Criminaliteitsbeheersing; Verslag algemeen overleg op 13 oktober 2004 over o.a. het IBO-rapport inzake maatschappelijke opvang
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-12 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 27834, nr. 37

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

02-12-2004

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

27834 nr. 37

23-11-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVragen en opmerkingen uit de commissiesHet antwoord van de bewindsliedenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 27834Toon alle publicaties in het hoofddossier
Kamerdossier 29325Toon alle publicaties in dit dossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 50 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
27 834Criminaliteitsbeheersing29 325Interdepartementaal beleidsonderzoek: Maatschappelijke opvangnr. 37VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 23 november 2004De vaste commissie voor Justitie1 en de vaste
commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport2
hebben op 13 oktober 2004 overleg gevoerd met minister Donner van Justitie
en staatssecretaris Ross-van Dorp van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over:– de brief van de minister van Justitie d.d.
8 december 2003 inzake Onderzoeksrapport «Opvang ex-gedetineerden»
(27 834, nr. 30);– de brief van de minister van Justitie d.d.
26 mei 2004 inzake Geactualiseerd beleidskader financiering extramurale
reïntegratieprojecten (27 834, nr. 34);– het IBO-rapport inzake maatschappelijke opvang
(29 325, nr. 1).Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit.Vragen en opmerkingen uit de commissiesMevrouw Joldersma (CDA) merkt op dat nazorg
van ex-gedetineerden belangrijk is voor de veiligheid van de samenleving en
het verminderen van recidive. Bij de nazorg zijn praktische ondersteuning
en gespecialiseerde zorg van essentieel belang. De rol van de reclassering
daarbij is echter geminimaliseerd. Een reclasseringsmedewerker heeft een taak
in de strafrechtsketen als rapporteur, waakhond en toezichthouder. Deze taak
is niet te combineren met die van vertrouwenspersoon, trajectbemiddelaar en
projectbegeleider. Deze drie taken zijn nog steeds niet goed geregeld. Het
ministerie van Justitie verwijst naar het ministerie van VWS dat op zijn beurt
verwijst naar de gemeente, waarna de VNG weer verwijst naar het ministerie
van Justitie, omdat zij geen middelen krijgt voor deze taak. Er moet dus een
oplossing gevonden worden voor de afstemming tussen de justitiële reclasseringstaken
en de zorg georiënteerde taken. Als deze afstemming niet goed geregeld
wordt, zal de doelstelling om de recidive te verminderen niet gehaald worden.Er moet een structurele financiering gevonden worden voor de categorale
opvanginstellingen die het gat vullen tussen nazorg en de justitiële
reclasseringstaak. De afstemming tussen de verschillende partijen die een
rol spelen bij de nazorg voor ex-gedetineerden, namelijk de penitentiaire
inrichtingen, de gemeente met de maatschappelijke opvang, de gemeentelijke
financiële hulpverlening, de categorale opvang en de gespecialiseerde
zorginstellingen moet beter, zodat de ex-gedetineerde daarin zijn weg kan
vinden. In Friesland gebeurt dit al. De justitiële reclasseringsmedewerker
en de casemanager overleggen met elkaar over de verslaafde ex-gedetineerde
en trachten zo te voorkomen dat deze in zijn oude gewoonten vervalt. Voor
de nazorg van ex-gedetineerden zou meer gebruik moeten worden gemaakt van
de casemanager. De uitgangspunten voor de afstemming heeft mevrouw Joldersma
vastgelegd in een plan van aanpak dat zij aan de minister van Justitie, de
staatssecretaris van WVS en haar collega's overhandigt.Kan de minister iets meer zeggen over de relatie tussen nazorg en penitentiaire
programma's? Vormt de nazorg een onderdeel van deze programma's? Kan de minister
duidelijker zijn over zijn regierol?Mevrouw Veenendaal (VVD) stelt dat reïntegratie
het sluitstuk vormt van de strafrechtelijke keten door te pogen herhaling
van delinquent gedrag te voorkomen. Een van de doelstellingen van het kabinet
is, het verlagen van het recidivepercentage, waarbij veel aandacht is voor
veelplegers. Om de doelstelling te halen, is geld alleen niet de oplossing.Om criminelen te reïntegreren in de samenleving moet het uiterste
worden gedaan. In de toekomst dienen echter geen reïntegratieprogramma's
te worden aangeboden die niet bewijsbaar een bijdrage leveren aan het verminderen
van recidive. Bij elk project moet worden aangegeven voor wie het is bedoeld
en wat ermee bereikt zal worden, zodat gemeten kan worden of dit wordt waargemaakt.
Hoe en door welke organisatie denkt de minister een dergelijk systeem te laten
uitvoeren? Welke ervaringen uit het verleden worden erbij betrokken en wat
is de rol van de reclassering?Volgens de minister zijn er drie titels op grond waarvan meer gebruik
kan worden gemaakt van reïntegratieprojecten, namelijk artikel 43, lid
3 van de Penitentiaire beginselenwet (PBW), voorwaardelijke invrijheidstelling
en voorwaardelijke veroordeling. Op deze laatste twee mogelijkheden heeft
haar fractie al langer aangedrongen. Kan de minister aangeven wat er mogelijk
wordt indien onder deze titels een programma wordt opgestart? Wie controleert
de uitvoering?Mevrouw Veenendaal steunt de lijn waarbij selectie en differentiatie de
basis vormen voor meer maatwerk bij reïntegratie. Dure reïntegratieprogramma's
moeten alleen worden toegepast bij degenen bij wie de kans op succes reëel
is.Er is 3 mln uitgetrokken voor de reclassering als makelaar bij huisvesting
en zorg. De reclassering is de toekomstige coördinator en controleur
aan de achterkant van het strafproces, met andere woorden: de casemanager
bij uitstek. Hoeveel gedetineerden kunnen met die 3 mln begeleid worden? Hoe
kan de reclassering afdwingen dat een gemeente echt investeert in specifieke
opvangvoorzieningen?Sommige mensen kunnen de druk van de maatschappij niet aan en blijven
in de fout gaan. Zij zijn beter af in een beschermde, min of meer gesloten
setting. Hoe lang wenst het kabinet zich hierop nog te bezinnen? Waarvan moet
de opvang betaald worden en hoeveel middelen zijn daarvoor beschikbaar? Wil
de staatssecretaris hierop reageren?De brief van de minister van Justitie over de opvang van ex-gedetineerden
is erg mager. Op grote problemen zoals beperkende instroomcriteria, onherkenbaarheid
van programma's, onvoldoende deskundigheid en een gebrekkige voorbereiding
en voorlichting van gedetineerden wordt gereageerd met het verbeteren van
de bekendheid en het verruimen van de instroom. Wat gaat de minister
doen aan de beperkende instroomcriteria en hoe wordt de voorbereiding en informatie
van gedetineerden verbeterd? Hoe wordt een gemeente voorbereid op de vrijlating
van iemand? Welke instanties komen dan in actie? Wie is waarvoor verantwoordelijk?Huisvesting is voor ex-gedetineerden van groot belang. Soms zijn woningbouwverenigingen
te snel geneigd, in een schuldsituatie de huur op te zeggen, omdat zij geen
geprivileerd schuldeiser zijn, zoals de belastingdienst. Ziet de minister
voordelen in een geprivileerde positie van woningbouwverenigingen?Hoe komt het dat de beëindiging van de opvang van uitgeprocedeerde
asielzoekers door het Centraal orgaan opvang asielzoekers (COA) leidt tot
druk op de maatschappelijke opvang? Volgens de nieuwe regels moeten uitgeprocedeerde
asielzoekers binnen 28 dagen het land verlaten. Voor mensen die onder de oude
regeling vallen, wordt een speciale faciliteit gecreëerd. Betekent dit
dat uitgeprocedeerde asielzoekers toch worden opgevangen?Het kabinet definieert maatschappelijke opvang als noodopvang. Het is
jammer dat in het rapport van het interdepartementaal beleidsonderzoek (IBO)
de opvang niet in zijn geheel in beschouwing is genomen, waardoor onvoldoende
duidelijk wordt wat de gevolgen zijn van de keuze om gemeenten langdurig opvang
in te laten richten en de cliënten hiervoor te laten betalen. Wordt op
deze manier permanente opvang geboden aan verslaafde of gestoorde criminelen?
Zouden cliënten niet voor hun eigen onderdak kunnen betalen als de landelijke
overheid voor de totstandbrenging van de inrichtingen zorgt?Een belangrijk punt is de bekostiging uit de AWBZ van de opvang. Kan de
staatssecretaris zeggen hoe dat in de toekomst zal gaan?Er is een wetsvoorstel ingediend over de uithuisplaatsing van plegers
van huiselijk geweld. Mogen deze mensen rekenen op door de overheid betaalde
opvang? Kan de minister beloven dat dit niet zal gebeuren?Goede opvang en effectieve reïntegratie vragen om moed. Er is moed
nodig om fundamentele keuzes te maken. De reclassering dient een regierol
te krijgen. Daarnaast moeten programma's die nuttig blijken te zijn, selectief
worden ingezet. De vermaatschappelijking van de GGZ-zorg moet worden teruggedraaid.De heer Straub (PvdA) meent dat de opvang
van ex-gedetineerden van invloed is op de veiligheidsbeleving van velen in
de samenleving. Hij sluit zich aan bij de opmerkingen van mevrouw Joldersma
in dezen. Het is een lastige doelgroep, omdat niet precies bekend is wie daarvan
deel uitmaken en wat de vraag precies is. Bij veel mensen gaat het om een
meervoudige problematiek die moeilijk te behandelen is. Een deel van de gedetineerden
valt daar echter niet onder. Volgens ervaren reclasseringsambtenaren heeft
die categorie alleen behoefte aan de drie gouden W's: wonen, wijf en werk.
Als dat geregeld is, komt het met die groep meestal wel in orde.Door alle nieuwe regelgeving krijgt de groep die over de drie W's beschikt
het ook al een stuk lastiger. Door bezuinigingen zijn er in sommige gevangenissen
geen weekendbezoek of avondprogramma's meer, waardoor contact met het gezin
moeilijker wordt. Mensen die een beroep doen op de reclassering in de gevangenis
moeten daar soms lang op wachten. Kan de minister daarop ingaan?Het valt te waarderen dat de minister naar mogelijkheden zoekt om instellingen
als Door en Exodus van een justitiële titel te voorzien. Andere opvanginstellingen
komen daarvoor echter weer niet in aanmerking. Het schort aan voorlichting
en doorverwijzing van gedetineerden sinds de reclassering dat niet meer als
taak heeft. Op die manier worden mensen niet goed voorbereid op hun terugkeer
in de samenleving. Wat is de visie van de minister daarop? Hoe staat het met
de kwaliteitsprogramma's? Krijgt de Kamer daar inzicht in?De minister wil uitsluitend resocialisatieprogramma's aanbieden aan mensen
die voor een langere periode gedetineerd zijn. Is dat geen beperkt uitgangspunt?
Is het niet beter, te kijken wie vatbaar is voor gedragsbeïnvloeding?
Zou daarvan geen beter gebruik moeten worden gemaakt bij de modernisering
van de sanctietoepassing? Er zullen ongetwijfeld kosten verbonden zijn aan
de opvang van deze mensen, maar is het niet vele malen goedkoper dan gevangenisstraf?
Wil de minister daarop reageren?De heer Straub ziet wel iets in een casemanager, maar het probleem is
dat deze casemanager weer verbonden is aan de GGZ, terwijl niet iedere ex-gedetineerde
verslaafd is. Deze groep zou dan weer een andere casemanager moeten krijgen.
Hij pleit ervoor, de coördinatie voor de opvang van ex-gedetineerden
bij één ministerie onder te brengen, bij voorkeur bij het ministerie
van Justitie. Kan de minister iets zeggen over de relatie tussen één
coördinatiepunt en de recidivecijfers? Misschien ligt het break even
point voor recidive bij twee jaar. Zo'n coördinatiepunt zou dan gedurende
twee jaar gevormd kunnen worden door het ministerie van Justitie.Om de samenleving veiliger te maken, zullen er mensen moeten zijn die
met deze lastige doelgroep kunnen omgaan. De mensen van de reclassering kunnen
dat. Die kennis moet behouden blijven. Als te veel verschillende organisaties
zich hiermee bemoeien, kost dat tijd. Is het daarom niet verstandiger die
toezichthoudende taak bij de reclassering te laten?Wat heeft het ministerie van Justitie gedaan om de aanbevelingen uit het
rapport uit te voeren?Kan de minister nader ingaan op de vraag voor wie de quick scan en RISC
van toepassing zijn? Is het alleen beschikbaar voor mensen die langer dan
vier maanden gestraft worden? Als met een scan kan worden vastgesteld dat
gedragsbeïnvloeding mogelijk is, dan moet dat toch gebruikt worden voor
kortgestraften? Als de rechter dit weet, kan hij daarmee bij de strafoplegging
rekening houden, vooral omdat bijzondere voorwaarden mogelijk zijn bij voorwaardelijke
veroordelingen.De heer Van der Staaij (SGP) merkt op dat
al jarenlang wordt gesproken over de financiering van extramurale reïntegratieprojecten.
In een motie is de wens van de Kamer verwoord om te komen tot een structurele
financiering. Het is hoog tijd dat er duidelijkheid komt voor alle betrokken
partijen.De bestaande reïntegratieprojecten zijn erkend succesvol. Zij zijn
in de maatschappij geworteld, zoals blijkt uit de geldstromen van particulieren
naar deze instellingen. Deze projecten dienen dan ook voortgezet te worden
en liever nog te worden uitgebreid. Bij de beoordeling van nieuwe voorstellen
is het doorslaggevende criterium de vraag of de continuïteit van deze
projecten gewaarborgd is. Lopen zij niet het risico het slachtoffer te worden
van afstemmingsproblemen tussen de ministeries van Justitie, VWS, SZW en gemeenten
die naar elkaar verwijzen?De minister noemt twee wegen voor verruimde financiering van reïntegratietrajecten,
te weten het oprekken van de justitiële titel en het verbeteren van de
aansluiting op nazorg na detentie. Hoewel de heer Van der Staaij positief
staat tegenover het oprekken van de justitiële titel, vraagt hij zich
af of het toereikend is. Kan daarmee het totale aanbod dat door de instelling
wordt verzorgd, wel gedekt worden? Komt er een breuk in het reïntegratietraject
als de financiering door Justitie stopt, omdat resocialisatieprogramma's meestal
een aantal maanden duren? Hoe is de situatie van gedetineerden vanuit buitenlandse
gevangenissen? Wat gebeurt er met gedetineerden die niet adequaat bereikt
kunnen worden met de justitiële titel, maar wel goed gemotiveerd zijn
om deel te nemen aan dergelijke trajecten? Hoe verloopt de toeleiding naar
de justitiële titels? Gebeurt dat tijdig?In aanvulling op dit beleidskader zou er een extra vangnet moeten zijn
om de goede extramurale reïntegratietrajecten aansluitend op de detentie
te behouden waarvoor geen alternatieve financiering voorhanden
is. Het ligt voor de hand dat als een resocialisatietraject is ingezet onder
het regime van de justitiële keten, dit in beginsel wordt afgemaakt onder
de verantwoordelijkheid van justitie zonder overdracht aan de gemeente. Hoe
is de financiering geregeld in het overgangsjaar 2005? Van welke bedragen
wordt uitgegaan?De tweede weg betreft de aansluiting van nazorg op detentie. Die aansluiting
is een zwakke plek in het geheel. De gemeenten krijgen een belangrijke rol
toebedeeld, maar de VNG stelt dat zij weliswaar traditioneel een taak heeft
in het aanbieden van voorzieningen, maar niet in het begeleiden en de coördinatie
van de nazorg voor ex-gedetineerden. Hoe staat het met de aansluiting van
landelijke voorzieningen op de lokale financieringsstructuur? De minister
schrijft dat er aansluiting wordt gezocht met het grotestedenbeleid, maar
volgens de grote steden zijn daarover nog geen sluitende afspraken gemaakt.Voor de reclassering wordt 3 mln uitgetrokken om als makelaar voor zorg
en huisvesting ingezet te worden. Wat is de stand van zaken? De reclassering
stelt daarvoor geen geld te hebben. Men blijft naar elkaar verwijzen. De minister
heeft al eerder toegezegd, te zullen werken aan de verbetering van de bekendheid
van de maatschappelijke opvangvoorzieningen bij ex-gedetineerden. Wat is daaraan
gedaan?De gecompliceerdheid van de doelgroep met een meervoudige problematiek
en het ontbreken van herkenbare programma's voor ex-gedetineerden vraagt om
een landelijke regie. De minister van Justitie zou de verantwoordelijkheid
voor de aansluiting van detentie op nazorg op zich dienen te nemen. Op die
manier zouden knelpunten in de informatievoorziening aan gemeenten en opvangvoorzieningen
kunnen worden weggenomen. Het ministerie van Justitie trekt zich teveel terug
op de kerntaken, terwijl onduidelijk is wie de aansluiting op de nazorg wel
moet opvangen. Is de minister wel of niet aanspreekbaar op zijn regierol daarin?Is de minister bereid, het financieringskader uit te breiden tot dat vangnet?
Wat wordt er ondernomen om te komen tot een betere aansluiting op detentie
en nazorg? Is de minister bereid de regierol te vervullen voor de fase tussen
detentie en nazorg? Komt de 1%-regeling van de reclassering terug die er in
het verleden was voor vrijwilligersprojecten?De heer Van der Staaij stemt alleen in met de verruiming van de mogelijkheden
voor financiering op justitiële titel als dit niet automatisch betekent
dat alle vrijwillige reïngetratietrajecten vanaf 2006 niet meer
gefinancierd worden door het ministerie van Justitie en zolang alternatieve
financiering van dit soort trajecten niet gewaarborgd is. De minister verwijst
naar afspraken met lokale overheden, net als een jaar geleden. Daardoor blijft
onduidelijk welke verantwoordelijkheden de gemeenten op zich nemen. Kan de
minister toezeggen op korte termijn met een akkoord tussen betrokken partijen
te zullen komen, zodat duidelijk is wat de verantwoordelijkheden zijn van
respectievelijk het ministerie van VWS, de gemeenten en het ministerie van
Justitie?De heer De Wit (SP) memoreert dat tijdens
het rondetafelgesprek naar voren is gekomen dat de effecten van de bezuinigingsmaatregelen
van dit kabinet reeds merkbaar zijn in de gevangenissen. Zo komt nog slechts
een beperkte groep mensen in aanmerking voor resocialisatieprogramma's, is
er sprake van gebrekkige informatieoverdracht en verkeerde afstemming waardoor
in te veel gevallen ex-gedetineerden onvoorbereid terugkeren in de samenleving.De minister wil de bekendheid van de maatschappelijke opvangvoorzieningen
bij gedetineerden vergroten en de instroom in een justitieel kader van ex-gedetineerden
in maatschappelijke voorzieningen verbeteren en verruimen. Hoe wil hij dit
doen? Wat wordt er met name gedaan aan de huisvesting van ex-gedetineerden?
Wat vindt hij van de suggestie om de huisvesting al aan het begin van de detentie
te registreren en om de verhuurder te melden dat er sprake is
van detentie? Door een recente wetswijziging wordt de huur tijdens detentie
niet langer doorbetaald. Moet niet getracht worden, te voorkomen dat de huur
wordt opgezegd, zodat de mensen op straat komen te staan?Het is een interessante oplossing om via strafoplegging en penitentiaire
programma's de armslag van justitie te verruimen. Nu worden mensen soms plotseling
vrijgelaten en staan zij met een plastic zak voor de gevangenispoort. Wat
wordt er voor hen gedaan?In de gevangenissen zal minder aandacht worden besteed aan de terugkeer.
Er wordt onderscheid gemaakt tussen mensen die wel en niet geresocialiseerd
worden. Als gevolg daarvan zullen de problemen in de samenleving groter worden.
Iedereen in de gevangenis moet de kans krijgen op een goede manier terug te
keren in de samenleving.Hoe is de aansluiting op de nazorg geregeld, met name van de categorie
ex-gedetineerden die daarop een beroep doet, maar buiten het (verruimde) justitiële
kader valt? De VNG schrijft in een brief geen middelen te hebben voor begeleiding
van ex-gedetineerden, met name voor de opvang van veelplegers. Welke structurele
oplossing ziet de minister hiervoor? Hij sluit zich aan bij de vragen van
de heer Van der Staaij over het justitiële traject, de rol van de gemeente
en de regierol van het ministerie.Hoe denkt de minister over de suggestie van starthulp voor alle gedetineerden?
Kan de minister nader ingaan op de 6 mln extra voor de reclassering, de 5
mln voor de structurele financiering van de opvangvoorzieningen en de 106
fte's?Mevrouw Vos (GroenLinks) merkt op dat tijdens
het rondetafelgesprek naar voren is gekomen dat precies bekend is wat er fout
gaat. Veel ex-gedetineerden komen zonder enige ondersteuning op straat te
staan en de instellingen worden zo beperkt in hun taak en budget dat de opvang
moeilijk wordt. Het kabinet zet alle ministeries aan tot bezuinigingen, waardoor
mensen tussen wal en schip vallen.In het adviesrapport Opvang ex-gedetineerden staat duidelijk wat er moet
gebeuren om de risico's die mensen lopen te verminderen. De conclusie in het
rapport is dat ex-gedetineerden niet of nauwelijks zijn of worden voorbereid
op de situatie na detentie. Als men niet kan terugvallen op een sociaal vangnet
is de kans op recidive groot. Bij de start van de detentie dient meer aandacht
te komen voor de huisvesting daarna. Herinvoering van tijdelijke huurdoorbetaling
bij kortdurende detentie door de gemeente zou een oplossing kunnen zijn die
door de Wet werk en bijstand onmogelijk is geworden. Wil de minister reageren
op de bepleite verruiming van de penitentiaire programma's, verbetering van
de registratie bij categorale voorzieningen en maatschappelijke opvang, vergroting
van de mogelijkheden van de opvangvoorzieningen, de intersectorale aanpak
voor gedetineerden met gecombineerde problemen en het verbeteren van de begeleiding
na detentie?Hoewel de minister van Justitie bij plaatsing op justitiële titel
deze opvang wil financieren, stelt zijn brief teleur, omdat hij niet ingaat
op alle andere suggesties. Als hij niet wil dat mensen tussen wal en schip
vallen, zal hij daar iets aan moeten doen. Het moet afgelopen zijn met het
doorschuiven van de verantwoordelijkheid naar andere ministeries of de gemeenten.
Mevrouw Vos steunt het pleidooi van de andere woordvoerders inzake een regierol
voor het ministerie van Justitie voor de opvang, begeleiding en de coördinatie
van ex-gedetineerden. Tijdens de hoorzitting bleek bijvoorbeeld dat een kwart
van de mensen in de maatschappelijke opvang veelplegers zijn. De opvang van
deze ex-gedetineerden is en blijft de verantwoordelijkheid van het ministerie
van Justitie. Dat wil niet zeggen dat de minister eigen opvangvoorzieningen
moet creëren, maar wel dat er voldoende opvangmogelijkheden moeten zijn.
Hoe wil hij de gemeenten op hun verantwoordelijkheden aanspreken? Het ministerie
van Justitie moet de regierol op zich nemen, zodat de verantwoordelijkheid
voor de opvang beter en strakker geregeld is. De VNG heeft nooit de verantwoordelijkheid
gekregen voor de opvang van ex-gedetineerden. Dat was de taak van de reclassering.
Evenmin heeft de VNG daarvoor geld gekregen. De reclassering daarentegen mag
alleen onder de justitiële titel werken en zich alleen richten op mensen
met wie zij succes zal hebben. Waar blijft het bedrag van 3 mln extra voor
de reclassering en hoe wordt het ingezet?De verslavingszorg aan ex-gedetineerden krijgt steeds meer te maken met
output sturing. Men zoekt naar een eigen aanpak en eigen projecten buiten
de gangbare financiering om. Aangezien echter veel ex-gedetineerden verslaafd
zijn, moeten zij op een goede manier worden aangepakt, opgevangen en begeleid.Geestelijke verzorgers in de penitentiaire inrichtingen wijzen erop dat
mensen vanaf het eerste begin gemotiveerd moeten worden op de weg naar reïntegratie.
Door alle bezuinigingen in de gevangenissen is daar te weinig tijd voor.Vroegsignalering is zeer belangrijk. Het is de taak van het ministerie
van Justitie om extra te letten op risicogroepen.Wat gaat het kabinet doen met alle belangrijke aanbevelingen rond huisvesting,
huurdoorbetaling, problemen rond de Wet werk en bijstand, het tijdig informeren
van gemeenten wanneer gedetineerden vrij komen?De opvatting van de minister dat de versobering van de programma's in
de penitentiaire inrichtingen geen probleem is, omdat deze programma's alleen
werken bij mensen die lang in de inrichtingen zijn, staat haaks op die van
de mensen die daar werken. Zij hebben geen geld en tijd meer om mensen te
motiveren en met hen bezig te zijn.Mevrouw Vos sluit zich aan bij de opmerking van de heer Van der Staaij
dat de financiering van de vrijwillige reïntegratieprojecten gegarandeerd
moet zijn.Het antwoord van de bewindsliedenDe minister van Justitie antwoordt structuur
te hebben aangebracht in de opvang van ex-gedetineerden. Daarbij zijn drie
fasen te onderscheiden: 1. de aanpak binnen de penitentiaire inrichting 2.
buiten de penitentiaire inrichting door het begeleiden van en toezicht op
gedetineerden bij taakstraffen en elektronisch huisarrest en 3. de opvang
in de samenleving van iemand die ooit in de gevangenis heeft gezeten.Verschillende woordvoerders hebben de wens geuit dat het ministerie in
die derde fase de regie heeft. Als aan die wens gevolg zou worden gegeven,
dient het ministerie overal in Nederland eigen opvanginstellingen te creëren
voor ex-gedetineerden die parallel lopen aan de gemeentelijke maatschappelijke
opvang. Er zou een totaal apparaat gecreëerd moeten worden voor één
segment van degenen die opgevangen moeten worden in de gemeente. Op die manier
wordt een verkokerde maatschappelijke opvang gecreëerd die uitsluitend
bestemd is voor ex-gedetineerden. Het gevolg is dat er geld uit het Gemeentefonds
teruggehaald moet worden voor deze vorm van opvang door het ministerie van
Justitie. In het kader van het grotestedenbeleid is er geld uitgetrokken voor
de opvang door gemeenten. Onder meer met de grote steden is afgesproken dat
het ministerie van Justitie zorgt voor celruimte voor veelplegers en dat de
gemeente met een plan voor de nazorg komt. Het is een beleidskeuze geweest
om de gemeente verantwoordelijk te maken voor de coördinatie van de maatschappelijke
opvang en niet het ministerie van Justitie. De gemeenten moeten voor 15 november
plannen indienen voor de opvang van ex-gedetineerden.Het gaat om een fundamentele keuze. Of er komt een aparte opvang voor
ex-gedetineerden of er is een brede maatschappelijke opvang waarbij aandacht
dient te zijn voor de aansluiting bij de overgang naar de maatschappelijke
opvang.Screening vooraf zal het sanctiepakket breder maken. Daarbij wordt bekeken
wie gevangen wordt gezet en voor wie andere middelen effectiever zijn. Voorlopig
gehechten worden gescreend op de mogelijkheid van extramurale sancties, toezicht
van de reclassering dan wel plaatsing in een penitentiaire inrichting. Langgestraften
worden gescreend op interventie en uitvoering daarvan door de reclassering.
Tevens wordt bekeken wat er bij de overdracht aan de gemeente moet gebeuren.
Een en ander betekent niet dat voor kortgestraften niets gedaan wordt. Binnen
de inrichtingen zal echter geen programma gericht op gedragsverandering worden
aangeboden, als bekend is dat betrokkene na drie maanden weer weg is. De ervaring
heeft geleerd dat binnen vier maanden geen gedragsverandering gerealiseerd
kan worden. De minister ziet zich genoodzaakt te kiezen voor een verantwoorde
inzet van middelen voor een steeds groter aantal gedetineerden. Door de versobering
van de middelen worden gedetineerden geen kansen ontnomen. Er wordt zorgvuldig
gewogen voor welke categorie personen binnen het kader van de gevangenisstraf
er geen perspectief is op verbetering. Als programma's geen effect hebben,
moeten zij niet in den blinde worden aangeboden.Binnen de inrichting komt er aandacht voor het voorlichten over begeleiding
na de gevangenisstraf. Op de begroting is 5 mln gereserveerd voor 106 fte
om binnen de inrichting meer aan voorlichting te kunnen doen. Deze 106 fte
zijn een uitbreiding binnen de inrichtingen. Eind 2004 moet er duidelijkheid
zijn over de overdracht. In het voorjaar van 2005 verschijnt daarover een
rapportage.Begeleiding buiten de inrichting in het kader van de justitiële titel
gebeurt door de reclassering. Op de begroting is daarvoor 56 mln uitgetrokken.Desgevraagd antwoordt de minister dat in het IBO-rapport sprake is van
6 mln en wel 3 mln voor de ex-gedetineerden en 3 mln voor huiselijk geweld.
Voor de aansluiting op de maatschappelijke opvang wordt voor 2005 dus 3 mln
uitgetrokken. 2,5 mln daarvan is beschikbaar gesteld aan DJI voor de inzet
van medewerkers op het gebied van maatschappelijke dienstverlening. Zij zullen
verantwoordelijk zijn voor de overdracht aan gemeente en maatschappelijke
voorzieningen. Het resterende half miljoen wordt ingezet voor het toeleiden
van gedetineerden naar de zorg door de reclassering. Het ministerie van Justitie
betaalt dus voor de overdracht. De maatschappelijke opvang die daarop volgt,
wordt gefinancierd door het ministerie van VWS of het Gemeentefonds. De regierol
houdt in dat de minister van Justitie kan worden aangesproken op het feit
dat bepaalde voorzieningen er zijn. Onder zijn verantwoordelijkheid vindt
overleg plaats met het ministerie van VWS en de gemeenten over de verschillende
knelpunten. Als de Kamer onder regie verstaat dat de voorwaarden worden geschapen
om opvang te regelen, dan ziet de minister dat inderdaad als zijn taak. Hij
benadrukt dat hij zonder de bijbehorende middelen niet verantwoordelijk kan
zijn voor opvang dan wel de behandeling en begeleiding. Desgevraagd antwoordt
de minister zich niet verantwoordelijk te achten voor het gat dat ontstaat
na de overdracht.Het kabinet kiest niet voor een afzonderlijke maatschappelijke opvang
voor ex-gedetineerden naast de opvang voor andere mensen. Voor die opvang
van ex-gedetineerden zijn maatregelen voorzien in het kader van het grotestedenbeleid.
De essentie van het grotestedenbeleid is dat de keuzevrijheid aan de gemeente
wordt gelaten. Zij kan haar prioriteiten bepalen. In het strategisch beraad
veiligheid wordt met de gemeenten gewerkt aan de oplossing van andere knelpunten.
De minister benadrukt dat de gemeenten verantwoordelijk zijn voor de opvang
en de vrijwillige reïntegratie. Zij krijgen daarvoor geld in het kader
van het Gemeentefonds en het grotestedenbeleid. Een apart onderdeel is de
aansluiting op de GGZ-voorzieningen. Het vormt de eerste fase van de «warme
opvang». De tweede fase vormt de aansluiting met andere instellingen.Voor de extramurale reïntegratietrajecten wordt toegewerkt naar het
benutten van capaciteit van plaatsing binnen het justitieel kader, doorvervroeging van plaatsing en invoering van voorwaardelijke invrijheidsstelling.
Onvoorwaardelijke vervroegde invrijheidstelling vindt nu plaats na twee derde
van de straftijd. Daaraan kunnen geen voorwaarden gesteld worden.De invalshoek bij maatschappelijke opvang is een andere dan van het ministerie
van Justitie. Het ministerie is beter geschikt om toe te zien op voorwaarden.
De reclassering richt zich sinds 1998 via outputfinanciering op het deel dat
binnen het justitiële terrein ligt. De voorlichting binnen de penitentiaire
inrichting over de periode na detentie wordt overgenomen door de instellingen
zelf. De minister zegt toe, voor zover mogelijk nog voor de begrotingsbehandeling
schriftelijk te zullen reageren op het plan van aanpak van het CDA.Een goed uitgangspunt is, na te gaan in welke gevallen opsluiting zinvol
is en in welke gevallen andere straffen beter zijn. De resultaten van dit
beleid zijn nog niet zichtbaar, omdat het na overleg met de Kamer nog maar
onlangs is ingezet. De quick scan is ingevoerd om te bepalen in welke gevallen
korte gevangenisstraffen met voorwaardelijke sancties en bijzondere voorwaarden
het meest geschikt zijn, dan wel een programma buiten de gevangenis. De quick
scan is belangrijk voor de rechter bij het opleggen van bijzondere voorwaarden,
met name voor kortgestraften. Het RISC-instrument, ontwikkeld in samenwerking
met de reclassering, wordt gebruikt om te bepalen wie binnen de penitentiaire
inrichting voor welke programma's in aanmerking komt. Beide programma's zijn
bedoeld om een objectieve keuze te kunnen maken wie waarvoor in aanmerking
komt.Op dit moment wordt gewerkt aan wetenschappelijke kwaliteitscriteria voor
de interventies. Zij zullen worden ingezet bij recidiveprogramma's om na te
gaan welke al dan niet effectief zijn. Daarmee moet worden voorkomen dat er
te veel programma's aangeboden worden, zonder dat de effecten daarvan kunnen
worden gezien. Ook programma's van Exodus zullen daaraan moeten voldoen, willen
zij op de titel van het verminderen van recidive voor financiering in aanmerking
komen. Door inspectie zal beter moeten worden toegezien op zowel de intramurale
als extramurale programma's.Enkele maatregelen die voortvloeien uit de versobering belast het in stand
houden van goede relaties extra. De minister zegt toe, na te gaan of de maatregelen
versoepeld kunnen worden, zodat weekendbezoek mogelijk is dan wel juist door
de week.Bij de tenuitvoerlegging van extramurale programma's is de hoofdrol weggelegd
voor de reclassering. Zij zal daarop toezicht houden. De directeur van de
penitentiaire inrichting is verantwoordelijk voor de programma's binnen zijn
inrichting. De toezichtsfunctie van de reclassering zal verder worden ontwikkeld.
Dit houdt onder meer verband met de wijzigingen die in voorbereiding zijn
voor de voorlopige invrijheidstelling. Als gevolg daarvan zal de reclassering
langer dan nu het geval is, toezicht houden op bepaalde gedetineerden. De
minister zegt toe, de Kamer eind 2004 een brief te zullen sturen over de verdere
inrichting en de verschillende taken van de reclassering. In deze brief zal
tevens worden ingegaan op de verschillende verantwoordelijkheden bij het oplossen
van de knelpunten. Desgevraagd antwoordt de minister de staatssecretaris van
VWS te vragen, deze brief mede te ondertekenen.Voor het overgangsjaar 2005 is voor Exodus en soortgelijke instellingen
2,3 mln uitgetrokken op de begroting. Om voor financiering in aanmerking te
komen zal vanaf 2006 het werk van Exodus moeten passen binnen het justitiële
kader. De begroting van Justitie is niet bedoeld om een instelling in stand
te houden, gezien de taakopvatting inzake maatschappelijke opvang in het algemeen.
Als de Kamer kiest voor een verkokerde opvang, dan passen instellingen als
Exodus daarin, ook voor het werk dat niet binnen het extramurale deel valt.
Als de Kamer echter meent, dat dit onderdeel behoort te zijn van de maatschappelijke
opvang in den brede en mee moet lopen in de normale financieringsstromen,
dan is er voor dat deel geen financiering binnen de begroting
van Justitie. De regierol houdt immers niet in dat het ministerie van Justitie
voor de financiën zorgt. Voor opvang door Exodus die past binnen de justitiële
titel is voor een langere periode geld beschikbaar.De 1%-regeling voor vrijwilligerswerk in aanvulling op de reclassering
is overgeheveld naar het ministerie en wordt gecontinueerd. De verschillende
subsidies worden wel geëvalueerd. In beginsel blijft de 1%-regeling gewaarborgd.Het niet kunnen vasthouden van woonruimte door detentie is een risicofactor.
De vier grote steden hebben ter zake een tienpuntenplan ingediend. Een onderdeel
daarvan vormt het verstrekken van bijzondere bijstand voor kortverblijvende
gedetineerden. De kabinetsreactie wordt dit najaar naar de Kamer gestuurd.Als gevolg van het cellentekort komt het nog steeds voor dat mensen aan
het eind van hun detentie eerder op vrije voeten worden gesteld dan was voorzien.
In het kader van de overdracht zal de gemeente op de hoogte gesteld worden
als iemand vrij komt, ook als dat vervroegd plaatsvindt.De minister antwoordt niet verantwoordelijk te zijn voor alle problemen
in de samenleving. Vroegsignalering ziet hij niet als zijn taak. Daarvoor
is begonnen met operatie-JONG. Er moeten nog instrumenten worden ontwikkeld
voor de extramurale zorg, bijvoorbeeld om bijzondere voorwaarden te kunnen
stellen aan de vervroegde invrijheidstelling, onder andere om na te gaan welke
gedetineerden extra risico's lopen na hun ontslag uit de gevangenis. Als er
meer zicht is op de factoren bij recidive, kunnen de voorwaarden en de lengte
van het toezicht bij vervroegde invrijheidstelling daarop worden toegesneden.
In de huidige systematiek kan de overheid na ontslag uit de gevangenis alleen
met geld nog zaken regelen, bijvoorbeeld via startkapitaal of huurdoorbetaling.
De inzet van de middelen van het ministerie van Justitie is niet bedoeld om
mensen na hun gevangenisstraf te subsidiëren, behoudens in het kader
van de programma's, maar om tijdens hun straf hun huisvesting te regelen.
Het behoort tot de algemene taak van het ministerie van VROM om te voorzien
in de huisvesting van mensen in een gemeente. Als de Kamer echter wenst dat
er een aparte kolom komt voor voorzieningen voor ex-gedetineerden, dient dit
besproken te worden tijdens de algemeen politieke beschouwingen. In de begroting
voor het ministerie van Justitie is nooit voorzien in het doorbetalen van
de huur van gedetineerden of een startkapitaal voor iemand die uit de gevangenis
komt.De staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport antwoordt dat de maatschappelijke opvang een vangnet is voor
mensen die tijdelijk onderdak nodig hebben. Die tijdelijke opvang kan het
beste worden gerealiseerd als er voldoende mogelijkheden zijn om door te stromen
naar woningen. Voor een goede opvang is een sluitende keten een voorwaarde.
Verantwoordelijken moeten elkaar kunnen aanspreken op het doen sluiten van
de keten. De diverse taken dienen goed verdeeld te zijn. Verschillende taken
van de reclassering moeten aansluiten bij die van de gemeente en van mensen
die zorg verlenen. Om na te gaan aan welke zorg behoefte bestaat, dient men
als het ware naast die burger te gaan staan.Van iedere gedetineerde kan een risicoprofiel worden vastgesteld om na
te gaan waar hij mee te maken krijgt als hij uit de gevangenis komt. Het kan
simpelweg gaan om enkelvoudige hulpverlening en het verstrekken van voldoende
informatie. De problematiek kan echter ook zeer complex zijn, waarbij terugval
in recidive erg aannemelijk is. Op het moment dat de ex-gedetineerde weer
actief in zijn gemeente moet meedoen, draagt de gemeente verantwoordelijkheid
voor die burger.Sommige gemeenten hebben te maken met zeer specifieke opvang. In de Wet
maatschappelijke ondersteuning (WMO) zal die maatschappelijke opvang opgenomen
zijn in een van de prestatievelden. Uit overleg met bijvoorbeeld
het Leger des Heils is gebleken dat men bereid is prestatieafspraken met de
gemeente te maken, als men tenminste niet bij ieder loket maanden hoeft te
wachten, waardoor het erg lastig wordt om echte arrangementen voor de cliënten
te maken. De staatssecretaris gaat na of er wat meer specifieke afspraken
met de gemeenten gemaakt kunnen worden over de prestatieafspraken en of zij
kan helpen bij het vinden van instrumenten voor dit proces. Het is niet altijd
een kwestie van meer geld, maar soms van het maken van goede afspraken over
de aansluiting. Zij denkt daarbij aan een pilot.Op deze manier moet het mogelijk zijn meer samenhang aan te brengen in
de hulpverlening, zodat de doorstroming verbetert en er arrangementen op maat
gemaakt kunnen worden. In de consultatiebureaus heeft men een systeem van
vroegsignalering voor risicokinderen. Zij denkt niet alleen aan gezinscoaching,
maar zelfs aan personal coaching en zoekt naar manieren om daaraan vorm te
geven vanuit bestaande instellingen. Als duidelijk is dat iemand vanwege zware
psychische problematiek niet in staat zal zijn, de regie over het eigen leven
te voeren, zal de zorg voor deze persoon vanuit de AWBZ gefinancierd blijven
worden. Anderen zullen straks onder de nieuwe Zorgverzekeringswet vallen,
omdat zij kortdurende GGZ-behandelingen nodig hebben.Vanuit de positie van de zorgverlener zal worden bekeken hoe een en ander
beter georganiseerd kan worden. Het maatschappelijk werk is gericht op outreaching
en wacht niet af, totdat mensen naar een hulploket komen. Met het ministerie
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid zal worden bekeken hoe deze arrangementen
beter passend gemaakt kunnen worden.Per 1 januari 2006 zal de extramurale opvang in de GGZ en het eerste
jaar van de intramurale GGZ overgaan vanuit de AWBZ naar de nieuwe basisverzekering,
zoals te lezen valt in het antwoord op vraag 187 bij de Wet maatschappelijke
ondersteuning. Dat besluit is ook van toepassing op een regionale instelling
beschermd wonen (RIBW) als onderdeel van de GGZ. Het verblijf in een RIBW
wordt na één jaar bekostigd uit de AWBZ, inclusief de verschillende
vormen van begeleiding.In de nieuwe Wet maatschappelijke ondersteuning is de maatschappelijke
opvang vastgelegd in een van de prestatievelden. De bedoeling is dat de gemeente
duidelijk maakt wat haar prestatie zal zijn en hoe zij daartoe denkt te komen.
Met alle partners in de keten dient dit besproken worden.De voorzitter stelt vast dat de minister heeft
toegezegd nog voor de begrotingsbehandeling een brief naar de Kamer te zullen
sturen waarin staat wat de verantwoordelijkheden van het ministerie van Justitie
zijn inzake de opvang van ex-gedetineerden en dat hij schriftelijk zal reageren
op het plan van aanpak van mevrouw Joldersma, waarbij hij zal ingaan op wat
de regierol van het ministerie van Justitie kan zijn. Voorts heeft hij voor
het einde van het jaar een brief toegezegd over de inrichting en de taken
van de reclassering.De voorzitter van de vaste commissie voor Justitie,De Pater-van der MeerDe voorzitter van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn
en Sport,BlokDe adjunct-griffier van de vaste commissie voor Justitie,Van BemmelXNoot1Samenstelling:Leden: Van de Camp (CDA), Klaas de Vries (PvdA), Van Heemst (PvdA), Vos
(GroenLinks), Rouvoet (ChristenUnie), Adelmund (PvdA), De Wit (SP), Albayrak
(PvdA), Luchtenveld (VVD), Wilders (Groep Wilders), Weekers (VVD), De Pater-van
der Meer (CDA), voorzitter, Çörüz (CDA), Verbeet (PvdA),
ondervoorzitter, Kant (SP), Wolfsen (PvdA), Azough (GroenLinks), Jan de Vries
(CDA), Van Haersma Buma (CDA), Eerdmans (LPF), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Van
Fessem (CDA), Straub (PvdA), Nawijn (LPF), Griffith (VVD), Van der Laan (D66),
Visser (VVD), Lazrak (Groep Lazrak).Plv. leden: Jonker (CDA), Dijsselbloem (PvdA), Timmer (PvdA), Halsema
(GroenLinks), Van der Staaij (SGP), Kalsbeek (PvdA), Van Velzen (SP), Tjon-A-Ten
(PvdA), Van Baalen (VVD), Blok (VVD), Hirsi Ali (VVD), Aasted Madsen-van Stiphout
(CDA), Jager (CDA), Van Heteren (PvdA), Vergeer (SP), Arib (PvdA), Karimi
(GroenLinks), Buijs (CDA), Sterk (CDA), Varela (LPF), Joldersma (CDA), Ormel
(CDA), Van Dijken (PvdA), Van As (LPF), Örgü (VVD), Lambrechts (D66),
Rijpstra (VVD).XNoot2Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Kalsbeek (PvdA), Rijpstra (VVD), Koser-Kaya
(D66), Buijs (CDA), Atsma (CDA), Arib (PvdA), Halsema (GroenLinks), Kant (SP),
Blok (VVD), voorzitter, Smits (PvdA), Örgü (VVD), Verbeet (PvdA),
Van Oerle-van der Horst (CDA), ondervoorzitter, Vergeer (SP), Vietsch (CDA),
Tonkens (GroenLinks), Joldersma (CDA), Van Heteren (PvdA), Smilde (CDA), Nawijn
(LPF), Van Dijken (PvdA), Timmer (PvdA), Van Miltenburg (VVD), Hermans (LPF),
Schippers (VVD), Omtzigt (CDA).Plv. leden: Rouvoet (ChristenUnie), Verdaas (PvdA), Griffith (VVD), Bakker
(D66), Ferrier (CDA), Çörüz (CDA), Blom (PvdA), Vendrik (GroenLinks),
Gerkens (SP), Veenendaal (VVD), Van Nieuwenhoven (PvdA), Weekers (VVD), Tjon-A-Ten
(PvdA), Aasted Madsen-van Stiphout (CDA), De Ruiter (SP), Ormel (CDA), Van
Gent (GroenLinks), Koomen (CDA), Waalkens (PvdA), Mosterd (CDA), Varela (LPF),
Bussemaker (PvdA), Heemskerk (PvdA), Oplaat (VVD), Kraneveldt (LPF), Hirsi
Ali (VVD), Eski (CDA). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-27834-37.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl