Regels met betrekking tot de naleving van Europese regelgeving door publieke entiteiten (Wet Naleving Europese regelgeving publieke entiteiten); Verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk Verslag (nader, tweede nader etc.)
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST137928
 2009-2010
 
 32 157
 Regels met betrekking tot de naleving van Europese regelgeving door
publieke entiteiten (Wet Naleving Europese regelgeving publieke entiteiten)
 
 
 
 
 Nr. 
 5
 VERSLAG
 Vastgesteld 11 november 2009
 De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, belast met het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel,
heeft de eer als volgt verslag uit te brengen van haar bevindingen.
 Onder het voorbehoud dat de regering op de gestelde vragen en de gemaakte
opmerkingen tijdig en genoegzaam zal hebben geantwoord, acht de commissie
de openbare beraadslaging over dit wetsvoorstel voldoende voorbereid.
 Inhoudsopgave
 Algemeen
 1. Inleiding
 2. Aanleiding tot het wetsvoorstel; praktijkvoorbeelden
 4. De reikwijdte van het wetsvoorstel
 5. Hoofdlijnen van de voorgestelde regeling
 5.1 Aanwijzingsbevoegdheden en een juridisch afdwingbaar effect
 5.2 Verhaalsrecht
 5.3 Waarborgen voor zorgvuldige besluitvorming en rechtsbescher-ming
 6. Relaties met andere wetten
 6.1 Relatie met andere wetsvoorstellen en aanbestedingsregel-geving
 6.2 Relatie met de Provinciewet en de Gemeentewet
 6.3 Relatie met andere toezichtsinstrumenten in wetgeving
 8. Rechtsvergelijkende beschouwing
 Artikelsgewijze toelichting
 Algemeen
 1. Inleiding
 De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het wetsvoorstel en zij onderschrijven het doel en de nadere uitwerking ervan.
Zij hebben nog een aantal vragen.
 Dit wetsvoorstel geeft uitvoering aan het kabinetsstandpunt «De
Europese dimensie van toezicht», dat op 7 juli 2004 aan de Tweede
Kamer is aangeboden. De leden van de CDA-fractie vragen waarom
er ruim vijf jaar tijd zit tussen dit kabinetsstandpunt en het wetsvoorstel.
 
 De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het wetsvoorstel Naleving Europese regelgeving publieke entiteiten (NErpe).
Bij hen leven nog enkele vragen.
 
 De leden van de SP-fractie zien de noodzaak van het onderhavige wetsvoorstel.
De situatie mag niet bestaan dat de Rijksoverheid opdraait voor het niet nakomen
van verdragsverplichtingen terwijl ze niet de middelen heeft om te zorgen
dat die verplichtingen worden nagekomen. Tegelijkertijd delen deze leden de
opvatting van de regering dat er zeer terughoudend moet worden omgesprongen
met het ingrijpen als Rijksoverheid bij decentrale overheden vanwege hun eigen
autonomie en democratische legitimatie. Dat vinden deze leden anders liggen
bij publieke entiteiten zonder deze vorm van legitimatie.
 
 De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het wetsvoorstel inzake de naleving van Europese regelgeving door publieke
entiteiten. Graag willen zij de regering een aantal vragen voorleggen.
 Thans is er, als het om subsidies gaat, de Wet toezicht Europese subsidies.
Voorgesteld wordt om deze wet in te trekken en de bepalingen in de onderhavige
wet op te nemen. De leden van de VVD-fractie vernemen graag wat de ervaringen
van de Wet toezicht Europese subsidies tot nu toe zijn. Daarnaast zijn zij
benieuwd naar de mate waarin de publieke entiteiten zich houden aan de Europeesrechtelijke
verplichtingen waar het wetsvoorstel betrekking op heeft?
 
 De leden van de PVV-fractie hebben kritisch kennisgenomen van het onderhavige
wetsvoorstel. Deze leden geven de voorkeur aan intergouvernementele samenwerkingsverbanden
binnen Europa en wijzen derhalve supranationale aspecten van de EU af. Zij
pleiten voor een beperking van Europese wetgeving en zullen daarom geen steun
verlenen aan dit wetsvoorstel waarmee het Rijk meer instrumenten in handen
krijgt om de naleving van Europese wetgeving door publieke entiteiten zoals
Nederlandse gemeenten en provincies te bevorderen.
 
 De leden van de SGP-fractie vinden het een goede zaak wanneer er duidelijke
regels zijn over de verhouding tussen de rijksoverheid, zelfstandige bestuursorganen
en gemeenten en provincies. Ten aanzien van de naleving van Europese regels
is het uitgangspunt hierbij voor deze leden dat de normale verhoudingen tussen
de verschillende publieke entiteiten zoveel mogelijk intact blijven.
 Hoewel deze leden begrijpen dat het voorstel een praktische oplossing
is voor het probleem van niet-naleving van Europese regels door onder meer
decentrale overheden, missen zij een meer principiële visie op de verhouding
tussen dit wetsvoorstel en de verhouding met de decentrale overheden. Juist
nu dit wetsvoorstel voor deze overheden vooral gebruikt zal kunnen worden
bij bevoegdheden die overheden autonoom uitvoeren, doorkruist dit de gebruikelijke
verhoudingen. Wil de regering hier alsnog op ingaan? Hoe wordt toch zoveel
mogelijk rekening gehouden met deze autonomie?
 De leden van de SGP-fractie constateren dat de regering diverse keren –
onder meer in de reactie op het advies van de Raad van State – verwijst
naar de herijking van het generieke toezicht die plaats zal vinden. Waarom
is het belang van het Rijk geen expliciete norm in dat kader? Wordt dat ook
niet overwogen? Waarom kiest de regering er niet voor om eerst te komen met
een grondige analyse van de tekortkomingen in de huidige verhoudingen
om pas daarna te komen met eventuele maatregelen als in dit wetsvoorstel?
 2. Aanleiding tot het wetsvoorstel; praktijkvoorbeelden
 De leden van de PvdA-fractie zouden graag weten voor welke bedragen, anders
dan die bekend zijn uit de ESF-affaire, de staat verantwoordelijk is gesteld
voor het niet nakomen van Europese regels door lagere overheden. Hoe vaak
zijn er boetes zoals genoemd op pagina 6 van de memorie van toelichting opgelegd
aan de Staat?
 
 Een van de voorbeelden die in het wetsvoorstel worden genoemd betreft
het niet krijgen van goedkeuring van de Europese Commissie bij niet-gemelde
gevallen van staatssteun. De leden van de SGP-fractie vragen of de regering
concreet kan aangeven hoe in een dergelijk geval dit wetsvoorstel effect zal
hebben. Juist het ontbreken van de melding is naar hun mening het probleem
en dat wordt niet met dit wetsvoorstel opgelost. Heeft dit niet meer te maken
met onvoldoende bekendheid met de regels bij decentrale overheden dan met
een probleem dat opgelost kan worden door in de plaats te treden? Op welke
manier moet de rijksoverheid het probleem in dit geval signaleren?
 In het geval dat een gemeente weigert staatssteun terug te vorderen, lijkt
het de leden van de SGP-fractie mogelijk om hiervoor het generieke toezichtinstrumentarium
te gebruiken. Is het op dit moment niet mogelijk om in een dergelijk geval
te eisen dat de staatssteun wordt teruggevorderd?
 4. De reikwijdte van het wetsvoorstel
 Bij de leden van de SP-fractie roept de wijze waarop met deze wet getracht
wordt de bestaande situatie te corrigeren enkele vragen op. Zo vragen deze
leden waarom, gezien het geschetste probleem, er niet ter principale geregeld
wordt dat de consequenties van het niet nakomen van verdragsverplichtingen
(boetes, dwangsommen) kunnen worden verhaald op de daarvoor verantwoordelijke
entiteiten in plaats van ook te regelen dat de Rijksoverheid kan ingrijpen
voordat dit dreigt? Deze leden zien namelijk genoeg praktijkvoorbeelden, bijvoorbeeld
bij aanbesteding, dat de juiste toepassing van het gemeenschapsrecht ruimte
laat voor interpretatie. Erkent de regering dat er een mate van beleidsvrijheid
is met betrekking tot de juiste toepassing van het gemeenschapsrecht gezien
de juridische onduidelijkheid die er in sommige gevallen bestaat? Zo ja, gaat
het rijk niet op de stoel van het Europees Hof van Justitie zitten, of in
sommige gevallen de Europese Commissie, door, voordat er een oordeel is geveld
over de juistheid van de toepassing van het gemeenschaprecht, al in te grijpen?
Hoort de afweging of men met een bepaalde handeling het risico wil lopen op
een veroordeling niet bij de decentrale overheden zelf te liggen? Heeft het
rijk niet al genoeg instrumenten om met decentrale overheden in overleg te
treden en te wijzen op mogelijke risico’s? Zou niet in plaats van dat
het rijk zijn interpretatie van de juiste toepassing van het gemeenschapsrecht
leidend maakt het de decentrale overheden moeten informeren over de beleidsvrijheid
die er bestaat, en hen aan moeten moedigen daar gebruik van te maken vanuit
hun democratisch gelegitimeerde verantwoordelijkheid?
 
 Graag krijgen de leden van de VVD-fractie een nadere verduidelijking als
het gaat om de verplichtingen waar het wetsvoorstel betrekking op heeft. Heeft
het wetsvoorstel alleen betrekking op de verplichtingen die voortvloeien uit
de nutsrichtlijn, de aanbestedingsrichtlijn en de dienstenrichtlijn of op
alle Europeesrechtelijke verplichtingen waar de publieke entiteiten zich aan
moeten houden?
 
 De leden van de SGP-fractie vragen hoe ver het begrip «publieke
entiteit» zich uitstrekt. Valt onder dit wetsvoorstel ook bijvoorbeeld
het geven van aanwijzingen aan onder meer scholen en zorginstellingen voor
zover zij te maken hebben met verplichte aanbestedingen? Betekent dit dat
de rijksoverheid op grond van dit wetsvoorstel ook bevoegd is te treden in
de besluitvorming door zulke instellingen?
 5. Hoofdlijnen van de voorgestelde regeling
 De regering stelt dat één van de voordelen van de voorgestelde
regeling is dat er ook een preventieve werking van uit kan gaan, ook al betreffen
de maatregelen een uiterste redmiddel. De leden van de SGP-fractie vragen
zich af wanneer het moment precies ontstaat dat de rijksoverheid publieke
entiteiten respectievelijk aan kan spreken of zelfs namens de publieke entiteit
kan handelen. Gaat het er daarbij om dat er bij de rijksoverheid een gevoelen
is dat een bepaalde handeling in strijd is met het Europese recht of moet
er ten minste een aanwijzing zijn dat de Europese Commissie met een ingebrekestelling
of een advies zal komen? Anders is er immers nog geen duidelijkheid over de
vraag of er daadwerkelijk sprake is of zal zijn van een schending van het
Europese recht?
 Deze leden constateren dat, als er nog geen daadwerkelijke klacht is van
de Europese Commissie, het Rijk dus al op zou kunnen treden wanneer een decentraal
overheidsorgaan weigert een opmerking over een (vermeende) schending van het
Europese recht over te nemen. Is deze constatering juist? Wordt hiermee niet
een zeer ruime mogelijkheid geboden voor inbreuk op de autonomie van decentrale
overheden?
 De leden van de SGP-fractie vragen voorts wat de gevolgen van dit wetsvoorstel
voor het bedrijfsleven zijn. Hoe kan op grond van dit wetsvoorstel worden
voorkomen dat gemeenten de aansprakelijkheid contractueel uitsluiten als zij
bezig zijn met een aanbestedingsprocedure? Is het mogelijk dat gemeenten of
provincies in een contract een bepaling opnemen dat eventuele schade door
een verhaalsactie van het Rijk voor rekening van bijvoorbeeld een projectontwikkelaar
komt? Vindt de regering dat een gewenste ontwikkeling?
 Ook vragen zij aandacht voor de risico’s dat gemeenten uit voorzorg
komen met zeer uitgebreide eisen bij de aanbestedingsprocedure om risico’s
zoveel mogelijk uit te sluiten. Kan de regering een inschatting geven in hoeverre
de aanbestedingsprocedures dan langer gaat duren en ingewikkelder wordt?
 5.1 Aanwijzingsbevoegdheden en een juridisch afdwingbaar
effect
 De leden van de CDA-fractie vragen de regering de bevoegdheden die het
Rijk krijgt om gemeenten en provincies te dwingen het Europese recht na te
leven, nader te motiveren.
 De leden van de CDA-fractie zijn voorts van mening dat er niet alleen
bij (dreigend) tekortschieten in de implementatie van Europese regelgeving,
maar ook bij (dreigend) doorschieten (dus het zetten van koppen op de nationale
wetgeving door decentrale overheden) van bijvoorbeeld de Vogel- en Habitatrichtlijn,
instrumenten moeten zijn om dat te voorkomen. Deelt de regering de opvatting,
dat er niet alleen bij verzuim maar ook bij doorschieten van implementatie
van EU richtlijnen instrumenten moeten zijn? Is de regering bereid zich ervoor
in te zetten, dat ook bij de vorming van EU-beleid en -richtlijnen vage begrippen
als «significant», «voorzorgsbeginsel» en dergelijke
voorkomen worden? Deze termen mogen diplomatiek goed zijn afgewogen, maar
vormen voor het maken van goede wetten een groot probleem. Begrippen als de
genoemde zorgen mede voor onduidelijkheid en onrust in de samenleving. Is
de regering het eens met de leden van de CDA-fractie, dat het binnen een Europa
van 27 lidstaten noodzakelijk is dat terminologie niet voor twee-
of meerderlei uitleg vatbaar is?
 
 De leden van de PvdA-fractie lezen dat het wetsvoorstel beoogt om de centrale
overheid instrumenten te geven die ook preventief kunnen worden ingezet. Kan
een nadere toelichting worden gegeven op het gestelde dat de bevoegdheid om
preventief op te treden niets af doet aan de eigen verantwoordelijkheid van
publieke entiteiten zoals gemeenten en provincies om de Europese regelgeving
na te leven?
 
 De leden van de VVD-fractie vragen over artikel 2 van het wetsvoorstel,
dat betrekking heeft op «het geven van een aanwijzing» door een
minister aan een publieke entiteit, hoe een minister aan zijn informatie komt
dat een publieke entiteit zich niet aan de Europese regels houdt.
 Het geven van een aanwijzing ingevolge artikel 2 is niet van toepassing
als de toezichtsinstrumenten ingevolge de Provinciewet en de Gemeentewet toereikend
zijn om alsnog aan de verplichtingen te voldoen. Betekent dit dat het instrument
van de aanwijzing nooit jegens provincies en gemeenten en Wgr-regio’s
zal worden gebruikt als de generieke toezichtsinstrumenten voldoende zijn?
Of zijn er situaties denkbaar waarin dan toch van het instrument van de aanwijzing
gebruik zal worden gemaakt? Gaarne krijgen de leden van de VVD-fractie een
reactie van de regering. Er wordt gewerkt aan een wetsvoorstel inzake revitalisering
generiek toezicht. In de memorie van toelichting wordt opgemerkt dat deze
wet er toe zal leiden dat in meer situaties het generieke toezicht toereikend
zal zijn om naleving van Europese verplichtingen te verzekeren. In hoeverre
is onderhavig wetsvoorstel voor provincies, gemeenten en Wgr-gebieden dan
nog noodzakelijk? Gaarne krijgen de leden van de VVD-fractie een reactie van
de regering.
 5.2 Verhaalsrecht
 De leden van de CDA-fractie vragen of de regering ook de mogelijkheid
onderkent, dat het Rijk Europese regels niet goed omzet in Nederlandse wetgeving
en dat decentrale overheden, als uitvoerders van die regelgeving, worden aangesproken
door burgers en bedrijven. Hoe staat de regering tegenover de suggestie van
het IPO en de VNG, dat gemeenten en provincies de mogelijkheid zouden moeten
hebben om deze schade te verhalen op het Rijk?
 
 De leden van de SP-fractie vragen hoe het verhaalsrecht, dat met de wet
geregeld wordt, zich verhoudt tot de mogelijkheden om preventief in te grijpen?
Wordt hiermee niet gewed op twee paarden en wanneer wordt voor het een of
voor het andere gekozen?
 
 Bij een «omgekeerd verhaalsrecht» staat volgens de regering
de gang naar de civiele rechter open. De leden van de SGP-fractie vernemen
graag waarom dit argument niet opgaat inzake de terugvordering van geld van
decentrale overheden. Daarbij is het immers ook nodig om de hoogte van de
vordering nog vast te stellen?
 Kan de regering aangeven op welke manier er reeds bij de vaststelling
van verordeningen en richtlijnen rekening wordt gehouden met de consequenties
voor decentrale overheden, zodat gemeenten, provincies en andere entiteiten
ook in staat zijn om aan de regels te voldoen?
 5.3 Waarborgen voor zorgvuldige besluitvorming en
rechtsbescherming
 De leden van de PvdA-fractie vragen zich af of in alle gevallen een publieke
entiteit verantwoordelijk kan worden gehouden voor een overtreding van een
Europese regel als die overtreding begaan is vanwege een gebrek
aan informatie of vanwege foute informatie die door een andere publieke entiteit
of bestuursorgaan is verstrekt. Kan hier op worden ingegaan?
 6. Relaties met andere wetten
 6.1 Relatie met andere wetsvoorstellen en aanbestedingsregel-geving
 De leden van de SGP-fractie vragen zich af wat de precieze status is van
de nota van wijziging waarover een nader rapport in voorbereiding is. Betreft
dit een wijziging van het wetsvoorstel Dienstenwet die in het voorliggende
wetsvoorstel wordt opgenomen? Of betreft het een novelle om een tijdelijke
regeling op te nemen in de Dienstenwet, vergelijkbaar met dit wetsvoorstel?
Is een dergelijke regeling verplicht in verband met de implementatie van de
Dienstenrichtlijn?
 6.2 Relatie met de Provinciewet en de Gemeentewet
 De leden van de PvdA-fractie delen het uitgangspunt van het wetsvoorstel
dat de voorgestelde instrumenten vanwege het ingrijpende karakter daarvan
pas moeten worden ingezet als met de reguliere bestaande middelen zoals voorlichting
en (ambtelijk en bestuurlijk) overleg en het generieke toezichtsinstrumentarium
op lagere overheden geen resultaat kan worden bereikt. Dat betekent dat aan
gemeenten, provincies alleen aanwijzingen op grond van onderhavig wetsvoorstel
worden gegeven als de mogelijkheden tot schorsing, vernietiging en indeplaatstreding
bij taakverwaarlozing in de Gemeentewet, de Provinciewet tekort schieten.
De leden van de PvdA-fractie vragen zich af op welk moment en in welke mate
concreet kan worden vastgesteld dat het bestaande reguliere instrumentarium
tekortschiet en de nieuw voorgestelde instrumenten moeten worden gebruikt?
In situaties waarin het generieke instrumentarium niet toereikend is, zullen
de bevoegdheden uit onderhavig wetsvoorstel voor toepassing in aanmerking
komen. In hoeveel gevallen per jaar zal naar schatting gebruik worden gemaakt
van de nieuwe instrumenten? In hoeverre zijn de voorbeelden in de memorie
van toelichting realistische voorbeelden en hoe vaak blijkt in de praktijk
dat de reguliere instrumenten tekort schieten?
 De leden van de PvdA-fractie lezen dat ter uitvoering van de kabinetsreactie
op het rapport van de Commissie Oosting een herijking plaatsvindt van de bestaande
instrumenten schorsing en vernietiging en indeplaatsstelling bij taakverwaarlozing
in de Gemeentewet en de Provinciewet (wetsvoorstel Wet revitalisering generiek
toezicht). De regering stelt dat deze herijking er toe zal leiden dat het
generieke instrumentarium in meer situaties toereikend zal zijn om de naleving
van Europees-rechtelijke verplichtingen te verzekeren. Waarom wordt deze herijking
dan niet eerst afgewacht alvorens nieuwe instrumenten voor te stellen?
 
 Het is de leden van de SGP-fractie nog niet helemaal duidelijk geworden
op welke punten het onmogelijk is om de Provinciewet en de Gemeentewet zodanig
te wijzigen dat de problemen ook opgelost kunnen worden. Zijn er meer voorbeelden
te geven dan het voorbeeld van de PRTR-verordening (Europees register inzake
de uitstoot en overbrenging van verontreinigende stoffen) en het voorbeeld
waarbij indeplaatstreding niet mogelijk is. Zijn die voorbeelden in het geheel
niet op een andere manier op te lossen via bijvoorbeeld wijziging van de Gemeentewet
waarbij de Kroon zelf kan voorzien in een bepaalde zaak? Indien dit laatste
het geval is, is het voor deze leden de vraag of het dan nog wel mogelijk
is om te spreken van autonome taken. Wil de regering hier nog een nadere toelichting
op geven?
 6.3 Relatie met andere toezichtsinstrumenten in wetgeving
 Hoewel de leden van de PvdA-fractie begrijpen dat de nieuwe instrumenten
slechts als ultimum remedium zullen worden gehanteerd, vragen zij zich toch
af hoe de nieuwe voorstellen zich verhouden tot het streven naar het verminderen
van het specifieke interbestuurlijke toezicht.
 
 De leden van de VVD-fractie ontvangen graag een nadere verduidelijking
op het volgende onderdeel. Als het gaat om andere publieke entiteiten dan
provincies en gemeenten wordt aan het bestaande toezichtsinstrumentarium geen
expliciete voorrang verleend dan wel kan het instrumentarium van specifieke
wetgeving en het onderhavige wetsvoorstel gelijkelijk worden toegepast. Wanneer
wordt de specifieke wetgeving toegepast en wanneer de onderhavige wet?
 
 De regering stelt dat het bestaande toezichtsinstrumentarium in andere
wetten dermate heterogeen is dat voorrang steeds weer anders zou uitpakken.
De leden van de SGP-fractie vragen zich af waarom er dan niet voor wordt gekozen
om tot meer uniformering te komen. Er mag toch in principe van uit worden
gegaan dat er in de eerste plaats gebruik wordt gemaakt van de normale toezichtinstrumenten,
voordat deze vergaande regels worden toegepast?
 8. Rechtsvergelijkende beschouwing
 De leden van de CDA-fractie vragen, hoe de naleving van Europese regelgeving
in andere landen is geregeld. Is bij de voorbereiding van dit wetsvoorstel
gebruik gemaakt van regelgeving in andere Europese landen?
 
 De leden van de VVD-fractie vragen in hoeverre Nederland een strengere
of een minder strenge wetgeving dan andere Europese landen heeft, als het
gaat om de naleving van Europese regels door publieke entiteiten.
 
 De leden van de SGP-fractie vragen waarom alleen de voorbeelden van Frankrijk,
Duitsland en België zijn meegenomen. Is er in alle andere lidstaten van
de Europese Unie helemaal geen regeling zoals hier wordt voorgesteld?
 Artikelsgewijze toelichting
 Artikel 7
 Ingevolge het voorgestelde artikel 7 kan een minister besluiten de bedragen,
die Nederland aan «Brussel» moet betalen te verhalen op de publieke
entiteit die zich niet aan de regels heeft gehouden. Kan nader uiteen worden
gezet, wanneer een minister inderdaad van die mogelijkheid gebruik zal maken,
zo vragen de leden van de VVD-fractie.
 
 De voorzitter van de commissie,
 Leerdam
 Adjunct-griffier van de commissie,
 Hendrickx
 
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van Beek (VVD), Halsema (GL), Van der Staaij (SGP), De Pater-van
der Meer (CDA), Van Bochove (CDA), Gerkens (SP), Sterk (CDA), Leerdam (PvdA),
voorzitter, De Krom (VVD), ondervoorzitter, Griffith (VVD), Boelhouwer (PvdA),
Algra (CDA), Irrgang (SP), Kalma (PvdA), Schinkelshoek (CDA), Van der Burg
(VVD), Brinkman (PVV), Pechtold (D66), Van Raak (SP), Thieme (PvdD), Kuiken
(PvdA), Leijten (SP), Heijnen (PvdA), Bilder (CDA) en Anker (CU).
 Plv. leden: Teeven (VVD), Azough (GL), Van der Vlies (SGP), Joldersma
(CDA), Smilde (CDA), Polderman (SP), Spies (CDA), Wolbert (PvdA), Aptroot
(VVD), Zijlstra (VVD), Vermeij (PvdA), Knops (CDA), Van Gerven (SP), Heerts
(PvdA), Çörüz (CDA), Remkes (VVD), de Roon (PVV), Van der
Ham (D66), Van Bommel (SP), Ouwehand (PvdD), Timmer (PvdA), De Wit (SP), Kraneveldt-van
der Veen (PvdA), van Haersma Buma (CDA) en Cramer (CU).