VMBO; Verslag van een Algemeen Overleg
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2019-09-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30079, nr. 14

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum vergadering

07-11-2008

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2008-2009

30079 nr. 14

04-11-2008

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamVoorzitter: Van de Camp Griffier: De KlerVragen en opmerkingen uit de commissiesAntwoord van de staatssecretarisNadere gedachtewisselingVoorzitter: DeplaToezeggingenOndertekening
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30079Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 132 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 079VMBOnr. 14VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEGVastgesteld 4 november 2008De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap1 en de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid2 hebben op 2 oktober 2008 overleg gevoerd met staatssecretaris
Van Bijsterveldt-Vliegenthart van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap over:– de brief van de minister van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap d.d. 9 oktober 2006 inzake de aanbieding van de rapportage «Voortvarend
vmbo, samen koersen op bewegingsruimte» van de Adviesgroep vmbo en haar
reactie hierop (30 079, nr. 8);– de brief van de staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap, Van Bijsterveldt-Vliegenthart, d.d. 21 december
2007 inzake voldoening aan een aantal toezeggingen, waaronder een reactie
op het rapport van de werkgroep Bruikbare rechtsorde voortgezet onderwijs
(30 079, nr. 9);– de brief van de staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap, Van Bijsterveldt-Vliegenthart, d.d. 16 april 2008
inzake de Onderzoeksrapportage Ruimte Gewaarborgd van de adviesgroep vmbo
(30 079, nr. 10);– de brief van de staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap, Van Bijsterveldt-Vliegenthart, d.d. 16 juni 2008
inzake segregatie in het onderwijs en de terugval in de leerlingaantallen
in Utrecht (31 289, nr. 40);– de brief van de staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap, Van Bijsterveldt-Vliegenthart, d.d. 18 september
2008 inzake de beleidsreactie «Vensters op de toekomst» (30 079,
nr. 12);– de brief van de staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap, Van Bijsterveldt-Vliegenthart, d.d. 8 september
2008 Stand van zaken beschikkingen eerste cohort tijdelijke subsidieregeling
vmbo-mbo2 (31 289, nr. 43);– de brief van de staatssecretaris van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap, Van Bijsterveldt-Vliegenthart, d.d. 8 september
2008 inzake de Voortgangsrapportage aanvullende subsidie praktijkgerichte
leeromgeving (30 079, nr. 11).Van dit overleg brengen de commissies bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.Voorzitter: Van de Camp Griffier: De KlerVragen en opmerkingen uit de commissiesDe voorzitter: Dames en heren. Welkom bij
dit overleg van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
Ik kijk even naar de griffier. Dit is een televisievrije ruimte? Ik zeg dit
even tegen de mensen die met ons meeluisteren. Boven hebben wij tegenwoordig
een televisiesysteem. Als u dan met mij zou gaan zitten ginnegappen, wordt
dat in heel Nederland uitgezonden. Nu horen de mensen het alleen en daarom
zullen wij dat niet doen.Ik heet de staatssecretaris van OCW en de dames en heren die haar begeleiden
van harte welkom. Wij hebben een bijzondere band opgebouwd met een van de
ambtenaren, namelijk mevrouw Van Erp die een tijdje onze plaatsvervangend
griffier is geweest. Ik wil dit in het kader van het dualisme niet onvermeld
laten.Wij bespreken een belangrijk onderwerp, namelijk de situatie van en de
voorstellen voor het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs, een sector
die velen van ons na aan het hart ligt en die ook een prachtige categorie
kinderen uit de Nederlandse samenleving omvat.In onderling overleg is vastgesteld dat ieder in de eerste termijn een
spreektijd heeft van zeven minuten.De heer Depla (PvdA): Voorzitter. Op veel
vmbo-scholen gaat het hartstikke goed, maar wij moeten onze ogen niet sluiten
voor de problemen op het vmbo. Te veel jongeren verlaten de school zonder
diploma en te veel scholen scoren zwak. Scholen kunnen niet het maatwerk leveren
en de begeleiding bieden om kinderen echt gelijke kansen te geven.De kerntaak van de overheid is het garanderen van de kwaliteit van het
onderwijs. Met deze voorwaarde en de lessen van de commissie-Dijsselbloem
in gedachten, heeft mijn fractie naar deze voorstellen voor het vmbo gekeken.
Wij richten al onze inzet op goed onderwijs. 60% van de leerlingen
gaat naar het vmbo, dat is een heel diverse groep. Wij onderschrijven de conclusie
van de commissie-Dijsselbloem dat op het vmbo te weinig rekening is gehouden
met de verschillen tussen die leerlingen. Om de leerlingen bij de les en binnen
de school te houden, is de lat over de hele linie verlaagd. Daardoor frustreren
wij aan de ene kant de leerlingen voor wie de lat nog steeds te hoog ligt
en die beter met de handen dan met het hoofd kunnen leren, maar aan de andere
kant ook de leerlingen die eigenlijk meer moeten worden uitgedaagd. De kwaliteit
van het onderwijs is daardoor onder druk komen te staan en daaraan moet nu
iets worden gedaan. Als wij niets van de leerlingen vragen, gaat het niveau
niet omhoog. Voor de basisvaardigheden taal en rekenen, de kern van het onderwijs,
moet de lat verder omhoog. De leerlingen voor wie de lat nu te hoog blijkt
te liggen, moeten wij onderwijs blijven bieden dat wel aansluit bij hun mogelijkheden
en talenten.Tegen die achtergrond steunen wij de inzet van het kabinet die erop is
gericht dat de kwaliteit van de docenten wordt verbeterd door betere opleidingen,
een betere beloning en verlaging van de werkdruk, maar ook dat de basis weer
op orde komt, dat wil zeggen rekenen, taal, Engels en burgerschap. De doorlopende
leerlijnen, 200 mln. extra voor scholen die zij naar eigen inzicht kunnen
inzetten om de kwaliteit te verbeteren, zijn allemaal goede dingen die wij
steunen omdat ze zijn gericht op goed onderwijs. De zwakke scholen kunnen
echter niet wachten op de zegeningen van dit beleid. Er zijn namelijk nog
steeds veel te veel zwakke scholen. Het bestuur van die scholen geeft aan
dat het de school er niet op eigen kracht bovenop kan brengen. De scholen
zitten te springen om hulp. Daarom ons voorstel om een soort EHBO voor zwakke
scholen in te stellen. Volgens de Inspectie van het Onderwijs kan een school
er in principe in twee jaar tijd weer bovenop zijn. De praktijk
leert helaas echter iets anders. Daarom pleit ik voor vliegende brigades van
ervaren schoolleiders en leraren die zwakke scholen er weer bovenop brengen
om te voorkomen dat er een negatieve spiraal ontstaat. Ieder jaar dat kinderen
op een zwakke school zitten, is er een te veel. Is de staatssecretaris bereid
dit idee van een EHBO voor zwakke scholen over te nemen?De heer Biskop (CDA): De heer Depla spreekt
over een EHBO voor zwakke scholen, maar wie moet dat organiseren? Wordt dit
een afdeling van de inspectie, moeten de scholen dit zelf organiseren? Hoe
denkt hij daarover?Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD):
Ik verkeer in de veronderstelling dat het wel degelijk mogelijk is om al hulp
in te roepen als de inspectie langskomt en een school het stempeltje «zwakke
school» geeft. Ik vraag me daarom af wat dit toevoegt aan het bestaande
instrumentarium.De heer Bosma (PVV): Dat is ook mijn vraag.
Is de inspectie niet al een vliegende brigade en een EHBO? Zo nee, wat deugt
er dan niet aan de inspectie?De heer Jasper van Dijk (SP): Ik sluit me
aan bij die vraag. Ik vind dit eerlijk gezegd een typische PvdA-oplossing.
Je moet oppassen dat je een soort pleisteroplossing in de vorm van EHBO-teams
bedenkt terwijl het structurele probleem natuurlijk is dat het onderwijs tekortschiet.
Is de heer Depla het ermee eens dat wij dat niet uit het oog mogen verliezen?De heer Depla (PvdA): Ik begin met de gemakkelijkste
vraag en dat is de laatste. Ik begin niet voor niets mijn betoog met de opmerking
dat het onderwijs structureel moet worden verbeterd. Daarop is alles gericht,
maar de kinderen op de zwakke scholen kunnen daarop niet wachten. Daarom moet
je iets extra’s doen voor die zwakke scholen en wel meteen, want ieder
jaar dat een kind op een zwakke school doorbrengt, is er een te veel.De tweede vraag is of de inspectie daaraan iets moet doen. Een van de
conclusies van de commissie-Dijsselbloem is dat de inspectie zich niet met
het hoe moet bemoeien. De inspectie is er om scherp te beoordelen hoe een
school presteert en daarover een oordeel te vellen. Het is dan aan de school
om ervoor te zorgen dat de kwaliteit op orde worden gebracht. De inspectie
zegt dat een zwakke school binnen twee jaar weer op niveau kan worden gebracht,
maar na wat grasduinen in inspectierapporten kom ik tot de conclusie dat sommige
scholen veel langer dan twee jaar zwak scoren. Dan kunnen wij wel zeggen,
mijnheer Biskop, dat alles er al is, maar ik spreek met schoolbesturen die
zeggen dat zij vlak voor de vakantie een negatief rapport hebben gekregen
van de inspectie, maar niet weten wat zij moeten doen, want eigenlijk is er
niets. Als je aan de ene kant ziet dat scholen langdurig zwak zijn en aan
de andere kant dat de verantwoordelijke mensen zeggen dat zij zoiets als een
vliegende brigade willen hebben, wie ben ik dan om te zeggen dat dit een onverstandig
idee is en dat zij zelf hun verantwoordelijkheid moeten nemen? De politiek
moet er dan mijns inziens voor kiezen om te zeggen dat het onderwijs over
de hele linie beter moet, maar ook om zwakke scholen vanaf de dag van vandaag
een steun in de rug te geven opdat zij morgen al beter zijn. Dat is de meerwaarde
van mijn voorstel.Dan is het natuurlijk de vraag wie dit moet doen. Het moeten geen ambtenaren
van het ministerie zijn, want die kunnen beleid maken en dat is iets anders
dan een school ondersteunen. Het gaat erom dat de staatssecretaris ervoor
zorgt dat er een laagdrempelige EHBO-dienst komt waardoor een school die slecht
scoort, meteen aan de slag kan. Er wordt dan al snel naar de bestaande bestuurskoepels
gekeken, maar ik vraag me af of dat de goede plek is. Die hebben
al zo’n dienst, maar toch roepen heel veel scholen dat er niets is.
Daarom moeten wij goed kijken op welke manier dit het beste kan worden gedaan.
Verder moeten wij ook kijken wat wij in 2002 en daarvoor hebben gehad. Ik
ben de term even kwijt, maar er was een club die heel snel scholen kon helpen
die bijgesteld moesten worden.De voorzitter: Ik stel voor dat u uw betoog
vervolgt. Wij hebben eerst de reactie van de staatssecretaris nodig en wij
kunnen daarna bezien of uw voorstel nog nadere toelichting behoeft.De heer Depla (PvdA): Ik vind dat zwakke scholen
die te maken krijgen met een snelle terugval van het aantal leerlingen, niet
direct het volgende jaar moeten worden gestraft met een lagere vergoeding.
Zo ontstaat die verdergaande neerwaartse spiraal. Het schoolbestuur moet dan
wel meewerken aan een verbeterplan en zich tijdelijk onder curatele laten
stellen van deskundige hulp, een soort vrijwillige artikel 12-procedure zoals
de Gemeentewet die kent. Ik krijg graag een reactie van de staatssecretaris
op dit idee.Ik maak me ernstig zorgen over het vmbo in de grote steden. Als ik het
rapport van de inspectie goed lees, scoort 40% van de scholen in de
steden zwak, voelen veel leerlingen en leraren zich onveilig en kiezen ouders
daardoor vaak voor scholen buiten de steden. De scholen lopen leeg. Problemen
en risicojongeren concentreren zich daardoor vaak op een beperkt aantal scholen.
Het bestrijden van segregatie moet daarom niet alleen zijn gericht op het
bestrijden van het fenomeen van witte en zwarte scholen, maar vooral ook op
het doorbreken van de concentratie van problemen op een beperkt aantal scholen.
Dit doen wij niet door nog eens een onderzoek uit te zetten. Wij moeten deze
scholen actief te hulp schieten onder andere met de voorstellen die ik zojuist
heb toegelicht. Hoe kunnen wij voorkomen dat wij over een aantal jaren weer
moeten concluderen dat wij tekort zijn geschoten in onze kerntaak, het garanderen
van goed onderwijs?Ik kom nu op een ander punt. Een brede adviesgroep van het vmbo heeft
voorgesteld om de indeling in sectoren in het vmbo los te laten. De staatssecretaris
is hiervan geen voorstander. Zij vraagt een nieuw advies. Naar mijn mening
moet zij zich uitspreken voor of tegen het loslaten van de sectoren, maar
niet nog eens een nieuw vergadercircuit aanboren, want in de tussentijd gebeurt
er niets.Leerlingen kunnen op 133 verschillende manieren het vmbo verlaten. Dit
leidt tot schotten tussen opleidingen en leerroutes. Deze schotten belemmeren
de scholen om maatwerk te leveren en dwingen leerlingen vaak te vroeg om een
definitieve richting te kiezen. Ook belemmeren de schotten scholen die nieuwe
programma’s willen aanbieden waarmee zij jongeren verleiden, te kiezen
voor een opleiding waarmee zij wel meer mogelijkheden en kansen op de arbeidsmarkt
hebben. Iedereen weet dat het aantal techniekleerlingen terugloopt. Juist
daar is veel werk. Het omgekeerde geldt voor de administratieopleidingen.
Een vmbo-school in Zeeland is een theater- en MTV-opleiding begonnen. Dan
zul je zeggen: daarmee is in Zeeland toch geen droog brood te verdienen, maar
het spreekt jongeren aan. Zij komen daardoor in aanraking met allerlei soorten
techniek en stromen daarna – vaker dan nu – door naar allerlei
technische mbo-opleidingen waarmee zij met gemak werk kunnen vinden. De huidige
sectorindeling frustreert dergelijke initiatieven.Maatwerk is ook nodig voor de vmbo-t om leerlingen enerzijds te laten
doorstromen naar het havo en anderzijds naar het mbo. Tegen die achtergrond
wil ik de voorstellen van de adviesgroep wel overnemen. Geef de scholen de
ruimte om de sectorindeling los te laten. Dan moet wel een harde voorwaarde
zijn dat het kerncurriculum van taal, rekenen en burgerschap is gegarandeerd.
Daarnaast mogen nieuwe programma’s pas starten als ze zijn afgestemd
met het vervolgonderwijs en het regionalebedrijfsleven. Deze vrijheid
is een recht, geen plicht; scholen kunnen ook vasthouden aan de huidige indeling
van sectoren.De heer Pechtold (D66): Het probleem van het
vroege kiezen is door de heer Rinnooy Kan gesignaleerd en ook door de commissie-Dijsselbloem.
Wij hebben daarover al eerder gesproken. Wij waren bevreesd om te vervallen
in een nieuw soort middenschool. Die hangt boven de markt, maar dan beginnen
wij allemaal te huiveren. Ik hoor dat de heer Depla nu een oplossing zoekt
in meer maatwerk. Kan hij dit verder uitwerken? Ik zoek namelijk ook in die
richting. Wat kunnen wij doen?De heer Depla (PvdA): Volgens mij moeten wij
ervoor oppassen dat wij alles hetzelfde doen. Voor sommige kinderen is het
goed om meteen na de basisschool voor een vak te kiezen en naar de vakscholen
te gaan. Voor andere kinderen die naar het vmbo-t gaan, moeten beide routes
openstaan, of via het havo, of juist met een goede beroepsoriëntatie
via het mbo. De scholen zoeken naar een mogelijkheid om dit op een slimme
manier te kunnen doen. Ik wijs nogmaals op het voorbeeld van de theaterschool
in Zeeland waardoor jongeren vanuit een bredere interesse onderwijs krijgen.
Die kiezen dan niet alleen voor een administratieopleiding waarna zij vervolgens
geen werk kunnen krijgen. De jongeren worden vanuit een bredere benadering
meegenomen naar beroepen waarin zij wel werk kunnen vinden. Die mogelijkheid
wordt op dit moment soms gefrustreerd door de huidige indeling die ertoe leidt
dat er voor economie of techniek moet worden gekozen. In het begin is dan
een nauwere uitstroom niet mogelijk.De heer Pechtold (D66): Wat is dan onze taak
als wetgever? Ik zou zeggen: handen af als het lokaal kan. Is de heer Depla
van mening dat er op ons niveau ook nog een taak is weggelegd?De heer Depla (PvdA): Ja, want om dat lokaal
mogelijk te maken, zouden wij het advies van de Adviesgroep vmbo over moeten
nemen en de scholen de mogelijkheid moeten bieden om de huidige, dwingende
sectorindeling onder bepaalde condities los te laten. Dat zouden wij in Den
Haag moeten doen.Het ideaal van gelijke kansen is nog steeds springlevend. Ik zal dit ieder
algemeen overleg herhalen. Je biedt alleen gelijke kansen als je meer dan
nu rekening houdt met de verschillen tussen kinderen. Daarom moeten er aan
de ene kant kansen worden geboden aan kinderen met taalachterstand door middel
van schakelklassen, voorscholen en weekendscholen, want het mag niet zo zijn
dat een geboren en getogen Marokkaanse Amsterdammer gebrekkig Nederlands spreekt.
Aan de andere kant moet er ruim baan zijn voor de doorstroom van stapelaars.
Laatbloeiers verdienen een tweede kans. Wij komen hierover binnenkort te spreken,
onder andere over de mogelijkheid om leerlingen niet vijf, maar zes jaar in
het vmbo te laten. Er moet ook ruim baan zijn voor kinderen die beter met
de handen kunnen leren, dus leerwerktrajecten en vakscholen. Tegen die achtergrond
ben ik enthousiast over het experiment van integratie van vmbo- en mbo-opleidingen.
Bij de uitvoering gaat echter het nodige mis. Zo heeft een school in Purmerend
er vanwege de bureaucratie van afgezien om mee te doen aan het experiment.
Als je na een bepaalde datum bent ingestroomd, mag je niet meedoen. Ook als
je gedurende de opleiding economie besluit dat je in het vervolg naar techniek
gaat, mag je niet meedoen. Er worden allerlei eisen aan de opleiding gesteld
waardoor de gedachte erachter verloren gaat. Is de staatssecretaris daarvan
op de hoogte, bijvoorbeeld van de onzinnige eis dat een leerling niet mag
switchen? Gaat zij daaraan iets doen?De initiatieven waarbij leertijdwinst wordt geboekt door het achterwege
laten van het vmbo-examen, zijn bijna allemaal afgewezen. Die belemmeringen die vooral zijn gericht op het feit dat er geen terugvaloptie
is, moeten worden weggenomen. Als het aan mijn fractie ligt, moeten wij niet
vijf jaar wachten om dit een kans te geven als dit in de praktijk een succes
is.Tot slot kom ik op de kansen voor de risicojongeren. Kinderen uit zwakkere
milieus hebben baat bij gemengde scholen opdat zij ook in sociaal opzicht
iets leren. De aantallen zijn in sommige wijken en steden echter zo groot,
dat de straatcultuur de schoolcultuur overneemt. Leerlingen en leraren trekken
dit niet. Daarom moeten wij op zoek naar andere vormen. Deelt de staatssecretaris
deze analyse? In Rotterdam zijn er zo’n 1500 jongeren onder 23 jaar
zonder startkwalificatie, zonder werk en zonder school. Voor deze jongeren
wil de gemeente wijkscholen oprichten die zijn gericht op het ontwikkelen
van burgerschap en arbeidsidentiteit. Werk staat centraal en welzijn-, sociaal-culturele
en zorginstellingen en de politie staan eromheen. Wat vindt de staatssecretaris
van deze plannen van de gemeente Rotterdam?Binnenkort krijgen wij het rapport van de Wetenschappelijke Raad voor
het Regeringsbeleid. Kunnen wij het probleem van leerlingen met zorg- en gedragsproblemen
dan integraal bespreken? Ik heb de indruk dat wij daarop nog geen adequaat
antwoord hebben.Tot slot: leerlingen verdienen het om trots te zijn op hun vmbo-opleiding.
Dit betekent goed onderwijs, een veilige leeromgeving, de menselijke maat,
kennen en gekend worden en gelijke kansen doordat rekening wordt gehouden
met verschillen. Voor de menselijke maat doet het kabinet binnenkort concrete
voorstellen. Hetzelfde geldt voor stapelen en doorstromen opdat laatbloeiers
meer kansen krijgen.De heer Biskop (CDA): Voorzitter. De heer
Depla heeft het zojuist ook al gezegd, een ruime meerderheid van de leerlingen
in het voortgezet onderwijs volgt een vmbo-opleiding. Ik las in Voortvarend
vmbo dat het vmbo de leerlingen laat ervaren waarin zij goed zijn en hun leert
hun talenten te benutten en te ontwikkelen. Als dit allemaal voor elkaar komt,
is het super, maar er zijn nog wel paar puntjes te zetten. Dat zal ik zo doen,
want het vmbo verdient het naar het oordeel van mijn fractie om de status
en de ruimte te krijgen die voor die hele groep leerlingen nodig zijn om funderend
onderwijs te verzorgen en natuurlijk de voorbereiding op het mbo. Overigens
kwam in het parlementair onderzoek Onderwijsvernieuwingen juist naar voren
dat het vmbo door ouders en leerlingen erg gewaardeerd werd. Zij vinden het
goed, maar wat goed is, moet nog beter.De voorbereiding op het mbo is in het vmbo wat ongelijk verdeeld. Voor
de doorstroom naar de mbo-niveaus 1 en 2 is de basisberoepsgerichte leerweg
beschikbaar, maar voor de doorstroom naar de niveaus 3 en 4 liggen de kaderberoepsgerichte
leerweg, de gemengde leerweg en de theoretische leerweg klaar. Die laatste
twee vertonen een flinke overlap en daarop wil ik nu nog eens terugkomen.
Ik hoor in het veld wel dat de gemengde leerweg en de theoretische leerweg
misschien beter kunnen worden samengevoegd. Los van die vraag is het een feit
dat maar 10% van de leerlingen die de gemengde leerweg hebben gevolgd,
dat wil zeggen dat zij wat meer in de praktijk hebben gedaan, op het mbo van
richting wisselt, terwijl 40% van de leerlingen die de theoretische
leerweg hebben gevolgd, van richting verandert. Ik maak me altijd zorgen als
leerlingen van richting wisselen, want dat zijn ook altijd momenten waarop
uitval dreigt. Kennelijk is het zo dat een leerling die wat praktijkvakken
heeft gedaan, wat safer zit in het mbo. Hoe kijkt de staatssecretaris hiertegenaan?Ik wil nog eens een lans breken voor het lelijke eendje van het vmbo,
de kaderberoepsgerichte leerweg. In het vmbo of is het vaak zo dat je of kiest
voor doorstroom havo niveau 4 en dan ga je naar de theoretische leerweg of
dat je meer met je handen wilt werken en dan kies je voor de basisberoepsgerichte
leerweg. Ook de kaderberoepsgerichte leerweg biedt echter de mogelijkheid
om door te stromen; die is juist praktijkgericht. De stimulans om praktijklokalen
in te richten, heeft uitgewezen dat bij de aanwezigheid van meer praktijklokalen
de uitval verminderd. Welke gevolgen voor de schooluitval mogen worden verwacht
van wat meer reclame voor de praktijkgerichte opleiding die de kaderberoepsgerichte
leerweg is?Ik las dat een aantal van de scholen subsidies dreigt mis te lopen, omdat
ze nog niet zover waren met de praktijklokalen. Nu weet ik dat een aantal
vmbo-scholen in niet al te fraaie panden zitten. Ze hebben vernieuwbouwplannen,
maar dat duurt soms nog een tijdje. Als die plannen niet snel worden gerealiseerd,
raken ze dan inderdaad de subsidie kwijt?Ik heb al eens eerder gevraagd naar de omschakeling op het moment dat
leerlingen examen gaan doen. Ik zal de staatssecretaris daarom daarmee nu
niet lastig vallen. Als een leerling wordt voorbereid op het examen in de
kaderberoepsgerichte leerweg, kan tegen de tijd dat het centraal examen eraan
komt, blijken dat dit riskant wordt. Is het dan mogelijk dat hij zijn diploma
behaalt via de basisberoepsgerichte leerweg? Dan zijn de schoolexamens achter
de rug. Is dat nog een moment om over te stappen? Naar mijn menig is een geslaagde
leerling met een basisberoepsgerichte leerweg beter dan een gezakte leerling.Zo kom ik op de gezakte leerlingen. De staatssecretaris stuurt de leerlingen
die geslaagd zijn een kaartje. Dit begint met: proficiat met je diploma!.
Daarna volgt: schrijf je vooral in. Welk kaartje krijgen de leerlingen die
gezakt zijn? Ik lees ook dat er nogal wat gezakte leerlingen zijn die de laatste
klas niet opnieuw gaan doen en niet opnieuw examen zullen doen. Misschien
is enige aansporing om op school te blijven wel op zijn plaats. Mijn fractie
is dit in ieder geval van mening.In het rapport van de Adviesgroep vmbo wordt gesteld dat scholen veel
ruimte hebben voor hun programma’s, maar dat ze die ruimte onvoldoende
benutten. Hier lijkt mij een uitdaging te liggen. In plaats van steeds meer
ruimte te bedenken voor scholen, zouden wij scholen moeten aansporen om de
bestaande ruimte te gebruiken. Hoe kunnen wij dit doen? Door begeleiding en
stimulering? Is hier wellicht een rol weggelegd voor de VO-raad? Hoe kijkt
de staatssecretaris hiertegen aan?De experimenten vmbo-mbo2 gaan voortvarend van start en dat niet alleen,
ik las dat er van de 63 aanvragen nu 36 doorgaan. Wat gebeurt er met de afgewezen
projecten? Soms zat er een kleinigheidje in, soms was er een groot probleem,
maar het zijn wel scholen die gemotiveerd zijn om iets te doen. Laten wij
die nu zo maar in de kou staan?De heer Pechtold (D66): Een korte meedenkvraag.
Ik vind het idee van die kaartjes heel leuk, maar soms zit het in dat soort
praktische dingen. Een van die praktische dingen waarover wij hier al langer
praten, is de relatief lange zomervakantie. Drie weken Alanya of Salou...
Wat kunnen wij daaraan doen? Wat zouden wij aan de staatssecretaris kunnen
vragen om daaraan te doen? Gedurende een vakantie van twee of drie maanden
gaat de pit eruit.De heer Biskop (CDA): Ik hoor nu steun voor
het voorstel voor zomerscholen dat ik vorig jaar tijdens de begrotingsbehandeling
heb gedaan.De heer Pechtold (D66): Wat heeft de CDA-fractie
gedaan om de staatssecretaris in dit afgelopen jaar tot daden te krijgen?De heer Biskop (CDA): Wij willen haar daartoe
aansporen, maar wij stonden toen redelijk alleen. Ik hoor nu dat de fractie
van D66 aan onze kant staat. Ik zal het voorstel opnieuw lanceren en kijken
hoe ver wij kunnen komen. Het is terecht dat er nu aandacht wordt gevraagd
voor die schakelmomenten, want hoe langer zo’n schakelmoment duurt,
hoe gevaarlijker het wordt. De kaartjes zijn in ieder geval al
iets, maar wij mogen die andere groep ook niet in de kou laten staan.De heer Depla heeft al gesproken over Rotterdam. Bureaucratie is een slechte
zaak. Rotterdam was erg geïnteresseerd in die experimenten vmbo-mbo2.
Er is al iets gezegd over de wijk- en buurtscholen. De staatssecretaris heeft
de deelname aan de experimenten heel erg beperkt. Uiteindelijk blijken er
nu nog minder te zijn dan aanvankelijk mogelijk was. Waarom die beperking?
Waarom mogen scholen die willen meedoen, niet meedoen?Ik heb zojuist al gezegd dat het wisselen van opleiding gevaarlijk en
zonde is. Wat doet de staatssecretaris concreet op het gebied van loopbaanoriëntatie
en beroepskeuze? Wil zij daar wat nadrukkelijker op ingaan, want het is nu
niet duidelijk?Tot slot iets over segregatie. Er wordt in een document een koppeling
gelegd tussen vmbo en segregatie. Ik betreur dit. Bovendien is segregatie
niet alleen een punt van aandacht voor het vmbo, maar voor het hele onderwijs.
Ik ben van mening dat dit veel breder moet worden opgepakt. Mijn fractie zou
graag een samenhang zien met de wijkorganisatie en de ouders om samen tot
een oplossing te komen. Juist de betrokkenheid van ouders bij dit soort projecten
is naar mijn mening van belang.De heer Jasper van Dijk (SP): Segregatie is
een breed probleem dat in veel aspecten naar voren komt, onder andere in de
wijken. Wij hebben het vandaag echter over het vmbo. Erkent de CDA-fractie
dat segregatie wel degelijk een specifiek probleem is binnen het vmbo? Er
is steeds meer sprake van zwarte en witte vmbo-scholen. Ziet de heer Biskop
dit probleem en wil hij meedenken over oplossingen voor dit probleem?De heer Biskop (CDA): Het is niet alleen een
probleem tussen scholen, maar zelfs ook binnen scholen. Ik was laatst op een
vmbo-school die – als ik het even ongenuanceerd mag uitdrukken –
fiftyfifty wit-zwart is. De afdeling motorvoertuigentechniek is echter volledig
wit en de afdeling handel en administratie nagenoeg volledig zwart. Daarmee
wil ik zeggen dat de beroepskeuze van allochtone leerlingen met name is gericht
op economie en handel en veel minder op techniek, terwijl nu juist daar de
kansen op de arbeidsmarkt liggen. In dit verband heeft de agrarische school
in Nijmegen een interessant idee uitgewerkt door op een open dag grote groepen
allochtonen met hun familie uit te nodigen om te komen kijken hoe leuk techniek
kan zijn en hoe leuk zo’n witte school kan zijn.De heer Jasper van Dijk (SP): Voorzitter.
Het is gezegd, een meerderheid van de leerlingen gaat naar het vmbo. Dit is
dus zeer belangrijk onderwijs dat leerlingen voorbereidt op mbo of havo. De
SP heeft hiernaar al onderzoek gedaan in 2003. De conclusie was dat de integratie
van zorgleerlingen in het vmbo tot grote problemen heeft geleid. Deze moeilijke
leerlingen kwamen in grote klassen en het werd haast onwerkbaar voor leraren.
Daarnaast was de laagste vmbo-leerweg, de basisberoepsgerichte leerweg, voor
veel leerlingen te zwaar. Die leerlingen werden echter ook niet op het praktijkonderwijs
toegelaten. Zij vielen daardoor massaal tussen de wal en het schip. De theoretische
vakken op het vmbo zijn voor die leerlingen onwerkbaar. Dit is een van de
redenen waarom het vmbo is opgenomen in het onderzoek van de commissie-Dijsselbloem.
Het vmbo was een grote onderwijsvernieuwing, bedacht op de tekentafel, ver
weg van de scholen. Gelukkig zijn de scholen zelf aan de slag gegaan met oplossingen
en zijn er verbeteringen zichtbaar. Er zijn leerwerktrajecten gekomen, vakscholen,
assistentenopleidingen, maar dit alles kan niet verhullen dat de bedenkers
van het vmbo dit probleem hebben veroorzaakt. Er is veel schade aangericht
en dit heeft de schooluitval bevorderd. Dit wordt langzamerhand hersteld.De bovenbouw van het vmbo kent een ingewikkelde structuur met meer dan
honderd verschillende richtingen. Het is een doolhof en het jargon is afschrikwekkend,
basisberoepsgerichte leerweg, kaderberoepsgerichte leerweg, intrasectorale
programma’s en noem maar op. Dit is voor leerlingen niet te volgen en
ze weten ook niet goed welke keuze zij moeten maken. De leerling is bovendien
afhankelijk van het aantal richtingen dat toevallig op school wordt geboden.De belangrijkste vaardigheid, taal, wordt vaak onvoldoende beheerst of
aangeleerd. Dit komt steeds vaker naar voren in de jaarlijkse rapporten. Een
zeer groot deel van de leerlingen kiest bij de overgang naar het mbo een andere
richting dan waarin hij op het vmbo is opgeleid. De docent op het mbo kan
dan vaak opnieuw beginnen. Dit stimuleert niet bepaald.De heer Bosma (PVV): De heer Van Dijk maakt
wat kritische opmerkingen over het vmbo en de totstandkoming ervan. Hij noemt
de commissie-Dijsselbloem. Ik heb daarvan deel uitgemaakt. Ik herinner mij
dat wij op een dag de heer Clemens Cornielje hebben gesproken, een bekend
VVD-onderwijsspecialist. Hij vertelde de anekdote dat hij ooit naar een quiz
op de televisie keek waarin een deelnemer de vraag kreeg voorgelegd: wat is
de naam van het mislukte onderwijsstelsel. Het goede antwoord bleek toen te
zijn: vmbo. Is de heer Van Dijk ook van mening dat het vmbo is mislukt?De heer Jasper van Dijk (SP): Ik ben van mening
dat de bedenkers van het vmbo – ik zie dan ook de rol van mevrouw Tineke
Netelenbos daarin – niet mogen worden onderschat. Zij hebben uit een
soort grootheidswaan zich de vraag gesteld hoe leerlingen die op een lager
leerniveau zitten, op een hoger leerniveau kunnen worden getild. Dit was een
belangrijke gedachte achter het vmbo, maar het is natuurlijk een illusie.
Je kunt geen onderwijsstelsel bedenken met hogere leerniveaus en de beroepsgerichte
leerweg als laagste niveau en dan denken dat al die leerlingen ineens dat
hogere niveau kunnen halen. Ik vind het niet goed om te zeggen dat het vmbo
is mislukt, maar ik snap wel dat de heer Bosma dit vraagt. In het ontwerp
zat een aspect dat tot een mislukking zou leiden en gelukkig hebben de scholen
nu steeds meer ruimte om dit te herstellen. Ik zal daar straks nog op ingaan.Op basis van deze analyse ben ik van mening dat wij op weg moeten naar
kleine, veilige en wijkgebonden vmbo-scholen met bijvoorbeeld maximaal 250
leerlingen en vanaf dag één een beperkte vaste groep goed gekwalificeerde
leraren die op praktische wijze in goed uitgeruste lokalen werkt aan kennis
en vaardigheden. Daar waar het even kan, zijn wij voorstander van een ambachtsschool
nieuwe stijl met geïntegreerd vmbo-mbo. Op die scholen moet sterk de
nadruk komen te liggen op taalvaardigheid. Wat vindt de staatssecretaris ervan
dat wijken als Bos en Lommer in Amsterdam en de Afrikanerwijk in Rotterdam
met een grote concentratie aan problemen, geen eigen vmbo-school hebben? De
wijkagent, de ouders, het maatschappelijk werk hebben geen zicht meer op de
jongeren. Wil zij met de SP gaan voor één vmbo-school per wijk,
op zijn minst, en zeker in de grote steden?Dan over de adviezen van de commissie. De gedachte om minder richtingen
aan te bieden op het vmbo en toe te werken naar een paar kernprogramma’s
is een stap in de goede richting. Dan zijn wij af van die meer dan honderd
verschillende programma’s. Dit geeft meer transparantie. De staatssecretaris
laat deze mogelijkheid onderzoeken en wij wachten de resultaten van dit onderzoek
af. Wij moeten er wel voor oppassen dat wij het vmbo besmetten met de zwaar
bekritiseerde kanten van het competentieleren in het mbo, dat je ook wel lesarm
onderwijs zou kunnen noemen. De leerling gaat dan met een eigen onderwijsmodel
aan de slag, maar dit is voor leerlingen op deze leeftijd echt niet goed te
doen. Daarvoor is veel meer begeleiding en vakgericht onderwijs nodig. Pas
daarvoor op. Het is net zo belangrijk dat leraren nadrukkelijk
worden betrokken bij de vernieuwingen van de programma’s. Is dit ook
het geval? Wil de staatssecretaris hierop reageren?Zij kijkt ook naar de examens. Binnen het vmbo en het mbo is het mogelijk
om naar één examen te gaan voor de mbo2-route, maar het moet
altijd mogelijk zijn dat de leerling een stapje terugdoet om het vmbo-diploma
te halen. Voor een zelfstandig vmbo moet een landelijk examen mogelijk blijven.De loopbaanoriëntatie en -begeleiding moeten sterker in het curriculum
terugkeren, luidt het advies, maar ik heb de indruk dat de staatssecretaris
daarmee niet veel doet. Wil zij hierop nog eens ingaan, want dit zou echt
een centrale positie binnen het vmbo moeten krijgen? Dit is belangrijk voor
deze leerlingen die een concreet perspectief moet worden geboden.In de grote steden is een grote terugloop in het aantal leerlingen te
zien. De staatssecretaris schrijft dat dit niet alleen het gevolg is van een
witte vlucht, maar ook van een sociaaleconomische vlucht. De tweedeling wordt
vooral zichtbaar op de vmbo-scholen. Je ziet scholen met een concentratie
van probleemleerlingen, vaak allochtonen. Zij geeft de scholen wel geld voor
het bestrijden van achterstanden, maar dat is alleen maar een budget en daarmee
is de segregatie nog niet opgelost. Dit merk je ook aan de brief van de staatssecretaris.
Zij geeft een opsomming van de maatregelen tegen voortijdig schoolverlaten
(vsv). Die zijn allemaal heel belangrijk, maar vormen geen beleid tegen segregatie.
Het gaat er juist om dat deze leerlingen worden geconfronteerd met positieve
voorbeelden. Helaas is de segregatie in de grote steden al ver gevorderd.
Er zal dan ook vooral iets aan de huisvesting in de wijken moeten worden gedaan,
maar het kabinet kan ook meer werk maken van gemengde vmbo-scholen door de
witte vlucht tegen te gaan en door kleine vmbo-scholen op de juiste plaats
te zetten. Het belangrijkste is dat er een plan wordt gemaakt met concrete
afspraken tussen gemeenten en scholen om hieraan iets te doen.De heer Bosma (PVV): De heer Van Dijk zegt
dat de witte vlucht moet worden tegengegaan. Hoe? Wil hij de vrijheid van
onderwijs inperken en met een soort socialistische planning scholen aanwijzen
waar de kinderen naartoe moeten?De heer Depla (PvdA): Wij trekken altijd samen
op als het gaat om het bestrijden van de segregatie. Mijn belangrijkste vraag
is of niet de eerste stap moet zijn dat de kwaliteit van het onderwijs op
die scholen wordt verbeterd. Wij kunnen wel tegen de ouders zeggen dat zij
hun kind op die school moeten laten, maar als dan blijkt dat die school zwak
scoort, kan ik niet anders dan de ouders gelijk geven als zij voor een andere
school kiezen. Stap één in de bestrijding van segregatie is
toch verbetering van de kwaliteit van het onderwijs?De heer Jasper van Dijk (SP): De kwalificaties
van de heer Bosma laat ik aan hem. Ik ben blij dat de politiek, met uitzondering
van de PVV, na twintig jaar toch inziet dat segregatie binnen het onderwijs
een probleem is. Er wordt nu geëxperimenteerd in het basisonderwijs.
Dat is al heel wat, maar wat ons betreft is dit nog te vrijblijvend. Je ziet
het probleem ook in het voortgezet onderwijs en het is vanwege de verschillende
niveaus nog moeilijker om daarop beleid te maken. Wij mogen ons daarbij echter
niet neerleggen. Het gaat helemaal niet over dwang of andere kwalificaties
die de heer Bosma gebruikt, maar om beleid door gemeenten en schoolbesturen
-die zou je wat mij betreft mogen dwingen, niet de leerlingen of de ouders –
die beter nadenken over een gemengde leerlingenpopulatie. Die valt uiteraard
samen met de samenstelling van de wijk. Dus begin met gemengde scholen in
gemengde wijken.Natuurlijk is kwaliteit hartstikke belangrijk, maar dat verhaal hoor ik
ook al twintig jaar van de Partij van de Arbeid. Het gaat niet om de kleur
van de school, maar om de kwaliteit. Natuurlijk is dat zo, maar het gaat wat
mij betreft ook om de integratie. Ik wil geen apartheid op de scholen terugzien.De voorzitter: Ik wil graag doorgaan, mijnheer
Bosma. Wij hebben nog vier sprekers. Ik zou graag interrupties toestaan, maar
wij kunnen het zo helaas niet helemaal uitwerken. Bovendien krijgt u nog een
eigen termijn.De heer Jasper van Dijk (SP): Ik pleit voor
kleine wijkscholen. Dit betekent werken aan schaalverkleining en stoppen met
fusies. De staatssecretaris heeft daarover vandaag een brief aan de Kamer
gestuurd waarin zij in feite niets zegt. Zij zegt dat de deadline voor nieuwe
scholenfusies is vastgesteld op 1 mei. Waar het mij om gaat – daar
hebben wij het dinsdag ook over gehad – is dat lopende fusies worden
stopgezet tot de Kamer nieuw beleid voor kleinschaligheid heeft geformuleerd.
Dit vraag ik ook in de motie van afgelopen dinsdag. Ik krijg graag een reactie
van de staatssecretaris. Is zij bereid om veel sterker in te zetten op het
stoppen van de huidige fusies?Mijn laatste punt heeft betrekking op de maatschappelijke stage. Hieraan
werd gisteren in het nieuws veel aandacht besteed. Dit onderwerp speelt ook
in het vmbo. Wil de staatssecretaris reageren op de klacht van de vrijwilligersorganisaties
dat zij geen vergoeding krijgen, terwijl er met grote organisaties convenanten
zijn afgesloten? Het lijkt mij terecht dat kleinere vrijwilligersorganisaties
ook aanspraak kunnen maken op een vergoeding.De heer Depla (PvdA): De heer Van Dijk spreekt
over zijn motie die is gericht op een fusiestop tot er nieuw beleid is geformuleerd.
Ik las de brief zo – daarom was ik er gelukkig mee – dat pas op
1 mei nieuwe fusies worden goedgekeurd en dat er dus de facto een fusiestop
mogelijk is.De voorzitter: Zullen wij dit maar overlaten
aan de staatssecretaris?De heer Jasper van Dijk (SP): Natuurlijk is
het feitelijk waar. De staatssecretaris heeft gewoon de feitelijke situatie
beschreven en 1 mei is de deadline, dat klopt, maar er zijn fusies in
gang gezet en de scholen zijn daarmee bezig. Er zou dus een veel duidelijker
signaal moeten worden gegeven dat er nu geen fusies zijn toegestaan en dat
er eerst een debat in de Kamer moet worden gevoerd.Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD):
Voorzitter. Vanochtend las ik in de krant van wakker Nederland dat de minister-president
van mening is dat Nederland in de top vijf economieën van de wereld thuishoort.
Dit lijkt mij een mooie ambitie. Nederland zit op dit moment in de top tien
van kenniseconomieën in de wereld, maar ik vraag me echt af: hoe lang
nog. Ons land vergrijst en moet door minder mensen draaiende worden gehouden.
Het aantal jongeren met ernstige problemen groeit gestaag. Daardoor kunnen
er steeds minder mensen worden ingezet voor die kenniseconomie. Als wij ervoor
willen zorgen dat onze kinderen het beter hebben dan de huidige generatie,
is het van levensbelang dat wij onze kenniseconomie nieuwe impulsen geven.
Onze kenniseconomie werkt niet zonder een goed opgeleide beroepsbevolking
en daarvoor is goed onderwijs nodig. Daar ligt de sleutel tot meer welvaart.
Laat nu 60% van het onderwijs ingericht zijn met vmbo-leerlingen. Daar
horen dus ook de beste leraren thuis die zo hoog mogelijk opgeleid moeten
zijn. Ik wil dit voorop stellen. Het belang van het vmbo wordt breeduit onderschreven.Ik zal nu op een aantal punten wat verder ingaan. In de eerste plaats
op de flexibele programmastructuur. Vmbo-scholen moeten de ruimte krijgen om meer maatwerk te bieden. De staatssecretaris heeft dit onderkend.
In een brief van de VO-raad wordt dit belang nog eens onderstreept en ik pleit
hier namens mijn fractie ook voor. Op dit moment zijn er 135 richtingen. Dit
is ook uit bureaucratisch oogpunt een heikel punt. Dit zou gemakkelijker moeten
zijn, dat wil zeggen minder programma’s, meer flexibiliteit en vooral
veel eenvoudiger.De heer Van Dijk heeft zojuist gesproken over de maatschappelijke stage.
Wij hebben een verplichte maatschappelijke stage ingevoerd, terwijl er een
roep is om meer flexibiliteit en meer kwaliteit in het onderwijs. De vraag
is hoe die vrijheid en ruimte in de programmering zich verhouden tot het verplichte
vak maatschappelijke stage. Dat is één. Twee: wij hebben gisteren
gehoord dat de scholen het geld krijgen voor de maatschappelijke stages en
niet de bedrijven. Drie: tot mijn schrik hoorde ik in een interview over een
psychiatrische inrichting dat de maatschappelijke stage van leerlingen ten
koste gaat van de aandacht voor de bewoners, doordat men de leerlingen moet
begeleiden. Dat kan toch niet de bedoeling zijn? Ik krijg hierop graag een
duidelijke reactie van de staatssecretaris.Nu er 153 mln. is uitgetrokken voor de maatschappelijke stage –
weliswaar verdeeld over een aantal jaren – was ik verbaasd over het
feit dat er de afgelopen maand 200 mln. als een cadeautje aan het onderwijs
is verstrekt. Ik neem aan dat het vmbo hierbij ook betrokken is. Waar komt
dit bedrag opeens vandaan? Welk probleem wordt met dit bedrag van 200 mln.
opgelost?Ik wil het ook nog over de examens hebben. Eens te meer blijkt dat de
centrale examens in het vmbo momenteel worden samengesteld zonder de stakeholders
uit het veld, dus zonder het bedrijfsleven. Voelt de staatssecretaris er iets
voor om de verplichting in te voeren dat bij het opstellen van zowel het centraal
examen als het schoolexamen het bedrijfsleven wordt betrokken, althans een
afgevaardigde daarvan. Dit geldt niet alleen voor het samenstellen van de
examens, maar ook voor de examencommissie. Het is van het grootste belang
dat er een goede aansluiting komt met het bedrijfsleven. Voor zover dit nog
niet is geregeld in het plan, hoor ik dit graag.Om een krachtige impuls aan de loopbaanoriëntatie te geven, zal de
staatssecretaris goede voorbeelden van loopbaanoriëntatie inventariseren.
Ook zal een kwaliteitstandaard worden onderzocht. Namens de VVD-fractie vraag
ik haar om met een concrete impuls te komen en ik wil daartoe een voorstel
doen. De vraag is of de staatssecretaris daarin kan meegaan. Op dit moment
wordt op het vmbo een uurtje per week besteed aan de vraag: wat wil je worden.
Dit is een beetje Oibibio en het blijkt ook niet te werken. Daarom moet dit
worden afgeschaft en worden vervangen door een effectievere aanpak. Ik stel
voor om een soort knipkaart in het leven te roepen die leerlingen de mogelijkheid
biedt om in een vervolgopleiding twee weken deel te nemen aan het onderwijs
in de richting die zij wellicht willen kiezen. Het mag ook een chipkaart zijn,
maar ik zal staatssecretaris Huizinga niet om advies vragen. Dat uurtje ineffectief,
moet worden vervangen door iets wat wel effectief is, dat wil zeggen door
een beroepsoriëntatie waarbij de leerling echt gericht twee weken aan
het onderwijs kan deelnemen. Vaak zijn de ouders daarbij dan ook meer betrokken,.
In het hoger onderwijs heb je de pre-university colleges en naar analogie
daarvan lijkt het mij verstandig dit op deze manier in het vmbo in te voeren.
Overigens zouden de roc’s dit bijzonder prettig vinden. Het voordeel
is dan ook dat een roc dan veel meer wordt gedwongen om een goede oriëntatie
aan te bieden, heel gericht en toegespitst op die opleiding, om die opleiding
ook goed te verkopen. Waar wij nu veel drop-outs zien door een verkeerde opleidingskeuze
en het onderling switchen waarmee veel maatschappelijk kapitaal verloren gaat,
lijkt mij dat wij leerlingen beter kunnen helpen om een gerichte keuze te
maken voor de opleidingsrichting die het beste bij hen past. Is de staatssecretaris
bereid dit idee over te nemen en de mogelijkheden ervan in overweging
te nemen?De heer Jasper Van Dijk (SP): In hoeverre
is dit nu verenigbaar met de maatschappelijke stage?Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD):
Het grote verschil is in de eerste plaats de keuzevrijheid. Je hoeft het niet
te doen, je mag het doen. Het is niet verplicht. Je krijgt een knipkaart en
je kunt bijvoorbeeld vijf keer een keuze maken voor de deelname aan een bepaalde
opleidingsrichting. In het kader van de loopbaanoriëntatie die er toch
moet zijn, lijkt mij dit een heel praktische uitwerking waarmee de leerling
wordt geholpen om beter een keuze te maken. In een radioprogramma over de
maatschappelijke stage hoorde ik een economieleerling die stage liep in een
psychiatrische inrichting. Hij vond dit waardevol, want hij wist niet dat
een psychiatrische inrichting zo in elkaar zit. Dit zal zeker zijn voordeel
hebben gehad, maar dat is natuurlijk heel iets anders dan ik nu voorstel.Er zijn experimenten om van vmbo-4 naar mbo-2 te gaan. Kan die mogelijkheid
worden uitgebreid naar alle vmbo-scholen? Wij vinden het een slecht idee dat
leerlingen op een gegeven moment een gat van vijf maanden hebben waarin zij
thuiszitten en niet naar school gaan. Dit is een slechte zaak, vooral als
blijkt dat zij vijf maanden thuiszitten om dan nog een jaartje naar school
te gaan, wat dan vaak nog niet eens een jaartje blijkt te zijn. Ik krijg ook
hierop graag een reactie van de staatssecretaris.De heer Depla sprak over de aanpak van zwakke en zeer zwakke scholen en
een EHBO-ploeg. Naar mijn mening is het al mogelijk om hulp in te roepen als
een school als zwak is betiteld. De vraag is dan of er naast vrijwillige hulp
ook verplichte hulp moet komen. Ik zou ook tot verplichte hulp willen overgaan.
Ik acht het denkbaar dat de schoolleiding onder curatele wordt gesteld en
dat er dan een crisisploeg wordt ingezet, net zoals bij de Belastingdienst
al veel eerder had moeten gebeuren. Als het bestuur even aan de kant wordt
gezet en een crisisteam aan het werk gaat, kan de school weer snel op orde
worden gebracht. Iedere dag dat de ongewenste situatie langer duurt, krijgen
de kinderen slecht les. Dat halen zij nooit meer in. In de derde plaats moeten
zeer zwakke scholen naar mijn mening ook veel eerder worden gesloten.De voorzitter: Ik laat dit even bezinken,
want de moeder aller commissies word nu ook aan de Belastingdienst gekoppeld.Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD):
Het ging mij om het functioneren van een overheidsdienst.De heer Bosma (PVV): Voorzitter. Het vmbo
is een beetje vreemde snoeshaan in onderwijsland. De adviesgroep Voortvarend
vmbo schrijft dat het vmbo enerzijds oriënterend is, maar anderzijds
ook beroepsopleidend. De staatssecretaris zegt dit ook in haar eigen woorden:
het vmbo moet zich niet alleen richten op de doorstroomfunctie. Dit geeft
al een beetje weer dat er in deze sorbet heel veel smaakjes zijn verwerkt
en dat dit aan alle kanten spanning oplevert.Er zitten wat weeffoutjes in het vmbo, om te beginnen de aanpak van zorgleerlingen.
52% van de leerlingen die de basisberoepsgerichte leerweg volgen, behoort
tot de groep zorgleerlingen. De integratie van de zorgleerlingen had nooit
mogen plaatsvinden. Die heeft veel problemen opgeleverd, want de basisberoepsgerichte
leerweg is daarop niet ingericht.De terugkeer van de «ambachtsschool» is een aardige ontwikkeling.
Het gaat dan om vakcolleges die in de volksmond al ambachtsschool worden genoemd.
De Telegraaf kopt: «Niets dan lof voor terugkeer ambachtsschool».
Dit zeg ik graag na. Het is goed dat er nadruk wordt gelegd op techniek,
dat er dwarsrelaties worden gelegd met het bedrijfsleven. Misschien kan de
staatssecretaris iets meer zeggen over de komende ontwikkeling van die vakcolleges
die nog maar net zijn geopend. Mijn fractie zou graag zien dat ook het mavo
weer terugkeert, al is die in juridische zin nooit helemaal verdwenen. Wat
mij betreft gaat de theoretische leerweg weer gewoon richting mavo opdat die
ook een eigen dynamiek kan krijgen.De heer Biskop (CDA): Welk probleem wordt
er opgelost als er een ander labeltje aan de opleiding wordt gehangen?De heer Bosma (PVV): Dit lost het probleem
op van het diffuse karakter van het vmbo. Het vmbo is een monster –
al klinkt dat wat onaardig – met veel koppen. Je ziet dat de theoretische
leerweg heel erg is gericht op de doorstroming naar havo. Dat is goed, maar
dan moet het een eigen naam krijgen en geen vmbo-label hebben.De voorzitter: Mijnheer Depla, ik zou graag
zien dat u zich direct meldt, want ik wil geen interrupties naar aanleiding
van interrupties. Dit is niet makkelijk.De heer Depla (PvdA): De kern is niet of je
er een andere naam aangeeft, want dat mag iedereen. De vraag is hoe mensen
die naar vmbo-t gaan, omgaan met die gemengde weg. Zo’n 20% tot
30% gaat naar het havo en 70% naar het beroepsgerichte onderwijs.
Volgens mij kan de heer Bosma beter daarvoor voorstellen doen dan alleen een
andere naam te kiezen wat iedereen al mag doen.De heer Bosma (PVV): Dat is waar, dat mag
je doen en het is ook geen panacee voor alle kwalen. Ik stel het ook niet
voor als een verbetering die de wereld zal veranderen, maar het geeft wel
een bepaalde denkrichting weer. Dit heb ik willen zeggen.Het vmbo moet altijd worden afgerond met een diploma, ook als er een vloeiend
traject richting roc is. Wij hebben bijvoorbeeld de scholingsboulevard in
Enschede mogen bekijken waar je de overgang vmbo-mbo bijna niet opmerkt. In
de praktijk blijkt een diplomaloze stap toch de uitval te vergroten. Het Sociaal
en Cultureel Planbureau heeft een rapport uitgebracht onder de omineuze titel
Gestruikeld voor de start. Daaruit blijkt dat er veel uitval ontstaat doordat
er geen examens worden afgenomen. Hoe denkt de staatssecretaris hierover?
Ziet zij nog steeds het belang van diploma’s in? Zo nee, wat zijn haar
bezwaren tegen dit rapport van het SCP? Het bijspijkeren van lees- en rekenvaardigheden
is het belangrijkste dat moet gebeuren. De VO-raad schrijft dat de meeste
vmbo-directeuren af willen van het examen.De adviesgroep schrijft dat het vmbo oriënterend is en in mindere
mate beroepsopleidend. Het is goed dat de adviesgroep oog heeft voor meer
planningsvrijheid voor het vmbo en voor de rol van het bedrijfsleven. Er wordt
voorgesteld om het aantal sectorvakken tot één terug te brengen
en de doorstroom naar het havo te verbeteren. De staatssecretaris onderschrijft
de opmerking van de adviesgroep over de mix van schoolexamens en het centraal
schriftelijk examen. Zij wil die handhaven. Het woord mix klinkt tamelijk
vaag. Er is elders in onderwijsland een discussie gevoerd over de rol SO/CSE
en de heer Jaap Dronkers heeft daarover het een en ander geschreven. Hoe ziet
de staatssecretaris de rol van het centraal schriftelijk op vmbo-niveau in
de toekomst?Segregatie is het logische gevolg van de massa-immigratie in Nederland.
Zal ik het hierbij laten, mijnheer Pechtold? Ik had twee kantjes volgeschreven.Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD):
Die kennen wij al.De heer Pechtold (D66): Als de heer Bosma
dit nu eens een keer zou onderbouwen, zou ik het wel goed vinden.De heer Bosma (PVV): De heer Pechtold daagt
mij uit om dit toch voor te lezen. Mensen komen naar Nederland, zij willen
bij elkaar horen, wonen in dezelfde wijken en hun kinderen gaan naar dezelfde
scholen. Dat heet segregatie. Dat is een beschrijving van het proces. Je kunt
daar maar een ding aan doen, namelijk kwalitatief goed onderwijs. Door voorstellen
die uitgaan van de maakbaarheid van de samenleving, of erger nog, het inperken
van onze dierbare vrijheid van onderwijs, wordt het kind met het badwater
weggegooid.De voorzitter: Nu een officiële interruptie
van de heer Pechtold. Ik vind het fijn dat hij dit ook kan.De heer Pechtold (D66): De vrijheid van onderwijs,
dit vind ik interessant. Ik ga even buiten de orde en daarom zal ik het kort
houden. Tot nu toe pleitte de fractie van de PVV altijd voor een verbod op
islamitische scholen.De heer Bosma (PVV): Volgens mij gaat dit
inderdaad buiten de orde van deze vergadering, maar ik geef graag antwoord
op deze opmerking. Ja, voor de islam maken wij graag een uitzondering. Ik
ben een hartstochtelijke voorstander van de vrijheid van onderwijs en mijn
fractie steunt artikel 23 van de Grondwet, maar wij vinden de islam een dermate
abjecte filosofie dat wij die buiten Nederland moeten houden en daarom zijn
wij ook een fel tegenstander van islamitische scholen.Het is ook een goede zaak dat de staatssecretaris niet van mening is dat
er vakken op een lager niveau gevolgd kunnen worden en dat zij de huidige
leerwegen in stand houdt. De Commissie Bruikbare Rechtsorde heeft een dereguleringsadvies
opgesteld. Daarin kan een echo worden opgevangen van de bevindingen van de
firma-Dijsselbloem. Ik vind de term bruikbare rechtsorde mooi gevonden. De
werkgroep stelt een beperking voor tot eindtermen, kerndoelen en examinering
en stelt voor om de Wet op het voortgezet onderwijs (WVO) op de helling te
zetten. De staatssecretaris schrijft dat er nog andere invalshoeken zijn en
dat ben ik met haar eens. Zij schrijft: «De aanbevelingen van de werkgroep
kunnen dan ook niet zonder meer doorgevoerd worden.» De vraag is dan
echter: wat dan wel. Ik neem aan dat zij niet staat te trappelen om de hele
WVO om te gooien, maar het advies is dermate prikkelend dat ik graag een wat
bredere reactie van de staatssecretaris krijg.Dan, helemaal in de geest van deze staatssecretaris, een blokje varia.
In de eerste plaats: het competentiegericht onderwijs is aan de orde van de
dag in het mbo. Je ziet vaak dat een pedagogische verandering in de ene onderwijssoort
repercussies heeft voor een aanpalende onderwijssoort. Wat betekent het competentiegericht
onderwijs in het mbo voor het vmbo? Kunnen wij op termijn het cgo de vmbo’s
zien binnenmarcheren?De VO-raad telt 135 programma’s. Deze spaghetti van sectoren en
leerwegen biedt een goede voorbereiding op het mbo, want daar is het nog erger.
Kan dit niet een ietsje minder?De heer Dibi (GroenLinks): Voorzitter. De
heer Bosma heeft het al gezegd, nog voordat de eerste leerling van het vmbo
examen had gedaan, moesten deelnemers aan de quiz Twee voor Twaalf antwoord
geven op de volgende vraag: hoe heet het mislukte onderwijstype dat twee jaar
geleden is ingevoerd. Dit vertelde de heer Clemens Cornielje, ex-VVD-Kamerlid
en nu voorzitter van de Onderzoekscommissie Onderwijstijd. Wij kijken uit
naar het advies van de commissie, trouwens ook naar het debat over de gratis
schoolboeken dat volgende week wordt gehouden. Het goede antwoord
op die vraag was: het vmbo. Dit was nog voordat een leerling überhaupt
examen had gedaan.Sinds die tijd en tot op de dag van vandaag kampt het vmbo met een ernstig
imagoprobleem. Dit is deels terecht, omdat het vmbo, een samensmelting van
vbo en mavo, in een klap heel wat zorgleerlingen moest opvangen zonder dat
daarvoor randvoorwaarden waren geschapen zoals de benodigde expertise om met
die leerlingen om te gaan. Tegelijkertijd was er een grote instroom van allochtone
leerlingen met hun eigen problemen zoals taalachterstand. Het imago is deels
ook onterecht. De grootste groep leerlingen die dagelijks naar het vmbo gaat,
wordt door betrokken leraren klaargestoomd om de broodnodige beroepen als
verzorgende en loodgieter te gaan vervullen. Daarom wil mijn fractie de komst
van het vmbo niet terugdraaien. Er zijn echter zaken die ons heel wat zorgen
baren.Met de komst van het vmbo zijn de schotten tussen het vmbo enerzijds en
havo/vwo anderzijds harder geworden. Dit is een groot probleem, want daardoor
worden kinderen al op hun twaalfde jaar voorgesorteerd voor hun verdere leven.
Dit geldt met name voor kinderen uit economisch zwakkere milieus. Niet voor
niets waarschuwt de OESO sinds de komst van het vmbo keer op keer voor de
gevolgen van de vroege selectie. Deze vergroot de sociale verschillen. In
landen waar kinderen al op jonge leeftijd worden voorgeselecteerd, lukt het
hun minder goed om van een dubbeltje een kwartje te worden. Hoewel dit algemeen
wordt erkend en als een probleem wordt gezien, bijvoorbeeld door de heer Rinnooy
Kan, gebeurt er weinig, want er rust een taboe op nieuwe stelselherzieningen,
zeker na de commissie-Dijsselbloem. Voor mijn fractie is dit niet het geval.
Wij geloven niet in het maakbaarheidsideaal, maar wel in het verheffingsideaal.
De fractie van GroenLinks wil vroeg- en voortijdige selectie zo veel mogelijk
tegengaan. De vraag is of dit kan zonder de invoering van een «middenachtige
school». Ik zeg bewust niet middenschool, maar «middenachtige
school». Ik krijg hierop graag een reactie van de staatssecretaris.De heer Depla (PvdA): Ik meen dat ik het rapport
van de commissie-Dijsselbloem goed heb gelezen en dat de doorstroom van het
vmbo naar het havo weer op een hoger niveau staat dan voor de invoering van
het vmbo. Er is eerst een forse terugval geweest, maar de commissie heeft
geconcludeerd dat het weer minstens op het oude niveau terug is. Zijn er geen
andere problemen dan alleen de invoering van het vmbo?De voorzitter: De heer Bosma wil ook nog een
vraag stellen, maar ik wijs erop dat wij hier geen geheime Dijsselbloem-discussies
overdoen.De heer Bosma (PVV): Ik deel de zorg van de
heer Dibi, maar voor heel veel kinderen geldt dat het op – ik noem maar
wat – dertienjarige leeftijd best wel duidelijk is welke kant zij uit
willen. Wil de heer Dibi hun dan uitnodigen om tot hun zestiende geen keus
te maken?De heer Dibi (GroenLinks): Ik begin met de
laatste vraag. Het antwoord is nee, want ik geloof niet in het maakbaarheidsideaal
en ik geloof er ook niet in dat je alle leerlingen gelijk moet behandelen,
omdat niet alle leerlingen gelijk zijn. Sommigen weten al wel op twaalfjarige
of zestienjarige leeftijd welke richting zij uit willen gaan, maar anderen
weten dat niet. Daarom moet je ook voor de kinderen die het nog niet weten,
ruimte inbouwen in het onderwijs.Het gaat inderdaad beter met de doorstroming van het vmbo naar havo/vwo,
maar nog steeds nog niet goed genoeg. Voor mij blijft dit een probleem en
daarom blijf ik het ook benoemen.Het kabinet heeft – ook in reactie op een aanbeveling van de commissie-Dijsselbloem –
toegezegd dat het een analyse zal opstellen van de dwarsverbanden,
de overstapmogelijkheden – zijstroom, opstroom, doorstroom– de
verblijfsduurregeling, schakelklassen, extra schooltijd, kortom alles wat
geen stelselherziening vraagt, maar er met kleine aanpassingen wel voor kan
zorgen dat ieder kind recht wordt gedaan. Het is goed dat er zo’n onderzoek
komt en wij kunnen haast niet wachten tot de resultaten beschikbaar komen.
Wanneer kunnen wij die verwachten? Ik zou graag zien dat dit onderzoek zich
juist richt op kinderen uit economisch zwakkere milieus. Wil de staatssecretaris
dit toezeggen?Ik krijg nog te vaak berichten van ouders en kinderen die zeggen dat zij
een verkeerde eindadvisering hebben gekregen in het primair onderwijs. Staatssecretaris
Dijksma zal hiernaar een onderzoek laten verrichten. Het gaat dan vaak om
kinderen die een vmbo-advies krijgen. Zou het mogelijk zijn om deze leerlingen
in het eerste jaar van het vmbo in schakelklassen en met extra schooltijd
een kans te geven om het jaar daarop naar het havo te gaan? Als zij die impuls
krijgen van de school en daarvoor gaan, worden zij geprikkeld om een hoger
niveau te bereiken. Hoe denkt de staatssecretaris hierover?Juist in het vmbo is de leraar meer dan alleen leraar. Naast het overbrengen
van zijn of haar kennis moet hij of zij hulp verlenen en vooral orde handhaven.
Wij horen nog te vaak van leraren dat zij al blij zijn als iedereen aanwezig
en stil is. Ik hoor ook van mijn broertjes dat de leraar er al niet meer om
maalt als zij in de klas hun iPod aan hebben staan, als zij maar niet de orde
verstoren. Hoeveel tijd kan een gemiddelde vmbo-docent besteden aan kennisoverdracht
en hoeveel tijd is hij kwijt aan het handhaven van de orde, het opbellen van
de ouders om te vragen waar de leerling blijft en gesprekken met leerlingen
die problemen thuis hebben? Heeft de staatssecretaris inzicht in de tijd die
een docent in het vmbo echt aan het onderwijs kan besteden?Ik heb vorige week een pleidooi gehouden voor meer leerplichtambtenaren
in de vier grote steden. De staatssecretaris is daarop niet echt ingegaan.
Ik vraag haar daarom nogmaals om een reactie. Alleen extra leerplichtambtenaren
is echter niet voldoende; er moet op de scholen ook directe zorg en ondersteuning
aanwezig zijn, ook voor jongeren met grote schulden of een leerling die zwanger
is. Pas als het echt specialistisch is, moet er worden doorverwezen.Ik heb vorige week schriftelijke vragen gesteld over een meisje dat heel
lang is gepest op school. Het antwoord van de school was dat het in het belang
van haar eigen veiligheid beter was als zij naar huis ging. In het primair
onderwijs zijn hiervan ook de nodige voorbeelden te zien. De leerlingen die
gepest worden, moeten vaak een andere school zoeken. Ik ben daar principieel
op tegen. Ik vind dat de school ook nooit ouders mag adviseren om een andere
school voor hun kinderen te zoeken. De school moet onmiddellijk de politie
inschakelen of wie dan ook om de pesters aan te spreken op hun gedrag. Misschien
moeten die maar een andere school zoeken als er geen uitweg meer is. Ik krijg
hierop graag een reactie.Een verkeerde studiekeuze wordt zowel door docenten als leerlingen vaak
genoemd als oorzaak voor schooluitval. Jongeren moeten te vroeg kiezen wat
zij willen en zij worden daarbij onvoldoende begeleid. De huidige loopbaanbegeleiding
bestaat vooral uit het geven van informatie en uit een beroepskeuzetest. Dat
moet anders. De staatssecretaris schrijft dat zij hieraan een extra stevige
impuls wil geven. Wat betekent dit concreet? Een op de vier vmbo’ers
heeft geen loopbaangesprek met een mentor of decaan en acht op de tien niet
met docenten. Wat zal de staatssecretaris daaraan doen?De commissie-Dijsselbloem heeft ook voorgesteld om een arbeidsmarktgerichte
leerweg in te voeren voor de leerlingen waarvoor het vmbo te hoog is gegrepen;
zij worden dan onmiddellijk doorverwezen naar de arbeidsmarkt. Hoe staat het
daarmee?Dan de experimenten. Dit hoort ook onder het kopje varia. Omdat het mbo
gaat werken met competentiegericht onderwijs vraag ik me af welke gevolgen
dit zal hebben voor de experimenten vmbo-mbo2. Sijpelt het competentiegericht
onderwijs (CGO) niet door in het vmbo?Het SCP heeft onlangs gesteld dat vmbo-leerlingen die hun opleiding niet
met een diploma afronden, eerder uitvallen. Juist bij deze experimenten is
er sprake van een vrije doorstroming zonder afsluiting met een diploma. Hoe
denkt de staatssecretaris hierover?Tot slot de maatschappelijke stage. Er is mij iets ter ore gekomen wat
ik aan de staatssecretaris wil voorleggen. De heer Van Dijk sprak er ook al
over dat bepaalde vrijwilligersorganisaties zeggen dat zij buiten de deur
zijn gehouden. Ik heb begrepen dat het NOC*NSF heeft gezegd dat het gesprekken
heeft gevoerd over de vraag of het al dan niet de intentieverklaring zou tekenen,
maar dat het de deur werd gewezen toen er om extra geld werd gevraagd. Dit
extra geld is wel voor andere organisaties beschikbaar. Tot nu toe is met
de volgende organisaties een intentieverklaring getekend: Aedes, Het Nederlandse
Rode Kruis, Scouting Nederland en de Zonnebloem, organisaties met een voorzitter
met een CDA-achtergrond; de staatssecretaris was voorzitter van de Zonnebloem
en de heer Koopmans is voorzitter van Scouting Nederland. Dit heb ik te horen
gekregen van kleinere organisaties die opperen dat er misschien sprake is
van belangenverstrengeling. Ik krijg daarop graag een reactie.De voorzitter: De heer Depla wil u nog een
vraag stellen en die zal niet over het CDA-spotje gaan, neem ik aan.De heer Depla (PvdA): De experimenten vmbo-mbo,
de vakscholen, zijn erop gericht dat leerlingen in een klap vier of vijf jaar
doen. Waarom wil de heer Dibi het experiment niet aangaan om die jongere na
vier jaar examen te laten doen? Waarom moet er drie tot vier maanden extra
worden gestoken in een examen in plaats van in een klap leren en een jaar
later in een keer een examen? Waarom zou zo’n jongere twee keer examen
moeten doen en mogen wij niet experimenteren met één examen
na vijf of zes jaar?De heer Dibi (GroenLinks): Dat heb ik niet
gezegd. Ik ben voorstander van de experimenten. Die zijn ook helemaal in lijn
met de bevindingen van de commissie-Dijsselbloem die erop wijst dat je voor
een grootschalige onderwijsvernieuwing eerst experimenten moet uitvoeren.
Ik krijg tegengestelde berichten en daarop vraag ik de reactie van de staatssecretaris.
Het zou toch zonde zijn dat wij straks moeten concluderen dat het niet goed
is gegaan, omdat er tussentijds geen diploma is behaald. Voor mij hoeft dit
niet per se. Ik weet dat er uit het veld ook wel op wordt gewezen dat het
behalen van een diploma ook averechts kan werken. Het SCP heeft hierover advies
uitgebracht en dat luidt heel anders. Ik wil graag weten hoe de staatssecretaris
daarover denkt.De heer Pechtold (D66): Voorzitter. Het is
goed dat wij vandaag bijeen zijn gekomen om over het vmbo te praten, want
60% van alle basisschoolleerlingen gaat naar het vmbo. Dit is totaal
meer dan een half miljoen leerlingen. Velen van hen verlaten voortijdig het
onderwijs, in het vmbo of later in het mbo. Jaarlijks verlaten in totaal 53 000
leerlingen het onderwijs zonder startkwalificatie. Zij staan zonder startkwalificatie
op straat met weinig kansen en vooruitzichten voor de toekomst. Dit mag niet
gebeuren. Dit is fataal voor onze ambities als kenniseconomie. Leerlingen
moeten zichzelf willen en kunnen ontwikkelen. Een goed en kwalitatief vmbo
speelt hierin een essentiële rol.In het schooljaar 1999/2000 gingen mavo, vbo en lbo op in het vmbo met
als doel een meer eenzijdig onderwijsniveau, een betere overstap naar het
mbo en een versterking van het imago van het vmbo en het mbo. Als ik nu naar
het vmbo kijk, denk ik dat deze doelstellingen niet, of misschien moet ik
zeggen, nog niet gehaald zijn. Ouders en leerlingen hebben een negatief
beeld. De ouders zien hun zonen of dochters liever naar het havo gaan ook
al is het niveau vaak te hoog voor hen. Nog steeds heerst het beeld dat het
vmbo een onderwijsfabriek is, een eenheidsworst met een laag en slecht niveau
van onderwijs en met veel uitvallers. Hoewel misschien niet terecht, want
ik denk dat er dagelijks heel hard wordt gewerkt in het vmbo, kan ik dit gevoel
wel begrijpen. Mijn fractie was geen voorstander van het verdwijnen van het
mavo. Het is al gezegd, wettelijk bestaat het nog, maar categoraal is er nog
maar een handje vol van over. In ons verkiezingsprogramma hebben wij dan ook
opgeroepen tot een eerherstel. Het oude systeem bood verschillende typen onderwijs
voor verschillende typen leerlingen. Het mavo voor meer theoretische leerlingen
die graag later de stap naar het havo willen maken en het vbo voor leerlingen
die liever met hun handen werken. Nu zitten zij samen op het vmbo.Ondanks de verschillende niveaus binnen het vmbo hebben veel leerlingen
het gevoel niet op de juiste plaats te zitten. Voor de theoretisch ingestelde
leerling is de overgang naar het havo lastiger geworden terwijl de praktisch
ingestelde leerlingen juist te weinig met hun handen bezig zijn. Hierdoor
komen talent en potentieel vaak niet tot hun recht. Het vmbo moet leerlingen
voorbereiden op het beroepsonderwijs, maar vaak krijgen leerlingen geen goed
beeld van wat zij willen en kunnen. Dit blijkt ook uit het rapport van het
SCP dat al eerder is genoemd.Jaarlijks verlaten 53 000 leerlingen dit onderwijs. Een belangrijke
reden hiervoor is de foute opleidingskeuze die vaak niet voldoet aan de verwachting.
Hier is een belangrijke taak weggelegd voor het vmbo: de leerling beter voorbereiden
op wat komen gaat, op de toekomst.De voorzitter: Mag ik u even onderbreken,
want ik meen dat u nu op een punt in uw betoog bent aangekomen waarop de heer
Van Dijk u een vraag wil stellen.De heer Jasper van Dijk (SP): De heer Pechtold
constateert terecht dat er verschillende groepen leerlingen op het vmbo zijn.
Hij pleit verder voor een terugkeer van het mavo en de beroepsopleidende richting.
Pleit hij nu voor opheffing van het vmbo of voor opsplitsing? Wat wil hij
precies?De heer Pechtold (D66): Wij allen waren erbij
toen het vmbo werd opgericht. De enige fractie die zich dat vaak niet herinnert,
is de fractie van de SP. Zij was toen niet bij het debat aanwezig, maar heeft
er wel voorgestemd, want de Kamer heeft unaniem ingestemd met het wetsvoorstel.
Wij kijken nu verder. Ik heb zojuist ook gezegd: nog niet. Ik pleit niet voor
afschaffing, ik pleit wel voor meer differentiatie. Ik hoor hier veel interessante
ideeën. Ik zal daarbij straks aansluiten of nog met eigen ideeën
komen. Laat ik als voorlopige conclusie zeggen dat ik heel blij ben dat wij
het mavo niet uit de wet hebben gesloopt en dat die mogelijkheid er nog steeds
is. Ik pleit met anderen voor de mogelijkheid om weer onder die naam te werk
te gaan. Het is een goed merk. In een van de interrupties werd zojuist de
vraag gesteld: wat is nu een labeltje. Ik zou zeggen: kijk nog eens terug
naar het merk Buckler dat alleen door de naam onmogelijk werd. Soms kan het
verhangen van bordjes belangrijk zijn. Ouders zijn, zeker als het gaat om
de kwaliteit van het onderwijs van hun kinderen, als water, zij zoeken de
beste en de snelste weg. Ik ben van mening dat het mavo in ere moet worden
hersteld, dat wij kleinschaligheid moeten promoten en dat wij hersens en handen
weer op een duidelijke manier moeten scheiden.Hier ligt dus een belangrijke taak voor het vmbo en daarom kijk ik naar
de toekomst van het vmbo. Mijn fractie vind het belangrijk dat leerlingen
een beter beroepsbeeld ontwikkelen. De staatssecretaris noemt daarbij niet
de mogelijkheid van een stage, wel de verplichte maatschappelijke stage, maar
niet een beroepsgeoriënteerde stage. Dit is een unieke kans om zich te oriënteren op de toekomst die bovendien de motivatie vergroot,
omdat de jongeren door de stage zien wat zij doen. Hier ligt ook een taak
voor het bedrijfsleven en de instellingen. Voor hen moet het aannemen van
stagiaires aantrekkelijker worden gemaakt. Hoe denkt de staatssecretaris over
het lopen van een beroepsgeoriënteerde stage tijdens het vmbo? Is zij
bereid zowel scholen als het bedrijfsleven verder te stimuleren om stagemogelijkheden
te bieden?Dan nog even verder op het rapport van het SCP. Hieruit bleek dat veel
leerlingen doorstromen naar het mbo zonder vmbo-diploma. Van de leerlingen
die zonder vmbo-diploma doorstromen naar het mbo valt een derde alsnog uit.
De vraag rijst of leerlingen zonder vmbo-diploma wel moeten kunnen doorstromen
naar het mbo. Zadelen wij het mbo niet bewust met problemen op? Hoe lang blijft
het huidige beleid gehandhaafd waarin leerlingen zonder vmbo-diploma mogen
doorstromen?Leerlingen moeten momenteel na vijf jaar het vmbo verlaten, met of zonder
diploma. De VO-raad en de Onderwijsraad pleiten voor een versoepeling van
deze vijfjaarsregeling. Hierdoor zullen meer leerlingen het vmbo succesvol
afronden en een betere kans van slagen hebben. Deelt de staatssecretaris de
mening dat deze leerlingen de kans moeten krijgen om er langer over te doen
om het vmbo-diploma te halen om zodoende ook laatbloeiers een kans te geven?Overigens mijn complimenten voor het experiment met een geïntegreerde
leerweg vmbo-mbo2. Dit is een fantastisch initiatief dat een goede mogelijkheid
biedt om schooluitval te verminderen. Ik hoor graag van de staatssecretaris
hoe het experiment vordert. Helaas doen in totaal slechts 5000 leerlingen
mee. Waarom biedt de staatssecretaris niet meer scholen en daarmee meer leerlingen,
de mogelijkheid om mee te doen?Een gevolg van de drempelloze instroom naar het mbo is dat de achterstanden,
met name op het gebied van taal, worden meegenomen. Naar de mening van mijn
fractie moet er ruimte zijn voor de individuele keuzes van leerlingen, voor
praktijkvakken, voor de keuze voor een specifiek traject. Dit mag echter niet
ten koste gaan van basisvaardigheden als rekenen en taal. Mijn fractie vraagt
meer aandacht voor goed taal- en rekenonderwijs zoals ook de commissie-Meijerink
heeft aanbevolen. Dan zijn de leerlingen die doorstromen naar het mbo verzekerd
van een bepaald niveau. Als wij werkelijk het imago van het vmbo en het mbo
willen verbeteren, lijkt mij dit van essentieel belang. Voor de komende drie
jaar is 115 mln. uitgetrokken om het reken- en taalniveau van leerlingen te
verhogen. Hoe wordt dit geld besteed? Wordt dit geld gericht gebruikt om achterstanden
in taal en rekenen op het vmbo weg te nemen?Ik vraag opnieuw aandacht voor de groep leerlingen die het grootste risico
op uitvallen loopt.De voorzitter: Mevrouw Dezentjé heeft
nog een vraag op dit punt.Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD):
Zelfs over het mavo, dus misschien kan ik beter even wachten tot dit blokje
is afgerond.De heer Pechtold (D66): Ik ben niet zo’n
blokjesmens, maar ik heb nog anderhalve pagina.De voorzitter: En u heeft nog een minuut en
zeven seconden spreektijd.De heer Pechtold (D66): Veilingmeesters en
nieuwslezers!Ik vraag opnieuw aandacht voor de groep leerlingen die het grootste risico
loopt op uitvallen, leerlingen in de vier grote steden, leerlingen uit eenoudergezinnen
en allochtone leerlingen. Dit zijn vaak zorgleerlingen die extra aandacht
nodig hebben, meer kunde en kwaliteit van docenten. Hiervoor is gerichte scholing
en ondersteuning nodig. Hoe zal de staatssecretaris ervoor zorgen dat er voldoende
gerichte aandacht wordt besteed aan zorgleerlingen? Is er geld
beschikbaar om leraren op te leiden om met deze moeilijke leerlingen om te
gaan. Ik zou bijna zeggen: kijk eens naar Amerika. De heer Obama heeft een
plan om 30 000 leraren als een soort brigade in te zetten om hieraan
iets te doen met name in de grote steden in de VS en dan in de wijken waarover
wij nu ook spreken. Het is een fantastisch onderwijsplan. Acht de staatssecretaris
dit soort dingen ook in Nederland mogelijk? Ik blijf herhalen dat het nodig
is om te investeren in het onderwijs, juist in de lerarensalarissen in het
vmbo. Het is bekend dat mijn fractie – in tegenstelling tot het kabinet –
daarvoor in haar tegenbegroting 600 mln. extra uittrekt.Tot slot wil ik reageren op de positie van allochtone leerlingen in het
vmbo. In een artikel in NRC Handelsblad van januari jongstleden werd gesteld
dat juist voor de economisch zwakkeren de weg mavo/havo moeilijk begaanbaar
is geworden. Waar beter opgeleide ouders vaker ervoor kiezen om hun kind naar
een vmbo-t te sturen, is dit bij de leerlingen uit de economisch zwakkere
families juist niet het geval. Vaak zijn dit allochtone leerlingen. Uit cijfers
van het CBS blijkt dat meer dan de helft van alle Marokkaanse en Turkse leerlingen
terechtkomt in de twee laagste leerwegen van het vmbo en bij hun witte leeftijdgenoten
is dat minder dan 30%. Ook de heer Rinnooy Kan wijst erop dat in Nederland
sociale herkomst nog steeds een voorspeller is van de waarschijnlijkste route
voor het onderwijssysteem. Dit mag niet het geval zijn. Op deze manier laten
wij talent ongebruikt en wordt integratie verhinderd. Vaak blijkt dat allochtone
leerlingen laatbloeiers zijn. Dit mag hun ontwikkeling niet in de weg staan.
Wij moeten hun juist kansen bieden, bijvoorbeeld door het stapelen van diploma’s.
Is de staatssecretaris zich voldoende bewust van deze problematiek? Erkent
zij dat onderwijs een belangrijke rol speelt bij integratie? Hoe zorgt zij
voor gelijke kansen voor iedereen.De voorzitter: Er zijn nog drie interrupties
aan uw adres. Die zijn zoals gebruikelijk kort en helder.Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD):
Ik meen dat de heer Pechtold op dezelfde lijn zit als mijn fractie, namelijk
dat vmbo-t met reputatieproblemen kampt. De VVD-fractie wil ook dat het mavo
terugkomt. Nog belangrijker is dat de belemmeringen om door te stromen naar
het havo worden weggenomen. Nu kan het havo een leerling weigeren waardoor
het mavo-leerlingen worden gedwongen naar het mbo te gaan waarvoor zij onvoldoende
talenten hebben en vervolgens uitvallen. Begrijp ik het goed dat de heer Pechtold
samen met mij hiervoor wil strijden?De heer Biskop (CDA): De heer Pechtold weet
hoe hij de aandacht van het publiek moet vasthouden, want hij zei dat hij
met een nadere differentiatie voor het vmbo zou komen. Ik vond dat een heel
spannende uitspraak want ik dacht, wij hebben al de basisberoepsgerichte leerweg,
de kaderberoepsgerichte leerweg, de gemengde leerweg, de theoretische leerweg
annex mavo, dan is er ook nog het leerwegondersteunend onderwijs en nu komt
de fractie van D66 met een nadere differentiatie. Maar die kwam niet. Wat
bedoelde de heer Pechtold met zijn opmerking?De heer Depla (PvdA): Ik sluit aan bij de
opmerking van de heer Biskop. De heer Pechtold kondigt een voorstel aan, maar
dat kwam niet. Mag ik dan concluderen dat hij het met ons eens is dat het
voorstel van de adviesgroep moet worden overgenomen, maar dan wel met de basis
op orde?De heer Pechtold wil verbieden dat mensen zonder vmbo-diploma doorstromen
naar het mbo. Tegelijkertijd is hij net als wij enthousiast over de experimenten
vmbo-mbo. Dan krijg je ook niet tussentijds een diploma, want
je doet de opleiding in één klap. Hoe moet ik dit zien, dat
hij enerzijds spreekt over een verbod en anderzijds zo enthousiast is?De voorzitter: Vier vragen, vier antwoorden
van de heer Pechtold.De heer Pechtold (D66): Ik had er maar drie
genoteerd. Ik zie wel hoe ver ik kom.De voorzitter: Dan moet u beter opletten.De heer Pechtold (D66): Dat was in het onderwijs
al een probleem voor mij en daarom zit ik hier.Ik heb al gezegd dat ik de experimenten vmbo-mbo interessant vindt, maar
slechts 5000 leerlingen kunnen er op dit moment gebruik van maken. Ik voel
dus veel voor het experiment, maar breid het dan uit, zorg dat iedereen het
krijgt. Dit is iets wat je in een keer doet. Nu blijkt dat dit zonder begeleiding
alsnog tot uitval leidt. Dit vind ik het probleem. Het is voor mij het een
of het ander.Dan de nadere differentiatie. Ik doelde hiermee niet zozeer op de brij
van zaken achter het woord vmbo al fluisterde mijn collega mij heel behulpzaam
in dat de commissie-Dijsselbloem nog over een arbeidsmarktleerweg sprak. Het
gaat mij meer om de naam. Ik heb zojuist al verkondigd dat ik na de bevindingen
van de commissie-Dijsselbloem geen groot voorstander ben van het ineens veranderen
van onderwijssystemen. Wat mij betreft hoeft het vmbo er niet aan, maar ik
vraag om een stimulans en die kan veel vormen krijgen, bijvoorbeeld door fusies
tegen te gaan of door leerlingen in het vmbo langer de mogelijkheid geven
om een diploma te halen. Kortom, ik wil de kwaliteit van het vmbo versterken,
maar ik wil aan de andere kant ook duidelijk onderscheid maken.De voorzitter: De kern van een goede politicus
is dat hij kort kan antwoorden.De heer Pechtold (D66): Ik leer nog steeds,
een leven lang.De voorzitter: Maar wel op uw manier.De heer Pechtold (D66): Ik wou bijna zeggen,
na twintig jaar mag je dan naar Europa toe.Als ik naar mevrouw Dezentjé luister, komen wij een heel eind.
Het mavo terug, stapelen havo, doorstroming. Ik ben het hiermee eens, maar
dan roep ik u wel op om daarvoor centen uit te trekken in de tegenbegroting.De voorzitter: Hiermee zijn wij aan het einde
gekomen van de eerste termijn van de Kamer. Ik dank mijn zeven collega’s
voor hun gedisciplineerde inbreng. Ik heb even met de staatssecretaris overlegd.
Wij schorsen nu voor tien minuten opdat zij de vragen kan ordenen en haar
mapjes plus het blokje varia kan indelen. Wij gaan om zeven minuten over half
vier op deze klok verder. Wij liggen nu aardig op schema en dat moeten wij
proberen vast te houden.Antwoord van de staatssecretarisStaatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Voorzitter, ik zal mij net zo goed aan de tijd houden als u dat doet.Ik dank de commissie voor de grotendeels zeer constructieve bijdragen
die zijn geleverd in de eerste termijn. Ik stel vast dat er een aantal zorgen
is bij de commissie, overigens zorgen die ik deel. Ik stel ook vast dat de
commissie ook een aantal zaken constateert met betrekking tot het vmbo waarmee
wij op de goede weg zijn. Het vmbo doet het op dit moment landsbreed
goed. Dat hebben wij terugkijkend al geconstateerd bij de discussie over het
rapport-Dijsselbloem. De leden komen, net als ik, vaak op scholen. Wij zien
dat daar heel mooie dingen gebeuren, juist ook op het vmbo.Het vmbo is een innovatieve sector die niet bij de pakken neerzit. De
docenten proberen heel flexibel in te spelen op heel veel nieuwe ontwikkelingen
die er op hen afkomen. Veel vmbo-leerlingen behalen goede resultaten op het
centraal examen. Het voortijdig schoolverlaten vermindert. De doorstroom naar
het mbo en het havo groeit; ik zal zo wat cijfers noemen. Scholen richten
hun onderwijs in toenemende mate in op een aantrekkelijke en motiverende wijze,
zoals met de introductie van vakscholen. Praktijklokalen worden gemoderniseerd,
mede dankzij de impuls van mijn voorganger minister Van der Hoeven. Het loopbaanleren
komt steeds meer van de grond. Dat zijn allemaal punten waarmee het vmbo op
allerlei manieren probeert in te spelen op de vraag die er op hen afkomt.
Wij mogen dan ook terecht trots zijn op wat er op het vmbo wordt gepresteerd.Trots op het vmbo, dat vind ik heel belangrijk punt. Als staatssecretaris
ben ik dat absoluut als ik op deze scholen kom en zie wat daar plaatsvindt
met de grootste groep leerlingen van ons land.Ik heb drie stapeltjes liggen, dus geen mapjes dit keer. Dat is even wennen.
Het eerste betreft de Adviesgroep vmbo. Het tweede betreft de algemene vragen
over het vmbo, inclusief de overgang van vmbo naar mbo en loopbaanoriëntatie
en begeleiding (LOB). Het derde is, om recht te doen aan de heer Bosma, een
stapeltje varia.Het eerste onderwerp betreft de Adviesgroep vmbo. Ik zal proberen om mij
te houden aan mijn spreektijd. De heer Depla vroeg waarom de Stichting Platforms
VMBO wordt gevraagd om veldonderzoek te doen als de Adviesgroep vmbo een uitgesproken
standpunt inneemt over de invulling van een beperkt aantal kernprogramma’s
en het vervallen van de sectoren. Hij gaf aan dat er een aantal problemen
is bij sommige opleidingen. Daar zal ik zo nog op ingaan. De adviesgroep heeft
geadviseerd om te bezien of het laten vervallen van de sectoren inderdaad
een goede mogelijkheid is en geeft aan dat te zien zitten. De adviesgroep
heeft echter zelf ook geadviseerd om dit idee nader te onderzoeken. Hij geeft
dus zelf aan dat dit een goede zaak is omdat een herstructurering grote gevolgen
kan hebben voor scholen en docenten. Ik heb de Stichting Platforms VMBO gevraagd
om daar het voortouw in te nemen, maar ik heb ook heel nadrukkelijk de VO-raad,
de MBO Raad, de AOC Raad en de HBO-raad gevraagd of zij hierbij betrokken
wilden zijn. Wij moeten het vmbo immers wel plaatsen in de beroepskolom van
vmbo tot en met hbo.Het vmbo wint in dat opzicht ook steeds meer aan waarde. De interesse
van de scholen die uiteindelijk met deze leerlingen te maken krijgen, groeit
ook steeds meer. De docent is een belangrijke speler bij een eventuele structuurverandering.
Daarom denk ik dat het niet meer dan goed is om heel goed te kijken. Juist
de commissie-Dijsselbloem heeft ons geleerd om dat te doen. Dat is de reden
dat ik het inzet. En dat ik dat inzet, wil natuurlijk zeggen dat ik het serieus
neem. Ik neem het advies van de Adviesgroep vmbo serieus, maar ik wil heel
goed laten bekijken wat het betekent. De Kamer mag dat van mij verwachten.
Dan kom ik goed beslagen ten ijs als ik eventuele nadere voorstellen zou willen
doen.De heer Depla (PvdA): Begrijp ik goed dat
u er in wezen positief over bent, maar dat u een finale check wilt laten uitvoeren?
Wat betreft het grote aantal adviesgroepen, zie ik op een gegeven moment door
de bomen het bos niet meer. Wat is nu het verschil tussen de Adviesgroep vmbo
en de nieuwe Stichting Platforms VMBO? Waarom krijgen wij ineens een ander
inzicht als wij dit aan die nieuwe mensen vragen? Bent u bereid om de optie
voor te leggen om het niet voor iedereen vrij te geven, maar
dat er een soort «default option» blijft waar degenen die deze
vrijheid niet willen op terug kunnen vallen?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Het verschil tussen de adviesgroep en het platform, is dat het platform bestaat
uit docenten. Ik vind het heel erg belangrijk dat docenten hierover ook hun
zegje kunnen doen. Of ik er positief over ben, weet ik nog niet. Ik sta er
neutraal in. Omdat de Adviesgroep vmbo mij dit advies heeft gegeven, heb ik
wel gemeend om het verder uit te zoeken. Ik wil de plussen en de minnen heel
goed wegen als die uitgebreidere consultatie er ligt. Ik vind het ook heel
belangrijk om van het mbo te horen hoe men ertegenaan kijkt. Zij krijgen immers
de leerlingen uiteindelijk aangeleverd en moeten het gevoel hebben dat zij
er iets mee kunnen in hun verantwoordelijkheid. Er werd ook gevraagd of ik
wil bezien of het mogelijk is om het niet voor iedereen verplicht te stellen
om de keuzemogelijkheid aan te bieden. Dat zal ik meegeven. In het vmbo wordt
immers heel veel middels de mogelijkheid van keuze gedaan. Wij hebben eigenlijk
maar vier kaders in het vmbo en voor de rest is er een ongelofelijk grote
vrijheid. Dat is prima.De voorzitter: Als wij ieder onderwerpje uit
het mapje zo gaan uitbenen...De heer Depla (PvdA): Dat was niet mijn bedoeling.
De staatssecretaris zegt dat zij er twijfels over heeft. Dan ben ik wel benieuwd
wat die twijfels dan zijn.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Ik ben er neutraal over, heb ik gezegd. Ik heb er nog geen uitgekristalliseerd
positief of negatief oordeel. Ik ben er neutraal over.De heer Depla (PvdA): Hebt u nog geen idee
waar u positief of negatief over bent?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Misschien wel.De heer Depla (PvdA): Wilt u daar niets over
zeggen?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Ik wil, een beetje indachtig de voorzitter, niet elk onderwerp helemaal uitkauwen.De heer Depla (PvdA): Het is toch de kern
van dit algemeen overleg, het advies.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Goed. De positieve punten zouden kunnen zijn het voorbeeld uit Zeeland dat
u net noemde van een sectoroverstijgende opleiding waarbij het lastig is dat
er toch een bepaalde keuze moet worden gemaakt voor bepaalde vakken waar het
gaat om de vrije keuze. Dat is één. Dat zou kunnen. Een nadeel
zou kunnen zijn dat wij de overzichtelijkheid die er door sectoren is en die
ook aansluit op de domeindiscussie straks in het mbo, weer een beetje kwijtraken.
Er zitten gewoon voor- en nadelen aan. Daarom vind ik het buitengewoon de
moeite waard om, gelet op vragen die er mogelijk kunnen zijn met betrekking
tot flexibiliteit, heel goed te wegen wat de nadelen zijn ten opzichte van
de transparantie ten aanzien van de vervolgstudie, et cetera. Dit is maar
een kleine aftrap, want hier zijn veel meer elementen aan verbonden. Als ik
daar op zou ingaan, zou ik mijn dertig minuten er totaal aan besteden. Daarmee
zou ik geen recht doen aan alle andere belangrijke vragen die zijn gesteld.Er werd mij gevraagd wat ik vind van de gemengde leerweg. De heer Biskop
vroeg of de theoretische leerweg op de huidige manier ingericht moet blijven,
nu de gemengde leerweg succesvoller lijkt te zijn waar het gaat
om keuze in het mbo. Ik denk dat de gemengde leerweg de mogelijkheid biedt
om een klein beroepsgericht vak te kiezen, in tegenstelling tot de theoretische
leerweg. De theoretische leerweg heeft natuurlijk toch de opzet om de mogelijkheid
te openen om door te stromen naar het havo. Daarom is die algemeen vormende
kant daarin erg belangrijk. Dat laat onverlet dat jongeren die de theoretische
leerweg volgen, altijd de keuze hebben om een extra beroepsgericht vak te
volgen. Ik vind het mooie van het hebben van een gemengde leerweg en een theoretische
leerweg dat een jongere die de optie open wil houden om naar het havo te gaan –
ik heb die ruimte geboden afgelopen jaar, al moet een en ander nog technisch
worden afgewikkeld – en nog twijfels heeft, ervoor kan kiezen om er
toch een klein vak bij te volgen om zich wat meer te verdiepen en te weten
of hij straks voor het mbo of voor het havo moet kiezen. Ik vind dat toch
een voordeel. Een school hoeft de mogelijkheid niet aan te bieden binnen het
vmbo, die mag aangeboden worden. De keuze is aan de school zelf. De mogelijkheid
is er en die kan worden benut of niet.De heer Dibi stelde een vraag over de «middenschoolachtige school»
in relatie tot doorstroom. Hij stelt dat de doorstroom van vmbo naar havo
toch wat minder is en dat er een soort harde scheiding is gekomen tussen het
vmbo en havo/vwo. De doorstroom van vmbo-t naar havo is echt toegenomen ten
opzichte van wat het mavo de laatste jaren liet zien, voor de introductie
van het vmbo. Een zorgpunt is dat nog veel kinderen tijdens die havo-periode
afvallen. Daaraan gaan wij aandacht besteden in het doorstroomonderzoek waarvan
ik heb beloofd dat de uitkomsten ervan voor de behandeling van de begroting
aan de Kamer worden gezonden. Hij stelde ook de vraag of de keuze niet langer
kan worden uitgesteld. Ik zou dat niet voor alle scholen willen doen. Scholen
moeten zelf ook goed weten hoe zij met een aantal dingen willen omgaan.Ik heb een heel mooi stuk gekregen van Amsterdam, namelijk «Weten
wat je wilt!». Ik kan het aanbevelen. Er is in aangegeven wat er allemaal
gebeurt op het vlak van loopbaan- en beroepsoriëntatie. Er is ook een
aantal zaken van buiten Amsterdam geïnventariseerd. In Zwolle is een
vmbo-school die twee programma’s aanbiedt in de bovenbouw. Het eerste
is een specialistisch programma voor jongeren die al precies weten wat zij
willen. Het is haast een vakschool, maar dan zonder het mbo erachteraan. Het
tweede is een vrij programma waarin de leerlingen een eigen leermenu kunnen
samenstellen en op het laatste moment via een intersectoraal programma naar
een examenprogramma toegaan. Die mogelijkheid bestaat. Wij hebben die intersectorale
programma’s de laatste jaren steeds meer opgeld zien doen in de scholen.
Scholen kunnen ervoor kiezen om dit type maatwerk aan te bieden. Maatwerk
kent echter ook altijd weer zijn begrenzing in wat er op het gebied van bedrijfsvoering
mogelijk is in een school. Het moet natuurlijk allemaal wel worden georganiseerd.
Dat is een enorme opgave voor scholen. Overigens is dat vaak in een wat grotere
school makkelijker dan in een kleine school omdat er wat meer massa per onderdeel
kan worden gecreëerd. Groot en klein zijn dus altijd niet evident slecht
en goed. De scholen hebben de ruimte om iets meer tijd te nemen om jongeren
de ruimte te bieden om tot een keuze te komen.De heer Biskop (CDA): Die ruimte is dan wel
beperkt tot bepaalde schoolsoorten. U zei net dat in de theoretische leerweg
een praktijkvak kan worden opgenomen. In het groenonderwijs bestaat geen theoretische
leerweg, alleen een gemengde leerweg. Scholen in het groenonderwijs mogen
niet eens een diploma theoretische leerweg aanbieden. Het is echter best mogelijk
dat leerlingen uit het groenonderwijs na afloop ook willen doorstromen naar
het havo. Waarom wordt die mogelijkheid dan niet geboden?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
U stelt een kwetsbaar punt aan de orde. Er is natuurlijk vaak gezegd dat het
groenonderwijs maar bij OCW moet worden ondergebracht. Ik ben zeer fervent
voorstander van het behoud van het groenonderwijs bij LNV. De banden tussen
het bedrijfsleven en het groenonderwijs zijn buitengewoon goed. Dat kan alleen
maar een voordeel zijn. De legitimatie van het feit dat dit onderwijs bij
LNV is ondergebracht, is dat er een directe relatie is naar het groen. Dat
is ook de reden dat men niet op allerlei terreinen opleidingen mag aanbieden,
maar met name in de groensector zit. Ik ben daar overigens heel ruim in. Groen
en zorg en groen en recreatie en horeca krijgen steeds meer met elkaar te
maken. Dit onderwijs wordt door andere scholen wel een beetje met argusogen
gevolgd. Zij zeggen immers dat zij een aantal andere problemen hebben. Daarom
ben ik wat terughoudend. Ik heb ruimte geboden voor de gemengde leerweg met
een groenvak in het groenonderwijs. Deze leerlingen kunnen wel door naar het
havo zonder dat de inspectie toestemming moet geven. Daar heb ik ruimte toe
geboden.«Het mavo moet terug!», zeggen de fracties van de PVV, D66
en de VVD. Als ouders samen met scholen zeggen dat zij het geprononceerde
mavo weer willen hebben, moeten zij dat gewoon doen. Het is echt een ideologische
discussie. Ik heb gemerkt dat er grote voorstanders zijn van het mavo en dat
sommige mensen er groot voorstander van zijn om het mavo gewoon bij het vmbo
te houden omdat er ook zoveel jongeren doorstromen naar het mbo. Het mavo
is eigenlijk nooit weggeweest. Scholen moeten zelf kiezen waar zij hun accent
willen leggen. Sommige scholen zullen zich willen onderscheiden met een apart
gebouw voor mavo, havo en vwo en een aparte locatie voor vbo. Dat gebeurt.
Het Grotius College in Delft doet dat bijvoorbeeld. Er zijn echter ook scholen
die ervoor kiezen om vmbo en havo te splitsen. Dat is echt aan de scholen
zelf. Daar is ruimte voor.De voorzitter: Ik sta drie korte interrupties
toe. Ik kan mij voorstellen dat u dit allemaal nu wilt uitwerken, maar daarvoor
hebt u een tweede termijn.Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD):
Ik heb gehoord wat u zegt, staatssecretaris. Er is echter toch een soort maatschappelijke
roep om terugkeer van het mavo. Er zijn ouders die zeggen: ik hoop maar dat
mijn kind na de Cito-toets een havo-advies krijgt, want stel je voor dat hij
naar het vmbo moet. Daar liggen zij wakker van. Ik vind het even iets te gemakkelijk
om te zeggen dat de scholen het zelf maar moeten uitzoeken. Ik vind dat u
een opvatting moet hebben over de wijze waarop dit maatschappelijk leeft.De heer Dibi (GroenLinks): Het verbaast mij
enigszins dat er fracties zijn dat dit zo hard stellen. Denkt u niet dat het
heel erg slecht is voor het imago zou zijn van wat dan vbo genoemd zou kunnen
worden als het mavo zich zou afsplitsen, mevrouw Dezentjé?De heer Pechtold (D66): Ik ben wat minder
negatief dan de VVD-fractie over deze uitspraak van de staatssecretaris. Ik
hoor dat zij deze optie niet meer als een dode letter in de wet beschouwt.
Ik hoor haar ook heel duidelijk het signaal geven dat de filosofie van het
mavo wel degelijk mogelijk is en dat scholen vanuit het ministerie niets in
de weg wordt gelegd als zij zich onder die naam weer meer willen profileren.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Ik geloof inderdaad in de pluriformiteit van scholen. Als scholen het idee
hebben dat zij inspelen op een vraag van ouders en zich daarmee willen onderscheiden,
moeten zij dat doen. Ik zie inderdaad de plussen en de minnen van beide ideologische stromingen die ik zich hier net al even zag ontwikkelen. Wettelijk
is het beide mogelijk. Het is aan de school om daarop in te spelen. De ene
school zal voor de volle honderd procent voor het vmbo in zijn totaliteit
kiezen en de ander zal ervoor kiezen om het mavo apart te profileren omdat
daar in de omgeving vraag naar is.De heer Pechtold (D66): Dat is een belangrijk
signaal.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Het is volgens mij altijd zo geweest. Het is nog nooit verboden. Er zijn nog
steeds mavo’s. Het is echt aan de school.De heer Dibi vroeg hoe het met de arbeidsmarktgerichte leerweg zit. Er
zijn heel veel mogelijkheden voor arbeidsmarktgerichtheid. Een van de eerste
dingen die ik in het kader van meer ruimte geven voor het vmbo heb gedaan,
is het afschaffen van het maximum aantal weken stage. In het vmbo mag echt
veel meer stage worden gelopen. Dat zijn gewoon uren. Een aantal scholen speelt
daarop in door een veel bredere slag te maken naar het lopen van stages, met
name in vmbo-3. Leerlingen lopen soms weken stage of een paar weken op, een
paar weken af. Dat is prima. Scholen moeten gewoon kijken naar wat zij binnen
hun school belangrijk vinden om te doen. Ik zou het niet willen voorschrijven,
gelet op de brede roep om verruiming voor de scholen om dingen te doen. De
ruimte is er om het te doen. Wij hebben de mogelijkheid van opleiding Arbeidsmarktgekwalificeerd
Assistent (AKA) toegevoegd aan het vmbo. Dat is een zeer praktijkgerichte
opleiding. Wij experimenteren met vmbo-mbo2. Dat zijn de mogelijkheden. Praktijkgericht
onderwijs is erg goed mogelijk. Daar is ruimte voor.De heer Dibi (GroenLinks): Je hebt in Nederland
pas een startkwalificatie als je een diploma hebt op mbo2-niveau of havo/vwo.
De commissie-Dijsselbloem heeft gezegd dat er voor leerlingen die het moeilijker
vinden om te leren en beter met hun handen kunnen werken een aparte arbeidsgerichte
leerweg moet zijn die wordt afgesloten met een diploma. Zij moeten direct
naar de arbeidsmarkt worden toegeleid. Zij hebben in Nederland nog geen startkwalificatie
zonder die arbeidsmarktgerichte leerweg. Vindt u wat u tot nu toe hebt genoemd,
voldoende?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Wat betreft het streven naar een startkwalificatie wel. Voor de groep waarover
u spreekt bestaat de AKA-opleiding. Dat is conform de Lissabon-doelstelling.
Als die opleiding daadwerkelijk leidt tot een baan – wij kunnen dat
pas sinds kort meten op grond van het onderwijsnummer en de loongegevens –
vallen zij niet meer onder de voortijdig schoolverlaters. U wordt eigenlijk
in dat opzicht op uw wenken bediend. In de regionale bijeenkomsten is al een
paar keer gevraagd of rondom praktijkscholen iets met certificaten kan worden
gedaan. Ik ben aan het kijken of ik op dat terrein toch iets kan doen, samen
met het bedrijfsleven, om ook deze jonge mensen fier te laten zijn op iets
wat zij hebben bereikt.Dat brengt mij op een vraag van de PVV-fractie, namelijk of ik het mogelijk
wil maken dat vmbo-leerlingen ook vakken kunnen afsluiten op een lager niveau.
Ik vraag mij af of die goed is opgeschreven. Ik dacht juist dat u blij was
dat wij vakken niet op een lager niveau laten afsluiten, mijnheer Bosma.De heer Bosma (PVV): Dat klopt.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
In het verlengde hiervan, stelde de heer Biskop een vraag over het examineren
op een lager niveau als zou blijken dat het schoolexamen niet haalbaar is.
Dat is heel moeilijk. De leerwegen die wij kennen, hebben namelijk elk een
eigen curriculum. Dat betekent dat in het centraal examen verschillen
zitten in de stof. De ene keer gaat het om inzicht, de andere om weetjes.
Een leerling heeft dan bijvoorbeeld op inzicht gestudeerd en moet vervolgens
de weetjes allemaal kennen. Ik zou het een jongere niet willen aanraden om
tijdens zijn schoolexamen nog over te stappen naar het centraal examen. Het
betreft echt een andere leerweg. Als iemand kiest – dat moet wel zorgvuldig
gebeuren -moet hij voor het betreffende niveau kiezen.De heer Biskop (CDA): U zegt dat u het niet
zou aanbevelen. Kan het nu of kan het niet?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Ik vind het niet wenselijk om het te doen. Je loopt tegen bureaucratische
problemen op bij het centraal examen, omdat dan de registratie plaatsvindt
et cetera. Wij moeten ons werk wel serieus nemen. Als jongeren eenmaal in
een leerweg van basisberoepsgerichte naar theoretische leerweg zijn gegaan
voor een bepaald vak, moeten wij hen waarschuwen dat zij voorzichtig moeten
zijn en niet zomaar moeten overschakelen van leerweg omdat zij iets anders
hebben geleerd dan wordt geëxamineerd. Er zou kunnen worden gezegd dat
het risico dan bij de leerling zelf ligt. Formeel is er niets tegen, maar
ik zou het niet aanbevelen. Ik kan mij ook goed voorstellen dat men daar goed
naar kijkt op scholen. Ik zie daar echte nadelen aan. De vraag tot op heden
betrof het centraal examen en dat kan dus gewoon niet. Daar hebben wij al
eerder over gesproken.Wat doet u om scholen bewust te maken van de wettelijke ruimte die er
is? Daar doen wij best heel veel aan. De Adviesgroep vmbo heeft geconstateerd
dat die ruimte soms onvoldoende bekend is. Zij heeft actieve voorlichting
gegeven over wat wel mogelijk is en wat niet. Ik heb ook nog een brief aan
de vmbo-instellingen gestuurd, ongeveer driekwart jaar geleden waarin ik die
ruimte opnieuw heb beschreven. Die is overigens met gejuich ontvangen, dus
het zijn blijkbaar toch eyeopeners. Op de site van de Adviesgroep vmbo staat
heel mooi wat moet en wat mag in het vmbo. Ik raad u aan om daar eens naar
te kijken. Het zal ook voor u hier en daar een eyeopener zijn. Er is echt
heel veel ruimte en er is zichtbaar voor scholen wat zij kunnen doen. Met
het instrument «Ruimte in de regio» kunnen scholen hun eigen situatie
in kaart brengen. Zij worden wegwijs gemaakt in de mogelijkheden die er zijn
om nieuwe programma’s te ontwikkelen. De brochure die ik net noemde,
wordt opnieuw geactualiseerd omdat wij steeds meer ruimte geven. Die moeten
wij bijhouden. Dat past helemaal in de geest van dit overleg.Ik kom bij de algemene vragen over het vmbo, inclusief de overgang van
vmbo naar mbo en LOB. Daar zullen vragen bij zitten die u in het vorige stapeltje
had verwacht, maar wij hebben geprobeerd om een verstandige scheiding te maken.Mevrouw Dezentjé vroeg of afgevaardigden van het bedrijfsleven
kunnen worden betrokken bij het opstellen van examens. Dat doen wij zelfs
niet in examencommissies in het mbo. Het mbo kent examenprofielen. Daar zijn
wij nu mee aan het werk. Er worden afspraken gemaakt binnen branches over
de wijze waarop wordt geëxamineerd. Een aantal scholen doet daar nu experimenteel
aan mee. Het centraal examen wordt gewoon, zeker voor het vmbo, opgesteld
door het Cito, de CEVO en de vakdocenten. Dat is op zich een goede zaak. Op
dit moment is er eigenlijk geen rechtstreekse bemoeienis van het bedrijfsleven,
maar ik zie wel in toenemende mate belangstelling vanuit het bedrijfsleven
voor het vmbo. Men heeft toch wel het idee dat daar de kweek vandaan moet
komen. Het liefst hebben de bedrijven het een en ander zo goed mogelijk voorgesorteerd.
In het verlengde van de regionale agenda mbo, wordt ook het vmbo betrokken
bij de regionale aanpak. Alleen al deze week heb ik twee regionale bijeenkomsten
met het bedrijfsleven, mbo-scholen en vmbo-scholen gehad. Ik merk dat vanuit
het bedrijfsleven en branches steeds meer betrokkenheid komt
bij scholen. Er wordt steeds meer gedaan aan uitwisseling en het leveren van
stages. Op dit moment vindt die bemoeienis van het bedrijfsleven nog niet
plaats. Het is wel een van de punten die naar voren komt in het advies van
de adviesgroep. Ik zie dat eigenlijk in de ontwikkeling van steeds meer betrokkenheid
van het bedrijfsleven. Mogelijkerwijs wordt het bedrijfsleven op een bepaald
moment extra betrokken bij het nadenken over de examens voor de wat meer praktijkgerichte
vakken, maar dat is een ontwikkeling. Ik zeg nu niet dat dit moet en zal,
want zelfs in het mbo doen wij dat op dit moment niet op die manier.Ik kom bij de overgang van vmbo naar mbo. Het SCP waarschuwt voor het
laten vallen van het examen, de drempelloze instroom. De fracties van de PVV
en GroenLinks hebben dat naar voren gebracht. De waarde van het centraal examen
staat natuurlijk buiten kijf. De waarschuwing van het SCP om jongeren zo mogelijk
met een diploma naar het mbo te laten gaan, staat ook buiten kijf. Soms moet
toch echter worden vastgesteld dat een jongere niet meer past in de structuur
van het vmbo en is het een betere oplossing om hem richting een AKA-opleiding
op het mbo te laten gaan, richting mbo-1 of misschien heel voorzichtig richting
mbo-2. Ik ben mij bewust van het feit dat dit voor het mbo een heel zware
opgave is. De heer Pechtold vroeg of wij dat wel moeten willen. Ik denk uiteindelijk
dat wij dat wel moeten willen omdat wij deze jongeren anders echt kwijtraken.
Die hou je dan niet meer vast op het vmbo en dan ben je ze kwijt. Dit traject
moet wel goed worden ondersteund. Ik kom zo nog terug op een aantal vragen
dat in dat kader door de heer Depla is gesteld over situaties in Rotterdam
en elders in het land. Daarover is tijdens de politieke beschouwingen gesproken.
Minister Rouvoet heeft een regiefunctie heeft gekregen om de zorg rondom dat
type leerlingen op een goede wijze te organiseren.De heer Bosma (PVV): Het SCP formuleert het
toch tamelijk hard. Ik heb krantenkoppen gezien als «Diplomaloze stap
naar mbo versterkt uitval». Dat vind ik nogal hard. Dan zou je toch
iets meer actie en iets meer ongerustheid verwachten dan u op het ogenblik
laat zien.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Helemaal geen overstap is 100% uitval. Dat is mijn zorg. Daarom vind
ik dat overstappen wel mogelijk moet zijn. Alle hens aan dek aan de onderkant
in het mbo om deze jongeren op te vangen. Daarom zijn zorgadviesteams opgericht.
Om dat soort jongeren gaat het. Daarom is er loopbaan- en beroepsoriëntatie
en is het experiment met de AKA-opleiding verlengd. Daar moet ik nog een definitief
besluit over nemen. Een van de reden dat ik het verleng heb, is dat dit soort
aanpakken en ondersteuning daarbij behulpzaam zijn. Ik meen – ik heb
niet helemaal het percentage in mijn hoofd – dat zo’n 50%
van deze jongeren uiteindelijk toch in elk geval een AKA-opleiding gaat volgen
of doorstroomt naar mbo-2. Die jongeren hebben wij dan wel vastgehouden. Ik
vind het een open deur dat het zonder diploma in het mbo moeilijker is. Vaak
worden deze jongeren echter in het vmbo nauwelijks meer vastgehouden omdat
de structuur van die school vaak niet meer past bij de jongeren waar het over
gaat. Zij hebben vaak toch net even een andere aanpak nodig. Het stapelen
en eventueel langer laten voortduren van het verblijf op het vmbo na vijf
jaar zonder toestemming van de inspectie, behandelen wij in het kader van
stapelen en doorstromen. Daar komen wij dus op terug. Het gaat mij erom dat
ik deze jongeren niet kwijt wil raken, dat moet helder zijn. Het zou pas echt
verontrustend zijn als ik zou besluiten om het niet meer te doen.Er werd gevraagd wat er nu al wordt gedaan aan loopbaanbegeleiding. LOB
is meer dan alleen het geven van goede studiekeuzeadviezen. Echt alleen een
uurtje «wat wil ik in het leven» is mij echt veel te zweverig.
Dat is niet genoeg. In het vmbo gebeurt dat niet zo. In heel veel vmbo-instellingen
gebeurt veel en veel meer op het gebied van beroepsoriëntatie.
Als één opleiding zich ervan bewust is dat een goede beroepsoriëntatie
relevant is en zich daarvan ook steeds bewuster wordt, is het wel het vmbo.
Ik maak mij vaak meer zorgen over havo en vwo in dit opzicht. Het vmbo maakt
slagen en daar zal ik wat over vertellen.Loopbaanoriëntatie en -begeleiding is al sinds 2000 een verplicht
programmaonderdeel in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs. Scholen doen
veel zelf. Er gaan ook extra middelen naartoe, ook de middelen van de Kwaliteitsagenda
voortgezet onderwijs. Er werd gevraagd hoe het zit met het budget van 200
mln. Dat bestaat uit vier keer 50 mln. in de loop van deze kabinetsperiode.
Tot en met 2011 krijgen de scholen jaarlijks 50 mln. Die 50 mln. zijn heel
duidelijk in de kwaliteitsagenda opgenomen die aan de Kamer is toegezonden.
Dat geld was eigenlijk al aangekondigd. Met het uitzetten van de regeling,
heeft het ook even de media gehaald. Dat is mooi meegenomen, want het is voor
de scholen toch heel mooi om te horen dat er wordt geïnvesteerd in de
kwaliteit van het onderwijs. Wij en ook de vo-sector hebben een kwaliteitsagenda
opgesteld met een aantal doelen, waaronder loopbaanoriëntatie, rekenen
en taal en zwakke scholen. De kwaliteitsagenda van het voortgezet onderwijs
sluit voor 99% aan op de doelen die ik samen met docenten, leerlingen
en allerlei maatschappelijke organisaties heb vastgesteld voor de kwaliteitsagenda.
Zij krijgen de middelen en moeten binnen de school kijken waar de kwetsbare
plekken zitten en waar een impuls nodig is om ervoor te zorgen dat de doelen
die ik met de vo-sector heb afgesproken, worden gehaald.Ik heb één ding hard aangegeven, namelijk het onderwijs
in rekenen en taal. Daar moet echt in geïnvesteerd worden. Het referentieniveau,
het examen en de diagnostische toetsen moeten straks echt ruimte krijgen in
de school. Dat is het verhaal van de 200 mln. en dat past gewoon, aangekondigd
en wel, in de kwaliteitsagenda.De heer Pechtold (D66): Er is ingezet op rekenen
en taal en dat wordt betaald uit die 200 mln. Betekent dat ook dat het kabinet
het voorstel van de D66-fractie overneemt om voor deze vakken eindelijk een
keer een voldoende verplicht te stellen? Als je er 200 mln. in stopt, kan
het toch niet zo zijn dat je accepteert dat mensen een onvoldoende voor deze
vakken hebben?De heer Dibi (GroenLinks): Een op de vier
vmbo’ers heeft geen loopbaangesprek met een mentor of een decaan en
acht op de tien niet met docenten. De staatssecretaris zegt dat het heel belangrijk
is, dat het in de kwaliteitsagenda staat en dat scholen er iets aan moeten
doen omdat zij daar extra middelen voor krijgen. Wat gaat zij op dat punt
hard inbrengen?Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD):
Die 200 mln. zijn volgens mij niet voor taal en rekenen bestemd. De scholen
mogen daar precies mee doen wat zij leuk vinden. Die vier keer 50 mln. kwamen
voor mij uit de lucht vallen. Ik wilde even weten of dit bedrag inderdaad
in de begroting is opgenomen en, zo ja, onder welk hoofdstuk het is gerubriceerd.
Ik hoor de staatssecretaris nog niet mijn idee helemaal omarmen om vanuit
het vmbo in het kader van loopbaanoriëntatie een knipkaart mogelijk te
maken voor de roc’s. Het zou mij al heel wat waard zijn als zij het
plan zou willen bekijken om te bezien of daar wettelijke belemmeringen voor
zijn.De voorzitter: U bent te vroeg.De heer Jasper Van Dijk (SP): Heeft de VO-raad
gezegd dat het bedrag van 200 mln. heel mooi is, omdat hij het vrij kan besteden?
Of is dat geld gericht bericht bedoeld voor taal en rekenen en, zo ja, hoe
gaat de staatssecretaris dat dan controleren? Als een school
er bijvoorbeeld niet in slaagt het daaraan uit te geven en het op de rekening
van de bank zet, wordt het dan teruggehaald?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Ik loop een voor een de punten af. Ik was overigens nog niet klaar met loopbaan-
en beroepsoriëntatie. Dit was nog maar het prille begin van dat onderdeel.
Ik heb beloofd om binnen heel korte tijd te komen met het centraal examen
SE/CE Nederlands. Het ligt er uiterlijk de week na het herfstreces. Daarin
staat hoe ik uiteindelijk met het onderdeel Nederlands omga. Mijnheer Dibi,
ik ga zo nog in op een aantal andere elementen van loopbaan- en beroepsoriëntatie.
Daarna kunt u bekijken of uw vraag naar tevredenheid is beantwoord. De 200
mln. betreft enveloppengeld. Dat heeft gewoon in de kwaliteitsagenda gestaan
die de Kamer een aantal maanden geleden heeft ontvangen. Het bedrag staat
ook prachtig op de begroting. Dat was vorig jaar overigens ook al het geval,
want wij gaan het nu al uitgeven. Ik kom zo meteen graag nog terug op de knipkaart.
Ik vond het een leuke geste.Mevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD):
Die 200 mln. zijn dus vrij besteedbaar.De voorzitter: Daar krijgen wij nog antwoord
op.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Ik ben gewoon nog niet klaar met mijn beantwoording. Ik zal zo nog ingaan
op de suggestie met betrekking tot de knipkaart en aan het eind zeg ik nog
iets over de 200 mln. De 200 mln. kent een regeling die is verbonden met de
Kwaliteitsagenda voortgezet onderwijs. Die kwaliteitsagenda kent een aantal
prioriteiten, ik meen zes, van loopbaan- en beroepsoriëntatie tot en
met taal en rekenen. Vsv en maatschappelijke stage maken daar ook onderdeel
vanuit, maar die kennen hun eigen directe financieringslijnen. Ik heb de regeling
bekend gemaakt. Daarin heb ik scholen ruimte gegeven om het geld te besteden
aan de doelen uit de kwaliteitsagenda. Het is aan de scholen om te bezien
hoe zij dat geld het beste kunnen inzetten. Ik moet er niet aan denken dat
ik het bedrag ga opknippen en dat ik per onderwerp ga zeggen hoeveel eraan
moet worden besteed. De ene school heeft bijvoorbeeld excellentie op orde
en de andere school heeft er nog nooit over nagedacht. De ene school is al
heel actief met LOB en de andere school is niet mee bezig. Het kan zijn dat
een school de afgelopen tijd al heel actief is geweest om taal en rekenen
een extra impuls te geven, bijvoorbeeld door extra leraren aan te trekken,
en besluit om met dit geld een ander doel uit de kwaliteitsagenda aan te pakken.
Dat vind ik een heel goede benadering van verantwoorde scholen. Ik zal ze
uiteindelijk afrekenen op het resultaat. Zij moeten in hun jaarverslagen laten
zien hoe zij het geld besteden. Ik heb afspraken gemaakt met de scholen over
de referentieniveaus en de doelen die wij met elkaar willen bereiken. Die
staan in mijn kwaliteitsagenda. De kwaliteitsagenda’s van de scholen
sluiten daarop aan.In het vsv-beleid zetten wij ook in op loopbaan- en beroepsoriëntatie.
Ik heb 39 convenanten in de regio gesloten. Die 39 convenanten hebben heel
vaak als een van de belangrijkste agendapunten loopbaan- en beroepsoriëntatie.
Daar wordt dat vsv-geld aan besteed, omdat duidelijk is dat juist slechte
beroepsoriëntatie vaak leidt tot vsv. Wij ondersteunen op allerlei manieren.
Op dit moment wordt een inventarisatie gemaakt van een twintigtal goede voorbeelden
van LOB in allerlei sectoren en die worden uitgevent naar andere sectoren.
De Jongeren Organisatie Beroepsonderwijs (JOB) heeft een keuzegids voor beroepen
gemaakt voor het mbo. Die kan ook worden benut in allerlei vmbo-scholen.De VO-raad is op dit moment bezig met het stimuleringsplan LOB om ervoor
te zorgen dat binnen de vo-sector scholen worden gestimuleerd om dat op allerlei
manieren op te pakken, ook aan de hand van goede voorbeelden. De MBO Raad
zal ik vragen om onder die zelfde condities een LOB-plan voor het mbo te maken.
De keuzegids van het JOB is er al, maar ik denk dat zij nog iets meer kunnen
doen op dat vlak. Ik vraag sectoraal om te komen tot een schooloverstijgende
samenwerking wat betreft de doorlopende leerlijn en de regionale agenda’s.
Met dat laatste ben ik met staatssecretaris Aboutaleb volop aan de slag op
dit moment. Die zaken stimuleren enorm om de relatie tussen onderwijs en het
bedrijfsleven te versterken. Er is ook een aantal SLOA-instellingen die veel
voorbeelden bieden aan scholen en scholen ondersteunen.Het is belangrijk om te zien dat scholen zelf heel veel doen. Delft On
Stage is een mooi voorbeeld. Daar is een vmbo-moeder aan de slag gegaan met
bedrijven omdat zij baalde van het imago van het vmbo. Zij heeft in een heel
grote hal een grote stagemarkt georganiseerd. Het is een soort datingplek
waar jongeren het bedrijfsleven kunnen ontmoeten, in gesprek kunnen raken
en als zij geïnteresseerd zijn gelijk een afspraak kunnen maken voor
een korte snuffelstage. Dat is een prachtig idee. Wij kennen de stagecarrousel,
Kom in het leerbedrijf en Skillmasters. Er gebeurt ongelofelijk veel. Het
gaat mij om de vraag of het vmbo voldoende ruimte wordt geboden om dat te
kunnen doen of dat er sprake is van belemmerende factoren. Dat laatste is
niet echt het geval. Het is echt aan de scholen om dit op een goede manier
op te pakken.Ik vind die knipkaart een creatief idee. Ik zal het bij het VO-Platform
neerleggen en bij de VO-raad. Ik vind wel dat scholen dat zelf moeten oppakken.
Maar als mbo-school zou ik het ook wel weten. Ik zou denken: wacht even, met
die knipkaart haal ik die kinderen al een klein beetje naar mij toe. Ik zal
het ook bespreken met de MBO Raad. Ik vind het echt een leuk idee, dus ik
zal het doorgeven.Ik heb al het nodige gezegd over de beroepsoriënterende stages in
het vmbo. Er werd gevraagd om een reactie op het plan van Rotterdam rond de
wijkscholen. Ik ben daar, samen met mijn collega’s, heel actief mee
bezig op dit moment. Wij zijn in nauw overleg. Mijn inzet is om er echt iets
mee te doen, omdat ik vind dat wij deze jongeren zo veel mogelijk moeten oppakken.
Men heeft een idee over een pilot. Volgende week hoop ik een gesprek te hebben
met de hele club uit Rotterdam, samen met mijn collega’s Rouvoet, Aboutaleb
en Vogelaar. Ik vind het een heel positief initiatief. Er wordt om een kleine
pilot gevraagd. Dat vind ik verstandig. Er moet gewoon worden gekeken hoe
wij dat kunnen oppakken. Ik vind het ook erg belangrijk om, zoals tijdens
de algemene beschouwingen is besproken, te proberen de zorg en allerlei andere
instellingen van institutioneel denken te krijgen naar veel meer gerichtheid.
Wat mij betreft is de school daarbij prioriteit. Daar zijn wij nog in staat
om de kraan dicht te doen in plaats van te dweilen. Daar zijn wij nog in staat
om de problemen nog betaalbaar op te lossen. Als een kind eenmaal in de gevangenis
zit, kost dat meen ik ongeveer € 130 000 of € 180 000
per jaar. Ik vind dat wij nog veel en veel meer gericht moeten zijn op de
school, waar je de jongeren kan vinden en nog wat met hen kan doen. Dat is
mijn inzet in mijn overleg dat wij breed voeren met andere departementen.De voorzitter: Ik kijk nu even naar de tijd,
want ik zou toch graag om 17.30 uur aan de tweede termijn van de Kamer willen
beginnen.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Zal ik dan proberen om het toch wat korter te doen?De voorzitter: Ik wil het u vragen.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Er werd gevraagd of wij eerder wat meer kunnen doen met VM2-trajecten, of
er niet veel meer scholen kunnen meedoen. Ik weet nog dat ik met dat idee
kwam. Dat was in december. Ik stond in de Kamer en iedereen rende naar de
microfoon, want «oh my goodness». Een aantal mensen schrok ervan
en vroeg zich af wat er zou gaan gebeuren. Misschien waren het er maar een
paar. Ik heb toch gemeend om dat door te moeten zetten. Ik ben erg blij dat
ik dat heb gedaan, want er is inderdaad heel veel vraag naar. Wij hebben echter
ook geleerd van de commissie-Dijsselbloem. Het is geen implementatietraject,
maar een experimenteertraject. Dat moet worden gedaan in een omvang die onder
de noemer «experimenteel» kan plaatsvinden. 5000 leerlingen vind
ik geen kleinigheidje. Dat is een heel forse aanpak. Ik begrijp uw enthousiasme,
dat deel ik. De projectleider is bij de gestarte scholen aan het rondkijken
en loopt tegen redelijk wat dingen aan. Daar is helemaal niets mis mee. Verbreden
vind ik op dit moment geen optie, want ik wil het experiment verantwoord uitvoeren.
Ik ben wel aan het kijken of er mogelijkheden zijn om er eventueel een derde
cohort achteraan te doen. Ik moet dan wel wat financiële middelen hebben
om dat te doen. Deze gewogen doch enthousiaste aanpak probeer ik erin te houden.De scholen die zijn afgewezen en waarvan wij het idee hebben dat zij toch
kansrijk zijn, worden beleid door een projectleider die op dit moment door
het land trekt. Deze beziet of deze scholen voor het tweede cohort in aanmerking
kunnen komen. Er lopen nog formele bezwaarprocedures. Wij kijken echter ook
met die scholen naar het tweede cohort. Wij bezien waar het misging bij de
eerste aanvraag en hoe wij ervoor kunnen zorgen dat dingen die misschien niet
goed uiteengezet zijn scherper in beeld hebben. Dit is het nadeel van een
snelle procedure. Wij hebben het schriftelijk moeten doen en dan blijkt soms
dat er niet helder genoeg is gecommuniceerd. Dat probleem proberen wij nu
te ondervangen. Wij proberen nu de praktijk wat meer in beeld te krijgen.
Ik heb nu ook de tijd om dat te doen, in de periode tot augustus 2009.De heer Depla haalde een voorbeeld uit Purmerend aan. Deze school had
een aanvraag ingediend en wilde verbreden, eiste eigenlijk verbreding. Wij
zijn zorgvuldig geweest, wij wilden zien of dat mogelijk was. Wij hebben gezegd
dat wij wilden meedenken. Voordat wij mee konden denken, is de school zelf
afgehaakt. Dat kan ik niet helpen. Misschien was de school er net iets minder
klaar voor dan wij hadden gehoopt.Het doorstroomonderzoek is beschikbaar voor de begrotingsbehandeling.
De D66-fractie vroeg of de verblijfsduur kan worden opengebroken. Dat wil
ik ook betrekken bij de discussie over het doorstromen. Er werd gevraagd of
sectoren belemmerend zijn voor de theateropleiding in Zeeland. Dat is niet
het geval. Het past binnen de bestaande structuur. Wij kennen namelijk de
structuur van de intersectorale programmering. Steeds meer scholen doen dat.
Er zijn al wegen naar oplossingen. Ik zal zo meteen in de tweede termijn nog
wat nadere aanvullingen geven op dit punt.Er werd gevraagd hoe het zit met de ontwikkeling van de vakcolleges. Het
is een veldinitiatief dat uit verschillende hoeken komt. Het idee van vakscholen
komt uit Rotterdam en dat van vakcolleges van de heer De Boer. Dit kan worden
ondersteund voor het VM2. Een aantal vakcolleges heeft een aanvraag ingediend
voor een VM2-traject. Een school heeft dat gekregen en een aantal scholen
nog niet. Zij waren nog niet zover dat wij vonden dat zij dat vmbo-diploma
eventueel zouden kunnen laten vervallen. Deze zaken gaan uit van de gedachte
de jongere vast te houden van het begin tot het eind en hen op een helder
spoor te zetten als zij weten wat zij willen zodat zij aan het eind de vakman
of vakvrouw zijn die de markt graag wil. De heer Biskop vroeg hoe het zat
met Rotterdam. Behalve een aanvraag van een school die gewoon geen licentie
had voor vmbo, zijn alle aanvragen uit Rotterdam gehonoreerd. Daar heb ik speciaal op gelet, omdat er in Rotterdam een aantal dingen echt heel
erg moeilijk is op dit moment.Ik kom nu bij het stapeltje varia. Er was een vraag over terugvordering
van de subsidie praktijkgerichte omgeving. Ik denk dat het wel losloopt. Ik
heb volgens mij wat meer ruimte gegeven. Voor de nieuwbouw hebben de scholen
tot 1 januari 2010 de tijd. Voor aanpassing en verbouwing moesten de
werkzaamheden voor 1 september 2008 zijn gerealiseerd, tenzij er sprake
was van overmacht. Ik verwacht op dit punt eigenlijk geen problemen. Ik zal
zaken op hun merites beoordelen, maar wij willen wel op een bepaald moment
dat het geld wordt uitgegeven.Er werd gevraagd of scholen kunnen worden gecompenseerd voor snel teruglopende
leerlingaantallen. Daar hebben wij gewoon onze jaarlijkse tellingen voor,
dus dat is niet anders. Wij zien de problematiek soms bij vmbo-scholen die
aan het inleveren zijn. In Limburg is dat ook het gevolg van de demografische
ontwikkeling. Wij moeten er toch voor zorgen dat gemeenschapsgeld terechtkomt
waar het ook echt nodig is en wordt gebruikt. Daar is die telling voor. Wij
kiezen niet voor een tweejaarlijkse teldatum, maar voor een jaarlijkse. Dat
is ons stelsel. Als wij dat anders willen, moeten wij daar iets mee doen.
Vooralsnog lijkt het mij helder.Er werd gevraagd of lopende fusies kunnen worden stopgezet. Ik kan thans
geen lopende fusies stopzetten. Nieuwe aanvragen moeten voor 1 mei worden
afgehandeld. Lang daarvoor spreken wij met elkaar over de menselijke maat.
Die aanvragen kan ik vasthouden. Daar waar ik reeds in het verleden toestemming
heb gegeven voor fusies, ga ik die niet stopzetten. Mensen moeten ook wel
ergens op kunnen rekenen.De voorzitter: Ik sta nu geen interrupties
meer toe. De vragen kunnen de commissieleden meenemen in hun tweede termijn.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Er werd gevraagd of het niet mooi zou zijn als er één vmbo-school
per wijk zou zijn. Volgens de commissie-Dijsselbloem is het vmbo de enige
succesvolle onderwijshervorming. De kracht van het vmbo is dat het de ruimte
heeft om in te spelen op de lokale en regionale problematiek. Het regionale
plan onderwijsvernieuwing biedt de ruimte om nieuwe nevenvestigingen en/of
afdelingen op te richten. Ik wil hier niet centraal ingrijpen. Het is echt
aan de regio’s om dat op een goede manier met elkaar te bepalen. De
heer Jasper van Dijk zegt dat het met name een kwestie is van verdelen is
over de schooltypes en dat er binnen het vmbo ook sprake is van segregatie
naar randgemeenten en vraagt hoe ik dat ga oppakken. Ik heb aangegeven dat
ik wat betreft segregatie in beginsel kies voor de aanpak van het achterstandenbeleid.
Dat blijf ik een heel goede aanpak vinden, omdat die recht doet aan alle kinderen
die met een achterstand in het onderwijs zitten. Segregatie zou geen probleem
zijn als het om een zwart gymnasium zou gaan. Het probleem is dat segregatie
ook vaak te maken heeft met achterstanden. Er is dan een ophoping van problemen.
Ik ben met de wethouders in overleg om te bezien wat zij nodig hebben op dit
vlak en of zij voldoende instrumenten hebben. Zij hebben zelf gezegd dat zij
denken dat zij weinig kunnen doen aan die problematiek. Ik heb echter toch
gemeend, op basis van het inspectierapport, dat overleg met hen te voeren.
Ik zal de Kamer daar begin 2009 nader over rapporteren.Er werd voorgesteld om brieven te sturen aan gezakte mbo’ers. Dat
wil ik best overwegen. Het is hartstikke leuk. Ik heb heel directe contacten
gekregen met iedereen inmiddels via deze wisseling van kaarten en brieven.
De vmbo’ers die zijn gediplomeerd hebben een kaart gekregen. Wij denken
erover om nu alle vsv’ers te gaan aanschrijven. Dat is mogelijk via
het onderwijsnummer. Zij krijgen dan toch het gevoel dat zij in beeld zijn.
Dat is echt belangrijk, alleen al het feit dat zij het gevoel hebben dat er
aandacht aan ze wordt besteed. Aan heel erg veel kinderen wordt helemaal geen
aandacht besteed. Als je aangeeft: «luister, jij bent belangrijk voor ons en jij moet door, want jij moet echt verder leren dan je
neus lang is», kan dat net het duwtje zijn. Als zij een goed adres krijgen
waar zij terechtkunnen, kan het zijn dat zij besluiten om toch even te bellen.De heer Pechtold (D66): Met een foto van Balkenende
op de kaart.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Waarom dan geen foto van mij? Dat vraag ik mij dan weer af, mijnheer Pechtold.
Daar wil ik het dan nog even over hebben, maar op een ander moment.De voorzitter: Hoe lang hebt u nog nodig?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Ik ben best al een heel eind. Het schiet lekker op.Pesters moeten flink worden aangepakt. De heer Dibi zegt dat het niet
zo kan zijn dat gepeste kinderen de klos zijn en moeten vertrekken. Diep uit
mijn hart zeg ik: ik ben het helemaal met u eens. Wij moeten wel goed kijken
wat de achtergronden zijn van het verhaal. Staatssecretaris Dijksma zal de
schriftelijke vragen beantwoorden. Ik ben het met u eens, maar soms is het
voor een kind uiteindelijk beter om uit die omgeving weg te gaan. Het is vreselijk
als een kind wordt weggepest en een school uiteindelijk niet meer borg kan
staan voor de veiligheid van zo’n kind. Dat is heel erg.Moeten er vliegende brigades komen om zeer zwakke scholen te ondersteunen?
Ik begrijp de reactie van de commissieleden. Dit is echter een uitwerking
van een gedachte die ik had. Ik vind het op zich een charmant idee. Wij zien
dat een aantal scholen moeite heeft om uit het zwakke functioneren te komen.
Ik heb met de VO-raad de afspraak gemaakt dat hij dit onderdeel op zich neemt
in het kader van collegiale ondersteuning, dus goede scholen die zwakke scholen
een steuntje in de rug geven. In dat licht zal ik dit punt inbrengen bij de
VO-raad. Ik ga dat niet allemaal zelf organiseren, want dat is niet mijn taak.
Het is de verantwoordelijkheid van scholen onder leiding van de inspectie,
die daar steeds scherper op toeziet. In de gewijzigde Wet op het onderwijstoezicht
staat hoe zij dat doen. Het toezicht op risicovolle scholen wordt veel scherper.
Het zou goed zijn als er ook intercollegiale support is. De VO-raad heeft
mij toegezegd dat hij deze zaak gaat uitwerken. Ik zal dit punt daarbij inbrengen.De heer Depla vroeg of zeer zwakke scholen onder curatele kunnen worden
gesteld. Mevrouw Dezentjé was daar ook zeer uitgesproken over. Wij
zijn op dit moment bezig met het voorstel goed bestuur. Wij hebben toegezegd
dat de Kamer dat voor het einde van dit jaar zal ontvangen. Over wat wij in
dat kader gaan doen, vindt nog besluitvorming in het kabinet plaats.Er werd gevraagd hoeveel tijd een docent bezig is met onderwijs en hoeveel
met andere zaken. Ik zou willen dat ik het wist. Regioplan heeft een onderzoek
gedaan naar de tijdsbesteding van docenten. De commissie-Cornielje zal deze
bron benutten bij haar onderzoek over de onderwijstijd. De tijdsbesteding
verschilt natuurlijk ook heel erg per school. Het zal anders zijn op een vmbo
op het platteland, ergens in rustige oorden waar de ouders nog present zijn,
dan op een vmbo in een achterstandswijk waar soms ouders niet in beeld zijn
en opvoeden, waaronder orde houden, een deel van de taak is.Ik kom nu op de maatschappelijke stages. Er werd gesteld dat kleine vrijwilligersorganisaties
geen financiële vergoeding krijgen en grote vrijwilligersorganisaties
wel. De heer Dibi stelde daarbij een vraag die ik een beetje tendentieus vindt.
Dat viel mij toch een beetje tegen, want volgens mij communiceren wij niet
op deze wijze met elkaar, althans tot op heden heb ik dat nog nooit zo ervaren.
Ik denk dat het gestelde ook geen recht doet aan de situatie. Het zal best
zo zijn dat een aardig deel van de bestuurders van die organisaties van CDA-huize
zijn, maar dat komt doordat enorm veel mensen uit die partij –
dat blijkt ook uit onderzoek– in het vrijwilligerswerk zitten. Ik kan
dat zelf onderschrijven. Ik heb dat ook mijn hele leven meegekregen. Gelukkig
zijn er toch heel veel mensen van andere partijen die dat ook hebben meegekregen.
In het rijtje organisaties zit van alles en nog wat. Het gaat van de MOgroep
tot en met het Rode Kruis, waarvan prinses Margriet volgens mij voorzitter
is. Ik zou haar niet direct in mijn kamp willen indelen. De Zonnebloem, waar
een PvdA’er voorzitter van is, doet ook mee, net als Natuurmonumenten,
waarvan volgens mij een VVD’er voorzitter is. Het is echt een gemêleerde
groep organisaties. Ik hoop dat ik hiermee ook dat verhaal de wereld uit heb
geholpen.Er werd gevraagd waarom deze grote organisaties geld krijgen en andere
niet. Deze grote organisaties hebben mij al heel in het begin een x-aantal
plaatsen aangeboden. Het ging om duizenden plaatsen, om massa te maken. Daarvoor
krijgen zij € 10 per leerling, per stageplaats die zij ook daadwerkelijk
waarmaken. Het Rode Kruis heeft bijvoorbeeld 2500 plaatsen beschikbaar gesteld.
Dat is heel mooi. Het Rode Kruis heeft deze inmiddels allemaal ingevuld en
wil het aantal gaan verdubbelen. Voor die verdubbeling ga ik weer € 10
geven. Dat geldt voor iedereen die zich bij mij meldt met een flink aantal
plaatsen. NOC*NSF vroeg echter een structurele subsidie van 14 mln. in de
koepel. Ik hou erg van het besteden van geld op lokaal niveau. Als zij zeggen
dat zij 10 000 plaatsen willen leveren, betaal ik graag € 10
per plaats. Op dat moment kunnen zij op mij rekenen. Ik voer ook gesprekken
met sport-, kunst- en cultuurinstellingen en met organisaties voor muziek
en informele zorg, omdat ik nog veel verder wil verbreden.Ik kom nu op de kleine vrijwilligersorganisaties op lokaal niveau. Als
ik die organisaties allemaal ga financieren, zou ik honderden miljoenen kwijt
zijn, versnipperd over al die organisaties. Ik heb gemeend – daar hebben
wij hier over gesproken in het kader van het plan – om ongeveer € 500 –
dat is 100 mln. gedeeld door 200 000 – per leerling aan de scholen
te geven. De school is verantwoordelijk en wordt straks door ons aangesproken
op het daadwerkelijk uitvoeren van de verplichte maatschappelijke stage. Het
is de scholen er natuurlijk alles aan gelegen om de beschikbare plaatsen in
de samenleving te behouden. Het is dus aan de school om in overleg te gaan
met de organisaties om te bezien wat zij nodig hebben. Als een kind in zijn
eigen dorp bij zijn eigen voetbalvereniging F’jes gaat trainen, is daar
nauwelijks een cent voor nodig voor begeleiding. Dat weet ik uit ervaring.
Dat vindt gewoon plaats binnen die vereniging. Het kan ook zijn dat zij in
een ggz-instelling aan de slag zijn. Die instelling doet dat heel graag omdat
zij jonge mensen met de psychiatrie in aanraking wil laten komen, maar dit
vraagt wel support van de school. Het kan zijn dat de school zegt dat het
haar zoveel waard is, dat zij uit dat budget een bijdrage levert voor het
begeleiden van die kinderen. Dat lijkt mij de juiste weg. Met een grote versnippering
over alle vrijwilligersorganisaties in Nederland, geef je veel geld uit, maar
is de verantwoordelijkheid niet goed geregeld. Dan hebben wij die niet goed
geborgd.De voorzitter: Het was veel. De voorzitter
had natuurlijk de maatschappelijke stage buiten de orde kunnen verklaren,
maar het is een actueel politiek onderwerp. Daarom hebben wij het even meegenomen.
Er is ruimte voor een korte tweede termijn, waarbij ik de commissie er wel
op wijs dat een aantal leden om 17.00 uur andere verplichtingen heeft. Wij
moeten dus wel strak zijn met de tijd. Ik draag het voorzitterschap over aan
de heer Depla nadat hij zijn inbreng in tweede termijn heeft geleverd.Nadere gedachtewisselingDe heer Depla (PvdA): Voorzitter. Ik dank
de staatssecretaris voor de uitgebreide beantwoording. Er moet mij iets van
het hart. De discussie over terugkeer van het mavo hebben wij ook in het debat
over het rapport van de commissie-Dijsselbloem gevoerd. Elke keer is de conclusie
dat het toegestaan is en dat het een kwestie is van het bordje ophangen. Ik
vind het teleurstellend of misschien wel van ideeënarmoede getuigen dat
sommige fracties dat in elk debat opnieuw voorstellen en dan denken dat zij
iets nieuws hebben gedaan.Over de kwaliteit zijn wij het eens, maar wat betreft de zwakke scholen
moet er een tandje bij. Ik vind de situatie van het vmbo in de grote steden
zorgwekkend. 40% van die scholen is beoordeeld als zwak of zeer zwak.
De inspectie concludeert dat de slechte prestaties op deze indicatoren structureel
zijn en dat zij achteruit gaan. Die scholen scoren ook slecht op vaardigheden.
Ik denk echt dat wij naast die algemene kwaliteitsagenda gericht actie moeten
ondernemen op zwakke scholen en op scholen in de grote steden. Ik ben blij
dat de staatssecretaris het idee van de EHBO op scholen inbrengt bij de VO-raad.
Ik wil daarna echter het verhaal wel terughebben. Die koepels waren de eerste
die mij belden met de mededeling dat zij het al deden en toch zien wij dat
heel veel scholen zwak presteren. Ik wil hun verhaal terugzien, want wij hebben
een verantwoordelijkheid om in de gaten te houden of die zwakke scholen er
snel bovenop komen. Dat wil ik niet alleen aan de koepels overlaten.Ik ben blij dat er de facto een fusiestop is voor dit jaar en dat wij
rustig over de menselijke maat kunnen spreken. De technische vragen die ik
heb over vmbo-mbo2 zal ik schriftelijk indienen. Ik zie wat technische onderdelen
waarvan ik denk dat die leiden tot een soort bureaucratie waar niemand op
zit te wachten. Wij moeten maar bezien of ik daar gelijk in heb en als dat
het geval is, moeten deze problemen worden opgelost.Er moet worden doorgegaan met de algemene kwaliteitsverbetering, want
daar hebben de vmbo-leerlingen recht op. Er moet meer aandacht zijn voor zwakke
scholen en de grote steden. Wij moeten uitgebreid terugkomen op de vraag hoe
wij moeten omgaan met leerlingen die zorg nodig hebben en leerproblemen hebben.De heer Biskop (CDA): Voorzitter. Op het label «mavo»
hoeven wij niet meer in te gaan. Ik wou nog iets van Shakespeare citeren,
maar dat zal ik niet maar doen. «What’s in a name» en of
die roos dan nog even lekker ruikt.Wij hebben geconstateerd dat het vmbo helemaal niet zo’n mislukte
onderwijsvorm is. De commissie-Dijsselbloem is er ook positief over, zeker
waar het gaat om de ouders. Mevrouw Dezentjé zei dat ouders wakker
liggen over de schoolkeuze. Dat is voor een deel te verklaren. Wij hebben
die verschillende leerwegen hebben gedefinieerd. De vraag is of leerkrachten
van groep 8 daar wel voldoende in thuis zijn om die ouders daar goed over
voor te lichten. Misschien ligt daar ook nog een schone taak.Ik ben blij dat de staatssecretaris is ingegaan op de vragen over de certificaten
van de brancheorganisaties, met name voor de leerlingen van de praktijkschool.
Hoe zit het met de AKA-opleiding? AKA-leerlingen hebben een algemene arbeidsmarktkwalificatie.
De staatssecretaris zegt dat zij vrijgesteld zijn van de kwalificatieplicht
als zij een baan hebben. Hoe komen zij aan een branchecertificaat?Voor goed onderwijs zijn goede leraren nodig. Er is ooit gevraagd of er
geen leraren specifiek voor het vmbo zouden moeten zijn, of dat geen specialisatie
zou kunnen zijn. Ik hoor daar graag een reactie van de staatssecretaris op.De heer Jasper Van Dijk (SP): Voorzitter.
Ik erken dat er drie hoofdrichtingen zijn binnen het vmbo, namelijk de vakscholen,
de beroepsopleidingen en de mavo-achtige opleidingen. Dat vind ik goed. Ik
zie dat het vmbo daarbinnen ruimte creëert. Die ruimte moeten wij geven,
want dan kan het onderwijs ook kleinschalig worden vormgegeven. Dat is het
allerbelangrijkste.De staatssecretaris zegt dat een fusietoets of een fusiestop niet nodig
is, omdat de deadline pas op 1 mei 2009 is. Ik denk dat dit wel nodig
is. Er moet op zijn minst een signaal worden afgegeven. Er zijn nu scholen
bezig met fusies. Er worden aanvragen gedaan en er zijn lopende fusies. De
staatssecretaris zegt dat wij dat dan wel zien op 1 mei. Dat is een slecht
signaal, want wij willen naar kleine scholen en niet naar schaalvergroting.De maatschappelijke stage hoeft geen bureaucratisch gebeuren te zijn.
Als de staatssecretaris € 10 per leerling geeft, kan zij dat als
richting aangeven aan de scholen. Als een kleine organisatie aan de slag gaat
met leerlingen, kan een vergoeding van €10 per leerling als uitgangspunt
worden genomen. Dat hoeft helemaal geen groot project te zijn. Het is gewoon
een uitgangspunt. Nu bestaat er, terecht, zorg bij de kleine vrijwilligersorganisaties.De staatssecretaris zegt dat het bedrag van 200 mln. bestemd is voor bepaalde
doelen, maar zij wil het niet oormerken. Dat snap ik wel. Het is echter de
vraag of de besteding van dat geld voldoende kan worden verantwoord. Zij zegt
dat zij naar de jaarverslagen zal kijken. Er zijn grote vragen over geld dat
op de bank staat bij middelbare scholen, dat niet in het klaslokaal terecht
komt. Wat voor sancties kunnen worden opgelegd als dat geld niet goed terechtkomt?Voorzitter: DeplaMevrouw Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD):
Voorzitter. Ik heb nog drie puntjes. Ik dank de staatssecretaris voor het
omarmen van mijn plan voor de loopbaanknipkaart. Kan zij de Kamer informeren
als het overleg dat hierover met de VO-raad heeft plaatsgevonden?Ik ben nog niet helemaal tevreden over de terughoudendheid die ik bespeur
om het bedrijfsleven te betrekken bij het samenstellen van examens. Het is
belangrijk dat de scholen aan het bedrijfsleven vragen wat zij kunnen betekenen.
Dat is de sleutel tot een succesvolle loopbaan van onze jeugd. Waarom wordt
daar zo terughoudend en angstig op gereageerd? Waarom wordt het niet gewoon
geregeld?Ik vind de reputatie van het vmbo zorgelijk. Ik ken uitstekende vmbo’s.
Daar ben ik ook hartstikke trots op. Ik ben bij een daarvan nauw betrokken
geweest, dus ik weet dat het heel goed kan gaan. Toch deugt de reputatie niet.
Ik vind dat erg jammer, met name voor de vmbo’s die het zo goed doen.
Dat imago is toch een maatschappelijk probleem, aangezien 60% van de
leerlingen naar een vmbo-school gaat. Die roep om het mavo kan toch niet helemaal
worden weggezet met de opmerking dat de scholen het zelf maar moeten uitzoeken?
Scholen kunnen dat individueel volgens mij niet opknappen. Kan de staatssecretaris
niet eens praten met de VO-raad over de vraag hoe hieraan kan worden gewerkt?
Ik vind dat toch een slechte maatschappelijke ontwikkeling.De heer Bosma (PVV): Voorzitter. Ik denk dat
dit algemeen overleg drie concrete zaken heeft opgeleverd, namelijk de ansichtkaart
van het CDA, de knipkaart van de VVD en de mavo-kaart van vandaag van de PVV.
Ik begrijp best dat er een beetje lacherig werd gedaan tijdens mijn eerste
termijn om het pleidooi, verre van origineel, voor het mavo. Ik hoorde later
dat dit ideeënarmoede betrof. Je kunt Shakespeare citeren tot je een
ons weegt, maar een label heeft ook iets van waarde. Als je daaraan twijfelt,
moet je eens gaan praten met mensen van Nike of Coca Cola. Mavo is gewoon
een goed, zij het slapend, merk. Ik heb goed geluisterd naar de staatssecretaris,
die zich ook had kunnen beperken tot het voorlezen van de wet en sec had kunnen
zeggen dat het allemaal mag. Ik meende in haar woorden een zekere aanmoediging
te horen om toch die naam terug te brengen op de gevel. Dat vind ik hartstikke
goed. Zij zegt eigenlijk, om in Nike-taal te blijven, «Just Do It».
Dat lijkt mij winst voor vandaag.Ik heb iets gezegd over het op de helling zetten van de WVO. Daar heeft
de staatssecretaris niet op gereageerd. Als zij dat om redenen van tijd achterwege
wil laten, zout ik het op voor een andere keer. Het was wat ik uit bevindingen
van de Commissie Bruikbare Rechtsorde dacht te destilleren. Wij hebben nog
11 minuten, dus ik stel voor dat wij er een andere keer over verder praten.De heer Dibi (GroenLinks): Voorzitter. Ik
dank de staatssecretaris voor haar beantwoording. Ik sluit mij aan bij wat
de heer Depla zei over de discussie over het mavo en het vmbo. Ook ik vind
het pleidooi voor het mavo getuigen van ideeënarmoede. Wij moeten op
redelijk veel zaken wachten, waaronder het onderzoek naar het stapelen en
het wetsvoorstel inzake goed bestuur. Als die er zijn, gaan wij verder praten
over de vraag wat wij concreet kunnen veranderen.Ik vond het antwoord over de tijdsbesteding van leraren iets te gemakkelijk.
In het rustige Oosten zijn leraren natuurlijk met heel andere dingen bezig
dan in Amsterdam-West. De staatssecretaris zei dat het helaas de realiteit
is dat leraren in een achterstandswijk met heel andere zaken bezig zijn. Zij
legt zich daar eigenlijk een beetje bij neer. Dat vind ik echt een foute opstelling
van een staatssecretaris van OCW. Ik vind dat zij moet zeggen dat een docent
in de eerste plaats bezig moet zijn met onderwijs en dat alle andere taken
uit zijn of haar handen moeten worden genomen. Zij heeft zelf erkend dat leraren
in achterstandswijken inderdaad bezig zijn met heel veel randzaken. Wat gaat
zij eraan doen om dat te verminderen?Mijn slotopmerking betreft de maatschappelijke stage. Wij krijgen als
Kamerlid allemaal wel eens signalen uit de samenleving, zoals mailtjes en
telefoontjes. Dat zijn niet altijd leuke dingen om hier te vragen. Ik vond
het geen leuke vraag om te stellen. Het is wel mijn taak als Kamerlid om te
vragen hoe het geld wordt verdeeld en waarom bepaalde organisaties buiten
de deur zijn gehouden toen zij om extra geld vroegen en andere niet. Toen
ik naar dat lijstje keek – ik weet ook dat het CDA goed is vertegenwoordigd
in het maatschappelijk middenveld – kreeg ik daar toch een beetje een
raar gevoel bij. Daarom heb ik het hier als open vraag op tafel gelegd. Ik
vind het jammer dat de staatssecretaris zegt: zo communiceren wij niet met
elkaar. Het is gewoon mijn controlerende taak. Ik ben blij dat zij zo’n
goed antwoord heeft gegeven op mijn vraag.De heer Pechtold (D66): Voorzitter. Dit is
niet het eerste en zeker ook niet laatste gesprek over het vmbo. Mijn fractie
steunt de staatssecretaris in grote lijnen. Het verhaal over de versoepeling
van de vijfjaarsregel heb ik niet helemaal meegekregen omdat ik even weg was.
Als die vraag wel beantwoord is, lees ik het wel. Ik vind inzet wat betreft
het niveau van rekenen en taal te weinig ambitieus. Ik zou echt willen dat
de staatssecretaris daar krachtig op inzet en dat zij ook inzet op minimaal
een voldoende voor die vakken.De staatssecretaris is niet echt krachtdadig waar het gaat om allochtone
leerlingen. Ik hoor ook geen enkele verbinding met de 40-wijkenaanpak. Dit
kabinet wilde dit soort dingen toch integraal aanpakken? Ik heb ook niets
gehoord over brigades die zouden kunnen worden opgezet van speciaal opgeleide
leraren om op tijdelijke basis scholen te versterken. Daar zou ik die tientjes
liever aan weggeven dan aan dat hele CDA-maatschappelijk middenveld. Vele
tientjes maken immers toch ook weer een miljoen.Ik vind dat de staatssecretaris best een goed signaal afgeeft wat betreft
het mavo, maar het smaakt naar meer. Er zijn vast scholen die nu twijfelen, die onderzoek willen doen naar de naam waaronder zij leerlingen
willen werven, die een studie willen doen naar hoe dat in de regio ligt of
die ervaringen van anderen willen horen. Ik verwacht van de staatssecretaris
een proactieve houding op dit terrein. Er moet niet alleen worden gezegd dat
de mogelijkheid bestaat, want die staat gewoon in de wet. Zou zij ons een
brief kunnen sturen waarin zij haar visie op de toekomst van het mavo, nu
dat niet uit de wet is gehaald, naast het vmbo uiteenzet? Dat is volgens mij
volledig in lijn met haar beleid. Ik vraag haar daarin op te nemen dat OCW
scholen die extra expertise nodig hebben of een onderzoek willen doen, kan
helpen.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Voorzitter. Ik loop de punten langs. De heer Depla vroeg hoe wij ermee omgaan
dat 40% van de vmbo-scholen in de vier grote steden zwak is. Dat is
gekoppeld aan de problematiek rond segregatie. Daarover zijn vragen gesteld,
door wethouder Den Besten van Utrecht. Daar ben ik mee bezig, waarbij ik ook
kijk naar het vmbo. Dit ligt in het verlengde van een inspectierapport op
dat vlak rond de positie van de vmbo-instellingen in de vier grote steden.
Ik ben er wel degelijk mee bezig. Het risicogericht toezicht, dat nieuw is,
is juist gericht op dit type scholen. Wij proberen tijd vrij te spelen door
niet elke keer maar overal bezoeken af te leggen, ook daar waar het goed gaat.
De bedoeling is om de kostbare tijd van de inspectie in te zetten op deze
scholen. Dat heeft een toegevoegde waarde. Ik kom terug op dit thema als ik
het overleg met de G4 heb gehad naar aanleiding van het inspectierapport.
Ik zal de G4 vragen wat zij nodig hebben om zaken beter en anders te laten
verlopen. Ik zal de Kamer daar begin 2009 over informeren.De heer Depla (PvdA): Kunt u dat niet al voor
de begrotingsbehandeling sturen, staatssecretaris?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Nee, dat gaat niet. Het onderzoek is al gaande. Ik heb daar al een brief over
gezonden. Ik wil wel kijken of het mogelijk is, maar ik denk van niet. Wij
hebben daar meer tijd voor uitgetrokken. Het traject loopt op dit moment al.De heer Depla (PvdA): Een belangrijk punt
in de begroting van OCW is de kwaliteit van zwakke scholen.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Wij hebben nog heel veel te bespreken na de begrotingsbehandeling, want het
houdt niet op.De heer Depla (PvdA): Helaas.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Ik wil dus ook nog wel iets voor u bewaren.De heer Depla (PvdA): Dit is wel urgent.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Dat klopt, maar dit heb ik toegezegd.De heer Biskop (CDA): Kan de voorzitter de
heer Depla vragen of hij het kort houdt?De heer Depla (PvdA): Dit doe ik namens u,
om de informatie snel te krijgen.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Ik heb het toegezegd begin 2009. Mocht ik in staat zijn om die informatie
voor die tijd aan de Kamer te zenden, dan zal ik dat niet nalaten.
Ik kijk er wel even naar, maar ik heb het niet voor niets begin 2009 toegezegd.
Er zit het een en ander aan vast.De heer Biskop vroeg of er ook voorlichting kan worden gegeven aan het
primair onderwijs over het vmbo. Ik denk dat hij een punt heeft. Daar gaat
het vaak al fout. Het idee dat een kind naar het vmbo moet en naar het vwo
mag, is echt slecht. Wij moeten opletten dat wij dat beeld hier niet te veel
voeden door te zeggen dat het zo mooi zou zijn als het vmbo mavo heet in plaats
van vmbo. Er gebeuren gewoon hartstikke goede dingen op het vmbo. Daarom heb
ik er ook niet veel behoefte aan om een brief aan de Kamer te sturen over
dit onderwerp. Er is sprake van pluriformiteit. Elke school heeft de mogelijkheid
om zelf actief aan de weg te timmeren en te kiezen welk publiek zij wil bedienen
en wie zij graag binnen zijn school wil halen, gezien de wijk waarin de school
ligt. Die ruimte is er en dat weten scholen. Zij zien dat dit type school
elders prima functioneert. Ik heb geen behoefte aan een brief, omdat ik het
gevoel heb dat ik dan de andere kant op ga neigen. Ik heb die neiging niet
omdat ik plussen en minnen van beide varianten zie. Bovendien is het heel
erg omgevingsgerelateerd. Het is de keuze van de school hoe hij zich wil profileren.Er werd gevraagd of leerlingen van de AKA-opleiding ook een diploma meekrijgen.
Dat heb ik even niet in beeld. Ik hoor net dat zij een mbo-1-diploma krijgen.De heer Biskop (CDA): Het ging mij om de branchecertificaten.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Het is eigenlijk een heel algemene opleiding. Juist AKA is een heel algemene
assistentenopleiding. Met een mbo-1-diploma wordt het meeste recht gedaan
aan de algemeenheid van de opleiding. Ik wil ook voorkomen dat in het reguliere
onderwijsstelsel met certificaten wordt gewerkt. Dat vind ik echt bij de praktijkschool
horen, waar op dit moment te weinig die mogelijkheid wordt geboden voor jongeren.
Zij willen toch een diploma halen aan het einde van de rit.Er werd gevraagd naar specialisatie van leraren. De lerarenagenda is aan
de Kamer gezonden. Ik heb vaak het signaal gekregen dat tussen algemeen vormend
onderwijs en beroepsonderwijs eigenlijk een aparte opleiding zou moeten komen.
Ik heb echter ook heel vaak – in het onderwijs zijn ongelofelijk veel
hoofden en zinnen – gehoord dat wij dat juist niet moeten doen vanwege
de flexibele inzet van leraren en dat de organisatie van de school veel lastiger
is als leraren allemaal verschillende specialisaties hebben. Ik heb aan de
werkgevers, de werknemers en de lerarenopleiding gevraagd om mij daarover
te adviseren, zowel over avo- en beroepsonderwijs als over kleine en grote
kinderen in het primair onderwijs. Dat gaat zijn beslag krijgen. Ik hoop dat
ik daarover in het voorjaar van 2009 een advies ontvang. Het is niet eenvoudig.
Er zitten echt plussen en minnen aan. Misschien moeten wij de opleidingen
wel flexibeler maken, dat er verschillende uitstroomkwalificaties zijn en
daaraan verbonden bevoegdheden. Het is nu een heel brede bevoegdheid, de tweede
graads. Die loopt tot en met het mbo. Dat vind ik buitengewoon breed.De heren Van Dijk en Pechtold gaven aan het beleid ten aanzien van segregatie
te weinig daadkrachtig te vinden. Daar zijn wij het gewoon niet over eens.
Ik ben buitengewoon daadkrachtig waar het gaat om het achterstandenbeleid
en het vsv-beleid, dat ook echt gericht is op deze leerlingen. Ik maak alleen
een andere keuze. Ik kies niet voor een specifieke aanpak gericht op segregatie.
Ik wil dit soort dingen op hun merites beoordelen. Het kan zijn dat uit de
gesprekken met de grote steden blijkt dat op bepaalde punten gemeenten en
scholen iets meer ruimte moeten krijgen om iets in die richting te doen. De
wethouders hebben echter tot op heden gezegd dat zij niet goed weten wat zij
specifiek zouden kunnen doen wat betreft het voortgezet onderwijs. Ik heb
nog geen prachtige kant-en-klare ideeën voor het Nederlandse
onderwijs gezien. Ik wacht dus die besprekingen af.De 200 mln. zijn verbonden aan de regeling. Ik vertrouw erop dat de scholen
de middelen zullen inzetten voor de prioriteiten die zij zelf hebben geformuleerd.
Echte sancties heb ik niet. Scholen hebben de autonomie om dat geld uit te
geven. Ik had het ook kunnen toevoegen aan de lumpsum. Daar heb ik niet voor
gekozen. Ik heb het budget nadrukkelijk willen verbinden aan de kwaliteitsagenda
en daarbinnen met name rekenen en taal centraal gezet. Als dit soort dingen
niet werkt, is het wat mij betreft over een aantal jaren afgelopen. Dan moeten
wij per onderdeel financieren. Ik geloof er echter in dat de gezamenlijke
agenda met de gezamenlijke doelen scholen zal aanzetten om op een goede wijze
met deze middelen om te gaan.Mevrouw Dezentjé zou toch graag het bedrijfsleven bij het centraal
examen betrokken willen hebben. Ik zie de betrokkenheid van het bedrijfsleven
bij het vmbo toenemen. Ik vind de tijd nog niet rijp om het bedrijfsleven
bij de centrale examens te halen. Ik heb veel liever dat men door steeds meer
stages bij het bedrijfsleven die contacten worden verstevigd. Dan kan men
praten over wat er binnen het vmbo gebeurt. Het moet wel duidelijk zijn dat
het vmbo niet leidt tot een beroepskwalificatie. Dat gebeurt pas in het mbo.
Daar is die band steviger. Ik vind niet dat ik daar nu het vmbo mee moet belasten.
Het kost namelijk best veel tijd om al die branches te betrekken. Het mbo
heeft daar de tijd voor en wordt daarvoor betaald. Voor het vmbo is dat minder
het geval, maar ik zie toch dat vrijwillig die slag wordt gemaakt. Dat vind
ik een goede beweging.Mevrouw Dezentjé vindt dat het imago van het vmbo een groot punt
van zorg blijft en vraagt wat daaraan kan worden gedaan. Daar kan op allerlei
manieren aan worden gewerkt. Ik heb daar toevallig afgelopen maand over gebrainstormd
met een aantal mensen, ook uit het bedrijfsleven. Meer doen met stages is
belangrijk. Het beroepsonderwijs moet überhaupt steviger op de agenda
worden gezet. Elk nadeel heeft zijn voordeel: nu de economie problematischer
wordt, begint het beroepsonderwijs aan relevantie te winnen. Een beginnende
werknemer met een beroepsopleiding verdient vaak meer dan een beginnende academicus.
Dat zal ook de status zeker verhogen. Dat is echter een ontzettend moeizaam
traject. Ik zou graag willen dat ik het er aan de haren uit zou kunnen slepen,
want het doet mij ook pijn. Als ik op scholen kom, zie ik wat er gebeurt en
wat een reuze zelfbewuste jongeren daar rondlopen. Zij zijn heel down to earth
en heel erg praktisch ingesteld. Het is dan jammer dat dan toch nog wordt
gezegd dat kinderen «naar het vmbo moeten». Dat doet hen geen
recht. Daar moeten wij op allerlei manieren dingen mee doen. Er gebeurt wel
veel. Ik vind Skillmaster en de EuroSkills echt geweldig. Het is echt heel
mooi om te zien wat daar gebeurt. Ik ben zelf ook aan het doordenken over
dit onderwerp. Ik ben erover in gesprek met de ouderorganisaties.De heer Bosma vroeg of de WVO niet op de helling kan, zoals de Commissie
Bruikbare Rechtsorde voorstelt. Die commissie heeft, zoals ik in mijn brief
schrijf, met een zekere juridische distantie gekeken naar het geheel. Ik moet
er niet aan denken om een wet voor het vmbo op de helling te gooien. Ik heb
veel liever dat wij met elkaar bekijken hoe wij op zo’n manier aan de
knoppen draaien dat meer ruimte wordt gecreëerd, zoals wij dat in de
afgelopen tijd hebben gedaan.De heer Dibi vraagt of toch wat serieuzer kan worden gekeken naar de tijdsbesteding.
Het moet duidelijk zijn dat ik de tijdsbesteding buitengewoon serieus neem.
Daarom investeer ik in zorgadviesteams de komende jaren, zodat op elke school
een zorgadviesteam komt. Het moet immers niet zo zijn dat leraren in de kwetsbare
wijken bezig zijn met de problemen van kinderen en niet met het geven van
onderwijs. Dat is de reden dat ik met Rotterdam in gesprek ben en bezie of
ik iets met die wijkschool kan. Ik vind dat kinderen niet belastend op de
school aanwezig moeten zijn, maar ergens anders een plek in een
goede omgeving moeten krijgen zodat met ze aan de slag kan worden gegaan.
Er zullen altijd verschillen zijn. Dat is volgens mij juist vaak de reden
dat een bepaalde docent kiest voor een bepaalde school, omdat hij het leuk
vindt en er soms extra energie in steekt. Het is voor mij ondoenlijk om die
tijdsbesteding in de breedte door te lichten.Ik ben bereid om het rapport van het onderzoek van Regioplan naar de Kamer
te zenden zodat de leden daarvan kennis kunnen nemen. Ik vind het heel ingewikkeld
om een totaalbeeld te krijgen van de tijdsbesteding in Nederland. Wij hebben
het in grove lijnen onderzocht. Wij weten dat het aantal uren echt lesgeven
ten opzichte van taakbeleid voor fulltimer in het voortgezet onderwijs veel
minder is dan op dit moment volgens de cao verplicht is, om maar eens een
dwarsstraat te noemen. Het opvoeden, het orde houden en het lesgeven differentiëren
is heel lastig, want deze zaken lopen vaak ook heel erg door de les heen.
Die zijn niet met een schaartje te knippen. Ik zal wel het onderzoeksrapport
opsturen. Het moet wel duidelijk zijn dat het buiten kijf staat dat de docenten
in de wijken waarover de heer Dibi spreekt kunnen rekenen op onze support
en mijn support. Daarom investeer ik zo in vsv en alle dingen die ik zojuist
noemde.Ik ben inderdaad ingegaan op de vraag van de heer Pechtold over de vijfjaarsregel.
Ik heb gezegd dat ik nader naar dit punt zal kijken in het kader van stapelen
en doorstromen. Het komt dus terug. Ik heb al even iets gezegd over het reken-
en taalniveau. Ik kijk naar de centrale examens. Dat heeft ook al in de kranten
gestaan. Hoe ik daar definitief mee omga, hoort de Kamer in de week na het
herfstreces. Wat betreft allochtone leerlingen maken wij gewoon andere keuzes,
heb ik al gezegd. Ik ben buitengewoon actief in het achterstandenbeleid.Ik volg Barack Obama met spanning en enthousiasme.De heer Pechtold (D66): Dat mag u niet zeggen.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Je mag toch met enthousiasme kijken naar de manier waarop mensen campagne
voeren? Een vliegende brigade van docenten heb ik niet zomaar in mijn achterzak.
Ik wil proberen om überhaupt alle plaatsen gevuld te krijgen. Daarom
heb ik afgelopen weken de lerarenagenda gepresenteerd en probeer ik om een
bachelor met een minor educatief in te voeren.De heer Jasper van Dijk (SP): Ik had nog gevraagd
of de staatssecretaris kan kijken of de scholen wat betreft de maatschappelijke
stages als uitgangspunt kunnen nemen dat vrijwilligersorganisaties een vergoeding
krijgen per leerling.De heer Depla (PvdA): De vraag over een soort
EHBO voor zwakke scholen is nu naar de VO-raad geschoven. Ik heb daar geen
100% vertrouwen in. Ik wil graag geïnformeerd worden over hetgeen
de VO-raad precies gaat doen om zwakke scholen te ondersteunen. Het is immers
onze verantwoordelijkheid, artikel 23 van de Grondwet, om de kwaliteit van
het onderwijs te borgen. Kan de staatssecretaris toezeggen dat de Kamer daarover
wordt geïnformeerd?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Het is mij niet helemaal duidelijk wat de heer Van Dijk bedoelt.De heer Jasper van Dijk (SP): U hebt afgesproken
dat grote organisaties € 10 per leerling krijgen voor de maatschappelijke
stage. Kunt u bezien of scholen dat ook voor de kleinere organisaties kunnen
nastreven?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Die € 10 is een soort aanjaagsubsidie voor de grotere organisaties.
Het is geen begeleidingssubsidie, maar een aanjaagsubsidie. Op dit moment
loopt een pilot. Ik moet bezien wat daar voor informatie uit voortkomt. Ik
sprak net al over het trainen van F’jes bij de voetbalclub in Schipluiden,
zoals mijn eigen zoon naar tevredenheid heeft gedaan. Hij heeft een bonnetje
meegekregen toen hij klaar was in plaats van dat de club geld vroeg om hem
goed te kunnen begeleiden. Zo gaat dat soort vrijwilligerswerk. Ik wil in
de pilot goed kijken wat het verloop is en waar scholen en organisaties tegenop
lopen. Aan de pilot nemen 60 000 leerlingen deel, dus er is sprake van
een enorme diversiteit. Aan de hand van de uitkomsten ervan, wil ik kijken
hoe wij er uiteindelijk mee zullen omgaan. Dit is mijn inzet. Ik weet dat
bij de ene plaats €10 een aanfluiting is en dat het bij de andere niet
nodig is.De voorzitter: Wij gaan de discussie niet
heropenen.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Alle grote organisaties die zich aanmelden en een flink aantal plaatsen garanderen,
krijgen die €10.De voorzitter: Het punt is duidelijk. U wilt
het niet en de SP-fractie wel. De heer Van Dijk moet maar beoordelen of hij
daar een VAO over wil aanvragen.De heer Jasper van Dijk (SP): Dat is een goede
suggestie.Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
Eind 2009 worden de pilots geëvalueerd. Wij hebben er nu voor gekozen
om de pilot op de genoemde wijze uit te voeren. Het bedrag doet ook geen recht,
want € 10 is een aanjaagpremie om ervoor te zorgen dat grote koepels
hierover communiceren binnen de organisaties.De voorzitter: Wij gaan nu de discussie herhalen.
Het is aan een Kamerlid zelf of hij een VAO aanvraagt. Er is ook nog een begroting
waar dit onderwerp is opgenomen. Er zijn dus genoeg mogelijkheden om hierop
terug te komen. Laten wij de discussie dus nu afsluiten. Dit punt stond ook
niet centraal op de agenda. Dit overleg ging over het vmbo. Kunt u de laatste
vraag beantwoorden?Staatssecretaris Van Bijsterveldt-Vliegenthart:
U zegt dat de kwaliteit van het onderwijs onze eigen verantwoordelijkheid
is, mijnheer Depla. De werkelijkheid is dat wij in Nederland bepaalde wetgeving
hebben op grond waarvan een school een zekere tijd heeft om onder eigen verantwoordelijkheid
haar zaken op orde te krijgen. De inspectie ziet erop toe dat dit gebeurt.
Er zijn een aantal termijnen vastgesteld waarbinnen dit moet gebeuren. Het
is dus helemaal niet zo gek om in dat kader te besluiten om voor die periode
met de brancheorganisatie af te spreken dat zij iets organiseren om zwakke
scholen te helpen. Dat past in de eigen verantwoordelijkheid binnen die fase.
Als het daarbuiten komt en het echt helemaal fout gaat, hebben wij op dit
moment meestal niet al te veel instrumenten in handen. Daarom komen wij met
een wetsvoorstel inzake goed bestuur. Scholen hebben echter wel degelijk een
eigen verantwoordelijkheid.De heer Depla (PvdA): Dit is een inhoudelijke
discussie waarin wij het nog niet met elkaar eens zijn. Laten wij die nu niet
verder voeren. Ik begrijp dat wij de informatie waarom ik heb gevraagd niet
krijgen. Wij zullen deze discussie verder voeren bij het wetsvoorstel of bij
de begroting.Toezeggingen– De resultaten van het doorstroomonderzoek, inclusief de verblijfsduurregeling,
worden voor de begrotingsbehandeling aan de Kamer gestuurd.– Kort na het herfstreces ontvangt de Kamer een brief over de examens
en de verhouding tussen het schoolexamen en het centraal examen.– De staatssecretaris informeert de Kamer begin 2009 of eerder over
de beleidsvoornemens inzake segregatie, de ondersteuning van zwakke scholen
en de ondersteuning van de grote steden bij het vmbo.– Voor het einde van het jaar ontvangt de Kamer het wetsvoorstel
inzake goed bestuur.– De staatssecretaris zal de Kamer informeren over de resultaten
van het overleg met de onderwijsorganisaties over het voorstel inzake de knipkaart
voor snuffelstages.– De staatssecretaris zal aan de Stichting van het Onderwijs en
de lerarenopleidingen een advies vragen over de wenselijkheid en de mogelijkheid
van een aparte lerarenopleiding voor het vmbo.– De Kamer ontvangt op het korte termijn het rapport van het onderzoek
van Regioplan over de tijdsbesteding van leraren in het algemeen.De voorzitter van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,Van de CampDe griffier van de vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,De KlerXNoot1Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), Van de Camp (CDA), voorzitter, Depla (PvdA),
Slob (ChristenUnie), Remkes (VVD), Joldersma (CDA), Jan de Vries (CDA), Van
Vroonhoven-Kok (CDA), Jan Jacob van Dijk (CDA), Aptroot (VVD), Leerdam (PvdA),
Kraneveldt-van der Veen (PvdA), Roefs (PvdA), ondervoorzitter, Verdonk (Verdonk),
Van Leeuwen (SP), Biskop (CDA), Bosma (PVV), Pechtold (D66), Zijlstra (VVD),
Langkamp (SP), Jasper van Dijk (SP), Besselink (PvdA), De Rooij (SP), Ouwehand
(PvdD) en Dibi (GroenLinks).Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Ferrier (CDA), Gill’ard (PvdA),
Anker (ChristenUnie), Van Miltenburg (VVD), Atsma (CDA), Sterk (CDA), Vietsch
(CDA), Schinkelshoek (CDA), Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD), Van Dijken
(PvdA), Hamer (PvdA), Van Dam (PvdA), Van der Burg (VVD), Gesthuizen (SP),
Jonker (CDA), Fritsma (PVV), Van der Ham (D66), Ten Broeke (VVD), Van Bommel
(SP), Leijten (SP), Timmer (PvdA), Gerkens (SP), Thieme (PvdD) en Halsema
(GroenLinks).XNoot2Samenstelling:Leden: Van der Vlies (SGP), De Wit (SP), voorzitter, Van Gent (GroenLinks),
Blok (VVD), Tichelaar (PvdA), Jan Jacob van Dijk (CDA), Smeets (PvdA), Dezentjé
Hamming-Bluemink (VVD), Omtzigt (CDA), Van Hijum (CDA), Timmer (PvdA), Koşer
Kaya (D66), Jonker (CDA), ondervoorzitter, Luijben (SP), Ulenbelt (SP), Ortega-Martijn
(ChristenUnie), Blanksma-van den Heuvel (CDA), Van der Burg (VVD), Koppejan
(CDA), Tony van Dijck (PVV), Spekman (PvdA), Thieme (PvdD), Karabulut (SP)
en Vos (PvdA).Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Gerkens (SP), Sap (GroenLinks), De Krom
(VVD), Heerts (PvdA), Smilde (CDA), Depla (PvdA), Aptroot (VVD), Sterk (CDA),
Willemse-van der Ploeg (CDA), Dijsselbloem (PvdA), Pechtold (D66), Spies (CDA),
Irrgang (SP), Lempens (SP), Cramer (ChristenUnie), Biskop (CDA), Kamp (VVD),
Joldersma (CDA), Fritsma (PVV), Tang (PvdA), Ouwehand (PvdD), Gesthuizen (SP),
Heijnen (PvdA) en Weekers (VVD). 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30079-14.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl