote kerngebieden aan elkaar. Op deze wijze kan uitwisseling tussen
verschillende plant- en diersoorten plaatsvinden. De leefgebiedenbenadering
is een gebiedsgerichte aanpak van het soortenbeleid. Deze kan zowel binnen
als buiten de ehs plaatsvinden. De gebiedsgerichte aanpak kan als voorbeeld
dienen voor de implementatie van de robuuste verbindingen en op deze wijze
het draagvlak creëren en vergroten.De heer Van der Ham vraagt wat wij doen aan begrenzing en realisering
van de robuuste verbindingen. Met de provincies zijn afspraken gemaakt dat
de begrenzingen in 2008 worden afgerond. In 2009 kan er dan full swing worden
verworven. Bij de mid term review van de Wet inrichting landelijk gebied kunnen
wij dan de balans opmaken.De heren Polderman en Vendrik vragen naar de grondpositie bij Fortis.
Ik heb de vorige keer wat anders op deze vraag gereageerd, maar het punt heeft
mijn grote belangstelling en aandacht. Ik ben daarover in gesprek met mijn
collega van Financiën. Ik kan er nu nog niet veel over zeggen, maar als
het een kan bijdragen aan het ander, moeten wij geen kansen laten lopen. Ik
bel mijn collega van Financiën niet, want ik kom hem iedere week minstens één
keer tegen.De heer Vendrik vraagt tot slot of ik rond de Kerst eens met de heer Bos
wil bellen en noemde het voorbeeld van OCW. Het zou mij verbazen als OCW er
pas met de Kerst achter komt dat men iets moet regelen. Wij weten dat allemaal
al jaren en maken daarvan op een verstandige wijze gebruik. Nadere gedachtewisselingDe heer Vendrik (GroenLinks): Voorzitter.
Ik heb slechte herinneringen aan al die keren dat wij bij de najaarsnota hebben
geprobeerd extra geld te regelen voor de ehs. Minister Zalm zei dan altijd
dat er geen geld was, maar vervolgens kwamen wij er in februari achter dat
er 3 mld. overbleef. De enige die dat geld op tijd kan arresteren, is de minister
van LNV en ik hoop dat zij dat gaat doen. Het blijven ministers van Financiën:
Bos of Zalm, dat maakt niet uit.In verband met de tijd heb ik slechts één vraag en die betreft
de achterstand van de inrichting. Daarbij zit ook het punt van de onteigening.
Ik begrijp dat het logisch is dat in de praktijk wordt gewacht totdat een
gebied is gecompleteerd voordat definitief met de inrichting wordt begonnen.
Dat duurt in de praktijk echter zeer lang. Voor een deel komt daar de inrichtingsachterstand
van 100 000 hectare vandaan. Volgens mij moet dit landen in een toezegging
van de minister dat zij tegen provincies zal zeggen dat het inrichten sneller
moet en dat er, als dat nodig is, sneller moet worden onteigend of sneller
gebruik moet worden gemaakt van mogelijkheden tot ruilverkaveling. Dat zou
een minimale toezegging moeten zijn. Ik zou dat in de volgende voortgangsrapportage
graag in relatie gebracht willen zien tot het maximum van 10% onteigening.
Ik sluit niet uit dat het plafond van 10% de praktijk van de inrichting
behoorlijk in de weg kan staan. Ik wil dat graag objectief naast elkaar zien
in de volgende voortgangsrapportage. Op dat punt hoor ik graag een toezegging.De heer Polderman (SP): Voorzitter. Ik dank
de minister voor haar beantwoording. Zij heeft een interessant college gegeven
over de marathon. Zij is kennelijk deskundig. Ik heb alleen willen vragen
of de minister volhoudt dat het einddoel van 2018 wordt gehaald en of zij
daarop in haar periode kan worden afgerekend. Wij hebben al moeten afzien
van onze doelstelling om de biodiversiteit op te waarderen en de achteruitgang
tegen te houden. De Europese Commissie zegt immers dat dit niet haalbaar is.
Mijn vraag is wanneer de minister daarop is af te rekenen.De minister zegt dat bij het agrarisch natuurbeheer een meer gebiedsgerichte
benadering moet worden gekozen. Betekent dit dat wij buiten de ehs zullen
kijken? Sommige agrariërs nemen een pakket af, dat niet binnen de ehs
ligt. Dat is prima, maar als het een geïsoleerd gebied betreft, is dat
niet succesvol, zo blijkt uit alle rapportages over het weidevogelbeheer.
Betekent een meer gebiedsgerichte benadering nu ook dat wij meer agrarisch
natuurbeheer buiten de ehs willen? In hoeverre is dat een bijdrage aan het
realiseren van onze hoofddoelstelling ehs?Ik ben blij dat de minister iets toeschietelijker reageert op mijn vraag
inzake de grondpositie van Fortis. Vorige keer reageerde zij wat verkrampt,
maar ik ben blij dat zij de boodschap beter heeft opgepakt dan de vorige keer.De heer Van der Ham (D66): Ik voel me een
beetje ongemakkelijk als de minister zegt dat het niet nodig is de duimschroeven
aan te draaien en onteigening toe te passen. Zij wil de grondverwerving meer
in overleg doen. Als het op die manier kan, is dat natuurlijk fantastisch.
2018 is nog ver weg, maar ook relatief dichtbij. Natuurlijk is er nog alle
tijd om in tien jaar van alles te doen. Ik wil echter van de minister weten
welke instrumenten zij in handen heeft om echt behoorlijk te versnellen, als
de komende jaren blijkt dat het niet opschiet. Ik spreek niet in marathonmetaforen –
ik ben nooit verder gekomen dan een beetje zwemmen – maar ik vind dat
er wel iets achter de hand moet zijn, ook als extra stimulans voor die partijen
die soms een beetje vertragen.Ik ben het eens met wat de minister zegt over verwerving en versnippering.
Zij zegt terecht dat soms het juiste moment moet worden gekozen waarop
grond wordt verworven. Soms kan echter een klein stukje land alles ophouden,
waardoor men niet op schema komt. Het is van belang dat op enig moment een
knoop wordt doorgehakt. Daarvoor moet meer geld worden uitgetrokken, er moet
onteigend worden en er moeten hardere instrumenten komen. Ik geef de minister
alle ruimte om te temporiseren, maar ik hoop dat zij op enig moment hard durft
te zijn als het niet opschiet. Op dit punt wil ik graag door de minister gerustgesteld
worden.Ik constateer dat de minister op alle andere punten onze ongerustheid
onderkent en deelt.De heer Jager (CDA): Ik dank de minister en
de heer Waalkens voor hun beantwoording. Inzake de gebiedsbenadering onderstreep
ik dat die ook wordt toegepast bij de economische ontwikkelingen. Bij de scheepsbouw
zal men proberen de toeleveringsbedrijven in het gebied zelf te vinden. Van
een bedrijf dat erbuiten ligt, probeert men af te komen, omdat het schadelijk
is vanwege de CO2-uitstoot en voor de samenhang binnen de scheepsbouw
an sich. In ons hele ecosysteem is ingebakken dat een gebiedsbenadering vaak
beter is dan een simpele perceelbenadering. Ik onderschrijf de gedachte die
de minister op dat punt uitspreekt.Gezien de noodzakelijke robuustheid voor de inrichting vraag ik wat in
de tussentijd wordt gedaan met de 15 000 hectare ruilgrond. Alles op
zijn beloop laten, is niet goed voor de natuur, maar ook niet voor de mensen
die in die omgeving bezig zijn met bepaalde activiteiten. Ik kan mij voorstellen
dat er iets meer wordt gedaan met de 15 000 hectare die wij mogelijk
wat langer onder ons hebben.Ik zou in de toekomst graag nader willen onderzoeken of er toch geen samenhang
zit in het soortenbeleid en de robuustheid van het systeem in de verschillende
gebieden. Uiteindelijk zijn de Natura 2000-gebieden en de ehs onderdeel van
de Noord-Atlantische zone. Hoe worden die ingevuld? Als ze versnipperd blijven,
schieten wij niet zoveel op met wat wij in Nederland doen.Mevrouw Jacobi (PvdA): Ik dank de minister
en de rapporteur voor de beantwoording. De minister zegt dat zij het doel
in 2018 zal halen. Zij heeft echter veel gedelegeerd aan de provincies. Kan
de minister iets concreter zijn in de informatievoorziening voor de Kamer
over de precieze afspraken die er tussen de minister en de provincies zijn
en worden gemaakt met betrekking tot het bijsturen? Utrecht is bijvoorbeeld
een provincie waar tot op heden niet veel is terechtgekomen van de ehs-doelstelling.
Daarvoor zijn reële verklaringen, maar wat doet de minister met zo’n
provincie? Zij wil prognoses zien en zij heeft referenties nodig. Rondom de
steden moet er 18 000 hectare natuur zijn; daarvan is nog niet veel terechtgekomen.
Hoe meer mensen er wonen, des te moeilijker het wordt. Blijkbaar moeten de
afspraken gevarieerd zijn. Wij moeten daar met elkaar uit komen. Ik wil graag
transparantie. De provincies komen niet allemaal op dezelfde manier door de
deur als het om realisatie gaat.Ik ben blij dat de minister in 2009 en 2010 laat onderzoeken hoe de ehs
doorloopt in de gemeentelijke plannen. Ik wil echter ook graag weten of de
ehs in de bestemmingsplannen is opgenomen. Zou dat aspect in het onderzoek
kunnen worden meegenomen?De minister zegt dat het Programma Beheer niet in 2009 kan worden gerealiseerd,
maar wel in 2010. Waar ligt het grote knelpunt?De minister heeft in een vorig overleg een rapportage toegezegd over het
project in de noordelijke Friese Wouden, waar negenhonderd boeren meedoen
in een pilot programmabeheer. Ik zie die rapportage graag voor 8 december
2008 tegemoet. Ligt daar wellicht een goede mogelijkheid om dit model versneld
uit te zetten in Nederland?Ik heb nog een opmerking over het lijndiagram. Door de rapporteurs is
niet meer aanbevolen dan een grafische voorstelling. Wat mij betreft, sluit dat aan bij mijn opmerking dat er referenties en prognoses nodig zijn.
Die kunnen op een half A4’tje worden gezet, dan ontstaat er een goed
beeld.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): De minister
heeft mijn vraag inzake de ruilgronden niet beantwoord. Ik heb gevraagd hoeveel
invloed die 15 000 hectare heeft op de taakstelling. Wij gaan ervan uit
dat er ruilverliezen zullen zijn. Ik kan mij niet voorstellen dat er precies
15 000 hectare binnen de ehs komt. Bij 15 000 hectare ruilgrond
gaat het om 150 agrarische bedrijven van 100 hectare. Dat hangt ergens boven
de markt en daar gebeurt nu niets mee.De minister maakt een opmerking over het IBO-rapport. Het kabinet weet
dat de Tweede Kamer het groot project ehs heeft aangekondigd. Wij krijgen
al veel inzage. Het kabinet stelt zichzelf de vraag of het realiseren van
de ehs nog wel het meest efficiënte instrument is om het biodiversiteitsverlies
tegen te gaan. Het triggert ons als het kabinet zichzelf die vraag stelt.De minister vraagt wanneer er voldoende schaal is om tot inrichting over
te gaan. De minister weet toch ook hoeveel hectare 56 000 is? Natuurmonumenten
heeft ons voorgerekend dat dit veel meer moet zijn, namelijk 100 000
hectare. Natuurmonumenten heeft daarvoor een plaatje gemaakt. In het huidige
tempo duurt het nog veertig jaar. Ik heb alleen 56 000 hectare eruit
gelicht. Men kan zich voorstellen dat mijn fractie is geschrokken, pas op
de plaats wil maken met de verwerving en alle energie wil inzetten voor de
inrichting van de gebieden. Wij willen kwaliteit. De minister zegt dat de
kwantitatieve doelstelling blijft. De VVD-fractie heeft al vaker gezegd dat
de kwaliteitsdoelstelling het allerbelangrijkste is. Daarom moet nu worden
ingezet op de inrichting.Ik heb gevraagd wat de grondslag van de 10% onteigening is. De
VVD-fractie wil geen onteigening, maar die 10% hangt wel boven de markt.
De minister zegt dat het om 10% van de totale ehs gaat. De totale ehs
omvat 728 000 hectare, maar het aantal hectares voor de verwerving ten
behoeve van de ehs bedroeg altijd 275 000, omdat er al veel natuur was.
Is het laatste aantal het uitgangspunt?Er ontbreekt in de beantwoording van de minister een antwoord op de vraag
van de heer Jager over de staatssteun en de Europese Commissie. In de laatste
brief van de minister staat dat bij de Europese Commissie nog nadere gedachtevorming
plaatsvindt, die naar verwachting in de nabije toekomst tot meer duidelijkheid
zal leiden. Er is dus nog geen duidelijkheid over.Minister Verburg: Voorzitter. Alle fracties
spreken over de inrichting en willen volgend jaar zien hoe ver het daarmee
staat. De heer Vendrik pleit voor een versnelling van de onteigening. Ik zal
dat niet doen. Ik houd mij aan de lijn die wij hiervoor hebben afgesproken.
Het instrument ruilverkaveling kan worden ingezet en dat zetten de provincies
ook in waar dat evident is.De heer Polderman vraagt of ik in 2018 kan worden afgerekend op resultaat.
Hij heeft zelf aangekondigd dat hij met pensioen gaat, maar wellicht verwacht
hij dat ik in 2018 nog op deze plaats zit. Ik denk dat dat moment komt bij
de mid term review in 2010. In 2010 zal er een beeld zijn, want dan zijn de
resultaten beschikbaar van het interdepartementaal beleidsonderzoek Natuur.
Wij kunnen dan bekijken waar moet worden bijgestuurd.Tegen de heer Van der Ham zeg ik dat ik bij de provincies de wortel en
de stok zal proberen te hanteren. Natuurlijk ben ik eindverantwoordelijk,
maar in de Wilg hebben wij de verantwoordelijkheid bij de provincies gelegd
en de provincies, volgens mij terecht, speelruimte gegeven. Die speelruimte
hebben provincies nodig. De heer Van der Ham wijst op de inrichting en stelt
dat het schadelijk is als een of twee grondeigenaren blijven vertragen. Voor
dat doel bestaat echter de mogelijkheid om 10% te onteigenen.
Daarmee kunnen wij goed uit de voeten. Af en toe wordt de druk in een provincie
wel erg hoog, maar ik heb al gezegd dat er wat mij betreft gesaldeerd of verevend
mag worden als dat langs de juiste route gebeurt.Mevrouw Snijder zegt dat er met 15 000 hectare niets gebeurt. De
heer Jager zegt het iets anders. Die 15 000 hectare bestaat uit ruilgronden.
Er wordt hier en daar geruild en hier en daar ge- of verkocht. Dat loopt grosso
modo rond. Er zijn geen grote ruilverliezen. Flexibiliteit is nodig. De Dienst
Landelijk Gebied moet immers de ruimte hebben om op het juiste moment op de
grondmarkt in te kunnen kopen en moet ruilgrond hebben om een bedrijf te kunnen
verplaatsen of om aan iemand die wil verkopen, iets anders te kunnen bieden.
Die rek en ruimte zijn nodig.De heer Polderman vraagt of het mogelijk is om aan agrarisch natuurbeheer
te doen buiten de ehs. Dit is inderdaad mogelijk. Ik heb gezegd dat ik voor
het eind van het jaar hierover informatie krijg. Ik zal kijken wanneer ik
de Kamer een nieuwe opzet kan sturen, waarin dit punt zal staan. Dit kan eventueel
begin volgend jaar zijn.Ik heb de vorige keer niet verkrampt gereageerd op de vragen rond Fortis.
Daarvoor was geen enkele aanleiding. Ik vond het toen geen gepast moment,
omdat wij volop in de financiële crisis zaten. In het kader van het afsplitsen
en verkopen van delen van Fortis is het echter verstandig – ik ben daar
ook mee bezig – te bekijken hoe de grondpositie is en hoe het kabinet
daarmee verstandig kan omgaan.Tegen de heer Van der Ham heb ik al gezegd dat ik de wortel en de stok
zal hanteren. Bij de IBO-Natuur mid term zullen wij zien welke provincie roem
verdient en welke provincie nog in de fase van doem zit. Geen enkele provincie
wil achterblijven. Elke provincie heeft de verantwoordelijkheid op zich genomen
en wil die op een goede manier waarmaken.De vraag van mevrouw Jacobi heb ik reeds beantwoord. Wij sturen regelmatig
bij in de gesprekken, maar ik ga niet op de stoel van de provincies zitten.
De provincies hebben een grote verantwoordelijkheid. Natuurlijk wisselen wij
informatie uit en natuurlijk spreken wij elkaar aan. Zo hoort dat in de goede
en robuuste verhouding tussen rijksoverheid en provincies.Mevrouw Jacobi spreekt over 18 000 hectare groen in de stad. Dat
moet 16 000 hectare zijn. De ontwikkeling ligt niet achter, maar loopt
keurig op schema. Het schema wordt dus gehaald.Over de noordelijke Friese Wouden krijgt de Kamer voor de begrotingsbehandeling
een brief.Ik zeg toe dat ik naar het lijndiagram zal laten kijken. Wij moeten echter
oppassen dat wij niet te veel focussen op de rapportages. Het werk moet immers
in de gebieden en in de provincies gebeuren.Mevrouw Snijder spreekt over het IBO-onderzoek. Ik vind het geweldig sterk
van een kabinet, een Kamer, een provincie of een bedrijf als men zichzelf
de meest kritische vragen durft te stellen die men kan stellen en daarbij
nadenkt over scenario’s waarin het ondenkbare denkbaar wordt. Ik heb
gestuurd op een zo scherp mogelijke formulering van de opdracht. Wat heb je
eraan als je een slappe opdracht formuleert? Je moet in alle scherpte zeggen
waar je staat, of het instrumentarium klopt, of je je doelen haalt en of je
het op een goede manier oppakt. Ik ben dus blij met die vraagstelling. Ik
heb dan ook grote verwachtingen van de uitkomst van het onderzoek.Dan kom ik bij de schrikbarende voorstelling van zaken door Natuurmonumenten
inzake de 56 000 hectare. Ik laat mij daar niet door afschrikken. Ik
zou zeggen: laat Natuurmonumenten natuurmonumenten beheren. Wij zijn hard
bezig om een en ander te realiseren. Dan moet men niet met plaatjes en schrikbeelden
gaan werken. Rijk en provincies houden elkaar scherp en zijn hard bezig. De
Kamer controleert mij; ik hoef dat document van Natuurmonumenten niet te hebben. Op de vraag of ik met betrekking tot de genoemde 728 000 hectare
voor de ehs dezelfde indeling hanteer, is het antwoord ja.Ik heb een toelichting gegeven op de kwestie van de onteigening en de
staatssteun. Op het moment waarop je in het kader van een project onteigent,
gaat het om een algemeen belang. Je kunt echter niet zomaar zeggen dat je
grond nodig hebt en de onteigening op voorhand inzetten, want dan ben je bezig
met het leveren van staatssteun.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Mijn vraag
betreft het antwoord dat de minister gaf op mijn vraag of er sprake is van
staatssteun waar het gaat om gronden die om niet worden doorgeleverd aan de
SBB en Natuurmonumenten. Daarnaar loopt een onderzoek. Is daarover inmiddels
duidelijkheid?Minister Verburg: Er is nog geen duidelijkheid.
Ik informeer de Kamer altijd zo snel mogelijk. Het onderzoek loopt nog en
als er resultaat te melden is, hoort de Kamer dat van mij.De heer Jager (CDA): Ik heb een laatste vraag
in het kader van de terreinbeherende organisaties. Vorig jaar hebben wij bij
de begrotingsbehandeling Natuur de minister daarover bevraagd. Zij heeft toen
aangegeven dat zij daarmee aan de slag zou gaan. Het zou mogelijk zijn dat
agrarisch natuurbeheer een nationale terreinbeherende organisatie zou vormen.
De minister geeft in de voortgangsrapportage aan dat zij daarover in overleg
is. Hoe staat het met dat overleg, in welke fase verkeert het en is er zicht
op dat het een terreinbeherende organisatie wordt?Minister Verburg: Ik ben in overleg met de
provincies over de vraag of zij dat een boeiende gedachte vinden. Wij zullen
daarover in februari verder spreken, want er moet gekeken worden of een en
ander past binnen de regels. Ik zal de Kamer de uitkomst daarvan laten weten.De heer Waalkens (PvdA): Voorzitter. Naar
aanleiding van onze bevindingen hebben wij een aantal punten geadresseerd
als aandachtspunten voor dit overleg. Er waren nog belangrijke witte vlekken
in de informatievoorziening naar de Kamer, deels voorzien en deels niet voorzien.
Wij hebben dat goed gewisseld. Wij vinden het belangrijk dat de trends zichtbaar
worden gemaakt. Gezien de vraagtekens die worden gezet bij de betrouwbaarheid
en de juistheid, dienen er bij de bestuursakkoorden van het ILG accountantsverklaringen
te worden geleverd. De minister heeft een toezegging gedaan omtrent een onderzoek
naar informatie over de bescherming van de gerealiseerde ehs. Dit biedt een
goede basis voor het werk van de rapporteurs in de voorbereiding op de volgende
rapportage. Wij hopen dat wij die met alle relevante stukken op 1 september
2009 tegemoet kunnen zien.Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Voorzitter.
Ik kondig aan dat mijn fractie wellicht een VAO aanvraagt.Toezeggingen– De minister maakt met de provincies afspraken over verbeteringen
in de jaarlijkse ILG-rapportages. Deze verbeteringen werken op deze wijze
door in de voortgangsrapportages voor het groot project EHS.– De Kamer zal op korte termijn de systematiek van het programmatisch
beheer ontvangen.– De minister houdt vast aan de nulmeting in 2009. – In 2009 en 2010 zal een onderzoek worden gedaan naar de doorwerking
van de ehs in de gemeentelijke plannen.De voorzitter van de vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,AtsmaDe voorzitter van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,KoopmansDe adjunct-griffier van de vaste commissie voor Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit,Peen XNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), ondervoorzitter, Schreijer-Pierik (CDA), Atsma
(CDA), voorzitter, Van Gent (GroenLinks), Poppe (SP), Waalkens (PvdA), Snijder-Hazelhoff
(VVD), Jager (CDA), Ormel (CDA), Koopmans (CDA), Van der Ham (D66), Van Velzen
(SP), De Krom (VVD), Samsom (PvdA), Van Dijken (PvdA), Neppérus (VVD),
Jansen (SP), Jacobi (PvdA), Cramer (ChristenUnie), Koppejan (CDA), Graus (PVV),
Vermeij (PvdA), Zijlstra (VVD), Thieme (PvdD) en Polderman (SP).Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Mastwijk (CDA), Ten Hoopen (CDA), Vendrik
(GroenLinks), Luijben (SP), Tang (PvdA), Boekestijn (VVD), Bilder (CDA), Biskop
(CDA), Koşer Kaya (D66), Van Leeuwen (SP), Dezentjé Hamming-Bluemink
(VVD), Eijsink (PvdA), Depla (PvdA), Van Baalen (VVD), Kant (SP), Blom (PvdA),
Ortega-Martijn (ChristenUnie), Van Heugten (CDA), Brinkman (PVV), Kuiken (PvdA),
Ten Broeke (VVD), Ouwehand (PvdD) en Lempens (SP).XNoot2Samenstelling:Leden: Van Gent (GroenLinks), Van der Staaij (SGP), Poppe (SP), Snijder-Hazelhoff
(VVD), ondervoorzitter, Depla (PvdA), Van Bochove (CDA), Koopmans (CDA), voorzitter,
Spies (CDA), Van der Ham (D66), Van Velzen (SP), Vietsch (CDA), Aptroot (VVD),
Samsom (PvdA), Boelhouwer (PvdA), Roefs (PvdA), Neppérus (VVD), Van
Leeuwen (SP), Jansen (SP), Van der Burg (VVD), Van Heugten (CDA), Vermeij
(PvdA), Madlener (PVV), Ouwehand (PvdD), Bilder (CDA) en Wiegman-van Meppelen
Scheppink (ChristenUnie).Plv. leden: Vendrik (GroenLinks), Van der Vlies (SGP), Polderman (SP),
Remkes (VVD), Jacobi (PvdA), Hessels (CDA), Koppejan (CDA), Ormel (CDA), Koşer
Kaya (D66), Leijten (SP), Schreijer-Pierik (CDA), De Krom (VVD), Timmer (PvdA),
Waalkens (PvdA), Vos (PvdA), Zijlstra (VVD), Langkamp (SP), Gerkens (SP),
Van Beek (VVD), Schermers (CDA), Besselink (PvdA), Agema (PVV), Thieme (PvdD),
Vietsch (CDA) en Ortega-Martijn (ChristenUnie). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30825-24.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl