Evaluatie Wet op de medische keuringen; Brief van de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 28172, nr. 5

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

31-01-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2007-2008

28172 nr. 5

25-01-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamEvaluatie Wet op de medische keuringen1. AchtergrondOnderzoeksopzet bij de tweede evaluatie2. Aanstellingskeuringen (Reactie op de bevindingen
voor zover het aanstellingskeuringen betreft)a. Effecten van de wet op keuringspraktijk en rechtspositie
sollicitantb. Categorale regels en cao-afspraken rond aanstellingskeuringenc. Zelfreguleringd. Reactie KabinetVerduidelijking van het wettelijke kaderVoorlichting3. Keuringen voor aan de arbeidsverhouding gerelateerde
verzekeringena. Effecten van de wet op keuringspraktijk en rechtspositie
van de sollicitantb. Zelfreguleringc. Reactie kabinet4. Keuringen voor particulier af te sluiten verzekeringena. effecten van de wet op keuringspraktijk en rechtspositie
aspirant-verzekeringnemerb. zelfreguleringc. reactie kabinet5. Voorspellend medisch onderzoekb. Zelfreguleringc. Reactie kabinetConclusieOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 28172Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 48 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
28 172Evaluatie Wet op de medische keuringennr. 5BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORTAan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 25 januari 2008Evaluatie Wet op de medische keuringenHierbij zend ik u, mede namens de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
het Kabinetsstandpunt op het rapport inzake de tweede evaluatie van de Wet
op de medische keuringen (Wmk) en het onderzoeksverslag van de deelevaluatie
van het Besluit aanstellingskeuringen. Bij brief van 2 april jl. (Kamerstukken
II 2006/07, 28 172, nr. 4) heb ik deze rapporten toegezonden.Het onderzoek is onder auspiciën van ZonMw uitgevoerd door het Hugo
Sinzheimer Instituut van de Universiteit van Amsterdam. De deelevaluatie van
het Besluit aanstellingskeuringen is uitgevoerd door onderzoeksbureau AStri.
Met dit deelonderzoek is beoogd meer inzicht te verkrijgen in de kwantitatieve
en kwalitatieve ontwikkelingen op het terrein van de aanstellingskeuringen.
De uitkomsten van dit deelonderzoek zijn verwerkt in het hoofdonderzoek. De
hoofdvraag van het onderzoek is die naar de effectiviteit van de Wmk, met
name de vraag of de wet de beoogde rechtsbescherming biedt aan degenen die
een keuring ondergaan bij het aangaan of wijzigen van een arbeidsverhouding
of aanstelling, deelneming in een pensioenregeling of het afsluiten van een
levens- of een (aanvullende) arbeidsongeschiktheidsverzekering.In het onderstaande stuk wordt eerst een aantal algemene thema’s
behandeld, vervolgens wordt nader ingegaan op de drie thema’s van de
wet, te weten de aanstellingskeuring, de keuring in verband met de aan de
arbeidsverhouding gerelateerde verzekeringen en de verzekeringskeuring voorzover
de resultaten van het onderzoek daar aanleiding toe geven.1. AchtergrondDe Wet op de medische keuringen is in 1998 in werking getreden. De wet
poogt de rechtspositie van de keurling te versterken vanuit vier invalshoeken.In de eerste plaats betreft dat het doelvereiste van keuringen en de beperking
van het gebruik van keuringsgegevens tot het doel waarvoor zij zijn verkregen.
Zo is bij aanstellingskeuringen het noodzakelijkheidscriterium ingevoerd: «keuringen
... worden slechts verricht indien aan de vervulling van de functie bijzondere
eisen op het punt van medische geschiktheid worden gesteld» (art. 4).
Het doel hiervan is het wegnemen van ongerechtvaardigde belemmeringen bij
de toegang tot arbeid.Bij verzekeringskeuringen (art. 5) beoogt de wet te voorkomen dat gezonde
burgers door vragen over erfelijke ziektes of over onderzoek naar erfelijke
aanleg voor ziekten en de resultaten daarvan van verzekering kunnen worden
uitgesloten. Naast de privacybescherming van de keurling speelt hierbij ook
de vrees, dat dergelijke vragen ertoe kunnen leiden dat mensen zich niet meer
tot klinische voorzieningen wenden uit vrees daarover bij een keuring mededelingen
te moeten verstrekken, een belangrijke rol. Deze bescherming geldt tot het
bedrag van de vragengrens (voor een arbeidsongeschiktheidsverzekering bedraagt
de vragengrens ongeveer € 32 000 voor het eerste jaar van arbeidsongeschiktheid
en € 21 000 voor het tweede en daarop volgende jaren; voor
levensverzekeringen bedraagt de vragengrens thans circa € 160 000).
Eerst indien een verzekering de voor de betrokken aspirant-verzekerde geldende
grens te boven gaat, mag de verzekeraar vragen stellen over eerder door de
aspirant-verzekerde en/of zijn bloedverwanten ondergaan onderzoek naar erfelijke
aanleg voor ziekten.De tweede invalshoek betreft grenzen aan de bij keuringen te gebruiken
methoden – vragen en medische onderzoeken – die een onevenredige
inbreuk op de persoonlijke levenssfeer van de keurling opleveren (art. 3).
In het bijzonder gaat het hier om onderzoeken die kennis opleveren over de
kans op een ernstige ziekte die ongeneeslijk is of waarvan de ontwikkeling
niet kan worden voorkomen en om onderzoeken die kennis opleveren over een
aanwezige ernstige ziekte die niet behandelbaar is en eerst op langere termijn
manifest wordt. Kennisname van dergelijke ziekten kan een levensperspectief
ruïneren en een onredelijke inbreuk maken op het «recht op niet
weten» in de Wgbo.De derde invalshoek bestaat uit de door de wet toegekende rechten als
het recht om in bepaalde gevallen medewerking te weigeren en het recht op
herkeuring. Ook het klachtrecht valt hieronder.De vierde invalshoek tenslotte ziet op het zeker stellen van de onafhankelijke
positie van de keurend arts (art. 10). De wet bevestigt de professionele
zelfstandigheid van de keurend arts tegenover de keuringvrager en verplicht
de keurend arts om aan de keuringvrager niet meer mee te delen dan voor het
doel van de keurig noodzakelijk is. Ook hierdoor wordt de keurling beschermd.Kenmerkend voor de Wmk is ook de geconditioneerde zelfregulering: binnen
de normen van de wet laat de wet veel ruimte om zaken verder in overleg tussen
betrokken partijen uit te werken.Samenvattend, de Wmk beoogt de rechtspositie van aspirant-verzekeringnemers
en sollicitanten te versterken. Dit doet de wet door regels te stellen aan
het gebruik en de uitvoering van medische keuringen bij sollicitaties of het
aangaan van levens-, pensioen- en arbeidsongeschiktheidsverzekeringen. De
wet stimuleert representatieve organisaties van verzekeraars, patiënten
en artsen tot afspraken te komen rond de uitvoering van de wet. Als partijen
niet tot overeenstemming komen vraagt de wet de overheid deze verantwoordelijkheid
zelf op zich te nemen.Naast de Wmk is ook nog de regeling van de overeenkomst inzake geneeskundige
behandeling in het Burgerlijk Wetboek van belang (in de praktijk veelal aangeduid
met Wgbo). De Wgbo geeft de keurling het recht om als eerste kennis te nemen
van de uitslag van de keuring en zonodig de doorzending van de uitslag naar
de opdrachtgever tegen te houden. Ook mag het keuringsdossier niet langer
worden bewaard dan nodig in verband met het onderzoek.Naast de Wmk en de Wgbo bestaan er categorale regelingen, die voorschriften
bevatten met betrekking tot aanstellingskeuringen. Een aantal van deze categorale
regelingen vloeit dwingend voort uit internationale verdragen en Europese
richtlijnen, die eisen bevatten die gesteld worden aan de uitoefening van
bepaalde specifieke functies. Onderzoeksopzet bij de tweede evaluatieVoor het beantwoorden van de hoofdvraag of de Wmk de beoogde rechtsbescherming
biedt aan degenen die een keuring ondergaan in het kader van een dienstbetrekking,
deelname in een pensioenregeling of het afsluiten van een levens- of arbeidsongeschiktheidsverzekering
hebben de onderzoekers rekening gehouden met een aantal specifieke punten.Vanaf 2001 is er nadere regulering rond aanstellings- en verzekeringskeuringen
ontwikkeld, zowel in de vorm van zelfreguleringsafspraken als ministeriële
besluiten. Daarbij is voor de aanstellingskeuring nagegaan welke andere regels
er naast de Wmk gehanteerd worden en wat de invloed van deze regels is op
de werking van de Wmk. Daarnaast is ook aandacht besteed aan nieuwe ontwikkelingen
op het terrein van voorspellende geneeskunde; daarbij is met name gelet op
de invloed van deze ontwikkelingen op de doeltreffendheid en de effecten van
de Wmk.De Commissie klachtenbehandeling aanstellingskeuringen (CKA) heeft een
reactie gegeven met betrekking tot de bevindingen op het terrein van de aanstellingskeuringen.
Het Verbond van Verzekeraars en het Breed Platform Verzekerden en Werk (BPV&W)
hebben een gezamenlijke reactie gestuurd met betrekking tot de bevindingen
op het terrein van verzekeringen ten aanzien van het zelfreguleringsoverleg.
Vervolgens heeft het BPV&W ook nog een eigen reactie gestuurd mede namens
een aantal cliëntenorganisaties.2. Aanstellingskeuringen (Reactie op de bevindingen
voor zover het aanstellingskeuringen betreft)a. Effecten van de wet op keuringspraktijk en rechtspositie
sollicitantEr is zowel in de tweede evaluatie van de Wet op de medische keuringen
als in de evaluatie van het Besluit aanstellingskeuringen onderzoek gedaan
naar aanstellingskeuringen.De onderzoeksresultaten laten zich als volgt samenvatten:– het aantal door artsen verrichte aanstellingskeuringen is sinds
de inwerkingtreding van de Wmk in 1998 duidelijk afgenomen. Het percentage
sollicitanten dat te maken krijgt met een aanstellingskeuring is klein. 1,5%
van de sollicitanten wordt onderworpen aan een medische keuring in strikte
zin;– er vinden nog regelmatig keuringen plaats waaraan gebreken kleven.
15% van de keuringen vindt plaats zonder dat er duidelijke functie-eisen
zijn geformuleerd. De bepalingen omtrent keurlingrechten worden onvoldoende
nageleefd. Dat laatste geldt ook voor de naleving van de procedurele vereisten
zoals opgenomen in het Besluit aanstellingskeuringen, waaronder de verplichting
van de werkgever om voorafgaand een advies te vragen aan de bedrijfsarts
over inhoud en rechtmatigheid van de aanstellingskeuring;– het komt nog regelmatig voor dat werkgevers tijdens het sollicitatiegesprek
vragen stellen over gezondheid en ziekteverzuim, terwijl de Wmk dergelijke «lekenkeuringen»
verbiedt;– de klachtenprocedure bij de Commissie klachtenbehandeling aanstellingskeuringen
(CKA) geniet onvoldoende bekendheid.b. Categorale regels en cao-afspraken rond aanstellingskeuringenHet terrein van de aanstellingskeuringen omvat een breed scala aan wet-
en regelgeving. De aanstellingskeuring is in de eerste plaats geregeld in
de Wmk en in het Besluit aanstellingskeuringen. Voor specifieke beroepsgroepen
gelden soms echter nog andere regels. Men kan hierbij denken aan bijzondere
wetgeving en besluiten die op deze wetgeving zijn gebaseerd voor bepaalde
beroepsgroepen en aan cao’s. Een aantal van deze categorale regelingen
vloeit dwingend voort uit internationale verdragen en Europese richtlijnen.
In 2006 bestonden er 49 categorale wetten en besluiten waarin normen zijn
opgenomen omtrent aanstellingskeuringen. Daarnaast bevatten 12% van
de cao’s een regeling met betrekking tot aanstellingskeuringen.In de evaluatie van het Besluit aanstellingskeuringen benoemen de onderzoekers
de complexiteit van de regelgeving rond aanstellingskeuringen als een knelpunt.
Zij concluderen dat door de omvangrijke hoeveelheid overige regels buiten de Wmk en het Besluit aanstellingskeuringen, veel
uitvoerders van deze regelingen, zowel werkgevers als medewerkers van arbodiensten,
het zicht op de hiërarchie binnen het totale stelsel van wet- en regelgeving
zijn kwijtgeraakt. Daardoor komt het voor dat bedrijfsartsen cao- of brancheafspraken
laten prevaleren boven de Wmk en het Besluit aanstellingskeuringen.In de evaluatie van de Wmk wordt geconstateerd dat de meeste regelingen
inhoudelijk niet bijzonder veel bijdragen aan de effectiviteit van de Wmk.
De gevonden bepalingen voegen zelden iets toe aan de wet. De toevoegingen
aan de wet zijn bovendien in sommige gevallen strijdig met de Wmk, hetgeen
de effectiviteit niet bevordert.c. ZelfreguleringDe onderzoekers constateren dat van zelfregulering op het gebied van aanstellingskeuringen
op landelijk niveau sinds de eerste evaluatie uit 2001 weinig terecht is gekomen.
Weliswaar was medio jaren ’90 het Protocol aanstellingskeuringen opgesteld,
maar een klachtenregeling en een onafhankelijke klachtencommissie kwamen niet
van de grond. Vanwege het uitblijven van zelfregulering heeft de staatssecretaris
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid gebruik gemaakt van zijn bevoegdheid
om op grond van artikel 14 Wmk zelf nadere regels te stellen. Dit is gedaan
door middel van het Besluit aanstellingskeuringen (Stb. 2001, 597) en het
Besluit klachtenbehandeling aanstellingskeuringen (Stb. 2001, 598). d. Reactie KabinetNaar aanleiding van de onderzoeksresultaten voor zover het aanstellingskeuringen
betreft, wil het kabinet een tweetal maatregelen nemen. Deze betreffen:– verduidelijking van het wettelijke kader– voorlichting over de wettelijke regels en over de Commissie klachtenbehandeling
aanstellingskeuringen.In het nu volgende wordt hierop dieper ingegaan.Verduidelijking van het wettelijke kaderEr zal een project «aanstellingskeuringen in categorale regels»
worden uitgevoerd. Doel van dit project is het zoveel mogelijk in overeenstemming
brengen van de categorale regelgeving met de Wmk. Hierbij zal een aanpak worden
gevolgd die enigszins vergelijkbaar is met de aanpak in het project «leeftijdsgrenzen
in wet- en regelgeving».Concreet betekent dit dat het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
als inhoudelijk verantwoordelijk departement voor de aanstellingskeuringen
op basis van de uitgevoerde inventarisatie een brief aan de overige betrokken
departementen zal sturen, met daarin de volgende vragen:a) in hoeverre is de categorale regeling in overeenstemming met de Wmk?b) op welke punten wijkt de categorale regeling af van de Wmk?c) is er afwijking wat betreft het begrippenkader en definities?d) is de genoemde afwijking noodzakelijk in verband met internationale
verplichtingen?e) is de genoemde afwijking anderszins noodzakelijk (zo ja, motiveren)?f) als afwijking niet noodzakelijk is, dan zal het betrokken departement
verzocht worden de regeling aan te passen aan de Wmk;g) als afwijking wel noodzakelijk is, dan zal het betrokken departement
verzocht worden om in de categorale regeling duidelijk aan te geven dat de
desbetreffende bepaling voorgaat op de Wmk;h) als procedurele bepalingen ontbreken, dan kunnen die ofwel worden overgenomen
in de categorale regeling ofwel kan er duidelijk verwezen worden naar bepaalde
artikelen uit de Wmk (of het Besluit aanstellingskeuringen) die van toepassing
zijn.Voorzover de inhoud van de regeling noodzakelijk voortvloeit uit verdragsrechtelijke
of europeesrechtelijke verplichtingen kan volstaan worden met de aanduiding
van de internationale herkomst van de regeling en kan de inventarisatie voor
het overige achterwege blijven, aangezien inhoudelijke aanpassingen daar niet
aan de orde kunnen zijn.Is voorgaande exercitie met succes afgerond, dan kan in artikel 3, tweede
lid, van het Besluit aanstellingskeuringen worden bepaald dat de verplichting
voor de werkgever tot het vragen van voorafgaand advies aan de keurend arts
over de inhoud en de rechtmatigheid van de keuring vervalt indien een categorale
wettelijke regeling een aanstellingskeuring voorschrijft.Dit heeft geen gevolgen voor de rechtsbescherming voor de keurling zoals
die is neergelegd in de Wmk, het Besluit klachtenbehandeling aanstellingskeuringen
en in de overige bepalingen van het Besluit aanstellingskeuringen.Daarnaast zal de verantwoordelijkheid van de keurend arts verduidelijkt
worden. De eigen verantwoordelijkheid van de keurend arts zal voor zover het
aanstellingskeuringen betreft worden benadrukt door een aanpassing van artikel
3, eerste lid, van het Besluit aanstellingskeuringen. Daarin zal worden vastgelegd
dat de keurend arts slechts keuringen verricht, indien aan de wettelijke eisen
is voldaan. Hiermee wordt tegemoet gekomen aan de aanbeveling uit de evaluatie
van de Wmk om meer aandacht te besteden aan de rol van de keurend arts als
poortwachter tegen onrechtmatige aanstellingskeuringen.In het tweede lid van artikel 3 van het Besluit aanstellingskeuringen
zal worden verduidelijkt dat de werkgever niet elke keer, maar slechts eenmalig
(als het gaat om één bepaalde functie en de omstandigheden ongewijzigd
zijn) om advies moet vragen. Zodra het project «aanstellingskeuringen
in categorale regels» succesvol is afgerond, zal bovendien de voorafgaande
adviesverplichting vervallen indien een categorale wettelijke
regeling een aanstellingskeuring voorschrijft. Dit kan leiden tot een afname
van de administratieve lasten voor de werkgever.In het Besluit aanstellingskeuringen zal tevens het begrip «keurend
arts» worden gedefinieerd als een arts die deskundig is op het terrein
van de arbeids- en bedrijfsgeneeskunde.Ook zal de redactie van artikel 4, lid 2, van de Wmk aangepast worden
zodat het verbod op het stellen van gezondheidsvragen, inclusief het vragen
naar ziekteverzuim in het verleden, verduidelijkt wordt.Verder zal de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid de onderzoeksrapporten
aan de Stichting van de Arbeid en de Raad voor het Overheidspersoneelsbeleid
aanbieden en hen verzoeken te bevorderen dat strijdige CAO-bepalingen worden
aangepast.VoorlichtingOnderschreven wordt dat de bekendheid met de Wmk en het Besluit aanstellingskeuringen
moet worden vergroot. De bekendheid met de regelgeving en ook de actualisering
van het aanstellingskeuringenbeleid is door de overheid ondersteund door de Leidraad Aanstellingskeuringen, die in opdracht van het
ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid is ontwikkeld. De Leidraad
is op 1 juni 2005 gepubliceerd. De Leidraad bestaat uit drie onderdelen:
een stappenplan voor het systematisch uitvoeren van verschillende activiteiten
rond de aanstellingskeuring, een aantal praktische instrumenten die bij de
uitvoering van de verschillende stappen kunnen worden toegepast en een deel
met verdiepende achtergronddocumentatie over de verschillende stappen.De Nederlandse Vereniging voor Arbeids- en Bedrijfsgeneeskunde (NVAB)
heeft tot nu toe de aandacht voor en bekendheid met de leidraad vergroot door
de leidraad en bijbehorende hulpmiddelen op de website (www.nvab-online.nl)
te plaatsen.De NVAB besteedt aandacht aan de Wmk en de Leidraad in de opleiding tot
bedrijfsarts. De NVAB deed dit zelf bij de NSPOH (Netherlands School of Public
and Occupational Health) en incidenteel bij de opleiding tot bedrijfsarts
in Nijmegen. Nu is dat deels overgenomen door anderen, bijvoorbeeld door de
NSPOH. Ook de Bedrijfsgeneeskundigendagen van de NVAB staan deels in het teken
van keuringen.Onderschreven wordt ook dat de bekendheid met de Commissie klachtenbehandeling
aanstellingskeuringen (CKA), waarbij niet alleen individuele sollicitanten,
maar ook werkgevers en keurend artsen een klacht kunnen indienen, moet worden
vergroot. De CKA heeft de afgelopen periode inspanningen gepleegd om haar
bekendheid te vergroten, onder andere via (zoekmachines op) internet en het
plaatsen van advertenties in vakbladen. Ook werkt de CKA aan vergroting van
haar bekendheid door deelname aan congressen en beurzen en door haar eigen
website (http://www.aanstellingskeuringen.nl). Het ministerie van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid heeft het secretariaat van de CKA sinds 1 juni
2007 ondergebracht bij de SER, waardoor de CKA gebruik kan maken van de netwerken
van de SER. Naar verwachting zal daardoor de bekendheid bij sociale partners
toenemen. Via de bij de SER aangesloten centrale organisaties kan informatie
doorgegeven worden aan vakbonden en brancheorganisaties.De klachtenprocedure bij de CKA zal open worden gesteld voor ondernemingsraden
en personeelsvertegenwoordigingen. Ondernemingsraden en personeelsvertegenwoordigers
zullen de bevoegdheid krijgen zich in voorkomende gevallen tot
de CKA te wenden om een oordeel te vragen over de toelaatbaarheid van aanstellingskeuringen
in hun organisatie.Voordeel van deze bevoegdheid is dat een ondernemingsraad zich mogelijk
eerder tot het CKA zal wenden om voorafgaand aan een aanstellingskeuring de
rechtmatigheid daarvan te laten toetsen. Terecht wordt in de evaluatie van
de Wmk opgemerkt dat van een klachtrecht van deze partijen een preventief
effect kan uitgaan.3. Keuringen voor aan de arbeidsverhouding gerelateerde
verzekeringena. Effecten van de wet op keuringspraktijk en rechtspositie
van de sollicitantHet onderzoek levert de volgende gegevens op over de praktijk van aan
de arbeid gerelateerde verzekeringen:– er bestaat geen eenduidige opvatting over wanneer sprake is van
een aan de arbeidsverhouding gerelateerde verzekering in de zin van de Wmk
(zoals: betreft het ook individueel afgesloten verzekeringen of alleen collectieve
verzekeringen, die via de werkgever zijn afgesloten) wat er toe leidt dat
er incidenteel in strijd met het geclausuleerde keuringsverbod wordt gehandeld;– de vraag of er sprake is van toegangsproblemen en/of uitsluitingen
in de verzekering op moment van aangaan van een arbeidsverhouding dan wel
bij wisseling van baan is op grond van dit onderzoek niet eenduidig te beantwoorden
omdat het verschijnsel te beperkt van omvang is om uitspraken over te doen;– over de toelaatbaarheid van het hanteren van de «brandend
huis»-clausule en de daarmee samenhangende praktijk van keuren achteraf
verschillen de opvattingen in het veld.b. ZelfreguleringEr is de afgelopen jaren veel energie gestoken in zelfregulering door
het Breed Platform Verzekerden & Werk (BPV&W), het Verbond van Verzekeraars
en de Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst
(KNMG). Dat heeft blijkens deze evaluatie ook veel opgeleverd. Het Verbond
van Verzekeraars en het BPV&W hebben laten weten het zelfreguleringsoverleg
graag voort te willen zetten. Initiatieven voor zelfregulering gericht op
de problematiek rond aan de arbeidsverhouding gerelateerde verzekeringen zijn
daarbij achtergebleven. Het is namelijk nog niet gelukt om tot afspraken te
komen die de praktijk meer in overeenstemming brengen met de bedoelingen van
de Wmk. Genoemde deelnemers aan het zelfreguleringsoverleg hebben toegezegd
de genoemde problematiek te zullen bestuderen en zo nodig van oplossingen
te voorzien.c. Reactie kabinetHet kabinet vraagt in het bijzonder de aandacht voor de gevolgen voor
werknemers bij wisseling van baan door de werknemer of bij wisseling van verzekeraar
door de werkgever. Het gaat dan om de spanning tussen enerzijds de bevordering
van de toegang tot betaalde arbeid voor werknemers en anderzijds de mogelijkheden
voor verzekeraars om aan risicobeheersing te doen. Het betreft de zogeheten
brandend-huisclausule in de polis. Deze clausule bepaalt dat een claim als
gevolg van een risico, dat is ingetreden in een nader bepaalde periode voorafgaand
aan de aanvang van de verzekering, niet wordt gehonoreerd (uitkeringsweigering).
De duur van die periode kan variëren van enkele maanden tot enkele jaren.
Het betekent dat bij het indienen van een claim de verzekeraar gaat onderzoeken of de claim zijn oorzaak vindt in een gebeurtenis gelegen in
een periode voorafgaande aan de verzekerde periode, ofwel een keuring achteraf.
Dit werpt een drempel op voor de toegang tot betaalde arbeid en voor mobiliteit
op de arbeidsmarkt voor mensen met een gezondheidsbeperking. Die mensen zijn
bij aanstelling immers wel geschikt bevonden voor het uitoefenen van de functie.Tijdens de parlementaire behandeling van de Wmk is de vraag aan de orde
geweest naar de mogelijkheden voor verzekeraars om aan risicobeheersing te
doen (Kamerstukken I, 1996/97, 23 259, nr. 91c–nr. 91e).
De initiatiefnemer van de wet heeft verschillende signalen afgegeven. Enerzijds
stelde hij dat het verbod op uitsluitingsclausules nodig is om te voorkomen
dat het verbod op aanstellingskeuringen wordt omzeild door de toegang tot
het werk op verzekeringstechnische gronden te belemmeren. Anderzijds erkende
hij dat het verzekeraars vrij staat zelf de voorwaarden te formuleren waaronder
zij een verzekering aanbieden. Ze hoeven geen «brandende huizen»
te verzekeren. Er is immers geen acceptatieplicht. Hij wijst er daarbij nog
wel op dat aan acceptatie ook invulling gegeven kan worden door aan risicobeheersing
op bedrijfsniveau of bedrijfstakniveau invulling te geven. Maar hij verwerpt
uitsluitingsclausules in verzekeringspolissen in relatie tot arbeid niet eenduidig
en onvoorwaardelijk. Op deze onduidelijkheid is in de jurisprudentie voortgeborduurd1. Ook de Ombudsman Verzekeringen (thans Ombudsman Financiële
Dienstverlening) wordt regelmatig met deze problematiek geconfronteerd. Het
is nog niet gelukt om tot afspraken te komen die de praktijk meer in overeenstemming
brengen met het doel van de Wmk, namelijk het zoveel mogelijk wegnemen van
belemmeringen bij de toegang tot arbeid.Het kabinet is van mening dat de belemmeringen in de toegang tot betaalde
arbeid zoveel mogelijk moeten worden weggenomen. Het hanteren van uitsluitingsclausules
is zo’n belemmering. Het kabinet dringt er bij de relevante partijen –
verzekeraars en werkgevers – op aan om die belemmeringen weg te nemen.
De voorkeur van het kabinet gaat uit naar zelfregulering. Daarbij is het kabinet
zich er van bewust dat verzekeraars niet gemakkelijk zullen zijn af te brengen
van de praktijk om bij een vermoeden van risicoselectie/fraude of «moral
hazard» een onderzoek in te stellen. Daarom is het van belang in het
zelfreguleringsoverleg ook de suggestie van de onderzoekers te betrekken om
in geval werknemers van baan wisselen of de werkgever van verzekeraar wisselt
te voorkomen dat werknemers hiervan nadeel ondervinden in de verzekeringssfeer.
Een mogelijke oplossing is gelegen in het maken van afspraken tussen verzekeraars
voor de onderlinge verrekening van schade in geval van uitval binnen de in
de nieuwe polis van de aan de arbeid gerelateerde verzekering genoemde periode
van mogelijke uitkeringsweigering. In dat overleg zal dan ook een voor de
praktijk betekenisvolle invulling kunnen worden gegeven aan begrippen als «aan
de arbeid gerelateerde verzekeringen», de toelaatbaarheid van wachttijden
(«carenztijd») bij aan de arbeid gerelateerde verzekeringen, de
toelaatbare duur van een eventuele wachttijd, en de toelaatbaarheid van de «keuring
achteraf». Het kabinet stelt met genoegen vast dat het Verbond van Verzekeraars
en het BPV&W in een gezamenlijke reactie op de tweede evaluatie van de
Wmk2 ook het aanbod hebben gedaan om in het zelfreguleringsoverleg
het vraagstuk van de wachttijden bij wisseling van baan op te pakken.Belemmeringen voor werknemers zullen moeten worden opgeheven. Het verdient
de voorkeur dat het Verbond van Verzekeraars en het BPV&W daarover tot
afspraken komen, waarin recht wordt gedaan aan zowel de principes van de Wmk
als de verzekeringstechniek. Dat laat onverlet dat zo partijen niet tot overeenstemming
kunnen komen de regering haar verantwoordelijkheid zal nemen om nadere wettelijke
regels vast te stellen, waar een verbod op het hanteren van de «brandend-huis»-clausule
onderdeel van zal uitmaken. Het moment om dit te overwegen ligt naar het oordeel
van het kabinet op een jaar na publicatie van dit kabinetsstandpunt.4. Keuringen voor particulier af te sluiten verzekeringena. effecten van de wet op keuringspraktijk en rechtspositie
aspirant-verzekeringnemerDe onderzoekers hebben verschillende methoden gebruikt om inzicht te krijgen
in de situatie. De bedoeling hiervan was meer zicht te krijgen op de gang
van zaken tijdens een verzekeringskeuring alsmede op het acceptatiebeleid.
Desalniettemin bood de beantwoording van de vragenlijst niet altijd de gezochte
duidelijkheid; hierdoor was het niet in alle gevallen mogelijk een duidelijke
onderbouwing te verkrijgen voor een aanname of conclusie. Daarnaast is gebruik
gemaakt van evaluatieonderzoek van het Verbond van Verzekeraars en het Breed
Platform Verzekerden en Werk (BPV&W).De juridische achtergrond voor het hanteren van medische keuringen bij
het aanvragen van een particuliere verzekering is de volgende. Voorop staat
de contractsvrijheid, niemand is verplicht een verzekering af te sluiten.
Partijen zijn daarin vrij. De verzekeraar heeft geen acceptatieplicht en mag,
binnen de grenzen van de wet, vooraf een inschatting maken van risico’s
die hij loopt.In het verband van de Wmk gaat het om:• bescherming van de persoonlijke levenssfeer (geen vragen of onderzoeken die een onevenredige inbreuk betekenen
op de persoonlijke levenssfeer van de keurling art. 3; bij een aanvraag beneden
de vragengrens, geen vragen en onderzoeken naar erfelijke ziektes ook niet
bij familieleden, tenzij de ziekte manifest is (art. 5).• Het waarborgen van een gelijke toegang tot essentiële
maatschappelijke voorzieningen, in ieder geval voor verzekeringen
tot het bedrag van de vragengrens.• Het waarborgen van een (onbevreesde) toegang
tot de gezondheidszorg. Het zou ongewenst zijn als mensen, louter
uit vrees voor mogelijke maatschappelijke gevolgen, er van zouden afzien een
medisch onderzoek te ondergaan dat van belang kan zijn voor hun gezondheid.• Het recht op niet weten. Het is niet
wenselijk dat een keurling als gevolg van een medisch onderzoek op verzoek
van een verzekeraar geconfronteerd wordt met de wetenschap dat hij drager
is van een onbehandelbare aandoening. In dit verband dient nog het Moratorium
erfelijkheidsonderzoek van het Verbond van Verzekeraars te worden genoemd:
de afspraak dat van de keurling geen medewerking zal worden verlangd aan onderzoek
op chromosomaal of DNA-niveau. Ook verbiedt de Wmk onderzoek naar HIV-Aids
(art. 6), tenzij het verzekerd bedrag boven de vragengrens ligt dan wel
de antwoorden in een gezondheidsverklaring hiertoe aanleiding geven.Uit de bevindingen komt het volgende naar voren. Uit de TNS-NIPO enquête
blijkt dat de meeste respondenten weinig moeite hadden met het invullen van
de gezondheidsverklaring. Het nieuwe model gezondheidsverklaring uit 2004,
waarover partijen in het zelfreguleringsoverleg overeenstemming bereikten,
heeft gezorgd voor het terugdringen van nodeloos belastende vragen. De familieanamnese
is beperkt tot ouders, broers en zussen en tot vier aandoeningen: hart- en
vaatziekten, psychische aandoeningen, hoge bloeddruk en diabetes. Ook blijkt
het uitvoeren van HIV-tests of vragen naar erfelijk onderzoek in strijd met
de Wmk zelden voor te komen.In ruwweg 30% van de acceptatietrajecten wordt aanvullende informatie
opgevraagd bij de behandelend arts of specialist. Het opvragen van informatie
zonder goedkeuring van de aspirant-verzekerde komt zelden voor. Wel valt het
onderzoekers op dat er betrekkelijk vaak sprake is van opvragen
van algemene informatie over de gezondheid. Dit
is geen gerichte navraag, en voldoet niet aan art. 2 Wmk en art. 3 van het
Protocol Verzekeringskeuringen.Wat betreft de toegang tot verzekeringen blijkt uit het onderzoek dat
de meerderheid van de aspirant-verzekeringnemers zonder problemen wordt geaccepteerd
voor de verzekering. De nieuwe gezondheidsverklaring lijkt de acceptatie te
versoepelen. Uitsluitingen of eventuele aanvullende voorwaarden zijn toegestaan.
Voor zelfstandigen met gezondheidsproblemen lijken deze voorwaarden, en met
name de hoogte van de premie een probleem.Wat betreft de vragengrens voor levensverzekeringen wordt er in het rapport
het volgende opgemerkt. In een aantal gesprekken is aangegeven dat met name
voor levensverzekeringen de vragengrens te laag ligt. Een levensverzekering
is immers vaak gekoppeld aan een hypotheek, en aanvullende voorwaarden boven
de vragengrens zou, voor personen met een erfelijke aandoening of aanleg,
de toegang tot een maatschappelijk noodzakelijk geachte voorziening (hypotheek)
belemmeren. Het onderzoek biedt geen aanleiding te denken dat de vragengrens
voor levensverzekeringen een bijzondere blokkade vormt. Bovendien is door
verzekeraars aangegeven dat de koppeling tussen een hypotheek en een levens-
of arbeidsongeschiktheidsverzekering tegenwoordig duidelijk minder sterk is:
men kan ook zónder verzekering een hypotheek afsluiten. Daarnaast hanteren
diverse verzekeraars voor levensverzekering een hogere vragengrens dan € 160 000.Ook is onderzoek gedaan naar de overige rechten van de keurling, te weten,a) dat vooraf duidelijk is dàt er een keuring zal plaatsvinden;b) dat vooraf bekend is waarop de keuring zich richt en dat de keurling
vooraf wordt geïnformeerd over doel en inhoud van de keuring;c) dat de keurling vooraf wordt geïnformeerd over zijn rechten en
plichten tijdens de keuring;d) klachtrecht.Uit de bevindingen komt naar voren dat de informatievoorziening aan aspirant-verzekerden
duidelijk onvoldoende is en dat patiënten- en consumentenorganisaties
nog steeds klachten hebben over onvoldoende transparantie rond het acceptatiebeleid
van verzekeraars. Wel lijken aspirant-verzekeringnemers die het nieuwe model
gezondheidsverklaring hebben ingevuld beter geïnformeerd dan verzekerden
die een ander model voorgelegd hebben gekregen. Ook blijft er onduidelijkheid
bestaan over de reikwijdte van het vraagrecht respectievelijk de mededelingsplicht.
Het klachtrecht is slechts bij een kleine minderheid bekend.Voor wat betreft de particuliere verzekeringen
merken de onderzoekers op dat het doel van de Wmk om disproportionele keuringen
terug te dringen redelijk lijkt te worden bereikt, met name door de ontwikkeling
van het nieuwe model gezondheidsverklaring. Weliswaar vindt nog wel één
op de zes aspirant-verzekerden het lichamelijk onderzoek belastend en/of een
aantasting van de privacy, maar sinds de invoering van het nieuwe model lijkt
het aantal keuringen af te nemen en is de acceptatiegraad hoger. Er zijn geen
indicaties dat verzekeraars ontoelaatbaar onderzoek (doen) uitvoeren naar
ernstige, niet-behandelbare en/of erfelijke aandoeningen.Toch blijkt in de praktijk nog van een aantal knelpunten:• de rechtspositie van de keurling is verre van optimaal: met name
de informatievoorziening aan de keurling laat zeer te wensen over.• er blijft zeker bij verzekeringskeuringen onduidelijkheid bestaan
over de reikwijdte van het vraagrecht respectievelijk de mededelingsplicht. Ook bestaat er onduidelijkheid in hoeverre spontaan verstrekte informatie
die rechtens niet gegeven had hoeven worden, wordt meegewogen in het acceptatiebeleid.• Patiënten- en consumentenorganisaties klagen over onvoldoende
transparantie rond het acceptatiebeleid. Verzekeraars daarentegen geven aan
niet volledig transparant te kúnnen zijn.• De verzekerbaarheid van kleine zelfstandigen kan als problematisch
worden getypeerd.b. zelfreguleringHet onderzoek betreft de periode na 2001. Anno 2001 waren er al een aantal
zelfreguleringsafspraken tot stand gekomen op het terrein van de verzekeringskeuring
zoals de HIV-gedragscode en het Moratorium Erfelijkheidsonderzoek. Daarnaast
kan ook het Convenant Fraude met gezondheidsgegevens uit 1999 genoemd worden.
De reikwijdte van dit convenant is breder dan die van de Wmk.In 2003 is het Protocol verzekeringskeuringen tot stand gekomen tussen
het Verbond van Verzekeraars, de Koninklijke Nederlandse Maatschappij tot
bevordering der Geneeskunst (KNMG) en het BPV&W. Het protocol is van toepassing
op levensverzekeringen, arbeidsongeschiktheids- en pensioenverzekeringen voor
zover deze op individuele basis worden afgesloten en stelt regels met betrekking
tot– het doel van de verzekeringskeuring– de inhoud en begrenzing van de verzekeringskeuring– het informeren van de aspirant-verzekerde over aard en omvang
van de keuring– de aard en omvang van de medewerkingsplicht van de aspirant-verzekerde
en het recht om medewerking aan de keuring op te schorten indien naar zijn
mening niet aan de eisen uit wet en protocol is voldaan– de rechten van de keurling (recht op kennisneming, inzagerecht,
correctierecht en het recht op herkeuring)– de positie van de geneeskundig adviseur en de keurend arts– de privacybescherming in verband met medische gegevens– de klachtenprocedureHet Protocol is zowel door het BPV&W als door het Verbond van Verzekeraars
geëvalueerd.In 2004 hebben genoemde partijen overeenstemming bereikt over het model
Gezondheidsverklaring. Verzekeraars hebben afgesproken het model als een maximummodel
te hanteren, dat wil zeggen dat er wel minder maar niet meer vragen gesteld
mogen worden. Open vragen naar gezondheidsklachten in de familie komen niet
langer voor. De familievragen beperken zich tot ouders, broers en zussen en
tot vier aandoeningen: hart- en vaatziekten, psychische aandoeningen, hoge
bloeddruk en diabetes. Over het opnemen van een restvraag naar «ziekten,
aandoeningen en/of gebreken die niet onder bovengenoemde categorieën
kunnen worden geplaatst» bestaat geen overeenstemming tussen de betrokken
partijen.In hun reactie schrijven het Verbond van Verzekeraars en het BPV&W
dat zij van plan zijn de kwestie van de gezondheidsverklaring en met name
welke vragen er aan een aspirant-verzekeringnemer gesteld mogen worden en
hoever de mededelingsplicht reikt verder te zullen bestuderen en van praktische
oplossingen te voorzien.Tot nu toe zijn partijen er niet in geslaagd een klachtencommissie specifiek
voor verzekeringskeuringen in te richten, conform de opdracht uit artikel
13 Wmk. De vorige staatssecretaris heeft gekozen voor aansluiting bij de Wet
financiële dienstverlening.c. reactie kabinetDe algemene eindconclusie van de onderzoekers «dat op basis van
de gegevens uit het empirisch onderzoek kan worden geconcludeerd dat de Wmk
(en de producten van zelfregulering) in veel gevallen redelijk goede rechtsbescherming
biedt aan keurlingen. Zowel aanstellingskeuringen als verzekeringskeuringen
zijn sinds de invoering van de Wmk in 1998 duidelijk beter geprotocolleerd»,
is positief maar doet ons niet de ogen sluiten om op onderdelen wat nauwkeuriger
te kijken. Voor de regering is het van belang dat de doeleinden van de Wmk,
de bescherming van de persoonlijke levenssfeer alsook het waarborgen van een
gelijke toegang tot essentiële maatschappelijke voorzieningen, in ieder
geval voor verzekeringen tot het bedrag van de vragengrens ook in de praktijk
gewaarborgd wordt. Daarnaast blijft ook van belang het waarborgen van een
onbevreesde toegang tot de gezondheidszorg.Ondanks de brede opzet van het onderzoek kon er op basis van de beantwoording
van de vragenlijsten geen duidelijk zicht verkregen worden op de gang van
zaken tijdens een verzekeringskeuring alsmede op het acceptatiebeleid van
verzekeraars. Doordat dit zicht ontbreekt is het moeilijk om hierover conclusies
te trekken laat staan beleid hiervoor te ontwikkelen.De onderzoekers vinden het opvallend dat wanneer er door de verzekeraar
aanvullende informatie wordt opgevraagd bij de behandelend arts of specialist,
er vaak sprake is van algemene informatie over de gezondheid. Terecht merken
onderzoekers op dat hier geen sprake is van een gerichte specifieke vraag
die derhalve niet voldoet aan art. 2 Wmk en art. 3 van het (zelfgesloten)
Protocol Verzekeringskeuringen. Van het Verbond van Verzekeraars mag verwacht
worden dat zij hun leden houden aan het naleven van genoemde bepalingen.Positief is dat het model gezondheidsverklaring 2004, waarover in het
zelfreguleringsoverleg overeenstemming is bereikt, gezorgd heeft voor het
terugdringen van nodeloos belastende vragen. Momenteel loopt er een onderzoek
naar de mate waarin de verschillende vragen in het model van invloed zijn
op het beoordelen van het risico. De uitkomsten van dit onderzoek zullen ongetwijfeld
tot nadere afspraken tussen de verschillende partijen leiden.De meerderheid van de aspirant-verzekeringnemers wordt, aldus het onderzoek,
zonder problemen geaccepteerd. Niettemin zijn uitsluitingen of eventuele aanvullende
voorwaarden toegestaan. Wanneer er sprake is van een verhoogd of hoger risico
is het de verzekeraar toegestaan om door uitsluiting of aanvullende voorwaarden
dit risico te beperken.In de Wmk is een belangrijke functie toegekend aan de zogenaamde vragengrens:
tot het bedrag van de vragengrens zijn de mogelijkheden voor de verzekeraar
om extra vragen te stellen of extra onderzoek te doen beperkt. In het evaluatieonderzoek
is helaas maar beperkt onderzoek gedaan naar de praktijk van de vragengrens.
Wel wordt er opgemerkt dat in een aantal gesprekken is aangegeven dat de vragengrens
met name voor levensverzekeringen te laag ligt. Een levensverzekering is immers
vaak gekoppeld aan een hypotheek, en aanvullende voorwaarden boven de vragengrens
zou, voor personen met een erfelijke aandoening of aanleg, de toegang tot
een maatschappelijk noodzakelijk geachte voorziening (hypotheek) belemmeren.
Het onderzoek biedt geen aanleiding te denken dat de vragengrens voor levensverzekeringen
een bijzondere blokkade vormt. Bovendien is door verzekeraars aangegeven dat
de koppeling tussen een hypotheek en een levens- of arbeidsongeschiktheidsverzekering
tegenwoordig duidelijk minder sterk is: men kan ook zónder verzekering
een hypotheek afsluiten. Daarnaast hanteren diverse verzekeraars voor levensverzekering
een hogere vragengrens dan € 160 000. Al met al vormt dit gegeven
voor het kabinet geen aanleiding om tot een drastische verhoging van het bedrag
van de vragengrens over te gaan.Uit het onderzoek blijkt dat de informatie aan de aspirant verzekeringnemer
ten aanzien van de keurling nog vaak te wensen overlaat. Zo is niet altijd
vooraf duidelijk dat er een keuring zal plaatsvinden, of is niet altijd vooraf
bekend waarop de keuring zich richt, laat staan dat de keurling vooraf over
zijn rechten en plichten tijdens de keuring wordt geïnformeerd. Het BPV&W
doet er veel aan om aspirant-verzekeringnemers te informeren. Met zijn voorlichting
richt het BPV&W zich ook tot allerlei intermediaire organisaties als vakbonden
en patiëntenorganisaties. Het blijft echter moeilijk om het brede publiek
te bereiken. Hiervoor is een constante inspanning noodzakelijk. Met het BPV&W
zal overleg worden gevoerd om de mogelijkheid te verkennen om ook de komende
jaren een rol in zelfreguleringsoverleg te vervullen alsook om de publieke
functie op het terrein van de voorlichting uit te voeren.5. Voorspellend medisch onderzoekIn de paragraaf over voorspellend medisch onderzoek hebben de onderzoekers
de verschillende risico’s voor de bescherming van de privacy en de toegang
tot verzekeringen, zoals die in de literatuur naar voren komen, verkend.Uit het onderzoek naar de effecten van voorspellend medisch onderzoek
komt het beeld naar voren dat de ontwikkelingen op dat terrein weliswaar snel
gaan, maar dat er weinig aanleiding is aan te nemen dat de ontwikkelingen
de bescherming door de Wmk op korte termijn ernstig onder druk zullen zetten.
De motivering hiervoor is dat de ontwikkelingen weliswaar snel gaan, maar
op de korte termijn worden op dit punt nog geen doorbraken verwacht. Ten tweede
geven verzekeraars aan zich vooralsnog aan het eigen moratorium te zullen
houden. Bovendien vormen de kosten van een onderzoek op DNA-niveau een zo
grote drempel dat dit voor een verzekeraar niet kosteneffectief is.Als knelpunten bij deze paragraaf noemen de onderzoekers de mogelijkheid
dat zich op termijn een doorbraak voordoet in de techniek, die mogelijk verstrekkende
gevolgen hebben voor de verzekerbaarheid.Ook noemde de onderzoekers het eventueel optreden van gen-shopping van
mensen met een gunstig «genenpaspoort». Dit zou ertoe kunnen leiden
dat indirect de slechte risico’s onverzekerbaar worden.Tot slot merken de onderzoekers op dat de vrees voor antiselectie en verzekeringsfraude
boven de markt blijft hangen. Een onderbouwing van deze vrees ontbreekt echter.b. ZelfreguleringUit de recente evaluatie van de wet blijkt dat bij particuliere verzekeringen
de zelfregulering zijn vruchten afwerpt. Sinds het invoeren van het nieuwe
model gezondheidsverklaring lijkt het aantal keuringen af te nemen. Ook zijn
er geen indicaties dat verzekeraars ontoelaatbaar onderzoek (doen) uitvoeren
naar ernstige, niet-behandelbare en/of erfelijke aandoeningen.c. Reactie kabinetHet is geruststellend dat verzekeraars geen voorspellend medisch onderzoek voor het verkrijgen van een particuliere verzekering vragen.
De wet verbiedt de verzekeraar om de aspirant-verzekeringnemer vooraf aan
een onderzoek te onderwerpen naar een ernstige niet behandelbare ziekte; bij
particuliere verzekeringen beneden de vragengrens mogen geen vragen gesteld
worden naar erfelijke ziektes. De verzekeraars hebben zich door het Moratorium
Erfelijkheid verbonden om geen erfelijkheidsonderzoek te verlangen van een
aspirant-verzekeringnemer. En in de praktijk blijken verzekeraars zich hieraan
te houden.Desondanks wil het kabinet, gezien de vele onzekerheden rondom genetisch
onderzoek, de ontwikkelingen op dit gebied in samenhang met de belangen van
burgers kritisch blijf volgen.Het risico dat dergelijke genetische gegevens een negatieve rol gaan spelen
bij het zoeken naar werk of het afsluiten van een verzekering dient niet onderschat
te worden. Niet alleen Nederland signaleert onzekerheden over de wijze waarop
genetisch testen in relatie tot verzekering en arbeid moet worden beoordeeld.
Binnen de Raad van Europa hebben meerdere lidstaten aangegeven te zoeken naar
de wijze waarop mensenrechtenbescherming op deze terreinen het beste tot haar
recht kan komen. Eind 2007 startte de Raad van Europa in het Bio-ethisch Comité
met de behandeling van dit onderwerp. Met name uit oogpunt van mensenrechtelijke
bescherming, bijvoorbeeld uit oogpunt van privacy, acht ik het een belangrijk
onderwerp om ook in internationaal kader te behandelen. In Nederland hebben
verzekeraars zich vrijwillig een moratorium opgelegd: verzekeraars vragen
een aspirant-verzekeringnemer niet rechtstreeks om zich genetisch te laten
testen. Niet geregeld is echter hoe verzekeraars dienen te handelen als deze
genetische informatie hen via andere wegen bekend wordt. Het verbod op erfelijkheidsonderzoek
kan gemakkelijk door vragen over de familie omzeild worden. Wellicht dat door
middel van goede voorlichting de aspirant-verzekeringnemer op het belang van
dit punt gewezen kan worden.ConclusieOp de hoofdvraag van het onderzoek  Biedt de Wmk de beoogde rechtsbescherming aan
degenen die een keuring ondergaan in het kader van een dienstbetrekking, deelname
in een pensioenregeling of het afsluiten van een levens- of een (aanvullende)
arbeidsongeschiktheidsverzekering?komen de onderzoekers tot de eindconclusie dat op basis van de gegevens
uit het empirisch onderzoek kan worden geconcludeerd dat de Wmk (en de producten
van zelfregulering) in veel gevallen redelijk goede rechtsbescherming biedt
aan keurlingen. Zowel aanstellingskeuringen als verzekeringskeuringen zijn
sinds de invoering van de Wmk in 1998 duidelijk beter geprotocolleerd.Het BPV&W is van mening dat de Wmk nog lang niet af is. Met de Wmk
is veel bereikt maar er zal ook de komende jaren nog het nodige moeten gebeuren.
Dit betreft dan met name een betere voorlichting over de rechten van de aspirant-verzekeringnemer,
over de omvang van de mededelingsplicht. Ook bepleit het BPV&W meer openheid
op het punt van het acceptatiebeleid van verzekeraars. De zelfregulering binnen
de Wmk dient dan ook een krachtig vervolg te krijgen.De conclusie van het onderzoek, dat er op het terrein van de verbetering
van de positie van de aspirant-werknemer, respectievelijk aspirant-verzekeringnemer
het nodige bereikt is, wordt ook door de deelnemers aan het zelfreguleringsoverleg
onderschreven. Dat neemt niet weg dat er nog het nodige te doen
valt. Een conclusie die ook door het kabinet onderschreven wordt.De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,M. BussemakerXNoot1Arrondissementsrechtbank Amsterdam 7 juni 2001, nr. KG 01/950 JRB;
arrondissementsrechtbank Zutphen 28 februari 2002, nr. 41059 HAZA 01-703;
arrondissementsrechtbank Zutphen 7 maart 2002, nr. 41058 HAZA 01-702;
LJN: AL6361, Rechtbank Zutphen, Rolnummer: 41058 HA ZA 01-702 (03-09-2003);
LJN: AS2304, Gerechtshof Arnhem, 03/1135 (04-01-2005).XNoot2Brief van 29 juni 2007 aan de minister en staatsecretaris van VWS. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28172-5.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl