Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2010; Verslag houdende een lijst van vragen en antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk Verslag houdende een lijst van vragen en antwoorden
Datum: 2014-07-03 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


Tweede Kamer der Staten-Generaal
 2
 Vergaderjaar 2009-2010
 
 
 
 KST136321
 2009-2010
 
 32 123 V
 Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Buitenlandse
Zaken (V) voor het jaar 2010
 
 
 
 
 Nr. 
 8
 VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
 Vastgesteld 2 november 2009
 De vaste commissie voor Buitenlandse Zaken
belast met het voorbereidende onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de
eer verslag uit te brengen in de vorm van een lijst van vragen met de daarop
gegeven antwoorden.
 
 De op 8 oktober 2009 voorgelegde vragen zijn, bij brief van 27 oktober
2009, beantwoord door de minister van Buitenlandse Zaken, de minister voor
Ontwikkelingssamenwerking en de staatssecretaris van Buitenlandse Zaken.
 
 Met de vaststelling van het verslag acht de commissie de openbare behandeling
van het wetsvoorstel voldoende voorbereid.
 
 De voorzitter van de commissie,
 Ormel
 De griffier van de commissie,
 Van der Kolk-Timmermans
 
 Vragen en antwoorden inzake de Vaststelling van de begrotingsstaten
van het Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) voor het jaar 2010
 1
 
 Welk totaalbedrag van de ODA-uitgaven is gereserveerd
voor humanitaire hulp?
 
 
 Het totaalbedrag aan ODA-uitgaven voor humanitaire hulp bedraagt EUR 237
miljoen in 2010 en staat op begrotingsartikel 2.6 Humanitaire hulpverlening
van de BZ-begroting.
 2
 
 Hoeveel bedraagt de bilaterale sectorsteun voor gezondheid
in elk van de 12 partnerlanden? Hoe hoog is het budget voor maatschappelijke
organisaties in deze landen, voor aids en reproductieve gezondheid? Kunt u
een overzicht geven van deze uitgaven voor de jaren 2009 en 2010?
 
 
 Onderstaand overzicht geeft de sectorsteun voor de 12 partnerlanden voor
respectievelijk gezondheid (inclusief reproductieve gezondheidzorg) en Hiv/aids
voor 2009 en 2010. Het merendeel van het bilaterale gezondheidsbudget gaat
naar de overheid voor gezondheid in de brede zin. Bijdragen aan maatschappelijke
organisaties voor reproductieve gezondheid verschillen per land. In een land
als Burkina Faso heeft de overheid bv. weer decentrale contracten gesloten
met NGO’s. Het bilaterale budget voor HIV/AIDS wordt grotendeels gekanaliseerd
via maatschappelijke organisaties. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (reproductieve) gezondheid 
 Hiv/aids
 
 
 
 
 
 2009
 2010
 2009
 2010
 
 
 Bangladesh
 12 500 000
 11 700 000
 50 000
 –
 
 
 Burkina Faso
 5 750 000
 6 000 000
 2 750 000
 2 750 000
 
 
 Ethiopië
 5 046 000
 5 046 000
 5 031 000
 5 031 000
 
 
 Ghana
 18 500 000
 19 015 000
 1 350 000
 932 000
 
 
 Jemen
 6 500 000
 6 820 000
 –
 –
 
 
 Mali
 9 050 000
 10 050 000
 –
 –
 
 
 Mozambique
 3 500 000
 7 000 000
 5 000 000
 5 000 000
 
 
 Nicaragua
 7 660 000
 7 850 000
 750 000
 500 000
 
 
 Tanzania
 10 000 000
 17 500 000
 4 420 000
 2 400 000
 
 
 Zambia
 11 948 000
 10 000 000
 3 200 000
 2 400 000
 
 
 Suriname
 7 577 000
 7 655 000
 183 000
 250 000
 
 
 Vietnam
 8 900 000
 6 120 000
 100 000
 750 000
 
 
 
 
 3
 
 Is er een verandering voorzien in het aantal partnerlanden
waar Nederland de gezondheidszorg steunt? Zo ja, welke landen komen erbij
of gaan eraf?
 
 
 Er is geen verandering voorzien van het aantal partnerlanden waar Nederland
de gezondheidssector steunt. Voor één land, Vietnam dat behoort
tot de categorie transitielanden, verandert wel de aard van de samenwerking.
De bilaterale steun aan de gezondheidssector zal daar de komende jaren geleidelijk
wordt afgebouwd. Daar staat tegenover dat de samenwerking tussen Nederlandse
en Vietnamese instellingen geïntensiveerd wordt.
 4
 
 Worden er (bilaterale) gezondheidsprogramma’s
afgebouwd in partnerlanden? Zo ja, in welke?
 
 
 Zie het antwoord op vraag 3. 
 5
 
 Kunt u een overzicht geven van alle contracten en projecten
die sinds het ontstaan van het akkoord van Schokland zijn getekend, uitgevoerd
en/of zijn gepland? Met welke bedrijven/instanties is dit gebeurd en in welke
landen gaan zij projecten/akkoorden uitvoeren en met wie? Welke bedragen hebben
deze bedrijven/instanties zelf toegezegd en hoeveel legt de Nederlandse overheid
toe? Kunt u dit per project/akkoord uitsplitsen? Kunt u tevens beargumenteren
of de subsidie vanuit uw ministerie een daadwerkelijke meerwaarde had/heeft,
met andere woorden, kunt u aannemelijk maken dat deze projecten/akkoorden
anders niet hadden plaatsgevonden?
 
 
 Een van de doelen van het kabinetsbeleid, waarin de akkoorden van Schokland
(nu «millenniumakkoorden») passen, is het leveren van een extra
bijdrage om de millenniumdoelen dichterbij te brengen. Met publiek-private
partnerschappen proberen we zoveel mogelijk energie, ideeën en middelen
uit de samenleving te mobiliseren. Daarnaast werken we op deze wijze aan het
verbreden van de betrokkenheid van de samenleving als geheel, inclusief van
niet-traditionele partners, en het op een vernieuwende wijze omgaan met ontwikkelingssamenwerking.
 
 In 2007 is het Schoklandfonds opgezet als onderdeel van die moderniseringsagenda,
met als doel beperkte financiële stimulans te geven aan innovatieve activiteiten.
Hiervoor werd 50 miljoen euro beschikbaar gesteld, voor 4 jaar. Na twee rondes
van het Schoklandfonds zijn 28 voorstellen goedgekeurd voor een totaalbedrag
van bijna 48 miljoen euro. Het gaat om projecten die direct bijdragen aan
het versnellen van het bereiken van de millenniumdoelen. Bij de beoordeling
van de projectvoorstellen is vooral gekeken naar de innovatieve aanpak en
het opzetten van nieuwe partnerschappen.
 
 Enkele akkoorden hebben betrekking op specifieke landen, vooral in Sub-Sahara
Afrika (Zambia, Oeganda, Kenia, Ghana) of fragiele staten als Colombia, Sudan,
Afghanistan. Andere akkoorden zijn opgezet om oplossingen aan te dragen voor
meer mondiale problemen en richten zich daarom op meerdere landen. Voorbeelden
hiervan zijn het akkoord om klimaatrisico’s van programma’s in
ontwikkelingslanden te verminderen, het akkoord voor veilig drinkwater en
moderne sanitatie, het akkoord tegen moedersterfte en het akkoord vrede en
veiligheid in ontwikkeling.
 
 Voor een meer gedetailleerd overzicht van de verschillende projecten verwijs
ik naar de bijlage.
 Meerwaarde
 Met het Schoklandfonds positioneert de overheid zich als partner, en niet
uitsluitend in de traditionele rol als financier. Het Schoklandfonds vereist
een minimale eigen bijdrage van 60% van de partnerorganisaties. De
toegekende 48 miljoen euro uit het Schoklandfonds mobiliseert dus minimaal
72 miljoen euro van de partners. In een aantal voorstellen is de hefboom echter
veel groter; vijf of zelfs tien euro per geïnvesteerde euro. Door deze
additionele hefboom wordt in beginsel nog eens 40 miljoen euro aan private
middelen gemobiliseerd voor ontwikkelingsdoelstellingen. In totaal gaat het
dus om een bedrag van 110 miljoen euro dat wordt geïnvesteerd bovenop
de bijdrage van de overheid. Het partnerschap borgt op deze wijze niet alleen
een bundeling van kennis en capaciteiten vanuit de samenleving, maar ook additionele
middelen voor de MDGs. 
 
 In veel gevallen geeft de eenmalige bijdrage uit het Schoklandfonds net
de impuls aan een initiatief om tot uitvoering te komen. Voorbeeld hiervan
is het ondersteunen van het opzetten van kredietfaciliteiten voor het midden
en klein bedrijf in Afrika. In andere gevallen was dit mogelijk ook zonder
deze bijdrage uitgevoerd, maar in een later stadium of met een geringer effect
op de Millenniumdoelen.
 
 Belangrijk is verder dat via Millenniumakkoorden, al dan niet getekend
op Schokland, een geheel nieuwe aanpak/methodologie kan worden uitgeprobeerd,
bijvoorbeeld door het benutten van de marktwerking in de gezondheidszorg of
door gebruik te maken van mobiele telefonie (SMS) voor het snel kunnen verzamelen
van gegevens bij de aanpak van HIV/AIDS. Het Schoklandfonds heeft door aansprekende
voorbeelden te financieren er mede voor gezorgd dat er meer van dergelijke
maatschappelijke samenwerkingsverbanden worden opgezet. Zo is door financiering
via het Schoklandfonds een nieuwe impuls gegeven aan het uitbreiden van het
partner netwerk voor internationale samenwerking. Door deze initiatieven op
kleinere schaal verder te ontwikkelen, kan dit later op grotere schaal worden
toegepast en een groot effect behalen.
 
 In totaal zijn er nu bijna 80 Millenniumakkoorden gesloten, waarvan er
11 nieuwe akkoorden op 26 september jongstleden, tijdens de manifestatie
Ontwikkelingssamenwerking.nu, 11 afgesloten, met een grote diversiteit aan
onderwerpen en partners. Voorbeelden hiervan zijn een door het bedrijfsleven
geïnitieerde effectieve aanpak ter bestrijding van HIV/AIDS onder vrachtwagen
chauffeurs in Afrika, een ombudsman voor OS en het aansluiten van 800 000
mensen in ontwikkelingslanden op schoon drinkwater. 
 
 
 
 
 
 
 
 Partnership
 Projectomschrijving 
 9. Omvang subsidie (in euro’s) 
 
 
 
 
 
 
 toegekend
 
 
 
 Toegekend 1e ronde
 
 
 
 
 
 1. Akvo (NWP) #17
 Internetsite voor kennis, financiering en monitoring van projecten op het
gebied van water en sanitatie. 
 1 000 000 
 
 
 2. Edukans #16 
 Betere toegang tot goed beroepsonderwijs in ontwikkelingslanden. 
 2 000 000 
 
 
 3. PrivaServe Foundation #18
 Toegang tot internet en ICT in rurale gebieden. 
 2 250 000
 
 
 4. Rebel Group (InReturn East Africa Fund-I)
#14 
 Financiering MKB d.m.v. oprichting fonds. 
 487 000 
 
 
 5. Save the Children NL #32 
 Onderwijs in post-conflict gebieden. 
 288 309
 
 
 6. Solidaridad #24 
 Pilots voor Commodity Business Support Centres voor palmolie, soja en suikerriet
boeren. 
 4 800 000
 
 
 7. Stichting Deltares #6 
 Grondwateronderzoek met nieuwe technologieen voor watervoorziening. 
 153 534 
 
 
 8. Lion Heart Foundation #12 
 Ontwikkelings- en heropbouwactiviteiten in specifiek gebied in
Sierra Leone (heropbouw lokale gezondheidszorg en economie).
 2 057 000 
 
 
 9. Stichting 2015 #19 
 Betrekken verschillende actoren in NLse gemeenten
bij het werk van UNICEF.
 500 000 
 
 
 
 Totaal Toegekend 1e
ronde (9)
 
 
 13 535 843 
 
 
 
 Toegekend 2e ronde
 
 
 
 
 
 1. The Borneo Initiative #7 
 Opzetten van keten voor gecertificeerd hout. 
 2 000 000 
 
 
 2. EARS #38 
 M.b.v.
GIS droge gebieden in Afrika in kaart brengen en vervolgens in die gebieden
droogteverzekering bieden. 
 645 000 
 
 
 3. Flour Fortification Initiative #5 
 Promotie food fortification (met name foliumzuur) in meel. 
 319 050 
 
 
 4. Global Alliance for Improved Nutrition (GAIN)
#21 
 Diverse middelen waaronder certificiering
en financieel instrumentarium voor food fortification (voor verschillende
basis producten). 
 6 000 000 
 
 
 5. Heineken International #8
 Lokale toevoer van grondstoffen aan lokale brouwerijen.
 2 265 377 
 
 
 6. Humana #20 
 Verbetering
van dataverzameling, analyse en informatie-uitwisseling in een hiv/aids preventieprogramma.
 366 693 
 
 
 7. IFDC #29 
 Bouw
lokale cassavefabriek en capaciteitsbouw cassaveboeren. 
 6 000 000 
 
 
 8. IICD #37 
 Nieuwe
markten voor kleine boeren. 
 344 750
 
 
 9.  Cordaid) #25 
 Kluster van activiteiten die werken aan reproductieve gezondheid. 
 4 207 538 
 
 
 10. Oikocredit #22
 Sustainable credit fund en technical assistance support fund (mesofinanciering). 
 1 480 000 
 
 
 11. PLAN Nederland #26
 «Kindertelefoon» met als doel reduceren van geweld tegen kinderen
en daarmee verbeterde toegang tot onderwijs. 
 540 966
 
 
 12. Platform MDG-profs #2 
 Verbeterde toegang tot intellectuele eigendomsrechten en mogelijkheden voor
innovatie in Afrika.
 420 000 
 
 
 13. SOS Kinderdorpen #9 
 Opleiden van jongeren tot kleine boeren en vervolgens faciliteren van markttoegang;
daarnaast verbeterde toegang tot onderwijs in betreffende gemeenschappen.
 317 334 
 
 
 14. TNO #10 
 Ontwikkeling
en lokale productie van ergonomische landbouwgereedschappen voor boeren. 
 251 077
 
 
 15. Triodos Bank #11 
 Financiering sustainable value chains.
 3 070 000 
 
 
 16. Text to Change #13 
 Voorlichting over HIV/AIDS via mobiele telefonie. 
 104 200 
 
 
 17. Wereldfoundation
 Hypotheken voor sloppenwijken. 
 1 750 000 
 
 
 18. Friends Indeed 
 Onderwijs, gezondheidszorg India. 
 680 000 
 
 
 19. ICCO #31 
 FairCarbonFund. 
 4 370 000 
 
 
 
 
 
 
 
 N.B. Achter de
verschillende partners staat het nummer van het milleniumakkoord vermeld,
deze zijn terug te vinden op de website www.milleniumakkoorden.nl. 
 
 
 
 Totaal Toegekend 2e
ronde (19)
 
 Totaal ronde 2 
 35 131 985
 
 
 
 
 48 667 828 
 
 
 
 Totaal
toegekende voorstellen (28)
 
 
 
 
 
 6
 
 Kunt u een helder overzicht geven van de voorgenomen
uitgaven voor de doelen op het gebied van de verbetering van de landbouwsector
en de voedselzekerheid in ontwikkelingslanden in 2010 (zowel totaal als uitgesplitst
naar de verschillende doelen)? In hoeverre stelt de regering zichzelf ook
concrete doelen om door de inzet voor verbetering van de landbouwsector en
de voedselzekerheid bij te dragen aan het voor 2015 halveren van het aantal
mensen dat honger lijdt (MDG 1)? In welke landen en op welke terreinen versterken
de Nederlandse bijdragen aan geïntegreerd waterbeheer en duurzame landbouw
respectievelijk voedselzekerheid elkaar?
 
 
 In de beleidsbrief «Landbouw, rurale bedrijvigheid en voedselzekerheid»
van 8 mei 2008 (31 250, nr. 14) zijn de concrete doelen ter verbetering
van de landbouwsector en de voedselzekerheid opgenomen en is aangegeven dat,
boven op het niveau van de jaarlijkse uitgaven in 2006, oplopend tot EUR 50
miljoen per jaar extra beschikbaar wordt gemaakt. Voor de brede landbouwagenda
(landbouw, rurale bedrijvigheid en voedselzekerheid) bedroegen de uitgaven
in 2006 EUR 385 miljoen, in 2007 EUR 449 miljoen en in 2008 EUR 474 miljoen.
Binnenkort zal de Kamer, conform het verzoek van de vaste commissies voor
Buitenlandse Zaken en voor LNV, een voortgangsrapportage over de uitvoering
van de beleidsbrief ontvangen met de stand van zaken m.b.t. de in de beleidsbrief
genoemde 5 interventiesporen en een financieel overzicht van de intensiveringen.
De besluitvorming betreffende de interne budgettoewijzingen begin volgend
jaar (jaarplancyclus) zal het mogelijk maken om op detail en geaggregeerd
niveau een exact overzicht te geven van de voorgenomen uitgaven gericht op
verbetering van de landbouwsector en de voedselzekerheid in ontwikkelingslanden
in 2010.
 
 Landen waar de Nederlandse inspanningen op het gebied van integraal waterbeheer
en duurzame landbouw elkaar versterken zijn o.a. Mali, Bangladesh,
Indonesië en Vietnam. In Mali gebeurt dit op het terrein van het stroomgebiedbeheer
van de rivier Niger en investeringen op het gebied van irrigatie en waterinfrastructuur
voor de landbouw. Deze inspanningen leiden tot verhoging van inkomens van
producenten en tot verbetering van de voedselzekerheid. In Bangladesh gebeurt
dit in programma’s voor kustbeheer (die een landbouw en bodembeheercomponent
bevatten) en voor participatief waterbeheer, die tot doel hebben waterhuishouding
binnen polders te verbeteren en overstromingsrisico te verminderen met gunstig
effect op landbouw en visserij.
 In Indonesië gaat het om activiteiten op het gebied van stroomgebiedbeheer,
irrigatie en het beheer van veengebieden en laagland. Zo wordt in het kader
van het «Lowland Development Programme» in Indonesië gewerkt
aan het ontwikkelen van duurzaam beheer en waar nodig aan het herstel van
veenmoerassen vanuit het oogpunt van zowel biodiversiteit als landbouw en
mitigatie voor klimaatverandering. Voor het ontwikkelen van duurzaam beheer
van veengronden zijn verschillende Nederlandse kennisinstituten betrokken
en richten de activiteiten zich vooral op Centraal Kalimantan als opvolging
van het Veenbossen amendement van 2006. Verbeterde irrigatietechnieken die
hogere voedselproductie als gevolg hebben en ook hogere inkomsten voor boeren,
worden geïntroduceerd op grote schaal in samenwerking met Nederland.
 In Vietnam bestaat synergie op het gebied van kustbeheer, rivierbeheer
(inclusief het voorkomen van overstromingen) en rijstbouw In Vietnam zal binnen
de deltasamenwerking, waarin de verschillende Nederlandse departementen deelnemen,
ondersteuning worden gegeven aan verbeterd waterbeheer om de gevolgen van
klimaatveranderingen te kunnen verzachten. Reeds langere tijd wordt er met
V&W samengewerkt in het «Coastal Zone Management Programme».
 In Indonesië en Vietnam bestaat een hoge mate van complementariteit
tussen de inspanningen van de ministeries van V&W, VROM en LNV; dit wordt
mede gestimuleerd door het Partners voor Water programma.
 7
 
 Kunt u aangeven hoeveel geld er in 2010 wordt uitgetrokken
voor draagvlakbeleid, uitgesplitst over ontwikkelingssamenwerking, Europa
en buitenlandbeleid algemeen? Welk bedrag komt rechtstreeks uit het ministerie
en welk bedrag verloopt via andere organisaties (waaronder MFO’s)?
 
 
 Voor draagvlakbeleid wordt in 2010 ruim 55 miljoen euro gereserveerd.
De uitsplitsing is als volgt: 
 
 
 
 
 
 
 Europa
 
 
 
 Europafonds:
 € 2,1 miljoen
 
 
 Onderwijsprojecten:
 € 700 000 
 
 
 
 
 
 
 Buitenlandbeleid algemeen: 
 
 
 
 Algemeen beleid
 € 500 000 
 
 
 Waaronder:
 
 
 
 – Rent an Ambassador:
 ca € 1 000 
 
 
 – Young Professionals / Jongeren mee op reis:
 ca. € 35 000
 
 
 Publieksdiplomatie
 € 2,2
mln.
 
 
 
 
 
 
 Ontwikkelingssamenwerking 
 
 
 
 NCDO:
 € 32,6 miljoen.
 
 
 
 
 
 MFS-organisaties besteden ca € 20 miljoen aan draagvlakactiviteiten.
 Deze bedragen betreffen in de vorige kabinetsperiode overeengekomen afspraken.
Vanaf 2010 zal een gemoderniseerd draagvlakbeleid van kracht zijn met
een budget dat is toegesneden op een bescheidener maatvoering. Uw Kamer heeft
hier eerder mee ingestemd. 
 
 Bovengenoemde bedragen betreffen algemeen draagvlak voor de drie werkterreinen
en niet voor beleidscommunicatie.
 8
 
 Wanneer kan de Kamer de notitie over de bureaucratie
in de Europese Ontwikkelingshulp verwachten?
 
 
 De brief is in voorbereiding en zal binnenkort worden aangeboden.
 9
 
 Kunt u enkele concrete voorbeelden geven van wat u
bedoelt met een politiekere benadering van staats- en wederopbouw?
 
 
 Met een politiekere benadering bedoel ik dat, naast een politieke dialoog
met een fragiele staat, activiteiten worden geformuleerd en uitgevoerd ter
ondersteuning van het vredesakkoord dan wel het vredesproces. Een onderdeel
van een dergelijke benadering is het vergroten van de legitimiteit van de
overheid. Dat is deels een kwestie van capaciteitsversterking om effectiever
diensten te kunnen leveren, en deels een kwestie van het opwaarderen van het
politieke proces in termen van transparantie en ontvankelijkheid voor signalen
vanuit de samenleving. Een politiekere benadering effectief maken vereist
een goede contextanalyse waarbij met name wordt stilgestaan bij wie de drijvende
krachten achter verandering zijn, dan wel wie verandering tegenhouden, en
waarom. Het gaat hier dus uitdrukkelijk ook over actoren die buiten de overheidscontext
functioneren. Hiertoe gebruiken we onder meer de Strategic Governance and
Corruption Assessments (SGACA), alsmede andersoortige analyses die een goed
beeld schetsen van de politiek-economische context.
 Een duidelijk voorbeeld van een politiekere benadering van staats- en
wederopbouw is het security sector development programma in Burundi. Het opbouwen
en hervormen van de veiligheidssector van een land is in hoge mate een aangelegenheid
waar politieke besluitvorming aan ten grondslag ligt en democratische controle
gewenst is. Het gaat hierbij immers om veranderingsprocessen die betrekking
hebben op de machtsmiddelen van de politieke leiding van een land. De voornaamste
politieke doelstelling van het programma is het verbeteren van de kwaliteit van de parlementaire controle. In Afghanistan wordt
in Uruzgan gewerkt aan versterking van het bestuur met diverse partners. Concreet
financierde Nederland Afghaanse adviseurs voor de gouverneur en diverse trainingsactiviteiten.
 10
 
 Kunt u aangeven of de ambtelijke werkgroep internationale
samenwerking, ingesteld om 20% bezuinigingen voor te stellen, mogelijkerwijs
ook aan de 0,8% norm zal tornen? Wat is het precieze mandaat van de
werkgroep?
 
 
 Voor wat betreft de opzet van de heroverweging alsmede de taakopdrachten
voor de diverse beleidsthema’s (inclusief internationale samenwerking)
verwijs ik u naar de brief die door de minister-president op 25 september
jl. aan de Tweede Kamer is aangeboden. Het kabinet zal voor het debat over
de Voorjaarsnota 2010 aangeven welke afwegingen het op basis van de rapporten
over de verschillende beleidsthema’s heeft gemaakt.
 11
 
 Kunt u aangeven of er, behoudens MOPAN, scorekaarten
bestaan voor de beoordeling van de effectiviteit van multilaterale organisaties?
Zo nee, zijn deze wel in de maak? 
 
 
 Een netwerk van vijftien donorlanden (MOPAN, oftewelMultilateral Organisation Performance Assessment Network) doet jaarlijks
onderzoek naar 4 tot 6 organisaties in 8 tot 10 landen. Hierbij worden mensen
(zowel uit de donor- als ontvangende landen) die veel met de organisaties
samenwerken gevraagd naar hun mening over de effectiviteit en werkwijze van
betrokken organisaties. Nederland zet zich ervoor in het MOPAN-onderzoek steeds
verder uit te breiden, zodat het in de toekomst kan uitgroeien tot een soort
gezamenlijke scorekaart. In dit kader is het positief dat vanaf volgend jaar
het MOPAN-onderzoek zal worden uitgebreid met een analyse door consultants
van de documenten van onderzochte organisaties.
 
 Sinds vorig jaar stelt Nederland zelf een nieuw soort scorekaarten op
van alle voor ontwikkelingssamenwerking belangrijke VN-organisaties en internationale
financiële instellingen. In deze scorekaart wordt o.a. ingegaan op de
kwaliteit van de interne organisatie, de relevantie voor de Nederlandse OS-prioriteiten
en het functioneren op landenniveau. Daartoe wordt gebruik gemaakt van de
uitkomsten van de MOPAN-onderzoeken, maar ook van veel andere bronnen, zoals
evaluaties, jaarverslagen, accountantsrapporten en informatie van onze posten
in de partnerlanden.
 12
 
 Kunt u aangeven met welke landen goed overleg is gevoerd
over het op peil houden van de bijdragen voor aidsbestrijding en met welke
bedragen zij het tekort aanvullen?
 
 
 In alle partnerlanden is er intensief overleg over bijdragen aan de aidsbestrijding
en zijn besluiten over eventuele bijstellingen in overleg met de ontvangende
organisaties en in afstemming met andere donoren genomen. Zo is in Zambia
de korting op het budget voor aids in 2010 EUR 800 000. Het betreft bijdragen
aan de Nationale Aids Council en aan een tweetal NGO’s. De korting is
niet ingegeven door de korting op het ontwikkelingbudget maar is beleidsmatig
onderbouwd en hangt samen met zwak functioneren of een beperkte absorptiecapaciteit
van de ontvangende organisaties. Ook andere donoren korten hun bijdragen.
Acties om de zwaktes bij deze organisaties te adresseren zijn voorzien.
 
 In Vietnam daalt in 2010 het budget voor hiv/aids met EUR 850 000
maar dit wordt gecompenseerd in 2011. Het gaat dus niet om een bezuiniging
maar om het doorschuiven van middelen naar een volgend jaar. Dit is afgestemd
met betrokken instanties.
 
 In Tanzania is er sprake van een verschuiving van een deel van de middelen
die aanvankelijk voor aids waren gereserveerd naar de algemene gezondheidssector.
Deze verschuiving hangt samen met de beschikbaarheid van fondsen voor aidsbstrijding
van andere donoren in Tanzania (o.a PEPFAR).
 
 Verder is er een daling in het regionale programma Hiv/aids voor Zuidelijk
Afrika van EUR1 miljoen voor 2010. Deze korting is gebaseerd op de korting
op het Nederlandse ontwikkelingsbudget.
 Uitvoering vindt plaats via regionale NGO’s en de Southern African
Development Community (SADC). Aangezien alle regionale donoren minder middelen
ter beschikking hebben, kan de oplossing niet gevonden worden in aanvullingen
door derden. Wel hebben de donoren onderling, voor zover mogelijk was, afspraken
gemaakt over prioritaire organisaties en over de verdeling van bijdragen in
een gezamenlijk financieringsarrangement. 
 13
 
 Kunt u een overzicht geven van alle projecten in Afghanistan
waar Nederlands ontwikkelingsgeld naar toe gaat?
 
 
 In de stand van zaken brief van 14 oktober jl. en de bijbehorende
bijlage is een overzicht te vinden van alle ontwikkelingssamenwerkingsprojecten
in 2009.
 14
 
 Kunt u aangeven welk deel van de toegezegde additionele € 500
miljoen voor hernieuwbare energie dit en komende jaren uit het ODA-budget
komt? Waar komt het overige deel vandaan? Kunt u de oorspronkelijke toegezegde € 500
miljoen voor dit doel nog steeds garanderen gezien de noodzakelijke besparingen?
 
 
 Voor hernieuwbare energie in ontwikkelingslanden is en blijft een budget
van totaal EUR 500 miljoen beschikbaar. Hiervan is EUR 375 miljoen aan het
ODA-budget van 0,8% BNP toegevoegd. De overige EUR 125 miljoen wordt
binnen het ODA-budget van 0,8% gefinancierd.
 15
 
 Is het waar dat het bedrijfslevenkanaal weliswaar wordt
gekort met EUR 44 mlijoen, maar dat de uitgaven aan economische groei en private
sector ontwikkeling een stijging laten zien?
 
 
 Er is inderdaad sprake van een verlaging van EUR 44 miljoen in 2010 voor
het bedrijfslevenkanaal; deze verlaging betreft ramingsbijstellingen zoals
bij het ORET-programma en het MOL fonds en enkele kortingen. Bij ORET zijn
uitgaven naar achteren geschoven en bij het MOL-fonds zijn uitgaven naar voren
gehaald. Een korting is bijvoorbeeld doorgevoerd bij het Public Private Product
Development Partnership. Ondanks deze verlaging is in de periode 2009–2011
nog steeds sprake van een verhoging van sub-artikel 4.3 (Verhoogde economische
groei en verminderde armoede als gevolg van private sector ontwikkeling) ten
opzichte van de ramingen bij begroting 2009. Deze verlaging wordt namelijk
gecompenseerd door verhoging van de landenprogramma’s en bijdragen aan
onder meer de Wereldbank Trade Facility. Vanaf 2012 is er inderdaad sprake
van een verlaging met EUR 12 miljoen; deze hangt samen met ramingsbijstellingen
en is niet het gevolg van kortingen.
 
 De verhoging van het sub-artikel 4.3 vloeit voort uit de beleidsintensiveringen
die hebben plaatsgevonden sinds 2008 in het kader van prioriteit die is gegeven
aan groei en verdeling. Voor de afwikkeling van de ORET-regeling en het opstarten
van de opvolger hiervan, de nieuwe regeling Ontwikkelingsrelevante Infrastructuur
Ontwikkeling (ORIO), zijn in de ontwerpbegroting 2009 de meerjarige budgetten
opgehoogd. Daarnaast heeft ook een intensivering plaatsgevonden op de landenprogramma’s
in onder meer Benin, Burundi, Rwanda en Zambia. Ook is extra budget beschikbaar
gesteld voor het partnerschapsprogramma met IFC, het initiatief Duurzame Handel
en voor bijdragen aan landbouwkundige organisaties. Als de ontwerpbegrotingen
2008, 2009 en 2010 naast elkaar worden gelegd, levert dit het volgende beeld
op. Per saldo is sprake van een forse beleidsintensivering op dit sub-artikel. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Art. 04.03 (in EUR 1000)
 2008
 2009
 2010
 2011
 2012
 
 
 
 
 Ontwerpbegroting 2008
 476 047
 513 831
 429 754
 383 898
 383 898
 
 
 Ontwerpbegroting 2009
 481 767
 480 656
 483 558
 488 771
 488 771
 
 
 Ontwerpbegroting 2010
 487 550
 519 213
 503 830
 519 262
 477 267
 
 
 Verschil
 + 11 503
 + 5 382
 + 74 076
 + 135 364
 + 93 369
 
 
 
 
 16
 
 Waarom is in de begroting niet duidelijk terug te vinden
wat de afdracht is aan het UNDP en andere VN-fondsen? Kunt u alsnog aangeven
hoeveel deze bijdrage precies is en waar deze op de begroting te vinden is?
Hoeveel procent van het totale budget van het UNDP is van Nederland afkomstig?
 
 
 De begroting is thematisch ingedeeld. De bijdragen aan de verschillende
VN-fondsen zijn ondergebracht onder de verschillende thematische begrotingsartikelen.
De ongeoormerkte bijdrage aan UNDP is onderdeel van begrotingsartikel 4.02
(armoedevermindering). Voor 2010 is een bijdrage van 90 mln. euro begroot.
 
 Daarnaast ontvangt UNDP van diverse posten en directies bijdragen die
geoormerkt zijn voor specifieke thema’s of landenprogramma’s.
Hiervan kan pas een totaaloverzicht worden gegeven als de uitgaven daadwerkelijk
zijn gerealiseerd. In 2008 ging het om een bedrag van 141 mln. euro.
 
 De totale bijdrage van Nederland (geoormerkte en ongeoormerkte bijdragen)
besloeg in 2008 ongeveer 6% van de UNDP-begroting.
 17
 
 Geeft Nederland naast de bijdrage aan het EOF nog op
andere manieren geld aan EU-ontwikkelingssamenwerking en zo ja op welke manieren
en hoeveel geld is daarmee gemoeid?
 
 
 De Europese ontwikkelingssamenwerking wordt via twee kanalen gefinancierd.
Ten eerste dragen lidstaten bij aan het Europese Ontwikkelingsfonds waarmee
de ontwikkelingssamenwerking aan de ACS-landen (Afrika, Caraïben en Stille
Oceaan) wordt gefinancierd. Het EOF is geen onderdeel van de Europese begroting.
 De hulp aan de overige regio’s in de wereld wordt gefinancierd uit
de Communautaire begroting (Categorie 4: «de EU als een mondiale partner»).
In 2009 is hiervoor € 7,8 miljard beschikbaar. De belangrijkste
instrumenten daarbij zijn:
 – Het Development Cooperation Instrument
(hulp aan Azië en Latijnsamerika en thematische programma’s voor
alle OS-landen), met een enveloppe van ruim € 17 miljard voor de
periode 2007–2013.
 – Het European Neighbourhood and Partnership
Instrument (hulp aan de Ooster- en Zuiderburen van de EU), met een
enveloppe van ruim € 11 miljard (periode 2007–2013).
 – Het instrument voor Pre-accessie (hulp aan de Westelijke Balkan
en Turkije), met een enveloppe van ruim € 11 miljard (periode 2007–2013).
 – Humanitaire hulp, met een enveloppe van ruim € 5 miljard
(periode 2007–2013).
 – Het stabiliteitsinstrument, met een enveloppe van € 2,5
miljard (periode 2007–2013).
 – Het instrument voor democratie en mensenrechten (ca € 1
miljard, periode 2007–2013).
 Voor Nederland is hiermee in 2010 in totaal EUR 456 miljoen aan ODA-uitgaven
gemoeid, waarvan EUR 191 miljoen voor het EOF en EUR 265 miljoen als toerekening
van de ODA-uitgaven onder categorie 4 van de EU-begroting (HGIS nota 2010,
tabel 4a; Kamerstuk 32 126, nrs. 1–2).
 18
 
 Hoeveel geld geeft Nederland per jaar aan de Medefinancieringsorganisaties
per organisatie en apart aan het NIMD? Onder welke posten zijn deze bijdragen
terug te vinden in de begroting?
 
 
 Voor een overzicht van de aan de Medefinancieringsorganisaties toegekende
middelen, zie bijlage. De vermelde bedragen
betreffen de toegekende middelen voor de genoemde perioden. De bijdragen aan
deze organisaties zijn terug te vinden onder begrotingsartikel 5.6 «Participatie
civil society». Waar mogelijk zijn de bijdragen thematisch verdeeld
over de begroting.
 Voor wat betreft het NIMD geldt dat EUR 37,5 mln. is toegekend voor de
periode 2007–2010. In de begroting is deze bijdrage terug te vinden
onder artikel 2.7 «Goed bestuur».
 19
 
 Hoeveel geld geeft Nederland totaal aan de Wereldbank
in 2010? Waar is deze afdracht te vinden in de begroting? Welke sleutel wordt
hiervoor gehanteerd?
 
 
 In 2008 is een bedrag van EUR 475 miljoen uitgegeven aan ontwikkelingssamenwerking
via de Wereldbank. Hiervan is EUR 114 miljoen verstrekt als ongeoormerkte
bijdrage aan IDA, het zachte-leningenloket van de Wereldbank. Het resterende
bedrag van EUR 361 miljoen betrof bijdragen die in meerdere of mindere mate
geoormerkt waren voor thematische en/of landenprogramma’s. Voor 2009
en 2010 zijn ten behoeve van IDA bedragen van respectievelijk EUR 94 miljoen
en EUR 100 miljoen gereserveerd. Deze bijdragen vinden plaats in het kader
van het Partnerschapsprogramma. Dit maakt meer focus op de beleidsprioriteiten
en een gestructureerde dialoog met de Wereldbank mogelijk. Deze bedragen maken
onderdeel uit van de toezeggingen die Nederland heeft gedaan in het kader
van de IDA-14 en IDA-15 onderhandelingen. Voor de geoormerkte bijdragen in
2009 en 2010 zijn de exacte bedragen nog niet bekend, maar deze liggen naar
verwachting op een zelfde niveau als in 2008. De IDA-bedragen komen ten laste
van het HGIS/ODA-budget en staan onder beleidsartikel 20 van de begroting
van het ministerie van Financiën. De overige bijdragen aan de Wereldbank
maken eveneens deel uit van HGIS/ODA en staan onder de beleidsartikelen 4,
5 en 6 van de begroting van het ministerie van Buitenlandse Zaken.
 
 De effectiviteit van de geoormerkte programma’s van de Wereldbank
laat een wisselend beeld zien. Op het eerste gezicht lijkten de belangrijkste
voorwaarden voor effectieve uitvoering op landenniveau te zijn vervuld, aangezien
de Bank een goede systematiek heeft om beleid op landenniveau te ontwikkelen
en uit te voeren: de afzonderlijke programma’s moeten deel uitmaken
van de zogeheten Country Assistance Strategies,
die op hun beurt weer gebaseerd moeten zijn op de nationale armoedebestrijdingsplannen
(PRSP’s). De Wereldbank heeft een goede reputatie op het terrein van
evaluaties, waarbij de afzonderlijke programma’s regelmatig worden geëvalueerd
door zowel de eigen Independent Evaluation Group
(IEG) als extern gecontracteerde consultants.
 
 Het in begin 2009 verschenen evaluatierapport van de IEG over het Health, Nutrition and Population program (HNP) 1997–2007
was kritisch. Het programma bevatte te veel slecht presterende en complexe
onderdelen met zwakke risicoanalyse, en er bestond te veel onduidelijkheid
over de resultaten voor de armen vanwege het ontbreken van een effectief intern
evaluatiesysteem. Parallel aan de evaluatie heeft de Wereldbank een nieuwe
HNP-strategie geformuleerd waarin veel van de conclusies van de evaluatie
al zijn verwerkt. Er is brede steun voor deze nieuwe strategie, zowel binnen
als buiten de Wereldbank
 20
 
 Hoeveel wordt per jaar uitgegeven aan het IMF en onder
welke post in de begroting is dit te vinden? 
 
 
 Het IMF zal in 2009 en 2010 uit het ODA-budget een bijdrage krijgen van
ca. EUR 2,5 miljoen per jaar ten behoeve van technische advisering in ontwikkelingslanden.
Deze bijdragen vallen onder beleidsartikel 4 van de begroting van het ministerie
van Buitenlandse Zaken.
 21
 
 Ziet u ruimte voor het neerwaarts bijstellen van het
hoge percentage juridische verplichtingen, opdat de mogelijkheid voor amendering
door de Kamer wordt vergroot? Zo ja, wat is voor u een acceptabele bovengrens
van het percentage juridische verplichtingen?
 
 
 Acht u het in dit licht bijvoorbeeld een wenselijke
situatie dat op het punt van Participatie Civil Society 97% van de
uitgaven reeds juridisch verplicht is (en dit vorig jaar 96% was en
98% in 2008) Zo ja, waarom? Zo nee, bent u bereid de hoge percentages
juridische uitgaven te herzien zodat de Kamer meer ruimte krijgt voor amendering?
 
 
 Het percentage juridische verplichtingen bij de budgettaire tabellen van
de beleidsartikelen is de weerspiegeling van internationale afspraken en meerjarige
committeringen. Het verlagen van deze percentages houdt in dat deze internationale
afspraken danwel meerjarige committeringen ingetrokken en/of doorbroken zouden
worden. Dit is niet wenselijk. Het percentage van 97% in 2010 bij het
sub-beleidsartikel 5.6 (Participatie civil society) hangt met name samen met
feit dat de huidige subsidiebeschikkingen in het kader van het Medefinancieringsstelsel
tot en met 2010 doorlopen. Het verlenen van meerjarige subsidiebeschikkingen
draagt bij aan de transparantie en voorspelbaarheid van hulpstromen.
 22
 
 Hoeveel geld per thema van het ministerie van Buitenlandse
Zaken gaat via Nederlandse ambassades en het mensenrechtenfonds naar (civil
society) in Birma? Om welk type activiteiten gaat het?
 
 
 De Nederlandse ambassade in Bangkok beheert een mensenrechtenfonds waaruit
projecten worden gefinancierd in Birma. In het afgelopen jaar zijn een zestal
projecten gefinancierd voor een bedrag van circa 250 000 Euro. Met deze
projecten steunt Nederland capaciteitsopbouw van het maatschappelijk middenveld
(109 000 Euro), de onafhankelijke media (47 600 Euro) en bescherming
van mensenrechten (155 415 Euro). Ook uit het Programmabudget voor Kleine
Projecten van ambassade Bangkok werd afgelopen jaar de ontwikkeling van het
Birmese maatschappelijk middenveld gesteund (16 180 Euro). Dit jaar heeft
Nederland via de ambassade een bijdrage van twee miljoen Euro geschonken aan
het Three Diseases Fund ter bestrijding van Hiv-Aids, tuberculose en malaria.
Tot slot is na cycloon Nargis voor tien miljoen Euro aan humanitaire hulp
verstrekt voor leniging van de noden in de getroffen gebieden. Een deel van
dit bedrag is dit jaar uitgegeven. Deze hulp werd verstrekt via de VN, het
Internationale Rode Kruis en twee NGO’s. Centraal vanuit het mensenrechtenfonds
wordt een NGO gesteund voor een bedrag van een bedrag van 362 765 Euro.
De activiteiten richten zich op het bevorderen van vrijheid van meningsuiting,
mediadiversiteit en vrije toegang tot informatie in drie landen waaronder
Birma.
 23
 
 Hoe groot is het totaal aantal Nederlandse ambassadeurs?
Hoeveel hiervan zijn vrouw?
 
 
 Hoeveel topambtenaren zijn er binnen het gehele ministerie
van Buitenlandse Zaken? Hoeveel hiervan zijn vrouw? Wat is de trend in man-vrouw-verhoudingen
van de afgelopen jaren en wat is het streven voor 2010? 
 
 
 Het totaal aantal Nederlandse ambassadeurs in 2009 is 133. 27 ambassadeurs
zijn vrouw.
 
 Het aantal topfuncties binnen het ministerie van Buitenlandse Zaken (uitgaande
van BBRA schaal 16 en hoger) is 178. Van deze topfuncties worden er 29 bekleed
door vrouwelijke ambtenaren.
 
 De streefcijfers voor 2010 zijn 25–30% vrouwen op functies
vanaf schaal 15 op departement en 20% op posten. Het ministerie heeft
belangrijke vorderingen gemaakt. Het aannamebeleid zoals gevoerd sinds 2005
heeft geresulteerd in nagenoeg gelijke aantallen mannen en vrouwen in de functies
van beleidsmedewerker en senior beleidsmedewerker. Op schaal 13 en 14 zal
de doelstelling voor 2010 naar verwachting bereikt worden (schaal 13: 50%
op het departement en 35% op de posten; schaal 14: 35% op het
departement en 25% op de posten). Het aantal vrouwen op functies vanaf
schaal 15 is inmiddels ook al verdubbeld van 25 naar 55. Ondanks de grote
inspanningen zal het ministerie meer tijd nodig hebben dan tot 2010 om alle
doelstellingen te halen.
 24
 
 Op welke wijze is de Regering voornemens gebruik te
maken van de aan haar op 28 augustus en 9 september jl toegewezen
zogenaamde Speciale Trekkingsrechten?
 
 
 De toegewezen bijzondere trekkingsrechten (Special
Drawing Rights oftewel SDRs) staan als reservevoorziening op de balans
van DNB. Dit is een gevolg van het feit dat de bijzondere trekkingsrechten
zijn geïntroduceerd om te voorzien in een tekort aan internationale liquiditeit
en om haperingen in het internationale monetaire stelsel weg te halen. De
Regering maakt daarom niet actief gebruik van deze trekkingsrechten en is
dat ook nu niet van plan.
 25
 
 Op basis van welke verdeelsleutel is de huidige toewijzing
Speciale Trekkingsrechten aan Nederland tot stand gekomen?
 
 
 De bijzondere trekkingsrechten worden toegewezen aan de IMF-lidstaten
op basis van het quota-aandeel. Het quota-aandeel van Nederland is 2,37%.
 26
 
 Op welke wijze en binnen welk tijdsbestek kunnen de
Speciale Trekkingsrechten omgezet worden in harde valuta?
 
 
 Als een land bijzondere trekkingsrechten wil omzetten in harde valuta,
dan beschikt het IMF over twee mechanismen. Allereerst kunnen bij landen die
een zogeheten Voluntary Standing Arrangement met
het Fonds hebben afgesloten, bijzondere trekkingsrechten worden omgewisseld
tegen harde valuta. Daarnaast kan het IMF, als aangetoond is dat een land
in betalingsbalansproblemen verkeert, het Designation Mechanism activeren en gebruiken en landen aanwijzen om harde valuta te leveren
voor aangeboden SDRs.
 27
 
 Wat is het huidige SDR-rentepercentage, en op basis
waarvan en op welke wijze wordt deze rente vastgesteld?
 
 
 Momenteel is het SDR-rentepercentage 0,26 (12 oktober 2009). Deze
rente is een gewogen gemiddelde van de driemaandelijkse Eurepo rate, de driemaandelijkse Japanese Treasury Discount
bills, de driemaandelijkse UK Treasury bills
en de driemaandelijkse US Treasury bills.
 28
 
 Als Nederland alle haar toegekende trekkingsrechten
zou omzetten in euro’s, over welk bedrag gaat het dan? Hoeveel rente
moet daarover worden betaald en ten laste van welke begroting binnen de Rijksbegroting
komen deze rentelasten?
 
 
 Nederland heeft in totaal voor 4,84 miljard aan SDRs toegekend gekregen,
wat tegen de huidige koers neerkomt op EUR 5,21 miljard. Het is niet te verwachten
dat Nederland deze bijzondere trekkingsrechten zal omzetten naar euro’s;
met name de landen met betalingsbalansproblemen zullen dit gaan doen. Als
een land de bijzondere trekkingsrechten wil omruilen voor harde valuta, betaalt
dit land de SDR-rente. Het land dat de harde valuta levert ontvangt de SDR-rente
over dit bedrag.
 29
 
 Is het technisch mogelijk om getrokken SDR’s
en hun tegenwaarde in euro’s toe te voegen aan het budget voor Ontwikkelingssamenwerking?
Zo ja, hoe dan?
 
 
 De bijzondere trekkingsrechten staan als reservevoorziening op de balans
van DNB. Het is niet mogelijk om deze toe te voegen aan het budget voor Ontwikkelingssamenwerking.
 30
 
 Kunt u een overzicht overleggen met daarin verwerkt
hoe en wanneer de verschillende lidstaten van het IMF gebruik (wensen te)
maken van de hen toegewezen SDR’s?
 
 
 Landen die in betalingsbalansproblemen verkeren kunnen SDRs omwisselen
voor harde valuta. In de jaarrekeningen van de Centrale Banken van des betreffende
landen is terug te vinden hoeveel SDRs zijn omgewisseld tegen harde valuta.
Naast dit reguliere gebruik van SDRs heeft Frankrijk onlangs aangegeven de
toegewezen bijzondere trekkingsrechten te willen gebruiken voor een bilaterale
lening aan de Poverty Reduction and Growth Facility
(PRGF) van het IMF. Als gevolg van een sterk toenemende vraag naar IMF-ondersteuning
uit lage inkomenslanden heeft de PRGF extra fondsen nodig. De implicaties
van eventueel gebruik van bijzondere trekkingsrechten ten behoeve van de PRGF
moeten nog nader worden onderzocht.
 31
 
 Wat zijn de criteria om Nederlandse consulaten in het
buitenland te sluiten vanwege nieuwe paspoortapparatuur? Kunt u aangeven om
welke consulaten het per land gaat? Gaat het bij de criteria tot sluiting
van een consulaat of paspoortuitgifte om het aantal Nederlanders in de omgeving
van een consulaat? Maakt het verschil of dat individuele burgers dan wel bedrijven
zijn? Gaat u daarbij uit van een bepaalde maximumafstand? Kunt u dat zo nauwkeurig
mogelijk aangeven?
 
 
 Naast alle ambassades en beroepsconsulaten is een aantal honoraire consulaten
geselecteerd en uitgerust met biometrische apparatuur zodat zij kunnen doorgaan
met de behandeling van paspoortaanvragen. Van sluiting (zoals onlangs ten
onrechte werd gesuggereerd in de media) is geen sprake. Wel zal het kostenaspect
nader bezien worden tegen de achtergrond van de heroverweging van de Rijksfinanciën
die thans plaatsheeft, en waar de kosten van het netwerk van Nederlandse vertegenwoordigingen in het buitenland en de daardoor geleverde diensten deel
van uitmaakt.
 32
 
 Kunt u voor uw departement aangeven hoe hoog de kennis-
en onderzoeksgerelateerde uitgaven zijn? Kunt u deze uitgaven uitsplitsen?
 
 
 Het departement geeft sinds 2006 (eerste uitgebreide registratie onderzoeksuitgaven),
gemiddeld € 105 miljoen aan kennis- en onderzoeksgerelateerde uitgaven
uit. Het betreft hier onderzoek dat zowel beleid ondersteunt (departement,
in ontwikkelingslanden en internationaal) als bijdraagt aan technologische
en sociale innovatie in ontwikkelingslanden. Circa 25% van de onderzoeksuitgaven
is gericht op kennis- en innovatiecapaciteit.
 
 Het werk van Buitenlandse Zaken is kennisintensief en karakteriseert zich
door een grote verscheidenheid van onderzoeks- en kennisvragen. De aard en
opzet van het onderzoek dat door BZ gefinancierd wordt is niet onder één
noemer te brengen en zeer verscheiden van aard.
 Desalniettemin is bij benadering onderstaande thematische uitsplitsing
mogelijk: 
 
 
 
 
 
 
 Onderwijs
 € 4.2 mln
 
 
 Gezondheidszorg
 € 36 mln 
 
 
 Reproductieve Gezondheidszorg/Aids/gender
 € 12.4 mln 
 
 
 Landbouw
 € 11 mln 
 
 
 Water
 € 2.5 mln 
 
 
 Milieu
 € 7.3 mln
 
 
 Bosbeheer
 € 7.2 mln 
 
 
 Goed bestuur, mensenrechten en conflict
 € 1 mln 
 
 
 Handelsbeleid en financiële thema’s
 € 11.5 mln 
 
 
 Sectoroverstijgende thema’s
 € 18.1 mln 
 
 
 
 
 
 
 Subsidie Atlantische Commissie
 € 0.5
mln
 
 
 Adviesraad Internationale Vraagstukken
 € 0.6 mln 
 
 
 Subsidie Instituut Clingendael
 € 2.8
mln
 
 
 
 
 33
 
 Heeft u onderzocht welke mogelijkheden er zijn voor
EU-lidstaten om vaker één post te delen waar consulaire dienstverlening
aan EU-burgers wordt verricht? Zo ja, wat zijn de uitkomsten van uw onderzoek,
primair met betrekking tot mogelijke financiële consequenties? Zo neen,
bent u van plan dit onderzoek te verrichten?
 
 
 Bij de Europese Commissie en de EU-Lidstaten is er toenemende aandacht
voor meer samenwerking tussen de EU-Lidstaten bij het bieden van consulaire
bijstand. Dit geldt tevens voor het delen van ambassadekantoren door EU-Lidstaten,
waar consulaire dienstverlening wordt verricht. Nederland heeft oriënterende
gesprekken met Duitsland mede in het kader van de bouw van een gezamenlijk
ambassadekantoor in Rabat. Ook met Frankrijk zal worden gesproken over meer
samenwerking. Samenwerking met EU-Lidstaten wordt ook nagestreefd op andere
onderdelen van consulaire dienstverlening. Op het gebied van afgifte van Schengen
visa zijn bijvoorbeeld reeds verregaande samenwerkingsafspraken gemaakt met
België en in mindere mate met Frankrijk en Duitsland. In het kader van
EU-crisiscoördinatie werken de EU-Lidstaten gezamenlijk volgens het «Lead
State» concept. Voor landen buiten de EU, waar drie of minder EU-landen
diplomatiek zijn vertegenwoordigd, is een Lead State benoemd. In Suriname
is Nederland bijvoorbeeld Lead State. De «Lead State» is in geval
van crisis, maar ook ten tijde van pre-crisis, verantwoordelijk
voor de coördinatie tussen de EU-Lidstaten op de grond en de evacuatie
van alle EU-onderdanen als dit noodzakelijk is.
 34
 
 Klopt het bericht uit De Telegraaf van 26 september
2009 dat de minister voor Ontwikkelingssamenwerking niet hoeft te bezuinigen?
Zo neen, hoe hoog zullen de bezuinigingen op Ontwikkelingssamenwerking zijn,
en hoe verhouden deze zich tot de Millenniumdoelstellingen? Worden de aanvankelijke
doelstellingen gehaald?
 
 
 Nee, het bericht in De Telegraaf klopt niet. Het budget voor ontwikkelingssamenwerking
is gekoppeld aan de ontwikkeling van het BNP (Bruto Nationaal Product). Normaliter
groeit het BNP en daarmee het budget voor ontwikkelingssamenwerking. Dit is
dan ook het uitgangspunt voor de meerjarige planning van uitgaven aan ontwikkelingssamenwerking.
Door de economische crisis is voor het eerst sinds jaren sprake van een teruglopend
BNP.
 
 Wanneer wordt gekeken naar de meerjarige uitgaven voor ontwikkelingssamenwerking
in de begroting van 2010 ten opzichte van de verwachte uitgaven in de begroting
van 2009, is sprake van een afname die gemiddeld ruim boven de 10%
ligt van de totale verwachte uitgaven aan ontwikkelingssamenwerking. In de
begroting van 2009 werd nog rekening gehouden met een groei van de uitgaven
voor ontwikkelingssamenwerking tot EUR 5,8 miljard in 2013: in de begroting
2010 is dit naar beneden bijgesteld tot EUR 4,9 miljard in 2013.
 
 In de nabije toekomst resulteert dit in een budget voor ontwikkelingshulp
dat daalt van EUR 5,044 miljard in 2008 naar een budget van naar verwachting
EUR 4,689 miljard in 2009 en EUR 4,704 miljard in 2010.
 
 De internationale inspanningen om de millenniumdoelen in 2015 te bereiken,
worden door de financieel-economische crisis extra op de proef gesteld. En
dat terwijl de armste landen hard geraakt worden door deze crisis. Het komt
er nu op aan om onverminderd vast te houden aan de prioriteiten uit de beleidsbrief «Een
zaak van Iedereen» die gebaseerd zijn op het wegwerken van de grootste
achterstanden bij het bereiken van de millenniumdoelen: veiligheid en ontwikkeling;
groei en verdeling; gender/srgr, duurzaamheid, klimaat en energie. Ik heb
er daarom voor gekozen deze thema’s bij de bezuinigingen zoveel mogelijk
te ontzien.
 35
 
 Wat zijn de voorziene kosten wereldwijd per iedere
individuele ambassadepost in 2010, 2011, 2012 uitgesplitst naar personeel,
ambtelijk personeel, vergoedingen, lokaal personeel en materieel?
 
 
 Kern van het Nederlands postennet is een verzameling van ongeveer 160
Ambassades en Consulaten Generaal. Voor de jaren 2010–2012 zijn op artikel
11 de volgende uitgaven opgenomen. Deze bedragen hebben betrekking op de apparaatsuitgaven
van zowel het departement in Den Haag als het postennet, exclusief de uitgaven
voor vakattachés.
 2010: EUR 745 649 000.
 2011: EUR 730 770 000.
 2012: EUR 683 715 000.
 
 Voor een onderverdeling naar personeel, ambtelijk personeel, vergoedingen,
lokaal personeel en materieel verwijs ik u naar pagina 139 van de begroting. 
 36
 
 Houdt het kabinet vast aan de lijn die tezamen met
de Kamer is uitgezet en waarbij een duidelijke grens is getrokken wat betreft
de uitbreiding van de EU (dus geen lidmaatschap voor landen als Wit-Rusland,
Oekraïne etc)? Mogen we er vanuit gaan dat bij deze landen geen sprake
is van een EU-perspectief?
 
 
 Ja, het kabinet houdt vast aan die lijn. Ik verwijs u ook naar de notitie
inzake de relaties van de Europese Unie met haar buren van 1 juli 2008,
kamerstuk 31 202 nr. 29 en de brief van de regering inzake de brede betrekkingen
met de oostelijke buurlanden van 13 maart 2009, kamerstuk 31 202
nr. 31.
 37
 
 Op welke manier is de internationale samenwerking met
Australië, Nieuw-Zeeland en Indonesië heel vruchtbaar gebleken?
Hoe bent u gekomen tot specifiek deze landen? Op welke manier zal de samenwerking
verder worden ingevuld?
 
 
 De bilaterale relaties met zowel Australië als Nieuw-Zeeland zijn
uitstekend en kennen een lange historie. Beide landen herbergen sinds de jaren
zestig grote aantallen Nederlandse emigranten, de handelsbetrekkingen zijn
intensief en de samenwerking op het gebied van cultureel erfgoed is vruchtbaar.
 
 De afgelopen jaren heeft de relatie met Australië aan intensiteit
gewonnen door de samenwerking in Afghanistan, de viering van 400-jaar betrekkingen
in 2006 en, mede in dat kader, een toenemend aantal bezoeken over en weer.
Tijdens zijn bezoek aan Australië in januari jl. sprak minister Verhagen
met zijn Australische collega’s van Buitenlandse Zaken en Defensie over
diverse vormen van samenwerking in Afghanistan. Maar op tal van andere terreinen
vindt al een intensivering van de samenwerking plaats, zoals op het gebied
van duurzaamheid en klimaat of op het gebied van water omdat de EVD Australië
onlangs heeft aangemerkt als prioriteitsland op dit gebied. De bilaterale
relatie tussen Nederland en Nieuw-Zeeland is eveneens uitstekend te noemen
en intensiveert de laatste jaren, in het bijzonder op het gebied van onderzoek,
onderwijs, wetenschap en cultuur. Zo is er goede samenwerking tussen Massey
University en Wageningen op het gebied van voeding. Dit jaar heeft de Nieuw-Zeelandse
universiteit een voedingsinnovatie centrum geopend, een idee gebaseerd op
de Food Valley in Wageningen, en wellicht een opstap naar nog meer samenwerking.
In Afghanistan werken Nederland en Nieuw-Zeeland vanuit een gezamenlijke focus
op ontwikkeling en het brengen van veiligheid, vooral samen bij de trainingen
van lokale politie en de gezondheidszorg.
 
 In het geval van Indonesië is de politieke en morele aanvaarding
van de Indonesische onafhankelijkheidsdatum in 2005 het begin geweest van
een uitbreiding en intensivering van de bilaterale relatie. Deze samenwerking
op vele beleidsterreinen is vervat in een Comprehensive Partnership dat naar
verwachting in 2010 wordt getekend, en omvat ook betrokkenheid van andere
ministeries. De nadruk zal in de komende jaren steeds meer komen te liggen
op terreinen aanpalend aan ontwikkelingssamenwerking, zoals samenwerking op
politiek, economisch en cultureel terrein, maar betreft ook de bestrijding
van effecten van klimaatverandering en veiligheid. Deze samenwerking vindt
niet alleen van overheid tot overheid plaats, maar ook via het bedrijfsleven
en maatschappelijke instellingen. Concrete samenwerkingsterreinen betreffen
bijvoorbeeld klimaatverandering met betrokkenheid van het KNMI, Deltares en
het Ministerie van Verkeer en Waterstaat, waarbij deze verwante Indonesische
instituten assisteren bij het analyseren van klimaatveranderingen
en de vertaling naar beheersbeslissingen. In de drinkwatersector werken Nederlandse
en Indonesische drinkwaterbedrijven samen om meer mensen aangesloten te krijgen
op watervoorzieningen en te zorgen dat er schoner water wordt geleverd. Een
ander voorbeeld van samenwerking is op justitieel terrein waar het gaat om
onder andere corruptiebestrijding en opleiding van de politie, met betrokkenheid
van de ministeries van Justitie en Binnenlandse Zaken. Naast de bilaterale
samenwerking zal er waar mogelijk ook gezocht worden naar samenwerking en
beleidsafstemming in internationale fora zoals de G-20 en in het traject naar
de Klimaattop in Kopenhagen. Ook is Nederland actief betrokken bij Indonesische
inspanningen om het democratiseringsproces in de regio te bevorderen via het
Bali Democracy Forum, dat in december 2009 voor de tweede keer wordt gehouden.
In EU-verband heeft Nederland zich actief ingezet voor de totstandkoming van
een Partnerschap Samenwerkingsovereenkomst (PSO), die naar verwachting op
9 november getekend zal worden. Hiermee worden ook de banden tussen de
EU en Indonesië verder aangehaald, ook waar het gaat om het voeren van
een mensenrechtendialoog. Nederland vervult hierbij voor Indonesië de
rol van Gateway to Europe en zal binnen EU-kader
actief blijven inzetten op nauwere samenwerking. Tijdens het recente bezoek
van de Indonesische minister van Buitenlandse Zaken aan Nederland is in alle
openheid van gedachten gewisseld en zijn afspraken gemaakt over o.a. de klimaatonderhandelingen
in Kopenhagen, de G20 en democratie en mensenrechten.
 38
 
 Voor welke resultaten van de Doha Ronde zal Nederland
zich specifiek inzetten, als het gaat om het versterken van de positie van
ontwikkelingslanden? Behelst de genoemde inzet voor een «level playing
field» ook dat Nederland zich sterk maakt voor een gedifferentieerde
behandeling van OS landen («special and differential treatment»)?
 
 
 Zoals aangegeven bij operationele doelstelling 4.1 zal Nederland zich
specifiek ervoor inzetten dat ontwikkelingslanden bij afronding van de WTO-Doha
ronde voldoende beleidsruimte krijgen om hun economische ontwikkeling ter
hand te nemen door voortgang op het gebied van:
 – landbouw in alle drie pilaren van
de ronde; afbouw van exportsteun, vermindering van handelsverstorende binnenlandse
steun en verruiming van markttoegang met specifieke resultaten voor katoen
en disciplinering van gebonden voedselhulp.
 – industrieproducten door ambitieuze
verruiming van de markttoegang voor producten uit ontwikkelingslanden in rijke
landen en een evenwichtige marktopening in ontwikkelingslanden.
 – handelsfacilitatie met garanties voor
financiële steun aan ontwikkelingslanden die investeren in verbetering
van de afhandeling van hun grensverkeer.
 – volledig vrije markttoegang voor alle
producten van de minst ontwikkelde landen (MOLs) tot alle OESO-landen en rijkere
ontwikkelingslanden.
 
 Naast de bijzondere behandeling van ontwikkelingslanden zoals bovenomschreven,
dient als onderdeel van de Doha-ronde ook werk te worden gemaakt van «special
and differential treatment» van OS-landen door aanpassing waar nodig
van WTO-regels, waardoor flexibiliteit ontstaat om tegemoet te komen aan speciale
behoeften en omstandigheden van ontwikkelingslanden.
 De Nederlandse inzet voor het transparanter en simpeler maken van de EU
preferentiële regels van oorsprong, cruciaal voor de markttoegang en
het level playing field van ontwikkelingslanden,
is erop gericht dat ontwikkelingslanden zo effectief mogelijk gebruik kunnen
maken van de preferentiële handelsarrangementen van de EU
die voor hen zijn bestemd. Hierbij dient het bevorderen van duurzame werkgelegenheid
voorop te staan.
 39
 
 Waarom spreekt u in deze begroting niet langer over
na te streven effectief multilateralisme? Waarin verschilt effectief multilateralisme
van een goede internationale architectuur?
 
 
 Voor effectief multilateralisme is een goede internationale architectuur
noodzakelijk. Nederland zet zich derhalve in voor beide, zoals ook is uiteengezet
in de notitie «Samenwerken aan mondiale uitdagingen: Nederland en multilaterale
ontwikkelingssamenwerking», die in april jl. is uitgekomen. Met de internationale
architectuur wordt bedoeld de wijze waarop het multilaterale stelstel is georganiseerd.
Deze is zoals bekend niet op alle terreinen effectief; er is onder meer sprake
van fragmentatie en duplicatie, en in sommige gevallen van een gebrek aan
legitimiteit.
 
 Dit geldt ook voor internationale financiële instellingen (IFI’s).
Fragmentatie en duplicatie doet zich zowel voor binnen IFI’s als tussen
IFI’s onderling. Zo hebben alle IFI’s naast een zachte leningenloket
ook een groot aantal trustfondsen in beheer, met soms overlappende doelstellingen.
Bij de Wereldbank is dat aantal te ver opgelopen, en ontbreekt soms ook binnen
de Bank het overzicht. Nederland streeft er als grote donor naar alle relevante
trustfondsen bij elkaar te brengen onder de paraplu van één
partnerschapsprogramma met de Wereldbank (het Bank Netherlands
Partnership Programme), dat direct aansluit bij de prioriteiten van
mijn beleid én dat van de Wereldbank. Met deze bundeling moet de agenda
van IDA versterkt kunnen worden, in plaats van dat we het beleid van de Bank
ondergraven. Uiteindelijk moeten de beslissingen over de invulling van programma’s
en investeringen vooral op landenniveau genomen worden, met ownership voor het ontvangende land. Alleen op die wijze kan de legitimiteit
van de IFI’s vergroot worden.
 
 Ten slotte verwijs ik naar mijn beleidsnotitie van april jl., «Samen
werken aan mondiale uitdagingen: Nederland en multilaterale ontwikkelingssamenwerking»,
waarin acht speerpunten worden geïdentificeerd waar Nederland zich sterk
voor zal maken, met als doel de multilaterale organisaties effectiever en
efficiënter te maken op ontwikkelingsterrein.
 40
 
 Wat is uw oordeel over mogelijke plannen van Rusland,
China en Arabische Golfstaten om de USD te vervangen door goud en andere munten
dan de USD als betaalmiddel voor olie? (The Independent, 6 oktober 2009,
http://www.independent.co.uk/news/business/news/the-demise-of-the-dollar-1798175.html,
Robert Fisk, «The demise of the dollar») Acht u dit in het belang
van een goede internationale architectuur? Indien neen, wat is uw tegenvoorstel?
 
 
 Het artikel van de journalist Fisk waarnaar wordt verwezen is mij bekend.
In dit artikel wordt vermeld dat enkele landen overwegen om olietransacties
niet meer in Amerikaanse dollars uit te voeren. In plaats daarvan geven deze
landen de voorkeur aan een «mandje» van goud en valuta’s
(de Japanse yen, de Chinese yuan, de euro en een nieuwe valuta van de Golfstaten).
In dit artikel zijn de plannen verder echter niet concreet uitgewerkt en ook
hebben wij geen officiële informatie van de desbetreffende landen ontvangen.
Om deze redenen kan ik ook nog geen oordeel over deze plannen geven. 
 
 Het artikel van Robert Fisk is mij bekend, maar aangezien ik alsmede het
feit dat Nederland niet over informatie heb van genoemde landen over deze
vermeende plannen beschik, biedt het als zodanig onvoldoende basis voor oordeelsvorming.
Dit artikel is overigens niet de eerste keer dat de rol van de dollar ter
discussie wordt gesteld. Momenteel vindt er een internationale discussie plaats
over de rol van de dollar in het huidige financiële systeem, in het kader
van macro-economische onevenwichtigheden. In algemene zin kan wel gesteld
worden dat indien sprake is van veranderende economische verhoudingen in de
wereld, het op de lange termijn een logische consequentie is dat deze veranderende
verhoudingen ook doorwerken in het internationale financiële systeem.
Het is echter in het belang van de economische wereldorde dat veranderingen
ten aanzien van de status quo transparant en gradueel tot stand komen.
 41
 
 Kunt U enkele concrete voorbeelden geven waarop U de
beleidscoherentie heeft versterkt en wil versterken?
 
 
 In samenwerking met andere departementen worden voor actuele beleidsthema’s
coherentieprojecten opgezet die bijdragen aan een zodanige vormgeving van
multilaterale, Europese of nationale regelingen dat ontwikkelingslanden daarvan
optimaal kunnen profiteren. In de Voortgangsrapportage OS-beleidscoherentie
die in 2008 naar uw Kamer werd gezonden zijn talrijke voorbeelden opgenomen
van dergelijke coherentieprojecten die in de afgelopen jaren zijn ondernomen,
zoals de Nederlandse inzet voor evenwichtige handelsafspraken in de Economic
Partnership Agreements, de verdere hervorming van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid
en de uitvoering van een beleid gericht op migratie en ontwikkeling. Mede
als gevolg van die inzet zijn er op al die terreinen ook concrete verbeteringen
ten gunste van ontwikkelingslanden tot stand gekomen. Voorbeelden zijn de
tariefvrije markttoegang in combinatie met gunstiger oorsprongsregels voor
Afrikaanse landen en het aanzienlijk terugbrengen van de productiegerelateerde
subsidies op landbouwproducten van de EU. Vaak is het resultaat dat voorkomen
is dat nieuwe regulering de beleidsvrijheid van ontwikkelingslanden onnodig
inperkt. Op dit moment is veel aandacht gericht op het klimaatbeleid, waarbij
in Kopenhagen wordt gestreefd naar afspraken die recht doen aan de specifieke
omstandigheden van ontwikkelingslanden. In de memorie van toelichting wordt
daarnaast gewezen op enkele nieuwe projecten op terreinen zoals belastingontduiking,
intellectueel eigendom, medicijnen en voedselveiligheidsstandaarden. Een ander
voorbeeld is het project visserij dat is gericht op duurzame visserij door
de belangen van ontwikkelingslanden voldoende te borgen in het groenboek hervorming
visserijbeleid van de EU en het streven naar disciplinering van visserijsubsidies
in de WTO.
 42
 
 Aan welke concrete acties moet gedacht worden bij «belastinginning
door en kapitaalvlucht uit ontwikkelingslanden»? Doelt u hierbij ook
op grootschalige belastingvrijstellingen en belastingontduiking door westerse
bedrijven?
 
 
 Het gaat om acties die ontwikkelinglanden in staat stellen om hogere belastingopbrengsten
te genereren. Allereerst door de capaciteit van die landen op het gebied van
belastingwetgeving,heffing en -inning te versterken en te assisteren bij verbetering
van nationale belastingsstelsels. Daarnaast door regionale samenwerkingsverbanden
te ondersteunen, zoals het African Tax Administration Forum. Hierdoor ontstaat
uitwisseling van kennis en ervaringen en staan ontwikkelingslanden gezamenlijk
sterker in internationale onderhandelingen over belastingzaken. Belastingvrijstellingen
spelen in deze afwegingen een rol, maar zijn primair de verantwoordelijkheid
van de betrokken landen. Bij het tegengaan van belastingontduiking en kapitaalvlucht
kan juist internationale samenwerking een grote rol spelen. Dat geldt zeker
ook voor de belastingafdracht van buitenlandse ondernemingen die voor veel
van de armste landen een belangrijk deel van de belastinginkomsten betekent.
Wegsluizen van winsten naar belastingparadijzen kan voor die landen ernstige
gevolgen hebben. Kern van de internationale afspraken die wij nastreven is
dat er grotere transparantie tot stand komt. Nederland verleent steun aan
initiatieven om illegale middelen op te sporen en terug te sluizen naar ontwikkelingslanden,
de zogenaamde asset recovery. Op het terrein van afspraken over informatie-uitwisseling
over belastingen is recentelijk veel vooruitgang geboekt binnen de OESO-kader
en de G20. Zaak is die vooruitgang ook ten goede te laten komen aan de armste
landen. Mede op Nederlands initiatief zullen de commissies voor ontwikkelingssamenwerking
en fiscale zaken van de OESO zich daarover binnenkort gezamenlijk buigen.
Samen met het ministerie van Financiën werk ik momenteel aan verdere
concretisering van de inzet op het terrein van «Belastingen en OS»,
als onderdeel van mijn moderniseringsagenda. Die inzet zal in het licht van
het bovenstaande uitgaan van een integrale aanpak van zowel vergroting van
de capaciteit voor belastingheffing in ontwikkelingslanden als het tegengaan
van belastingontduiking door internationale constructies.
 43
 
 Kunt u aangeven wat concreet moet worden verstaan onder «Ontwikkelingssamenwerking
2.0»? Slaat deze term op het gehele ODA-budget? Vanwaar deze term?
 
 
 De term «ontwikkelingssamenwerking 2.0» verwijst naar het
moderne ontwikkelingsbeleid zoals dat sinds het aantreden van deze minister
van Ontwikkelingssamenwerking is vormgegeven. Als zodanig slaat de term op
het gehele ODA-budget. Kern van het nieuwe beleid is het maximaliseren van
de effectiviteit van onze inspanningen om zo mondiale problemen effectiever
aan te pakken. Dit doen we onder andere door samenwerking met allerhande partners,
zowel binnen het ontwikkelingsveld als daarbuiten, te zoeken en te stimuleren.
Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan de publiek-private partnerschappen
die in het kader van de Schoklandakkoorden worden gesloten met multinationals,
aan de samenwerking die is gezocht met andere departementen, maar ook aan
de consortia in het particuliere kanaal.
 44
 
 Welke consequenties worden door de regering verbonden
aan het onvoldoende aanpakken van corruptie in ontwikkelingslanden? Welke
score moet bijvoorbeeld door een ontwikkelingsland worden gehaald op de lijst
van Transparency International om in aanmerking te komen voor begrotingssteun?
 
 
 Het terugdringen van corruptie in ontwikkelingslanden, in het bijzonder
in de partnerlanden, is een belangrijke prioriteit van mijn beleid. Daartoe
steun ik onder meer organisaties die corruptie bestrijden, zoals Transparency
International, Global Witness en Revenue Watch. Ook heeft Nederland zich van
begin af aan ingespannen voor de ratificatie en implementatie van het VN Verdrag
tegen Corruptie (UNCAC).Verder is Nederland in het kader van de OECD/DAC actief
in het Anti Corruptie Task Team, dat producten ontwikkelt voor een effectievere
corruptiebestrijding.
 
 Positieve, maar ook negatieve ontwikkelingen in partnerlanden op het vlak
van corruptie hebben gevolgen voor de wijze waarop Nederland opereert in deze landen. Als er sprake is van corruptie op uitgebreide schaal,
dan breng ik dit aan de orde op politiek niveau. Dit past in mijn visie op
het bedrijven van politieke ontwikkelingssamenwerking. Als vastgesteld dat
onvoldoende maatregelen worden getroffen om de corruptie te bestrijden, dan
kan dit gevolgen hebben voor de aard en omvang van de Nederlandse steun, zoals
het al dan niet verlenen van begrotingssteun.
 
 In mijn recente brief (kamerstuk 29 237, nr. 101, d.d. 3 juli
2009), naar aanleiding van de motie Ferrier over begrotingssteun, heb ik u
geïnformeerd over het verlenen van begrotingssteun en de daaraan gekoppelde
afspraken. Voor ieder partnerland wordt een track record opgesteld, waarin
de kwaliteit van het beleid en van het bestuur wordt beoordeeld. De bestrijding
van corruptie is daar een belangrijk onderdeel van. De beoordeling in het
track record bepaalt in belangrijke mate de wijze waarop de hulp aan het partnerland
ter beschikking wordt gesteld. Ik zet algemene begrotingssteun alleen in die
landen in, waar ik tot een positief oordeel kom. In de besluitvorming neem
ik expliciet politieke, beleidsmatige en financiële risico’s, maar
ook kansen mee. Ook bij de uitvoering wordt voortdurend gewerkt aan vermindering
van de risico’s voor corruptie, onder andere door een duidelijke politieke
dialoog met de ontvangende overheid. In de beleidsdialoog worden corruptierisico’s
besproken en afspraken gemaakt met de partnerlanden over indicatoren om de
voortgang bij het bestrijden van corruptie meten. In gevallen van corruptie
waar mogelijk Nederlandse gelden bij betrokken zijn, wordt direct actie ondernomen
samen met andere betrokken donoren.
 
 Een corruptie-incident is niet automatisch bewijs van slecht bestuur maar
het uitblijven van passende maatregelen wel. Ik voer hier een zero tolerance
beleid: waar de politieke wil ontbreekt om corruptie aan te pakken en het
risico bestaat van misbruik van Nederlandse gelden volgen maatregelen.
 De positie van een partnerland op de Corruption Perception Index (CPI)
van Transparency International speelt bij de bepaling of een land zich wel
of niet kwalificeert voor begrotingssteun geen doorslaggevende rol. De CPI
baseert zich namelijk op de perceptie, en daarmee dus niet op feitelijke gevallen
van corruptie. De CPI is hierdoor geen geschikt instrument voor het bepalen
van hulpmodaliteiten en landenallocaties, zoals ook door Transparency International
zelf wordt onderschreven. De score van een partnerland op de CPI wordt daarom,
naast andere indicatoren, uitsluitend meegenomen als referentiepunt in de
beoordeling van de feitelijke corruptiesituatie in een partnerland bij het
opstellen van het track record.
 
 Een overzicht van de positie van de Nederlandse partnerlanden op de CPI
is te raadplegen op de website van Transparency International, www.transparency.org. Een overzicht van de scores van partnerlanden
is in onderstaande tabel opgenomen.
 Land 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Positie
 Score
 
 
 
 
 
 2008
 2007
 2006
 2008
 2007
 2006
 
 
 Afghanistan
 176
 172
 –
 1.5
 1.8
 –
 
 
 Albanië
 85
 105
 111
 3.4
 2.9
 2.6
 
 
 Armenië
 109
 99
 93
 2.9
 3.0
 2.9
 
 
 Bangladesh
 147
 162
 156
 2.1
 2.0
 2.0
 
 
 Benin
 96
 118
 121
 3.1
 2.7
 2.5
 
 
 Bolivia
 102
 108
 105
 3.0
 2.9
 2.7
 
 
 Bosnië-H.
 92
 84
 93
 3.2
 3.3
 2.9 
 
 
 Burkina Faso
 80
 105
 79
 3.5
 2.9
 3.2
 
 
 Colombia
 70
 68
 59
 3.8
 3.8
 3.9 
 
 
 Egypte
 115
 105
 70
 2.8
 2.9
 3.3
 
 
 Eritrea
 126
 111
 93
 2.6
 2.8
 2.9
 
 
 Ethiopië
 126
 138
 92
 2.6
 2.4
 2.5
 
 
 Georgië
 67
 79
 99
 3.9
 3.4
 2.8
 
 
 Ghana
 67
 64
 70
 3.9
 3.6
 3.3
 
 
 Guatemala
 96
 111
 111
 3.1
 2.8
 2.6
 
 
 Indonesië
 126
 143
 130
 2.6
 2.3
 2.4
 
 
 Jemen
 141
 131
 111
 2.3
 2.5
 2.6 
 
 
 Kaap Verdië
 47
 49
 –
 5.1
 4.9
 –
 
 
 Kenia
 147
 150
 142
 2.1
 2.1
 2.2
 
 
 Macedonië
 72
 84
 105
 3.6
 3.3
 2.7
 
 
 Mali
 96
 118
 99
 3.1
 2.7
 2.8
 
 
 Moldavië
 109
 111
 79
 2.9
 2.8
 3.2
 
 
 Mongolië
 102
 99
 99
 3.0
 3.0
 2.8
 
 
 Mozambique
 126
 111
 99
 2.6
 2.8
 2.8
 
 
 Nicaragua
 134
 123
 111
 2.5
 2.6
 2.6
 
 
 Oeganda
 126
 111
 105
 2.6
 2.8
 2.7
 
 
 Pakistan
 134
 138
 142
 2.5
 2.4
 2.2 
 
 
 Palestijnse Autoriteit
 –
 –
 –
 –
 –
 –
 
 
 Rwanda
 102
 111
 121
 3.0
 2.8
 2.5
 
 
 Senegal
 85
 71
 70
 3.4
 3.6
 3.3 
 
 
 Sri Lanka
 92
 94
 84
 3.2
 3.2
 3.1
 
 
 Suriname
 72
 72
 90
 3.6
 3.5
 3.0
 
 
 Tanzania
 102
 94
 93
 3.0
 3.2
 2.9
 
 
 Vietnam
 121
 123
 111
 2.7
 2.6
 2.6
 
 
 Zambia
 115
 123
 111
 2.8
 2.6
 2.6
 
 
 Zuid-Afrika
 54
 43
 51
 4.9
 5.1
 4.6
 
 
 
 
 45
 
 Op welke wijze is uitvoering gegeven aan uw toezegging
tijdens de begrotingsbehandeling 2009 om inzichtelijk te maken in hoeverre
uw beleid ten goede komt aan mensen met een handicap (Handelingen 13 november
2008, p. 24–1974)? Hoe geeft u uitvoering aan uw toezegging (TK 31 250,
nr. 45 p. 1) om u, in het kader van het HIV/AIDS en SRGR beleid, speciaal
in te zetten voor mensen met een handicap?
 
 
 Nederland verleent via het medefinancieringsstelsel (MFS) directe ondersteuning
aan de activiteiten van de stichting Liliane Fonds. De stichting spant zich
in om de situatie en positie van gehandicapte kinderen in ontwikkelingslanden
te verbeteren. De Stichting Liliane Fonds ontvangt over de periode 2007–2010
een totale MFS bijdrage van EUR 8 miljoen. HEARD, (de health and Economics
and HIV/Aids Research Division, University of Kwazulu Natal) dat mede wordt
gefinancierd vanuit ons Regionale HIV/Aids en SRGR programma voor Zuidelijk
Afrika, heeft onlangs de focus op gehandicapten geïntegreerd in haar
Afrikaanse Leiderschapsprogramma. HEARD zet in op onderzoek met betrekking
tot gehandicapten en HIV/Aids en de verspreiding van de resultaten. HEARD
doet verder aan actieve pleitbezorging voor integratie van gehandicapten binnen
de HIV/Aids respons in Zuidelijk Afrika.
 
 Het meten van de effecten van het Nederlands inclusieve beleid vereist
een goed data- en informatiesysteem in ontwikkelingslanden. In veel landen
is dit zwak ontwikkeld. Data met betrekking tot mensen met een handicap ontbreken
veelal geheel. Dit probleem is breed gesignaleerd door donoren en initiatieven
om dit te adresseren vinden momenteel in multilateraal verband plaats. Nederland
sluit zich hierbij aan en ondersteunt deze initiatieven.
 Zo is in VN verband een resolutie voor de IIIeCIE in voorbereiding die
de UN verzoekt richtlijnen op te stellen voor de verzameling en analyse van disability-sensitive statistics gerelateerd aan de MDGs
en landen hierbij te ondersteunen. UNICEF werkt aan de verbetering van de
verzameling van nationale data over kinderen met een handicap.
Verder is binnen het Nederlands partnerschapprogramma met de Wereld Bank een
studie gedaan in enkele Aziatische landen te weten Indonesie, Cambodja, Vietnam
en Mongolie naar de grootte van de groep kinderen met een handicap, zij maken
een groot deel uit van de 10 tot 15% kinderen , die in de betreffende
landen nog niet naar school gaan. De uitkomsten van deze studies bieden de
Ministeries van Onderwijs de kennis om data over kinderen met een handicap
in de statistieken voor het onderwijs op te nemen en programma’s ten
behoeve van deze doelgroep te monitoren.
 
 In april van dit jaar heeft UNAIDS samen met de WHO en het Hoge Commissariaat
voor de Mensenrechten een beleidsnota uitgegeven met richtlijnen voor de participatie
van mensen met een handicap in de strijd tegen aids. Deze nota bevat aanwijzingen
voor de aanpassing van preventieve en curatieve zorg aan de uiteenlopende
behoeften van mensen met een handicap en voor het waarborgen van gelijke toegang
tot zorg.
 Deze nota is een gezaghebbend instrument waarmee Nederland de rechten
en behoeften van mensen met een handicap naar voren zal brengen in beleidsdialoog
met VN organisaties die belast zijn met HIV/AIDS en SRGR, met de landen waarmee
wij op dat gebied samenwerken en met onze partnerorganisaties.
 46
 
 Waarom was Nederland niet aanwezig bij het Global Cliniton
Initiative over voedselzekerheid eind september jl. in New York?
 
 
 Tijdens de ministeriële week van de 64e Algemene Vergadering van
de Verenigde Naties vond op 26 september een «side event»
plaats over «Partnering for Food Security», georganiseerd door
Secretary of State Hillary Clinton en de Secretaris-Generaal van de Verenigde
Naties. Nederland was vertegenwoordigd door premier Balkenende en de Nederlandse
Permanente Vertegenwoordiging bij de Verenigde Naties.
 47
 
 Welke maatregelen zult u voorstellen om tot een effectievere
Mensenrechtenraad te komen?
 
 
 De evaluatie over het functioneren van de Mensenrechtenraad, waarin reeds
bij de oprichting ervan was voorzien, zal naar verwachting begin volgend jaar
van start gaan. Nederland voert momenteel gesprekken met diverse partners
met het oog op het bepalen van de inzet. Tegen die tijd Voorafgaand aan die
discussies zal ik mijn inzet in de discussie met Uw Kamer delen.
 
 Bij het bepalen van deze inzet is het van belang dat een goede analyse
wordt gemaakt van het functioneren van de Raad en in wordt gegaan op de vraag
welke verbeteringen kunnen worden doorgevoerd zonder aanpassing van de institutionele
inrichting en welke verbeteringen tot stand dienen te worden gebracht door
institutionele aanpassingen. Daarnaast zal er ook aandacht zijn voor de instrumenten
van de Raad waar Nederland positief over is en die verder versterkt moeten
worden.
 48
 
 In welke partnerlanden zal in 2010 steun worden gegeven
aan de publieke infrastructuur? Kan een overzicht worden gegeven van de betreffende
landen en van de publieke infrastructuur die er zal worden gesteund? Om welke
bedragen gaat het daarbij?
 
 
 Het verbeteren van de beschikbaarheid van en toegang tot publieke infrastructuur
is een centraal element binnen de beleidsprioriteit Groei en verdeling.
Nederlandse steun aan publieke infrastructuur in ontwikkelingslanden vindt
plaats via de thematische programma’s, zoals de ontwikkeling van de
private sector, gezondheidszorg, (beroeps)onderwijs, milieu en water waaronder
duurzaam waterbeheer en hernieuwbare energie. Bijlage 4b van de HGIS-nota
2010 geeft een thematisch ingedeeld overzicht van de geplande uitgaven per
partnerland. De investeringen in publieke infrastructuur zijn integraal onderdeel
van deze thematische uitgaven en zijn niet apart in kaart gebracht. Zo wordt
in Mozambique vanuit het budget voor duurzaam waterbeheer bijgedragen aan
de drinkwatervoorziening van Chimoio en wordt in Indonesië bijgedragen
aan het schoonmaken van het drainage systeem van Jakarta. De verwachte uitgaven
in 2010 op het thema integraal waterbeheer bedragen EUR 24 miljoen, die voor
water en sanitatie EUR 105 miljoen en voor hernieuwbare energie wordt gerekend
op EUR 71 miljoen uitgaven in partnerlanden.
 
 De Nederlandse ODA-uitgaven voor publieke infrastructuur die gerealiseerd
worden via het multilaterale kanaal en via het particuliere kanaal zijn evenmin
apart in kaart gebracht. Een aanzienlijk deel van de uitgaven voor Natuur,
Milieu en Water (zie bijlage 5 van de HGIS-nota 2010) betreft steun aan publieke
infrastructuur. Zo wordt via IFC ondersteuning verleend aan de private sector
op het gebied van hernieuwbare energie. In Cambodja betreft dit biogas, in
Djibouti geothermale energie, in Kaap Verdië windenergie en in Nicaragua
hydropower. Ook via de Wereldbank wordt aan diverse programma’s bijgedragen,
waaronder het Asia Sustainable and Alternative Energy (ASTAE) Fund, dat Aziatische
ontwikkelingslanden ondersteunt bij de ontwikkeling van duurzame en hernieuwbare
energiebronnen. Op het terrein van drinkwater en sanitatie wordt in een groot
aantal landen van Zuid- en Oost-Afrika (o.a. Zambia, Mozambique, Rwanda, Malawi,
Kenia, Ethiopië en de Comoren) samengewerkt met Unicef.
 
 De ORET/ORIO-faciliteit richt zich specifiek op publieke infrastructuur.
In 2010 gaat het om een vijftigtal projecten in ruim twintig ontwikkelingslanden
met verwachte uitgaven rond EUR 150 miljoen. Dit betreft een groot aantal
drinkwaterprojecten en investeringen in medische voorzieningen, maar ook zaken
als wegenbouw, havenverbetering, het opzetten van industriële zones,
en (openbaar) vervoer systemen.
 49
 
 Kunt u aangeven wat de doelstelling is van de afslanking
van het ministerie van Buitenlandse Zaken en op welke wijze u gaat samenwerken
met andere ministeries? Op welke termijn denkt u zowel uw kwantitatieve als
kwalitatieve doelstelling te bereiken?
 
 
 Ja, het doel van de afslanking van het ministerie van Buitenlandse Zaken
is, evenals de FTE reducties op andere departementen, opgenomen in het coalitieakkoord
en is samen te vatten onder de titel «kleiner en beter».
 Als coördinerend ministerie werkt Buitenlandse Zaken nauw samen met
alle andere departementen. Specifiek is in de taakstellingsagenda van het
Departement «Samenwerking op de internationale functie» als een
belangrijk speerpunt benoemd. Daarbij wordt gekeken naar verbeterpunten in
de Haagse coördinatie en de werkwijze (van attachés en diplomaten)
op de posten.
 De kwantitatieve en kwalitatieve doelstellingen van de taakstelling worden
in 2011 behaald.
 50
 
 Wanneer vindt Nederland het akkoord van Kopenhagen
succesvol genoeg om de reductiedoelstelling voor de uitstoot van broeikasgassen
te verhogen tot 30% in 2020? 
 
 
 Met het aannemen van het klimaat- en energiepakket heeft de EU ambitieuze
bindende reductiedoelen op zich genomen: unilateraal 20% reductie van
uitstoot in 2020 t.o.v. 1990, en 30% reductie in het kader van een
evenwichtig Kopenhagenakkoord met vergelijkbare inspanningen van ontwikkelde
landen en adequate bijdragen van (gevorderde) ontwikkelingslanden.
 In de milieuraad van maart jl. zijn de volgende criteria gesteld voor
de vergelijkbaarheid van inspanningen van ontwikkelde landen: inkomen, potentieel
voor emissiereducties, eigen vroege acties voor reducties, demografische ontwikkeling
in samenhang met totale emissies. Voor ontwikkelingslanden beoogt de EU dat
deze landen als groep, in het bijzonder de meer gevorderde, hun emissiegroei
reduceren met 15–30% t.o.v. het «business as usual»
scenario. Maar er kan niet worden verwacht dat dit als verplichting wordt
vastgelegd.
 
 Het finale besluit van de EU over haar reductiedoelstelling zal grotendeels
een politieke inschatting in Kopenhagen zijn. De inzet van Kopenhagen is niet
alleen vergelijkbare inspanningen waarmee we de 2 graden binnen bereik houden.
De interpretatie van «vergelijkbaar» en «adequaat»
zal een politieke inschatting zijn, die uiteindelijk in samenhang met het
hele onderhandelingspakket en in het perspectief van de 2 gradendoelstelling
zal moet worden beoordeeld. Nationaal hebben wij al een doelstelling van 30%
afgesproken. Daarom is het in ons belang dat er een alomvattend akkoord komt
op basis waarvan ook de EU over gaat naar 30%.
 51
 
 Kunt u een transparant overzicht te geven van de uitgaven
op adaptatie en mitigatie per departement, zoals ook genoemd in de bijlage
op p 214 van VROM? («welke ministeries (in elk geval VROM en OS) welke
bedragen uitgeven c.q. begroten aan klimaatadaptatie en -mitigatie»)
 
 
 De gevraagde informatie is op 16 februari 2009 per brief door de
ministers van VROM en voor Ontwikkelingssamenwerking aan de Kamer aangeboden
(kamerstuk 31 793 nr 6).
 52
 
 Houdt Nederland Italië een spiegel voor waar het
gaat om de persvrijheid? Welke actie onderneemt de Nederlandse regering in
dat opzicht?
 
 
 Binnen de mensenrechtenstrategie van de regering zijn vrije media een
belangrijk aandachtsgebied. Vrije media zijn onmisbaar om het recht op vrijheid
van meningsuiting te realiseren. Nederland volgt de ontwikkelingen op het
gebied van persvrijheid in andere landen, waaronder in Italië, dan ook
nauwgezet. In de (regelmatige) bilaterale contacten komt dit vanzelfsprekend
aan de orde. Ook multilaterale gremia waar zowel Nederland als Italië
deel vanuit maken hebben hun zorgen geuit over de persvrijheid in Italië.
Zo is met name de OVSE kritisch over een Italiaans wetsvoorstel dat verslaggeving
over rechtszaken bemoeilijkt; daarbij is zij van mening dat de Italiaanse
mediawet onvoldoende in staat is een pluriform TV-bestel te garanderen.
 53
 
 Wat is het Nederlandse standpunt met betrekking tot
het voorkomen van «resource nationalism»?
 
 
 Resource nationalism wordt het beste voorkomen door duidelijk te maken
wat de voordelen zijn van de internationale markt en het binnenhalen van buitenlandse
investeringen en kennis.
 Het is begrijpelijk dat landen die in bezit zijn van grote hoeveelheden
fossiele brandstoffen daar zelf zoveel mogelijk profijt van willen hebben. Door het toelaten van buitenlandse bedrijven en moderne exploratie
technieken, waarover vele landen zelf niet beschikken, kan de productie van
olie en gasvelden vergroot worden, hetgeen zowel in het belang is van de productiestaten
als ook positief voor de wereldmarkt.
 54
 
 Kunt u aangeven hoe handelsbelangen en het veiligstellen
van energiezekerheid in de EU zich verhouden tot de visie op stabilisering
in fragiele staten, waar steeds meer energiebronnen (onder meer olie, uranium)
worden gevonden (Sudan, DRC, Nigeria), alsook op een anti-corruptieagenda?
 
 
 Het EU beleid is gericht op diversificatie van de energievoorziening en
aldus op beperking van de afhankelijkheid van fragiele staten. De EU streeft
daarbij naar consistentie met brede doelstellingen van het gemeenschappelijk
buitenlands beleid, zoals conflictresolutie en preventie, non-proliferatie
en bevordering van de mensenrechten. Daarnaast geldt een anti-corruptie agenda
die o.a. vorm krijgt in het «Africa-EU Energy Partnership». Dit
partnerschap beoogt een dialoog tussen Afrika en de EU over duurzame exploitatie
van hulpbronnen, transparantie van energiemarkten en bevordering van goed
bestuur. De Europese Commissie en een aantal lidstaten ondersteunen voorts
het werk van de «Extractive Industries Transparency Initiative»
(EITI). Dit initiatief richt zich op transparantie in geldstromen die voortkomen
uit grondstoffenwinning. Hierbij wordt verwezen naar de antwoorden op vragen
55 en 59.
 55
 
 Tot welke successen heeft het Nederlandse accent op
kwesties zoals kinderarbeid en illegale grondstoffenexport tot nog toe geleid
in het externe beleid van de EU en om welke accenten gaat het concreet?
 
 
 Nederland zet in op de versterking van het externe EU beleid op het terrein
van de bescherming en bevordering van mensenrechten. Het bevorderen van kinderrechten
in het externe beleid van de EU is hiervan een goed voorbeeld, waarbij Nederland
inzet op het hele scala van EU-instrumenten (politiek, dialogen, handel, ontwikkelingssamenwerking).
Specifiek op het gebied van kinderarbeid, doet de Europese Commissie –
op Nederlands initiatief – op verzoek van de Raad (mei 2008) onderzoek
naar aanvullende maatregelen ter bestrijding van kinderarbeid, inclusief een
verbod op het op de markt brengen van producten gemaakt met de ergste vormen
van kinderarbeid. Nederland heeft in contacten met de Commissie gepleit voor
een aanpak waarbij alle mogelijke opties worden onderzocht. De resultaten
van het onderzoek laten al enige tijd op zich wachten, maar zouden nog door
de zittende Commissie moeten worden uitgebracht. Op basis van de uitkomsten
van dit onderzoek is Nederland van plan hierover een discussie om tot snelle
besluitvorming te komen in de RAZEB. Daarnaast zet Nederland erop in dat kinderarbeid
consequent terugkomt in de mensenrechtendialogen met derde landen.
 
 Mede op initiatief van Nederland is begin dit jaar de informele Task Force
on illegal exploitation of and trade in natural resources in the Great Lakes
region ingesteld. Deze Task Force heeft als opdracht om te kijken naar mogelijke
acties om de relatie tussen het conflict in Oost-DRC en de zogenaamde illegale
grondstoffenhandel te doorbreken. De speciale gezant van de EU voor het Grote
Merengebied is voorzitter van deze Task Force.
 
 Ook de handel in illegaal geoogst hout is een voorbeeld van illegale grondstoffenexport.
Binnen de EU heeft dit geleid tot FLEGT, Forest Law Enforcement Governance
and Trade, het EU actieplan tegen illegaal hout. Doel is te komen tot vrijwillige
afspraken tussen houtexporterende landen en de EU. Nederland
is hierbij actief betrokken in Maleisië en Ghana. Nederland zet zich
binnen de EU in om de toepasselijke wetgeving verder te ontwikkelen Nederland
ondersteunt onder meer ook het Extractive Industries Transparency Initiative
(EITI). Dit initiatief richt zich op transparantie in geldstromen die voortkomen
uit grondstoffenwinning. Concreet gaat het om het vergelijken – door
middel van een audit – van afdrachten van bedrijven aan de overheid
en inkomsten van de overheid. Deze bedragen moeten overeenkomen. Als dit niet
zo is, dan kan dat een teken zijn van bijvoorbeeld corruptie (waaronder illegale
export), inefficiëntie, of gebrekkig financieel beheer. Een van de doelstellingen
van het vergroten van deze transparantie is om de opbrengsten uit de winning
van grondstofffen meer ten goede te laten komen aan de ontwikkeling van het
land.
 
 Verder ondersteunt Nederland, via het IMF, het Topical Trust Fund for
Natural Resources Management. Uit dit Trust Fund wordt Technische Assistentie
betaald voor het verbeteren van Public Finance Management in grondstoffenrijke
ontwikkelingslanden.
 56
 
 Meent de regering dat de genoemde diversificatie van
bronnen en aanvoerroutes de afhankelijkheid van gas uit Rusland en olie uit
het Golfgebied substantieel zal verminderen?
 
 
 Het is een feit dat de olievoorraden in de Golf en de gasreserves in Rusland
substantieel zijn. Dat zal zo blijven. Dit zijn echter niet de enige regio’s
vanwaar fossiele brandstoffen worden betrokken. Spreiding van bronnen leidt
tot spreiding van risico’s. Het gaat dan overigens niet alleen om fossiele
brandstoffen, maar ook om andere elementen van de energiemix (bijvoorbeeld
duurzame energie en kernenergie). Door diversificatie van aanvoerroutes wordt
het risico op het onderbreken van de aanvoer, vanwege problemen in transitlanden,
verminderd.
 57
 
 Wordt met de bewoordingen in de MvT bedoeld dat de
voorziene Europese Dienst voor Extern Optreden noodzakelijkerwijs bijdraagt
aan een eensgezind optreden van de EU en de VS? Hoe onderbouwt u die stelling?
 
 
 Nee. «Deze coherentie» slaat op de coherentie in het externe
beleid van de EU uit de eerste zin van deze paragraaf en niet op het eensgezinde
optreden van de EU en de VS.
 
 De Hoge Vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid
(HV) wordt in zijn taken bijgestaan door een Europese Dienst voor het Externe
Optreden (EDEO). Het is de HV die met zijn optreden naar buiten toe en in
de Raad Buitenlandse Zaken moet zorgen voor een eensgezind optreden van de
EU en de lidstaten. Hij doet dit door de Unie te vertegenwoordigen in aangelegenheden
die onder het gemeenschappelijk en buitenlands beleid vallen en door de Raad
Buitenlandse Zaken voor te zitten. Dit laat onverlet dat ook nauwe samenwerking
en eensgezind optreden van de EU en de VS belangrijk is.
 58
 
 Zijn landen als Rusland en China uitgesproken tegenstanders
van het concept van «responsibility to protect»? Hoe kan dit concept
internationaal ingang vinden wanneer zulke belangrijke mogendheden zich er
krachtig tegen verzetten? Hoe omvangrijk is de steun voor het concept?
 
 
 De VN-lidstaten hebben het beginsel van de Responsibility
to Protect (R2P) in 2005 tijdens de zogenaamde VN World Summit aanvaard. Landen als Rusland, China alsmede een aantal
G-77-lidstaten blijven echter reserves houden ten aanzien van
R2P, vooral omdat zij bevreesd zijn voor inmenging van buitenaf in wat zij
beschouwen als interne aangelegenheden.
 
 Het is van belang het wantrouwen ten aanzien van R2P te verminderen en
het draagvlak te verstevigen. Dit kan o.a. door het (verder) operationaliseren
van het beginsel, zodat beter zichtbaar wordt wat het wel en niet behelst.
De internationale discussies hierover vinden primair plaats in VN-verband,
meer in het bijzonder in de Algemene Vergadering. In zijn rapport over R2P
van begin dit jaar geeft de Secretaris-Generaal naar het oordeel van de regering
nuttige aanzetten voor operationalisering. De Algemene Vergadering zal hieraan
nader aandacht schenken. Daarnaast probeert ook de EU bij te dragen aan het
operationaliseren van het concept. Zo heeft de Unie besloten om in haar eigen
programma’s en projecten, vooral die gericht op conflictpreventie, een
belangrijke plaats toe te kennen aan de Responsibility
to Protect.
 
 59
 
 
 Welke accenten legt Nederland bij illegale grondstoffenexport?
Heeft dat geleid tot aanpassing van het externe beleid van de EU?
 
 
 Zie antwoord bij vraag 55.
 60
 
 Mag ervan worden uitgegaan dat ook de erkenning van
Cyprus een belangrijke voorwaarde blijft vormen voor de eventuele toetreding
van Turkije?
 
 
 De erkenning van Cyprus door Turkije is onlosmakelijk verbonden met het
Turkse EU-toetredingsproces. De Raad Algemene Zaken en Externe Betrekkingen
(RAZEB) besloot immers in december 2006 dat de lidstaten niet zullen besluiten
tot het openen van acht hoofdstukken waarvoor Turkije beperkingen met betrekking
tot de Republiek Cyprus heeft ingesteld, zolang de Europese Commissie niet
heeft vastgesteld dat het «Ankara Protocol» (Douane Unie, inclusief
Cyprus) door Turkije tenuitvoer is gebracht. Daarnaast vroeg de Raad de Europese
Commissie de Turkse implementatie van het «Ankara Protocol» te
evalueren in haar jaarlijkse voortgangsrapportages.
 
 Vooralsnog stelt Turkije zich op het standpunt dat van implementatie van
het «Ankara Protocol» pas sprake kan zijn, wanneer een einde wordt
gemaakt aan het isolement van Noord-Cyprus. Dit is een bekend standpunt van
Turkije. De concept-EU verordening uit 2004 die directe handel tussen de EU
en Noord-Cyprus mogelijk zou maken, stuit echter op Cypriotisch verzet. Alle
ogen zijn nu gericht op de herenigingsonderhandelingen op het eiland onder
leiding van VN-gezant Downer. Nederland roept alle betrokken partijen op zich
in dit proces constructief op te stellen. Het is daarbij van belang dat president
Christofias en de heer Talat, leider van de Turks-Cypriotische gemeenschap,
beiden de politieke wil tonen om een doorbraak te bewerkstelligen.
 61
 
 Bent u ook bereid met Rusland te spreken over kernontwapening?
Waarom is dit niet in de rij van internationale onderwerpen opgenomen?
 
 
 In bilaterale en EU besprekingen met mijn Russische collega spreken wij
ook over het tegengaan van de verspreiding van massavernietigingswapens. Dit
onderwerp is onderdeel van het bredere veiligheidsbeleid en de Europese strategie
tegen de proliferatie van massavernietigingswapens, waarbij wapenbeheersing
en ontwapening zeker aan de orde komen. De bilaterale onderhandelingen
tussen de VS en Rusland over kernontwapening zijn zeer belangrijk voor het
behoud van de positieve dynamiek van het ontwapeningsdossier. In dit licht
is de afspraak tussen president Obama en president Medvedev om voor het einde
van dit jaar te komen tot een opvolger van het START-verdrag een belangrijke
belofte voor nieuwe vooruitgang m.b.t. ontwapening.
 62
 
 Is de Russische bevolking nog steeds onvoldoende doordrongen
van de urgentie van de klimaatproblematiek? In hoeverre wordt die houding
weerspiegeld in de opstelling van de Russische autoriteiten?
 
 
 Klimaatverandering staat niet hoog op de Russische agenda. Toonaangevende
wetenschappers die ronduit de theorie van een door mensen veroorzaakte klimaatverandering
bestrijden, krijgen in Rusland veel gehoor. Zo krijgt het weglekken van methaan
in de dooiende permafrost zone, iets waar wereldwijd wetenschappers zich grote
zorgen over maken – de methaanbom – nauwelijks aandacht in de
Russische pers en al helemaal niet in de politiek.
 
 Deze afhoudende houding vindt zijn weerklank in de politiek. De Russische
president Medvedev heeft in juni aangegeven CO2-emissies in 2020
met 10–15% te willen reduceren t.o.v. 1990. Gezien de teloorgang
van de Russische zware industrie sinds het ineenstorten van de Sovjet Unie,
is deze doelstelling erg teleurstellend en houdt geen echte reductie in t.o.v.
het huidige uitstootniveau, maar staat juist toe dat deze nog met 30%
groeit. De inzet is dus om te zorgen dat Rusland een reële reductie doelstelling
op zich neemt.
 63
 
 Wat is naar uw oordeel het doel van «de nucleaire
ambities» van Iran? Deelt u de mening dat de (vermoedelijke) aanwezigheid
van kernwapens van andere landen in en om het Midden-Oosten zeker ook een
bron van regionale stabiliteit is, waarop Iran meent te moeten reageren? Zo
ja, wat onderneemt u daar dan tegen? Indien neen, waarom niet? Waarom streeft
u niet naar een kernwapenvrij Midden-Oosten?
 
 
 Gegeven het gebrek aan bereidheid bij Iran volledige openheid te betrachten
met betrekking tot het nucleaire programma, is het niet eenvoudig een inschatting
te maken van de «nucleaire ambities» van Iran. Het perspectief
dat Iran op afzienbare termijn het vermogen verwerft om een kernwapen te maken,
baart de regering ernstige zorg. Iran moet uitvoering geven aan de betreffende
Veiligheidsraad resoluties en zijn internationale verplichtingen terzake nakomen.
 
 Nederland steunt de totstandkoming van kernwapenvrije zones die voldoen
aan de richtlijnen zoals die in 1999 door de United Nations Disarmament Commission
zijn opgesteld. Dergelijke zones vergroten regionale vrede en veiligheid en
zijn een belangrijk middel om ontwapening en non-proliferatie, stabiliteit
en wederzijds vertrouwen te bevorderen. Nederland steunt tevens de jaarlijks
terugkerende VN-resoluties t.a.v. kernwapenvrije zones.
 Hieronder valt ook de jaarlijkse, unaniem aangenomen resolutie inzake
een kernwapenvrije zone in het Midden-Oosten. Uw vraag waarom Nederland niet
streeft naar een kernwapenvrij Midden-Oosten is derhalve geheel buiten de
werkelijkheid. Een kernwapenvrije zone in deze regio zou bijdragen aan regionale
stabiliteit. Nederland roept met regelmaat betrokken landen in de regio op
tot toetreding en volledige naleving van het NPV. 
 64
 
 Kunt u aangeven op welke activiteiten u doelt die op
ongebalanceerde en onconstructieve wijze het Midden-Oosten benaderen?
 
 
 Gerefereerd wordt aan voorstellen voor resoluties, besluiten, bijeenkomsten
en(slot)verklaringen die in internationaal verband – vooral in VN-kader –
worden gedaan ter adressering van de situatie in het Midden-Oosten. Deze worden
veelal gekenmerkt door een toonzetting dan wel oplossingsrichting die geen
recht doet aan de verantwoordelijkheid van alle partijen in het conflict.
 
 Zo worden in de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties (AVVN) jaarlijks
bijna twintig resoluties inzake het MOVP behandeld. Daarmee wijdt de AVVN
naar verhouding meer resoluties aan het Midden-Oosten dan aan andere regio’s
in de wereld. In de reguliere zittingen van de Mensenrechtenraad komt standaard
het agendapunt «Mensenrechtensituatie in Palestina en andere bezette
Arabische gebieden» aan de orde. De onevenredig grote aandacht voor
de mensenrechtensituatie in Israël en de Palestijnse Gebieden, gaat –
gewild of ongewild – ten koste van de noodzakelijke aandacht voor de
mensenrechtensituatie en relevante verplichtingen van andere staten. Ook in
technische VN-fora, zoals in de Commission on the Status
of Women of de Commission for Sustainable Development komt het Midden-Oosten stelselmatig aan bod, waarbij de aandacht
overwegend of uitsluitend op de rol van Israël is gericht en niet op
andere partijen. De ongebalanceerde houding wordt nog versterkt door de sterk
afwijzende houding ten aanzien van de behandeling van mensenrechtenschendingen
in Birma, Darfur of Zimbabwe.
 65
 
 Deelt u de opvatting dat eventueel verdergaande sancties
buiten de VN om, het loslaten van het Veiligheidsraad multilateralisme is?
Indien neen, waarom niet? Bent u bereid uit te sluiten dat inzet van militaire
middelen tot de mogelijkheden behoort, iets wat de vorige Amerikaanse president
tot de mogelijkheden liet bestaan? Indien neen, waarom niet?
 
 
 Momenteel wordt door de E3+3, bestaande uit de permanente leden van de
VN-Veiligheidsraad en Duitsland, met Iran gesproken om te komen tot een oplossing
voor het Iraanse nucleaire vraagstuk. De Nederlandse regering is van mening
dat indien deze gesprekken geen resultaat opleveren, de internationale gemeenschap
passende nieuwe maatregelen moet nemen. Dit zou bij voorkeur in VN-verband
moeten geschieden, maar indien de VN-Veiligheidsraad niet tot overeenstemming
kan komen is de regering is van mening dat indachtig de motie Voordewind c.s.,
de EU haar verantwoordelijkheid moet nemen en met gelijkgezinde landen additionele
maatregelen moet treffen.
 
 De inzet van militaire middelen is niet aan de orde. De internationale
inspanningen rond het nucleaire programma van Iran zijn gericht op een diplomatieke
oplossing. De relevante Veiligheidsraadresoluties stellen verdere maatregelen
onder artikel 41 van Hoofdstuk VII van het VN Handvest in het vooruitzicht.
Artikel 41 sluit de inzet van militaire middelen expliciet uit. NL steunt
de lijn van de VN-Veiligheidsraad om Iran middels diplomatieke middelen te
bewegen aan de internationale eisen te voldoen.
 66
 
 Hoe beoordeelt de regering het Israëlische besluit
om nog eens 455 woningen op de Jordaanoever te bouwen? 
 
 
 Nederland heeft steeds aangedrongen op een onverkort moratorium op de
bouw in de nederzettingen, ook in Oost-Jeruzalem, onder meer tijdens het bezoek
in juni jl. van de minister van Buitenlandse Zaken aan zijn Israëlische
ambtgenoot. Beide partijen moeten zich houden aan hun verplichtingen onder
de Routekaart, waarbij Israël zich naast stopzetting van de bouw in de
nederzettingen heeft verplicht tot afbraak van de de zgn. illegal outposts. Het bedoelde besluit van de Israëlische regering
draagt niet bij aan het klimaat van vertrouwen dat moet ontstaan voor een
succesvolle herstart van de bilaterale vredesbesprekingen.
 67
 
 Is de genoemde toenadering tussen Syrië en Libanon
gebaseerd op gelijkwaardigheid? Zo ja, waar leidt u dat uit af?
 
 
 Syrië en Libanon hebben in 2008 besloten om volledige diplomatieke
betrekkingen met elkaar aan te gaan. Daarmee erkent Syrië Libanon als
soevereine en gelijkwaardige natie. De vervolgstappen in dit proces van normalisatie
gaan in een langzaam tempo. Zo heeft Syrië nog altijd geen leden benoemd
voor gezamenlijke commissie ter bepaling en demarcatie van de grens. Dat is
een noodzakelijke stap om de wapensmokkel naar gewapende groeperingen in Libanon
tegen te gaan en de stabiliteit in de regio te vergroten in overeenstemming
met VN resoluties (1559, 1701). Daar waar mogelijk oefent Nederland dan ook
druk uit op Syrië om de ingeslagen weg van normalisatie van de betrekkingen
te blijven volgen.
 68
 
 Hoe beoordeelt u de optie van een akkoord tussen Fatah
en Hamas, dat zou voorzien in een eenheidsregering en in verkiezingen?
 
 
 De Palestijnen moeten uiterlijk in 2010 verkiezingen houden voor een nieuwe
president en een nieuw parlement. De bestuurlijke hereniging van de Palestijnen
kan echter niet zo lang op zich laten wachten. De hereniging van de PG onder
leiding van de PA op basis van de kwartetvoorwaarden is een noodzakelijke
voorwaarde voor voortgang in het MOVP. Nederland blijft Egypte dan ook steunen
bij diens pogingen om te komen tot nationale verzoening van de Palestijnen.
 69
 
 Kunt u aangeven waaruit hulp aan Irak en Irakese vluchtelingen
in buurlanden bestaat en in welke buurlanden deze hulp geboden wordt? Besteedt
de regering bijzondere aandacht aan groepen Palestijnse vluchtelingen in met
name Syrië en Jordanië die veelal statenloos zijn en niet terug
kunnen naar Irak? Zo ja op welke wijze? Op welke wijze vraagt u aandacht voor
de mensenrechtensituatie in Irak, waaronder de positie van etnische en religieuze
minderheden? Heeft u bijzondere aandacht voor de spanningen tussen (religieuze)
minderheden en o.a. de Koerden in de noordelijke regio’s van Irak, voornamelijk
Nineveh en Kirkuk? Verleent Nederland op enige wijze steun aan de geplande
nationale verkiezingen in het voorjaar van 2010 in Irak en zo ja, op welke
wijze?
 
 
 In 2009 heeft Nederland EUR 3,75 mln. bijgedragen aan het hulpverzoek
van de Verenigde Naties gericht op het verlichten van de humanitaire noden
van ontheemden in Irak en de Irakese vluchtelingen in het buurland Syrië.
Van deze bijdrage is EUR 1,75 mln. ten goede gekomen aan UNICEF ter versterking
van onder meer water- en sanitatievoorzieningen en gezondheidszorg voor ontheemden
in Irak. De overige EUR 2 mln. is bijgedragen aan UNHCR voor de opvang van
Irakese vluchtelingen in Syrië. Deze bijdrage is niet geoormerkt voor
een specifieke groep als Palestijnse vluchtelingen; het is de bedoeling dat
deze bijdrage ten goede komt aan alle vluchtelingen afkomstig uit Irak.
 Voorts ondersteunt Nederland twee NGO projecten gericht op ontheemden
in Noord-Irak. Deze projecten behelzen onder meer voedseldistributie en medische
hulpverlening in de Nineveh-vlakte waar overwegend ontheemden uit religieuze
en etnische minderheden verblijven. Met deze activiteiten is in totaal een
bedrag van EUR 0,8 mln. gemoeid.
 
 Nederland en de EU hebben de afgelopen jaren veelvuldig hun zorgen uitgesproken
over de mensenrechtensituatie in Irak en hiervoor aandacht gevraagd bij de
Iraakse autoriteiten. Daarbij is de positie van kwetsbare groepen als etnische
en religieuze minderheden, vrouwen en homoseksuelen aan de orde gesteld. Nederland
zal dit blijven doen en daarbij ook aandacht vragen voor de situatie ten aanzien
van de zogenaamde «disputed territories» als Kirkuk. Dit laatste
kan overigens ook op sterke belangstelling rekenen van de VN-missie in Irak
(UNAMI).
 
 Binnen de EU vindt nog overleg plaats of en op welke wijze de EU en de
lidstaten kunnen bijdragen aan de nationale parlementsverkiezingen die naar
verwachting begin 2010 plaats zullen vinden. Daarbij kan worden gedacht aan
hulp bij de organisatie van de verkiezingen alsmede bij het sturen van EUverkiezingswaarnemers.
In de besluitvorming hierover zal uiteraard ook de veiligheidssituatie in
Irak worden meegewogen.
 70
 
 Wat is de stand van zaken bij de uitvoering van de
motie-Ten Broeke-Peters over het wettelijk garanderen van het recht op vrije
toegang tot internet?
 
 
 Nederland heeft in navolging van de motie Ten Broeke-Peters dit onderwerp
in EU-verband opgebracht. Ook heeft minister Verhagen tijdens de RAZEB in
september voorgesteld te onderzoeken of de export van internetfilters aan
Iran verboden kan worden. Over de mogelijkheden daartoe wordt op dit moment
nader gesproken met de Europese Commissie, die hiertoe bevoegd is. Nederland
zal een actieve rol blijven spelen in deze discussie. Het onderwerp nieuwe
technologieën in relatie tot de vrijheid van meningsuiting is door het
Zweedse voorzitterschap hoog op de agenda gezet. In dit kader wordt bestudeerd
hoe nieuwe communicatietechnologieën ingezet kunnen worden ter ondersteuning
van de vrijheid van meningsuiting in fragiele democratieën.
 71
 
 Wat is uw visie op de huidige stand van zaken met betrekking
tot de voortgang van het politieke proces, het tot stand brengen van een nationale
verzoening, de versterking van de rechtsstaat en het herstel van de openbare
orde in Irak?
 
 
 De begin dit jaar gehouden regionale verkiezingen zijn – hoewel
niet vlekkeloos-relatief voorspoedig verlopen, en kunnen worden gezien als
een verdere consolidatie van de democratie in Irak. Bij enkele gevoelige hangijzers
in het nationale politieke proces is echter nog onvoldoende vooruitgang geboekt.
Tot aan de nationale verkiezingen, die begin 2010 worden gehouden, zijn geen
grote doorbraken verwachtbaar. Wat betreft de nationale verzoening zijn de
sektarische spanningen en het geweld tussen soennieten en sjiieten thans minder
groot dan voorheen, hoewel nog steeds onmiskenbaar aanwezig. De spanningen
tussen de centrale regering in Bagdad en de Koerdische regionale regering
(KRG), met name ten aanzien van de zogenaamde «disputed territories»,
lijken het afgelopen jaar echter te zijn toegenomen. Versterking van de rechtstaat
en een verder herstel van de openbare orde in Irak blijven van het grootste
belang. Nederland levert daaraan een bijdrage door deelname aan het EU Justlex «rule of law» programma en door middel van onze
deelname aan de NAVO-trainingsmissie.
 72
 
 Hoe oordeelt u over de voortgang die is geboekt sinds
in november 2008 een Gemeenschappelijk Actie Programma met Marokko werd overeengekomen?
 
 
 De uitvoering van het Gemeenschappelijk Actie Programma krijgt steeds
meer vorm door de uitvoering van concrete projecten. Het bezoek van de minister
van Justitie in mei 2009 heeft op het justitiële terrein deze dynamiek
een nieuwe impuls gegeven. Onderhandelingen over een rechtshulpverdrag starten
binnenkort. Met Marokko vindt daarnaast onder andere gemeentelijke, justitiële,
economische, politiële, bestuurlijke en onderwijssamenwerking plaats.
Ook op defensiegebied komt de samenwerking op gang en mede in het kader van
terrorismebestrijding wordt bijvoorbeeld kennis overgedragen m.b.t. documentfraudebestrijding.
Bezoeken van bewindslieden over en weer en het gebruik van de verschillende
instrumenten van de EVD die openstaan voor Marokko dragen bij aan een versterkte
economische samenwerking. Nederlandse en Marokkaanse ministeries wisselen
kennis uit in het kader van de EVD-programma’s G2G en Matra-flex. Een
jaarlijks toenemend aantal Marokkaanse mid-career professionals maakt gebruik
van het MENA-beurzenprogramma om cursussen in NL te volgen. Nederlandse maatschappelijke
organisaties werken in het kader van het Matra-programma samen met Marokkaanse
counterparts op terreinen als milieu-educatie, burgerschapsvorming, gehandicaptenzorg
en mensenrechten.
 
 Nederland zal voornoemde instrumenten en programma’s blijven inzetten
om de NL-Marokkaanse betrekkingen vorm te geven. Ook wordt gekeken naar de
mogelijkheden tot uitbreiding van samenwerking op het gebied van landbouw
en terrorismebestrijding.
 73
 
 Hoe zal de uitbreiding van de betrekkingen met Marokko
vorm krijgen? Welke instrumenten worden hierbij ingezet?
 
 
 Zie antwoord bij vraag 72.
 74
 
 Hoe groot is het risico dat de NAVO en de VN in elkaars
vaarwater gaan zitten als de NAVO actiever gaat optreden bij dreigingen buiten
het NAVO-grondgebied? Hoe denkt u dat dit voorkomen kan worden?
 
 
 Bij optreden buiten het grondgebied zoekt de NAVO actief naar samenwerking
met de VN. Afghanistan is hiervan een goed voorbeeld: ISAF opereert daar op
basis van een VN-mandaat en ISAF en UNAMA stemmen de inspanningen zoveel mogelijk
op elkaar af. Specifiek heeft de NAVO dit uitgewerkt in het zogenaamde Comprehensive Strategic Political-Military Plan for Afghanistan (CSPMP), dat recentelijk nog door de NAVO-top van staatshoofden
en regeringsleiders aangepast en geactualiseerd is. Het CSPMP is een concrete
uitwerking van het bredere actieplan voor de geïntegreerde aanpak (binnen
de NAVO bekend als «comprehensive approach»). Dit actieplan kwam
mede dankzij Nederlandse inspanning ten tijde van de NAVO-top in Boekarest
(april 2008) tot stand. De Secretaris Generaal van de NAVO en de Secretaris
Generaal van de VN tekenden in september 2008 bovendien een raamwerk voor
versterkte samenwerking en consultatie. Doel van dit raamwerk is dat de coördinatie,
informatie-uitwisseling en samenwerking op alle niveau’s verbetert.
Nederland vindt dit belangrijk en zal zich hiervoor blijven inzetten. 
 75
 
 Op welk moment wordt de ratificatie van het clustermunitieverdrag
verwacht?
 
 
 De Memorie van Toelichting en het nadere rapport zullen op korte termijn
voor goedkeuring aan het parlement worden aangeboden. Na behandeling en instemming
door beide Kamers zal Nederland tot ratificatie over kunnen gaan.
 76
 
 Wat is de reden dat Rwanda in de beleidsagenda onder
doelstelling 5 niet wordt genoemd? Wat is het Nederlandse beleid ten aanzien
van dit land?
 
 
 Doelstelling 5 (het vergroten van de samenhang en effectiviteit van het
veiligheids- en ontwikkelingssamenwerkingsbeleid) heeft, wat landen betreft,
voornamelijk betrekking op partnerlanden met profiel 2 («veiligheid
en ontwikkeling»). In dit profiel gaat het om landen waar vooral veiligheidsproblemen
een dominant thema zijn. Rwanda valt echter onder profiel 1 «Versnelde
MDG-bereiking» (voor deze profielindeling verwijs ik u graag naar de
beleidsbrief «Een Zaak van Iedereen» (kamerstuk 31 250 nr. 1).
Rwanda wordt noch door Nederland, noch internationaal, als fragiele staat
gezien (het komt bijvoorbeeld niet voor op de IDA list of fragile states van
de Wereldbank 2008).
 
 De Nederlandse relatie met Rwanda is met name gericht op het bijdragen
aan armoedevermindering en het behalen van de MDG’s. Twee prioriteiten
staan centraal. Ten eerste steunt Nederland in het kader van goed bestuur
versterking van de justitiële sector, districtsbesturen en burgerparticipatie.
Ten tweede draagt Nederland bij aan versterking van de private sector, bijvoorbeeld
door het totstandbrengen van wet- en regelgeving die het ondernemingsklimaat
verbetert en door het verbeteren van wegen, irrigatie, waterbeheer en toegang
tot energie ten behoeve van een productievere landbouwsector.
 77
 
 Zijn er al landen naast Nederland voor het opnemen
van terrorisme als misdrijf in het Statuut van Rome? Welke landen zijn dit?
Welke landen zijn er op tegen?
 
 
 Nederland diende op 29 september jl. een voorstel in bij de SGVN
tot opname van terrorisme in de lijst misdrijven van het Statuut van Rome.
Tijdens de aankomende 8e Vergadering van Statenpartijen bij het ICC, die van
18 t/m 26 november in Den Haag zal plaatsvinden, zullen de ingediende
amenderingsvoorstellen voor het eerst plenair worden besproken.
 
 Informele sondering onder een aantal VN-lidstaten voorafgaand aan de indiening
van het voorstel wees uit dat er sympathie bestaat voor het Nederlandse initiatief
om een impuls te geven aan de bestrijding van straffeloosheid voor daden van
terrorisme. Tegelijkertijd wezen verscheidene landen op de omstandigheid dat
de onderhandelingen over een alomvattend verdrag tegen internationaal terrorisme
tot nu toe nog niet konden worden afgerond vanwege uiteenlopende opvattingen
over de definitie van terrorisme en de reikwijdte van het verdrag. Dit is
ook de reden waarom Nederland zijn voorstel zo heeft geformuleerd dat het
ICC pas daadwerkelijk rechtsmacht zal kunnen uitoefenen zodra overeenstemming
over een definitie van terrorisme is bereikt.
 78
 
 Wat voegt het opnemen van terrorisme als zodanig als
misdrijf in het Statuut van Rome toe aan de huidige situatie? Wat is het oordeel
van deexperts van het Oud-Poelgeest-proces over dit voorstel?
 
 
 Gezien de ernst van terroristische misdrijven en het grensoverschrijdende
karakter dat zij vaak hebben, wil Nederland bijdragen aan de bevordering van
de mogelijkheid van internationale berechting indien hier op nationaal niveau
geen bereidheid of mogelijkheid toe is. Daders dienen te worden vervolgd en
bestraft om de internationale rechtsorde te beschermen en straffeloosheid
tegen te gaan, in het bijzonder in het belang van de slachtoffers. Het Nederlandse
voorstel om terrorisme aan de lijst van misdrijven toe te voegen waarover
het Strafhof jurisdictie kan uitoefenen vormt hiervan een concrete uitwerking,
die helpt voorkomen dat er vrijhavens zijn waarin personen die verdacht zijn
van het plegen van terroristische misdrijven een veilig heenkomen zoeken en
vinden. Het Strafhof kan thans slechts jurisdictie uitoefenen over terroristische
misdrijven indien deze tevens kwalificeren als een misdrijf dat reeds onder
de jurisdictie van het Strafhof valt. Ik schreef u hierover reeds in de Voortgangsrapportage
2008, Rapportage over de uitvoering van de Mensenrechtenstrategie. Zodra de
experts van het Oud-Poelgeest-proces hun bevindingen op papier hebben gezet,
zal ik Uw kamer daarvan op de hoogte stellen, zoals ik al heb toegezegd tijdens
het AO Mensenrechten van 16 juni 2009.
 79
 
 Hoe moet volgens de regering invulling gegeven worden
aan versterking van de rechtsbescherming rondom listing en delisting van personen
en entiteiten die op terrorismelijsten zijn of worden geplaatst? Welke lessen
zijn hierbij te leren van de zaak van dhr. Sison?
 
 
 De Nederlandse regering blijft zich inzetten voor verbetering van de VN-procedures
rond (de)-listing van personen en organisaties die worden geplaatst op de
VN-lijst. Mede dankzij de inspanningen van Nederland is VNVR resolutie 1822
(2008) al een stap in de richting naar betere sanctieprocedures. De verbeteringen
gaan echter naar ons oordeel nog niet ver genoeg. Nederland maakt zich samen
met een groep van gelijkgezinde landen vooral sterk voor de instelling van
een panel van onafhankelijke en onpartijdige experts dat de VN-sanctiecomités
advies kan geven bij het sanctiebeleid, met name bij verzoeken tot delisting.
Met betrekking tot de EU-terrorismelijst bestaat inmiddels een procedure voor
listing en delisting die de toets der rechterlijke kritiek doorstaat.
 80
 
 Wat bedoelt u concreet met een verdere stroomlijning
van de expertpool in 2010?
 
 
 Het ministerie van Buitenlandse Zaken beschikt over een pool van civiele
deskundigen. Deze pool werd in het voorjaar van 2009 uitgebreid met relevante
expertise voor fragiele staten. Momenteel wordt een aantal van deze nieuw
geworven deskundigen uitgezonden naar fragiele staten. Op basis van een evaluatie
van hun inzet zal de pool waar nodig verder bijgesteld worden, bijvoorbeeld
op het gebied van in de pool beschikbare competenties, het proces van uitzending
en beschikbare middelen voor uitzending. Daarnaast wordt bezien in hoeverre
het mogelijk is een rijksbrede expertpool op te zetten met expertise van binnen
en buiten de overheid.
 81
 
 Over hoeveel internationaal uitzendbare politietrainers
beschikt Nederland voor uitvoering van het fragiele statenbeleid? 
 
 
 De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) heeft
100 fte van de Nederlandse politie beschikbaar gesteld voor uitzending in
het kader van crisisbeheersingsoperaties en het fragiele statenbeleid. De
inzet en samenstelling van deze 100 fte rouleert. Per geval wordt met het
ministerie van BZK bekeken of het mogelijk is de juiste expertise te identificeren
en uit te zenden. Ook kunnen internationale of reeds gepensioneerde deskundigen
in voorkomend geval ingezet worden.
 82
 
 Hoe groot is de expertpool, over welke deskundigheden
beschikt die, hoe lang duren uitzendingen en hoe werkt de procedure voor uitzending
bij verzoeken om technische assistentie?
 
 
 De pool van civiele deskundigen waarover Buitenlandse Zaken beschikt,
telt momenteel 310 personen die over inhoudelijke expertise beschikken op
het gebied van crisisbeheersingsoperaties (bijv. rule of law en conflict management)
en fragiele staten (bijv. early recovery en security sector reform). Tevens
is expertise beschikbaar ten behoeve van uitzendingen in het kader van multilaterale
vredesmissies (bijv. op het gebied van mensenrechten en democratisering).
De duur van uitzendingen varieert van 1 week tot maximaal 1 jaar. Er zijn
verschillende procedures voor bilaterale en multilaterale uitzendingen. Hierbinnen
bestaat weer verschil op basis van de aard van de verzoeker (bijv. een Nederlandse
ambassade, de VN, EU of de regering van een partnerland). In het algemeen
bestaat het proces van uitzending uit de volgende stappen: verzoek om uitzending,
vaststellen expertprofiel, identificatie en werving expert, briefing en training,
de daadwerkelijke uitzending en debriefing en evaluatie.
 83
 
 Ondersteunt u ook programma’s met een sterke «community
driven» inslag, waarbij de lokale bevolking van meet af aan betrokken
wordt bij de wederopbouw, het verbeteren van bestuurlijke kwaliteit en de
sociaal economische ontwikkeling? Heeft u het voornemen om ook aan dit aspect
van staat- en wederopbouw tijdens het voorzitterschap van de OESO werkgroep
aandacht te besteden?
 
 
 Ja. Duurzame ontwikkeling vraagt om een sterke betrokkenheid van de lokale
bevolking en het maatschappelijk middenveld. Het maatschappelijk middenveld
kan voor sociale voorzieningen zorgen, werkgelegenheid creëren en is
ook noodzakelijk om het democratiseringsproces van onderop op te bouwen. Nederland
werkt in een groot aantal landen in programma’s om de dialoog tussen
de lokale bevolking en de overheid te bevorderen, en werkt hierbij nauw samen
te werken met maatschappelijke organisaties. In Afghanistan voert Nederland
een continue politieke dialoog met het provinciale en districtsbestuur en
stimuleert Nederland contacten tussen lokale partijen, bijvoorbeeld met behulp
van tribale adviseurs. In Burundi steunt Nederland
maatschappelijke organisaties en media, die een belangrijke rol spelen om
de legitimiteit van de overheid en de implementatie van de vredesakkoorden
te ondersteunen. In Guatemala richt Nederland zich ondermeer op het stimuleren
van de dialoog tussen de Guatemalteekse overheid en sociale en inheemse organisaties
en worden financiële bijdragen geleverd aan programma’s om racisme
en discriminatie tegen te gaan en verzoeningsprocessen te bevorderen. In Kosovo
zal Nederland zich in nauwe samenwerking met lokale partners richten op het
versterken van de dialoog tussen verschillende bevolkingsgroepen en met de
lokale overheden over de sociaaleconomische ontwikkeling in het gebied. In
de Palestijnse Gebieden steunt Nederland een gemeentefonds (Municipal Development and Lending Fund) in het Noorden van de Westelijke
Jordaanoever, dat in nauwe samenwerking met de lokale overheden en lokale
organisaties sociaaleconomische projecten ondersteunt. In het
Internationale Netwerk voor Conflict en Fragiliteit van de OESO-DAC wordt
op dit moment gewerkt aan het ontwikkelen van richtlijnen voor staatsopbouw
in fragiele staten en voor financiering van early recovery activiteiten in de eerste fase na conflict. Daarbij zal aandacht
besteed worden aan de rol van maatschappelijke organisaties en lokale bevolkingsgroepen
bij de wederopbouw en het versterken van de legitimiteit van de overheid,
evenals bij het creëren van meer werkgelegenheid.
 84
 
 Hoe gaat u inzetten op het versterken van de dialoog
met niet-traditionele partners zoals China en waar gaat dat gebeuren? Welke
landen worden er verder bedoeld met deze niet-traditionele partners?
 
 
 Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar het antwoord op vraag
165.
 85
 
 Wat zou een mislukking van de voor 2010 geplande verkiezingen
in Burundi betekenen voor de Nederlandse betrokkenheid bij het land?
 
 
 Wij willen niet vooruitlopen op het verloop van het verkiezingsproces
in Burundi. Wij zetten ons in om Burundi te helpen de verkiezingen goed te
laten verlopen, en daarbij trekken daarbij op met de Europese Unie en andere
internationale partners. In nauw overleg met deze partners zal Nederland de
situatie in de aanloop naar en rondom de verkiezingen monitoren en daar waar
nodig reacties onderling afstemmen. De ervaring met verkiezingen in andere
post-conflictlanden leert evenwel dat onregelmatigheden in de aanloop naar,
en tijdens de verkiezingen niet kunnen worden uitgesloten of helemaal kunnen
worden voorkomen. In extremis kan de Nederlands betrokkenheid bij Burundi
worden bevroren.
 86
 
 Hoe oordeelt de regering over de huidige situatie in
Zimbabwe? Is de situatie in dat land met betrekking tot de mensenrechten en
democratie in de afgelopen maanden weer aanzienlijk verslechterd?
 
 
 De actuele situatie in Zimbabwe geeft een gemengd beeld, waarbij de negatieve
ontwikkelingen overheersen. Hoewel de economische situatie is verbeterd en
de hyperinflatie tot staan is gebracht, blijft de partij van president Mugabe
zich verzetten tegen een effectieve samenwerking met de voormalige oppositie
onder leiding van premier Tsvangirai. Mensenrechtenschendingen en landonteigeningen
vinden nog steeds plaats. Ondanks deze negatieve ontwikkelingen zijn er ook
enkele lichtpunten. Zo heeft het Zimbabwaanse hooggerechtshof begin oktober
bepaald dat Jestina Mukoko en acht andere mensenrechtenactivisten niet meer
vervolgd kunnen worden wegens terrorisme, omdat ze in de gevangenis mishandeld
en gemarteld zijn. Daarnaast zijn begin september 1500 gevangenen vrijgelaten
op basis van humanitaire gronden.
 87
 
 Kunt u aangeven welke programma’s Nederland verzorgt
in Nigeria op het gebied van veiligheid?
 
 
 Nederland verzorgt in Nigeria geen bilaterale programma’s op het
gebied van veiligheid.
 88
 
 Hebben ontwikkelingslanden, bijvoorbeeld in zuidelijk
Afrika, in de afgelopen tijd (ondanks de financiële crisis) aanzienlijk
beter gepresteerd dan Nederland wat betreft de groei van hun
economie? Kunt u uw antwoord adstrueren met concrete, recente cijfers?
 
 
 Ja, de meeste ontwikkelingslanden hebben in de afgelopen jaren hogere
economische groeicijfers getoond dan Nederland. Ook de economische groeiprognose
voor 2009 en 2010 zijn volgens het IMF in de meeste ontwikkelingslanden hoger
dan die voor Nederland, ook in onze partnerlanden in zuidelijk Afrika zoals
Zambia en Mozambique. Voor een overzicht van recente groeicijfers per land
verwijs ik naar het overzicht dat is bijgevoegd bij het antwoord van vraag
7. Ik wil erop wijzen dat, ondanks dit succes in de afgelopen jaren, economische
groeicijfers per hoofd van de bevolking in ontwikkelingslanden, vooral in
Afrika, aanzienlijk lager liggen dan de economische groei van het bruto nationaal
product, als gevolg van de hoge bevolkingsgroei in veel landen. Door de vertraging
waarmee de economische crisis ontwikkelingslanden treft, en de kwetsbare (inkomens-
en armoede)positie waarin inwoners van deze landen zich bevinden zullen de
meeste ontwikkelingslanden zwaar getroffen worden. De Wereldbank voorspelt
in dit verband in een recente studie dat als gevolg van de economische crisis
89 miljoen extra mensen in lage-inkomenslanden in extreme armoede (dat wil
zeggen een inkomen van minder dan USD 1,25 per dag) zullen vervallen.
 89
 
 Wat is de reden van de bezuinigingen op reproductieve
rechten? Hoe verhoudt dit zich tot het standpunt dat prioriteiten uit «Een
zaak van iedereen zoveel mogelijk worden ontzien?»
 
 
 Kunt u aangeven wat de stand van zaken is ten aanzien
van het betrekken van de gehandicaptenproblematiek in het ontwikkelingsbeleid,
met name daar waar het gaat om het betrekken van deze problematiek bij zaken
als seksuele en reproductieve gezondheid en rechten (SRGR), strijd tegen HIV/AIDS
en toegang tot onderwijs.
 
 
 Welke stappen heeft u het afgelopen jaar gezet om aan
uw voornemen te voldoen inzake een onderzoek naar de effectiviteit van het
inclusieve beleid voor specifieke doelgroepen?
 
 
 Gezien de omvang van de bezuinigingen is toch ook een beperkte korting
voorzien op het thema seksuele en reproductieve gezondheid en rechten. Deze
bezuiniging beperkt zich tot een vermindering van de algemene vrijwillige
bijdrage aan UNFPA met EUR 6 mln in 2010. De intensivering van EUR 30 mln
per jaar (t/m 2011) als bijdrage aan het thematisch fonds Global Programme
for Reproductive Health Commodity Security blijft gehandhaafd.
 
 In april van dit jaar heeft UNAIDS samen met de WHO en het Hoge Commissariaat
voor de Mensenrechten een beleidsnota uitgegeven met richtlijnen voor de participatie
van mensen met een handicap in de strijd tegen aids. Deze nota bevat aanwijzingen
voor de aanpassing van preventieve en curatieve zorg aan de uiteenlopende
behoeften van mensen met een handicap en voor het waarborgen van gelijke toegang
tot zorg.
 Deze nota is een gezaghebbend instrument waarmee Nederland de rechten
en behoeften van mensen met een handicap naar voren zal brengen in beleidsdialoog
met VN organisaties die belast zijn met HIV/AIDS en SRGR, met de landen waarmee
wij op dat gebied samenwerken en met onze partnerorganisaties.
 
 Ten aanzien van onderwijs stuurt Nederland er op aan dat in de lerarenopleiding
aandacht wordt geschonken aan kinderen met een visuele of auditieve handicap
of met leermoeilijkheden, zodat docenten problemen kunnen identificeren, deze
kinderen kunnen ondersteunen en/of kunnen verwijzen naar meer gespecialiseerde
instanties. Nederland is een van de grootste donoren van UNICEF.
UNICEF besteedt op verschillende wijze aandacht aan de gehandicaptenproblematiek.
Zo is aandacht voor deze problematiek integraal onderdeel van de onderwijsprogramma’s
van UNICEF.
 
 De stichting Liliane Fonds ontvangt een MFS subsidie van EUR 8 miljoen
over de periode 2007–2010. De stichting spant zich in om de toekomstkansen
van gehandicapte kinderen te vergroten onder meer door toegang tot onderwijs,
werk en inkomen voor deze kinderen te verbeteren. HEARD, (de health and Economics
and HIV/Aids Research Division, University of Kwazulu Natal) dat mede wordt
gefinancierd vanuit ons Regionale HIV/Aids en SRGR programma voor Zuidelijk
Afrika, heeft onlangs de focus op gehandicapten geïntegreerd in haar
Afrikaanse Leiderschapsprogramma. HEARD zet in op onderzoek met betrekking
tot gehandicapten en HIV/Aids en de verspreiding van de resultaten. HEARD
doet verder aan actieve pleitbezorging voor integratie van gehandicapten binnen
de HIV/Aids respons in Zuidelijk Afrika.
 
 Het meten van de effecten van het Nederlands inclusief beleid vereist
een goed data- en informatiesysteem in ontwikkelingslanden. In veel landen
is dit zwak ontwikkeld. Data met betrekking tot mensen met een handicap ontbreken
veelal geheel. Dit probleem is breed gesignaleerd door donoren en initiatieven
om dit te adresseren vinden momenteel in multilaterale verband plaats. Nederland
sluit zich hierbij aan en ondersteunt deze initiatieven.
 Zo is in VN verband een resolutie voor de IIIeCIE in voorbereiding die
de VN verzoekt richtlijnen op te stellen voor de verzameling en analyse van
disability-sensitive statistics gerelateerd aan de MDGs en landen hierbij
te ondersteunen. UNICEF werkt aan de verbetering van de verzameling van nationale
data over kinderen met een handicap. Verder is binnen het Nederlands partnerschap
programma met de Wereld Bank een studie gedaan in enkele Aziatische landen
te weten Indonesie, Cambodja, Vietnam en Mongolie naar de grootte van de groep
kinderen met een handicap, zij maken een groot deel uit van de 10 tot 15%
kinderen , die in de betreffende landen nog niet naar school gaan. De uitkomsten
van deze studies bieden de Ministeries van Onderwijs de kennis om data over
kinderen met een handicap in de statistieken voor het onderwijs op te nemen
en programma’s ten behoeve van deze doelgroep te monitoren..
 90
 
 Hoe verhoudt de korting op het Global Fund zich tot
het standpunt dat prioriteiten uit «Een zaak van iedereen» zoveel
mogelijk worden ontzien?
 
 
 In «Een zaak van iedereen» zijn intensiveringen prioritair
gesteld voor gender en seksuele en reproductieve gezondheid en rechten. Zoals
aangegeven in het antwoord op vraag 202 komt naar schatting 30% van
het budget van het GFATM dat aan aids wordt besteed direct ten goede aan dienstverlening
voor preventie en daarmee draagt het GFATM dus bij aan srgr. Er zijn andere
organisaties die meer bijdragen aan srgr en daarom wordt het GFATM relatief
meer gekort dan bv UNFPA. (zie ook antwoord op vraag 202)
 91
 
 Waarom is ervoor gekozen bij ODA-uitgaven voor Natuur,
Milieu en Water veel meer geld via multilaterale organisaties uit te geven
en veel minder via het particulier kanaal?
 
 
 De verhoging bij het subtotaal multilateraal van de ODA-uitgaven voor
Natuur, Milieu en Water (ca. EUR 10 miljoen) in 2010 ten opzichte van 2009
wordt mede verklaard door de fasering van de Global Environment Fund (GEF). De bijdrage aan het GEF voor 2009 is eind 2008
betaald. Hierdoor zijn de ramingen voor 2009 op het multilaterale kanaal EUR
20 miljoen lager uitgevallen.
 92
 
 Waarom wordt gesproken over het financieel «ontzien»
van de doelstellingen voor milieu ten opzichte van andere posten bij de bezuinigingen,
terwijl de uitgaven voor het milieu net als de OS-bezuinigingen gekoppeld
worden aan het BNP en dus flink dalen in 2010 (zelfs extra dalen van 0,114%
naar 0,103%)?
 
 
 Met «ontzien» wordt bedoeld dat vastgehouden wordt aan de
norm van 0,1% van het BNP voor milieu. Wel is inderdaad sprake van
lagere uitgaven in 2010 uitgedrukt als percentage van het BNP.
 93
 
 Op pagina 38 wordt gesproken over €595 miljoen
bezuinigingen voor 2010 en op pagina 39 over €601 miljoen euro, welk
bedrag is juist? Wat zijn de actuele cijfers voor de jaren 2011 en 2012?
 
 
 Het op pagina 39 vermelde bedrag (EUR 601 miljoen) is juist. De verlagingen
van het ODA-budget als gevolg van bijstellingen van de BNP-ramingen voor 2011
en 2012 bedragen respectievelijk EUR 673 miljoen en EUR 777 miljoen.
 94
 
 Is de bezuiniging van EUR 9 miljoen op UNAIDS besproken
met andere donoren? Zo ja, wat was hun reactie?
 
 
 Nederland is tot op heden de grootste donor van UNAIDS. Wij zijn bekend
met de positie van andere donoren. Ook landen als Zweden en Ierland zullen
vanwege de budgettaire situatie hun bijdrage aan UNAIDS naar beneden bijstellen.
Zoals het er nu naar uitziet zal Nederland niet langer de grootste donor blijven,
deze positie zal door Zweden worden overgenomen. Ierland die op de 7e plaats
stond zal verder zakken. Andere belangrijke donoren als VS, Noorwegen, VK
en Denemarken (nu de 3e, 4e, 5e en 6e donor) zullen hoogstwaarschijnlijk hun
bijdragen niet naar beneden bijstellen.
 95
 
 In welke partnerlanden en met welk bedrag is er gekort
op het gebied van HIV/AIDS, malaria en tuberculose? Zijn deze keuzes alleen
gebaseerd op de korting op het Nederlandse ontwikkelingsbudget? Zo nee, welke
andere argumenten speelden er mee, per land?
 
 
 Zie het antwoord bij vraag 12.
 96
 
 Kunt u aangeven of u overwogen hebt om middelen van
het FTI naar de bilaterale onderwijsprogramma’s te verschuiven?
 
 
 De mogelijkheid om middelen die waren gereserveerd voor het FTI over te
hevelen naar bilaterale programma’s is overwogen, maar bleek niet haalbaar
in het licht van de krappe budgettaire ruimte.
 97
 
 Kunt u verklaren hoe het kan dat in de Decemberbrief
van 2008 EUR 20 miljoen extra voor het GFATM voor 2008 wordt verantwoord met
als toelichting dat «dusdanig veel goede projecten naar voren zijn gebracht dat tot een verhoging is besloten», maar dat dat bedrag inmiddels
wordt beschouwd als frontloading voor 2009?
 
 
 Zowel in de Decemberbrief van 2008 als in het jaarverslag 2008 van het
ministerie van Buitenlandse Zaken is toegelicht dat de bijdrage aan het Global Fund to Fight Aids, Tuberculosis and Malaria (GFATM)
met EUR 20 miljoen is verhoogd wegens het aantal kwalitatief goede voorstellen.
De totale bijdrage aan het GFATM in 2008 kwam daarmee op EUR 80 miljoen. Oorspronkelijk
was aan de Kamer gemeld dat de bijdrage aan het GFATM vanaf 2009 met
EUR 20 miljoen zou worden verhoogd van EUR 60 miljoen naar EUR 80 miljoen.
Deze verhoging is dus vanwege de kwaliteit van de voorstellen naar voren gehaald.
In 2009 wordt EUR 60 miljoen aan het GFATM bijgedragen.
 98
 
 Kunt u aangeven of voor 2011 en verder in principe
wel EUR 90 miljoen wordt begroot voor het Global Fund?
 
 
 Vanaf 2012 zal de bijdrage aan het Global Fund
to Fight Aids, Tuberculosis and Malaria (GFATM) in beginsel EUR 90
miljoen bedragen. Vanwege de budgettaire situatie zijn in 2010 en 2011 bij
onder meer GFATM verlagingen doorgevoerd. In 2010 bedraagt die verlaging EUR
28 miljoen (zie bladzijde 39 in de begroting 2010) tot een totale bijdrage
van EUR 62 miljoen en in 2011 is de verlaging EUR 10 miljoen tot een totale
bijdrage van EUR 80 miljoen.
 99
 
 Op welke wijze geeft de regering, onder meer door middel
van de nieuwe aidsambassadeur, structureel uitvoering aan het belang dat zij
hecht aan samenwerking met FBO’s en religieuze leiders in het beleid
ten aanzien van SRGR, HIV en AIDS (TK, 2008–2009. 31 250, nr. 54,
p. 18)? Wat is de stand van zaken met betrekking tot de High Level Religious
Leaders Meeting waaraan het Nederlandse Ministerie van Buitenlandse Zaken
bijdraagt?
 
 
 FBO’s en religieuze leiders spelen een belangrijke rol t.a.v. HIV/aids
en SRGR. Met het oogmerk een brug te slaan tussen de verschillende visies
t.a.v. HIV preventie, is dit jaar contact gelegd met het Vaticaan en draagt
Nederland bij aan de Summit for High Level Religious Leaders die van 21–23 maart
2010 in Nederland zal worden gehouden. De huidige aidsambassadeur zal de ingezette
lijn voortzetten en de uitkomsten van de Summit inbrengen in de Program Coordinating
Board van UNAIDS, waar Nederland in 2010 voorzitter van is. Aan de Summit
zullen ca. 80 religieuze leiders deelnemen. De minister voor ontwikkelingssamenwerking
zal als gastheer optreden bij het welkomstdiner.
 100
 
 Kunt u inzicht geven in de precieze aard en omvang
van de problemen bij het Fast Track Initiative ten aanzien van de doorlooptijden
van gelden voor onderwijs? Kan eveneens een overzicht gegeven worden van de
trends van de afgelopen jaren als het gaat om de bijdragen van diverse landen
aan het Fast Track Initiative?
 
 
 (a) Doorlooptijd: Het FTI Trust Fund wordt beheerd door de Wereldbank.
Na goedkeuring van financiering voor FTI onderhandelt de Wereldbank met het
partnerland over de contractuele overeenkomst (Grant Agreement). In veel landen
vereist de Wereldbank dat hiervoor eerst lokale systemen voor financieel beheer
worden versterkt, waardoor de ondertekening van de overeenkomst wordt vertraagd.
Voor sommige landen bedroeg de doorlooptijd meer dan een jaar. Na veel druk
van FTI-donoren, met name door Nederland, is dit proces versneld,
bijvoorbeeld door financiële analyses te ondernemen in het voortraject
van FTI of door innovatieve benaderingen zoals het overdragen van het beheer
van FTI-middelen aan andere donoren (bijvoorbeeld aan Nederland in Zambia).
Als gevolg hiervan is de doorlooptijd van de landen die in december 2008 zijn
goedgekeurd, verkort tot 4 maanden.
 (b)Bijdragen FTI: Sinds de oprichting in 2002 is het FTI sterk gegroeid.
Er zijn inmiddels 38 partnerlanden met een goedgekeurd onderwijssectorplan,
waarvan er 31 financiële steun ontvangen. In de periode 2004–2007
droegen 13 donoren bij aan FTI voor een totaal van $ 832 miljoen. Daarvan
was Nederland veruit de grootste donor: meer dan 50% van de totale
committering. Sinds 2008 is de participatie van andere donoren sterk gegroeid.
In totaal is $ 1 539 miljoen gecommitteerd door 18 donoren. Nederland
is nog altijd de grootste donor (30%), gevolgd door Spanje (20%),
VK (18%) en de EC (7%).
 101
 
 Op welke wijze wordt dit jaar de €2 miljoen besteed
die middels het amendement Van der Staaij/Voordewind (TK 31 200 V, nr.
71) gereserveerd is voor uitstapprogramma’s voor vrouwen die zich onvrijwillig
of noodgedwongen in de prostitutie begeven? Geeft Nederland daarbij uitvoering
aan de richtlijnen die UNAIDS heeft opgesteld in zijn Guidance Note on HIV
and Sex Work?
 
 
 De regering heeft terstond actie ondernomen met betrekking tot de uitvoering
van deze motie. Er is een subsidie van 1 250 000 euro verstrekt
aan SOA Aids Nederland (SANL). Momenteel worden bezoeken afgelegd in Oeganda,
Vietnam, Macedonië en Egypte om de programma’s samen met lokale
partnerorganisaties te ontwikkelen. SANL zal een dezer dagen een uitgewerkt
projectplan indienen. Voor de overige 750 000 is ICCO bereid gevonden
om met zijn partners in Latijns Amerika en India een voorstel te ontwikkelen.
SANL en ICCO zullen de te volgen benadering onderling afstemmen en de ervaringen
analyseren zodat er lering uit getrokken kan worden.
 
 De projectvoorstellen zullen op hun kwaliteit beoordeeld worden en er
zal op worden toegezien dat de uitvoering geschiedt conform de uitgangspunten
en doelstellingen van het Nederlandse beleid. De Guidance Note on HIV and
Sex Work van UNAIDS biedt daartoe een scala van nuttige aanknopingspunten
voor de concrete uitvoering.
 
 Het bedrag van €2 miljoen zal niet voor het einde van dit jaar uitgegeven
zijn. Het ontwerp van deze programma’s dient in zorgvuldig overleg met
lokale partijen te gebeuren, anders zullen de resultaten niet beklijven. Bovendien
dient rekening gehouden te worden met de capaciteit van de betrokken NGO’s
die direct met de doelgroep werken.
 102
 
 Wat is de reden achter de grote stijging bij EKI-toerekeningen
aan ODA?
 
 
 Het relatief hoge bedrag dat in 2010 geraamd is voor de EKI-toerekening
aan ODA komt voort uit de verwachting dat de Democratische Republiek Congo
in 2010 het HIPC-eindpunt bereikt en daarmee in aanmerking komt voor schuldkwijtschelding,
waartoe in de Club van Parijs zal worden besloten. Het gaat hierbij om bilaterale
vorderingen uit hoofde van de exportkredietverzekering van Nederland op de
Democratische Republiek Congo, waarmee een bedrag van circa EUR 300 miljoen
is gemoeid. Conform geldende afspraken en de regels van de DAC zal deze schuldkwijtschelding
aan ODA worden toegerekend. 
 103
 
 Wat houden de verwachtingen omtrent de mate van schuldkwijtschelding
in het kader van de besprekingen binnen de Club van Parijs in?
 
 
 Zie antwoord bij vraag 102.
 104
 
 Kunt u aangeven wat de totale bijdrage (in euro’s)
aan multilaterale instellingen is, en aangeven welke multilaterale instellingen
bijdragen van Nederland ontvangen in 2010 en hoeveel (in euro’s), waarbij
wordt aangegeven welke bijdragen tot ODA gerekend worden? (CU i.s.m. FEZ).
 
 
 In onderstaand overzicht zijn de voor 2010 geplande algemene (ongeoormerkte)
bijdragen (inclusief middelenaanvullingen) en bijdragen aan partnerschapsprogramma’s
aan de belangrijkste multilaterale organisaties opgenomen. Hierbij is steeds
aangegeven welk deel van de totale bijdrage als ODA wordt aangemerkt. 
 
 
 
 
 
 
 
 (in miljoenen EUR)
 Totale bijdrage
 waarvan ODA
 
 
 
 
 
 VN-organisaties
 
 
 
 
 
 UNDP
 90
 90
 
 
 UNICEF
 35
 35 
 
 
 UNFPA
 59
 59 
 
 
 UNAIDS
 27
 27
 
 
 UNHCR
 42
 42 
 
 
 UNRWA
 15
 15 
 
 
 UNIFEM
 6
 6
 
 
 UNEP (incl. LNV en VROM)
 10
 10 
 
 
 UNESCO
 4
 1
 
 
 UNIDO
 2
 2 
 
 
 OHCHR
 8
 8 
 
 
 WFP
 40
 40 
 
 
 WHO (incl. VWS)
 25
 17 
 
 
 FAO (incl. verplichte bijdrage LNV)
 12
 9 
 
 
 ILO
 18
 14 
 
 
 OCHA
 40
 40
 
 
 VN-verplichte contributie
 40
 5 
 
 
 Vredesmissies
 110
 8
 
 
 IAEA
 6
 2 
 
 
 Tribunalen
 1
 0 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Mondiale fondsen
 
 
 
 
 
 GFATM
 62
 62 
 
 
 GEF
 20
 20
 
 
 GAVI
 19
 19 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Financiele instellingen
(middelenaanvulling + partnerschapsprogramma)
 
 
 
 AfDB
 52
 52
 
 
 AsDB
 15
 15 
 
 
 IDB
 3
 3 
 
 
 IFAD
 17
 17
 
 
 IFC
 18
 18 
 
 
 IMF
 3
 3 
 
 
 WB (incl. BNPP)
 124
 124
 
 
 
 
 105
 
 Kunt u aangeven hoeveel hulp wordt gegeven als sectorale
begrotingssteun, en aangeven welke landen sectorale begrotingssteun ontvangen,
hoeveel en voor welke sectoren?
 
 
 Sectorale begrotingssteun: 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Land
 SBS 2009
 SBS 2010
 Sectoren 
 
 
 
 
 Kaapverdië
 3 500 000
 
 Onderwijs
 
 
 Colombia
 5 265 000
 5 265 000
 Milieu 
 
 
 Ghana
 25 000 000
 25 000 000
 Milieu,
Gezondheid
 
 
 Mali
 29 000 000
 18 000 000
 Onderwijs,
Gezondheid
 
 
 Rwanda
 9 900 000
 9 900 000
 Onderwijs
 
 
 Senegal
 12 250 000
 12 000 000
 Milieu
 
 
 Uganda
 22 000 000
 22 000 000
 Onderwijs
 
 
 Totaal 
 106 915 000
 92 165 000
 
 
 
 
 
 106
 
 Kunt u aangeven welke landen via het bilaterale kanaal
algemene begrotingssteun ontvangen en per land de hoogte van de bijdrage aangeven?
Kunt u per land aangeven of zij via de Nederlandse bijdrage aan het multilaterale
kanaal begrotingssteun ontvangen, en per land de hoogte van de bijdrage aangeven?
Waar is dit terug te vinden in de begroting?
 
 
 Algemene begrotingssteun: 
 
 
 
 
 
 
 
 Land
 ABS 2009
 ABS 2010
 
 
 
 
 Benin
 10 000 000
 8 275 000 
 
 
 Burkina Faso
 20 500 000
 20 500 000
 
 
 Burundi
 10 700 000
 10 700 000
 
 
 Georgië
 2 500 000
 2 000 000
 
 
 Ghana
 25 000 000
 20 000 000
 
 
 Mali
 10 000 000
 13 000 000
 
 
 Macedonië
 7 000 000
 –
 
 
 Moldavië
 –
 2 775 000
 
 
 Mozambique
 18 000 000
 18 000 000
 
 
 Senegal
 10 000 000
 7 500 000
 
 
 Tanzania
 30 000 000
 20 400 000
 
 
 Zambia
 10 000 000
 10 000 000
 
 
 Totaal
 153 700 000
 133 150 000
 
 
 
 
 
 Niet-partnerland: 
 
 
 
 
 
 
 
 Land
 ABS 2009
 ABS 2010
 
 
 
 
 Bhutan
 2 000 000
 2 000 000
 
 
 
 
 
 Nederland levert indirect, via de algemene contributies aan het multilaterale
kanaal, een bijdrage aan begrotingssteun in ontwikkelingslanden. De Wereldbank
geeft binnen IDA (d.w.z. voor lage inkomenslanden) circa 24% uit aan
begrotingssteun. Het IMF geeft dit jaar ongeveer USD 4 miljard begrotingssteun.
Het niet mogelijk om specifiek aan te geven hoeveel en aan welke landen begrotingssteun
wordt verleend via de Nederlandse bijdrage aan het multilaterale kanaal.
 Cofinanciering van Nederland met de Wereldbank, waarbij de begrotingssteunbedragen
via de Wereldbank worden betaald, vindt plaats in Burundi, Georgië, Macedonië
en Moldavië; het betreft de hierboven genoemde bedragen.
 
 De algemene begrotingssteun is hoofdzakelijk in art.4.2 terug te vinden.
Uitzondering is Burundi, deze begrotingssteun staat in art. 2.5. De sectorale
begrotingssteun is in de begroting terug te vinden onder de betreffende thematische
artikelen (zoals bv art. 5.1 voor onderwijs).
 107
 
 Hoeveel OS-geld geeft Nederland per land in Zuid-Amerika?
Hoeveel is hiervan begrotingssteun, uitgesplitst naar algemeen en sectoraal? 
 
 
 De geplande gedelegeerde ODA-uitgaven in de partnerlanden in Zuid-Amerika
in 2010 betreffen: 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (x EUR 1000)
 Totaal 2010
 Algemene begrotingssteun
 Sectorsteun
 
 
 
 
 Bolivia
 39 746
 
 
 
 
 Colombia
 18 250
 
 5 265
 
 
 Guatemala
 15 550
 
 
 
 
 Nicaragua
 19 475
 
 
 
 
 Suriname
 57 403
 
 
 
 
 Totaal
 150 424
 0
 5 265
 
 
 
 
 108
 
 Hoeveel OS-geld geeft Nederland per land in Azië?
Hoeveel is hiervan begrotingssteun, uitgesplitst naar algemeen en sectoraal?
 
 
 De geplande gedelegeerde ODA-uitgaven in de partnerlanden in Azië
in 2010 betreffen: 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (x EUR 1000)
 Totaal 2010
 Algemene begrotingssteun
 Sectorsteun
 
 
 
 
 Afghanistan
 22 000
 
 
 
 
 Bangladesh
 58 200
 
 
 
 
 Indonesië
 72 070
 
 
 
 
 Jemen
 24 402
 
 
 
 
 Mongolie
 7 216
 
 
 
 
 Palestijnse Gebieden
 22 200
 
 
 
 
 Pakistan
 39 600
 
 
 
 
 Sri Lanka
 200
 
 
 
 
 Vietnam
 21 000
 
 
 
 
 Totaal
 266 888
 0
 0
 
 
 
 
 109
 
 Hoeveel OS-geld geeft Nederland per land in Afrika?
Hoeveel hiervan is begrotingssteun, uitgesplitst naar algemeen en sectoraal?
 
 
 De geplande gedelegeerde ODA-uitgaven in de partnerlanden in Afrika in
2010 betreffen: 
 
 
 
 
 
 
 
 
 (x EUR 1000)
 Totaal 2010
 Algemene begrotingssteun
 Sectorsteun
 
 
 
 
 Benin
 29 510
 8 275
 
 
 
 Burkina Faso
 43 550
 20 500
 
 
 
 Burundi
 13 864
 10 700
 
 
 
 Congo, Democratische Republiek
 4 000
 
 
 
 
 Egypte
 8 676
 
 
 
 
 Ethiopië
 38 768
 
 
 
 
 Ghana
 58 288
 20 000
 25 000
 
 
 Kaap Verdië
 2 925
 
 
 
 
 Kenia
 14 872
 
 
 
 
 Mali
 52 013
 13 000
 18 000
 
 
 Mozambique
 54 600
 18 000
 
 
 
 Oeganda
 26 299
 
 22 000
 
 
 Rwanda
 30 600
 
 9 900
 
 
 Senegal
 28 825
 7 500
 12 000
 
 
 Soedan
 60 000
 
 
 
 
 Tanzania
 67 958
 20 400
 
 
 
 Zambia
 46 600
 10 000
 
 
 
 Zuid Afrika
 26 250
 
 
 
 
 Totaal
 607 598
 128 375
 86 900
 
 
 
 
 110
 
 Hoe zag de percentuele kanaalverdeling (tussen bilateraal,
multilateraal, maatschappelijk, EKI en overig) er in 2007 en 2008 uit?
 
 
 
 
 
 
 
 
 Kanalen
 Realisatie
2007
 Realisatie 2008 
 
 
 
 
 Bilaterale Kanaal
 37%
 37%
 
 
 Multilaterale kanaal
 25%
 24% 
 
 
 Maatschappelijke organisaties
 20%
 22% 
 
 
 Bedrijfsleven
 5%
 7%
 
 
 Eki
 6%
 2% 
 
 
 Overige
 6%
 8%
 
 
 Totaal
 100%
 100%
 
 
 
 
 111
 
 Op welke te verwachten schuldkwijtscheldingen, ten
aanzien van welke landen, is de grote stijging van EKI in 2010 gebaseerd?
 
 
 Zie antwoord bij vraag 102.
 112
 
 Hoe zal de coherentiefunctie op het terrein van internationale
samenwerking een meer permanente plaats krijgen binnen het departement? Hoe
zal dit worden ingevuld?
 
 
 De coherentiefunctie is in 2002 ingevuld door de oprichting van een aparte
Coherentie Eenheid binnen het Directoraat-Generaal voor Internationale Samenwerking.
Deze Eenheid had een tijdelijke status voor vier jaar, in 2006 verlengd met
nog eens vier jaar. Het belang van een actief coherentiebeleid is in die periode
alleen maar toegenomen en de Eenheid vervult in dat beleid een centrale rol
van aanjager. In een modern OS-beleid zal een belangrijke plaats moeten worden
ingeruimd voor coherentie en de belangen van ontwikkelingslanden bij de voorziening
van internationale publieke goederen. Mede op basis van een onafhankelijke
evaluatie is in 2009 daarom besloten de coherentietaak in de organisatie te
verankeren door de Coherentie Eenheid samen te voegen met de Directie Effectiviteit
en Kwaliteit. De definitieve invulling van de daardoor ontstane Directie Effectiviteit
en Coherentie zal in het voorjaar van 2010 worden afgerond. Het is uitdrukkelijk
niet de bedoeling dat de nieuwe opzet ten koste gaat van de voor het coherentiebeleid
beschikbare capaciteit.
 113
 
 Kunnen de productieve sectoren, waarin Nederland in
toenemende mate investeert, ook met zoveel woorden worden genoemd?
 
 
 Nederland investeert in het kader van de beleidsprioriteit Groei en verdeling
in de ontwikkeling van de private sector in ontwikkelingslanden. De programma’s
via ambassades, multidonorfondsen, het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties
zijn niet allemaal terug te voeren tot specifieke sectoren. Verschillende
programma’s richten zich namelijk op het ondernemingsklimaat in het
algemeen en niet op een bepaalde sector in het bijzonder. Nederland draagt
bijvoorbeeld bij aan het multidonorfonds Investment Climate Facility. Hiermee worden overheden in ontwikkelingslanden
ondersteund op het terrein van hervormingen ter verbetering van wet- en regelgeving
voor ondernemers. Het gaat bijvoorbeeld om de versnelling en verbetering van
douaneprocedures, van het registreren van bedrijven en voor het verkrijgen
van vergunningen.
 
 Er zijn ook programma’s die zich wel op één of meerdere
sectoren richten. Landbouw neemt daarin een prominente plaats, omdat in veel
ontwikkelingslanden landbouw als motor voor economische ontwikkeling fungeert.
Zie ook de brief aan de Tweede Kamer «Landbouw, rurale bedrijvigheid
en voedselzekerheid» (31 250, nr.14). Een voorbeeld van een programma
gericht op landbouw is het Programma Ondersteuning Producentenorganisaties
dat Agriterra met subsidie van de Nederlandse overheid uitvoert. Dit programma
richt zich op de versterking van boerenorganisaties in ontwikkelingslanden.
Doel is verbetering van de positie van boeren en boerinnen.
 
 Naast landbouw kunnen ook industrie, toerisme, financiële dienstverlening
en ICT worden genoemd als productieve sectoren waar programma’s zich
op richten. Het Private Sector Investeringsprogramma PSI (opvolger van het
PSOM) subsidieert (Nederlandse) bedrijven die samen met een lokale partner
een risicovolle, vernieuwende investering in een ontwikkelingsland willen
doen. Zo is bijvoorbeeld een belangrijke impuls gegeven aan de ontwikkeling
van de ICT-markt in Suriname. Doordat dit een kleine markt is bleven grote
investeringen op het gebied van ICT-ontwikkeling uit. Door nieuwe samenwerking
met bedrijven en opdrachtgevers elders in de wereld is dit nu aan het veranderen.
Partners uit Suriname, Nederland en Curaçao hebben in Paramaribo met
behulp van het PSI een studio opgezet voor de ontwikkeling van e-media. Twintig
mensen vonden daarmee werk, maar de verwachting is dat dit project er voor
zal zorgen dat de gehele ICT-sector in Suriname een sprong maakt, en er nog
veel meer nieuwe banen zullen ontstaan.
 
 Het PSI, evenals het ook door de EVD uitgevoerde programma ORIO (ontwikkeling
van voor de ontwikkeling van een productieve private sector noodzakelijke
infrastructuur) richt zich op de OS-partnerlanden en een aantal minst ontwikkelde
landen. Beide programma’s bieden voor de fragiele staten hogere schenkingspercentages
dan voor de andere landen om de drempel voor investeringen in die meest moeilijke én
meest hulpbehoevende landen te verlagen.
 114
 
 Kan een overzicht worden gegeven van de plaats van
de door Nederland begunstigde ontwikkelingslanden op de corruptielijst van
Transparency International?
 
 
 Zie antwoord op vraag 44
 115
 
 Wat is het bilaterale en multilaterale budget voor
2010 om projecten betreffende een «zichtbaar vredesdividend in ... de
Drie Gebieden (Abyei, Zuid Kordofan, Blue Nile)» te financieren?
 
 
 De bijdrage aan de Drie Gebieden zal in 2010 naar verwachting ruim € 18
miljoen bedragen. Deze fondsen zijn bestemd voor het leveren van zichtbaar
vredesdividend in de vorm van veiligheid, infrastructuur, sociale basisvoorzieningen
en inkomensgenererende activiteiten. De meeste uitgaven verlopen via VN organisaties
en Wereldbank; dit komt omdat er geen bilaterale financiering aan de overheid
van Noord-Sudan ter beschikking wordt gesteld en omdat een aantal
internationale NGOs begin 2009 hun werkzaamheden moest beeindigen.
 116
 
 Kan de regering al meer informatie geven over de precieze
wijze waarop ambassades de hun daarvoor ter beschikking gestelde middelen
vanaf 2010 kunnen besteden aan lokale NGO’s?
 
 
 Ambassades besteden reeds een deel van hun bilaterale budget aan lokale
maatschappelijke organisaties. In 2008 bedroegen deze uitgaven in de partnerlanden
ruim Euro 140 miljoen. Dit bedrag zal jaarlijks stijgen met 10 tot 15%.
De invulling van deze intensivering zal per ambassade verschillen afhankelijk
van de lokale mogelijkheden. Voor directe financiering door ambassades worden
geen extra financiële middelen ter beschikking gesteld.
 117
 
 Bent u bereid om specifieke maatregelen te nemen om
de OS landen te helpen bij het benutten van de toegestane «policy space»
, bijvoorbeeld als het gaat om het beschermen en ondersteunen van lokale landbouw?
Bent u bereid u in EU-verband in te zetten voor een versnelde afbouw van exportsubsidies
die schadelijk zijn voor OS landen, zoals de recentelijk her-ingevoerde exportsubsidie
op melkproducten?
 
 
 Bij «policy space» gaat het om de vraag in hoeverre ontwikkelingslanden
voldoende beleidsvrijheid hebben dan wel zouden moeten krijgen binnen huidige
en toekomstige afspraken om maatregelen te nemen die zij nodig achten ter
bevordering van hun ontwikkeling. Uitgangspunt is dat ontwikkeling een landenspecifiek
proces is dat niet via externe blauwdrukken tot stand kan komen. De voortschrijdende
globalisering brengt een verdichting van de internationale regulering met
zich mee. Zaak is om binnen die regulering voor afzonderlijke ontwikkelingslanden
voldoende bewegingsvrijheid te laten, b.v. door fasering en beperking van
conditionaliteiten. Tegelijk zal in veel gevalllen een koppeling tot stand
moeten komen met de financiering van capaciteit, aanpassing en versnelde ontwikkeling.
 
 Ten aanzien van het benutten van de toegestane «policy space»
voor de lokale landbouw zal Nederland, voortbouwend op betere onderlinge afstemming
in Nederland en in ontwikkelingslanden, aanzetten tot vergrote inspanningen
van multilaterale organisaties en financieringsinstellingen op het terrein
van landbouw, rurale bedrijvigheid en voedselzekerheid, zoals verwoord in
de beleidsbrief «Landbouw, rurale bedrijvigheid en voedselzekerheid»
van 8 mei 2008 (31 250, nr. 14). Nederland wil hiermee bijdragen
aan het verhogen van de gezamenlijke impact.
 
 Nederland blijft zeer terughoudend over de inzet van exportrestituties,
en heeft zich dan ook uitgesproken tegen de herinvoering van de exportrestituties
op zuivel. Europa zou een verkeerd signaal afgeven en haar geloofwaardigheid
in discussies (o.a. binnen de G20, maar ook in haar relatie met OS-landen)
over vrije wereldhandel en het beschermen van de eigen economieën kunnen
schaden, mede in het licht van de toezegging van de EU in WTO-kader om uiterlijk
in 2013 alle exportsubsidies af te schaffen. Nederland zet zich in voor een
afbouw zo snel als verantwoord is. Afhankelijk van de besluitvorming binnen
de EU kunnen de exportsubsidies in veel sectoren dan ook ruim voor 2013 op
nul uit komen. De doelstelling blijft echter 2013 en niet eerder, onder andere
om de Europese landbouw verantwoorde overgangstermijnen te kunnen bieden. 
 118
 
 Hoe zult u zich ervoor inzetten dat de Doha-ontwikkelingsronde
van de WTO snel weer op gang komt en succesvol, dus met de belangen van ontwikkelingslanden
voor ogen, wordt afgerond?
 
 
 In de EU, bijvoorbeeld, maar ook in de G20 en de WTO (World Trade Organisation)
blijft Nederland zich in 2010 inzetten voor een ambitieus en evenwichtig WTO
Doha-akkoord dat rekening houdt met de offensieve en defensieve belangen van
Nederland en dat ook serieus werk maakt van de ontwikkelingsdimensie van deze
ronde. Hiertoe zal waar nodig overleg worden gevoerd met de EU-onderhandelaars,
worden gelobbyd in de VS en bilateraal worden gesproken met ontwikkelingslanden,
G-20 leden, like-minded EU-lidstaten zoals het Verenigd Koninkrijk, Zweden,
Tsjechië, Finland, Denemarken, Letland en Slovenië.
 119
 
 Hoe hoog is de bijdrage in 2009 en 2010 via het Forest
Carbon Partnership Facility van de Wereldbank aan het reduceren van emissies
ten gevolge van ontbossing en bosdegradatie in ontwikkelingslanden (REDD).
 
 
 Nederland draagt € 15 miljoen bij aan het zgn. Readiness Fund
van dit initiatief dat ontwikkelingslanden in de gelegenheid stelt een substantiële
bijdrage te leveren aan REDD. Nederland is hiermee na Noorwegen de grootste
donor. De ramingen voor 2009 en 2010 bedragen € 3,4 miljoen per
jaar.
 120
 
 Hoeveel geld zal er door de Wereldbank in 2010 in welke
fossiele brandstofprojecten worden gestoken? Is hier ook Nederlands geld bij
betrokken?
 
 
 Het is ons niet bekend hoeveel geld de Wereldbank volgend jaar in fossiele
brandstofprojecten zal investeren. Wel is bekend dat de Wereldbank het voornemen
heeft haar investeringsportfolio op het gebied van hernieuwbare energie verder
uit te breiden. In FY 2009 heeft de Wereldbank US$ 2 miljard geïnvesteerd
in fossiele brandstofprojecten versus US$ 3,07 miljard voor hernieuwbare energie
en energy efficiency gezamenlijk. Het beleid van de Wereldbank is erop gericht
om ook volgend jaar minder in fossiele brandstoffen en meer in hernieuwbare
energie te investeren. Nederland financiert via de Wereldbank alleen hernieuwbare
energie-activiteiten in ontwikkelingslanden.
 121
 
 Wanneer vrijheid van godsdienst en de non-discriminatie
van vrouwen met elkaar op gespannen voet staan, zal de Nederlandse regering
dan voluit kiezen voor de non-discriminatie van vrouwen?
 
 
 Verbetering van de positie van vrouwen wereldwijd heeft voor Nederland
een grote prioriteit. Nederland is zich daarbij bewust van de vele situaties
waarin traditionele, religieuze en culturele gebruiken op gespannen voet staan
met de universeel erkende norm dat ieder mens gelijk is in waardigheid en
rechten. Nederland toont zich voorstander van culturele en religieuze diversiteit,
maar leidend beginsel blijft de universaliteit van mensenrechten en het respect
voor het beginsel van non-discriminatie. Met vrouwenrechten mag niet worden
gemarchandeerd, ook niet in het kader van culturele of religieuze verschillen.
 122
 
 Bent u bereid de oproep van het UN Committee Against
Torture uit november 2008 te steunen om China op te roepen, onmiddellijk onafhankelijk onderzoek te laten doen naar de berichten over gedwongen orgaandonatie
van Chinese burgers? (Zie http://www2.ohchr.org/english/bodies/cat/docs/CAT.C.CHN.CO.4.pdf)
 
 
 Ik ga er van uit dat het recente initiatief van de Chinese regering om
een systeem voor vrijwillige orgaandonatie op te zetten, mede is bedoeld als
maatregel om onvrijwillige orgaandonaties – die ook in China illegaal
zijn – tegen te gaan. Ik zal – zoals ik eerder heb aangegeven
in antwoord op schriftelijke vragen van het lid Voordewind – de Chinese
autoriteiten vragen hoe wordt verzekerd dat de wettelijke vereisten worden
nageleefd.
 123
 
 Welke vijf ambassades hebben in 2009 meegewerkt met
de pilot extra inspanning ter bevordering van vrijheid van godsdienst en levensovertuiging?
Aan welke minderheden en religies is vooral extra aandacht gegeven? Wat zijn
de eerste uitkomsten van de pilot? Kunt u dat per land waar de proef wordt
gehouden aangeven? Naar welke landen zal de pilot worden uitgebreid in 2010?
 
 
 Wat betekent meer vrijheid van godsdienst in die landen
voor de andere fundamentele vrijheden in de betreffende landen en kan dat
worden onderbouwd? Wat zijn de resultaten tot nu toe?
 
 
 De Nederlandse ambassades in Egypte, Kazachstan, Eritrea, India en China
werken mee aan de pilot godsdienstvrijheid waarin extra aandacht wordt gevraagd
voor de bevordering van de vrijheid van godsdienst en levensovertuiging. Hoewel
de ambassades in deze landen zich al geruime tijd met dit onderwerp bezighouden,
is het doel van deze pilot om de huidige inzet te intensiveren en op een structurele
wijze te streven naar een concrete verbetering in de praktijk. Het streven
op de lange termijn is een verbetering op het gebied van vrijheid van godsdienst
en levensovertuiging te bewerkstelligen en om de lessen die hieruit voortvloeien
ook in andere landen toe te passen.
 
 De genoemde landen zijn onder meer gekozen vanwege de diverse religieuze
minderheden die er wonen. Daaronder zijn aanhangers van alle grote wereldgodsdiensten
en diverse andere godsdiensten en levensovertuigingen, evenals minderheden
die geen godsdienst aanhangen of van godsdienst veranderd zijn.
 
 In deze landen maken de Nederlandse ambassades een diepgaande analyse
van de problematiek met betrekking tot de vrijheid van godsdienst en levensbeschouwing.
Daarbij brengen ze de lacunes in de naleving van deze vrijheid in kaart en
stellen ze een strategisch actieplan op. Aspecten die daarbij aan bod komen
zijn onder andere de relevante nationale wetgeving en internationale verdragen
en verklaringen, de toepassing van godsdienstvrijheidwetgeving in de praktijk,
de opstelling van het betreffende land in multilateraal verband, en de wijze
waarop Nederland een verschil kan maken.
 
 De positie van religieuze minderheden in deze landen lopen zeer uiteen,
maar vormt in al deze pilotlanden een groot probleem. Zo krijgen religieuze
minderheden in Egypte veel te maken met discriminatie, staan er in India gevangenisstraffen
en boetes op bekeringsactiviteiten, en worden in China aanhangers van niet-geregistreerde
godsdienstige stromingen regelmatig geïntimideerd en vervolgd. Ook in
Kazachstan hebben niet-geregistreerde religieuze minderheden veel last van
discriminatie, en is er in Eritrea zelfs min of meer sprake van vervolging
van alle religieuze groeperingen. 
 
 Op dit moment worden de consultaties in de eerste vijf landen van de pilot
afgerond. In de loop van 2010 zal uw Kamer een rapportage van de bevindingen
van de posten per land toekomen. Op basis van de bevindingen zullen nog eens
vijf landen voor uitbreiding van de pilot worden geïdentificeerd.
 124
 
 Wat is de concrete planning die u heeft ten aanzien
van de «gevallen waar de burgerbevolking ernstig te lijden heeft en
hun overheid niet kan of wil ingrijpen zal Nederland ook pleiten voor daadwerkelijke
uitvoering van R2P»?
 
 
 Wanneer een land zijn eigen bevolking niet kan of wil beschermen tegen
misdrijven tegen de menselijkheid, oorlogsmisdrijven, genocide of etnische
zuivering, dan komt de internationale gemeenschap een verantwoordelijkheid
toe. De internationale gemeenschap kan op veel manieren op dergelijke situaties
reageren, waarbij de middelen variëren van bemiddeling tot hulpverlening
en, in voorkomende gevallen, zelfs militair optreden. Voor het laatste is
het akkoord van de Veiligheidsraad nodig. Zoals ook de VN Secretaris-Generaal
stelt in zijn rapport over Responsibility to Protect (R2P) van begin dit jaar,
kunnen diverse inspanningen gelijktijdig plaatsvinden en hoeven zij niet per
se volgtijdelijk te zijn. In het geval van Birma heeft Nederland na de cycloon
Nargis in 2008 beargumenteerd dat moedwillige onthouding van humanitaire hulp
door het Birmese regiem mogelijk aangemerkt zou kunnen worden als een misdrijf
tegen de menselijkheid, waardoor de Responsibility to Protect van toepassing
zou kunnen zijn.
 125
 
 Welke beleidslijn moet worden gekozen wanneer het regime
in een bepaald land zich niets gelegen laat aan de «Responsibility to
protect» (zoals bijvoorbeeld in Birma)?
 
 
 Zie antwoord bij vraag 124.
 126
 
 Hoe gaat u opvolging geven aan de conferentie over
transitional justice? Aan welke activiteiten denkt u?
 
 
 De kern van transitional justice is straffeloosheid tegengaan en verzoening
bevorderen. Nederland zal met het oog hierop activiteiten ondersteunen die
toezien op 1) het faciliteren van een inclusieve transparante dialoog op gebied van transitional justice, 2) het financieren van transitional justice, en 3) het aanpakken van de werkelijke oorzaken van het conflict. De consensus tijdens
de conferentie was dat voor transitional justice activiteiten nationaal ownership het uitgangspunt dient te zijn met het oog op
duurzaamheid van vredesprocessen. Tegelijkertijd zijn internationale en regionale
maatregelen noodzakelijk wanneer lokale actoren niet kunnen of willen handelen.
 
 De belangrijkste documenten van de conferentie zullen door Intersentia
Uitgevers in Antwerpen in hun «The new Series on Transitional Justice»
worden gepubliceerd. Intersentia Uitgevers is een vakkundig platform voor
gekwalificeerd onderzoek op dit gebied en heeft als doel om de kloof tussen
internationaal onderzoek en praktijk te overbruggen. De uitkomsten van de
conferentie worden opgenomen in de regeringsreactie op het AIV-advies over
transitional justice.
 
 Internationale gerechtigheid en rechtspraak kunnen nationale processen
stimuleren. In dit verband zal Nederland bijvoorbeeld activiteiten ondersteunen als het opzetten van internationale tribunalen en het herstellen
van nationaal juridische systemen en instituties, Nederland zal, als in Kenia
het voorstel voor de instelling van een speciaal Keniaans tribunaal en een
waarheidscommissie voor het tot stand brengen van verzoening door het Keniaans
parlement wordt aanvaard, steun voor deze activiteit overwegen.
 
 In Afghanistan zal Nederland doorgaan met het steunen van het ICTJ met
het opzetten van een permanente vertegenwoordiging in Kabul. Een vertegenwoordiging
waarvan wij hopen dat het op termijn uitgroeit tot een lobby- en expertisecentrum.
Ook stimuleren wij de Afghaanse overheid om voortgang te maken met de implementatie
van het «Action Plan for Peace, Reconciliation and
Justice». Dit plan werd vier jaar geleden in Den Haag gelanceerd
en richt zich op het erkennen van het lijden van slachtoffers, de opbouw van
geloofwaardige instituties, waarheidsvinding en documentatie, verzoening en
de beëindiging van straffeloosheid. Nederland hoopt dat de nieuwe Afghaanse
regering dit onderwerp krachtig ter hand zal nemen. Nederland dringt daar
ook op aan in het belang van de effectiviteit van het proces van wederopbouw.
 127
 
 Hoe ziet de MVO-toolkit van ambassades er uit? In welke
landen wordt deze actief gebruikt?
 
 
 De ministeries van BZ, EZ, LNV en VROM hebben in samenwerking met de EVD,
het CBI en MVO Nederland een gezamenlijk informatiepakket voor ambassades
ontwikkeld over MVO, de OESO-richtlijnen en mensenrechten. De informatie,
in de vorm van een «MVO-paspoort», wordt eind 2009 aan alle ambassades
en consulaten-generaal ter beschikking gesteld. Dit paspoort dient als naslagwerk,
waarin verwijzingen naar relevante websites en informatiebronnen zijn opgenomen.
De teksten worden in het Engels, Frans en Spaans uitgebracht, zodat deze toegankelijk
zijn voor het lokale personeel.
 128
 
 Op welke manier zet Nederland zich in voor onafhankelijke
toetsing en naleving van Voluntary Principles on Security? Is Nigeriaans lidmaatschap
op termijn aan de orde? Op welke manier ondersteunt Nederland bedrijven in
Nigeria om dit principe uit te voeren?
 
 
 Nederland heeft aan de wieg gestaan van de Voluntary
Principles on Security and Human Rights (VP’s), een «multistakeholder»
initiatief van diverse betrokken partijen dat tot doel heeft dialoog te stimuleren
over het respecteren van mensenrechten bij de winning van delfstoffen. Nederland
heeft zich actief ingezet voor de institutionele ontwikkeling van de VP’s,
in het bijzonder het opstellen van criteria voor de toetreding van overheden.
Met dergelijke criteria kan op transparante en eenduidige wijze worden besloten
over de toetreding van nieuwe overheden.
 
 In de landen waar wordt gewerkt aan implementatie van de VP’s (Colombia,
Indonesië en Nigeria) geven ambassades bekendheid aan het initiatief.
Daarnaast steunt de Nederlandse ambassade in Nigeria een project met een internationale
NGO, Stakeholders Democracy Network, om te onderzoeken
wat de gevolgen zijn voor de lokale bevolking van de olie- en gaswinning in
de Niger-delta en om het belang van de VP’s bij overheden en lokaal
opererende bedrijven onder de aandacht te brengen. De VP’s komen regelmatig
aan de orde in gesprekken tussen de Nederlandse ambassade en Shell. 
 
 Volgens het Framework for admission and participation
of new governments kan Nigeria de status van «engaged government» aanvragen. Dit heeft Nigeria vooralsnog
niet gedaan. Betrokkenheid van de Nigeriaanse overheid is van wezenlijk belang
voor de bedrijven om de principes in praktijk te kunnen brengen. Nederland
zal de Nigeriaanse overheid daarop blijven aanspreken.
 129
 
 Bent u bereid van de VS te verlangen een einde te maken
aan het beleid van geheime gevangenissen (en een einde te maken aan de doodstraf)
voordat het lid kan worden van de Mensenrechtenraad? Deelt u de mening dat
de VS pas voor «nieuwe dynamiek» in de Mensenrechtenraad zou kunnen
zorgen nadat aan deze voorwaarde is voldaan? Indien neen, waarom niet?
 
 
 De regering is verheugd met het lidmaatschap van de VS in de Mensenrechtenraad.
De betrokkenheid van de VS is gebleken tijdens de recente twaalfde zitting
van de Raad, waar de VS op hoog niveau was vertegenwoordigd. De Amerikaanse
aanwezigheid had een positief effect op het verloop van de zitting. Ik verwacht
dat deze betrokkenheid de komende jaren op tal van mensenrechtendossiers zal
zorgen voor een nieuwe, positieve dynamiek.
 
 In januari 2009 gaf president Obama in zijn Executive
Order regarding Interrogation opdracht tot de sluiting door de CIA
van alle door de CIA beheerde detentiecentra. Ook gaf hij opdracht tot het
opstellen van een nieuw detentiebeleid in de strijd tegen het terrorisme.
Nederland is verheugd over dit besluit van president Obama. De Nederlandse
regering heeft ook in het verleden een duidelijk standpunt ingenomen tegen
geheime detentiecentra.
 
 Nederland is tegen de doodstraf. Zowel in bilateraal als in EU-verband
wordt de doodstraf met de VS besproken en worden afzonderlijk staten aangespoord
om af te zien van het gebruik van de doodstraf en ten minste een moratorium
in acht te nemen.
 130
 
 Bent u bereid u in EU-verband in te zetten ook de sanctiemogelijkheden
van het APS te benutten (d.w.z. preferenties intrekken) in gevallen waarin
handelspartners duidelijk in gebreke blijven bij de naleving van de gestelde
voorwaarden? Een actueel geval is Honduras, waar een niet-legitieme regering
die via een staatsgreep aan de macht is gekomen nog steeds APS preferenties
geniet?
 
 
 Uitgangspunt van Nederland is dat de APS-plus regeling een objectief,
stimulerend handelsinstrument moet zijn, waarbij ontwikkelingslanden onder
voorwaarden aanvullende handelspreferenties krijgen toegekend. De voorwaarden
betreffen met name de ratificatie en effectieve implementatie van een aantal
verdragen op het terrein van mensen- en arbeidsrechten en milieu. Wanneer
op basis van onderzoek van de Europese Commissie blijkt dat niet (of niet
langer) aan de voorwaarden wordt voldaan, vindt Nederland dat preferenties
geheel of gedeeltelijk moeten worden opgeschort.
 
 In het geval van Honduras heeft de EU reeds een aantal restrictieve maatregelen
genomen, waaronder het stopzetten van de begrotingssteun en andere vormen
van ontwikkelingshulp aan de de facto overheid. De besprekingen over een Associatieakkoord
met de landen in Centraal-Amerika zijn aangehouden. Nu de verdreven president
Zelaya zich sinds september ophoudt in de Braziliaanse ambassade in de Hondurese
hoofdstad Tegucigalpa, moet worden bezien hoe de situatie zich
verder ontwikkelt. Verdergaande maatregelen, bijvoorbeeld in het kader van
het APS, zijn op dit moment nog niet aan de orde. Van opschorting van tarifaire
preferenties zou overigens de Hondurese bevolking direct de nadelige gevolgen
ondervinden.
 131
 
 Wat zijn de criteria om Nederlandse consulaten in het
buitenland te sluiten vanwege nieuwe paspoortapparatuur? Kunt u aangeven om
welke consulaten het per land gaat? Gaat het bij de criteria tot sluiting
van een consulaat of paspoortuitgifte om het aantal Nederlanders in de omgeving
van een consulaat? Maakt het verschil of dat individuele burgers dan wel bedrijven
zijn? Gaat u daarbij uit van een bepaalde maximumafstand? Kunt u dat zo nauwkeurig
mogelijk aangeven?
 
 
 Naast alle ambassades en beroepsconsulaten is een aantal honoraire consulaten
geselecteerd en uitgerust met biometrische apparatuur zodat zij kunnen doorgaan
met de behandeling van paspoortaanvragen. Van sluiting (zoals onlangs ten
onrechte werd gesuggereerd in de media) is geen sprake.
 132
 
 Kunt u het enorme verschil in EU-afdrachten tussen
2009 en 2010 door Nederland nader toelichten?
 
 
 De EU-afdrachten zijn in 2009 uitzonderlijk laag, omdat in 2009 de Nederlandse
korting op de EU-afdrachten van de jaren 2007 en 2008 wordt verrekend, naast
de korting voor 2009. De Nederlandse korting bedraagt ongeveer € 1
miljard per jaar.
 In 2010 wordt alleen de korting voor 2010 verrekend.
 133
 
 Wat doet denken dat een forse overschrijding (in 2009
is € 51 miljoen) van het bedrag in artikel 2.6 (humanitaire hulpverlening)
in 2010 niet weer nodig is?
 
 
 Bij humanitaire hulp is het verloop van de uitgaven afhankelijk van de
ontwikkelingen in humanitaire noodsituaties en de budgettaire ontwikkelingen
gedurende het begrotingsjaar. De overschrijding van het budget in 2008 kon
worden toegeschreven aan het grote aantal en de grote schaal van acute noodsituaties,
het effect van de voedselprijzencrisis en de verslechtering van de humanitaire
situatie in een aantal chronische crisissituaties. Voor 2009 geldt dat, naar
het zich laat aanzien, de uitgaven voor humanitaire hulp in 2009 binnen de
kaders van het beschikbare budget kunnen plaatsvinden. Het beschikbare budget
voor 2010 vormt het uitgangspunt bij het bepalen in welke mate kan worden
bijgedragen aan de humanitaire respons op chronische crisissituaties en acute
rampen in dat jaar. Het uiteindelijke effect van de per definitie onvoorziene
acute crisissituaties op het budget voor 2010 blijft echter onvoorspelbaar.
 134
 
 Zijn er keuzes gemaakt aan welke humanitaire hulpverlening
(vorm of land) binnen beleidsartikel 2.6 minder zal worden uitgegeven dan
in 2009? Zo ja, welke? Zo nee, welke criteria zult u gebruiken om die keuzes
te kunnen maken in 2010?
 
 
 Op basis van de humanitaire noden wereldwijd wordt jaarlijks, binnen de
marges van het beschikbare budget voor humanitaire hulp, een afweging gemaakt.
Richtinggevend hierbij zijn de gecoördineerde hulpverzoeken van de VN,
in veel landen uitgewerkt in de vorm van een Consolidated Appeal
(CAP). Deze CAPs, waarin zowel humanitaire hulpvoorstellen van de VN als van
NGOs zijn opgenomen, komen in de regel in december beschikbaar. Om in te kunnen
spelen op acute noodsituaties wordt binnen het budget voor humanitaire hulp
een marge gehanteerd voor onvoorziene uitgaven. Om deze redenen kan de verdeling
van het beschikbare budget nog niet worden gemaakt.
 135
 
 Is de fors hogere Nederlandse afdracht aan de EU voor
2010 (fors hoger dan begroot in 2009) geheel te wijten aan het feit dat de
Nederlandse economie relatief het minste krimpt? Waaraan wordt dit geld uitgegeven?
Welke andere landen kennen dit verschijnsel?
 
 
 Nee, niet geheel. De EU-uitgaven zullen hoger zijn dan eerder begroot,
door crisismaatregelen die de EU heeft genomen. Daarnaast zal het Nederlandse
aandeel in de financiering van de EU-begroting waarschijnlijk stijgen, omdat
het Nederlandse BNI iets minder hard krimpt dan het BNI van diverse andere
lidstaten. Gezien de steeds veranderende economische situatie in de diverse
lidstaten is het echter moeilijk om precieze ramingen te geven van de afdrachten
van de lidstaten.
 136
 
 Kunt u toelichten waarom de toezeggingen voor verhoging
van het budget voor het GFATM (met 20 miljoen in 2009 en met 30 miljoen in
2010) niet als «juridisch verplicht» in de begroting zijn opgenomen?
 
 
 De overeenkomst met het GFATM is een juridische verplichting, met dien
verstande dat de overeenkomst uiteraard aangepast kan worden op verzoek van
een of beide partijen. Aan GFATM is inmiddels het voornemen bekend gemaakt
van mijn korting. Ik verwacht daar in goed overleg uit te komen. Met inachtnemenig
van bovenstaande is de bijdrage aan GFATM, inclusief de verhoging ervan, onder «juridisch
verplicht» opgenomen.
 137
 
 Kunt u aangeven waarom het niet nakomen van de toezeggingeng
aan het GFATM niet zijn meegenomen in het totaalbedrag van de bezuinigingen
op HIV/Aids in de begroting?
 
 
 In het hoofdstuk «De begroting op hoofdlijnen» van de MvT
staat toegelicht dat de budgettaire wijzigingen op artikel 5.4 HIV/AIDS een
saldo vormen. De verlagingen in 2010 en 2011 die bij GFATM zijn doorgevoerd
(resp. EUR 28 miljoen en EUR 10 miljoen; zie antwoord op 98) zijn uiteraard
in dat saldo meegenomen. Ook is de bijdrage aan GFATM opgenomen in bijlage
7 (uitgaven HIV/AIDS, malaria en tuberculose) van de HGIS nota (bladzijde
34).
 138
 
 Kunt u aangeven op welke schattingen en kosten het
extra bedrag voor de opvang van asielzoekers is gebaseerd? Kunt u tevens aangeven
hoe dit bedrag zich verhoudt tot de extra bijdrage van het ministerie van
Justitie voor de opvang van asielzoekers in 2010: dus hoeveel extra is er
bij dat ministerie gereserveerd?
 
 
 In de ontwerpbegroting 2009 is voor het jaar 2010 een bedrag opgenomen
van EUR 122 mln. De ontwerpbegroting 2010 laat een bedrag van EUR 263,4 mln
zien. Hiervan is EUR 253,3 mln bedoeld voor de eerstejaarsopvang asielzoekers
uit DAC landen. Dit bedrag is op de begroting van het ministerie van Justitie
opgenomen als ontvangst. De stijging wordt veroorzaakt door een verwachte
toename van het aantal asielzoekers en de hiermee gerelateerde
kosten ten opzichte van de oorspronkelijke raming. Bij de ontwerpbegroting
2009 werd uitgegaan van een eerstejaarsopvang van 8 500 personen terwijl
bij de ontwerpbegroting 2010 uitgegaan wordt van 14 400 personen. Daarnaast
stijgt ook het aantal alleenstaande minderjarige asielzoekers. De jaren na
het begrotingsjaar 2010 (2011 en verder) zijn gebaseerd op een stelpost waarbij
de actuele raming in de begroting 2011 berekend wordt aan de hand van de basisgegevens
welke door het ministerie van Justitie in het voorjaar van 2010 beschikbaar
gesteld worden. De bijdrage van het ministerie van Buitenlandse Zaken is conform
de OESO/DAC richtlijn alleen bedoeld voor de eerstejaarsopvang van asielzoekers
DAC landen. De overige categorie asielzoekers en herinstroom staat op de begroting
van het ministerie van Justitie. Ook de uitvoering van het asiel en migratie
beleid is in handen van het ministerie van Justitie. Binnen de begroting van
Justitie is bovenop de EUR 253,3 mln een bedrag van EUR 141,1 gereserveerd
voor opvang bij COA (centraal orgaan opvang asielzoekers).
 139
 
 Wat heeft de Nederlandse regering de afgelopen jaren
gedaan om het vredesproces tussen Noord- en Zuid-Soedan op gang te houden?
En waarom wordt er nu, juist in deze cruciale fase van het Noord-Zuid vredesproces,
besloten om de beschikbare middelen voor wederopbouwactiviteiten in Soedan
te verlagen?
 
 
 Nederland ondersteunt de CPA-implementatie op verschillende manieren.
Naast reguliere contacten met de regeringen in Khartoum en Juba heeft Nederland
een belangrijke, initierende en stimulerende rol gespeeld bij het arbitrageproces
inzake de grensdemarcatie van Abyei. Nederland nam op ministerieel niveau
deel aan de CPA-conferentie in Washington op 23 juni en zette daarmee
het belang van CPA-implementatie kracht bij. Ook in de RAZEB en tijdens de
AVVN in New York heeft Nederland specifieke aandacht gevraagd voor de moeizame
voortgang van het CPA. Nederland benadrukte in het bijzonder het belang van
implementatie van de uitspraak van het Hof van Arbitrage inzake Abyei en een
goede voorbereiding van de verkiezingen. De verhoogde internationale aandacht
voor het CPA heeft geleid tot concrete afspraken tussen de NCP en de SPLM
om het resterende deel van het vredesakkoord te implementeren.
 Op het gebied van veiligheid neemt Nederland deel aan de VN-vredesmissie
UNMIS. Ook worden het demobilisatieproces en de geïntegreerde legereenheden
(JIU’s) gesteund. Dit zijn beide belangrijke elementen van het CPA.
 De beschikbare middelen voor wederopbouw in Zuid-Soedan en de drie transitiegebieden
op de grens tussen Noord- en Zuid-Soedan blijven overigens op hetzelfde niveau.
De vermindering van middelen voor wederopbouw in Soedan als geheel is terug
te voeren op het uitblijven van een inclusief vredesakkoord voor Darfur en
het daaraan gekoppelde staakt-het-vuren.
 140
 
 Is het waar dat Nederland een landenprogramma heeft
in Zimbabwe op het gebied van HIV/Aids? Zo ja, via welk kanaal loopt dit en
hoeveel geld is hiermee gemoeid?
 
 
 Nederland heeft een regionaal HIV/AIDS programma in Zuidelijk Afrika,
waar Zimbabwe deel vanuit maakt. Onder het regionale HIV/AIDS programma worden
drie organisaties in Zimbabwe gesteund: 1.Population Services International;
2.Southern African AIDS Trust; 3.International Federation of Red Cross. De
totale steun aan deze drie programma’s in Zimbabwe bedraagt in 2009
circa USD 3 000 000,–. 
 Naast het regionale HIV/AIDS programma ondersteunt de ambassade bilateraal
de programma’s HIV/AIDS and OVC (Orphans and Vulnerable Children) en
Reproductive Health. Steun hieraan in 2009 bedraagt circa USD 366 000.
Organisaties die hieruit fondsen hebben ontvangen zijn o.a.: Christian Care,
St Anne’s Hospital, Christian Relief Services, Parents for Handicapted
Children Bulawayo, Zimbabwe Aids Care Foundation, Mercy Corps, SAF AIDS,
Msasa en Ntengwe.
 Op het gebied van humanitaire hulp ondersteunt Nederland voedselhulpprogramma’s
van WFP in Zimbabwe, die gericht zijn op kwetsbare groepen, waaronder diegenen
die worden getroffen door HIV/AIDS.
 Vanaf 2009 worden ook twee programma’s ondersteund op het terrein
van sociale bescherming. Zie voor meer informatie hierover het antwoord op
vraag 144.
 141
 
 Hoe verhoudt het staatje voor «economische groei
en verminderde armoede als gevolg van private sector ontwikkeling» (2009:
39, 2010:20, 2011:30, 2012:-12 en 2013:-12) zich tot de uitspraak op p. 61
dat per saldo sprake is van een verhoging van dit sub-artikel in 2009 en de
komende jaren?
 
 
 Zie antwoord bij vraag 15.
 142
 
 Wat voor wederopbouw- en andere activiteiten stonden
er gepland voor Darfur in 2010? Welke activiteiten zullen geen doorgang vinden
door de bezuinigingen?
 
 
 Darfur zal ook in 2010 een prioritair aandachtsgebied blijven binnen het
Nederlandse beleid. Nadruk voor Darfur in 2010 zal liggen op humanitaire hulp
en daar waar mogelijk op vredesopbouw gekoppeld aan kleinschalige wederopbouw.
Voorbeelden daarvan zijn onze bijdragen aan het CHF (humanitair) en aan het
Darfur Community Peace and Stability Fund (humanitair plus). Daarnaast vinden
er activiteiten plaats ter ondersteuning van vredesprocessen en democratisering
via NGO’s zoals Press Now en Centre for Humanitarian Dialogue. Tevens
zal er in 2010 actief gekeken worden naar mogelijkheden om in gebieden waar
de veiligheid dat toelaat kleinschalige wederopbouwactiviteiten te gaan steunen
(o.a. via ZOA). Daarnaast blijft de regering actief betrokken bij de vredesbesprekingen
en steunt zij de besprekingen onder leiding van AU/VN bemiddelaar Bassolé
en gefaciliteerd door Qatar. Vooralsnog zullen de reeds geplande activiteiten
voor Darfur doorgang vinden.
 143
 
 Is overwogen het geld dat vanwege het tegenvallend
Sudanese vredesproces in Darfur niet kan worden uitgegeven, aan Zuid-Sudan
uit te geven? Waarom is hier niet voor gekozen?
 
 
 Dit is overwogen, maar vanwege gebrek aan absorptiecapaciteit bij de bestaande
multilaterale fondsen, het beperkte aantal NGO’s in Zuid-Soedan en het
feit dat Nederland geen directe steun aan de Zuid-Soedanese overheid geeft,
zou Nederland eventuele additionele middelen niet effectief kunnen besteden.
Derhalve is niet gekozen voor herallocatie van middelen van Darfur naar Zuid-Soedan.
 144
 
 Aan welke programma’s wordt de EUR 8 miljoen
die – conform de motie Voordewind – structureel beschikbaar gesteld
wordt voor social protection, besteed? Gaat het om programma’s waar
Nederland voor meerdere jaren aan zal bijdragen? 
 
 
 De EUR 8 miljoen wordt in 2009 ingezet voor in totaal vijf verschillende
programma’s.
 In Zimbabwe zal het door UNICEF gecoördineerde «Program of
Support for Orphans and other Vulnerable Children» ondersteund worden
met een totaalbedrag van EUR 2.9 miljoen over de periode 2009–2010.
Over diezelfde periode zal het «Protracted Relief Program» dat
DFID in Zimbabwe coördineert ondersteund worden met een totaalbedrag
van EUR 5.25 miljoen. In de loop van 2010 wordt op basis van het succes van
de programma’s en de noden in Zimbabwe besloten of de financiering ook
na 2010 voortgezet zal worden.
 In Mozambique wordt in 2009 het meerjarige geboorteregistratieprogramma
ten behoeve van social protection van UNICEF ondersteund met een additioneel
bedrag van EUR 1.4 miljoen.
 In Ethiopië wordt vanaf 2009 jaarlijks EUR 2,6 miljoen ingezet
voor het «Productive Safety Net Program».
 145
 
 Wat is het PDPPP precies, wat hebben zij bereikt en
waarom wordt de korting doorgevoerd? Hoeveel bedraagt de korting?
 
 
 PDP(PP) staat voor publiek privaat partnership voor productontwikkeling.
Een PDP is een onafhankelijk wetenschappelijke «secretariaat»
dat namens donoren de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen, vaccins of diagnostica
coördineert. Het gaat hierbij om producten voor armoedegerelateerde ziekten,
waarbij de «klanten» niet draagkrachtig genoeg zijn om commerciële
ontwikkeling aantrekkelijk te maken. Zonder publieke middelen zouden deze
producten dus niet ontwikkeld worden of zou de toegang voor OS-landen niet
gewaarborgd zijn. De samenwerking met private partners leidt tot behoorlijke
bijdragen in natura.
 
 Nederland heeft in de periode 2006–2009 met EUR 80 miljoen bijgedragen
aan een 8-tal PDPs. Nederland behoort hiermee tot de grotere publieke donoren
wereldwijd. 
 
 
 
 
 
 
 PDP
 Bijdrage
2006–2009 (EUR)
 
 
 
 
 International Aids Vaccine Initiative (IAVI)
 16 200 000
 
 
 International Partnership for Micribiocides (IPM)
 12 000 000
 
 
 AERAS Global TB Vaccine Foundation
 18 744 000 
 
 
 Global Alliance for TB Drug development (TB Alliance)
 8 000 000
 
 
 Foundation for Innovative Diagnostics (FIND)
 7 940 000
 
 
 Medicines for Malaria Ventures (MMV)
 6 954 885 
 
 
 Drugs for Neglected Diseases Initiative (DNDi)
 2 975 000
 
 
 European Malaria Vaccine Initiative (EMVI)
 7 999 995
 
 
 Totaal
 80 813 880
 
 
 
 
 
 Onderzoek naar nieuwe producten, en met name vaccins, is per definitie
een kwestie van zeer lange adem en is zeer kostbaar. Het is niet realistisch
om in tijdsbestek van 4 jaar (de huidige subsidieperiode) daadwerkelijk een
heel nieuw product te ontwikkelen. Er zijn evenwel goede tussenresultaten
geboekt. Om tegemoet te komen aan de groeiende behoefte aan middelen, zoeken
donoren en onderzoekers naar alternatieven om productontwikkeling te stimuleren. 
 
 
 
 
 
 
 PDP
 Resultaten met Nederlandse bijdrage 
 
 
 
 
 IAVI
 Twee antilichamen
geidentificeerd die HIV kunnen neutraliseren: belangrijk aanknopingspunt voor
het ontwikkelen van HIV-vaccins. 
 
 
 IPM
 Naar verwachting positieve
resultaten uit fase 3***-studie beschikbaar in november 2009. 
 
 
 AERAS
 Twee fase 1-studies*
gestart naar nieuw TB-vaccin, getest bij kinderen en HIV-positieve mensen. 
 
 
 TB Alliance
 Fase 3-studie
naar verkorte behandelingsduur met bestaand TB-medicijn bijna afgerond. Positieve
resultaten in fase 2**-studie met middel tegen multiresistente TB. 
 
 
 FIND
 LED- microscopie
voor TB: vervangt moeilijke en kostbare fluorescentiemicroscopie. Nieuwe moleculaire
test voor TB-detectie en resistentiebepaling in één. Kritisch
testrapport over werking commercieel verkrijgbare snelle malariatesten.
 
 
 MMV
 Nieuwe combinatietherapie
voor malaria, speciaal voor kinderen. Prijsreductie bestaande combinatietherapie. 
 
 
 DNDi
 Twee nieuwe combinatietherapieën
voor malaria geregistreerd en geprékwalificeerd door de WHO 
 
 
 EMVI
 Tien kandidaatvaccins
voor malaria in fase 1, waarvan nu twee in fase 1b- veldstudies in Afrika.
 
 
 
 
 * Fase 1: onderzoek bij mensen om gedrag middel te onderzoeken en
veiligheid aan te tonen
 ** Fase 2: onderzoek bij mensen om effectiviteit aan te tonen en
behandelschema vast te stellen
 *** Fase 3: grootschalig onderzoek bij mensen om effectiviteit aan
te tonen, laatste stap voor registratie voor gebruik
 
 De contracten van het ministerie met alle PDPs lopen in 2009 af. Er bestaat
geen financiële verplichting om ze verder te ondersteunen. Vanwege de
ODA-kortingen kunnen er in 2010 geen nieuwe verplichtingen worden aangegaan.
Dit levert in 2010 een besparing van ca Eur 11.8 miljoen op. Vanwege het innovatieve
karakter en de gezondheidswinst die met nieuwe producten te behalen is, is
het streven om in 2011 nieuwe contracten aan te gaan.
 146
 
 Welke concrete gevolgen heeft de bezuiniging op de
landenprogramma’s in Mali, Senegal, Ghana, Vietnam en Indonesië
op het gebied van milieu en water?
 
 
 In Mali zal op Nederlandse financiering van een regionaal FAO-project
voor de aanpak van pesticidengebruik worden gekort. In Senegal wordt minder
sectorale begrotingssteun voor milieu gegeven, zodat het Senegalese milieuministerie
minder middelen tot zijn beschikking zal hebben. Daarnaast worden de middelen
voor milieu-NGO’s verminderd, waaronder die voor de Senegalese afdeling
van Wetlands International. In Ghana zijn de uitgaven voor het urbane waterprogramma
in de tijd opgeschoven en is het budget voor het onderzoeksprogramma betreffende
milieu en natuurlijke hulpbronnen gehalveerd.
 
 Het regionale milieuprogramma voor de Greater Mekong subregio van de Asian
Development Bank wordt niet langer ondersteund, mede op basis van een achterblijvende
prestatie van het project management. Hetzelfde geldt voor twee waterbeheeractiviteiten
die in Vietnam worden uitgevoerd.
 In Indonesië is er voor gekozen nieuwe activiteiten te vertragen,
dan wel niet op te starten.
 147
 
 Hoe komt het dat twee van de drie indicatoren voor
een beter ondernemingsklimaat (bij MDG 1) zijn verslechterd? Welke oorzaken
liggen hieraan ten grondslag? Zijn er specifiek voor deze punten plannen ontwikkeld
om dit weer aan te zwengelen? Zo ja, welke?
 
 
 De tabel in de Memorie van Toelichting waarop de vraag is gebaseerd bevat
abusievelijk verouderde gegevens. Ook zijn de cijfers voor 2004 inmiddels
gecorrigeerd door de Wereldbank. Het recent gepubliceerde Doing Business rapport 2010 levert het volgende beeld op: 
 
 
 
 
 
 
 
 
 Doing Business
rapport 2004
 Doing Business rapport
2010 
 
 
 
 
 De tijd die moet worden doorlopen om een bedrijf te starten (lage
inkomenslanden)
 50 dagen
 36 dagen 
 
 
 De tijd die moet worden doorlopen om eigendom te registreren (lage
inkomenslanden)
 99 dagen
 80 dagen 
 
 
 De tijd die moet worden doorlopen om een contract te laten nakomen
(lage inkomenslanden)
 445 dagen
 484 dagen
 
 
 
 
 
 Uit deze juiste tabel blijkt dat het opstarten van een bedrijf in lage
inkomenslanden gestaag verbetert, evenals het laten registreren van eigendom.
Deze twee indicatoren scoren dus beter dan in 2004. Alleen de tijd die een
bedrijf moet doorlopen om een contract te laten nakomen is toegenomen. Deze
indicator is dus verslechterd ten opzichte van 2004.
 
 Qua resultaten per land is het beeld gemengd:
wet- en regelgeving voor ondernemers is in sommige lage inkomenslanden duidelijk
verbeterd, in andere is dat niet het geval. Belangrijke oorzaken daarbij zijn
onvoldoende commitment bij de overheid en zwakke overheidscapaciteit om hervormingen
door te voeren. Uit het Doing Business 2010 rapport blijkt dat drie van onze partnerlanden (Rwanda,
Egypte en Colombia) met succes hebben gewerkt aan het wegnemen van drempels
voor ondernemers. Zij staan in de top tien lijst van hervormers.
 
 Overigens is het aantal lage inkomenslanden op de lijst gestegen van 43
in het Doing Business rapport 2004 naar 50 in
het Doing Business rapport 2010. Landen als Guinee
Bissau en in mindere mate Liberia en Afghanistan hebben een drukkend effect
gehad op de prestatie-indicatoren.
 
 Nederland blijft actief in het lobbyen voor en steunen van overheden om
hervormingen door te voeren. Dit is vooral een kwestie van lange adem. Nederland
ondersteunt hervormingen van wet- en regelgeving via onder meer ambassadeprogramma’s,
het multidonorfonds Investment Climate Facility
en via steun aan de Wereldbankgroep.
 148
 
 Hoeveel geld wordt per MDG en per land uitgegeven door
Nederland? Waar in de begroting staan deze bedragen genoemd?
 
 
 De begroting van Buitenlandse Zaken is thematisch opgebouwd. Deze thema’s
die het totale terrein van het buitenlands beleid, inclusief ontwikkelingssamenwerking,
bestrijken komen niet één op één overeen met de
MDG’s. Daarom is het niet goed mogelijk om per MDG aan te geven hoeveel
geld er door Nederland wordt uitgegeven. De laatste Resultatenrapportage,
over de jaren 2007 en 2008 is in mei 2009, aan de Tweede Kamer aangeboden.
In deze rapportage zijn de volgende uitgaven per MDG voor 2008 opgenomen.
Hiervoor is op hoofdlijnen dezelfde grondslag gebruikt als vermeld op pagina
11 van de begroting. 
 
 
 
 
 
 
 MDG
 Uitgaven
2008 (EUR mln) 
 
 
 
 
 MDG1
 1 552
 
 
 MDG2
 454 
 
 
 MDG3
 68 
 
 
 MDG4, 5, 6
 567 
 
 
 MDG7
 494 
 
 
 MDG8
 224
 
 
 
 
 
 MDGs 4, 5 en 6 zijn voorbeelden van MDGs waar er geen één
op één relatie is te leggen met de thema’s in de begroting.
De inzet op het thema basisgezondheidszorg draagt namelijk bij aan alle drie
deze MDGs. Daarom worden deze MDGs gezamenlijk gepresenteerd.
 
 Voor de verdeling van gedelegeerde bilaterale ODA uitgaven per partnerland
wordt verwezen naar de HGIS-nota 2010 (bijlage 4.b) Deze bijlage bevat een
overzicht van de (verwachte) gedelegeerde bilaterale ODA uitgaven per beleidsartikel
per partnerland. De boven genoemde «mapping» naar MDGs is ook
hierop van toepassing.
 149
 
 Wordt GAVI gekort? Zo ja, met welk bedrag?
 
 
 GAVI wordt in 2010 gekort met EURO 6 mln.
 150
 
 Hoe streeft u naar een verbeterde rolverdeling, strategie
en werkwijze van VN-onderdelen en de Wereldbank om grotere effectiviteit van
vredesopbouw in fragiele staten te bewerkstelligen? Wat zijn op dit moment
de belangrijkste tekortkomingen? Hoe kunnen die worden aangepakt?
 
 
 Nederland draagt actief bij aan het bevorderen van een effectievere internationale
inzet in fragiele staten door gerichte ondersteuning van de internationale
organisaties en het voeren van een kritische dialoog over het verbeteren van
de onderlinge samenwerking tussen de belangrijkste internationale organisaties
op het gebied van vredesopbouw. Het kader voor de verbetering van de VN-inzet
op het gebied van vredesopbouw wordt geschapen door het recent gepubliceerde
rapport van de Secretaris-Generaal «Peacebuilding in the immediate aftermath
of conflict». In dit rapport zijn aanbevelingen opgenomen voor de belangrijkste
tekortkomingen van de internationale response in de eerste fase na conflict:
het verbeteren van het internationale leiderschap en coördinatie, het
versterken van de capaciteit in de vredesopbouwfase en het verbeteren van
de financiering van vredesopbouwactiviteiten. Nederland heeft samen met gelijkgezinde
landen een actieve lobby gevoerd voor het opnemen van duidelijke aanbevelingen
in het rapport. Daarnaast neemt Nederland initiatieven om op concrete deelterreinen
voortgang te bewerkstelligen. Een goed voorbeeld daarvan is de bijeenkomst
die Nederland in juli 2009 heeft georganiseerd in Den Haag met donoren, VN-organisaties
en de Wereldbank voor het verbeteren van gezamenlijke financiering in postconflictsituaties
via multi-donor trustfunds. Een ander voorbeeld is de Nederlandse inzet op
het verbeteren van de samenwerking tussen DPKO en BCPR bij het opbouwen van
de VN-capaciteit op het gebied van security sector reform. Nederland zet ook
in op het oplossen concrete bottlenecks, zoals toegang van NGO’s tot
internationale fondsen in Soedan en de inzet van meer staf in (post)conflictlanden.
 
 Goede afstemming tussen VN en Wereldbank is een belangrijk onderdeel van
het rapport. De aanbevelingen in het rapport richten zich onder meer op samenwerking
tussen VN-organisaties en de Wereldbank in het veld bij de uitvoering van
gezamenlijke needs assessments, ontwikkeling van landenstrategieën
en de financiering via gezamenlijke fondsen, zoals multi-donor trustfunds.
In oktober 2008 ondertekenden de SGVN en de President van de Wereldbank een
Partnership Framework Agreement om de samenwerking en coördinatie tussen
beide organisaties in (post)crisisgebieden te verbeteren. Dit akkoord is een
belangrijke basis voor de samenwerking en de taakverdeling tussen de organisaties,
maar zal verder moeten worden geïmplementeerd. Een vervolgstap is het
Fiduciairy Principles Accord die het mogelijk moet maken om fondsen tussen
de WB en VN-organisaties over te hevelen wat de flexibiliteit ten goede komt.
Nederland zal samen met andere landen toezien op de implementatie van deze
afspraken. Naast de VN ziet Nederland dus ook een belangrijke rol weggelegd
voor de Wereldbank bij het bestrijden van fragiliteit. Van de Wereldbank wordt
vooral inzet verwacht bij het genereren van vredesdividend, economische wederopbouw
en staatsopbouw en het creëren van een goed investeringsklimaat, waarbij
nauw samengewerkt zou moeten worden met relevante VN-organisaties. De Wereldbank
moet ook assisteren bij het versterken van de capaciteit op gebied van het
beheer van de overheidsfinanciën in landen te versterken. Nederland en
andere donoren hebben financiële ondersteuning verleend aan het onlangs
opgerichte State and Peacebuilding Fund om de Wereldbank in staat te stellen
om snel en flexibel ondersteuning te bieden in fragiele staten in de fase,
voordat er sprake is van een groot leningen- en ondersteuningsprogramma van
de Wereldbank.
 151
 
 Wat is de definitie van agressie die moet worden gebruikt
door het Internationaal Strafhof als zij rechtsmacht krijgt om dit vergrijp
te vervolgen?
 
 
 Er is nog geen finale overeenstemming over de definitie van het misdrijf
agressie die door het Internationaal Strafhof zal worden gebruikt als dit
Hof rechtsmacht krijgt over dit misdrijf. Wel zijn de afgelopen jaren belangrijke
vorderingen gemaakt bij de onderhandelingen over dit onderwerp. Daarbij is
door een werkgroep van de Vergadering van Staten die Partij zijn bij het Statuut
van het Internationaal Strafhof informeel voorlopig overeenstemming bereikt
over een definitie die aanknoopt bij de definitie van agressie die in 1974
door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties is aangenomen (Resolutie
3314). Doel is om bij de Herzieningsconferentie van het Statuut van het Internationaal
Strafhof definitief overeenstemming te bereiken over deze definitie en over
de voorwaarden waaronder het Hof rechtsmacht mag uitoefenen over dit misdrijf.
 152
 
 Hoe zet Nederland zich in om hervorming van de VN-Veiligheidsraad
te bewerkstelligen? Wat is hierbij het streven van de Nederlandse regering?
 
 
 De Nederlandse regering is voorstander van aanpassing van de samenstelling
van de Veiligheidsraad aan de huidige geopolitieke verhoudingen. Zo staat
het aantal keren dat een land als India of Brazilië lid is geweest van
de Veiligheidsraad staat niet in verhouding tot hun geopolitieke gewicht..
Omdat overeenstemming over uitbreiding van de Raad met nieuwe permanente leden
uitblijft, heeft Nederland de afgelopen jaren steun gezocht voor wat het meest
kansrijke compromis voor Veiligheidshervorming lijkt, namelijk een tijdelijke
oplossing die het midden zoekt de posities van de landen die het aantal permanente
zetels willen uitbreiden (zoals Brazilië, Duitsland, India, Japan) en
landen die alleen het aantal niet-permanente zetels willen uitbreiden. In
2007 heeft Nederland als een van de vijf facilitatoren van de voorzitter van
de Algemene Vergadering van de VN een rapport geschreven over de contouren
van zo’n tijdelijke oplossing. Tijdens de recent afgesloten 63e AVVN
kregen de hervorming een nieuwe impuls door de opening van onderhandelingen
in de AVVN zelf, in plaats van meer vrijblijvende debatten in een werkgroep,
zoals voorheen. De onderhandelingen worden tijdens de huidige 64ste AVVN voortgezet.
 
 De G20 is primair een forum voor internationale economische samenwerking.
Ik acht het niet wenselijk de unieke bevoegdheden van de VNVR op het gebied
van vrede en veiligheid over te hevelen naar een ander forum.
 153
 
 Op welke manier en in welke multilaterale verbanden
vindt discussie over het concept van Responsibility to protect plaats? Wat
is de inzet van Nederland hierbij?
 
 
 De VN-lidstaten hebben het beginsel van de Responsibility
to Protect (R2P) in 2005 tijdens de zogenaamde VN World Summit aanvaard. Landen als Rusland, China alsmede een aantal
G-77-lidstaten blijven echter reserves houden ten aanzien van R2P, vooral
omdat zij bevreesd zijn voor inmenging van buitenaf in wat zij beschouwen
als interne aangelegenheden.
 
 Het is van belang het wantrouwen ten aanzien van R2P te verminderen en
het draagvlak te verstevigen. Dit kan o.a. door het (verder) operationaliseren
van het beginsel, zodat beter zichtbaar wordt wat het wel en niet behelst.
De internationale discussies hierover vinden primair plaats in VN-verband,
meer in het bijzonder in de Algemene Vergadering. Minister Verhagen heeft
bijgedragen aan verbreding van het draagvlak van R2P door o.a. en marge van
de ministeriële weken van de Algemene Vergaderingen van 2007, 2008 en
2009 bijeenkomsten te organiseren die in het teken stonden van R2P. Ook in
Nederland zelf schenkt de regering aandacht aan R2P, laatstelijk bij een rondetafelbijeenkomst
in Den Haag met het maatschappelijke middenveld. In deze bijeenkomst riep
minister Verhagen maatschappelijke organisaties op om samen met de regering
te kijken hoe staten internationaal kunnen optreden om de bevolking te beschermen
tegen grootscheepse schendingen van mensenrechten.
 
 In zijn rapport over R2P van begin dit jaar geeft de Secretaris-Generaal
naar het oordeel van de regering nuttige aanzetten voor operationalisering.
De Algemene Vergadering zal hieraan nader aandacht schenken. Daarnaast probeert
ook de EU bij te dragen aan het operationaliseren van het concept. Zo heeft
de Unie besloten om in haar eigen programma’s en projecten, vooral die
gericht op conflictpreventie, een belangrijke plaats toe te kennen aan de Responsibility to Protect.
 154
 
 Welke landen zal de Mensenrechtenambassadeur in 2010
bezoeken? Liggen alle bezoeken voor 2010 in principe al vast?
 
 
 Voor de eerste helft van 2010 zijn bezoeken van de Mensenrechtenambassadeur
voorzien aan (in alfabetische volgorde) Afghanistan, Algerije, China, Colombia,
Eritrea en Jemen. Deze bezoeken liggen nog niet vast.
 155
 
 Zal de Mensenrechtenambassadeur Israël en de Palestijnse
Gebieden bezoeken in 2010? Zo nee, waarom niet?
 
 
 Op dit moment is voor de Mensenrechtenambassadeur geen bezoek aan Israël
en de Palestijnse Gebieden voorzien. De regering stelt mensenrechten nadrukkelijk
aan de orde als integraal onderdeel van de bilaterale betrekkingen.
Mensenrechten komen aan de orde bij alle bezoeken van bewindspersonen aan
Israël en de Palestijnse Gebieden.
 156
 
 Beoogt de Nederlandse regering in het kader van het
verbreden van de discussie over de toekomst van de NAVO hierover ook een dialoog
met NGO’s op te starten? Zo ja, wanneer en op welke wijze?
 
 
 De regering blijft zich inzetten voor activiteiten die beogen de discussie
over de toekomst van de NAVO te verbreden. De regering zal met uw Kamer van
gedachten blijven wisselen over de voortgang van het herzieningsproces van
het Strategisch Concept van de NAVO en de Nederlandse visie daarop. Ook wijs
ik u op mijn voornemen een publieksevenement te organiseren over dit belangrijke
onderwerp zoals aangegeven in mijn brief van 14 oktober jl . Daarnaast
blijf ik van mening dat bij het parlement een grote verantwoordelijkheid rust
voor het entameren van een maatschappelijk debat. In dat licht heb ik met
belangstelling kennis genomen van het initiatief van de Eerste Kamer een symposium
over de toekomst van de NAVO te organiseren.
 157
 
 Betekent het gelijk blijven van de Nederlandse afdracht
aan de Raad van Europa dat de oplossing voor de budgettaire problemen van
de Raad volgens het Kabinet niet moet leiden tot een grotere afdracht van
de lidstaten?
 
 
 De verplichte contributie aan de Raad van Europa voor 2010 is net als
voorgaande jaren gebaseerd op reële nulgroei. Het Nederlandse voorstel
om reële groei van het budget bespreekbaar te maken vond geen steun bij
de lidstaten. Zie ook mijn brief hierover aan uw Kamer van 1 juli jl.
 Dit betekent echter niet dat de Nederlandse afdracht aan de Raad van Europa
in zijn geheel gelijk is gebleven. Zoals eerder gemeld heeft Nederland recentelijk,
mede op basis van moties van Uw Kamers op dit gebied, de vrijwillige bijdragen
aan de Raad van Europa geïntensiveerd, onder meer door fondsen voor een
detachering bij het Bureau van de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten Hammarberg
en een bijdrage aan een LGBT (Lesbian, Gay, Bisexual, Transgender)-studie door de Raad van Europa. Deze en andere vrijwillige bijdragen
komen uit thematisch gespecialiseerde fondsen en worden niet separaat vermeld
in de BZ-begroting.
 Nederland zal zich, met inachtneming van het huidige economische tijdsgewricht
dat van de regering algemene financiële terughoudendheid vraagt, ook
in het komende jaar blijven inzetten om de slagvaardigheid van de organisatie
op zijn kerntaken te vergroten.
 158
 
 Hoe kan verklaard worden dat ondanks de korting van €1
miljard op de Nederlandse afdracht aan de EU de komende jaren, die grosso
modo op hetzelfde peil blijft als vroeger, met uitzondering van de eenmalige
verlaging dit jaar vanwege de met terugwerkende kracht gestorte bedragen?
 
 
 Door de groei in de EU-begroting stijgen ook de Nederlandse afdrachten.
De EU-begroting had in 2000 een omvang van circa € 90 miljard, in
2007 was dit gestegen tot € 124 miljard in 2007 en in 2013 zal de
EU-begroting ongeveer € 150 miljard bedragen. Verder zal het Nederlandse
aandeel in de EU-afdrachten iets stijgen door de crisis en draagt Nederland
relatief veel af aan de EU door hoge «traditionele Eigen Middelen»
(douane- en landbouwheffingen). 
 159
 
 Welke OS-landen zal Nederland in 2010 en 2011 assisteren
bij de ontwikkeling en uitvoering van nationaal beleid inzake kleine wapens?
Welke landen zijn in 2009 hierbij geholpen?
 
 
 In 2009 heeft Nederland via het Regionale Centrum voor Kleine Wapens (RECSA)
assistentie geboden aan Burundi en Oeganda bij de ontwikkeling en uitvoering
van hun nationaal beleid op het gebied van kleine wapens in het kader van
de door deze landen opgerichte nationale focal points en actieplannen.
 
 In aanvulling daarop heeft Nederland activiteiten door NGO’s ondersteund
in landen die in het kader van het Stabiliteitsfonds prioriteit krijgen, zoals
Afghanistan, Burundi en de Democratische Republiek Congo. Deze activiteiten
zijn gericht op ontwapening, wapenopslag, wapenvernietiging en capaciteitsopbouw.
Waar mogelijk sluiten ze aan bij nationale actieplannen en, in het geval van
Burundi, bij het Security Sector Development programma dat Nederland ondersteunt.
 
 In 2010 en 2011 zal de Nederlandse ondersteuning voor deze NGO activiteiten
worden voortgezet. Verder kunnen de komende jaren uit het Stabiliteitsfonds
activiteiten worden ondersteund in bovengenoemde en andere landen in het Grote
Merengebied, de Hoorn van Afrika, Centraal-Azië en eventueel ook daarbuiten
op het gebied van kleine wapens.
 160
 
 Welke volgende stappen gaan ondernomen worden om de
integrale benadering van Diplomacy, Defence and Development verder uit te
bouwen? In hoeverre wordt er binnen deze benadering aandacht geschonken aan
het wegnemen van oorzaken van conflict? In welke landen zou dit moeten gaan
gebeuren? Met welke internationale partners gaat Nederland met name samen
optrekken om het geïntegreerde beleid verder gestalte te geven?
 
 
 De 3D-benadering zal op een case-by-case basis worden toegepast, in eerste
instantie in landen waar veiligheid en ontwikkeling dominante thema’s
zijn (de zogeheten lijst 2-landen). Door de ervaringen in Uruzgan is Nederland
goed in staat om op geïntegreerde wijze op ontwikkelingen in andere landen
in te spelen. Er is sprake van goed en regelmatig overleg tussen de ministeries
op allerlei niveau en een toenemend aantal medewerkers heeft ervaring met
gezamenlijk training en inzet.
 
 Het wegnemen van de oorzaken van conflict is in elke conflictsituatie
van belang, en daarmee in het fragiele statenbeleid als geheel. Kern is aandacht
in de beleidsdialoog en OS-programma’s voor potentiele spanningen die
bijvoorbeeld veroorzaakt worden door uitsluiting. Concrete voorbeelden van
Nederlandse inzet zijn de steun voor de bemiddelingsinspanningen van Kofi
Annan in Kenya en ondersteuning van de bemiddelingscapaciteit van de VN bij
het Department for Political Affairs. Ook in landenprogramma’s steunt
Nederland projecten en activiteiten die gericht zijn op maatregelen om conflicten
te voorkomen.
 
 Partners op het gebied van een geintegreerde benadering van fragiele staten
zijn onder andere het VK, Canada en Noorwegen. In het kader van discussies
in de NAVO, maar ook de DAC zullen ervaringen verder worden uitgewisseld (Nederland
is co-voorzitter van de werkgroep fragiele staten van de DAC). 
 161
 
 Hoe gaat Nederland concreet het provinciale bestuur
in Uruzgan versterken? Waar liggen op dit moment de grootste problemen en
hoe denkt Nederland deze te gaan oplossen? Zal hierbij ook worden samengewerkt
met de andere landen die in de buurtprovincies Helmand, Kandahar en Zabul
tegen dezelfde problemen aanlopen?
 
 
 Een betrouwbare overheid is van groot belang voor veiligheid, stabiliteit
en duurzame ontwikkeling. De ondersteuning van de Afghaanse overheid bij de
opbouw van een capabel en legitiem openbaar bestuur is dan ook een van de
kernelementen van de Nederlandse steun. Wij streven daarbij naar een bundeling
van krachten met partners in het zuiden van Afghanistan.
 
 Nederland ondersteunt op dit gebied meerdere activiteiten en programma’s,
variërend van kleinschalige projecten zoals het opknappen van overheidsgebouwen,
tot personele ondersteuning van het lokale bestuur door Afghaanse adviseurs
en het trainen van lokale ambtenaren in administratie, participatieve planningsprocessen
en het inbouwen van democratische checks & balances. Ook faciliteert Nederland
overleg en afstemming tussen de betrokken organisaties en de lokale overheid
in Uruzgan met als doel tot een geïntegreerde aanpak te komen, met snel
zichtbare en merkbare projecten die als aanloop dienen naar meer duurzame
hervormingen.
 
 Maar we moeten realistisch zijn. Het bestuur blijft vooralsnog een zwakke
schakel in het geheel. Opleiden kost tijd. Het merendeel van de mensen –
ook van lokale bestuurders – kan niet lezen of schrijven. Het is een
opgave gekwalificeerde mensen te contracteren en uit te zenden naar Uruzgan.
Deze factoren en de dynamiek tussen plaatselijke machtsstructuren en het lokale
bestuur, betekenen dat we geduld moeten hebben met de snelheid waarmee het
lokale bestuur vorm krijgt.
 
 Nederland draagt financieel bij aan het Afghanistan Sub-national Governance
Programme van UNDP. Dit programma is ook actief in andere provincies, zoals
Zabul en Kandahar en wordt in de komende periode geïntensiveerd in Uruzgan.
UNDP gebruikt zijn ervaringen in het hele land tijdens de uitvoering van het
programma. Ook de landelijke expertise van UNAMA, dat een kantoor heeft in
Tarin Kowt, wordt in Uruzgan toegepast.
 162
 
 Aan welke thema’s gaat Nederland als co-voorzitter
van de OESO Working Group on fragile states prioriteit geven? Gaat Nederland
in dit forum ook inhoudelijk de discussie voeren over de gevoerde –
en internationaal zo geprezen – aanpak in de Afghaanse provincie Uruzgan?
 
 
 Tijdens de DAC High-Level meeting in Accra in 2008 is besloten dat de
prioriteiten voor het aanpakken van vredesopbouw en staatsopbouw verder uitgewerkt
moeten worden. Het is de bedoeling dat genoemde activiteiten in 2010 tot heldere
aanbevelingen voor beter «donorschap» leiden.
 In fragiele situaties ontbreken vaak de randvoorwaarden om de millennium
ontwikkelingsdoelen te bereiken Door vredesopbouwen staatsopbouw kunnen deze
voorwaarden worden bevorderd. In het Internationale Netwerk voor Conflict
en Fragiliteit van de OESO-DAC wordt gewerkt aan richtlijnen voor staatsopbouw
in fragiele staten en voor financiering van early recovery activiteiten in de eerste fase na conflict. Op dat cruciale moment
ontbreken vaak financiering en capaciteit om de vrede door middel van vredesdividend
te ondersteunen. 
 Op het gebied van veiligheid worden de uitgangspunten overSecurity System Reform als onderdeel van de bredere staatsopbouwagenda
verder uitgewerkt. Ook wordt het concept Armed Violence
Reduction uitgewerkt. Daarbij staat niet alleen gewapende conflicten
centraal, maar wordt ook aandacht besteed aan andere vormen van geweld, zoals
criminaliteit, urban violence en huiselijk geweld.
De geleerde lessen in Afghanistan worden vanzelfsprekend meegenomen in de
discussie over normstelling en best practises
binnen de OESO.
 Ook ondersteunt de werkgroep de in Accra afgesprokenInternational Dialogue met fragiele partnerlanden over de gezamenlijke
monitoring van de OECD Principles for Good International
Engagement in Fragile States and Situations. Dit proces wordt tegenwoordig
voorgezeten door het Verenigd Koninkrijk en de Democratische Republiek Congo.
Monitoring is inmiddels gestart in de volgende pilot-landen:
de Democratische Republiek Congo, Afghanistan, Oost-Timor, Centraal Afrikaanse
Republiek en Sierra Leone. De Dialogue wordt door
OESO-lidstaten en partnerlanden gezien als het platform waar de beleidspraktijk
en nieuwe initiatieven worden getoetst aan de realiteit.
 163
 
 Welke initiatieven heeft de regering na de mislukking
van de vredesonderhandelingen met de Lord Resistance Army (LRA) eind vorig
jaar ondernomen, om de aanvallen van de LRA te stoppen en wat heeft de regering
gedaan om uitbreiding van het UNMIS mandaat en samenwerking tussen de omringende
landen van Zuid-Soedan mogelijk te maken?
 
 
 Nederland blijft voorstander van een politieke oplossing voor het conflict
tussen Uganda en de LRA en dringt er in bilaterale contacten met Uganda op
aan om te onderzoeken hoe de vredesonderhandelingen met de LRA weer kunnen
worden opgepakt. Op dit moment is het vooral aan de betrokken partijen zelf
om een eerste stap te zetten op weg naar nieuwe vredesonderhandelingen. Zodra
beide partijen aangeven hiertoe bereid te zijn, zal Nederland – net
als in het verleden – bezien of een dergelijk proces samen met andere
betrokken landen ondersteund kan worden.
 
 Het mandaat van UNMIS biedt voldoende ruimte om te rapporteren over eventueel
optreden van de LRA in Soedan. Nederland onderstreept in contacten met de
VN, het grote belang van goede informatie-uitwisseling tussen de VN-vredesmissies
in Soedan, de Democratische Republiek Congo, Tsjaad en de Centraal-Afrikaanse
Republiek.
 164
 
 Welke initiatieven worden er nu al door de regering
ondernomen om de verkiezingen in Soedan van april 2010 mogelijk te maken en
zo democratisch en geweldloos mogelijk te laten verlopen, zodat situaties
zoals in Kenia en meer recentelijk Afghanistan kunnen worden voorkomen?
 
 
 Nederland spreekt de partijen rechtstreeks aan op het maken van afspraken
om de verkiezingen in april 2010 mogelijk te maken. Daarbij dringt Nederland
aan op het voorkomen van verder uitstel, en op maatregelen om de verkiezingen
zo vrij en inclusief mogelijk te laten verlopen. Nederland neemt hiertoe deel
aan de Elections Policy Group, waarin een aantal donoren (VK, VS, EU, NL)
samen met partijen (NCP en SPLM), de VN (UNDP en UNMIS) en de kiescommissie
werkt aan het democratiseringsproces. Nederland zet zich ook in voor een Europese
verkiezingswaarnemingsmissie, waarvoor in het najaar van 2009 een verkennende
missie wordt uitgevoerd. Als mede-financier van het UNDP Basket Fund voor
verkiezingen (EUR 10 miljoen) beslist Nederland mee over projecten gericht
op bijvoorbeeld kiezersregistratie, educatie en waarneming. Ook de steun die
Nederland geeft aan AWEPA in Zuid Soedan en aan het «Governance
and Rule of Law» programma van UNDP draagt bij aan democratische transformatie.
 De minister voor Ontwikkelingssamenwerking zal het belang van de verkiezingen,
als onderdeel van een breder proces van democratische transformatie, onderstrepen
tijdens zijn aankomend bezoek aan Soedan.
 165
 
 Welke concrete stappen worden er door de regering ondernomen
om dialoog met niet-traditionele partners zoals China te versterken?
 
 
 Ten aanzien van Soedan beschouwt de regering China, Rusland en Arabische
landen zoals Qatar als belangrijkste niet-traditionele partners. Nederland
versterkt de dialoog met deze niet-traditionele partners door samenwerking
in fora over bijvoorbeeld het CPA, de humanitaire situatie in Darfur en het
Darfur vredesproces (gefaciliteerd door Qatar). De regering zal ook in de
toekomst aandacht blijven vragen voor Soedan bij niet-traditionele partners,
zowel in bilateraal als in EU-verband. In algemene zin wordt de dialoog met
non-DAC-donoren op ontwikkelingssamenwerking door Nederland bij voorkeur gevoerd
via het platform dat het ontwikkelingscomité van de OESO (OESO/DAC)
hiervoor biedt.
 166
 
 Is de regering voorstander van het verlengen van het
Basic Services Fund dat in 2010 afloopt? Indien ja, welke concrete stappen
worden er door de regering ondernomen om ervoor te zorgen dat het BSF wordt
verlengd? Indien nee, waarom niet?
 
 
 Ja, de regering is voorstander van verlenging van het Basic Services Fund
(BSF) omdat dit het fonds is dat het snelst en effectiefst vredesdividend
leverde in Zuid-Sudan. Nederland heeft dan ook in het overleg met de andere
donoren voortzetting van het fonds bepleit. Nederland is verheugd dat het
VK, als lead donor, onlangs heeft besloten om het fonds voort te zetten tot
eind 2011. Nederland is voornemens een substantiële bijdrage te leveren
aan het BSF.
 167
 
 Hoeveel projecten van NGO’s heeft het Sudan Recovery
Fund sinds haar oprichting tot op heden gefinancierd? Is de regering tevreden
met het aantal en de kwaliteit van de projecten dat tot op heden is gefinancierd?
 
 
 Uit het Sudan Recovery Fund (SRF) worden momenteel 18 NGO-projecten uitgevoerd.
Ook is binnen het SRF een apart mechanisme opgezet dat zich richt op de capaciteitsopbouw
van Soedanese NGO’s en Community Based Organisations. Hiervoor is ruim
2 miljoen Euro gereserveerd.
 De regering is tevreden over de toegang van NGO’s tot SRF-fondsen
en de relevantie van de huidige projecten, die zich vooral richten op kleinschalige
landbouw en inkomensgenerende activiteiten. Wel dient voortgang gemaakt te
worden met de implementatie van de volgende fase van het SRF, die zich onder
meer richt op stabilisatieactiviteiten in de staat Jonglei. Voor een oordeel
over de impact van de lopende projecten is het nog te vroeg, aangezien het
merendeel recent van start is gegaan.
 168
 
 Welke concrete stappen worden er door de regering ondernomen
om de diverse «multi-donor trust funds» efficiënter en effectiever
in te zetten om het vredesdividend zo spoedig te verzilveren voor de Soedanese
bevolking?
 
 
 De MDTF’s in Zuid-Soedan zijn traag op gang gekomen, hetgeen overigens
niet alleen te wijten is aan de procedures van Wereldbank en VN. De absorptiecapaciteit
in Zuid-Soedan is laag en dat maakt het ontwikkelen van broodnodige activiteiten
voor ontwikkeling moeilijk.
 
 Er vindt continue overleg plaats tussen de donoren en Wereldbank en VN
om het functioneren van fondsen in Zuid-Soedan te verbeteren. Als gevolg hiervan
zet de Wereldbank nu meer mensen in en wordt prioriteit gegeven aan projekten
met snel resultaat.
 
 Het humanitaire VN-fonds in Soedan functioneert goed en kleinere fondsen
voor onmiddelijk vredesdividend als het Basic Services Fund hebben ook resultaten
opgeleverd. Zaak is nu de juiste balans te vinden tussen de grotere projekten
van het Wereldbank MDTF-fonds en de kleinere projekten met onmiddelijk resultaat
in kleinere fondsen als BSF. Ook heeft Nederland een leidende rol genomen
om capaciteitsontwikkeling op de kaart te zetten om meer ontwikkeling mogelijk
te maken.
 
 In Afghanistan functioneert het Afghanistan Reconstruction Trust Fund
goed. Dit fonds heeft de basis gelegd voor de succesvolle uitrol van onderwijs,
gezondheidszorg en kleine gemeenschapsprojekten in de meeste delen van Afghanistan,
inclusief Uruzgan.
 
 Een recente evaluatie van het ARTF was dan ook positief over het fonds
en de daaruit gefinancierde programma’s. Wel stelt de evaluatie dat
de Afghaanse regering zelf meer financiering gaan realiseren en beter prioriteiten
moet stellen. Donoren moeten minder oormerken om de efficientie van het fonds
en de programma’s niet te ondermijnen door nationale voorkeuren.
 169
 
 Welke concrete stappen worden er momenteel door de
regering ondernomen om piraterij op zee te voorkomen? Welke concrete stappen
is de regering van plan in de nabije toekomst te ondernemen om piraterij op
zee te voorkomen?
 
 
 Nederland is nauw betrokken bij de internationale inspanningen om piraterij
te bestrijden. Veruit de meeste gevallen van piraterij en gewapende overvallen
op zee komen voor bij Somalië. Momenteel wordt de EU-antipiraterijoperatie
Atalanta geleid door een Nederlandse Force Commander vanaf het fregat Hr.Ms.
Evertsen. Tevens levert Nederland een deel van de internationale staf van
de Force Commander. In de Kamerbrief (d.d. 8 oktober 2009) van de minister
van Defensie, mede namens de minister van Buitenlandse Zaken, over de stand
van zaken over de operatie Atalanta, wordt ingegaan op concrete stappen die
op dit moment en in de nabije toekomst worden ondernomen tegen piraterij.
Daarnaast onderzoekt de regering momenteel de mogelijkheid en wenselijkheid
om ook in 2010 een bijdrage te leveren aan de EU-operatie Atalanta.
 170
 
 Wat is het geplande budget voor 2010 voor financiering
van de activiteiten van AMISOM (African Union Mission in Somalia)? Hoe verhoudt
deze financiering zich met berichten dat AMISOM schendingen van het international
humanitair recht heeft begaan?
 
 
 De EU draagt in 2009 EUR 35 miljoen bij aan AMISOM via deAfrica Peace Facility. Daarnaast wordt vanuit de EU EUR 4,5 miljoen bijgedragen
uit het Instrument for Stability ten behoeve van ondersteuning van
de Afrikaanse Unie bij de implementatie van de financiering van AMISOM. Nederland
ondersteunt in 2009/2010 de training van Afrikaanse peacekeepers voor AMISOM
met USD 1,56 miljoen. Deze steun loopt via het Amerikaanse ACOTA-programma
dat Afrikaanse troepen conform VN-standaarden traint ten behoeve van Afrikaanse
vredesmissies.
 
 Het is zorgelijk dat er berichten zijn over acties van AMISOM waarbij
burgerslachtoffers zijn gevallen. AMISOM geeft aan er alles aan te doen om
burgerslachtoffers te voorkomen. In de ACOTA-trainingen die Nederland medefinanciert
wordt expliciet aandacht besteed aan mensenrechten en humanitair recht, evenals
onderwerpen als HIV/AIDS-preventie en het tegengaan van mensenhandel.
 171
 
 Welke termijn heeft de regering op het oog wanneer
het gaat om de «betrokkenheid van Nederland voor de lange termijn»
in zowel de provincie Uruzgan als Afghanistan als geheel?
 
 
 Nederland heeft zich gecommitteerd aan de stabiliteit en ontwikkeling
van Afghanistan. De Nederlandse inspanningen op het gebied van ontwikkelingssamenwerking
zijn niet aan specifieke data verbonden. In Uruzgan heeft de Nederlandse missie
in de afgelopen drie jaar er toe bijgedragen dat UNAMA een kantoor heeft gevestigd;
nationale overheidsprogramma’s worden uitgerold en het aantal actieve
NGO’s aanzienlijk is toegenomen. Daarmee is een basis gelegd voor een
meer duurzame ontwikkeling. Alle inspanningen zijn nu gericht op het bestendigen
van deze resultaten.
 172
 
 Kan de regering aangeven hoe de complementariteit tussen
Afghaanse regering, NAVO, EU en VN er uit zou moeten zien? Hoe gaat Nederland
deze concreet bevorderen?
 
 
 Zowel NAVO, EU als VN hebben tot doel de Afghaanse regering te ondersteunen
en zijn dan ook op uitnodiging van de Afghaanse regering actief in Afghanistan.
Daarnaast zijn de ISAF-missie en de UNAMA-missie gemandateerd door de VN-veiligheidsraad.
De VN en de EU richten zich op economische, sociale en institutionele ontwikkeling,
de NAVO ISAF-missie op bevordering van de veiligheid. In het kader van deze
doelstelling houdt ISAF zich ook bezig met de training en mentoring van het
Afghaanse leger en de Afghaanse politiemacht. Ook de EU richt zich met de
EUPOL-missie op politietraining en ontwikkeling van de justitiesector in Afghanistan.
De EUPOL-missie onderhoudt nauwe contacten met ISAF en de VN om de inspanningen
te laten aansluiten op en complementair te zijn aan activiteiten die ISAF,
respectievelijk de VN op dit gebied ontplooien.
 
 De internationale aanwezigheid in Afghanistan kent een groot aantal actoren.
Nederland heeft zich altijd hard gemaakt voor betere coördinatie van
de internationale inzet. Dat hebben wij bijvoorbeeld gedaan door de conferentie
in Den Haag, waar de centrale coördinerende rol van de VN nog eens door
alle aanwezigen werd onderschreven. Dat doen wij ook op kleinere schaal door
bijvoorbeeld in Uruzgan de komst van een kantoor van UNAMA te faciliteren,
waardoor de VN ook op provinciaal niveau de eigen coördinerende rol waar
kan maken.
 173
 
 Hoe beoordeelt de regering de werking van de multi-donor
trustfunds in Soedan en Afghanistan?
 
 
 Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar vraag 168. 
 174
 
 Welke concrete activiteiten heeft Nederland gepland
in 2010 ter bevordering van de implementatie van VN Resolutie 1325? In hoeverre
is deze resolutie concreet geïntegreerd in Nederlandse wederopbouw activiteiten
(zoals DDR, SSR)?
 
 
 Het Nederlands Nationaal Actieplan voor de implementatie van VN VR Resolutie
1325 (NAP) vormt het kader waarbinnen initiatieven rond vrouwen, vrede en
veiligheid worden ondernomen. Dit geldt voor alle ondertekenaars; de ministeries
van Buitenlandse Zaken, Defensie en Binnenlandse Zaken, NGO’s en kennisinstituten.
Het ministerie van Buitenlandse Zaken ondersteunt zowel activiteiten die uitsluitend
bedoeld zijn om de kansen en rechten van vrouwen in (post-)conflictlanden
te bevorderen, als activiteiten ter bevordering van de positie van vrouwen
in wederopbouwprocessen.
 
 In het geval van de DRC is de strijd tegen seksueel geweld als oorlogswapen
een centraal onderdeel van de Nederlandse inzet geworden, onder andere door
het optreden van Nederland als co-secretaris van de thematische sous groupe tegen seksueel geweld. De sous groupe coördineert de inspanningen van donoren en overheid op dit
gebied. Daarnaast financiert Nederland een project van de NGO’s Heal Africa en de American Bar Association in de provincie Maniema, waarmee de toegang van slachtoffers tot
rechtspraak wordt vergroot. Ook ondersteunen we de NGO Search for Common Ground op het gebied van training van militairen
voor de bestrijding van seksueel geweld. Deze activiteiten zullen in 2010
doorgaan. Verder werkt Nederland momenteel met de voornaamste bilaterale donoren
op het gebied van seksueel geweld aan een Collective Funding
Arrangements for Sexual and Gender Based Violence binnen het financieringsmechanisme
dat de VN opzet voor het overkoepelende Congolese stabilisatieplan. Dit poolfonds
zal in 2010 operationeel worden.
 
 Thema’s als geweld tegen vrouwen en de positie van vrouwen in de
veiligheidssector (in het bijzonder binnen het politieapparaat) zijn opgenomen
in het door Nederland en Burundi ondertekende Memorandum
of Understanding (MoU) voor ondersteuning aan het Security Sector Development programma in Burundi en maken nu deel
van de uitvoering van dit programma. Zo wordt binnen de cursus ethiek, die
met ondersteuning van het Nederlandse ministerie van Defensie wordt uitgevoerd,
uitgebreid aandacht besteed aan de implicaties van VN VR Resolutie 1325. Verder
zal er medio 2010 in het kader van het MoU een speciale genderworkshop plaatsvinden
over concrete toepassing van VN VR resolutie 1325 in de politiesector van
Burundi. Ook zijn in het Casernement project de bouwvoorstellen afgestemd
met de wensen van de betrokken vrouwen en wordt er op toegezien dat de gecontracteerde
aannemers ook vrouwen aannemen in de constructie.
 
 Ten slotte is 14 miljoen euro van de totale allocatie van het MDG3 fonds
(2009–2011) geoormerkt voor activiteiten die gericht zijn op het thema
vrouwen, vrede en veiligheid. Hiermee steunen we organisaties en individuen
die zich inzetten voor het versterken van vrouwelijk leiderschap en het verbeteren
van «human security», onder andere
in Afghanistan, de Hoorn van Afrika en het Grote Meren gebied. Bovendien worden
ook andere BZ instrumenten (zoals het Stabiliteitsfonds) en gedelegeerde middelen
op posten ingezet voor het bevorderen van een actieve rol van vrouwen in wederopbouwprocessen.
 175
 
 Welke SGACA’s zijn tussen 2007 en 2009 uitgevoerd?
Wat zijn de belangrijkste resultaten? 
 
 
 Er zijn SGACA’s uitgevoerd voor vrijwel alle OS-partnerlanden. De
SGACA’s hebben de bestuurssituatie in partnerlanden in kaart gebracht
op drie niveaus: de foundational factors, de regels
van het bestuurlijk spel en actuele ontwikkelingen. De foundational factors
richten zich vooral op die factoren die de staat en het politieke systeem
van oudsher op fundamentele wijze hebben gekenmerkt en naar hun aard slechts
zeer langzaam wijzigen. Hierbij kan gedacht worden aan aspecten als territoriale
integriteit, de geschiedenis van de totstandkoming van de staat, inkomstenbronnen,
sociaal economische structuren en de geostrategische positie van een land.
De regels van het bestuurlijk spel richten zich met name op de belangrijkste
kenmerken van het politieke systeem die bepalend zijn voor de kwaliteit van
het bestuur. Hierbij wordt nadrukkelijk rekening gehouden met informele factoren
en de wijze waarop deze de werking van de formele instituties beïnvloeden.
Kenmerken die hierbij aan de orde komen zijn de aard en mate van politieke
competitie, de voorspelbaarheid van het verloop van bestuurlijke processen,
de verdeling van macht tussen de uitvoerende macht en de overige groepen in
de maatschappij en de belangrijkste sociaal economische trends die zouden
kunnen leiden tot een aanpassing van de regels. Het hier en nu tenslotte richt
zich op actuele zaken, trends en actoren die een onmiddelijke impact hebben
op de relaties tussen staat en maatschappij. De resultaten van de SGACA’s
liggen vooral op het terrein van een politiekere manier van OS bedrijven.
Posten hebben dankzij de SGACA’s meer oog gekregen voor wat er achter
de politieke façade gebeurt. Ook zijn zij realistischer geworden in
hun verwachtingen ten aanzien van mogelijke resultaten in het land. Wel bleek
het tot nog toe lastig om de opgedane inzichten te vertalen in de operationele
programma’s van de posten.
 
 De inhoudelijke lessen zijn onder meer:
 • in veel landen blijken formele besluitvormende structuren weinig
ruimte te bieden voor het maatschappelijk middenveld;
 • informele circuits lopen door formele instellingen heen en beïnvloeden
de kwaliteit van het bestuur;
 • het vertrouwen in de regering hangt in hoge mate af van de kwaliteit
van de rechtsstaat, in het bijzonder van het functioneren van politie en justitie.
Aangezien het op dat vlak in veel landen niet goed gaat, is er in veel landen
een probleem met de legitimiteit van de overheid.
 
 De implicaties van de SGACA’s voor de Meerjaren Strategische Plannen
(MJSP’s) van ambassades zijn belangrijk, maar worden uiteraard beperkt
doordat de analyses enerzijds geen blauwdruk voor ambassadeprogramma’s
opleveren en anderzijds de uitvoering van deze programma’s vaak voor
langere tijd is vastgelegd, waardoor tussentijdse bijstelling vaak alleen
geleidelijk kan plaatsvinden. Daar waar mogelijk worden door ambassades de
door de SGACA’s geïdentificeerde mogelijkheden benut.
 176
 
 Wat brengt u tot de conclusie dat de Veiligheidsraad
niet representatief is voor de geopolitieke realiteit van vandaag? Welke voorstellen
overweegt u om de Veiligheidsraad in dat opzicht te hervormen? Acht u de G20
een vervanger van de Veiligheidsraad? Zo ja. op welke wijze? Indien neen,
waarom niet?
 
 
 Zie antwoord bij vraag 152.
 177
 
 Welke zes prioritaire partnerlanden zijn voor 2010
geselecteerd om de inzichten die zijn opgedaan middels de uitgevoerde SGACA’s
bij te gebruiken om de Nederlandse goed bestuursinzet te optimaliseren? 
 
 
 In alle partnerlanden wordt geprobeerd om het politieke denken dat met
de SGACA’s in gang is gezet verder te bevorderen. Dit gebeurt door verspreiding
van de inhoudelijke lessen en door «Politieke OS» als onderdeel
op te nemen in trainingen en seminars, die voor alle posten in partnerlanden
open staan. Daarnaast worden posten in zes partnerlanden gezocht die intensiever
worden begeleid om de Nederlandse goed bestuursinzet te optimaliseren. Deze
begeleiding gebeurt op vrijwillige basis. De lijst van zes prioritaire partnerlanden
is nog niet definitief. Eerst dienen de desbetreffende posten ermee in te
stemmen om de «SGACA-follow up» in het 2010-programma op te nemen.
 178
 
 Kunt u aangeven welke bedragen voor respectievelijk
voor de kalenderjaren 2009 en 2010 zijn begroot als bijdrage aan de Wereldbank?
Kunt u per jaar aangeven welk deel van dat bedrag ongeoormerkt is, welk deel
thematisch geoormerkt is en welk deel overig geoormerkt is? Kunt u van deze
bedragen aangeven hoeveel daarvan juridisch verplicht is? Kunt u bovendien
aangeven welk geoormerkt bedrag gereserveerd is voor het thema gezondheid
voor 2009 en voor 2010?
 
 
 Kunt u laten weten hoe de effectiviteit van de geoormerkte
programma’s van de Wereld Bank en in het bijzonder de gezondheidsprogramma’s
zijn beoordeeld?
 
 
 Zie antwoord bij vraag 19.
 179
 
 In welke partnerlanden zullen de vijf operationele
programma’s van de NWO gaan draaien?
 
 
 Het programma Conflict and Cooperation over Natural Resources (CoCooN)
met NWO dat in April dit jaar is gestart, werkt op basis van een competitief
systeem met een «Call for Proposals». Dit is gebruikelijk bij
NWO. Op dit moment staat de «Call» nog uit. Het is dan ook nog
niet te zeggen welke programma’s zullen worden gehonoreerd en welke
landen betrokken zullen zijn. In de loop van 2010 wordt dat duidelijk. Wel
geldt de voorwaarde dat bij ieder programma minimaal één partnerland
uit «Een Zaak van Iedereen» is betrokken.
 180
 
 Kunt u aangeven hoeveel geld per land wordt besteed
aan Goed Bestuur?
 
 
 De geplande uitgaven 2010 voor «Goed Bestuur» in de partnerlanden,
zoals te vinden in HGIS-nota 2010, pagina 27–30 bedragen: 
 
 
 
 
 
 
 Land
 Geplande uitgaven 2010 voor «Goed Bestuur.» 
 
 
 
 
 
 Versnelde MDG-realisatie
 
 
 
 
 Bangladesh
 4 500 000
 
 
 Benin
 3 000 000 
 
 
 Bolivia
 5 848 000 
 
 
 Burkino Faso
 450 000 
 
 
 Ghana
 525 000 
 
 
 Kenia
 4 500 000
 
 
 Mali
 1 000 000 
 
 
 Mozambique
 3 100 000
 
 
 Nicaragua
 1 985 000 
 
 
 Oeganda
 9 988 000
 
 
 Rwanda
 6 400 000 
 
 
 Jemen
 1 320 000
 
 
 Tanzania
 19 000 000 
 
 
 Zambia
 1 600 000 
 
 
 
 Veiligheid & Ontwikkeling
 
 
 
 
 Afghanistan
 3 400 000
 
 
 Colombia
 1 700 000 
 
 
 Guatemala
 3 500 000
 
 
 Pakistan
 4 000 000 
 
 
 Palestijnse Autoriteiten
 5 550 000 
 
 
 
 Veiligheid & Ontwikkeling
Uitfasering in de komende vier jaar
 
 
 
 
 Bosnië & Herzegovina
 2 500 000 
 
 
 
 Brede relatie
 
 
 
 
 Egypte
 1 258 000 
 
 
 Georgie
 470 000
 
 
 Indonesië
 13 970 000 
 
 
 Moldavië
 2 401 000
 
 
 Suriname
 12 800 000 
 
 
 Zuid-Afrika
 4 300 000
 
 
 
 Brede relatie Uitfasering in de
komende vier jaar
 
 
 
 
 Albanië
 1 700 000
 
 
 Armenië
 1 000 000
 
 
 
 Totaal
 
 
 121 765 000
 
 
 
 
 
 181
 
 Wat bedoelt u precies met «geïntensiveerde
relaties tussen de EU en Israël op basis van de afspraken die in 2008
hierover in de Raad zijn gemaakt.»? Gaat het daarbij om het vernieuwde
Associatieakkoord tussen de EU en Israël of beoogt u een andere vorm
van intensiever samenwerken? Welke is dat?
 
 
 Er is geen sprake van het vernieuwen van het bestaande Associatieakkoord
tussen de EU en Israël. Het gaat om afspraken gemaakt tijdens de EU-Israël
Associatieraad van juni 2008 voor intensivering van de relatie met Israël
op politiek, mensenrechten, economisch en technologisch gebied. Deze zullen
worden verwerkt in een nieuw Actieplan zoals deze periodiek worden afgesloten
met de landen die deel uitmaken van het Europees Nabuurschapsbeleid. Nederland
en de EU zijn steeds van mening geweest dat een dergelijke intensivering positief
kan bijdragen aan het Midden-Oosten vredesproces, net als het verlenen van
substantiële steun aan de (weder)opbouw van een levensvatbare Palestijnse
staat.
 182
 
 Bent u bereid een einde te maken aan de invoer van
producten die Israël uit de Bezette Gebieden haalt, temeer daar dat in
strijd is met de Conventie van Genève? Zo ja, welke en wanneer? Indien
neen, waarom niet?
 
 
 Het EU-regime kent aparte overeenkomsten voor de handelsbetrekkingen met
Israel resp. de Palestijnse Autoriteit. In een schrijven aan de importeurs
heeft de Europese Commissie (OJ C 20/2, d.d. 25-1-2005) duidelijk gemaakt
dat producten uit gebieden die onder Israëlisch bestuur zijn gebracht
sinds 1967, niet in aanmerking komen voor preferentiële tariefbehandeling.
De Europese Commissie houdt een lijst bij van alle nederzettingen en heeft
de lidstaten laten weten dat zij bedrijven in nederzettingen identificeert
die naar de EU exporteren, met de bedoeling het werk van de douane te vergemakkelijken
om te controleren of niet ten onrechte aanspraak gemaakt wordt op preferentiële
tarieven. Bij overtreding kunnen handelsvoordelen worden teruggevorderd en
boetes worden opgelegd. Bij fraude zal ook strafrechtelijke vervolging worden
ingezet. 
 183
 
 Wat verstaat de regering onder « ontwikkelingsvriendelijk»?
Is NL bereid om voor de ratificering van de EPAs door het NL parlement deze
te toetsen aan de mate waarin deze voldoen aan de belofte om «ontwikkelingsvriendelijk»
te zijn?
 
 
 Hoofddoel van de EPA’s is bevordering van duurzame ontwikkeling,
regionale integratie en geleidelijke integratie van de ACS-landen in de wereldeconomie.
De inzet van Nederland in de EU is steeds geweest dat de EPA’s binnen
de kaders van WTO-conformiteit zo ontwikkelingsvriendelijk mogelijk moeten
zijn. Dit betekent dat de EPA’s op belangrijke onderdelen expliciet
rekening moeten houden met het ontwikkelingsniveau van ACS-landen, hetgeen
met name tot uitdrukking zou moeten komen in asymmetrische markttoegang (met
vrije toegang tot de EU-markt en verbeterde oorsprongsregels), in de reikwijdte
en het tempo van liberalisering aan ACS-zijde en in ruimhartige bepalingen
over o.a. vrijwaring, bescherming van infant industries en voedselzekerheid
aan ACS-zijde. Tevens zouden EPA’s moeten bijdragen aan regionale integratie
en kunnen afspraken over hulp bij het versterken van de handelscapaciteit
(Aid for Trade) worden gemaakt.
 Het kabinet blijft erop toezien dat deze elementen terugkomen in de EPA’s
die door de Commissie worden uitonderhandeld en zal hierover naar het parlement
rapporteren in de voorbereiding van de ratificatie.
 184
 
 Valt de volledige verhoging van de Nederlandse afdracht
aan de EU (per 2010) te verklaren uit de laagte van de bijdrage in 2009 –
als gevolg van het eerdere stuwmeereffect? Gaat de Nederlandse afdracht aan
de EU in 2010 omhoog of omlaag wanneer de meerjarencijfers worden gecorrigeerd
naar het «stuwmeer»?
 
 
 Het verschil in EU-afdrachten tussen 2009 en 2010 is grotendeels te verklaren
omdat in 2009 de Nederlandse korting op de EU-afdrachten van 2007 en 2008
werd verrekend. Daarnaast stijgt de EU-begroting jaarlijks en stijgen de Nederlandse
afdrachten iets meer omdat de Nederlandse economie iets minder krimpt dan
die van sommige andere lidstaten. Ook als wordt gecorrigeerd voor de Nederlandse
afdrachtkorting, dan zijn de EU-afdrachten in 2010 dus hoger dan in 2009.
 185
 
 Worden de financiële kaders aan het eind van het
jaar omschreven in een verordening? Houdt de Nederlandse regering eraan vast
dat die kaders doorlopen tot 2013 of bestaat de kans dat die toch voor een
volle periode van 7 jaar gelden?
 
 
 Volgens het Verdrag van Lissabon moeten de financiële perspectieven
in een verordening worden vastgelegd. Het kabinet ziet graag dat bij deze
omzetting zowel de bedragen als de einddatum van de huidige financiële
perspectieven (2007–2013) overeind blijft.
 In het Verdrag van Lissabon is bepaald dat financiële perspectieven
een looptijd van minimaal 5 jaar moeten hebben. De huidige financiële
perspectieven voldoen daaraan: zij hebben een looptijd van zeven jaar.
 186
 
 Welke mogelijkheid heeft Nederland nog om, zodra er
sprake is van een verordening, de opwaartse druk van de begroting tegen te
gaan, die uit zal gaan van landen die meer willen uitgeven dan het Europees
Parlement? Trekt Nederland op met andere nettobetalers (Finland, Zweden, Denemarken,
het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Oostenrijk en Frankrijk) om een hervorming
van de EU-begroting en beperking van de EU-uitgaven te realiseren?
 
 
 De mogelijkheden om opwaartse druk tegen te gaan blijven hetzelfde. De
besluitvormingsprocedure voor vaststelling van de financiële perspectieven
blijft hetzelfde, ook wanneer deze worden vastgelegd in een verordening: besluitvorming
geschiedt via unanimiteit in de Raad. Voor de jaarlijkse EU-begroting en voor
kleine wijzigingen in de financiële perspectieven blijft besluitvorming
met gekwalificeerde meerderheid gelden.
 
 Wat betreft hervorming van de EU-begroting en gebalanceerde EU-uitgaven
trekt Nederland inderdaad op met diverse gelijkgezinde partners, en dat zal
ook in de toekomst het geval zijn.
 187
 
 Wat behelst de inzet van NL om de OS landen te steunen
bij het daadwerkelijk benutten van de hen geboden beleidsruimte?
 
 
 Zie antwoord op vraag 117.
 188
 
 Waar staat de investering van €1,4 mld. (USD 2
mld) gedurende 3 jaar in landbouw voor arme boeren in ontwikkelingslanden
die door Nederland is toegezegd tijdens de G8 in L’Aquila in juli jl.?
Uit welke componenten bestaat deze investering?
 
 
 Hoe denkt NL haar belofte gedaan tijdens de G8 in L’Aquila
waar te maken om gedurende 3 jaar 2 miljard USD (1.4 mld Euro) bij te dragen
aan een gezamenlijk fonds ter verbetering van de structurele investeringen
in landbouw en rurale bedrijvigheid in ontwikkelingslanden?
 
 
 Is de regering van zins om er bij haar partners op
aan te dringen dat dit fonds niet onder de auspices van de Wereldbank wordt
beheerd, maar onder de VN hulparchitectuur, waarover medio oktober tijdens
de Committee on World Food Security en 16–18 november tijdens de
Wereldvoedseltop zal worden besloten?
 
 
 De toegezegde USD 2 miljard voor 3 jaar (ca. EUR 0,5 miljard per jaar)
is gebaseerd op een extrapolatie van de inschatting van de Nederlandse ODA-uitgaven
op het terrein van landbouw, rurale bedrijvigheid en voedselzekerheid in ontwikkelingslanden
gedurende 2006–2008 (zie het antwoord op vraag 6). Het gaat om uitgaven
via 7 verschillende financieringskanalen (Internationale Financiële Instituties,
Europese Unie, Verenigde Naties, bedrijfslevenprogramma’s, medefinancieringsorganisaties,
bilaterale programma’s via de ambassades en niet-gedelegeerde programma’s)
en 5 sub-thema’s (onderzoek en innovatie, voorziening van publieke diensten
en instituties, duurzame ontwikkeling en productieketens, verbeterde markttoegang
en voedselzekerheid en overdrachten).
 
 Nederland heeft in L’Aquila geen belofte gedaan om bij te dragen
aan een gezamenlijk fonds. Wel is in L’Aquila afgesproken de coördinatie
van financieringsmechanisme te verbeteren voor bestaande commiteringen. Daarnaast
is bepaald dat nieuwe commiteringen aanvullend zijn op de bestaande programma’s
en katalyserend moeten zijn voor country-owned strategies ter verbetering van voedselproductie en toegang tot voedsel alsmede
ter verbetering van de toegang tot inputs, technologie, kredieten en markten
voor kleine boeren. Deze nieuwe commiteringen zouden in een multilateraal
fonds ondergebracht moeten worden. Nederland heeft in de Follow-on vergadering van L’Aquila in Washington, in september
jl. op ambtelijk niveau gepleit voor een dergelijk fonds, mits gebaseerd op
de CAADP (Comprehensive Africa Agriculture Development
Programme) beginselen, zijnde country-led, inclusive
and comprehensive planning. Ook tijdens de jaarlijkse
vergadering van WB/IMF in Istanboel (6–7 oktober 2009) heeft Nederland
positief over een dergelijk fonds gesproken.
 
 Nederland zal er niet bij haar partners op aandringen dat dit fonds niet
onder de auspiciën van de Wereldbank maar onder de VN hulparchitectuur
zou moeten worden beheerd. De besprekingen over een fonds onder de VN, die
reeds in het begin van 2008 aanvingen, hebben namelijk tot niets geleid. In
Istanboel was er dan ook een sterke steun voor een mechanisme onder beheer
van de Wereldbank, maar binnen de context van de UN High Level Task Force
en de Accra Agenda for Action. Dit is ook het
standpunt van Nederland.
 189
 
 Wat is de stand van zaken met betrekking tot de uitvoering
van de Notitie Landbouw, rurale bedrijvigheid en voedselzekerheid in ontwikkelingslanden?
Is hiermee reeds een start gemaakt? Zo nee, waarom niet? Welke bedragen worden
hieraan besteed in 2010?
 
 
 Over de stand van zaken met betrekking tot de uitvoering van de beleidsbrief «Landbouw,
rurale bedrijvigheid en voedselzekerheid» van 8 mei 2008 (31 250,
nr. 14), wordt de Kamer binnenkort geïnformeerd. De beoogde intensivering,
zowel beleidsmatig als financieel, is goed in gang gezet. Over de hoogte van
de budgetten voor 2010, vindt begin volgend jaar besluitvorming plaats, waarbij
rekening zal moeten worden gehouden met het krimpende ODA-budget als gevolg
van de negatieve economische groei. Zie ook het antwoord op vraag 6.
 190
 
 Welke specifieke maatregelen neemt Nederland om de
positie van kleine producenten/boeren en boerinnen in ontwikkelingslanden
te versterken?
 
 
 Kleine producenten/boeren en boerinnen zijn de eerste schakel in de keten.
Er zijn dan ook een aantal programma’s in gang gezet op het gebied van
marktketens. Deze worden met diverse partners uitgevoerd, bijvoorbeeld met
de Wageningen Universiteit en in samenwerking met medefinancieringsorganisaties
als Solidaridad en Oxfam-Novib. Zo heeft Solidaridad aan de basis gestaan
van het initiatief Utz Certified. Utz Kapeh koffie staat nu bij Albert Heijn
in de schappen, als gevolg waarvan vele duizenden boeren en boerinnen een
eerlijke prijs voor hun koffie krijgen. Dezelfde standaarden worden nu ook
voor andere producten, zoals thee en cacao ingevoerd. Daarnaast is er eind
oktober 2008 het Initiatief Duurzame Handel (IDH) opgericht, een ketenprogramma
dat zich richt op de verduurzaming van internationale handelsketens. Binnen
het IDH wordt met private sector, NGO’s, vakbond en overheid samengewerkt
in sectoren als cacao, thee, toerisme, tropisch hout, soja en natuursteen.
Het programma is nog jong, maar is veelbelovend.
 
 Het is van belang dat kleine producenten, boeren en boerinnen binnen de
keten een goede onderhandelingspositie hebben, zodat zij een goede prijs voor
hun producten kunnen krijgen en op die manier hun inkomenszekerheid kunnen
verbeteren. Om hun onderhandelingspositie te versterken ondersteunt Nederland
bijvoorbeeld een programma ter versterking van boerenorganisaties, het Programma
Ondersteuning Producentenorganisaties (POP). Zie ook het antwoord op vraag
113.
 
 Het POP werkt met 145 organisaties en voert ongeveer 290 programma’s
uit met deze organisaties. In totaal worden hiermee circa 2,3 miljoen boeren
en boerinnen bereikt.
 Een voorbeeld hiervan is de ondersteuning aan FOPAC/SYDIP, een boeren-
en boerinnenorganisatie in Oost Congo van inmiddels 63 000 leden. In Oost Congo is de aardappelteelt het meest renderend. Vanuit Nederland
reist er regelmatig een vertegenwoordiger van LTO-Noord naar Congo om de mensen
te adviseren. Niet alleen op de aardappelteelt (1500 boeren waarvan 40%
vrouwen) maar ook op het gebied van productdiversificatie. Zo is er in een
periode van 4 jaar een gebied zo groot als de Noordoostpolder nu overgeschakeld
van pure landbouw naar een meer gemengde bedrijfsvoering. Dit is goed voor
een duurzamer teelt en ook voor inkomensdiversificatie. De inkomens van de
boeren gezinnen zijn hierdoor met 40% verhoogd.
 
 Een ander aspect van het werken met de boeren en boerinnenorganisaties
is dat zij vaak een stabiliserende factor zijn in een turbulente omgeving,
als die in Oost Congo. FOPAC is bijvoorbeeld ook betrokken bij de opstelling
van de Code Agricole, opgesteld door de Congolese overheid. Deze Code Agricole
omvat niet alleen landbouwzaken, maar ook maatregelen om de veiligheid in
het gebied te verbeteren. Dit is een voorbeeld van een programma dat in een
zeer fragiel gebied werkt aan de economische verbetering, waarbij de mensen
weerbaarder komen te staan in een turbulente omgeving.
 191
 
 Kunt u aangeven of met de overheden die worden gekort
op hun (bilaterale) onderwijsprogramma’s overleg is gevoerd over de
door te voeren kortingen? Is er ook gesproken over de wijze waarop zij deze
kortingen op zo korte termijn kunnen opvangen?
 
 
 In het kader van de algehele bezuiniging op ontwikkelingssamenwerking
is ambassades in Profiel-I landen (versnelde MDG-bereiking) opgedragen een
voorstel te doen voor een korting van 12% op het bilaterale programma
in 2010 en 2011. Voor Profiel-III landen (brede relatie) bedraagt deze korting
zelfs 25%. Deze bezuiniging treft alle sectoren, inclusief onderwijs.
Vanzelfsprekend zijn de overheden in partnerlanden in het overleg betrokken
en zijn ze geïnformeerd over deze korting. Welk effect deze bezuinigingen
hebben op het onderwijsbeleid van partnerlanden is afhankelijk van het belang
van de Nederlandse financiering in de totale onderwijsbegroting en de wijze
waarop lokale ministeries van Financiën en andere donoren hun bijdrage
kunnen handhaven of vergroten. Dit proces is op dit moment nog niet volledig
te overzien, maar ambassades zijn hierover in nauw overleg met overheden en
donoren in partnerlanden.
 192
 
 Is het waar dat vanaf 2009 het aantal donoren
van het EFA/FTI weer terug loopt, alsmede de financiële bijdrage die
wordt geleverd? is het tevens waar dat er in 2009 meer landen een beroep doen
op het fonds dan in 2006? Kunt u in dit licht uw kortingen nader toelichten
en tevens ingaan op de vraag welke stappen Nederland en andere donoren hebben
genomen om het FTI Catalytic Fund effectiever en efficiënter te laten
opereren?
 
 
 (a) Donorbijdragen: De committering van de donorgemeenschap aan FTI is
sinds 2007 sterk gegroeid van $ 832 miljoen in 2007 naar $ 1 539 miljoen.
Daarvan is inmiddels $ 1 184 miljoen overgemaakt aan de Wereldbank. Hoewel
18 donoren bijdragen aan FTI, wordt 75% van de totale committering
gedekt door 4 landen (Nederland, Spanje, VK en EC). «Burden sharing»
en een grotere betrokkenheid van met name de G8, vormen een belangrijk agendapunt
voor 2010. Dit heb ik uitdrukkelijk naar voren gebracht op een Ronde Tafel
bijeenkomst over onderwijs tijdens de Jaarvergadering van de Wereldbank in
Istanbul op 4 oktober 2009. Het is juist dat de contracten
van enkele donoren in 2009 afliepen, maar inmiddels hebben daarvan 3 landen
weer nieuwe committeringen gedaan.
 (b) Partnerlanden: In totaal heeft FTI financieringsverzoeken goedgekeurd
van 31 landen. Verwacht wordt dat dit jaar nog 3 landen worden toegelaten
tot FTI.
 (c) Efficiency: Zie hiervoor het antwoord op vraag 100, met name punt
a (doorlooptijd)
 193
 
 Kunt u aangeven hoe groot het deel van de programma’s
voor het hoger onderwijs is dat bestaat uit beurzen voor buitenlandse studenten
aan Nederlandse instellingen en het uitvoeren van projecten door Nederlandse
Hoger Onderwijsinstellingen in partnerlanden? Hoeveel bedraagt het budget
dat hiervoor wordt uitgetrokken ten opzichte van het totale budget dat voor
hoger onderwijs wordt uitgetrokken, alsmede ten opzichte van het basisonderwijs
en ten opzichte van de totale onderwijsuitgaven in ontwikkelingslanden?
 
 
 In totaal wordt in 2010 voor de hoger onderwijsprogramma’s voor
beurzen voor buitenlandse studenten aan Nederlandse instellingen (NFP) en
het uitvoeren van projecten door Nederlandse hoger onderwijsinstellingen in
partnerlanden (NPT/NICHE) € 109 miljoen uitgegeven (€ 58.2
miljoen voor NPT/NICHE en € 47.8 miljoen voor NFP). Dit bedraagt
75% van het totale budget voor hoger onderwijs en bedraagt 35%
van het budget voor basisonderwijs (€ 314 miljoen).
 Ten opzichte van de totale onderwijsuitgaven in ontwikkelingslanden (€ 484.8
miljoen) bedragen de uitgaven voor de hoger onderwijsprogramma’s voor
beurzen voor buitenlandse studenten aan Nederlandse instellingen (NFP) en
het uitvoeren van projecten door Nederlandse Hoger Onderwijsinstellingen in
partnerlanden (NPT/NICHE) 23%.
 194
 
 Bent u bereid, conform een aanbeveling van de commissie
Goldstone inzake de oorlog in Gaza, een discussie in de Algemene Vergadering
van de VN te beginnen over de toekomstige wettigheid van het gebruik van bepaalde
munitie zoals witte fosfor, zware metalen zoals tungsten en de zogeheten flechettes?
Indien neen, waarom niet als de regering in 2010 een positieve rol op het
gebied van conventionele wapenbeheersing wilt blijven spelen?
 
 
 De genoemde munitie is niet verboden onder internationaal recht, zoals
ook het Goldstone rapport stelt. Ik ben van mening dat de beschuldigingen
in het Goldstone rapport – inclusief de beschuldigingen met betrekking
tot het gebruik van witte fosfor – nu eerst nader onderzocht moeten
worden door de betrokken partijen zelf.
 
 Conventionele wapenbeheersing blijft een belangrijk aandachtspunt voor
Nederland, en Nederland blijft zich inzetten voor de naleving van regels van
het humanitair oorlogsrecht.Ook dit jaar zal Nederland tijdens de AVVN een
resolutie indienen over transparantie in bewapening en zullen wij de jaarlijks
terugkerende resoluties met betrekking tot kleine wapens en ontmijning steunen.
Daarnaast vind ik het noodzakelijk dat er een internationaal wapenhandelsverdrag
komt, om beter inzicht te krijgen in de internationale wapenhandel. De overgrote
meerderheid van de VN-lidstaten is inmiddels voor een dergelijk verdrag. We
zullen ons daar zowel nationaal als in EU-kader voor inzetten. In het kader
van de «Convention on Certain Conventional Weapons» (CCW) zal
de inzet van Nederland niet alleen gericht zijn op de totstandkoming van een
nieuw Protocol over clustermunitie, maar ook op de universele toepassing van
Protocol V over Explosieve Oorlogsresten. 
 195
 
 Op welke manier worden de thuiszorgprogramma’s
die in veel Afrikaanse landen als gevolg van de HIV/AIDS pandemie zijn ontstaan
ondersteund?
 
 
 Aandacht voor thuiszorgprogramma’s maakt onderdeel uit van verschillende
programma’s van partners waar Nederland ondersteuning aan geeft.
 Zo wordt 9% van de fondsen van het GFATM besteed aan zorg en ondersteuning
voor mensen met aids.
 Een voorbeeld uit het particuliere kanaal is het Rode Kruis dat directe
ondersteuning biedt aan mensen met aids op community
niveau. Een organisatie als GNP+, die opkomt voor de belangen van mensen die
leven met aids, promoot het gebruik van community based
care.
 Verder kunnen programma’s ook in aanmerking komen voor ondersteuning
indien zij binnen bredere programma’s op het terrein van sociale bescherming
zijn opgenomen.
 196
 
 Welke concrete maatregelen worden er in 2010 gepland
om, in die landen waar NL de gezondheidssector steunt, het tekort aan gezondheidspersoneel
terug te dringen?
 
 
 Nederland steunt de gezondheidssector in twaalf landen, waarvan zes in
Afrika. Deze partnerlanden hebben meerjarige plannen en gezondheid strategieën
die zich vooral richten op het versterken van gezondheidssystemen. Ieder land
heeft specifieke knelpunten op het gebied van zorgpersoneel die een daarbij
passende aanpak vergen. In sommige landen is de ongelijke distributie van
personeel tussen stedelijke en rurale gebieden het grootste knelpunt. In Mali
en Zambia zijn daarom maatregelen getroffen die het voor artsen en verpleegkundigen
aantrekkelijk maakt om in rurale gebieden te blijven werken zoals vergoeding
van schoolkosten voor de kinderen en huisvesting. In Zambia zijn zo al meer
dan 100 artsen en 600 andere gezondheidswerkers door dit «Retention Scheme» in districten blijven werken. In Ghana leidde
de enorme migratie van zorgpersoneel tot grote tekorten. De aanzienlijk verhoogde
salariëring van artsen heeft deze «brain drain» duidelijk doen verminderen. Ook de investeringen in de nationale
artsenspecialisten opleidingen heeft de afgelopen 5 jaar tot een extra opleidingscapaciteit
geleid van 60 specialisten per jaar die goede carrièreperspectieven
werden geboden. Het aantal artsen werkzaam in Ghana is hierdoor duidelijk
verbeterd. In Tanzania, Ethiopië, Burkina Faso en Mozambique wordt het
tekort aan gezondheidswerkers aangepakt door flink te investeren in opleidingsinstituten.
De verwachting is dat er in Mozambique de komende jaren 20 000 gezondheidswerkers
op de arbeidsmarkt komen. Het Health Service Extension
Program in Ethiopië heeft er toe geleid dat het zorgpersoneel
met 25 000 gezondheidswerksters is uitgebreid. In Tanzania zullen alle
139 opleidingsinstituten worden ondersteund om extra gezondheidswerkers op
te leiden. In al deze landen heeft Nederland financieel en technisch bijgedragen
aan de totstandkoming en uitvoering van deze strategieën en zal hieraan
blijven bijdragen. De oplossing van het zorgpersoneel vereist lange termijn
denken en langdurige en intensieve ondersteuning van Nederland en andere donoren
om tot duurzame resultaten te kunnen leiden.
 197
 
 Waarom ontbreken doelstellingen voor de toegang tot
veilige abortus, seksuele voorlichting en jeugdvriendelijke zorg?
 
 
 De genoemde te realiseren prestaties zijn staan niet op zichzelf. Toegang
tot veilige abortus en seksuele voorlichting en jeugdvriendelijke zorg zijn
belangrijke onderdelen van de brede SRGR agenda waar Nederland zich sterk
voor maakt. De genoemde ondersteuning van IPPF refereert juist aan dienstverlening
voor jongeren.
 198
 
 Wat is de reden van de bezuiniging op beleidsprioriteit
seksuele en reproductieve rechten? Hoe verhoudt zich dit tot de aanbeveling
uit het AIV-rapport «Demografische veranderingen en ontwikkelingssamenwerking»
dat investeren in SRGR effectief is met name in het licht van bevolkingsgroei?
 
 
 Zoals aangegeven zijn de prioriteiten uit de beleidsbrief «Een zaak
van iedereen» zoveel mogelijk ontzien bij de bezuinigingen. Voor het
thema seksuele en reproductieve gezondheid en rechten is er een beperkte vermindering
van de algemene vrijwillige bijdrage aan UNFPA voorzien (EUR 6 miljoen in
2010). De intensivering van EUR 30 miljoen per jaar voor het Global Programme
for Reproductive Health Commodities blijft onverminderd van kracht. Hiermee
wordt ondermeer een bijdrage geleverd aan het verminderen van de ongedekte
behoefte aan anticonceptie van vrouwen .
 199
 
 Waarom wordt de term «reproductieve gezondheid»
gebruikt, terwijl over het algemeen de bredere term «seksuele en reproductieve
gezondheid en rechten» gebruikt wordt?
 
 
 Met de korte aanduiding «reproductieve gezondheid» wordt voluit
seksuele en reproductieve gezondheid en rechten bedoeld.
 200
 
 Hoe wordt het budget voor SRGR verdeeld over de verschillende
kanalen en verschillende organisaties?
 
 
 Het budget van EUR 187,480 miljoen in 2010 (sub-beleidsartikel 5.5) voor
SRGR is als volgt verdeeld: Het bilaterale kanaal, EUR 115,760 miljoen.
 Het particuliere kanaal, EUR 33,250 miljoen. Hieronder vallen de subsidies
aan MFS-organisaties en aan een aantal internationale NGO’s zoals IPPF,
MSI, PSI en IPAS.
 Overig, waaronder partnerschappen (zoals vrouwencondoom), onderzoeksfondsen
en GAVI, EUR 38,470 miljoen.
 Darnaast ontvangt UNFPA in 2009 vanuit centrale middelen een algemene
vrijwillige bijdrage (ongeoormerkt) van EUR 58,5 mln., een bijdrage aan het Global Programme for Reproductive Health Commodity Security
(EUR 30 mln per jaar) en een bijdrage aan het Trustfund
for Maternal Health ten behoeve van training van vroedvrouwen (EUR
1,65 mln per jaar).
 201
 
 Hoe groot is de bijdrage voor UNFDP? En voor UNFPA?
Is een deel van deze uitgaven geoormerkt voor SRGR en zo ja, hoe groot is
dat deel?
 
 
 In 2009 ontvangt UNFPA vanuit centrale middelen een algemene vrijwillige
bijdrage (ongeoormerkt) van EUR 58,5 miljoen, een bijdrage aan het Global Programme for Reproductive Health Commodity Security
(EUR 30 miljoen per jaar t/m 2011) en een bijdrage aan het Thematic Fund for Maternal Health ten behoeve van training van vroedvrouwen
(EUR 1,65 miljoen per jaar). Aangezien het mandaat en de activiteiten van
UNFPA voor een zeer groot deel direct of indirect aan SRGR zijn gerelateerd,
is het niet bezwaarlijk dat er van specifieke oormerking voor SRGR geen sprake
is. 
 202
 
 Kan worden aangegeven welk deel van het budget voor
UNAIDS en GFATM is toe te schrijven aan SRGR?
 
 
 Voor UNAIDS is het niet mogelijk exact aan te geven welk deel van het
budget is toe te schrijven aan SRGR. Nederland geeft jaarlijks een niet-geoormerkte
bijdrage aan het core budget van UNAIDS. Dit budget –
het Unified Budget and Workplan (UBW) –
wordt verdeeld over UNAIDS Secretariaat en de tien co-sponsors (ILO, UNDP,
UNESCO, UNFPA, UNHCR, UNICEF, UNODC, WFP, WHO, World Bank). Ten minste vijf
van de tien cosponsors houden zich bezig met onderdelen van de SRGR-agenda.
 In het UBW voor 2010–2011 wordt nadrukkelijk gesteld dat de link
tussen SRGR en HIV van groot belang is. «Underpinning
the eight priority areas is a recognition by the Joint Programme of the need
to improve the effectiveness of efforts to prevent sexual transmission of
HIV.» Van de acht prioritaire werkterreinen zijn er drie volledig
en twee gedeeltelijk op het terrein van SRGR.
 
 Ook voor het GFATM is niet precies te zeggen welk deel van het budget
toe te schrijven is aan SRGR. Uit de impactstudie van het GFATM in 2008 blijkt
echter dat 30 % van het budget dat aan aids wordt besteed direct wordt
besteed aan dienstverlening voor preventie. Hiertoe behoren het voorkomen
van overdracht van moeder op kind, voorlichting en condooms.
 
 Nederland dringt er bij beide organisaties op aan dat aandacht voor SRGR
essentieel is voor aidsbestrijding. Tijdens het Nederlandse Voorzitterschap
van de beheersraad van UNAIDS in 2010 zullen we dat ook krachtig uitdragen.
 203
 
 Kunt u aangeven hoe de uitgaven voor Participatie Civil
Society zijn onderverdeeld naar landen? Kunt u aangeven hoeveel hiervan via
ngo’s gaat en hoeveel via regeringen?
 
 
 De uitgaven voor Participatie Civil Society in 2008 zijn niet onderverdeeld
naar landen; wel naar organisatie en thema zoals de antwoorden op vraag 11
en 18 aangeven. De uitgaven lastens de begrotingspost Participatie Civil Society
betreffen uitsluitend ngo’s. 
 204
 
 Hoeveel van de uitgaven voor reproductieve gezondheid
wordt via begrotingssteun gegeven en aan welke landen? Wordt het overgebleven
bedrag geheel verstrekt via ngo’s?
 
 
 In twee landen geeft Nederland sectorale begrotingssteun, Ghana en Mali.
Het betreft hier steun aan algemene gezondheid inclusief reproductieve gezondheid.
De resterende bilaterale uitgaven voor reproductieve gezondheid zijn voornamelijk
bijdragen aan de overheid via gezamenlijke donorfondsen of worden verstrekt
via ngo’s. Zie ook vraag 2 De centrale uitgaven voor reproductieve gezondheid
komen ten goede aan ngo’s en internationale organisaties.
 
 Het bedrag voor hiv/aids wordt niet uitgegeven als begrotingsteun maar
wordt via andere financieringsvormen besteed en komt grotendeels ten goede
aan ngo’s, private partijen en internationale organisaties.
 205
 
 Is het een voorwaarde voor onze sectorale begrotingssteun
dat het onderwijs in de ontvangende landen gratis wordt voor iedereen? Zo
nee, in hoeverre mogen landen dit zelf bepalen? Geldt dit voor
zowel basis, als hoger onderwijs?
 
 
 In een toenemend aantal landen is het schoolgeld voor basisonderwijs afgeschaft.
In de Nederlandse onderwijspartnerlanden is gratis basisonderwijs eerder regel
dan uitzondering. De effecten hiervan voor de toename van het aantal leerlingen
en de deelname van vooral armere families zijn in de impactevaluaties onderwijs
in Oeganda en Zambia overtuigend aangetoond. Enkele partnerlanden ondernemen
nu ook initiatieven voor afschaffing van het schoolgeld voor de onderbouw
van het voortgezet onderwijs. Voor sectorale begrotingssteun stelt Nederland
gratis basisonderwijs niet als voorwaarde. Tegelijkertijd vormt het effect
van onderwijsbeleid op de armste bevolkingsgroepen een belangrijk element
in de politieke dialoog met de overheid in partnerlanden.
 206
 
 Welk bedrag van de uitgaven voor gender wordt via begrotingssteun
gegeven en aan welke landen? Welk bedrag wordt via ngo’s verstrekt?
 
 
 Het grootste deel van de middelen onder artikel 5.3 wordt besteed aan
activiteiten van maatschappelijke organisaties. Bilaterale activiteiten op
het gebied van gender worden ontplooid in Albanië, Bangladesh, Bolivia,
Burkina Faso, Democratische Republiek Congo, Egypte, Ethiopië, Ghana,
Guatemala, Macedonië, Mozambique, Nicaragua, Oeganda, Suriname en Zambia.
Dikwijls betreft dit activiteiten met de lokale overheid, bijvoorbeeld op
het gebied van nieuwe wetgeving ter bestrijding van geweld tegen vrouwen,
verbetering van de rechtspraak en politieke participatie van vrouwen. De bilaterale
samenwerking wordt vormgegeven in samenspraak met lokaal aanwezige VN-instellingen
en/of lokale maatschappelijke organisaties, waarbij in een aantal gevallen
een deel van de hulp via deze instellingen wordt gekanaliseerd. Tot slot valt
onder dit begrotingsartikel ook de vrijwillige bijdrage aan UNIFEM en het
door UNIFEM beheerde fonds ter bestrijding van geweld tegen vrouwen.
 207
 
 Hoeveel in het bedrag voor HIV/AIDS wordt uitgegeven
als begrotingssteun en hoeveel via ngo’s?
 
 
 Zie antwoord vraag 204.
 208
 
 Welk bedrag dat naar beroepsonderwijs gaat loopt via
regeringen en hoeveel via ngo’s? Is dit samen 100 %. Zo nee,
welke andere kanalen worden er ingezet.
 
 
 Beroepsonderwijs is een breed begrip dat zowel de informele training van
timmerlui omvat als de postsecundaire opleiding van professionals. Naar schatting
wordt in 2009 in totaal ruim € 60 miljoen besteed aan beroepsonderwijs
(exclusief trainingen aan gezondheidswerkers of politieagenten). Daarvan loopt
2/3 via regeringen en 1/3 via andere kanalen, vooral via NGO’s en in
mindere mate via multilaterale organisaties en kanalen als ILO en FTI. Nederland
ondersteunt het beroepsonderwijs via overheden vooral op terreinen als lerarenopleidingen
die onderdeel zijn van sectorale programma’s, hervormingen van systemen
voor beroepsonderwijs en samenwerking tussen Nederlandse hoger beroepsonderwijsinstellingen
met partners in het zuiden in het kader van door de NUFFIC beheerde programma’s. 
 209
 
 Bent u, gezien het feit dat u meer geld reserveert
voor Participatie Civil Society dan voor Verhoogde economische groei, van
mening dat Participatie Civil Society voor ontwikkelingslanden belangrijker
is dan economische groei? Zo ja, hoe komt u tot deze conclusie en wat zijn
daarbij uw uitgangspunten? Zo nee, hoe verklaart u de hogere uitgaven?
 
 
 De bijdrage aan Participatie Civil Society op sub art. 5.6 betreft kanaalfinanciering via particuliere organisaties. Net
zoals via dit kanaal wordt ook via andere kanalen uitvoering gegeven aan thematisch
beleid. Groei en Verdeling is een prioritatir thema,
zoals onderbouwd in de beleidsnota «Een Zaak van iedereen» (31 250,
nr. 1). De wijze waarop aan de prioriteit van dit thema financieel uitdrukking
is gegeven, is beschtreven in het antwoord op vraag 141.
 
 In de begroting 2010 is onder beleidsartikel 4.3 EUR 503,8 miljoen voorzien
voor verhoogde economische groei en verminderde armoede als gevolg van gezonde
private sector ontwikkeling in ontwikkelingslanden. Het gaat m.b.t. dit beleidsthema,
in financiële termen, met name om de bedrijfsleveninstrumenten, zoals
ORET/ORIO en PSOM/PSI.
 
 In de begroting 2010 is onder beleidsartikel 5.6 EUR 573,6 miljoen voorzien
voor participatie civil society. Via dit kanaal worden uiteenlopende activiteiten
gefinancierd, waaronder activiteiten die betrekking hebben op het beleidsthema
verhoogde economische groei en verminderde armoede als gevolg van gezonde
private sector ontwikkeling in ontwikkelingslanden. Het gaat hierbij met name
om marktketenontwikkeling, versterking business support en boerenorganisaties
en steun aan micro-financieringsinstellingen. Zie ook het MDG 1 hoofdstuk
van de resultatenrapportage 2007–2008
 210
 
 Kan aangegeven worden welk bedrag in beleidsartikel
6.1 bestemd is voor milieu en welk bedrag voor water? Hoeveel van deze twee
verloopt via begrotingssteun en hoeveel via ngo’s? Waarom is van dit
bedrag zoveel juridisch verplicht?
 
 
 Onder beleidsartikel 6.1 is een bedrag van ca EUR 188 miljoen voor milieu
en EUR 33 miljoen voor water geraamd. Hiervan zal ca EUR 24 miljoen (EUR 23
miljoen voor milieu, EUR 1 miljoen voor water) via sectorale begrotingssteun
worden besteed en ca EUR 63 miljoen (EUR 58 miljoen voor milieu en EUR 5 miljoen
voor water) via ngo’s.
 
 Aangezien het beschikbare budget voor beleidsartikel 6.1 is gedaald als
gevolg van de bezuinigingen, en uitgangspunt was dat – waar mogelijk –
juridische afspraken niet opengebroken zouden worden (zoals aangegeven op
bladzijde 38 van de MvT), is het percentage «juridisch verplicht»
opgelopen.
 211
 
 Waar wordt bij beleidsartikel 6.1 (Milieu en water)
op bezuinigd? Welke projecten kunnen geen doorgang vinden en welke landen
kunnen niet geholpen worden? Welke landen en projecten zijn de grootste verliezers?
 
 
 Op het beleidsartikel 6.1 wordt onder andere bezuinigd op de centrale
programma’s biodiversiteit en bossen, zoals een bijdrage aan het Wereldbank
programma voor bossen in de Democratische Republiek Congo en het wereldwijde
Program on Forests (PROFOR) van de Wereldbank. Voor een aantal nieuwe initiatieven
is minder geld toegezegd dan oorspronkelijk voorzien, bijvoorbeeld voor KAZA,
een eco-regionaal programma in zuidelijk Afrika. De landenprogramma’s
van Benin, Bolivia, Egypte, Ghana, Mali, Senegal, Tanzania en Vietnam leveren
tevens in op dit beleidsartikel.
 212
 
 Waarom zijn voor het beleidsartikel 7 «welzijn
en veiligheid van Nederlanders in het buitenland», veel nieuwe «te
realiseren prestaties» geformuleerd ten opzichte van voorgaande jaren?
Zijn de oude doelstellingen reeds volbracht? Zijn deze met succes behaald?
Of waren de oude doelstellingen niet haalbaar of actueel meer? Zo ja, waarom?
 
 
 Ten opzichte van 2009 zijn niet veel nieuwe te realiseren prestaties geformuleerd.
Wel zijn deels terugkerende elementen van bestaand beleid logischer geclusterd,
zoals reisadviezen, voorlichting en bewustwordingsactiviteiten, en deels is
sprake van ingezet beleid (prestaties benoemd in 2009) dat in 2010 in uitvoering
wordt gebracht, zoals de invoering van de afname van biometrische gegevens.
Voor de eerste drie genoemde prestaties onder doelstelling 1 gaat het om activiteiten
die continue aandacht en waar nodig aanpassing vereisen. Daarnaast zijn er
door voortschrijdend inzicht enkele nieuwe prestaties benoemd. Hieronder valt
het opzetten van een consulair casemanagement systeem om de consulaire processen
meer inzichtelijk te maken en het gerichter samenwerken met instanties zoals
VWS, IGZ en GGZ om een beter antwoord te kunnen bieden op de problematiek
rond psychiatrische patiënten in het buitenland. Voor wat betreft de
doelstelling 2 prestaties is de nieuwe prestatie de uitvoering van de verbetermaatregelen
naar aanleiding van het evaluatieonderzoek legalisatie- en verificatiebeleid,
dat op 17 maart 2009 is aangeboden aan de Tweede Kamer.
 213
 
 Hoe komt het dat relatief gezien het bedrag voor beleidsartikel
7, welzijn en veiligheid van Nederlanders in het buitenland, sterk toeneemt
ten opzichte van de begrote kosten in de begroting voor 2009?
 
 
 Zie antwoord bij vraag 138.
 214
 
 Waarom zijn in het budget van 2009 voor de jaren 2009
en 2010 de kosten voor beleidsartikel 7 zoveel te laag ingeschat? Waarop is
de inschatting in de begroting van 2010 voor het jaar 2011 van de stevige
daling van de kosten van dit beleidsartikel gebaseerd?
 
 
 Zie antwoord bij vraag 138.
 215
 
 Bedoelt u met de zin «Hun professionele bezetting
dient te worden gewaarborgd» over de Nederlandse ambassades en consulaten-generaal,
dat u niet zult bezuinigen op ambassadepersoneel in 2010? Hoe zal dat na 2010
zijn?
 
 
 Nee, tussen 2008 en 2011 zullen door de taakstelling 90 formatieplaatsen
op ambassades en consulaten worden opgeheven. De groei in de consulaire dienstverlening
betekent echter dat bij de keuze voor de op te heffen formatieplaatsen nadrukkelijk
het waarborgen van een professionele consulaire bezetting is meegewogen.
 216
 
 Hoe draagt operationele doelstelling 8.1 «Grotere
buitenlandse bekendheid met de Nederlandse cultuur» bij aan MDG 1, zoals
in de begroting te zien valt? 
 
 
 Armoedebestrijding is het hoofddoel van ontwikkelingssamenwerking. Cultuur
kan hieraan een bijdrage leveren zoals ook blijkt uit de Millenniumverklaring
en de beleidsnotitie «Een zaak van iedereen». Waar politieke,
culturele en religieuze scheidslijnen ontstaan, kan cultuur een brugfunctie
vervullen. Zo zorgt cultuur voor verbindingen en (interculturele) dialoog.
Daarnaast worden kunst en cultuur in ontwikkelingslanden ook gebruikt om uiting
te geven aan politiek en maatschappelijk engagement. Kunstenaars doorbreken
taboes over bijvoorbeeld hiv/aids en geweld tegen vrouwen of stellen onderwerpen
als corruptie en mensenrechten aan de orde. In (post-) conflictlanden wordt
de helende kracht van cultuur gebruikt door bijvoorbeeld met theater mensen
te helpen hun traumatische ervaringen te verwerken of om dialoog op gang te
brengen. Het programma Cultuur & Ontwikkeling is gericht op versterking
van de culturele ruimte van ontwikkelingslanden in het belang van het kiezen
van een eigen route voor ontwikkeling en het terugdringen van armoede.
 Nederland voert al sinds 1991 beleid op het gebied van cultuur en ontwikkeling.
Het programma Cultuur & Ontwikkeling maakt culturele samenwerking tussen
Nederland en ontwikkelingslanden mogelijk, maar ook Zuid-Zuid samenwerking
wordt ondersteund.
 217
 
 Kunt u bij beleidsartikel 8.1 uitsplitsen hoeveel geld
aan welk project door het ministerie van Buitenlandse Zaken wordt betaald
en hoeveel door het ministerie van OCW?
 
 
 Het budget voor Internationaal Cultuurbeleid bedraagt EUR 8,8 miljoen.
 Hiervan wordt EUR 4,4 miljoen door Buitenlandse Zaken besteed aan projecten
van ambassades in de prioriteitslanden, grote gebundelde manifestaties in
het buitenland, het vierjarige programma Dutch DFA (design, mode en architectuur),
de Stichting Internationale Culturele Activiteiten (SICA) en bezoekersprogramma’s
voor cultuurprofessionals.
 OCW delegeert EUR 4,4 miljoen aan de culturele fondsen en sectorinstituten
voor internationale activiteiten.
 Daarnaast zijn middelen beschikbaar voor de culturele instituten in Parijs,
Brussel en Jakarta en voor de Commissie Vlaanderen-Nederland.
 218
 
 Hoeveel geld is er in 2010 beschikbaar op het gebied
van Cultuur & Ontwikkeling van het Ministerie van Buitenlandse Zaken?
Welke andere departementen dragen met hoeveel geld bij?
 
 
 In totaal wordt ca. EUR 25 miljoen per jaar besteed aan cultuur en ontwikkeling.
Hierbij zijn de middelen die het Tropeninstituut, die medefinancieringsorganisaties
en het NCDO voor cultuur inzetten inbegrepen. Het budget dat via andere kanalen
kan worden ingezet bedraagt ongeveer EUR 12 miljoen. Andere departementen
dragen hier niet aan bij.
 219
 
 Wat is de looptijd van de EUR 12 miljoen die beschikbaar
is voor Cultuur & Ontwikkeling?
 
 
 Het programma Cultuur & Ontwikkeling heeft geen vastgestelde looptijd.
De begroting bedroeg de laatste jaren ongeveer EUR 12 miljoen per jaar.
 220
 
 Aan welke activiteiten met welke looptijd wordt gedacht
op de gebieden van onderwaterarcheologie, archieven en gebouwd en immaterieel
erfgoed? In welke landen vinden deze activiteiten plaats? Met welke partners
worden deze activiteiten ondernomen? 
 
 
 Op grond van de beleidsbrief Grenzeloze kunst (16 september 2008)
en het algemeen beleidskader Gemeenschappelijk Cultureel Erfgoed (GCE) 2009–2012
(maart 2009) wordt ingezet op activiteiten die zijn gericht op duurzame instandhouding,
beheer, benutting en zichtbaar maken van gemeenschappelijk erfgoed. Vergroting
en uitwisseling van kennis van dit erfgoed, bewustwording en versterking van
lokaal draagvlak zijn hierbij van belang. De duur van de activiteiten verschilt
en bedraagt maximaal vier jaar, namelijk de looptijd van het huidige GCE-programma
(2009–2012).
 De activiteiten vinden plaats in de Gemeenschappelijk Cultureel Erfgoed-prioriteitslanden
Brazilië, India, Indonesië, Ghana, Russische Federatie, Sri Lanka,
Suriname en Zuid-Afrika, én in Nederland.
 De activiteiten worden zowel door lokale organisaties (die een samenwerkingsverband
aan kunnen gaan met een al dan niet Nederlandse organisatie), als het Nederlandse
erfgoedveld geïnitieerd en/of uitgevoerd. De betrokkenheid van de lokale
partner is van essentieel belang voor ontwikkeling, capaciteitsopbouw, bewustzijn
en -wording.
 221 en 222
 
 Wat zijn de grootste kostenposten van het beleidsartikel
8.3 «Draagvlak Nederlands buitenland beleid»?
 
 
 Waarom is er voor gekozen om in tijden van bezuinigingen
relatief weinig op beleidsartikel 8 (versterkt cultureel profiel en positieve
beeldvorming in en buiten Nederland) te bezuinigen?
 
 
 De grootste budgetonderdelen in 2010 binnen artikel 8.3 zijn: 
 
 
 
 
 
 
 OS-voorlichting- en draagvlakprogramma’s
 55% 
 
 
 Kleine programmafondsen (non-ODA)
 14% 
 
 
 Programma ondersteuning buitenlands beleid-algemeen (non-ODA)
 8% 
 
 
 Voorlichting algemeen (non-ODA)
 8%
 
 
 
 
 
 Voor 2010 is een substantiële ombuiging op de ODA-component binnen
artikel 8 niet mogelijk in verband met eerder aangegane meerjarige juridische
verplichtingen.
 222
 
 Waarom is er voor gekozen om in tijden van bezuinigingen
relatief weinig op beleidsartikel 8 (versterkt cultureel profiel en positieve
beeldvorming in en buiten Nederland) te bezuinigen?
 
 
 Zie antwoord bij vraag 221.
 223
 
 Waaruit bestaan de mensenrechtenprogramma’s in
Jemen, Egypte en Oeganda en welke onderdelen worden geschrapt, gekort of op
een andere wijze uitgevoerd?
 
 Jemen
 De Nederlandse inzet op mensenrechtengebied richt zich met name op gender
en goed bestuur. Op gender wordt ondermeer ingezet op de bestrijding van vrouwenbesnijdenis.
Zo heeft de Ambassade de afgelopen twee jaar samengewerkt met het nationale
comité Society for Social Welfare. Daarbij
werd een op de zuidoostelijke provincie gerichte bewustwordingsactiviteit
over vrouwenbesnijdenis ondersteund, gericht op het voorkomen daarvan en de
kwalijke gezondheidsgevolgen voor meisjes en vrouwen. Op het gebied van goed
bestuur speelt de Nederlandse ambassade een belangrijke rol in discussies
over democratisering en harmonisatie van beleid – zowel
met de Jemenitische autoriteiten als met andere donoren. Deze programma’s
blijven gehandhaafd.
 Egypte
 De inspanningen van Nederland op mensenrechtenterrein bevinden zich op
het snijvlak van empowerment en mensenrechten.
Naast de ondersteuning van programma’s gericht op scholing, empowerment en reproductieve rechten wordt ingezet op
capaciteitsopbouw van lokale NGO’s en activiteiten die gericht zijn
op het verder bestrijden van marteling, mishandeling en willekeurige detentie.
Aangezien het Nederlandse hulpprogramma in Egypte in totaalvolume is afgenomen
en het mensenrechtenprogramma in 2008 een sterkere focus heeft gekregen, zal
niet geschrapt of gekort worden.
 Uganda
 De steun die Nederland sinds enkele jaren geeft aan de Uganda Human Rights Commission wordt, met instemming van de commissie,
momenteel in geïntegreerd in de sectorale budgetsteun die Nederland geeft
aan de Justice and Law and Order Sector. Nederland
heeft steun verleend aan het beschermingsprogramma van de in Kampala gevestigde
regionale mensenrechtenorganisatie East and Horn of Africa
Human Rights Defenders (EHAHRD) netwerk, waarvoor een vervolgaanvraag
momenteel in behandeling is. Voorts geeft de Nederlandse ambassade steun aan
de lokale organisatie Rescue African Children
(REACH) om de praktijk van vrouwenbesnijdenis tegen te gaan, en aan het African Centre for treatment and rehabilitation of Torture Victims (ACTV), dat steun verleent aan slachtoffers van foltering en dat
tevens dient als expertisecentrum. Er wordt als zodanig niet gekort of gesneden
in het mensenrechtenprogramma.
 224
 
 Heeft Nederland initiatieven genomen om oplossingen
te zoeken in het recent opgelaaide conflict in het noorden van Jemen, of heeft
Nederland aansluiting gezocht bij mogelijke andere initiatieven? Wat is de
inzet van Nederland om dit conflict op te lossen?
 
 
 Nederland is bezorgd over de situatie in Jemen. In EU-kader is Nederland
actief betrokken bij het opstellen van een gemeenschappelijk plan van aanpak
voor het land, waarbij zowel ontwikkelingssamenwerkingsaspecten – inclusief
humanitaire hulp – als politieke aspecten aan bod komen. Daarbij kan
gedacht worden aan het nauwer betrekken van landen in de regio, samenwerking
met de VS en andere internationale donoren om de stabiliteit van Jemen te
bevorderen, en het aansporen van de Jemenitische overheid om spoedig uitvoering
te geven institutionele hervormingen en een nationale dialoog. Het streven
is het plan eind oktober vast te stellen. Nederland draagt tevens € 0,5
mln bij aan noodhulp via het ICRC.
 225
 
 Kunt u aangeven waarom bij de verlagingen via het HIV/Aids
programma niet gekozen is voor een meer evenredige verdeling van de korting
over meerdere multilaterale instituties? Via welke multilaterale insitituties
geeft Nederland bijdragen aan HIV/Aids programma’s en welke programma’s
betreft dit?
 
 
 De belangrijkste multilaterale instituties waar Nederland aan bijdraagt
voor HIV/aids zijn UNAIDS, GFATM, UNICEF en UNFPA. Al deze organisaties worden
gekort als het gaat om de Nederlandse bijdrage in 2010. Bij de verdeling van
de kortingen is de prioriteit SRGR zoveel mogelijk ontzien. Verder is rekening
gehouden met het komende voorzitterschap van UNAIDS en de kans
die dit biedt. De kortingen zijn respectievelijk EUR 9 mln, EUR 28 mln, Euro
4.1 mln en EUR 6 mln. De bijdragen aan en de kortingen van UNAIDS, GFATM en
UNFPA zijn ongeoormerkt, de bijdrage aan en de korting van UNICEF betreft
specifiek het aidsprogramma: «unite for children, unite against aids».
 226
 
 Kunt u toelichten waarom u zoveel wil bezuinigen op
het GFATM gezien het feit dat Nederland in 2010 bestuurslid zal zijn van het
Global Fund, alsmede het feit dat het GFATM al jaren kampt met een tekort
aan middelen en juist overwegend positieve evaluaties laat zien.
 
 
 De totale omvang van de bezuinigingen is groot en bij de verdeling van
de korting is SRGR zoveel mogelijk ontzien en is rekening gehouden met het
komende Nederlandse voorzitterschap van UNAIDS en de kansen die dit biedt.
Sinds mei 2009 is Nederland lid van het bestuur van het GFATM. Maar de beslissing
was niet anders geweest als we niet in het bestuur hadden gezeten, Nederland
is altijd een actieve en relatief grote financiële partner geweest en
blijft ook met de voorziene bezuiniging nog een relatief grote donor. Onze
actieve rol hangt niet van deze budgettaire situatie af en zoals aangegeven
in het antwoord op vraag 98 zal de Nederlandse bijdrage in 2012 in beginsel
weer EUR 90 miljoen zijn.
 227
 
 Hoeveel is de geplande korting op de bilaterale (HIV/AIDS)
programma’s in Zuid-Afrika en Zambia? Is er samen met andere donoren
gekeken naar hoe eventuele financieringsgaten die hierdoor vallen gevuld kunnen
worden?
 
 
 De hoofddoelstelling van het Nederlandse beleid in Zuid-Afrika is het
duurzaam verbreden van de betrekkingen tussen beide landen en toewerken naar
een brede relatie op basis van gelijkwaardigheid en wederzijds voordeel. Dit
houdt in dat de inzet van ODA-middelen vermindert en dat andere elementen
van de relatie meer aandacht en inhoud krijgen. De korting op het bilaterale
programma in Zuid-Afrika is uitgevoerd met deze doelstelling in gedachte.
De korting op het HIV/Aids budget voor 2010 bedraagt € 1 700 000.
Een eventueel financieringsgat is nog niet gedicht..
 
 De kortingen op HIV/AIDS programma’s in Zambia, die voor 2010 € 800 000
bedragen, vloeien voort uit trager dan gepland verloop van enkele programma’s.
Daarnaast is een nieuwe committering voor steun aan de National Aids Council
(NAC) uitgesteld, omdat het programma eerst wordt geëvalueerd.
 228
 
 Wat wordt het programma en de werkwijze van Rent an
Ambassador?
 
 
 «Rent an Ambassador» maakt deel uit van het programma «Oog
in oog met BZ», waarmee het ministerie van Buitenlandse Zaken het draagvlak
in Nederland voor internationaal beleid wil vergroten, en burgers in contact
wil brengen met het ministerie en zijn medewerkers. In het kader van «Rent
an Ambassador» brengen ambassadeurs – wanneer zij in Nederland
verblijven – een bezoek aan een organisatie of vereniging om te vertellen
over hun werk als Chef de Poste in het buitenland, en over het internationaal
beleid van BZ specifiek voor het land waar zij werkzaam zijn. Behalve de ambassadeurs
op de posten nemen ook de bijzondere ambassadeurs op het departement deel
aan het programma, zoals de bijzonder ambassadeur voor mensenrechten of voor
internationaal cultuurbeleid. Het programma is opgezet en wordt
gecoördineerd door de Directie Voorlichting en Communicatie (DVL).
 
 Het programma is in beginsel vraaggestuurd: een organisatie kan een verzoek
doen om een bepaalde ambassadeur op bezoek te krijgen. Hiertoe staat de beschikbaarheid
van de ambassadeurs op de website van BZ vermeld. De doelstelling is echter
om te komen tot een meer aanbodgestuurde aanpak. Wanneer een ambassadeur naar
Nederland komt, moet idealiter proactief worden nagedacht voor welke doelgroepen
binnen Nederland het verhaal en de ervaringen van de ambassadeur in kwestie
interessant zijn. Ook biedt een meer aanbodgerichte aanpak de mogelijkheid
om het effect van het programma te optimaliseren: het ministerie wil de ambassadeurs
zoveel mogelijk inzetten en een zo groot mogelijk publiek bereiken. De uitvoering
van de taakstelling zal uitwijzen of bij DVL voldoende capaciteit blijft bestaan
om deze doelstelling te verwezenlijken.
 229
 
 Hoe vaak wordt er door het personeel in het kader van
dienstreizen gebruik gemaakt van vluchten van vliegmaatschappijen die op de
zwarte lijst staan? Op welke begrotingspost is dit terug te vinden?
 
 
 Er wordt door het personeel in het kader van dienstreizen in principe
geen gebruik gemaakt van vluchten van vliegmaatschappijen die op de zwarte
lijst staan. De kosten voor dienstreizen komen ten laste van artikel 11 van
de Begroting.
 230
 
 Wat zijn de vervolgstappen ten aanzien van de ondertekeningvan
het Optionele Protocol bij het Verdrag inzake de Rechten van Mensen met een
Handicap?
 
 
 Momenteel worden voorbereidingen getroffen voor ondertekening en ratificatie
van het optioneel protocol bij het Verdrag inzake rechten van Mensen met een
Hancicap.«
 231
 
 Op welke wijze wordt voorkomen dat de fondsen ten behoeve
van de Twinning Faciliteit Suriname de komende tijd worden ingezet voor de
verkiezingscampagne.
 
 
 Vanwege de grote belangstelling voor het aanvragen van financiering voor
projectvoorstellen bij de Twinningfaciliteit Suriname – Nederland is
besloten om het nog resterende budget voor de Twinningfaciliteit reeds dit
jaar volledig beschikbaar te stellen. Dit betekent dat er in 2010 geen budget
beschikbaar is en dat het loket in principe gesloten blijft. De verkiezingen
in Suriname vinden plaats op 25 mei 2010.
 
 Zoals bekend is het beheer van de Twinningfaciliteit is belegd bij een
onafhankelijke organisatie. Deze organisatie genaamd UTSN (Uitvoerings-organisatie
Twinningfaciliteit Suriname-Nederland is opgericht door het Nederlandse adviesbureau
Berenschot en het Surinaamse instituut Nikos). UTSN is verantwoordelijk voor
een rechtmatig en doelmatig beheer van de beschikbare middelen binnen de Twinningfaciliteit.
 UTSN is verantwoording verschuldigd aan het ministerie van Buitenlandse
Zaken. Daarvoor dient onder andere een financiële rapportage te worden
overhandigd en vindt controle plaats op de doelmatigheid van de besteding
van de middelen. Bovendien wordt controle op UTSN uitgeoefend door een externe
accountant. 
 Tijdens de uitvoering wordt elk project door UTSN gemonitored. Daarvoor
worden voorafgaand aan de start van het project monitoringsafspraken gemaakt
die worden vastgelegd in de financieringsovereenkomst.
 De monitoring bestaat zowel uit een schriftelijke monitoring via (tussentijdse)
rapportages over de voortgang van het project en een veldmonitoring, waarbij
UTSN periodiek langskomt om over de voortgang van het project te overleggen
en/of het project te bezichtigen.
 Naast deze monitoring dient de Nederlandse partner financiële verantwoording
af te leggen over de besteding van de middelen. Daarbij wordt gebruik gemaakt
van de financiële projectadministratie die bij UTSN zelf wordt gevoerd.
In grote lijnen betekent dit dat UTSN de uitgaven voor het project bijhoudt.
Voor grote projecten geldt bovendien dat aan het eind van het project een
accountantsverklaring over de eigen bijdrage moet worden overlegd. Tenslotte
is van belang te vermelden dat uitgaven slechts worden gedaan op basis van
de originelen van facturen. Deze intensieve monitoringscyclus zorgt ervoor
dat voorkomen wordt dat fondsen worden ingezet voor andere doeleinden dan
waarvoor ze bestemd zijn.
 232
 
 Hoe staat het met de uitvoering van motie Ferrier c.s.
31 250, nr 43 inzake voedselzekerheid? Op welke wijze wordt de Kamer
hierover geïnformeerd?
 
 
 In de motie Ferrier c.s. 31 250, nr. 43 wordt de regering verzocht
om «in haar beleid ten aanzien van voedselzekerheid in ontwikkelingslanden
ook de elementen ondervoeding en voedingswaarde te betrekken, waarbij wordt
aangesloten bij bestaande lokale kennis en initiatieven en uitwisseling van
kennis en ervaring op dit gebied te bevorderen en dat de producten zoveel
mogelijk lokaal of regionaal ingekocht worden en de Kamer hierover te informeren».
 
 Sinds de indiening van deze motie op 25 november 2008 zijn de volgende
stappen gezet:
 – op 9 januari 2009 is door BZ een brede bijeenkomst met Nederlandse
ontwikkelings- en onderzoeksorganisaties georganiseerd waar over verdere programmering
van activiteiten en samenwerking gericht op het bestrijden van ondervoeding
en het vergroten van voedingswaarde gesproken is,
 – in het kader van de Schoklandakkoorden heeft BZ eind januari 2009
co-financiering van EUR 6 miljoen beschikbaar gesteld voor voedselverrijkingsprogramma’s
van de Global Alliance for Improved Nutrition (GAIN)
en EUR 300 000 voor het Flour Fortification Initiative (FFI), dat zich richt op verrijking van meel met ijzer en foliumzuur
in samenwerking met overheden, consumenten en industrie in drie landen in
Afrika,
 – tussen maart en oktober 2009 heeft regelmatig overleg plaatsgevonden
tussen BZ en LNV met vertegenwoordigers van de Werkgroep Voeding in Ontwikkelingslanden
en het Platform Voedsel- en Voedingszekerheid. Uitgangspunt hierbij was de
bereidheid van BZ en LNV om verdere programmering en advisering op het terrein
van voeding(szekerheid) te faciliteren,
 – op 26 mei 2009 hebben minister Koenders, UNILEVER, AKZO NOBEL,
DSM, Wageningen University en GAIN het Amsterdam Initiative
on Malnutrition (AIM) gelanceerd dat zich tot doel heeft gesteld
om in Afrika vóór 2015 100 miljoen mensen toegang te geven
tot hoogwaardig voedsel. BZ is in principe bereid om in dit publiek private
partnerschap ruim EUR 1 miljoen co-financiering beschikbaar te stellen om
gerichte activiteiten in 6 landen uit te voeren,
 – in februari en juni 2009 heeft BZ op uitnodiging van respectievelijk
Save the Children UK en de EC deelgenomen aan internationale bijeenkomsten
op het gebied van voedingszekerheid in ontwikkelingslanden; BZ heeft hier
aangegeven dat zij aandacht voor ondervoeding en voedingswaarde als belangrijk
ziet bij de uitvoering van de BZ/LNV beleidsnotitie «Landbouw, rurale
bedrijvigheid en voedselzekerheid» (31 250, nr. 14),
 – in de zomer van 2009 is door BZ besloten om de toegezegde co-financiering
van EUR 40 miljoen in het schoolvoedingsprogramma in Noord Ghana volledig
beschikbaar te maken; dit nadat vragen met betrekking tot het beheer van het
programma door de Ghanese overheid naar tevredenheid waren beantwoord en de
nodige acties zijn genomen om het beheer te verbeteren,
 – een aantal andere programma’s, waaronder bijvoorbeeld het
ketenontwikkelingsprogramma van het International Fertilizer
Development Center (IFDC), draagt bij aan de ontwikkeling van landbouwketens
voor lokale en regionale markten.
 
 Aanvullend kan gesteld worden dat bijna alle programma’s gericht
op verbetering van de landbouwproductiviteit en werkgelegenheid in rurale
gebieden bijdragen aan verbetering van de voedselzekerheid en dat daarbij
elementen als ondervoeding en voedingwaarde inherent worden mee genomen.
 
 Binnenkort zal de kamer, conform het verzoek van de vaste commissies voor
Buitenlandse Zaken en voor LNV, een voortgangsrapportage over de uitvoering
van de beleidsbrief «Landbouw, rurale ontwikkeling en voedselzekerheid»
ontvangen.
 233
 
 Welke concrete activiteiten heeft Nederland gepland
in 2010 om te streven naar een actieve rol van vrouwen in wederopbouwprocessen,
rekeninghoudende met de verkiezingen in Burundi en Soedan?
 
 
 In Burundi steunt Nederland een project van de NGO International Alert,
gericht op het bevorderen van een transparante en participatieve politieke
cultuur in de aanloop naar de verkiezingen van 2010. Hoofddoel van het project
is het vergroten van politieke participatie van vrouwen.
 
 In Soedan levert Nederland een financiële bijdrage (EUR 10 miljoen)
aan het UNDP Basket Fund, waaruit specifieke projecten worden gefinancierd
die de deelname van vrouwen aan de verkiezingen bevorderen. Deze projecten
richten zich bijvoorbeeld op kiezerseducatie van vrouwen in Zuid-Soedan en
in IDP-kampen in Darfur. Daarnaast steunt Nederland een VN-project specifiek
gericht op vergroting van deelname van vrouwen in politieke en bestuurlijke
organen, om het minimum percentage zetels zoals gereserveerd voor vrouwen
(25%) in de kieswet te kunnen realiseren. 
 
 
 
 Samenstelling:
 Leden: Van Bommel (SP), Van der Staaij (SGP), Waalkens (PvdA), Çörüz
(CDA), Ormel (CDA), Voorzitter, Ferrier (CDA), Van Velzen (SP), Nicolaï
(VVD), De Nerée tot Babberich (CDA), Haverkamp (CDA), Blom (PvdA),
Eijsink (PvdA), Van Dam (PvdA), Dezentjé Hamming-Bluemink (VVD), Irrgang
(SP), Knops (CDA), De Roon (PVV), Boekestijn (VVD), Voordewind (CU), Pechtold
(D66), Ondervoorzitter, Ten Broeke (VVD), Van Raak (SP), Gill’ard (PvdA),
Thieme (PvdD) en Peters (GL).
 Plv. leden: De Wit (SP), Van der Vlies (SGP), Vermeij (PvdA), Omtzigt
(CDA), Spies (CDA), Aasted-Madsen-van Stiphout (CDA), Van Dijk (SP), Van Miltenburg
(VVD), Ten Hoopen (CDA), Jonker (CDA), Boelhouwer (PvdA), Leerdam (PvdA),
Arib (PvdA), Neppérus (VVD), Lempens (SP), Schermers (CDA), Wilders
(PVV), Griffith (VVD), Wiegman-van Meppelen Scheppink (CU), Koşer Kaya
(D66), Van Beek (VVD), Gesthuizen (SP), Samsom (PvdA), Ouwehand (PvdD) en
Vendrik (GL).
 
 
 Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.