Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse Zaken ; Brief regering; Verslag van de Informele Raad Buitenlandse Zaken (‘Gymnich’) van 5 en 6 maart 2010.
Staten-Generaal — Kamerstuk Brief regering
Datum: 2014-06-30 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST141506
 2009-2010
 
 21 501-02
 Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse Zaken
 
 
 
 
 Nr. 
 949
 BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
 Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
 
 Den Haag, 9 maart 2010
 
 Graag bied ik u hierbij het verslag van de Informele Raad Buitenlandse
Zaken («Gymnich») van 5 en 6 maart 2010.
 
 De minister van Buitenlandse Zaken,
 M. J. M. Verhagen 
 
 Verslag van de Informele Raad Buitenlandse Zaken («Gymnich»)
van 5 en 6 maart 2010
 Op 5 en 6 maart jl. kwamen de ministers van Buitenlandse Zaken van
de Europese Unie in Cordoba bijeen voor informeel overleg («Gymnich»).
Zij bespraken de voorbereidingen voor de oprichting van de Europese Dienst
voor Extern Optreden, de omgang met opkomende actoren in het internationale
beleid en het Midden-Oosten Vredesproces. Tijdens de traditionele lunch met
de ministers van Buitenlandse Zaken van de kandidaat-lidstaten kwam de Westelijke
Balkan, in het bijzonder Bosnië-Herzegovina, aan de orde.
 Europese Dienst voor Extern Optreden (EDEO)
 Hoge Vertegenwoordiger Ashton gaf een presentatie van de stand van zaken
van de voorbereiding van de EDEO. Zij schetste daarbij ook haar visie op haar
rol in de komende periode.
 
 HV Ashton noemde drie prioriteiten voor de komende maanden. Het opbouwen
van de diplomatieke dienst is hiervan de eerste. Zonder een eigen dienst zal
de HV blijven kampen met gebrekkige mogelijkheden om goed te functioneren.
Tegelijkertijd wil zij prioriteit geven aan het Nabuurschapsbeleid van de
EU. De regio’s grenzend aan de EU vormen het natuurlijke gebied van
actie van de EU. De internationale gemeenschap verwacht van de EU dat zij
prioriteit geeft aan deze regio. Dit was ook de reden waarom de HV het bijwonen
van de inauguratie van president Janoekovitsj had laten prevaleren boven de
informele bijeenkomst van de ministers van Defensie. Ten derde wil de HV met
voorrang de relatie met strategische partners als de VS, China, Brazilië,
India, Zuid-Afrika en Rusland bevorderen. Hierover spraken de ministers uitgebreider
onder het agendapunt «Opkomende actoren».
 
 Ashton liet blijken zich bewust te zijn van de kritiek die in de afgelopen
weken op haar functioneren is geuit. Zij onderstreepte dat zij niet alléén
voor een krachtiger EU-optreden kan zorgen en riep de ministers op het haar
mogelijk te maken namens de gehele EU een heldere positie in te nemen. Zonder
voldoende steun en compromisbereidheid van de ministers van de lidstaten zal
de EU, ook niet met de wijzigingen die de inwerkingtreding van het Verdrag
van Lissabon heeft gebracht, geen sterkere internationale speler kunnen worden.
Ook de mogelijkheden van de HV-nieuwe stijl worden immers gedefinieerd door
de ruimte die de lidstaten haar geven.
 
 De oproep van Ashton ontving veel begrip. Ik heb ingebracht dat het in
ons aller belang is de HV een sterke positie te geven door ons meer in te
spannen voor het bereiken van gezamenlijke standpunten, door meer compromisbereidheid
te tonen. Daarbij heb ik samen met mijn Luxemburgse collega voorgesteld regelmatig,
bijvoorbeeld maandelijks, een uitgebreide, informele discussie over één
relevant thema te voeren. Zulke discussies kunnen het innemen van eensgezinde
posities door de EU en de lidstaten bevorderen.
 
 Ten aanzien van de opbouw van de EDEO sprak de HV de hoop uit dat de Raad,
zoals voorgenomen, in april over de oprichting van de dienst kan besluiten.
Vertraging van de besluitvorming zou haar functioneren schaden. De HV zal
naar verwachting binnen enkele weken een integraal voorstel voor de inrichting
van de EDEO aan de Raad doen.
 
 De HV onderstreepte dat de EDEO voor coherentie van het gehele externe
beleid van de Unie zal moeten zorgen, terwijl de Commissie haar verantwoordelijkheden voor delen van het externe beleid behoudt. Ook een
goede integratie van militaire en civiele activiteiten in de EDEO is van belang
voor de coherentie en effectiviteit van het beleid, zoals is gebleken uit
de ervaringen met de hulpverlening na de aardbeving in Haïti.
 
 Onder anderen de Duitse minister Westerwelle benadrukte dat de HV integrale
verantwoordelijkheid moet krijgen voor de EU-delegaties in derde landen. Hij
meende ook dat de EDEO mevrouw Ashton in zowel haar functie van HV als in
haar functie van vice-voorzitter van de Commissie moet ondersteunen. Op deze
wijze wordt duplicatie van taken bij de EDEO en de Commissie vermeden. Ik
heb mij hierbij aangesloten. Voorts heb ik, net als andere ministers, onderstreept
dat de HV volledige zeggenschap moet krijgen over het budget voor het Gemeenschappelijk
Buitenlands en Veiligheidsbeleid (GBVB). Ook heb ik benadrukt dat de HV een
sterke SG en plv. SG’s moet krijgen, die haar wanneer nodig kunnen vertegenwoordigen.
Alleen op deze wijze zal zij haar vele taken naar behoren kunnen vervullen.
 
 Binnenkort zal de HV voorstellen doen voor de procedure voor de selectie
van medewerkers. Uiteraard zal zij een transparante procedure voorstellen.
Kwaliteit van medewerkers staat voorop. Om op dit gebied zeker geen concessies
te hoeven doen, wilde de HV geen toezeggingen doen over het zoeken van regionaal
evenwicht in de herkomst van medewerkers uit de lidstaten. Uiteindelijk, zo
verzekerde de HV, zullen alle LS vertegenwoordigd zijn, maar dit zal enige
tijd kosten. De doelstelling om de lidstaten ten minste een derde deel van
de medewerkers van de EDEO te laten inbrengen bestaat onverkort. Het zal het
echter niet mogelijk zijn vanaf de eerste dag ook een derde deel van de formatieplaatsen
open te stellen voor vervulling door de lidstaten. Dit zou de rechtspositie
schaden van de personeelsleden van de diensten van de Europese Commissie en
het Raadssecretariaat die overgaan naar de EDEO. Op dit moment is nog niet
bekend wat de omvang van het personeelsbestand van de EDEO zal zijn, waardoor
nog niet vaststaat hoeveel medewerkers uiteindelijk door de lidstaten ingebracht
zullen kunnen worden.
 
 Een beperkt aantal ministers bepleitte dat de EDEO zich ook zal richten
op consulaire dienstverlening, in het bijzonder in noodsituaties. De HV stelde
dat zij deze vraag deel zal laten uitmaken van de permanente evaluatie van
de EDEO die zij voorziet.
 
 Ter voorbereiding van het Raadsbesluit dat volgens planning in april zal
worden genomen, zal de Raad in de komende weken verder over de opbouw van
de EDEO spreken.
 Opkomende actoren
 De ministers waren het erover eens dat de EU opkomende actoren, zoals
China, India en Brazilië, moet engageren, zodat zij worden aangemoedigd
hun verantwoordelijkheid voor internationale vraagstukken als vrede en veiligheid,
klimaat, handel en ontwikkelingssamenwerking te nemen. Om hierin te slagen
zal de EU een strategische visie op de omgang met deze landen moeten ontwikkelen.
HV Ashton zal bezien of zij voor de omgang met elk van deze landen een strategie
kan opstellen, gekoppeld aan haar ambtsperiode van vijf jaar. Ook zal zij
onderzoeken hoe de bijeenkomsten van ER-voorzitter van Rompuy en van haarzelf
met deze landen beter kunnen worden benut. Daarnaast meende de HV dat de RBZ
meer strategische debatten moet voeren, in het bijzonder ook over de omgang
met de opkomende actoren. 
 
 Ik heb positief gereageerd op de genoemde voorstellen. Om effectief te
zijn moeten de strategieën differentiëren tussen landen en de prioriteiten
per land vaststellen. De strategieën kunnen eraan bijdragen dat de positie
van de EU op het wereldtoneel sterker wordt. Dat is noodzakelijk – de
internationale belangen van de EU zijn zo groot dat de EU het zich niet kan
veroorloven dat er een G2 van de VS en China ontstaat, waarbij de EU buiten
spel staat. Het streven zou op een G3 gericht moeten zijn, waarbij de EU mede
sturing kan geven om onze belangen veilig te stellen. Ik heb benadrukt dat
het EU-beleid betreffende de opkomende actoren zich niet alleen op economische
samenwerking mag concentreren; het moet ook de waarden van de Unie uitdragen.
Het EU-beleid ten aanzien van de onderscheiden opkomende actoren vormt een
goed thema voor de door mij voorgestelde diepgaandere discussies.
 Midden-Oosten Vredesproces (MOVP)
 De ministers bespraken de wijze waarop de EU de inspanningen van de Amerikaanse
speciaal gezant Mitchell kan steunen om via «proximity talks»
tot directe vredesbesprekingen te komen. Zij waren het erover eens dat de
EU via incentives in de vorm van deposits en politieke steun het proces moet
ondersteunen. Mogelijke deposits liggen op het terrein van onder andere nederzettingen,
grenzen, vluchtelingen en Jeruzalem. Ik heb nog eens onderstreept dat versterking
van de watervoorzieningszekerheid ook een deposit kan zijn.
 
 De Spaanse minister Moratinos stelde voor om zowel de relaties van de
EU met Israel als met de Palestijnse autoriteit (PA) te intensiveren. Met
Israel zou een nieuw Actieplan in het kader van het Associatieakkoord overeengekomen
kunnen worden. Met de PA zouden de mogelijkheden van het bestaande raamwerk
van het Interim Akkoord met de PA verder kunnen worden ingevuld, bijvoorbeeld
door de politieke dialoog te intensiveren. Het aangaan van een contractuele
relatie met de Palestijnse partners is pas aan het einde van het vredesproces
aan de orde, wanneer in het kader van een tweestatenoplossing een Palestijnse
staat wordt erkend.
 
 Ik heb positief op deze gedachten gereageerd. Wellicht kan de EU er langs
deze weg aan bijdragen dat directe vredesonderhandelingen op gang komen. Het
sluiten van een Associatieakkoord met de PA is vooralsnog niet aan orde. Alleen
wanneer het vredesproces succesvol verloopt, kan de PA zich het kader een
tweestatenoplossing tot een soevereine staat ontwikkelen waarmee de EU een
contractuele relatie zou kunnen aangaan. Mede met het oog op het belang van
het zoeken van eensgezinde EU-posities ben ik van mening dat Nederland parallelle
intensivering langs de hierboven beschreven lijnen moet steunen. Het is de
verwachting dat intensivering van de relatie met Israel onderdeel van de agenda
van de Associatieraad met Israel op 23 maart zal vormen. De intensivering
van de betrekkingen met de PA kan eveneens gedurende dit semester aan de orde
komen.
 Westelijke Balkan, in het bijzonder Bosnië-Herzegovina
 Tijdens de lunch met de kandidaat-lidstaten kwam de actuele situatie op
de Westelijke Balkan aan de orde. Spanje en Italië kondigden aan in juni
in Sarajevo een ministeriële conferentie over de Westelijke Balkan te
zullen organiseren, die ten doel heeft het Europese perspectief van landen
van de Westelijke Balkan te herbevestigen.
 
 Meerdere ministers blikten vooruit naar de verkiezingen in Bosnië-Herzegovina
in oktober 2010. Enkelen onderstreepten dat positieve maatregelen, zoals toekenning
van MAP-status en visumliberalisatie, kunnen bijdragen aan de
stabiliteit van het land in de komende periode. Zoals u bekend, vertrouw ik
ten aanzien van visumliberalisatie op het technische oordeel van de Europese
Commissie over de door Bosnië-Herzegovina genomen maatregelen. Dit oordeel
zal mogelijk in april verschijnen. De regering steunt Euro-Atlantische integratie
van Bosnië-Herzegovina. Op dit moment acht ik het land echter niet klaar
om volgende stappen te zetten.
 
 In dit verband vermeld ik nog dat het EU-mandaat van de missie EULEX Kosovo
ter ondersteuning van de Kosovaarse autoriteiten bij de opbouw van de rechtsstaat,
is verlengd tot 14 juni 2010. Nederland zal blijven bijdragen en streeft
naar een inzet van 40 tot 60 functionarissen.