Wet sociale werkvoorziening; Nota n.a.v. het verslag
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-11 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 24787, nr. 7

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum indiening

30-01-1997

Tweede Kamer der Staten-Generaal

1996-1997

24787 nr. 7

22-01-1997

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaam1. ALGEMEEN2. DE BESTUURLIJKE VORMGEVING 2.1. Een gezamenlijke verantwoordelijkheid van Rijk en
gemeenten2.2. De verdeling van verantwoordelijkheden tussen Rijk
en gemeenten2.3. Een andere wijze van indiceren3. DE DOELGROEP 3.1. Inleiding3.2. Toelatingscriteria3.3. In staat tot regelmatige arbeid3.4. Specifiek aangepaste omstandigheden3.5. Verwachte effecten van de gewijzigde doelgroepomschrijving3.6. Begeleid werken3.7. Bevordering van uitstroom4. AANMELDING, INDICATIE EN PLAATSING 4.1. Inleiding4.2. De Dienst indicatie sociale werkvoorziening4.3. De gemeentelijke adviescommissie sociale werkvoorziening5. DE ARBEID IN DE SOCIALE WERKVOORZIENING 5.1. Maatschappelijk zinvolle arbeid5.2. Beoordeling van de kwaliteit van de aanpassingen6. DE DIENSTBETREKKING7. COLLECTIEVE ARBEIDSVOORWAARDENVORMING8. DE MEDEZEGGENSCHAP 8.1. Beroepsgang8.2. Een gezamenlijke ondernemingsraad voor Wsw-werknemers
en ambtelijk personeel8.3. Betrokkenheid van de VNG bij uitoefening SER-bevoegdheden9. BEKOSTIGING 9.1. InleidingTabel 2: Financieel overzicht van de Wsw 1994–2001
(in mln) 9.2. De financiering van de sociale werkvoorziening9.3. Systematiek voor de jaarlijkse vaststelling van de
rijksvergoeding en het aantal te realiseren arbeidsplaatsen9.4. Maatstaven voor de verdeling van de rijksmiddelen9.4.1 en 9.4.2 Rapporten van organisatie-adviesbureaus9.5. Mogelijkheden voor de toekenning van een afwijkend
budgetTabel 3: Toekenningen afwijkend budget Wsw 9.6. Financiële stimulansena. Prikkels om zoveel mogelijk arbeidsplaatsen te creërenb. Prikkels om uitstroom naar reguliere arbeid te bevorderenc. Prikkels voor de werkgeverd. Prikkels voor de werknemere. Prikkels om laag gekwalificeerden te plaatsenf. Prikkels om opbrengsten te generereng. Prikkels om uitvoeringskosten laag te houden10. Overige opmerkingenOndertekeningBIJLAGE 1ATOELICHTING Algemeenad 1.ad 2.ad 3.ad 4.ad 5.ad 6.BIJLAGE IBTOELICHTING Algemeenad 1.ad 2.ad 3.ad 4.ad 5.BIJLAGE 21. Ter inleiding2. De ontwikkeling van een nieuwe systematiek voor de
bekostiging3. De vergoedingscomponenttabel 3.1 4. De verdeling van het rijksbudget a. Algemeenb. Standaard-rekeneenheidc. De grondslagen voor de verdelingd. De sociaal-demografische factore. Toedeling naar gemeenten5. Herverdeeleffectena. Het verdwijnen van de correctiefactorenb. Het herindiceren van de wachtlijst6. Informatie inwinning
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 24787Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 292 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
24 787Nieuwe regeling inzake de sociale werkvoorziening (Wet sociale werkvoorziening)nr. 7NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAGOntvangen 22 januari 1997 1. ALGEMEENHet kabinet heeft met belangstelling kennisgenomen van het verslag van
de vaste Commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Het constateert
dat een breed draagvlak bestaat voor het handhaven van een afzonderlijk wettelijk
kader voor de sociale werkvoorziening en voor de aanpassing van dat wettelijk
kader aan de gewijzigde eisen die daaraan in het huidige tijdsgewricht worden
gesteld. Tegelijkertijd constateert het kabinet dat op een aantal onderdelen
de voorgestelde aanpassingen reden geven tot zodanige kritische bemerkingen
van de zijde van de leden van een groot aantal fracties dat aanpassing van
het wetsvoorstel op onderdelen noodzakelijk is. Daartoe is separaat een nota
van wijziging ingediend. Deze behelst onder andere een aanpassing van de bestuurlijke
verantwoordelijkheden voor de indicering, het versterken van de positie van
gemeenten op financieel terrein door het opnemen van een overlegverplichting
in de wet en door het alsnog opnemen van een mogelijkheid tot toekennen van
afwijkende budgetten, en de toevoeging van een aanwijzingsbevoegdheid van
de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.De leden van verschillende fracties hebben gevraagd om een opsomming van
de concrete knelpunten die met het onderhavige wetsvoorstel worden ondervangen
als onderbouwing van de noodzaak om tot een nieuwe regeling inzake de sociale
werkvoorziening te komen. Het wegnemen van concrete knelpunten, hoe belangrijk
ook voor het dagelijks functioneren van de sociale werkvoorziening, is slechts
één van de redenen om een herziening van het wettelijk kader
voor te stellen. Oogmerk van het nieuwe wettelijk kader is primair om de gemeenten
de ruimte te bieden een werkgelegenheidsbeleid te voeren dat kan worden toegesneden
op de individuele behoeften van de doelgroep aan hetzij werk in een «traditionele»
sociale werkplaats, hetzij meer met reguliere arbeid geïntegreerde vormen,
zoals bijvoorbeeld begeleid werken. Uitgangspunt is daarbij dat de gemeente
deze vormen van arbeid onder aangepaste omstandigheden voor personen met een
handicap tevens kan inpassen in het totale werkgelegenheidsbeleid voor personen
met een achterstandspositie op de arbeidsmarkt (stroomlijning)
en dat de rijksoverheid zich beperkt tot het aangeven van de algemene kaders
(bijvoorbeeld ten aanzien van de afbakening van de doelgroep) en het scheppen
van adequate (financiële) randvoorwaarden.Met deze benadering wordt tegemoetgekomen aan het door de leden van de
PvdA-fractie geformuleerde vereiste dat de gemeentelijke vrijheid zo groot
mogelijk dient te zijn. De door deze leden concreet genoemde mogelijkheid
om (uiteraard zonder subsidie) ook niet-gehandicapte werknemers in dienst
te nemen wordt door het wetsvoorstel geboden. Door de gekozen benadering wordt
naar het oordeel van het kabinet optimaal gewaarborgd wat de leden van de
CDA-fractie aanduiden als de toekomstbestendigheid van de wet.Voor wat betreft de concrete knelpunten die met het wetsvoorstel worden
opgelost, wil het kabinet het volgende opmerken. In de eerste plaats is een
oplossing gezocht voor het door de Commissie-Houben gesignaleerde risico dat
bestaat doordat in de huidige situatie de verantwoordelijkheid voor de bedrijfsvoering
en de verantwoordelijkheid voor de indicatiestelling in één
hand liggen. De garanties voor de onafhankelijkheid van het oordeel over de
indicering lossen dit knelpunt op. Door de doelgroepomschrijving en de wijze
van bekostiging is tevens een oplossing gezocht voor het risico van verdringing
van zwakkere (kandidaat-) werknemers. Met de nieuwe bekostigingssystematiek
wordt tevens een oplossing geboden voor de specifieke problematiek van de
blindenwerkplaatsen en voor de automatische verlaging van de vergoeding per
arbeidsplaats in geval van groei van het aantal arbeidsplaatsen. Een vijfde
knelpunt dat met het wetsvoorstel wordt opgelost betreft de gedeelde verantwoordelijkheid
voor het werkgeverschap. Door de overdracht van de werkgeversrol in het arbeidsvoorwaardenoverleg
wordt een eenduidige verantwoordelijkheidsverdeling tussen rijksoverheid en
gemeenten gerealiseerd. Door de medezeggenschap van alle werknemers onder
de Wet op de Ondernemingsraden te brengen wordt tevens een einde gemaakt aan
het veel gevoelde probleem van gescheiden medezeggenschapscircuits binnen
de Wsw-bedrijven.De leden van de PvdA-fractie noemen afstemming met de nieuwe Wet inschakeling
werkzoekenden een voorwaarde bij de herziening van de Wsw. Ook andere leden
hebben vragen gesteld over de samenhang tussen de Wet inschakeling werkzoekenden
(Wiw) en de Wsw. Om die reden wil het kabinet eerst in algemene zin ingaan
op de relatie tussen Wsw en Wiw. Inmiddels is de Wiw aan het parlement ter
behandeling aangeboden, te weten op 28 november 1996 (kamerstukken II 1996/97,
25 122, nrs. 1–3). De doelgroepen van Wsw en Wiw zijn in beide
gevallen geïndiceerd door het probleem van de toegang tot de reguliere
arbeidsmarkt. In sommige gevallen is dit probleem oplosbaar en is men aangewezen
op een permanent gesubsidieerde arbeidsplaats, in andere gevallen kunnen betrokkenen
door het opdoen van relevante werkervaring of met behulp van een tijdelijke
loonkostensubsidie alsnog op een reguliere arbeidsplaats aan de slag. Wsw-werknemers
vormen binnen de doelgroep met een grote afstand tot de arbeidsmarkt een bijzondere
categorie, omdat zij vanwege een arbeidshandicap alleen onder aangepaste omstandigheden
tot regelmatige arbeid in staat zijn. De extra financiële middelen die
voor de realisatie van arbeidsplaatsen onder aangepaste omstandigheden noodzakelijk
zijn en de wenselijkheid om voor personen met een arbeidshandicap een bepaald
aantal arbeidsplaatsen in stand te houden, maken een afzonderlijke regeling
voor de sociale werkvoorziening noodzakelijk. In antwoord op de specifieke vraag terzake van de leden van de CDA-fractie
kan worden bevestigd dat de Wiw en de herziene Wsw zelfstandig naast elkaar
kunnen functioneren. De financiering van de regelingen is zodanig, dat deze
in financieel opzicht afzonderlijk adequaat kunnen worden uitgevoerd. De baten
en lasten van de uitvoering zijn uiteraard geen constante factor. Tal van
factoren, die in uiteenlopende mate voor gemeenten te beïnvloeden zijn,
spelen daarbij een rol.De beoogde datum van inwerkingtreding is voor beide wetten 1 januari 1998,
zodat tegemoet gekomen wordt aan de wens van de leden van het CDA. De vraag
van de leden van de RPF-fractie of gelijktijdige inwerkingtreding een voorwaarde
is, kan op zich ontkennend worden beantwoord. Uitvoeringstechnisch is echter
een ander tijdstip van inwerkingtreding dan 1 januari van enig jaar vrijwel
onmogelijk. Het kabinet hoopt daarom op een zodanige voorspoedige loop van
de parlementaire behandeling van beide wetsvoorstellen dat deze beide op 1
januari aanstaande in werking kunnen treden.De leden van de fractie van de PvdA vragen naar de gevolgen van de herziene
Wsw voor de huidige werknemers. De belangrijkste verandering voor de huidige
werknemers is dat hun dienstbetrekking met de gemeente wordt omgezet in een
arbeidsovereenkomst naar burgerlijk recht. Hun aanspraken en arbeidsduur blijven
overigens ongewijzigd. De huidige werknemers worden niet betrokken in de periodieke
herindicering die op nieuwe werknemers van toepassing wordt. Indien anderszins
moet worden beoordeeld of betrokkene nog tot de doelgroep behoort blijft de
oude doelgroepomschrijving op hen van toepassing. In afwijking van de oude
situatie wordt de medezeggenschap, ook voor de huidige werknemers geregeld
middels de Wet op de Ondernemingsraden. Daardoor ontstaat de mogelijkheid
van één medezeggenschapsregime voor alle personen die werkzaam
zijn in een Wsw-bedrijf (huidige werknemers, nieuwe werknemers en stafpersoneel).
Met het oog op de bekostiging worden de huidige werknemers allen ingedeeld
in de middencategorie. Dat betekent dat voor deze groep per saldo dezelfde
middelen beschikbaar blijven als in het verleden.Voor personen die op de wachtlijst staan en personen die zich nog slechts
hebben aangemeld, geldt dat zij volgens de nieuwe criteria moeten worden geïndiceerd
alvorens zij een Wsw-dienstverband aangeboden kunnen krijgen. Met de Vereniging
van Nederlandse Gemeenten is afgesproken dat bijzondere aandacht zal worden
gegeven aan personen die thans reeds op de wachtlijst staan maar die niet
aan de nieuwe doelgroepcriteria voldoen. Er mag immers vanuit worden gegaan
dat ook zij een zwakke arbeidsmarktpositie hebben. Het is de bedoeling dat
zij afzonderlijk geregistreerd blijven, zodat duidelijk zicht blijft op de
positie van deze groep en de voor hen beschikbare alternatieven.In antwoord op de vraag van de leden van de fractie van de PvdA naar de
gevolgen van de nieuwe wet voor de momenteel in de Wsw werkzame ambtenaren,
merkt het kabinet op dat deze groep zich niet wijzigt. Slechts de ondernemingsraad,
waarin nu alleen de ambtenaren zitting hebben, zal worden uitgebreid met vertegenwoordigers
van de werknemers met een dienstverband op grond van de Wsw.De leden van de PvdA-fractie vragen wat de ontwikkelingen op Europees
niveau zijn inzake de sociale werkvoorziening. Tevens vragen zij zich af of
het voorliggende voorstel in lijn is met deze ontwikkelingen. De ontwikkeling
van de sociale werkvoorziening is enkele jaren geleden in kaart gebracht in
opdracht van de Europese Commissie (E. Samoy en L. Waterplas, Beschutte tewerkstelling
in de Europese Gemeenschap. Brussel 1992). In opdracht van de Raad van Europa
hebben dezelfde onderzoekers in 1996 een aanvullende studie verricht,
waardoor het aantal landen dat in vergelijkend perspectief wordt bestreken
is uitgebreid to 17: alle landen van de Europese Gemeenschap, met inbegrip
van de nieuwe lidstaten, plus Noorwegen en Zwitserland.Het beeld dat uit de vergelijkende studies naar voren komt is het volgende.
Sociale werkvoorziening wordt in de verschillende Europese landen zeer uiteenlopend
ingevuld. In sommige gevallen is, zoals in Nederland, sprake van organisaties
die personen met een handicap in de gelegenheid stellen productieve arbeid
te verrichten, waarbij de arbeid wordt verricht in dienstbetrekking en tegen
betaling van loon. In andere gevallen is sprake van organisaties, waarbij
het verrichten van productieve arbeid zeker niet de enige doelstelling is
en waar geen sprake is van een dienstbetrekking of loonbetaling, maar slechts
van een toeslag op de sociale zekerheidsuitkering.Ook de doelgroep, waarvoor sociale werkvoorziening beschikbaar is en het
aandeel van personen met een handicap die werkzaam zijn in de sociale werkvoorziening
in verhouding tot de totale beroepsbevolking variëren van land tot land,
waarbij de «Wsw-dichtheid» in Nederland veruit de hoogste is van
geheel Europa (12,2 promille tegen 2,3 promille gemiddeld). Met de specifiekere
omschrijving van de doelgroep vindt Nederland aansluiting bij de benadering
zoals die op dit moment reeds in België, Duitsland, Frankrijk, het Verenigd
Koninkrijk en Spanje wordt gehanteerd. Alleen enkele Scandinavische landen
gaan uit van een breder begrip dat tevens personen omvat die door sociale
omstandigheden beperkingen ondervinden bij het verwerven van een plaats op
de arbeidsmarkt.Een punt waar Nederland in de voorafgaande periode geheel alleen stond
betreft de indicatiestelling. In de meeste Europese landen geschiedt de indicatiestelling
hetzij door onafhankelijke commissies, hetzij door de arbeidsvoorziening.
Een situatie waarin de instantie die de sociale werkvoorziening organiseert
ook als enige partij beslist over de toelating kent geen van de andere landen.In een recent rapport van een commissie van deskundigen van de Raad van
Europa (The transition from sheltered to ordinary employment. Straatsburg
1996) wordt geconstateerd dat de sociale werkplaats nog steeds de overheersende
vorm van sociale werkvoorziening in Europa is. Gesignaleerd wordt dat er de
laatste jaren in veel landen sprake is van een verschuiving naar nieuwe vormen
van sociale werkvoorziening die meer geïntegreerd zijn met regulier werk.
Genoemd worden: enclaves voor werknemers met een handicap in reguliere ondernemingen,
detacheringen op individuele basis vanuit sociale werkplaatsen bij gewone
werkgevers en de ontwikkeling van begeleid werken, waarbij een baan bij een
gewone werkgever wordt gecombineerd met een – soms tamelijk intensieve –
vorm van begeleiding. Geconstateerd kan worden dat het onderhavige wetsvoorstel
bij deze ontwikkelingen aansluit en er ruimte voor biedt.Naar aanleiding van de vraag van de leden van de VVD-fractie over de verklaring
voor het hoge niveau van sociale werkvoorziening in vergelijking tot de andere
Europese landen kan het volgende worden opgemerkt. De relatief hoge «Wsw-dichtheid»
kan in de eerste plaats worden verklaard uit de de bereidheid van de Nederlandse
overheid om, meer dan in andere landen, financiële middelen voor een
hoog niveau van sociale werkvoorziening beschikbaar te stellen. Daarnaast
vormen de ruime doelgroepomschrijving en de verhoudingsgewijs gunstige arbeidsvoorwaarden
en -omstandigheden naar alle waarschijnlijkheid verklarende factoren
voor wat de leden van de VVD-fractie omschrijven als «de onstuimige
groei» in de achterliggende periode.De leden van de fracties van het CDA, de VVD, D66 en RPF vragen het kabinet
naar de voortgang van het overleg tussen de minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid en de VNG/NOSW. Op 28 november jl. is er een afrondend bestuurlijk
overleg geweest betreffende een aantal onderwerpen. Dit heeft op alle hoofdpunten
tot overeenstemming geleid. Hierbij is het volgende afgesproken.Het jaarlijks overleg tussen de minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten wordt verankerd
in artikel 8 van de herziene wet door het opnemen van de formulering dat de
hoogte van de subsidie wordt bepaald «na overleg met een vertegenwoordiging
van gemeenten».Uitgangspunt betreffende het financieel kader is dat de gemeentelijke
bijdrage over het gehele land genomen niet zal stijgen als gevolg van exogene,
d.w.z. niet door gemeenten te beïnvloeden, factoren. Afgesproken is dat
in de eerstkomende jaren de extra-middelen die ter beschikking komen door
de geleidelijke toename van de productiviteit in de sociale werkvoorziening
in eerste instantie niet behoeven te worden ingezet voor de realisatie van
extra arbeidsplaatsen maar bij voorrang mogen worden ingezet om een vermindering
van de gemeentelijke bijdragen tot een landelijk niveau van f 100 miljoen
te realiseren. Het tempo van de vermindering is afhankelijk van de ontwikkeling
van de toegevoegde waarde.Mocht als gevolg van niet door gemeenten beïnvloedbare oorzaken deze
financiële ruimte niet ontstaan, dan kan wijziging van het volume inzet
zijn van het jaarlijkse overleg.Er is bewust van afgezien een norm te formuleren voor de financiële
bijdrage van afzonderlijke gemeenten. Voor zover individuele gemeenten ook
in de komende jaren worden geconfronteerd met zeer hoge gemeentelijke bijdragen –
waarvoor de marges gegeven de plaatselijke omstandigheden van gemeente tot
gemeente kunnen verschillen – zal via maatwerk naar een oplossing worden
gezocht langs de lijn van een verbetering van het bedrijfsmatig functioneren.
Daartoe is bij nota van wijziging de mogelijkheid geherintroduceerd tot toekenning
van een afwijkend budget. De voorwaarden waaronder en de procedures waarlangs
dat kan geschieden zullen in overleg met de VNG worden ingevuld. Daarbij zal
ook worden gekeken in hoeverre kosten voor herstructurering onder dit artikel
kunnen vallen.Wanneer de werkgever in het arbeidsvoorwaardenoverleg afspraken zou maken
die de beschikbaar gestelde financiële ruimte te boven gaan zal dat tijdens
het jaarlijks overleg meewegen in de afweging over gewenste hoogte van de
gemeentelijk bijdrage en/of het volume.De verwachting is dat de toename van de categorie werknemers met ernstige
beperkingen langs de weg van de geleidelijkheid zal verlopen en na 15 jaar
wellicht tot een verdubbeling ten opzichte van de huidige situatie (geschat
op ongeveer 10%) zal leiden. Na drie jaar wordt de ontwikkeling van de populatie
geëvalueerd mede met het oog op het bedrijfsmatig functioneren van de
sociale werkvoorziening. Zo nodig kan dan worden overlegd over noodzakelijke
maatregelen.De verdere uitwerking van het financieel model geschiedt op basis van
de hoofdlijnen die zijn neergelegd in de notitie «Nadere contouren van
een nieuw financieel verdeelmodel voor de sociale sociale werkvoorziening»
(als bijlage bij deze nota gevoegd), met inbegrip van de drie arbeidshandicapcategorieën.
Deze verdere uitwerking zal geschieden in overleg met de VNG.Een plafonnering in volume op basis van sociaal-demografische factoren
zal eventueel eerst worden overwogen na de eerdergenoemde driejaren-termijn.Bij de subsidievaststelling na afloop van de eerste twee jaren zal worden
uitgegaan van een gelijk normbedrag voor de beperkingscategorieën licht
en midden. De vaststelling van de normbedragen voor de budgettoekenning en
subsidievaststelling in latere jaren geschiedt op grond van onderzoek naar
de feitelijke relatie tussen beperkingscategorie, loon- en overige kosten
en toegevoegde waarde.Het basisjaar voor de toekenning van de budgetten per 1 januari 1998 is
het jaar 1996. Bij de overgang van de oude naar de nieuwe systematiek worden
alle zittende werknemers voor de financiële verdeling in de middencategorie
geplaatst. De hiermee samenhangende herverdeeleffecten zullen naar verwachting
beperkt zijn, mede doordat de beide correctiefactoren in 1996 en 1997 reeds
substantieel zijn verlaagd. Wel zal nog nader worden bezien hoe dit effect
uitwerkt op de gemeentelijke bijdrage bij afzonderlijke bestuurlijke eenheden.
Zonodig zullen in individuele gevallen als overgangsmaatregel passende voorzieningen
worden getroffen om de effecten op de gemeentelijke bijdrage te beperken.Ten aanzien van de indicatiestelling Wsw wordt voorzien in
een gewijzigde verdeling van verantwoordelijkheden tussen Rijk en gemeenten.
Deze is inmiddels in een nota van wijziging neergelegd en wordt ook elders
in deze nota naar aanleiding van het verslag toegelicht. De gemeente is binnen
de centrale voorschriften ook verantwoordelijk voor het beheer van de wachtlijst.
De vormgeving van de indicatiestelling op gemeentelijk niveau zal via een
gezamenlijk traject worden geïmplementeerd. Het rijk zal binnen marges
van redelijkheid deze kosten voor rekening nemen.De overdracht van de werkgeversrol. De Vereniging van Nederlandse
Gemeenten neemt de rol van werkgeversvereniging voor de sociale werkvoorziening
op zich. De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid draagt er zorg voor
dat een eenmalig bedrag ter beschikking van de VNG wordt gesteld voor een
adequate vervulling van die rol. Dit bedrag dekt tevens de vergelijkbare taken
in het kader van de Wet inschakeling werkzoekenden.De overheidsbijdrage voor de jaarlijkse ontwikkeling van de arbeidskosten
in de sociale werkvoorziening zal geschieden op basis van het hetzelfde model
als voor andere gesubsidieerde sectoren (het zogenaamde post-Waggsmodel).
Dit wordt thans herzien. Voor zover in het model de productiviteitsontwikkeling
in de marktsector een rol speelt, zullen VNG en SZW overleggen over het mitigeren
van deze taakstelling voor de sociale werkvoorziening gelet op de lagere productiviteit
in de sociale werkvoorziening.De leden van de CDA-fractie vragen naar de mogelijkheid van een meer structurele
betrokkenheid van de Wsw-werkgever, consumentenorganisaties en de vakbeweging
bij beleidsontwikkeling op het terrein van de sociale werkvoorziening. In
overleg met de betrokken organisaties zal worden bezien welke vormen van overleg
in de nieuwe situatie adequaat worden geacht. De leden van een aantal fracties hebben vragen gesteld over het verschil
van opvatting tussen de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de
vakbonden over de bespreking van de arbeidsvoorwaardelijke consequenties van
het wetsvoorstel in het kader van het centraal arbeidsvoorwaardenoverleg van
de sociale werkvoorziening.Zoals bekend heeft in het verleden reeds uitvoerig overleg tussen de vakbonden,
de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en de minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid plaatsgevonden. De uitkomsten van dat overleg zijn op 23 maart
1992 neergelegd in een intentieverklaring om te komen tot CAO-vorming voor
de sociale werkvoorziening, mede in het kader van een herziening van de wet.
Deze intentieverklaring wordt nog alijd op hoofdlijnen door alle betrokken
partijen onderschreven en is ook uitgangspunt geweest bij de vormgeving van
de arbeidsvoorwaardelijke aspecten van het thans voorliggende wetsvoorstel.
Eén van de uitgangspunten van de intentieverklaring was dat arbeidsvoorwaardenvorming
zo veel mogelijk aan CAO-partijen moet worden overgelaten en dat aparte regelgeving
op dat onderdeel alleen aan de orde is voor zover dat noodzakelijk is met
het oog op de specifieke doelstelling van de wet.In artikel 8, vierde lid, van het wetsvoorstel zijn in eerste instantie
subsidievoorwaarden opgenomen die betrekking hadden op de betaling van het
minimumloon gedurende de eerste twee jaar van de dienstbetrekking en op een
een arbeidsduur van in beginsel 32 uur per week. Deze subsidievoorwaarden
werden gemotiveerd op grond van de noodzaak een zo groot mogelijk deel van
de doelgroep een arbeidsplaats te bieden en vanuit het streven om Wsw-werknemers
zeker in de eerste fase van hun dienstverband zo veel mogelijk geörienteerd
te houden op de reguliere arbeidsmarkt. Daarover is bij verschillende gelegenheden
buiten het kader van het arbeidsvoorwaardenoverleg met de betrokken organisatie
gesproken.Vanwege de arbeidsvoorwaardelijke neven-effecten van deze subsidievoorwaarden
hebben de vakbonden ABVAKABO en CFO daartegen bezwaar aangetekend en advies
gevraagd aan de Commissie van Arbitrage en Advies. Naar aanleiding van de
gedachtenwisseling die heeft plaatsgevonden tijdens een door de Commissie
van Arbitrage en Advies georganiseerde hoorzitting heeft de Minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid de vakbonden uitgenodigd in het arbeidsvoorwaardenoverleg
voor de sociale werkvoorziening te spreken over de arbeidsvoorwaardelijke
aspecten van het wetsvoorstel. In het overleg hebben de vakbonden, naast de
reeds genoemde subsidievoorwaarden, ook de regeling van de ontslagbescherming
aan de orde gesteld.Het overleg heeft er toe geleid dat in de nota van wijziging een nieuwe
formulering voor artikel 8, vierde lid wordt voorgesteld. In de toelichting
bij het desbetreffende artikel is verwoord welke overwegingen en welke afspraken
in het kader van het arbeidsvoorwaardenoverleg aan deze nieuwe formulering
ten grondslag liggen. Ten aanzien van de ontslagbescherming is geconstateerd
dat de Regionaal Directeur Arbeidsvoorziening op grond van het Buitengewoon
Besluit Arbeidsverhoudingen geen taak heeft op het terrein van de sociale
werkvoorziening aangezien sprake is van een dienstverband met de gemeente.
Tevens is vastgesteld dat de onafhankelijke indicatiecommissie de gemeente
adviseert in ontslagzaken. Voor zover in dat kader aspecten aan de orde zijn
die bij ontslag door een particuliere werkgever door de RDA zouden worden
bezien, zullen de indicatiecommissies dezelfde richtlijnen hanteren als de
RDA. De leden van de fractie van D66 vragen het kabinet wat precies is bedoeld
met de gewijzigde opvattingen over de betekenis van de sociale werkvoorziening
als werkgelegenheidsinstrument voor personen met een handicap.In het verleden was de sociale werkvoorziening het enige alternatief voor
mensen met een lichamelijke, geestelijke of sociale handicap om te werken
aan de ontwikkeling en het behoud van de arbeidsgeschikheid en zodoende uitzicht
te houden op werk in het reguliere bedrijf. Dit is momenteel niet meer het
geval. Er zijn alternatieven, waarvan de Wiw, die nu eveneens bij de Tweede
Kamer ligt, er een is. De sociale werkvoorziening wordt nu meer gezien als
een instrument voor diegenen die echt behoefte hebben aan een beschermde arbeidsomgeving
en die niet op een andere manier met hun handicap een arbeidsprestatie kunnen
leveren.De leden van de RPF-fractie vragen om duidelijkheid over de nadere invulling
van zaken bij lagere regelgeving. In het bestuurlijk overleg met de VNG is
afgesproken hoe het jaarlijks overleg over volume en financiële middelen
zal worden verankerd in artikel 8 van de wet. Voorts is het financieel kader
aangegeven en is er een verdeling van verantwoordelijkheden gemaakt ten aanzien
van de indicatiestelling. De uitwerking van het financieel verdeelmodel geschiedt
op basis van de hoofdlijnen die zijn neergelegd in de notitie «Nadere
contouren van een nieuw verdeelmodel voor de sociale werkvoorziening».
Met betrekking tot de indicatiestelling wordt lagere regelgeving voorbereid.
Onderdeel hierin is de «beslistabel» op basis waarvan kan worden
bepaald of een kandidaat tot de doelgroep hoort en welke arbeidshandicap betrokkene
heeft. Over deze beslistabel is met alle betrokken partijen overeenstemming
bereikt. Ook deze beslistabel is als bijlage bij deze nota gevoegd. Voor het
overige, te weten met name de samenstelling van de indicatiecommissies, de
kwaliteitszorg bij de indicatiestelling, de wijze van betaling van de subsidie,
en de informatievoorziening is de lagere regelgeving nog in voorbereiding. 2. DE BESTUURLIJKE VORMGEVING 2.1. Een gezamenlijke verantwoordelijkheid van Rijk en
gemeentenVoor de beantwoording van de vraag van de leden van de PvdA-fractie naar
de uitkomst van het overleg met de VNG, verwijst het kabinet naar de eerdere
reactie op een gelijkluidende vraag van de leden van de fractie van het CDA.De leden van de VVD-fractie vragen een nadere onderbouwing van een zinsnede
op blz. 6 van de Memorie van Toelichting betreffende de ministeriële
verantwoordelijkheid.De aangehaalde passage geeft aan dat de in het verleden gehanteerde overwegingen
betreffende de ministeriële verantwoordelijkheid in de kern ongewijzigd
zijn gebleven. De totstandkoming van arbeid onder aangepaste omstandigheden
geschiedt op lokaal niveau, maar de minister is politiek aanspreekbaar voor
de instandhouding van de voorziening en een juiste wijze van uitvoering. In
het voorliggende wetsvoorstel is dit met name tot uitdrukking gebracht in
bepalingen betreffende aansturing (centrale normering) en toezicht en verantwoording.
In bijgevoegde nota van wijziging is daaraan bovendien – als uiterste
middel – het instrument aanwijzingsbevoegdheid toegevoegd. 2.2. De verdeling van verantwoordelijkheden tussen Rijk
en gemeentenDe leden van de fractie van de PvdA vragen naar de belangrijkste punten
van afstemming tussen de Wsw en de Wiw.Het kabinet heeft in het kader van de stroomlijning gestreefd naar een
optimale samenhang tussen de Wsw en de Wiw, hetgeen tot uiting komt in: – de toepassing van de sluitende benadering voor jongeren met een
Wsw-indicatie in de Wiw (kamerstukken II 1996/97, 25 122, nr. 3, paragraaf
3.3);– de mogelijkheid om Wsw-werknemers die na herindicatie in staat
blijken om onder normale omstandigheden te werken daartoe een Wiw-dienstbetrekking
aan te bieden en aldus de doorstroming te bevorderen;– de mogelijkheid om exploitatie-overschotten bij de uitvoering
van de Wiw in te zetten voor de Wsw en omgekeerd;– de afstemming van de arbeidsvoorwaarden in de eerste twee jaar
van het dienstverband waardoor niet te beargumenteren inkomensverschillen
en oneigenlijke instroom in de regeling die gunstiger arbeidsvoorwaarden zou
kennen, zo veel mogelijk wordt voorkomen;– de mogelijkheid om de uitvoering van beide regelingen op lokaal
niveau te integreren dan wel af te stemmen en aldus concurrentie tussen regelingen
te voorkomen.Met dit laatste is voor een deel ook de vraag van de aan het woord zijnde
leden beantwoord waarom afstemming noodzakelijk is. Uiteraard gaat het niet
alleen om afstemming met het oog op het voorkomen van concurrentie tussen
regelingen. Afstemming is ook in het belang van uitvoerders, omdat niet goed
te beargumenteren verschillen in de uitvoering tot allerlei problemen kunnen
leiden. Een goede afstemming is bovendien een noodzakelijke voorwaarde om
op gemeentelijke niveau een adequaat geïntegreerd beleid te kunnen voeren.De leden van de PvdA-fractie vragen voorts in te gaan op het onderscheid
dat gemaakt kan worden tussen mensen die door een handicap een afstand tot
de arbeidsmarkt hebben en mensen die om andere redenen die afstand tot de
arbeidsmarkt hebben. Ook vragen zij naar de opvattingen van het kabinet over
de inleenvergoedingen voor Wiw-ers en Wsw-ers.Wsw en Wiw bevatten geen voorschriften ten aanzien van de hoogte van de
inleenvergoeding. Artikel 5 Wsw bepaalt dat voor de door de werknemer verrichte
arbeid dan wel voor ten gevolge van zijn arbeid geleverde goederen of diensten
een vergoeding dient te worden gevraagd die de concurrentieverhoudingen niet
onverantwoord mag beïnvloeden. De Wiw kent een vergelijkbare bepaling
(artikel 6, tweede en derde lid).Binnen deze randvoorwaarden dienen gemeenten voor Wsw- en Wiw-werknemers
inleenvergoedingen vast te stellen die per werknemer kunnen verschillen.Voor de Wiw-dienstbetrekking geldt dat de inleenvergoeding mede dient
ter financiering van de dienstbetrekking. In bijlage 2 van de memorie van
toelichting bij de Wiw wordt een overzicht gegeven van de inleenvergoedingen
die per categorie werknemer nodig zijn om de loonkosten volledig te kunnen
financieren (kamerstukken II, 1996/97, 25 122, nr. 3).De leden van de fractie van de VVD-vragen hoe het kabinet de verantwoordelijkheid
en beleidsvrijheid van gemeenteraden ziet.De verantwoordelijkheid en beleidsvrijheid van het gemeentebestuur betreft
het lokale beleid en de uitvoering als zodanig. De wet en de nadere regelgeving
zijn kaderstellend en voorwaardescheppend. Binnen deze kaders en voorwaarden
heeft de gemeente een grote mate van vrijheid zelf keuzes te
maken. Dit betreft met name de wijze waarop de uitvoering wordt vormgegeven.
Om de belangen en positie van Wsw-kandidaten en -werknemers veilig te stellen
ligt een beperking van de beleidsvrijheid op onderdelen in de rede. Belanghebbenden
moeten in het gehele land vergelijkbare kansen en rechtspositie hebben.De leden van de VVD vragen het kabinet hoe vaak het in het verleden is
voorgekomen dat de rijksoverheid gelden terugvorderde en vragen tevens naar
de oorzaken van de maatregel.De gegevens over afgelopen jaren zijn als volgt. In 1991 betrof het 10
gevallen van terugvordering met een totaalbedrag van ca. f 785 000.
Over 1992 betrof het 14 gevallen met een totaalbedrag van ca. f 2 250 000.
Over 1993 betrof het 15 gevallen met een totaalbedrag van ca. f 1 400 000.
Over 1994 heeft nog geen definitieve afrekening plaatsgevonden.In de meeste gevallen is teruggevorderd in verband met een te hoge volume-opgave
bij de enquêtes. Om dit in de toekomst te voorkomen zijn maatregelen
getroffen. In de eerste plaats is de administratie verbeterd. In de tweede
plaats wordt bij geconstateerde fouten vanaf 1995 binnen het lopende budgetjaar
gecorrigeerd.De vraag van de leden van de VVD-fractie of het in de rede ligt het Wiw-instrumentarium
bij de uitvoering van de Wsw te betrekken, kan in zoverre bevestigend worden
beantwoord, dat de Wiw in bepaalde gevallen als doorstroommogelijkheid voor
Wsw-ers kan fungeren. Wanneer betrokkene niet langer op arbeid onder aangepaste
omstandigheden aangewezen is, kan de Wiw een geschikt instrument zijn om op
termijn wellicht doorstroom naar reguliere arbeid mogelijk te maken.Reagerend op de twijfels, die de leden van de fractie van D66 uiten over
het naar elkaar toegroeien van de rechtspositie tussen Wsw en Wiw, merkt het
kabinet het volgende op. In het kader van de stroomlijning zijn ook de arbeidsvoorwaarden
van Wsw-werknemers en Wiw-werknemers van 23 jaar en ouder meer in overeenstemming
met elkaar gebracht. Het kabinet wijst erop dat na twee jaar – wanneer
is vastgesteld dat betrokkenen vooralsnog op Wsw of Wiw zijn aangewezen –
de beloning van Wsw-werknemers, anders voor Wiw-werknemers, niet is begrensd.
Met name de honorering kan voor Wsw-werknemers na twee jaar dus gunstiger
zijn, zoals door de leden van de D66-fractie wordt voorgestaan.De leden van de RPF-fractie vragen of het kabinet kan aangeven hoe gemeenten
een lokale regie kunnen voeren op het terrein van gesubsidieerde arbeid.Het kabinet acht de gemeentelijke regie noodzakelijk. Het is echter naar
het oordeel van het kabinet niet mogelijk, maar ook niet wenselijk, hiervoor
een blauwdruk te presenteren. Invulling is afhankelijk van de bestaande structuren
en mogelijkheden op lokaal niveau. Beide wetvoorstellen – Wsw en Wiw –
voorzien in een gemeentelijke regie omdat de gemeente in hoofdzaak de inzet
van het instrumentarium bepaalt. De gemeente is verantwoordelijk voor de middelen
die voor gesubsidieerde arbeid beschikbaar zijn. Samenwerking met andere partijen
(met name de Arbeidsvoorzieningsorganisatie en de uitvoeringsinstanties sociale
zekerheid) kan tot maximalisatie van de beschikbare mogelijkheden leiden,
waardoor de gemeenten in staat zijn daadwerkelijk de regie te voeren. Een
goede regie kan voorkomen dat onderscheiden doelgroepen de dupe worden, waar
de leden van de RPF-fractie kennelijk bevreesd voor zijn. 2.3. Een andere wijze van indicerenDe indicering en met name de vraag wie de verantwoordelijkheidheid dient
te dragen voor de indicering is sinds de start van de beleidsoperatie onderwerp
van discussie. Dat is begrijpelijk, gelet op op de «poortwachtersrol»
die de indicatiebeslisser vervult in de toelating tot de regeling. Ook tegen
de nu voorgestelde vormgeving zijn reeds vele bezwaren kenbaar gemaakt. Deze
bezwaren zijn door ons ter harte genomen en een nieuwe afweging onzerzijds
heeft geleid tot een nota van wijziging. In de toelichting op deze nota van
wijziging zijn de overwegingen verwoord die aan de nu door ons gewenste wijziging
ten grondslag liggen. De nota van wijziging geeft antwoord op de vele vragen,
die in het verslag over de indicatie zijn gesteld.De leden van de PvdA-fractie vragen om een overzicht van het formele en
informele overleg dat is gevoerd met de verschillende partijen.In het algemeen kan worden gesteld dat er sinds het verschijnen van de
Nota Stroomlijning in augustus 1995 zeer veel overleg is geweest met de meest
betrokkenen op het gebied van de Wsw. De nota is in de periode september/november
1995 uitgebreid besproken, zowel interdepartementaal als met een groot aantal
betrokken organisaties (ABVAKABO, FNV, FvO en GR, de vier grote steden, CBA/LB,
Landelijke Vereniging JWG/BP, RCO, TICA, VNG en NOSW. Een aantal organisaties
heeft tevens een schriftelijke reactie gegeven (VNG, de vier grote steden,
ABVAKABO, FNV, Arbvo/CBA, FvO, NOSW).Met de VNG is op 18 september 1995 bestuurlijk overleg gevoerd. Daarin
zijn onder meer de mogelijke gevolgen van de voorstellen uit de nota stroomlijning
voor een nieuwe Wet sociale werkvoorziening aan de orde geweest.Ook is in een aantal bestuurlijke eenheden voorlichting gegeven over de
stroomlijning. Op het najaarscongres van het NOSW in Ede op 1 november 1995
is aangegeven hoe het kabinet voornemens de voorstellen uit de nota stroomlijning
te verwerken in de nieuwe Wet sociale werkvoorziening.Op 17 oktober 1995 is de nota stroomlijning besproken met de vaste Commissie
voor Sociale zaken en Werkgelegenheid. Op basis van dit overleg is ambtelijke
een eerste concept voorbereid voor een nieuwe Wet sociale werkvoorziening.
Ook over dit concept, en wel met name ten aanzien van de doelgroepdefinitie
en de indeling in drie categorieën van arbeidshandicap, is wederom uitgebreid
ambtelijk overleg gevoerd met de eerder genoemde organisaties.In december 1995 is de SER om advies gevraagd over de nota stroomlijning.
De SER heeft op 16 februari 1996 advies uitgebracht.Met de VNG vond op 7 februari 1996 bestuurlijk overleg plaats over het
concept-voorstel. Op 7 maart 1996 werd het bestuurlijk overleg met de VNG
voortgezet, waarbij met name over de overgangssituatie en de overdracht van
de werkgeversrol is gesproken. In de periode waarin het wetsconcept voor advies
bij de Raad van State lag (maart – juni 1996) is twee maal met de VNG
ambtelijk overlegd over overname van de werkgeversrol. Met de AbvaKabo, de
Federatie van Ouderverenigingen en de Gehandicaptenraad is verder ambtelijk
gesproken over de indicatiestelling. Op 13 juni 1996 is wederom met de VNG
bestuurlijk overlegd over de indicatiestelling, de voorwaarden voor overname
van de werkgeversrol door de VNG, de subsidievoorwaarden en het verdeelmodel
in de nieuwe wet, de effecten van de nieuwe wet. Tot slot is in juli nog een aantal malen ambtelijk met VNG/NOSW overleg
gevoerd, onder meer over de uitgangspunten en aannames die door het onderzoekbureau
Moret, Ernst & Young werden gehanteerd bij de bepaling van de vergoedingenniveaus
voor de drie categorieën arbeidsgehandicapten, en de ontwikkeling van
een nieuw verdeelmodel sw. Alles overziende deelt het kabinet geenszins de
opmerkingen dat er niet of onvoldoende overleg zou zijn gevoerd.In antwoord op de vraag van de PvdA-fractie wat «nieuw» betekent
in de zin «De hier geschetste constructie met een nieuw element van
ministeriële verantwoordelijkheid», op blz. 11 van de Memorie van
Toelichting, het volgende. In het wetsvoorstel is nog opgenomen dat de indicatiestelling
op rijksniveau zou gaan plaatsvinden. Dit zou een nieuw element zijn in de
ministeriële verantwoordelijkheid, omdat in de huidige situatie de indicatiestelling
op het niveau van de gemeente ligt. In bijgevoegde nota van wijziging kiest
het kabinet alsnog voor een gemeentelijke verantwoordelijkheid, zij het met
een geheel nieuwe wijze van vormgeven met het oog op deskundigheid en onafhankelijkheid.De leden van de VVD-fractie willen weten of het niet raadzaam zou zijn
de onafhankelijke indicatiecommissies in te stellen per gebied van de samenwerkende
gemeenten onder voor het hele land geldende regels voor wat betreft criteria
voor benoeming van de leden van de commissie, hun deskundigen, bevoegdheden
en toelatingscriteria.In het overleg met de VNG is de schaalgrootte aan de orde geweest. Hieruit
is naar voren gekomen dat het in lijn is met de bestuurlijke verantwoordelijkheid
van de gemeente, dáár de verantwoordelijkheid voor de instelling
van de commissies neer te leggen. In de bestaande situatie is de indicering
veelal op het niveau van de bestuurlijke eenheid geregeld. Er is geen reden
om aan te nemen dat dit schaalniveau in de nieuwe situatie niet ten minste
kan worden gehandhaafd. Het kabinet is er ook voorstander van dat gemeenten
op een groter schaalniveau samenwerken, maar erkent de eigen afweging die
gemeenten op dit punt kunnen maken. Uit oogpunt van eenduidigheid en efficiency
kan een grotere schaal zeker voordelen hebben. Met name dat laatste is ook
in het belang van gemeenten. Overigens behoeven gemeenten niet een commissie
apart in te stellen maar kan ook een (bestaande) organisatie worden aangewezen
om – onder de voorwaarden die de Wsw stelt – het indicatie-onderzoek
uit te voeren. Ook dit biedt goede mogelijkheden voor intergemeentelijke samenwerking
via een gezamenlijk aangewezen commissie.In antwoord op de vraag van de leden van de fractie van de VVD of er met
betrekking tot de indicatiestelling een beroepsmogelijkheid is kan worden
opgemerkt dat er geen beroepsmogelijkheid is tegen het advies van de onafhankelijke
adviescommissie (dit is immers op zichzelf nog geen formele beslissing), maar
uiteraard wel tegen de beslissing van het gemeentebestuur. Belanghebbende
kan een bezwaarschrift indienen bij het gemeentebestuur. De beslissing op
het bezwaar is een voor beroep vatbare beschikking. Voor beroep kan belanghebbende
zich wenden tot de sector Bestuursrecht van de rechtbank nadat dus eerst de
bezwaarprocedure bij het orgaan dat de bestreden beslissing heeft genomen –
in casu het gemeentebestuur – is doorlopen.Overigens ligt het in de rede dat het advies van de indicatiecommissie
niet alleen bij de aanvankelijke beslissing van het gemeentebestuur, maar
ook in de fase van bezwaar en beroep een rol speelt. De leden van de VVD-fractie benadrukken het aspect van onafhankelijkheid
en vragen naar de functie van de lokale adviescommissie en willen weten welke
deskundigheden daarin vertegenwoordigd moeten zijn.Het kabinet staat een onafhankelijke adviescommissie voor ogen. De onafhankelijkheid
komt tot uitdrukking in de samenstelling van de commissie. Door definiëring
van onverenigbaarheid van functies kan worden voorkomen dat specifieke belangen
in de commissie worden behartigd. Met name valt te denken aan het bedrijfsbelang
van de sociale werkvoorziening; om die reden kan niet worden toegestaan dat
het Wsw-bedrijf in de commissie is vertegenwoordigd. Aanvullend kan onafhankelijkheid
worden gewaarborgd door de commissies op basis van deskundigheid samen te
stellen. In de wet is bepaald dat in de commissie in elk geval zitting hebben
een arbeidskundige, een arbeidsmarktdeskundige, een arts en een psycholoog.
Hiermee zijn de minimaal vereiste deskundigheden aangeven. Voor zover het
nodig zou blijken hierover aanvullende regels te stellen biedt de wet hiertoe
de mogelijkheid.Het belang van een onafhankelijke en deskundige samenstelling heeft alles
te maken met de functie van de gemeentelijke adviescommissie. Deze commissie
verzorgt het feitelijk indicatieonderzoek. Het kan nodig zijn dat delen van
het onderzoek worden uitbesteed aan derden, maar de commissie heeft steeds
de regie. De commissie van deskundigen verzamelt alle relevante informatie
en stelt op basis daarvan, uitgaande van de vereisten ten aanzien van doelgroepvaststelling
in wet- en regelgeving, een advies op. Dit deskundigenadvies wordt aan het
gemeentebestuur voorgelegd, die de beslissing neemt. De kern van de indicatiestelling
ligt dus bij de onafhankelijke adviescommissies. Daar vindt immers de feitelijke
beoordeling plaats, waarover aan het gemeentebestuur wordt gerapporteerd.De leden van de RPF-fractie willen weten in hoeverre momenteel werkelijk
sprake is van structurele bevoordeling of achterstelling van bepaalde groepen
gehandicapten door de gemeenten. Op het verzoek te reageren op het rapport
«Indicatiestelling Wsw» van SGBO wil het kabinet graag ingaan,
alsmede op de vraag van deze leden in hoeverre er sprake is van verschillen
in de indicatiestelling in de verschillende regio's.Het kabinet heeft het rapport van SGBO met belangstelling gelezen. Het
kabinet acht het met name van belang de uitkomsten van het rapport te interpreteren
in het licht van de nieuwe wet. Onder het regime van de nieuwe wet is de indeling
in categorie van arbeidshandicap bepalend voor het hoogte van het subsidiebedrag.
Het is de bedoeling verschillende normbedragen voor de verschillende arbeidshandicapcategorieën
te hanteren. Hiervoor is gekozen om de verschillen in netto toegevoegde waarde
en netto kosten tussen een zwaar, een midden en een licht gehandicapte te
compenseren. Dit is ook in lijn met het advies van de commissie-Houben, zij
het dat deze heeft gesuggereerd een gemiddeld bedrag voor alle categorieën
te hanteren met een premie daarbovenop bij plaatsing van bijzondere categorieën,
zoals zwaar gehandicapten (Commissie-Houben: «In werk voorzien, contouren
voor een versterking en verbreding van de werkvoorziening», 1994, blz.
80). Het hanteren van indeling in arbeidshandicapcategorie als maatstaf bij
de bekostiging biedt de mogelijkheid de samenstelling van de populatie naar
arbeidshandicapcategorie permanent te volgen. Over vragen waarop het SGBO-rapport
geen antwoord heeft kunnen geven, zoals met betrekking tot de deelname (uitstroom)
van matig gehandicapten, kan dan volstrekte duidelijkheid bestaan en zonodig
kan worden bijgestuurd.Duidelijk is – zoals in paragraaf 3.1 nader is uitgewerkt –
dat de Wsw-capaciteit landelijk forse verschillen vertoont en dat ook de omvang
van de instroom sterk verschilt. Dit heeft voor een deel een historische achtergrond. Uit de verschillen in de cijfers kan echter niet zonder
meer worden geconcludeerd welke verschillen in benadering van doelgroepen
een rol spelen. In de Memorie van Toelichting (Kamerstukken II, 1995/'96,
24 787, nr. 3, blz. 43) is aangegeven dat de nieuwe systematiek van indicatiestelling
er naar verwachting toe zal leiden dat een veel gelijkmatiger verdeelde instroom
van nieuw-geïndiceerden op de wachtlijst ontstaat.Het versterkte accent op kwaliteitsborging in combinatie met de centrale
normering ten aanzien van de doelgroepbepaling en het indicatieproces maakt
de noodzaak van een indicatiestelling onder centrale regie, hetzij onder verantwoordelijkheid
van een zelfstandig bestuursorgaan, hetzij onder verantwoordelijkheid van
een rijksdienst, in feite overbodig. Uit oogpunt van evenwichtige bestuurlijke
verantwoordelijkheden vergt centralisatie wel een zeer zware bewijslast. Het
kabinet is op basis van heroverweging tot de conclusie gekomen dat een vormgeving
die meer aan de bestaande bestuurlijke verhoudingen recht doet en toch voldoet
aan het uitgangspunt van onafhankelijkheid en objectiviteit, mogelijk is.In dat licht moet ook de eerdere stap worden gezien, die de leden van
de RPF-fractie graag breder toegelicht willen zien, om het zbo-model in te
wisselen voor een model met een rijksdienst. Gegeven de mogelijkheid van centrale
normering op procedureel en inhoudelijk vlak kan naar het oordeel van het
kabinet het feitelijke indicatie-onderzoek zonder risico van belangenverstrengeling
op het niveau van de gemeente plaatsvinden, maar wel op afstand van het gemeentebestuur.
Hiermee wordt ook voorkomen dat vanuit het centrale niveau, het ministerie,
een groot aantal regionale commissies moet worden aangestuurd, hetgeen immers
een aanzienlijke bestuurlijke last zou impliceren. Bij een volledige verschuiving
van de indicatiestelling naar het niveau van de rijksoverheid is ook de herkenbaarheid
voor de burger in het geding. Het bezwaar van een grotere afstand tussen burger
en verantwoordelijke overheid doet zich ook in het model waarin een rijksdienst
de beslissing neemt nog gevoelen, maar dit bezwaar is met het jongste voorstel
van tafel.Een ander punt betreft de vraag van de leden van de RPF-fractie naar het
aangekondigde overleg met de VNG om tot bevordering van bundeling op bovenlokaal
niveau te komen. Voor het antwoord van het kabinet op deze vraag wordt verwezen
naar de reactie op een vraag van de leden van de VVD-fractie naar de mogelijkheid
van instelling van indicatiecommissies per gebied van samenwerkende gemeenten.De leden van de fractie van de RPF vragen voorts naar de samenstelling
van de indicatiecommissies. Aan dit onderwerp is door het kabinet eveneens
eerder in deze nota al aandacht besteed. Het is zeker niet de bedoeling dat
gemeentebestuurders daar zitting in nemen. Het kabinet staat een onafhankelijke
adviescommissie voor ogen, met een zodanige definiëring van onverenigbaarheid
van functies dat wordt voorkomen dat specifieke belangen in de commissie worden
behartigd. Het kabinet meent voldoende waarborgen te hebben ingebouwd om te
zorgen dat gemeenten geen onaanvaardbare spanning ondervinden ten aanzien
van de verantwoordelijkheid voor zowel de sociale als de bedrijfsmatige aspecten
van de sociale werkvoorziening. De spanning die er onvermijdelijk is wordt
door de centrale normstelling en sturing op kwaliteit voldoende beheersbaar
gemaakt. Het toezicht en de conditionering van de kwaliteitsborging fungeren
als «spanningsmeter» aan de hand waarvan, indien dit onverhoopt
noodzakelijk is, de gemeente kan worden gecorrigeerd.Verder vragen de leden van de RPF-fractie of het voorgestelde model niet
leidt tot teveel bureaucratische rompslomp en vragen deze leden inzicht in
de wijze waarop beschikkingen tot stand komen. In het nieuw voorgestelde model neemt het gemeentebestuur de beslissing
op basis van een advies van de onafhankelijke indicatiecommissie. De beslisser
zal steeds met name afgaan op het dossier zoals dit door de adviescommissie
wordt aangereikt. Zowel feitelijk als formeel (Algemene wet bestuursrecht)
is het oordeel van de adviseur zwaarwegend. Indien daartoe aanleiding bestaat
kan worden terugverwezen voor nadere informatie of eventueel nader onderzoek.
Het risico van bureaucratische rompslomp is in een model waarbij alle lokaal
samengestelde dossiers centraal moeten worden bekeken, inderdaad niet denkbeeldig.
Nu alle handelingen op het lokaal niveau plaatsvinden, is dit risico naar
het oordeel van het kabinet niet langer aanwezig.Ten slotte vragen de leden van de fractie van de RPF naar de mogelijkheid
van het vragen van een second opinion.Het mogelijk maken van een second opinion in de zin van het consulteren
van een andere indicatiecommissie dan de indicatiecommissie die in eerste
instantie heeft geadviseerd, is niet zondermeer mogelijk. Indien betrokkene
het niet eens is met de beslissing kan uiteraard gebruik worden gemaakt van
de reguliere bezwaar- en beroepsprocedures. In dat kader kunnen andere deskundigen
worden ingeschakeld. Het invoeren van een algemeen recht op second opinion
kan vanwege de ingrijpende gevolgen die dit voor de uitvoering zou hebben
naar het oordeel van het kabinet niet aan de orde zijn.Het kabinet heeft uiteindelijk ook zwaar laten wegen dat van belang is
dat de indicatiestelling zo dicht mogelijk bij de doelgroep plaatsvindt, dit
in antwoord ook op een vraag van de leden van de SGP-fractie terzake. Met
de nota van wijziging erkent het kabinet bij nader inzien dat het nemen van
een jaarlijks groot aantal individuele beslissingen in deze situatie doelmatiger
decentraal in plaats van centraal kan worden uitgevoerd.Het kabinet wil hier tevens ingaan op vragen van de leden van de fractie
van de SGP, die willen weten of het voorstel met betrekking tot de indicatiestelling
ingegeven is door het feit dat gemeenten wellicht te ruimhartig zijn geweest
in hun toelatingsbeleid. De leden van de SGP-fractie vragen of de bestaande
indicatiestelling op gemeentelijk niveau geleid heeft tot onacceptabele verschillen
in benadering en omvang van de doelgroep, waaruit dit dan blijkt en tot welke
praktische bezwaren dit heeft geleid.Dat ruimhartig toelatingsbeleid volgens het eerdergenoemde SGBO-rapport
niet is aangetoond, is maar ten dele geruststellend. Het rapport van onderzoek
uitgevoerd door de Inspectie voor de Volksgezondheid, dat bij brief van 29
november 1996 aan de Tweede Kamer is toegezonden, laat zien dat in een groot
deel van het overigens beperkt aantal onderzochte gevallen de keuringsadviezen
van de bij indicering onderzochte personen in het dossier onvoldoende worden
onderbouwd met medische gegevens. Dit betekent dat het in de praktijk kan
voorkomen dat onvoldoende zekerheid bestaat dat personen inderdaad op de sociale
werkvoorziening aangewezen zijn. De uitkomsten van het rapport van de Inspectie
voor de Volksgezondheid geven dan ook aan dat de stelling van SGBO niet altijd
opgaat.De vraag van de leden van de SGP-fractie of er in de huidige situatie
verschil in benadering is tussen doelgroepen heeft het kabinet in reactie
op een vraag van de leden van de RPF-fractie al meegenomen. Verschillen behoeven
op zich niet tot praktische bezwaren te leiden, maar het kabinet hecht wel
aan een evenwichtig verdeelde instroom van nieuw geïndiceerden op de
wachtlijst. De leden van de SGP-fractie vragen naar de omvang van de beoogde dienst
en de daarmee gemoeide kosten.Hoewel de omvang van de aanvankelijk beoogde landelijke dienst nu niet
langer relevant is, is de vraag naar de dekking van op landelijk niveau te
maken kosten wel van belang. Kosten van centrale taken komen ten laste van
het macrobudget Wsw. In de nieuwe situatie blijft het zwaartepunt bij de gemeenten
liggen, die hun kosten uit het toegekende Wsw-budget kunnen dekken. De nieuwe
taken op centraal niveau bij het ministerie betreffen alleen nog de voorgenomen
kwaliteitsbevordering, in aanvulling op de beleidsmatige sturing en het toezicht.
Dit is een taak van veel geringere omvang dan het totale takenpakket van de
aanvankelijk beoogde rijksdienst. Voor zover dit leidt tot meerkosten ten
opzichte van de huidige situatie, kan dekking uit het macrobudget aangewezen
zijn.Het kabinet vertrouwt erop dat de leden van de SGP-fractie in hetgeen
eerder in deze nota is aangegeven, afdoende antwoord hebben gekregen op hun
vraag of een decentrale indicatiestelling niet voor een overzichtelijker constructie
zorgt. Het nieuwe model brengt een heldere scheiding aan tussen beleidsmatige
aansturing (inclusief kwaliteit) en toezicht enerzijds en uitvoering anderzijds.
De verantwoordelijkheid voor de indicatiestelling wordt niet langer over twee
bestuurslagen verdeeld, maar blijft bij de gemeente.De vraag van de aan het woord zijnde leden naar een schets van «voors
en tegens» van een decentrale ten opzichte van een centrale opzet, acht
het kabinet van belang, ook nu een andere weg is ingeslagen. Het is noodzakelijk
inzicht te hebben in de waarde van de verschillende opties voor de oplossing
van de ervaren problemen. De «voors en tegens» zijn in het voorgaande
bij de beantwoording van verschillende vragen aan de orde gekomen. Het kabinet
volstaat daarom op deze plaats met een korte recapitulatie, waarbij alleen
de in de optiek van het kabinet meest belangrijke beoordelingsaspecten zijn
meegenomen.Het centrale model heeft als voordeel, vanuit rijksoptiek bezien, dat
een directe manier van aansturing mogelijk is, dat de beslissing ook formeel
onafhankelijk van de uitvoering wordt genomen, en dat op centraal niveau maximaal
overzicht van uitvoeringsinformatie bestaat. Dit kan de kwaliteit en uniformiteit,
die in de huidige situatie onvoldoende is gegarandeerd, veilig stellen. Het
centrale model heeft echter ook een groot aantal nadelen, waaronder met name
het risico van bureaucratie, de centralisatie van de uitvoering, en de grote
afstand tot de burger.Het nu gekozen decentrale model heeft als voordeel dat de bestaande bestuurlijke
verhoudingen intact worden gelaten, terwijl – gegeven de gecreëerde
randvoorwaarden – de inhoudelijke en procedurele kwaliteit in hoge mate
is veilig gesteld.De leden van de SGP-fractie vragen waarom met betrekking tot de indicatiestelling
niet een aan de zorgsector conforme regeling in het wetsvoorstel is opgenomen.
De aan het woord zijnde leden willen weten welke van de argumenten in het
kader van de Overgangswet verzorgingstehuizen in verband van het onderhavige
wetsvoorstel niet van toepassing zijn.Het kabinet is van mening dat met de wijzigingen die nu in het wetsvoorstel
zijn opgenomen, zo dicht mogelijk wordt aangesloten bij de keuzes die voor
de indicatiestelling in de zorgsector zijn gemaakt. Ondanks de inhoudelijke
verschillen, zoals het ontbreken van het arbeids- en arbeidsmarktaspect in
de indicatieorganen zorgsector, is er op het punt van vormgeving en aansturing
een zo groot mogelijke eenduidigheid gecreëerd. Dat bevordert ook dat
het indicatieorgaan zorgsector, zodra de AWBZ indicatiebeoordeling nieuwe
stijl is ingevoerd (uiterlijk 1 januari 1998) en de indicatiecommissie Wsw
samenwerken, waarbij bijvoorbeeld kan worden gedacht aan de mogelijkheid
van het aangaan van personele unies of het verrichten van feitelijke indicatietaken
Wsw door een indicatieorgaan zorgsector. Gemeenten kunnen desgewenst waar
mogelijk aansluiting realiseren. Voorwaarde is wel dat de indicatiestelling
blijft voldoen aan de eisen die in het kader van de Wet sociale werkvoorziening
worden gesteld, zoals qua samenstelling (deskundigheid) en werkwijze van de
indicatiecommissie.Het gescheiden indiceren staat overigens op zich het realiseren van een
naadloze aansluiting tussen de sociale werkvoorziening en de zorgsector niet
in de weg. De nadere concretisering van de doelgroepomschrijving, zoals aangegeven
in de Memorie van Toelichting (Kamerstukken II, 1995/96, 24 787, nr.
3, blz. 14) staat hier garant voor. Het pleidooi voor een beslissingsbevoegdheid
op gemeentelijk niveau is overgenomen.Het kabinet vertrouwt erop dat de leden van de SP-fractie hun vragen waarom
de oplossing niet wordt gezocht in het opdragen van de indicatiestelling aan
een onafhankelijke en deskundige commissie op gemeentelijk niveau, in deze
nota en de nota van wijziging reeds afdoende beantwoord hebben gezien. Alles
overziende ligt een gemeentelijke indicatie naar het oordeel van het kabinet
inderdaad meer voor de hand. De beslissingsbevoegdheid kan dan bij het gemeentebestuur
komen te liggen, die deze bevoegdheid desgewenst kan mandateren aan de adviescommissie.De leden van de SP-fractie vragen ten slotte hoe de (financiële)
gevolgen van een herverdeling moeten worden opgevangen in regio's die thans
veel Wsw-plaatsen hebben. De door de leden van de SP-fractie bedoelde herverdeling
zal in eerste instantie het gevolg zijn van de gewijzigde wijze van indicering
en de aangepaste omschrijving van de doelgroep. De gevolgen hiervan zullen
optreden langs de weg van de geleidelijkheid door een herverdeling van de
bestaande vacature-ruimte. De afname van de rijksvergoeding in dergelijke
regio's wordt alsdan in belangrijke mate gecompenseerd doordat ook minder
arbeidsplaatsen worden gerealiseerd.Gerichte herverdeling van budgetten op grond van sociaal-demografische
factoren zal in de eerst komende jaren niet worden geëntameerd, in afwachting
van de effecten van de gewijzigde indicatiestelling.De leden van de D66-fractie stellen een aantal specifieke vragen over
de samenhang tussen Wsw en Wiw, alsmede over de voor- en nadelen van een gezamenlijke
uitvoering van Wsw en Wiw. Deze leden stellen vragen over het risico op verdringing
tussen regelingen en met name het onder druk komen te staan van de doelgroep
van de Wsw als gevolg van de Wiw.De stroomlijning van de regelingen voor gesubsidieerde arbeid heeft tot
doel te komen tot een verbetering van de afstemming van deze regelingen. De
veelheid aan benaderingen, regelingen en instrumenten heeft geleid tot een
ondoorzichtig systeem. Ook is er sprake van moeilijk te beargumenteren verschillen
op het terrein van de arbeidsvoorwaarden. Met de herziening van de Wsw en
de totstandkoming van de Wiw heeft het kabinet beoogd hier verbetering in
aan te brengen. Beide regelingen geven geen bijzondere voorschriften voor de vormgeving
van de uitvoeringsorganisatie. Gemeenten kunnen rekening houdend met de locale
omstandigheden hiervoor de meest optimale vorm kiezen. Dit kan zijn één
geïntegreerde uitvoeringsorganisatie voor Wsw en Wiw, maar het is bijvoorbeeld
ook denkbaar om de detachering van Wsw- en Wiw-werknemers en de uitvoering
van het begeleid werken in één organisatie onder te brengen
naast de bedrijfsorganisatie met «traditionele» Wsw- arbeidsplaatsen. Het kabinet verwacht niet dat de Wsw-doelgroep ten gevolge van de Wiw
onder druk komt te staan. De Wsw als afzonderlijke wet voor personen met een
arbeidshandicap heeft immers tot doel door middel van taakstellingen te bewerkstelligen
dat voor deze categorie arbeidsplaatsen worden gecreëerd. 3. DE DOELGROEP 3.1. InleidingDe leden van de fractie van de PvdA vragen het kabinet aan te geven welke
mogelijkheden er nu zijn of in de nabije toekomst kunnen worden geschapen
voor mensen die nu nog binnen, maar straks buiten de doelgroep van de Sw vallen
en behoren tot diegenen die een afstand tot de arbeidsmarkt hebben.Personen die volgens de nieuwe omschrijving niet meer tot de doelgroep
van de sociale werkvoorziening behoren zijn personen die weliswaar een afstand
tot de reguliere arbeidsmarkt hebben, maar die niet zijn aangewezen op de
specifiek aangepaste omstandigheden die de sociale werkvoorziening kan bieden.
Het is de taak van de Arbeidsvoorzieningsorganisatie, de gemeenten en de uitvoeringsinstanties
sociale zekerheid om in onderlinge samenwerking de inschakeling van deze groep
in het arbeidsproces te bevorderen. Voor de bemiddelingsactiviteiten van de
Arbeidsvoorzieningsorganisatie zijn de afspraken van belang die zullen worden
gemaakt over de aanwending van het prestatiebudget. Deze zullen ook betrekking
hebben op diegenen die in de nieuwe situatie niet langer tot de doelgroep
van de sociale werkvoorziening behoren. Vanuit gemeentelijk perspectief is
in dit verband met name het instrumentarium van belang dat de gemeenten met
de voorziene Wet inschakeling werkzoekenden ter beschikking krijgen.Ten aanzien van de groep die thans reeds op de wachtlijst van de sociale
werkvoorziening is geplaatst maar die niet aan de nieuwe doelgroepomschrijving
voldoet is de eerder genoemde afspraak van belang die met de VNG is gemaakt.
Gemeenten zullen aan deze groep bijzondere aandacht geven en het is tevens
de bedoeling dat zij afzonderlijk geregistreerd blijven, zodat duidelijk zicht
blijft bestaan op hun positie en de voor hen verschillende beschikbare alternatieven.De leden van de fractie van de PvdA vragen voorts in de criteria op te
nemen «het hebben van een reële kans op een functie».Over de doelgroepafbakening heeft overleg plaatsgevonden met de opstellers
van het rapport «Sociale Werkvoorziening Stroomopwaarts!». Het
kabinet heeft uit het overleg de conclusie getrokken dat de beslistabel terzake
van de doelgroepvaststelling een adequaat handvat biedt om de doelgroep in
de praktijk af te bakenen. In de toelichting op de beslistabel is aangegeven
dat bij de boordeling of iemand in staat is onder normale omstandigheden arbeid
te verrichten tevens relevant is wat in de desbetreffende regio en in de desbetreffende
branches mogelijk en gebruikelijk is. Het overleg met de belangenorganisaties
heeft nog tot een aanpassing geleid waar het de ondergrens betreft. Deze beslistabel
is als bijlage bij deze nota gevoegd, zodat de Kamer daar kennis van kan nemen.De leden van de PvdA-fractie vragen om een reactie op recente ontwikkelingen
in België waar wordt overwogen regelingen te treffen voor personen die
niet voldoen aan de criteria voor beschutte tewerkstelling. De door de leden
van de PvdA-fractie aangeduide problematiek kan in alle situaties
optreden waar voor bepaalde categorieën met een achterstandspositie op
de arbeidsmarkt werkgelegenheidsinstrumenten in het leven zijn geroepen en
niet voor andere categorieën, die evenmin veel kans hebben op een reguliere
baan. In een dergelijke situatie ontstaat gemakkelijk aandrang om hetzij de
bestaande voorzieningen ook voor de andere categorie open te stellen, hetzij
een vergelijkbare voorziening voor deze categorie in het leven te roepen.
Vanuit de betrokken voorziening is het bovendien aantrekkelijk aan die aandrang
toe te geven, zeker als het om naar verwachting meer productieve werknemers
gaat.Met de nieuwe regeling voor de sociale werkvoorziening, in combinatie
met het voorstel voor een Wet inschakeling werkzoekenden, wordt aan de gemeenten
de mogelijkheid geboden om op lokaal niveau een optimaal afgestemd pakket
aan voorzieningen in het leven te roepen zodat wordt voorkomen dat bepaalde
categoriëen met een achterstandspositie onbedoeld niet aan bod komen.
Onder andere door de mogelijkheid ook binnen Wsw-bedrijven detacheringen op
grond van de Wiw te realiseren ontstaat de mogelijkheid aan een groot scala
van specifieke behoeften tegemoet te komen. Doordat sprake is van twee afzonderlijke
regelingen wordt gewaarborgd dat de hoge subsidiebedragen uitsluitend kunnen
worden aangewend voor personen die door verstandelijke, psychische of lichamelijke
beperkingen zijn aangewezen op specifiek aangepaste omstandigheden.Leden van de fractie van de PvdA hebben elders in het verslag met nadruk
vragen gesteld inzake de mogelijkheid om mensen in dienst te nemen die geen
afstand tot de arbeidsmarkt hebben – uiteraard zonder subsidie –
wanneer dat een effectieve bedrijfsvoering bevordert.Ook de leden van de VVD vragen of het mogelijk is naast toekomstige Wiw-werknemers
ook niet Wiw-werknemers in een bedrijf dat de Wsw uitvoert te plaatsen, indien
daardoor extra werkgelegenheid voor Wsw- werknemers wordt gecreëerd zonder
dat de doorstroming in gedrang komt.Het wetsvoorstel stelt geen grenzen aan het aantal werknemers zonder Wsw-dienstbetrekking
in een Wsw-bedrijf. Het is aan de gemeenten om op dit punt tot de keuze van
een optimale verhouding te komen die voldoende werk genereert voor de werknemers
met een Wsw-dienstverband en die bovendien de integratie zo veel mogelijk
bevordert. Het valt zeker niet uit te sluiten dat door de grotere mogelijkheden
op dit punt de Sw-bedrijven geleidelijk van karakter zullen veranderen. In
antwoord op de vraag van de leden van de PvdA-fractie naar de positie van
het ambtelijk personeel, zij opgemerkt dat in de nieuwe situatie ook de rechtsvorm
van het Sw-bedrijf wordt vrijgelaten, zodat de gemeenten de mogelijkheid hebben
voor het begeleidend personeel en het andere niet-Wsw-personeel een andere
dan de ambtelijke rechtspositie te kiezen.De leden van de fracties van de PvdA vragen naar aanwijzingen dat de laatste
jaren nog steeds niet scherp genoeg wordt geïndiceerd. De leden van de
PvdA-fractie stellen tevens de vraag of nog steeds sprake is van een onevenredige
regionale spreiding in de indicatiestelling. Voor wat betreft dit laatste
punt kan het kabinet bevestigen dat nog steeds grote regionale verschillen
bestaan in de frequentie waarmee personen voor de sociale werkvoorziening
worden geïndiceerd. Wanneer het aantal personen op de wachtlijst wordt
afgezet tegen de potentiële beroepsbevolking per provincie dan blijkt
dat in de provincies Groningen, Friesland, Drenthe, Overijssel en Limburg
40–100% meer personen worden geïndiceerd dan het landelijk gemiddelde.
Dat zijn dezelfde provincies die ook voor wat betreft het aantal beschikbare
Wsw-arbeidsplaatsen duidelijk bovengemiddeld scoren. Voor wat betreft de handelwijze met betrekking tot de indicatiestelling
in de huidige situatie zij verwezen naar het rapport «Medische beoordelingen
in het kader van de toelating tot de personenkring van de Wsw,» dat
de Inspectie voor de Gezondheidszorg van het Ministerie van VWS heeft doen
verrichten en dat op 29 november jl. aan de Tweede Kamer ter kennis is gebracht.
Hierover kan het volgende worden vermeld.In een nadere reactie op vragen van het lid van de Tweede Kamer de heer
Rosenmöller (nr. 2959602320, ingezonden op 16 november 1995, met kenmerk
TZ/UTG/96/668-2) inzake mogelijk niet bedoeld gebruik van de Wet Sociale Werkvoorziening
heb ik de Kamer meegedeeld dat de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ)
toezegde een onderzoek in te stellen naar de zorgvuldigheid van het medisch
handelen en de vastlegging daarvan door de betrokken keuringsartsen. In mijn
brief met kenmerk AM/RAW/96/2578 van 29 november jl. heb ik het verslag van
de Inspectie gepresenteerd.De bevindingen van de IGZ, zoals neergelegd in de eindrapportage van het
onderzoek van IGZ, hebben de gerezen twijfels over een juiste indicatiestelling
niet weggenomen, eerder versterkt. Uit het onderzoek blijkt dat, voor zover
de betrokken artsen hun oordeelsvorming vastgelegd hebben in de dossiers,
deze documentatie duidelijke lacunes vertoont.De IGZ geeft naar aanleiding van het onderzoek de volgende aanbevelingen:– De medische keuring ten behoeve van de Wsw dient te worden uitgevoerd
door adviserend artsen die een onafhankelijke positie hebben ten opzichte
van de kandidaat, zijn laatste werkgever en het betreffende werkverband.– De adviserend arts dient, waar mogelijk, medisch relevante feiten
zelf vast te stellen en indien noodzakelijk navraag te doen bij andere artsen
of instellingen.– De relatie tussen de informatie die de adviserend arts verzamelt,
en het daaruit voortvloeiende Wsw-advies dient in het beoordelingsdossier
te worden geëxpliciteerd. Het Wsw-advies moet worden onderbouwd door
informatie die de adviserend arts heeft verzameld.– De beroepsorganisaties dienen de richtlijnen voor beoordelingen
vast te stellen en de medische standaard bij beoordelingen in een protocol
vast te leggen. Hierbij dienen mede de eisen te worden vastgesteld waaraan
het dossier inhoudelijk dient te voldoen.– De betekenis en het gewicht van het Wsw-advies in relatie tot
de uiteindelijke beslissing tot opname in de personenkring van de Wsw dient
te worden geëxpliciteerd.De bevindingen, conclusies en aanbevelingen van de IGZ sluiten goed aan
bij het voorgenomen beleid inzake de toelating tot de sociale werkvoorziening.
Er worden duidelijke argumenten geleverd voor het beter regelen van de indicatiestelling.
In het onderhavige wetsvoorstel, en in de daarbij in voorbereiding zijnde
verdere regelgeving, wordt daarin in belangrijke mate voorzien.Zowel de onafhankelijkheid van de betrokken deskundigen, een stapsgewijze
oordeelsvorming en de schriftelijke verantwoording daarvan, alsook de procedurele
en inhoudelijke toetsing zijn onderwerpen waaraan veel aandacht besteed wordt.
Hiermee worden voldoende waarborgen gecreëerd voor een objectieve en
onafhankelijke toelating.Bij de definitieve vormgeving van de indicatiestelling volgens de herziene
Wsw is het toezicht een punt van aandacht. Voorwaarden voor toezicht zijn
overigens handhaafbare, in de wet verankerde, normen.Overigens wijzen de reacties uit «het veld», waarop eerder
in deze nota is ingegaan, erop dat het expliciteren van de vraagstelling bij
de indicatie, zoals is vorm gegeven in de zogenaamde beslistabel,
de interpretatieruimte van de bij de indicatiestelling betrokken deskundigen
beduidend inperkt. In die zin zouden situaties als door de IGZ onderzocht
bij de voorgenomen opzet niet gemakkelijk meer voor kunnen komen, evidente
«malpractice» daargelaten.Het materiële oordeel moet zijn dat het onderzoek heeft uitgewezen
dat hier de wet in een aantal gevallen naar de zin en strekking niet deugdelijk
is uitgevoerd. Het is echter niet zo dat het onderzoek ondubbelzinnig aantoont
dat de besturen van de betreffende bestuurlijke eenheden bewust
in strijd met de geldende uitgangspunten rond de toelatingsprocedure hebben
gehandeld en ook een verdenking van frauduleus optreden van de keuringsartsen
wordt niet door de bevindingen ondersteund. Vanuit toezichtskader moet bovendien
de conclusie zijn dat thans – in de huidige wet – de wettelijke
basis ontbreekt om een bijzondere maatregel te treffen. De herziene Wsw biedt
in dat kader meer mogelijkheden om gemeenten aan te spreken.De leden van het CDA vragen of het criterium dat een Wsw-geïndiceerde
meer dan één functie moet kunnen vervullen betrekking heeft
op voorbeeldfuncties.Artikel 2, eerste lid, geeft het gemeentebestuur de taak om voor personen
die zijn aangewezen op arbeid in de zin van deze wet, passende werkzaamheden
te zoeken. Een breed scala van werkzaamheden dient derhalve bij de beoordeling
of een kandidaat-werknemer in staat is werkzaamheden van meer dan één
onderscheiden functies te verrichten, in ogenschouw te worden genomen. Dit
kan betreffen functies van dezelfde aard op verschillend niveau of functies
van verschillende aard. Het functieclassificatieboek met voorbeeldfuncties
dat in de sociale werkvoorziening wordt gehanteerd kan daarbij een bruikbaar
hulpmiddel zijn.De leden van de fractie van de VVD vragen het kabinet waarom de huidige
doelgroepomschrijving niet meer voldoet.De tot dusver geldende omschrijving van de personenkring geeft naar het
oordeel van het kabinet teveel ruimte om personen toe te laten, die niet strikt
op de sociale werkvoorziening zijn aangewezen omdat voor hen andere mogelijkheden
openstaan. Met huidige instrumentarium en de voorgenomen uitbreiding daarvan
met de Wiw bestaat immers, meer dan in het verleden, de mogelijkheid om personen
die niet zonder meer in het reguliere arbeidsproces terecht kunnen, alsnog
daartoe in staat te stellen. Gegeven de grote vraag naar sw-arbeid, die bij
de huidige omstandigheden de mogelijkheid tot het aanbieden van dergelijke
arbeid verre overtreft, is het naar het oordeel van het kabinet zaak om het
aanbieden van arbeid onder aangepaste omstandigheden te beperken tot diegenen
voor wie op geen andere manier daarin kan worden voorzien. Het kabinet heeft
daarom ervoor gekozen de doelgroepomschrijving strakker te formuleren dan
in het verleden het geval was.Een regeling als bedoeld door de leden van de fractie van de VVD is getroffen
met het bepaalde in artikel 57a AAW. Deze regeling komt er kortweg op neer
dat een werkgever de meerkosten welke voortvloeien uit het tewerkstellen van
een persoon met een arbeidshandicap volledig vergoed kan krijgen door de bedrijfsvereniging.
De herziene regeling voor de sociale werkvoorziening biedt aanvullend daarop
de mogelijkheid om personen die door een verstandelijke, psychische of lichamelijke
beperkingen alleen onder specifiek aangepaste omstandigheden kunnen werken
in staat te stellen arbeid te verrichten in het kader van de sociale werkvoorziening.
Het tweede element van de doelgroepomschrijving geeft aan dat niet de beperkingen
als zodanig bepalend zijn voor de indeling in één
van de categorieën licht, matig of ernstig, maar de door die berkingen
veroorzaakte afstand tot de arbeidsmarkt.De leden van de D66-fractie vragen om een verduidelijking van de wijzigingen
in de instroom in de sociale werkvoorziening die met de gewijzigde omschrijving
van de doelgroep worden beoogd. De wijziging van de omschrijving van de doelgroep
heeft in de eerste plaats tot doel om beter dan thans te expliciteren welke
de minimum-criteria zijn waaraan moet worden voldaan om tot de sociale werkvoorziening
te worden toegelaten. Met die explicitering is geen wijziging van die criteria
beoogd maar slechts een verduidelijking die moet tegengaan dat personen die
in aanmerking behoren te komen voor arbeid in de sociale werkvoorziening door
uiteenlopende interpretaties op lokaal niveau ten onrechte niet worden toegelaten.
In de tweede plaats beoogt de wijziging van de doelgroepomschrijving zeker
te stellen dat personen die in staat zijn tot arbeid onder normale omstandigheden,
en personen die om andere redenen dan vanwege een handicap zijn aangewezen
op gesubsidieerde arbeid, niet tot de sociale werkvoorziening met zijn specifiek
aangepaste omstandigheden worden toegelaten. Naar verwachting zal met name
dit tweede element leiden tot een verminderde instroom in de wachtlijst.Het is niet op voorhand aan te geven wat de consequenties van deze wijzigingen
zullen zijn voor de productiviteit in de sociale werkvoorziening. Zeker is
dat eventuele wijziging langs de weg der geleidelijkheid zullen optreden zodat
gemeenten optimaal de mogelijkheid hebben om daar tijdig op in te spelen.De leden van de fractie van D66 vragen tevens of de geboden mogelijkheid
om Wiw-werknemers in een Wsw-bedrijf te detacheren tot doel heeft compensatie
te bieden voor de instroom van minder gekwalificeerde Wsw-werknemers als gevolg
van de gewijzigde doelgroepomschrijving.Het antwoord is dat bij een plaatsing in een Wsw-bedrijf het belang van
de Wiw-werknemer voorop hoort te staan: zijn de te verrichten werkzaamheden
passend en vergroten deze zijn doorstroomkansen. Dat een dergelijk plaatsing
leidt tot een bepaald kostenvoordeel voor het Wsw-bedrijf wordt niet uitgesloten
en is toegestaan voor zover niet strijdig met artikel 6, tweede en derde lid,
Wiw. Overigens wordt het aantal Wiw-werknemers dat in een Wsw-bedrijf werkzaam
kan zijn beperkt; op de vraag die de aan het woord zijnde leden daarover stellen
zal het kabinet nog terugkomen.Voorts vragen de genoemde leden naar de opvatting van het kabinet over
het voorstel van de Federatie van Ouderverenigingen om alleen Wiw-werknemers
die voorheen een arbeidsongeschiktheidsuitkering hadden of tot de WAGW-populatie
behoren in een Wsw-bedrijf te detacheren.Het kabinet acht dit te zeer gedacht vanuit de belangen van één
specifieke doelgroep. Ook voor Wiw-werknemers zonder een dergelijke uitkeringsachtergrond
kan het wenselijk zijn in een Wsw-setting relevante werkervaring op te doen.
Een dergelijke inperking zou het bieden van maatwerk belemmeren.Op de vraag van de leden van de SP-fractie naar de financiële gevolgen
van de gewijzigde doelgroepomschrijving wordt terugkomen in para-graaf 9. 3.2. ToelatingscriteriaDe vraag van de leden van de PvdA-fractie of betreffende de criteria tot
een werkbare handleiding kan worden gekomen, acht het kabinet in het voorgaande
voldoende beantwoord. 3.3. In staat tot regelmatige arbeidDe PvdA wil weten hoe in het veld de misvatting is ontstaan dat de vier
criteria een verlaging van de ondergrens zouden inhouden.Dit hangt wellicht samen met de afschaffing van de B-categorie waarin
in de memorie van toelichting naar wordt verwezen. Voor categorie A gold een
prestatievereiste van minimaal een derde van de normale arbeidsprestatie.
Personen die niet aan deze vereiste konden voldoen behoorden daarmee tot categorie
B. De afschaffing van categorisering in A en B betekende niet dat de personen
behorend tot de oude categorie B niet meer zouden behoeven te worden toegelaten
maar wellicht is deze indruk bij een aantal uitvoerders ontstaan.De combinatie van de vier criteria leidt tot een beeld van een werknemer
dat overeenkomt met de voormalige B-categorie. De voorgestelde criteria zijn
totstandgekomen in overleg tussen alle relevante koepelorganisaties (Gehandicaptenraad,
Federatie van Ouderverenigingen, Nationaal Orgaan Sociale Werkvoorziening,
Fiad/Wdt, Nederlandse Federatie Voorzieningencentra Lichamelijk Gehandicapten
en Somma) en de betrokken departementen SZW en VWS, waarbij op grond van ervaringen
uit de eigen praktijk is geconcludeerd dat deze criteria een adequate markering
van de grens tussen zorg en arbeid vormen.Het voorstel om de bestaande omschrijving «in staat om regelmatige
arbeid te verrichten» te verduidelijken gaat terug naar een brief van
de toenmalige staatssecretarissen WVC en SZW van 24 februari 1994 waarin zij
voorstelden om door middel van een nadere concretisering van de ondergrens
van de Wsw-doelgroep te komen tot een optimalisering van de aansluiting tussen
sociale werkvoorziening en zorginstellingen (kamerstukken II, 1993/1994, 22 820,
nr. 13). Samengevat houden de ondergrenscriteria in dat voor een Wsw-indicatie
een minimumprestatie wordt vereist, een bepaalde tijd aaneengesloten moet
kunnen worden gewerkt, de begeleidingstijd is gelimiteerd en dat meer dan
één functie moet kunnen worden vervuld. Aan alle vier de criteria
moet gelijktijdig kunnen worden voldaan.De leden van de PvdA vragen of deze criteria tevens de toelatingscriteria
voor de dagopvang voor gehandicapten vormen. Gaat het om een gezamenlijke
indicatiestelling voor de sociale werkvoorziening en de dagopvang? De leden
van de fractie van de PvdA willen weten of met het ministerie van VWS overeenstemming
over deze criteria bestaat.De vier genoemde criteria vormen uitsluitend een concretisering van de
omschrijving «in staat tot regelmatige arbeid». Daarnaast gelden
de overige doelgroepvereisten van artikel 1, eerste lid onderdeel a. Wordt
aan alle eisen voldaan, dan behoort betrokkene tot de Wsw-doelgroep. Zo niet,
dan betekent dit dat hij voor plaatsing in een zorginstelling voor personen
met een handicap is geïndiceerd. De Regeling nadere regels zorgaanspraken
Algemene wet bijzondere ziektekosten (Stcrt. 1993, 250), waarin de indicatiestelling
voor zorginstellingen is geregeld zal hiertoe worden aangepast.Een besluit tot aanpassing van deze regeling is bij het ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport in voorbereiding. Het streven is te komen
tot een integrale indicatiestelling voor de care-sectoren gezamenlijk. In
overleg met de betrokken partijen in de zorg zal een algemene maatregel van
bestuur «indicatiebeoordeling nieuwe stijl» worden
opgesteld, die uiterlijk najaar 1997 wordt gepubliceerd. Het tot stand te
brengen integrale indicatiebesluit zal uiterlijk per 1 januari 1998 in werking
treden voor de sector gehandicaptenzorg.De leden van de fractie van de PvdA vragen naar de betekenis van de laatste
volzin uit paragraaf 3.3. van de memorie van toelichting.In die volzin wordt geduid op de situatie dat een werknemer om niet met
de handicap samenhangende redenen verminderd functioneert, bijvoorbeeld omdat
sprake is van slechte discipline of ontbrekende werkmotivatie, al dan niet
als gevolg van verstoorde verhoudingen op het werk. Indien sprake is van verminderd
functioneren om dergelijke redenen zijn maatregelen op zijn plaats die in
dergelijke gevallen ook in een gewone arbeidsrelatie worden gehanteerd, variërend
van het wegnemen van de oorzaken voor zover die binnen de werkorganisatie
liggen tot disciplinaire maatregelen en in het uiterste geval ontslag op grond
van de in het Burgerlijk Wetboek genoemde gronden.Het antwoord op vragen van leden van de VVD-fractie betreffende de gekozen
minimumprestatie (10%) alsmede de relatie met de dagopvang heeft het kabinet
in het voorgaande in reactie op vragen van de leden van de PvdA-fractie al
gegeven. De leden van de VVD-fractie stellen daarnaast nog de vraag of het
bedoeling is dat ook binnen de zorg regelmatig wordt geherindiceerd.Het is inderdaad de bedoeling om in te toekomst ook te voorzien in een
systeem van herindicatie in de care-sectoren.De leden van de VVD vragen voorts of er voldoende plaatsen in de dagopvang
zijn en wat het kabinet denkt te doen aan een eventueel tekort aan plaatsen.Uit de landelijke gegevens van het zorgregistratiesysteem (ZRS) voor verstandelijk
gehandicaptenzorg, waaruit de eerste cijfers beschikbaar kwamen over het jaar
1995, komt naar voren dat wachtlijsten zich vooral bij de zorgfuncties wonen
en dagbesteding voordoen. Om tot een vermindering van de wachtlijsten te komen
heeft het kabinet een aanpak ontwikkeld die voorziet in:– capaciteitsuitbreiding van intramurale instellingen in de verstandelijke
gehandicaptenzorg alsmede van woonvoorzieningen en activiteitencentra voor
lichamelijk gehandicapten;– stimulering van het doorstromingsproces tussen instellingen gericht
op bewoners die met behulp van een zorgarrangement voor intensieve begeleiding
en faciliteiten voor dagbesteding zelfstandig gaan wonen;– extra middelen voor de regeling persoonsgebonden budget.De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft in haar
brieven d.d. 8 en 28 november 1996 aan de Tweede Kamer deze aanpak met een
extra inzet van f 65 mln. in 1997 ter vermindering van de wachtlijsten
uiteengezet. Met een tussentijdse evaluatie zal worden nagegaan of de aanpak
voldoende effect op de wachtlijsten sorteert.Door de leden van de VVD-fractie alsmede die van de fracties van het GPV
en de RPF wordt de vraag gesteld welke gronden het kabinet voor ogen heeft
als het schrijft dat diegenen die wel in staat zijn tot regelmatige arbeid,
maar op andere gronden dan vanwege lichamelijke, verstandelijke of psychische
beperkingen sterk suboptimaal functioneren, daarmee niet hun Wsw-indicatie
verliezen. Verder wordt om een verduidelijking van de toelatingscriteria gevraagd.Het kabinet wijst erop dat de indicatiestelling, en in vervolg daarop
de vaststelling van de arbeidshandicapcategorie, zal plaatsvinden aan de hand
van beargumenteerde en gedocumenteerde beantwoording van duidelijk omschreven,
toegespitste vragen van een uitgewerkte beslistabel. Hierbij is sprake van
het beoordelen van drie elementen: (1) is betrokkene in staat
tot regelmatige arbeid, (2) heeft betrokkene lichamelijke, verstandelijke
of psychische beperkingen waardoor (3) alleen onder specifiek aangepaste omstandigheden
kan worden gewerkt. Met behulp van de beslistabel kan e.e.a. ondubbelzinnig
worden vastgesteld. In de beslistabel staat o.a. wat door het kabinet bedoeld
wordt met voorbeeldfuncties, hoe de begeleidingstijd moet worden berekend
en wat moet worden verstaan onder intensieve begeleiding.Personen die niet aan alle drie genoemde elementen voldoen behoren niet
in de Wsw thuis en verliezen derhalve hun Wsw-indicatie. 3.4. Specifiek aangepaste omstandighedenDoor de leden van de fractie van de PvdA wordt erop gewezen dat de memorie
van toelichting als mogelijke richtlijn voor de kosten van aanpassingen stelt
dat deze niet méér bedragen dan uit het subsidiebedrag kan worden
betaald. Gevraagd wordt of het gevaar dan niet bestaat dat er structureel
een specifieke groep gehandicapten op basis van deze richtlijn buiten de Wsw
zal vallen, en of bedoeld wordt dat voor een bepaalde werknemer nooit meer
aan aanpassingen mag worden uitgegeven dan de subsidie die voor deze werknemer
is toegekend, dan wel dat voor de ene minder en voor de andere meer aan aanpassingen
uit te geven is dan aan subsidie is verstrekt. De leden van de CDA-fractie
en die van D66 en het GPV stellen, in enigszins andere bewoordingen, dezelfde
vragen. Verder willen de leden van de PvdA-fractie geïnformeerd worden
of er limieten zijn op de financiering van voorzieningen op de reguliere arbeidsmarkt.Het kabinet acht het evident dat voor de ene werknemer minder en voor
de andere meer aan aanpassingen uitgegeven kan worden dan aan subsidie is
verstrekt. De gemeente heeft haar eigen verantwoordelijkheid om de subsidie
passend te besteden. De kosten van aanpassingen zijn als zodanig ook niet
geoormerkt, maar in het geheel van de uitvoeringskosten van de Wsw begrepen.
Wel is de gemeente eraan gehouden, krachtens artikel 3, tweede lid, bij de
aanpassing van de omstandigheden rekening te houden met het advies ter zake
dat door de indicatiecommissie wordt gegeven, en kunnen krachtens artikel
3, derde lid, bij ministeriële regels op dit punt nog nadere regels worden
gesteld. Bij de indicatiestelling wordt door de indicatiecommissie immers
(voorlopig) vastgesteld welke voorzieningen en/of maatregelen noodzakelijk
zijn, en of deze binnen redelijke grenzen binnen de sociale werkvoorziening
te realiseren zijn. Dit geschiedt aan de hand van een binnen het ministerie
ontwikkelde beslistabel, bij de ontwikkeling waarvan ook het veld en belangenvertegenwoordigers
zijn gehoord. De daarin opgenomen grenzen zijn van dien aard dat het kabinet
ervan overtuigd is dat daarmee geen specifieke groepen gehandicapten op basis
hiervan buiten de Wsw zal vallen, dit mede in aanmerking genomen dat verwacht
mag worden dat bij de algemene inrichting van de werkomgeving in de Wsw rekening
gehouden zal zijn met toegankelijkheid en algemene voorzieningen voor gehandicapten,
dit gegeven de aard van de sw-organisatie. Op basis van een evaluatie zal
worden nagegaan of de normen in de loop van de tijd zullen moeten worden bijgesteld.
Daarmee is gegeven dat de kosten van individuele aanpassingen structureel
niet hoger zullen zijn dan aan subsidie wordt betaald. De passage in de memorie
van toelichting waarnaar de leden van de PvdA-fractie verwijzen moet in dit
licht worden gezien. Bij de financiering van voorzieningen op de reguliere
markt bestaan geen limieten. De aard van de Wsw, waarbij het treffen van voorzieningen
in het algemeen al in de uitvoeringskosten is meegenomen, rechtvaardigt een
bovengeschetste beleidslijn.De rijkssubsidie is dus ook bedoeld voor het realiseren van de aanpassingen.
De vrees van de leden van de RPF-fractie dat de gehandicapten de dupe
zouden zijn van gebreken in de subsidiesystematiek is naar het oordeel van
het kabinet ongegrond.De hierboven omschreven lijn impliceert overigens in wezen, ingaande op
een vraag van de leden van de fractie van D66, geen verandering ten opzichte
van de huidige situatie. De relatie tussen het realiseren van aanpassingen
en de bekostiging ondergaat geen wijziging. Wel voorziet de beslistabel voor
de doelgroepvaststelling in een beoordeling of de noodzakelijke voorzieningen
en/of maatregelen binnen redelijke grenzen gerealiseerd kunnen worden. Dit
kan gezien worden als een explicitering van wat in de praktijk redelijkerwijs
gevergd kan worden. 3.5. Verwachte effecten van de gewijzigde doelgroepomschrijvingVoor het antwoord op de vraag van de leden van de PvdA-fractie over het
verschil in opvattingen tussen het departement en de VNG over de verwachte
effecten van de gewijzigde doelgroepomschrijving verwijst het kabinet naar
hetgeen elders in deze nota wordt opgemerkt over de resultaten van het gevoerde
Bestuurlijk overleg met de VNG.De leden van de fractie van de PvdA vragen naar de argumenten om het aantal
Wiw-werknemers werkzaam in de Wsw te beperken.Ten einde verdringing en concurrentieverstoring tegen te gaan zijn in
de Wiw een aantal bepalingen opgenomen (kamerstukken II 1996/97, 25 122,
nr. 3, paragraaf 5.5). Eén van deze bepalingen heeft betrekking op
het kunnen limiteren van het aantal Wiw-werknemers per bedrijf of instelling,
waarbij wordt gedacht aan een maximum van 10% van het totaal aantal werknemers
dat bij zo'n bedrijf of instelling werkt. Voor een bedrijf dat voor de gemeente
de Wsw uitvoert geldt in beginsel ook een overigens afzonderlijk te bepalen
maximering van het aantal gedetacheerde Wiw-werknemers, waarbij een uitzondering
zal worden gemaakt voor Wsw-geïndiceerde jongeren met een Wiw-dienstbetrekking
en mogelijkerwijs voor Wsw-dienstbetrekkingen die in Wiw-dienstbetrekkingen
zijn omgezet. Het ligt vor de hand de vaststelling van het percentage te enten
op de behoeften van gemeenten enerzijds en de noodzaak verdringing van Wsw-werknemers
tegen te gaan anderzijds.De leden van de CDA-fractie en de leden van de VVD-fractie hebben een
aantal vragen gesteld over de effecten die verwacht mogen worden van de gewijzigde
omschrijving van de doelgroep voor de omvang en samenstelling van de wachtlijsten
en voor de productiviteitsontwikkeling in de sociale werkvoorziening. Hiervoor
is reeds aangegeven dat ook op dit moment nog grote regionale verschillen
bestaan in de aantallen personen die voor de sociale werkvoorziening geïndiceerd
worden. Ook de globale toets die aan de hand van een eerste versie van de
«beslistabel» bij een aantal bestuurlijke eenheden is verricht,
liet een aanzienlijke variatie tussen de effecten bij verschillende bestuurlijke
eenheden zien. Hierbij moet overigens worden aangetekend dat de «beslistabel»
sindsdien in overleg met de betrokken organisaties aanzienlijk is aangepast.
Bovendien kon bij de eerste globale toetsing geen indruk worden verkregen
van de effecten op de productiviteit omdat gegevens over de productiviteit
van (kandidaat)werknemers op dit moment niet verzameld worden.Voor de te verwachten effecten op de productiviteit van de sociale werkvoorziening
is van groot belang dat de effecten die mogelijkerwijze optreden heel geleidelijk
zichtbaar worden via een beperkte verschuiving in de samenstelling van de
jaarlijkse instroom. Met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten is afgesproken
dat in het jaarlijkse overleg over de bekostiging en de te realiseren
aantallen arbeidsplaatsen deze effecten systematisch zullen worden gevolgd.
Gegeven het geleidelijke karakter van de verschuivingen deelt het kabinet
de zorg voor het optreden van kapitaalvernietiging vooralsnog niet.In de memorie van toelichting is onderscheid gemaakt tussen de te verwachten
effecten op de omvang van de wachtlijst en de omvang van de instroom omdat
op dit moment jaarlijks ongeveer een kwart van de op de wachtlijst geplaatsten
van de wachtlijst wordt afgevoerd zonder dat zij in de sociale werkvoorziening
worden geplaatst. Niet uitgesloten is dat betrokkenen zich voor meerdere voorzieningen
tegelijk aanmelden of tijdens hun verblijf op de wachtlijst ook naar regulier
werk blijven zoeken, maar harde gegevens zijn niet beschikbaar. Het is niet
op voorhand duidelijk in welke mate juist deze groep in de toekomst door de
nieuwe doelgroepomschrijving en de nieuwe wijze van indicatiestelling reeds
op voorhand zal worden uitgezeefd.De leden van de VVD-fractie vragen ten aanzien van de wachtlijst of de
systematiek gehandhaafd blijft waarin de wachtlijst per persoon een financieel
voordeel oplevert, waarmee vervolgens de exploitatie sluitend(er) wordt gemaakt.Het is juist dat de wachtlijst ook in het nieuwe bekostigingssysteem een
functie blijft vervullen. Een lange wachtlijst geeft dan inderdaad een hogere
subsidie. Tegelijkertijd staat daar wel een verplichting tegenover om een
hoger aantal arbeidsplaatsen te realiseren. Het niet realiseren van dat aantal
arbeidsplaatsen kan vervolgens aanleiding geven tot het terugvorderen van
subsidie. Het hebben van een lange wachtlijst levert uiteindelijk dus geen
financieel voordeel op.Deze leden vragen vervolgens of, indien de onafhankelijke indicatiecommissie
de indicatiestelling verricht ten behoeve van alle gesubsidieerde arbeid,
zou kunnen worden voorkomen dat mensen noch op de verkeerde wachtlijst terechtkomen
danwel tussen de wal en schip verzeild raken.Het kabinet acht het vanwege het specialistische karakter van de indicatiestelling
Wsw niet realistisch te komen tot één indicatiestelling voor
alle vormen van gesubsidieerde arbeid. Wel wijst het kabinet nadrukkelijk
op de verhouding tussen de indicatiestelling Wsw en de kwalificerende intake
die in het kader van Samenwerking Werk en Inkomen (SWI) wordt gehanteerd.
Dit is van belang voor de afstemming met andere (arbeidsmarkt)-trajecten.Over deze relatie het volgende. De intake en aanbodanalyse in het kader
van SWI gaat aan de indicatiestelling Wsw vooraf. In de fase-indeling die
in dat kader wordt gehanteerd, gelden de fasen I tot en met III in meer of
mindere mate als toeleidend naar de arbeidsmarkt. Werkzoekenden in fase IV
zijn diegenen voor wie instrumenten ingezet kunnen worden die voorzien in
een bepaalde vorm van hulp of zorg, waaronder specifieke vormen van gesubsidieerde
arbeid. Bij deze instrumenten is het doel om in de persoon gelegen problematiek
op te lossen en is toeleiding naar de arbeidsmarkt (voorlopig) geen directe
doelstelling.Wanneer er in het kader van de intake en aanbodanalyse aanwijzingen zijn
dat de persoon vanwege lichamelijke, verstandelijke of psychische beperkingen
uitsluitend onder aangepaste omstandigheden tot regelmatige arbeid in staat
zijn, ligt het voor de hand de persoon door te verwijzen voor indicatiestelling
Wsw. Informatie uit de kwalificerende intake SWI kan worden betrokken bij
de indicatiestelling Wsw.Wanneer dan vervolgens indicatie Wsw tot stand komt, wordt betrokkene
op de wachtlijst voor de Wsw geplaatst. Dit biedt derhalve perspectief op
concrete inzet van een instrument. Het is echter ook denkbaar dat de indicatieprocedure Wsw voor betrokkene
tot een afwijzing leidt. Indien betrokkene te zwak voor de Wsw wordt geacht
kan doorverwijzing naar de (indicatiestelling) zorg plaatsvinden. Indien het
omgekeerde het geval is, d.w.z. betrokkene wordt op grond van de toelatingscriteria
Wsw geacht ook buiten de sociale werkvoorziening aan de slag te kunnen, kan
terugverwijzing naar de SWI-partners plaatsvinden. De gemeente is in beide
trajecten (Wsw-indicatiestelling en SWI) betrokken. Alsdan kan worden bezien
welk ander instrument in het kader van hulp of zorg kan worden ingezet, waarbij
met name het instrumentarium van de Wiw mogelijkheden kan bieden. Van belang
hierbij is dat de cliënt in principe niet weer opnieuw voor kwalificerende
intake in aanmerking behoeft te worden gebracht, tenzij het resultaat van
de – afwijzende – indicatiestelling Wsw aanleiding zou zijn (indien
dat nieuwe informatie oplevert) de fase-indeling van de cliënt te herzien.
Personen die reeds Wsw-werknemer zijn en van wie bij herindicatie wordt vastgesteld
dat zij niet meer tot de doelgroep van de Wsw behoren, komen eveneens in aanmerking
voor een kwalificerende intake in het kader van SWI.SWI biedt dus een belangrijke aanvulling op de indicatiestelling Wsw,
doordat er betere mogelijkheden kunnen ontstaan om een alternatief te bieden
voor personen die geacht worden niet of niet langer tot de doelgroep van de
Wsw te behoren. Andersom is de indicatiestelling Wsw met zijn specialistisch
karakter een onmisbare aanvulling op SWI.Vanuit de VVD-fractie wordt de vraag gesteld waarop de herbezetting is
gebaseerd als gevolg van de arbeidsduur van 32 uur. In paragraaf 9.4 wordt
in zijn algemeenheid ingegaan op deze vraag waarbij tevens wordt aangegeven
dat een eventuele opbrengst in termen van geld beschikbaar blijft voor de
sociale werkvoorziening.De leden van de VVD-fractie vragen het kabinet om een reactie op de mededeling
van een enkele sociale werkvoorziening dat niet aan de herbezettingsplicht
zal worden voldaan indien geen additionele middelen beschikbaar komen ter
compensatie van het verlies aan toegevoegde waarde.Over deze problematiek is op 12 december 1996 overleg gevoerd met de VNG
en het NOSW. In dit overleg zijn ondermeer misverstanden weggenomen die er
bestonden ten aanzien van het tijdstip waarop de herbezetting moet zijn gerealiseerd
en de grondslag die wordt gehanteerd voor de vaststelling van de realisatie.Ten aanzien van het eerste punt is medegedeeld dat herbezetting moet zijn
gerealiseerd per ultimo 1998. Vanaf begin 1997 zal de feitelijke realisatie
nauwlettend worden gevolgd. Mocht uit de voortgang medio 1997 blijken dat
realisatie van de voorziene herbezetting per ultimo 1998 waarschijnlijk onhaalbaar
is, dan kan alsnog worden besloten om gebruik te maken van de mogelijkheid
om het tempo van de realisatie met een jaar te verlengen.Als grondslag voor de beoordeling wordt uitgegaan van de gemiddelde realisatie
in 1996. In 1997 zal worden gevolgd in welk tempo de herbezetting wordt gerealiseerd.
Er zullen echter geen consequenties worden verbonden aan onderrealisaties
in dat jaar. Pas na ommekomst van de afgesproken periode, in principe dus
ultimo 1998, wordt de stand opgemaakt. Pas wanneer de totale landelijke realisatie
achterblijft bij de afgesproken herbezetting van 2400 arbeidsplaatsen, zal
dit gevolgen kunnen hebben in het kader van het maatregelenbeleid. Gezien
deze afspraken is het kabinet van mening dat aan gemeenten voldoende tijd
en ruimte wordt geboden om de herbezetting te realiseren. Het kabinet gaat
er dan ook van uit dat geen van de bedrijven in onoverkomenlijke financiële
moeilijkheden hoeft te geraken als gevolg van de herbezetting. De leden van de VVD-fractie vragen of de werknemers van wie bij de experimenten
ter bevordering van de doorstroming was vastgesteld dat zij zouden kunnen
doorstromen (circa 10%), ook daadwerkelijk zijn doorgestroomd.Voor het antwoord op deze vraag wordt verwezen naar paragraaf 3.7 waarin
de resultaten van de experimenten zijn beschreven.De vrees van de leden van de fractie van D66 dat de wachtlijsten worden
weggewerkt op kosten van 32-uursbanen kan niet worden gedeeld. De verwachting
is dat de omvang en de samenstelling van de wachtlijst in de eerste plaats
zullen veranderen door de duidelijkere omschrijving van de doelgroep en de
nieuwe wijze van indicering. In combinatie met de afspraken die met de vakbonden
zijn gemaakt om met name in de eerste fase van de aanstelling van nieuwe werknemers
gerichte stimuli te creëren voor uitstroom naar regulier werk en om deeltijdarbeid
in de sociale werkvoorziening zodanig te bevorderen dat geleidelijk een situatie
ontstaat waarin sprake is van een gemiddelde feitelijke arbeidsduur van 32
uur zullen bovendien de plaatsingskansen van kandidaat-werknemers worden vergroot.Met hetgeen eerder in deze nota is aangegeven hoopt het kabinet –
in de richting van de leden van de fractie van GroenLinks – duidelijk
te hebben gemaakt dat de voorgestelde criteria niet te zwaar zijn. Hierover
bestaat inmiddels een grote mate van overeenstemming met het veld.Het is ook niet zo dat de Wsw en de reguliere arbeidsmarkt door dit voorstel
verder uit elkaar komen te liggen, waar de leden van GroenLinks-fractie naar
vragen. De doorstroomelementen die in het wetsvoorstel zijn opgenomen, bevorderen
juist dat de oriëntatie vanuit de Wsw op de reguliere arbeidsmarkt zo
groot mogelijk is. Van een tussen wal en schip geraken van werknemers is in
de optiek van het kabinet geen sprake.De leden van de fractie van GroenLinks vragen of personen met een sociale
handicap straks op de Wiw zijn aangewezen en of dat niet zal leiden tot een
wachtlijst voor de Wiw.Personen zonder lichamelijke, verstandelijke of psychische beperking komen
per definitie niet in aanmerking voor een Wsw-indicatie. Dit geldt dus ook
voor personen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt vanwege louter sociale
beperkingen. Een Wiw-dienstbetrekking wordt voor deze categorie meer passend
geacht.Daarmee neemt de druk op de Wsw-wachtlijst af en neemt de vraag naar Wiw-dienstbetrekkingen
toe. In de Wiw-ramingen is dan ook voorzien in een volumegroei van 5000 arbeidsplaatsen
voor personen van 23 jaar en ouder (kamerstukken II 1996/97, 25 122,
nr. 3, paragraaf 7.3). Daarnaast geeft het instrument werkervaringsplaats
in de Wiw gemeenten nieuwe mogelijkheden om deze categorie werklozen een perspectief
te bieden.Bovendien kunnen de 40 000 banen die deze kabinetsperiode worden
gerealiseerd op basis van de regeling Extra werkgelegenheid langdurig werklozen
en de corresponderende regelingen in de zorgsector hier nieuwe kansen voor
de bedoelde doelgroep creëren.Tot slot informeren de leden van de GroenLinks-fractie in hoeverre de
bestaande Wsw-werknemers gevolgen ondervinden van de nieuwe doelgroepomschrijving.De nieuwe doelgroepomschrijving heeft alleen gevolgen voor personen die
nieuw instromen.De leden van de SGP-fractie onderschrijven de doelstelling van het kabinet
de doorstroom zoveel mogelijk te bevorderen, maar deze leden vragen zich af
welke gevolgen dit heeft voor de rentabiliteit van de Wsw-bedrijven,
aangenomen dat vooral de minder produktieve werknemers in de Wsw achterblijven.De maatregelen die Sw-werknemers stimuleren tot uitstroom naar regulier
werk richten zich in belangrijke mate op nieuwe werknemers in de eerste jaren
van hun dienstverband. Deze zijn relatief gemakkelijk te vervangen door nieuwe
instroom vanaf de wachtlijst. Door de mogelijkheid ook niet-gehandicapte werknemers
in dienst te nemen zijn de bestuurlijke eenheden bovendien in staat een zodanige
samenstelling van het personeelsbestand te realiseren dat het door de leden
van de SGP-fractie gevreesde effect naar het oordeel van het kabinet niet
behoeft te worden verwacht.De leden van de SGP-fractie verzoeken het kabinet in dit verband ook in
te gaan op de relatie met de PEMBA-wetgeving.Voor wat betreft de relatie met de PEMBA-wetgeving zij opgemerkt dat er
een duidelijk verschil is tussen Wsw-werknemers, die in dit kader aan de orde
zijn, en de overige werknemers met een arbeidshandicap. Indien Wsw-werknemers
doorstromen naar de reguliere arbeidsmarkt gaan de maatregelen die in het
kader van Pemba getroffen worden, zoals de premiekwijtscheldingsregeling voor
hen werken. Deze premiekwijtscheldingsregeling is ingesteld naar aanleiding
van opmerkingen gemaakt in de Eerste Kamer door de heer Van de Zandschulp
bij de behandeling van de Wulbz. Deze wetgevingstrajecten vullen elkaar derhalve
vloeiend aan. Problemen op dit punt worden dan ook niet verwacht. De extra
bedrijfseconomische effecten die uitgaan van deze regeling voorzover hiervan
een impuls uitgaat op bestedingen bij Wsw-bedrijven komen aan de orde in paragraaf
9.4. 3.6. Begeleid werkenDiverse leden van de fracties vragen om een nadere toelichting bij het
voorstel om het begeleid werken een plaats in de wet te geven (artikel 7).De voornaamste overweging voor dit voorstel is in de memorie van toelichting
gegeven. De Tweede Kamer heeft bij herhaling gevraagd om een oplossing voor
het verschil in inkomen tussen Wsw-werknemers en personen die begeleid werken
op basis van de Regeling samenloop arbeidsongeschiktheidsuitkering met inkomsten
uit arbeid (kamerstukken II 1992/93, 22 800 XV, nr. 39; kamerstukken
II 1995/96, 24 400 XV, nr. 29). In reactie op deze moties is in mijn
brief van 19 december 1995 (kamerstukken 1995/96, 24 400 XV, nr. 33)
toegezegd dit inkomensvraagstuk bij de herziening van de Wsw op te lossen.
Deze oplossing komt op het volgende neer.De gemeente ontvangt voor een Wsw-geïndiceerde een rijkssubsidie
die op twee manieren kan worden aangewend, namelijk om een «traditionele»
arbeidsplaats in een Wsw-bedrijf te creëren of om betrokkene begeleid
te laten werken, waarbij de rijkssubsidie enerzijds wordt ingezet als loonkostensubsidie
voor de werkgever die een begeleid werker in dienst neemt en anderzijds dient
ter financiering van de begeleidingskosten. De rijkssubsidie zal daarbij over
het algemeen voldoende zijn om het verschil tussen het CAO-loon en de loonwaarde
van de arbeidsprestatie, plus de begeleidingskosten, te dekken. Zo niet, dan
heeft een «traditionele» arbeidsplaats in een Wsw-bedrijf de voorkeur.Het bieden van een oplossing voor het inkomensvraagstuk is echter niet
de enige overweging geweest om m.n. de financiering van het begeleid werken
in onderhavige wet te regelen. Deze benadering biedt ook de Wsw-geïndiceerde
meer keuzevrijheid, namelijk doordat hij kan kiezen tussen de werkzaamheden
die het Wsw-bedrijf biedt of – voor zover zijn capaciteiten dat toelaten –
een reguliere baan waar begeleid wordt gewerkt. Hijzelf, zijn ouders of verzorgers
kunnen ook zelf trachten een werkgever te vinden waar begeleid
kan worden gewerkt. Zij kunnen ook de organisaties die de begeleiding verzorgen
de opdracht geven een begeleid werkenplaats te zoeken. De kosten van de arbeidsbemiddeling
vormen voor de begeleidingsorganisatie een voorinvestering, die kan worden
terugverdiend uit de begeleidingsvergoeding na realisatie van de plaatsing.Een Wsw-indicatie betekent dat voor de gehandicapte werknemer jaarlijks
een rijkssubsidie beschikbaar is om een baan te vinden en te behouden. Voor
zover zijn capaciteiten en de arbeidsmarkt dat toelaten kan hijzelf samen
met de begeleidingsorganisatie trachten zijn voorkeur voor bepaalde werkzaamheden
en een bepaalde werkgever te verwezenlijken. Een Wsw-geïndiceerde is
daarmee niet per definitie aangewezen op het werkaanbod en de arbeidsverhoudingen
van het Wsw-bedrijf.Door een wettelijke samenhang tussen de financiering van het begeleid
werken en de Wsw aan te brengen wordt tevens de mogelijkheid geboden om begeleid
werkers die onverhoopt op een reguliere arbeidsplaats in onvoldoende mate
te blijken te functioneren, alsnog een «traditionele» Wsw-arbeidsplaats
te bieden. Aan begeleid werkers die door hun werkgever worden ontslagen kan
door het Wsw-bedrijf een directe opvang worden geboden. Door een gerichte
werktraining in de sociale werkvoorziening ontstaat wellicht opnieuw de mogelijkheid
begeleid te gaan werken.Derde overweging heeft betrekking op personen zonder arbeidsongeschiktheidsuitkering.
De Regeling samenloop arbeidsongeschiktheidsuitkering met inkomsten uit arbeid
is niet voor deze categorie van toepassing, hetgeen betekent dat wanneer deze
begeleid werken hun inkomen niet tot het niveau van 100% van het wettelijk
minimumloon is gegarandeerd. Er is immers geen uitkeringsgrond om hun gedispenseerde
loon tot dit loonniveau aan te vullen. Door de financiering van het begeleid
werken in de Wsw te regelen kunnen ook anderen dan personen met een arbeidsongeschiktheidsuitkering
begeleid werken en daarmee een functieloon verwerven.Tot slot wordt gewezen op het financiële perspectief dat het begeleid
werken de gemeenten biedt. Kenmerkend voor het begeleid werken is dat de werknemers
in dienst van een reguliere werkgever zijn, die het volledige ondernemingsrisico
draagt. De toepassing van het begeleid werken op grotere schaal zou betekenen
dat gemeenten hun ondernemingsrisico's en daarmee de financiële onzekerheden
die samenhangen met het Wsw-bedrijf kunnen reduceren. De kosten voor een begeleid
werken-plaats kunnen door de gemeente immers volledig worden gedekt uit de
rijkssubsidie, hetgeen bij een arbeidsplaats in een Wsw-bedrijf vanwege het
ondernemingsrisico anders kan liggen. Daarmee biedt het begeleid werken voor
gemeenten een financieel aantrekkelijk alternatief voor het Wsw-bedrijf, mede
gezien de huidige bevindingen dat voornamelijk personen met een verstandelijke
handicap begeleid werken en er dus ook mogelijkheden voor personen met een
andersoortige handicap zijn om op deze basis te werken.De fracties van PvdA, GPV, SP, D66 en RPF vragen hoe het begeleid werken
op grond van de Wsw zich verhoudt tot de huidige regelingen die worden uitgevoerd
door de bedrijfsverenigingen.In de memorie van toelichting is aangegeven dat beide systemen naast elkaar
zullen blijven bestaan en dat de partijen in het traject Samenwerking Werk
en Inkomen (SWI) is gevraagd de samenwerking tussen bedrijfsverenigingen en
gemeenten bij de toepassing van het begeleid werken nader te bezien.Het voornemen is om in de Wet op de reïntegratie de begeleiding als
werkvoorziening te faciliteren. De begeleiding op de werkplek, zoals dat nu vorm is gegeven in de Regeling persoonlijke ondersteuning gehandicapte
werknemers, krijgt daarmee dus een plaats in de genoemde wet.De inkomensvoorziening van werknemers die op basis van de Wet op de reïntegratie
begeleiding krijgen, wordt geregeld langs de lijnen zoals die ook voor anderen
gelden die met behulp van het reïntegratie-instrumentarium van de wet
werkzaam zijn. Uitgaande van de huidige systematiek zou dit (in de meeste
gevallen) betekenen dat loondispensatie wordt verleend, waarbij de werkgever
alleen de loonwaarde van de arbeidsprestatie betaalt, en het aldus verkregen
loon wordt geanticumuleerd met de arbeidsongeschiktheidsuitkering. Artikel
11 van de Regeling samenloop arbeidsongeschiktheidsuitkering met de inkomsten
uit arbeid, waarin is bepaald dat het verkregen loon geanticumuleerd met een
AAW- of WAO-uitkering ten minste gelijk is aan het minimumloon (bij volledige
werkweek), is dan niet langer van toepassing.Handhaving van een dergelijke bepaling in de Wet op de reïntegratie
zou ook niet logisch zijn, omdat de toepassing van de Regeling samenloop arbeidsongeschiktheidsuitkering
met inkomsten uit arbeid is beperkt tot personen die behoren tot de doelgroep
van de sociale werkvoorziening (artikel 11, eerste lid, van de regeling).
Voor deze groep wordt de inkomensvoorziening bij het begeleid werken op basis
van de Wsw geregeld. De intrekking van artikel 11 van de regeling is bovendien
conform het advies van de toenmalige Sociale Verzekeringsraad, waarin is gesteld
deze slechts een tijdelijk karakter mocht hebben in afwachting van een definitieve
oplossing voor het inkomensvraagstuk. Deze oplossing wordt nu met artikel
7 van de Wsw geboden.Over de afstemming tussen het begeleid werken op basis van het instrumentarium
van de bedrijfsverenigingen en de Wsw wordt het volgende naar voren gebracht.Begeleid werken op basis van de Wsw is alleen mogelijk indien de indicatiecommissie
Wsw heeft vastgesteld dat betrokkene voldoet aan de criteria die de wet aan
een Wsw-indicatie stelt. Personen met een arbeidshandicap die niet Wsw-geïndiceerd
zijn, zullen in de meeste gevallen zijn aangewezen op het reïntegratie-instrumentarium
van de bedrijfsverenigingen. Voor zover voor deze groep begeleiding op de
werkplek een passende werkvoorziening is, kan deze door de bedrijfsverenigingen
worden toegekend.De PvdA-fractie vraagt naar de voor- en nadelen van een geïntegreerde
indicatiestelling voor begeleid werken door gemeenten en bedrijfsverenigingen.
Het kabinet ziet hier vooral voordelen. Gezien de overeenkomsten in de doelgroep
kunnen beide partijen hun specifieke deskundigheid ten aanzien van de doelgroep
benutten (beoordeling arbeidsmogelijkheden, uitkeringsaspecten), hun werkzaamheden
op elkaar afstemmen en daarmee de dienstverlening aan de cliënt verbeteren.
Daarbinnen heeft de indicatiecommissie natuurlijk een eigen taak, namelijk
de vaststelling of personen met een arbeidshandicap tot de Wsw-doelgroep behoren.
Deze indicatiestelling geschiedt onafhankelijk van gemeente, bedrijfsvereniging
of Arbeidsvoorziening.De PvdA vraagt voorts wat het kabinet bedoelt met de passage dat een wettelijke
basis voor begeleid werken naar verwachting een stimulans voor een bredere
toepassing zal betekenen. Hiermee wordt gerefereerd naar de tijdelijkheid
van de Regeling samenloop arbeidsongeschiktheidsuitkering met inkomsten uit
arbeid conform het advies van de toenmalige Sociale Verzekeringsraad. Onzekerheid
over de continuering van de regeling leidt wellicht tot een zekere terughoudenheid
bij potentiële begeleid werkers en werkgevers. Een wettelijke basis zou
deze onzekerheid kunnen wegnemen en de toepassing van deze werkvorm kunnen
vergroten. Ook vragen de leden van de PvdA-fractie om nadere informatie over de hoogte
van het budget dat voor het begeleid werken is gereserveerd, hoe de externe
financiering plaatsvindt en of de gemeenten verantwoordelijk zijn voor de
uitvoering.Het begeleid werken wordt door de gemeente gefinancierd met Wsw-middelen.
Het is niet het voornemen om een deel van het budget hiervoor expliciet te
reserveren. De mate waarin het begeleid werken wordt toepast zal vooral afhangen
van de bereidheid van werkgevers om gehandicapten op deze basis een arbeidsplaats
aan te bieden. De financiering van het begeleid werken dient te geschieden
binnen het Wsw-budget. Externe financiering vindt dus niet plaats. Overigens
zal het budgettaire beslag van het begeleid werken verhoudingsgewijs gering
zijn. Wanneer er bijvoorbeeld 1000 personen op basis van de Wsw begeleid zouden
werken, dan leidt dit uitgaande van de gemiddelde vergoeding tot een beslag
van f 40–50 mln. op het totale Wsw-budget van circa f 3,5
miljard (1998).De gemeenten voeren de Wsw in medebewind uit en zijn dus verantwoordelijk
voor een adequate toepassing van het instrument begeleid werken. De indicatiecommissie
heeft hier echter ook een belangrijke rol. De commissie geeft in haar advies
immers aan of betrokkene in aanmerking komt voor begeleid werken. Wordt dit
advies overgenomen, dan verplicht dit de gemeente een begeleid werkenplaats
aan te bieden dan wel daartoe aan derden, bijvoorbeeld de organisatie die
de begeleiding gaat verzorgen, een bemiddelingsopdracht te geven.Het is nadrukkelijk niet de bedoeling dat de gemeente de begeleiding zelf
uitvoert. Om een zekere mate van marktwerking te bewerkstelligen ten einde
de keuzevrijheid van de potentiële begeleid werker te vergroten en om
het professionele karakter van de ondersteuning te waarborgen bepaalt artikel
7 dat de begeleiding wordt gegeven door personen die zijn verbonden aan een
rechtspersoon die tot doel heeft deze begeleiding te verrichten. De huidige
Regeling persoonlijke ondersteuning gehandicapte werknemers kent een vergelijkbare
bepaling (artikel 3).Een vraag die hierbij aansluit stellen leden van de VVD-fractie, namelijk
of is onderzocht of werkgevers een voorkeur hebben voor intern verzorgde begeleiding
met subsidie of externe begeleiding.Onderzoek op dit onderdeel heeft niet plaatsgevonden, maar de indruk bestaat
dat de meeste werkgevers een sterke voorkeur hebben voor externe begeleiding
vanwege het ontbreken van eigen deskundigheid op dit terrein. De organisatie
die belast is met de begeleiding draagt er zorg voor dat de werknemer zonder
problemen zijn werk verricht, hetgeen door veel werkgevers als expliciete
voorwaarde bij indienstname wordt gesteld.Overigens zou de toepassing van interne begeleiding het nadeel hebben
dat zich moeilijk laat vast stellen hoeveel uur begeleiding in verband met
een handicap wekelijks wordt geleverd. Interne begeleiding met subsidie is
daardoor fraudegevoelig.De leden van de GPV- en RPF-fractie vragen zich af of het onderbrengen
van het begeleid werken in de Wsw geen contradictio in terminis is. Begeleid
werken veronderstelt immers dat een werknemer onder normale omstandigheden
werkt, terwijl een Wsw-indicatie dit per definitie uitsluit.In de memorie van toelichting is gesteld dat begeleid werken door de intensiteit
van de begeleiding in combinatie met de hoogte van de verstrekte loonkostensubsidie
wordt beschouwd als een vorm van arbeid onder aangepaste omstandigheden. De
begeleiding kan zelfs intensiever zijn dan in de Wsw. In de Regeling persoonlijke
ondersteuning gehandicapte werknemers is het aantal begeleidingsuren immers
gemaximeerd tot 15% van de werktijd, terwijl in de Wsw bij de ondergrensbepaling
het maximum van 10% wordt gehanteerd. Hiervoor is reeds aangegeven dat ook de toepassing van de huidige Regeling
samenloop arbeidsongeschiktheidsuitkering met inkomsten uit arbeid is beperkt
tot personen voor wie ten gevolge van bij hen gelegen factoren geen gelegenheid
zou bestaan tot het verrichten van arbeid onder normale omstandigheden (artikel
11, eerste lid). Ook de bestaande regeling stelt dus de voorwaarde dat de
begeleid werker tot de Wsw-doelgroep behoort.De leden van de D66-fractie vragen naar het aantal begeleid werken-plaatsen
dat in de komende jaren aan de orde is.Uit een recente Tica-evaluatie van de Regeling vergoeding persoonlijke
ondersteuning komt naar voren dat op de peildatum september 1996 circa 315
personen begeleid werkten. De aanloopproblemen in ogenschouw genomen betekent
dit dat deze werkvorm in relatief korte tijd een aanzienlijke groei heeft
doorgemaakt. Waar de grenzen van de toepassing exact liggen is bij benadering
niet te zeggen. De bekendheid met de methodiek, de professionalisering van
de organisaties die begeleiding aanbieden, de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt
zijn allemaal factoren die hierbij een rol spelen. De ervaring van de uitvoeringsorganisaties
is echter dat de animo onder potentiële werknemers en werkgevers steeds
meer toeneemt.De leden van de fractie van D66 vragen voorts om een uiteenzetting over
de verschillen in arbeidsvoorwaarden van personen die begeleid werken en werknemers
met een Wsw-dienstbetrekking.Wsw-werknemers die na inwerkingtreding van de onderhavige wet in dienst
treden krijgen een arbeidsovereenkomst met de gemeente. In het merendeel van
de gevallen zal een opleidings- of scholingstraject worden aangeboden. In
die gevallen ligt de beloning gedurende de eerste periode op WML-niveau. In
een aantal gevallen is een scholingstraject gezien de beperkte capaciteiten
van betrokkene niet aangewezen. Hij zal dan instromen in een eenvoudige functie
waarvoor functieloon wordt betaald op het niveau van het WML of net daarboven
(schalen A en B). Gekwalificeerde werknemers die, geconfronteerd met een arbeidshandicap,
instromen ontvangen direct functieloon. De arbeidsduur is afhankelijk van
de daarover door werknemer en gemeente te maken afspraken. De gemeente ontvangt
van het rijk een vergoeding per arbeidsplaats die rekening houdt met een gemiddelde
arbeidsduur van 32 uur.Personen die op grond van de Wsw begeleid gaan werken zijn in dienst van
een reguliere werkgever en zij ontvangen de bij die werkgever gebruikelijke
beloning, al dan niet gebaseerd op een collectieve arbeidsvoorwaardenregeling.
In de praktijk zal de beloning bij indiensttreding over het algemeen liggen
op het niveau van het WML of WML+. De arbeidsduur is afhankelijk van de afspraken
die met tussenkomst van de begeleider tussen werknemer en werkgever worden
gemaakt. Het verschil tussen de feitelijke loonwaarde van de arbeidsprestatie
en en het betaalde loon wordt goedgemaakt uit de subsidie die de werkgever
van de gemeente ontvangt.De leden van de fractie van de RPF en D66 vragen te reageren op de brief
van de Federatie van Ouderverenigingen (FvO) aan de Vaste Kamercommissie van
6 augustus 1996 voor zover deze betrekking heeft op het begeleid werken.In de genoemde brief wordt door de FvO in de eerste plaats gesteld dat
begeleid werken geen gesubsidieerde arbeid is.Hiervoor is aangegeven dat naar het oordeel van het kabinet het begeleid
werken door de intensiteit van de begeleiding in combinatie met de hoogte
van de verstrekte loonkostensubsidie zonder meer kan worden aangemerkt
als gesubsidieerde arbeid onder aangepaste omstandigheden zoals bedoeld in
de Wsw.Ten tweede merkt de FvO op dat het begeleid werken een voorliggende voorziening
voor de Wsw is, die moet worden uitgevoerd door de bedrijfsverenigingen. De
Wsw zou uitsluitend moeten worden bestemd voor degenen die zijn aangewezen
op het «traditionele» Wsw-bedrijf.Hiervoor is aangegeven dat het kabinet mede beoogt de keuzevrijheid van
Wsw-geïndiceerden te vergroten door het begeleid werken op basis van
de Wsw toe te staan. De benadering van de FvO waarbij Wsw-geïndiceerden
per definitie zijn aangewezen op een «traditionele» Wsw-arbeidsplaats,
zou de beoogde keuzevrijheid van Wsw-geïndiceerden in sterke mate beperken,
hetgeen niet wenselijk wordt geacht.Ten derde doet de FvO het voorstel om kwaliteitseisen te stellen aan organisaties
die de begeleiding verzorgen.Het kabinet onderschrijft de opvatting van de FvO dat het succes van de
toepassing van het begeleid werken staat of valt bij het kwaliteitsgehalte
van de diensten die de begeleidingsorganisaties kunnen leveren. De suggestie
van de FvO om kwaliteitseisen aan deze organisaties te stellen kan zonder
meer worden overgenomen. De FvO is dan ook inmiddels uitgenodigd om hiertoe
voorstellen te doen.In de bijlage bij de brief wijst de FvO op een ander knelpunt, namelijk
op het bestaan van de Wsw-wachtlijst, waardoor – anders dan bij de regelingen
die de bedrijfsverenigingen uitvoeren – niet iedereen direct een begeleid
werkenplaats kan worden aangeboden.Het kabinet stelt voor dit probleem op te lossen door personen met een
Wsw-indicatie die in staat worden geacht begeleid te werken bij voorrang te
plaatsen, hetgeen kan worden geregeld in de algemene maatregel van bestuur
bedoeld in artikel 7, tweede lid. Bij een jaarlijkse instroom van circa 4000
nieuwe Wsw-werknemers, wordt het niet bezwaarlijk geacht het relatief beperkte
aantal personen dat begeleid kan werken, bij voorrang te laten instromen.De leden van de GPV-fractie stellen een vraag die hiermee samenhangt,
zij willen namelijk weten of het de bedoeling is dat een begeleid werker die
zijn baan verliest, bij voorrang een Wsw-arbeidsplaats wordt aangeboden.Eén van de overwegingen om het begeleid werken in de Wsw onder
te brengen is om een adequate opvang te creëren in geval een begeleid
werker onverhoopt zijn reguliere arbeidsplaats verliest. De gemeente heeft
dan de mogelijkheid om hem aansluitend een «traditionele» Wsw-arbeidsplaats
aan te bieden. Het gaat hier echter niet om een automatisme. Per geval zal
de gemeente moeten beoordelen of directe plaatsing in het Wsw-bedrijf gerechtvaardigd
is ten opzichte van degenen die op de Wsw-wachtlijst staan rekening houdend
met de individuele omstandigheden van betrokkenen.De leden van de fractie van de VVD vragen hoe het begeleid werken zich
verhoudt tot de Wet arbeid gehandicapte werknemers (WAGW) en hoeveel begeleid
werkers in de laagste loonschalen zitten.In zijn algemeenheid kan worden gesteld dat de WAGW tot doel heeft de
inschakeling van gehandicapten in het arbeidsproces te bevorderen. Het instrument
begeleid werken past uitstekend binnen deze doelstelling. Uit het eerdere
genoemde Tica-evaluatie wordt niet duidelijk in welke mate begeleid werkers
functies in de laagste loonschalen vervullen. Gezien de aard van de handicap
meestal verstandelijk van karakter is, kan worden verondersteld dat het gaat
om een beloningsniveau dat niet ver boven het minimumloon zal liggen. 3.7. Bevordering van uitstroomDe leden van de fractie van de PvdA vragen om een nadere toelichting bij
artikel 10, dat de mogelijkheid biedt om bij of krachtens algemene maatregel
van bestuur gemeenten een subsidie te verstrekken ter bevordering van de uitstroom
naar reguliere arbeidsplaatsen. Deze subsidie dient te worden aangewend als
een incentive voor de Wsw-werknemer die uitstroomt dan wel voor de inkoop
van arbeidsbemiddeling.Het overheidsbeleid om de doorstroming in de sociale werkvoorziening te
bevorderen gaat terug tot de nota «Optimale benutting van arbeidsplaatsen
in de sociale werkvoorziening» (kamerstukken II, 1989/90, 21 552,
nr. 2), waarin maatregelen ter stimulering van de doorstroming werden aangekondigd.
Deze hadden betrekking op wijziging van wet- en regelgeving (terugkeergarantie
voor doorgestroomde Wsw-werknemer, aanscherping van de ontslagbepaling, mogelijkheid
tijdelijk dienstverband) en financiële incentives voor het Wsw-bedrijf
(doorstroompremies, hanteren van een doorstroomnorm). Daarnaast werd bij een
aantal bedrijven een experiment gestart met als doel het doorstroompercentage
te verhogen. Daartoe werden bijvoorbeeld voorlichtingsbijeenkomsten georganiseerd
voor werknemers en werkleiding, werden individuele doorstroomplannen voor
werknemers opgesteld, contacten gelegd met bemiddelingsorganisaties en potentiële
werkgevers enz. In het «Verslag experimenten doorstroming en ondergrens»,
dat januari 1994 ter informatie aan de Tweede Kamer werd toegezonden, werd
geconstateerd dat de deelnemende Wsw-bedrijven geen prioriteit aan het experiment
hadden gegeven. Er waren nauwelijks serieuze pogingen ondernomen om het doorstroombeleid
op lokaal niveau daadwerkelijk vorm te geven. Ook de animo van Wsw-werknemers
om door te stromen naar een reguliere arbeidsplaats was gering. Het kabinet
acht een doorstroombeleid hier nochthans aan de orde, zoals in de onderhavige
wet voorzien.De periodieke herindicering, de tijdelijke dienstbetrekking voor twee
jaar en een beloning die bij indiensttreding over het algemeen ligt op het
niveau van het wettelijk minimumloon illustreren dit. Een nieuw instrument
voor de Wsw om de doorstroming te stimuleren is de mogelijkheid tot het toekennen
van incentives aan werknemers die bereid zijn om door te stromen. De overweging
daarbij is dat, ondanks de andere doorstroombevorderende bepalingen, er ook
voor de Wsw-werknemer een extra stimulans nodig kan zijn om de overstap naar
een reguliere baan te maken. Ook andere regelingen, bijvoorbeeld de Algemene
bijstandswet en het Wetsvoorstel inschakeling werkzoekenden, kennen een dergelijk
instrument.De PvdA-fractie vraagt waarom deze middelen niet decentraal aan de gemeenten
ter beschikking worden gesteld en naar de precieze inhoud van de regeling
(criteria, procedure, omvang van de middelen). Verder vragen zij of het realistisch
is te veronderstellen dat het grootste deel van de Wsw-werknemers met een
dergelijke regeling uit de voeten kan.De overweging om deze middelen geoormerkt aan de gemeenten ter beschikking
te stellen is dat tijdens het genoemde experiment Wsw-bedrijven niet bereid
zijn gebleken de extra middelen die ter beschikking werden gesteld op deze
wijze in te zetten. Premies die in het verleden aan de Wsw-bedrijven zijn
toegekend om de doorstroming te stimuleren zijn voornamelijk ten gunste van
de bedrijfsexploitatie aangewend. Ten einde toch te kunnen bepalen of dit
instrument effectief kan worden ingezet, is gekozen voor premietoekenning
bij of krachtens algemene maatregel van bestuur, waarin de criteria, de toekenningsprocedure
e.d. worden vastgelegd. Het voornaamste criterium is vastgelegd in de wet,
namelijk dat de voormalige Wsw-werknemer ten minste één jaar
op een reguliere arbeidsplaats moet hebben gewerkt om voor deze premie in
aanmerking te komen. De gemeente stelt na dat jaar vast of betrokkene
elders werkzaam is, keert voor zover dit het geval is de premie uit en declareert
dit bedrag bij het rijk. Naar het oordeel van het kabinet geeft een dergelijke
procedure geen aanleiding tot bijzondere problemen voor de uitgestroomde werknemers.De vraag van de PvdA of naar verwachting de gewijzigde doelgroepomschrijving
leidt tot een Wsw-populatie met geringere doorstroomperspectieven wordt bevestigend
beantwoord, voor zover het gaat om de naar verhouding enigszins toenemende
instroom van werknemers op grotere afstand van de reguliere arbeidsmarkt.
Het instrument van de premietoekenning blijft echter gericht op de grote groep
van met het huidige bestand vergelijkbare instromers, alsmede op de huidige
Wsw-werknemers waarop de overige doorstroombevorderende bepalingen (periodieke
herindicatie, tijdelijke arbeidsovereenkomst) niet van toepassing zijn.De leden van de PvdA-fractie achten het verstandig dat Wsw-werknemers
die naar de Wiw doorstromen ten minste hetzelfde loonniveau behouden en vragen
naar het beloningniveau van een Wiw-dienstbetrekking.Het loonniveau voor Wsw- en Wiw-werknemers van 23 jaar en ouder met een
dienstbetrekking voor onbepaalde tijd kan verschillen, omdat in de Wsw anders
dan in de Wiw geen beperkingen aan de loonhoogte wordt gesteld. Voor Wiw-werknemers
wordt het loon gemaximeerd tot 120% van het wettelijke minimumloon (kamerstukken
II, 1996/97, 25 122, nr. 3, paragraaf 6.2). Een inkomensprikkel om vanuit
een Wsw-dienstverband door te stromen naar een Wiw-dienstverband bestaat dan
ook alleen voor degenen die minder dan 120% van het wettelijke minimumloon
verdienen. Wel biedt de Wsw de mogelijkheid een incentive aan een doorstromer
toe te kennen, maar deze heeft een eenmalig karakter en kan niet worden aangewend
om een aanvullend inkomen structureel te financieren.De leden van de fractie van de PvdA vragen of er nog nieuwe ideëen
bestaan om de doorstroom vanuit de Wsw naar reguliere werkplekken te bevorderen
middels subsidies aan de nieuwe werkgever. Tevens verzoeken zij aan te geven
welke mogelijkheden nu reeds voor deze groep bestaan en informeren zij naar
de mogelijkheid verplichte indienstname (zonodig met subsidie) te overwegen.De werkgever, die een werknemer in dienst neemt die onmiddellijk voorafgaand
aan de indiensttreding Wsw-werkzaamheden verrichtte, kan aanspraak maken op
de loonkostensubsidieregeling (artikel 62, eerste lid, WAO). Deze subsidie
bedraagt maximaal 25% van het bruto loon over een periode van maximaal 4 jaar.
Naast de loonkostensubsidie kan de werkgever ook in aanmerking worden gebracht
voor een eenmalige inwerk- en begeleidingssubsidie van maximaal f 4000,–.Naast deze «echte» subsidiemaatregelen kan de werkgever, die
een Wsw-doorstromer in dienst neemt ook in aanmerking komen voor vergoeding
van de kosten, welke voortvloeien uit voor tewerkstelling noodzakelijke aanpassingen
van de arbeidsplaats, de arbeidsomstandigheden, etc.Tenslotte kan hier gewezen worden op het feit dat de werkgever, die in
voldoende mate gehandicapte werknemers in dienst heeft na inwerkingtreding
van de wet Pemba kwijtschelding van de WAO-basispremie verkrijgt. Werknemers,
die in de periode van 2 jaar voorafgaand aan de dienstbetrekking Wsw-arbeid
hebben verricht, vallen onder het begrip gehandicapte werknemer.In het kader van de Wet op de reïntegratie wordt momenteel onderzocht
in hoeverre de toepasbaarheid en de effectiviteit van deze subsidiemaatregelen
en andere reïntegratiemaatregelen kunnen worden vergroot. De leden van de VVD vragen of het kabinet de extra uitstroom die wordt
verwacht ten gevolge van de wetswijzigingen kan kwantificeren en of het kabinet
kan aangeven hoeveel procent zou moeten doorstromen. Voorts wordt gevraagd
naar de mogelijkheid van een terugkeergarantie indien de doorstroming niet
succesvol is en of een financiële prikkel de doorstroming niet zou vergroten.Hoe hoog het toekomstig doorstroompercentage uiteindelijk zal zijn, is
niet in te schatten. Een terugkeer naar de Wsw is alleen mogelijk indien door
de indicatiecommissie is vastgesteld dat men nog steeds of opnieuw tot de
Wsw-doelgroep behoort. Garanties op terugkeer kunnen dus niet worden afgegeven.Het antwoord op de vraag of een financiële incentive voor een doorstromende
Wsw-werknemers de doorstroming zou kunnen bevorderen, luidt bevestigend. Artikel
10 beoogt hiertoe de mogelijkheid te scheppen.De leden van de fractie van D66 vragen naar de betekenis van artikel 10,
onderdeel b, waarin de mogelijkheid wordt geboden gemeenten een budget toe
te kennen voor de inkoop van arbeidsbemiddeling ten behoeve van Wsw-werknemers.
D66 wil weten of het hier gaat om gedwongen winkelnering bij de Arbeidsvoorzieningsorganisatie
en aan welke bedragen wordt gedacht.Deze bepaling is in de wet opgenomen tijdens de parlementaire behandeling
van de nieuwe Arbeidsvoorzieningswet toen nog geen duidelijkheid bestond over
de vormgeving van het prestatiebudget en de inkooprelaties tussen gemeenten
en Arbeidsvoorziening. Inmiddels is duidelijk dat zij afspraken zullen maken
over de aanwending van het prestatiebudget, die ook betrekking kunnen hebben
op arbeidsbemiddeling van Wsw-werknemers die volgens de indicatiecommissie
niet langer tot de doelgroep behoren. Desondanks kan het noodzakelijk zijn
de doorstroom uit de Wsw een implus te geven door hiervoor extra middelen
ter beschikking te stellen. De algemene maatregel van bestuur van artikel
10 levert daarvoor de juridische basis, waarbij in de verdere uitwerking van
de regeling zal moeten worden bezien of de inkoop zich zou moeten beperken
tot Arbeidsvoorziening of dat ook derden kunnen worden ingeschakeld.De leden van de GPV-fractie vragen of artikel 10 van toepassing is op
de huidige Wsw-werknemers die in staat worden geacht te kunnen doorstromen
of alleen op nieuwe werknemers.Het ligt in de bedoeling om de algemene maatregel van bestuur genoemd
in artikel 10 op beide categorieën werknemers van toepassing te verklaren. 4. AANMELDING, INDICATIE EN PLAATSING 4.1. InleidingIn het wetsvoorstel is ervan uitgegaan dat de bevoegdheid om inzake de
indicatie te beslissen, zou worden neergelegd bij de directeur van een daartoe
nog in te stellen dienst van het ministerie van SZW. Het kabinet heeft besloten
de in het wetsvoorstel neergelegde keuze te heroverwegen, hetgeen tot de keuze
voor een ander model heeft geleid. Dit nieuwe model, met een grotere mate
van gemeentelijke verantwoordelijkheid enerzijds en een strakkere centrale
regie ten aanzien van de kwaliteitsborging anderzijds, heeft niet de nadelen
die aan een meer centraal model zijn verbonden. Anderzijds beoogt het nieuwe
model de nadelen te elimineren die blijkens de commissie-Houben aan de praktijk
volgens de huidige wet kleven. Het uitgangspunt van onafhankelijkheid, waarmee vrijwel alle fracties hun instemming hebben betuigd, is bij de vormgeving
voorop blijven staan. Hierop wordt in de toelichting bij de daartoe opgestelde
nota van wijziging nader ingegaan. De keuze voor een nieuw model heeft gevolgen
voor de beantwoording van de vragen die door de fracties op het punt van de
indicatiestelling zijn gesteld. In de beantwoording verwijst het kabinet veelal
naar de nu nieuwe situatie.De leden van de PvdA-fractie achten de voorgestelde wijze van indicatiestelling
onvoldoende helder en verzoeken concreet aan te geven wat iemand overkomt
die zich aanmeldt.In de memorie van toelichting bij de nota van wijziging is vrij uitvoering
geschetst hoe het nu gekozen model er uit ziet. Hierin is ook aangegeven welke
gevolgen de nieuwe verantwoordelijkheidsverdeling heeft voor het traject dat
een te indiceren persoon – en zijn dossier – moet bewandelen om
voor de Wsw in aanmerking te komen.In het kort komt het op het volgende neer. Een kandidaat meldt zich eigener
beweging aan of wordt aangemeld door een intermediaire instantie (bijvoorbeeld
het arbeidsbureau, de bedrijfsvereniging of de gemeente). Aanmelding geschiedt
bij de indicatiecommissie, die daartoe een aanspreekpunt heeft aangewezen.
De indicatiecommissie is vervolgens verantwoordelijk voor het (tijdig) verrichten
van het indicatie-onderzoek en het vaststellen van een indicatie-advies ten
behoeve van het gemeentebestuur. Dit advies wordt ook aan betrokkene toegezonden.
Na ontvangst van het advies van de commissie beslist het gemeentebestuur omtrent
de indicering. Bij het nemen van de beslissing zal het gemeentebestuur in
het algemeen kunnen volstaan met het advies en het daaronder liggende dossier
van betrokkene. Desgewenst kan het gemeentebestuur besluiten betrokkene te
horen, maar noodzakelijk is dat niet. Nadat het gemeentebestuur heeft beslist,
wordt betrokkene van het besluit op de hoogte gesteld. De beslissing van het
gemeentebestuur leidt – afhankelijk van de uitkomst – al dan niet
tot plaatsing op de wachtlijst voor de sociale werkvoorziening. Van de plaatsing
op de wachtlijst wordt betrokkene in kennis gesteld. Indien betrokkene is
geïndiceerd maar gelet op de omvang van de wachtlijst plaatsing vooralsnog
niet tot de mogelijkheden behoort, ligt het in de rede betrokkene daarvan
(periodiek) op de hoogte te stellen.De leden van de fractie van het CDA maken enkele opmerkingen over de eerder
voorgestelde constructie. Hiervoor kan eveneens worden verwezen naar het aangepaste
voorstel in de nota van wijziging. De vraag naar de kosten van de aanvankelijk
beoogde Dienst en de dekking daarvan is beantwoord in de reactie van het kabinet
op een vraag van de leden van de SGP-fractie, eerder in deze nota (paragraaf
2.3).De leden van de fractie van D66 kan worden geantwoord dat het nu voorgestelde
model mede de uitkomst is van het overleg dat is gevoerd met de gemeenten
en NOSW.Voor het antwoord op de vraag van deze leden naar de beroepsmogelijkheid
verwijst het kabinet naar paragraaf 2.3. van deze nota, waar een gelijkluidende
vraag van de leden van de RPF-fractie is beantwoord.In reactie op met name het verzoek van de leden van de fractie van GroenLinks
om nog eens te motiveren waarom niet wordt vastgehouden aan het advies van
de commissie-Houben, wil het kabinet in de eerste plaats opmerken dat zowel
het tot dusver gehanteerde wetsvoorstel als het wetsvoorstel mét nota
van wijziging juist in belangrijke mate aansluiten bij het advies van de commissie-Houben.
Deze commissie heeft het belang van centrale rijksnormen onderstreept, een
aanbeveling die het kabinet heeft overgenomen. Verder heeft de commissie-Houben
geadviseerd om een onafhankelijke indicatiecommissie te laten bepalen of iemand
aanmerking komt. Deze aanbeveling is vertaald in de vormgeving van
onafhankelijke adviescommissie op gemeentelijke niveau (zo mogelijk regionaal).Doordat deze onafhankelijke adviescommissies de regie voeren over het
feitelijk onderzoek, is het werk van deze commissies in hoge mate bepalend
voor het uiteindelijke besluit. De advisering op basis van deskundigheid reduceert
immers de beslissingsvrijheid van de uiteindelijke beslisser, in casu –
op grond van de nota van wijziging – het gemeentebestuur.Door de aanvullende sturing in het kader van de kwaliteitsborging, waarop
in de toelichting bij de nota van wijziging wordt ingegaan, zijn er naar het
oordeel van de regering zodanige waarborgen voor objectiviteit geschapen,
dat de uitkomst materieel zeker in lijn met het advies van de commissie-Houben
ligt. 4.2. De Dienst indicatie sociale werkvoorzieningDe leden van de PvdA-fractie vragen om garanties hoe te bereiken dat de
rijksdienst niet slechts een stempelmachine wordt.Ook de leden van de GPV-fractie stellen een vergelijkbare vraag; zij willen
weten hoe zwaar het advies van de gemeentelijke adviescommissie weegt en vragen
of alleen op zorgvuldigheid getoetst wordt of dat het de bedoeling is dat
de rijksdienst alle adviezen ook inhoudelijk opnieuw beoordeelt.In de optiek van het kabinet had de oorspronkelijk beoogde rijksdienst
zeker geen stempelmachine mogen worden. Het gegeven dat het feitelijk onderzoek
en de beslissing niet in één hand zijn gebracht, noopt ertoe
voor de beslisser inzichtelijk te maken hoe het feitelijk onderzoek is verlopen.
Dat is zowel in het model met een rijksdienst het geval, als in het model
dat in de nota van wijziging is neergelegd. Het voor de beslisser inzichtelijk
maken van het feitelijk onderzoek kent in de eerste plaats een procedurele
kant. De beslisser moet op basis van het dossier kunnen nagaan dat aan de
procedurele vereisten is voldaan. De «beslistabel» op grond waarvan
de doelgroep dient te worden bepaald, biedt in dat opzicht belangrijk houvast.
Het gebruik daarvan is voldoende toetsbaar. De beoogde strakke procedurele
waarborgen reduceren de noodzaak tot een aanvullende inhoudelijke toets aanmerkelijk.
In het oorspronkelijke model met een rijksdienst zou dit desgewenst steeksproefgewijs
kunnen gebeuren; in het nu gekozen model met gemeentelijke verantwoordelijkheid
is dit aan het gemeentebestuur, waarbij kwaliteitsborging onder centrale regie
een belangrijke aanvullende garantie biedt dat niet alleen wordt voorkomen
dat de beslisser blindelings het stempel van goedkeuring geeft, maar vooral
ook dat dit op onjuiste gronden gebeurt. De dossiers blijven op het lokaal
niveau.De leden van de PvdA-fractie vragen om een reactie op het alternatieve
voorstel betreffende de indicatiestelling van FNV, CNV, Gehandicaptenraad,
Federatie van Ouderverenigingen, CFO en ABVAKABO en vragen het kabinet in
haar reactie te betrekken dat voor dit plan draagvlak lijkt te bestaan bij
de belangenbehartigers van het (potentiële) Wsw-personeel.In antwoord op deze vraag het volgende. Bij de heroverweging van het oorspronkelijke
«rijksdienstmodel» zijn zowel het voorstel van de zijde van de
Vereniging van Nederlandse Gemeenten als het voorstel van bovengenoemde organisaties
betrokken. Dit heeft uiteindelijk geleid tot de keuze voor een model dat in
belangrijke mate is geïnspireerd door het voorstel van de VNG, maar waarin
op verschillende onderdelen bruikbare elementen uit het voorstel van de gezamenlijk
opererende organisaties zijn meegenomen. Het kabinet heeft er niet voor gekozen
het toekomstig Landelijk instituut sociale verzekeringen een rol te geven.
De positie die in het alternatieve voorstel aan het Lisv wordt
toegekend impliceert een toename van het aantal betrokken bestuursniveaus
met één.Achtergrond van het voorstel het Lisv een rol toe te kennen is met name
het bieden van kwaliteitsborging. Deze gedachte acht het kabinet waardevol
en heeft in het in de nota van wijziging neergelegde voorstel een belangrijke
plaats gekregen. Kwaliteitsborging kan ook zonder tussenkomst van een zelfstandig
bestuurorgaan plaatsvinden en overigens is het kabinet van mening dat kwaliteit
weliswaar centrale regie vereist, maar toch vooral lokaal en in samenspel
tussen lokaal en centraal niveau, gestalte dient te krijgen. De regering heeft
niet de indruk dat het op deze wijze invulling geven aan de breed gedragen
uitgangspunten betreffende de kwaliteit van indicering afbreuk doet aan het
draagvlak bij het Wsw-personeel.Doordat de indicatiestelling tot aan de formele beslissing door commissies
van onafhankelijke deskundigen wordt verricht, is het kabinet niet bevreesd
dat de samenhang tussen de arbeidshandicap en het toe te kennen subsidiebedrag,
d.w.z. het financiële belang van de gemeente, van invloed zal zijn op
het advies. Dit in antwoord op een vraag van de leden van de GPV-fractie.Het kabinet acht het door deze leden gesignaleerde mogelijk gevaar vrijwel
uitgesloten. Het advies wordt opgesteld door deskundigen die zelf geen belang
hebben bij subjectieve advisering. Bindende landelijke regels en protocollen
met betrekking tot de beoordeling vormen leidraad bij de totstandkoming van
het advies. De gronden waarop het advies rust moeten in het dossier herleidbaar
zijn. De naleving daarvan is dus voldoende toetsbaar. 4.3. De gemeentelijke adviescommissie sociale werkvoorzieningDe leden van de PvdA-fractie hebben gelijk, indien ze stellen dat in artikel
20, waarin geregeld wordt, dat de de werknemers, die al een Wsw-dienstbetrekking
hebben niet hoeven te worden geïndiceerd op grond van hoofdstuk 2, ook
verwezen moet worden naar hoofdstuk 5. Artikel 20 is in de nota van wijziging
in die zin aangepast.De aan het woord zijnde leden informeren ook waarom de periode waarna
geherindiceerd moet worden niet nauwkeuriger wordt aangegeven. Op de periode
als zodanig wordt hierna ingegaan in reactie op een vraag van de leden van
de VVD-fractie. Uit die reactie blijkt dat de periode waarbinnen geherindiceerd
moet worden, is begrensd. Om rigiditeit te voorkomen is het in de optiek van
het kabinet noodzakelijk dat aan de uitvoering enige beleidsmarge wordt geboden
om de exacte periode voor herindicatie te bepalen. Het kabinet ziet in een
dergelijk afgebakende vrijheid meer voordelen dan nadelen. Binnen de grenzen
die worden gesteld, kan de uitvoering dan naar bevind van zaken handelen en
maatwerk toepassen. Indien zou blijken dat dit toch tot ongewenste effecten
leidt, kan zonodig via lagere regelgeving worden bijgestuurd.De leden van de PvdA-fractie vragen nog of herindicatie kan leiden tot
de vaststelling dat betrokkene niet meer tot de doelgroep behoort en of vervolgens
tot ontslag wordt overgegaan.Herindicatie kan inderdaad leiden tot de vaststelling dat betrokkene niet
meer tot de doelgroep behoort. Dit betekent evenwel niet, dat zondermeer tot
ontslag wordt overgegaan. De ontslagmogelijkheid na herindicatie is geregeld
in artikel 6, tweede lid, Wsw. Blijkens de toelichting op dit artikel geldt
dat, indien de werknemer niet langer tot de doelgroep behoort, zijn dienstbetrekking
pas behoeft te worden opgezegd zodra voor hem een alternatieve opvangmogelijkheid
beschikbaar is, respectievelijk sprake is van een weigering van
een aanbod tot het verrichten van passende arbeid onder normale omstandigheden.De leden van de fractie van de VVD stellen vragen over de deskundigheden
van de indicatiecommissie en de onafhankelijkheid. Deze vragen acht het kabinet
in het voorgaande (met name paragraaf 2.3.) naar aanleiding van vragen van
deze en andere leden afdoende beantwoord. Aan het slot van paragraaf 4.2.
van deze nota is een vraag van de leden van de GPV-fractie beantwoord, waarmee
tevens een vraag van gelijke strekking van de leden van de fractie van de
VVD is beantwoord, namelijk of de samenhang tussen de arbeidshandicap en het
toe te kennen subsidiebedrag niet van invloed zal kunnen zijn op het advies.Verder wordt door de VVD-fractie de vraag gesteld of het kabinet voornemens
is artikel 12 zodanig te redigeren dat alle werknemers steevast iedere 3 tot
5 jaar heronderzocht worden conform andere sociale regelingen. Gevraagd wordt
of herindicatie niet zou moeten leiden tot een fysiek heronderzoek en wat
het kabinet concreet beoogt te bereiken met artikel 12.Het kabinet is niet voornemens artikel 12 anders te redigeren dan is gedaan
in het ingediende wetsvoorstel. Naar het oordeel van het kabinet is een periode
van uiterlijk twee jaar, waarbinnen een eerste herindicatie moet gebeuren,
een passende termijn om na te gaan of betrokkene nog is aangewezen op werk
in Wsw-verband. Deze periode mag niet te kort zijn, omdat dan de effecten
van (re)integratie in het arbeidsproces nog niet goed te bepalen zijn en niet
te lang, om goed te kunnen inspelen op mogelijkheden van betrokkene. De periodieke
herindicatie zal na de eerste keer om de drie tot vijf jaar plaatsvinden,
overeenkomstig de termijn die in de vraag is gesteld, ter realisering van
een dynamisch loopbaanbeleid. Bij herindicatie zal fysiek onderzoek plaatsvinden
indien de eerste indicatiestelling en de nader ingewonnen gegevens daar aanleiding
toe geven. In het geval van personen met beperkingen van een stabiel karakter,
waarbij het niet aannemelijk is dat er zich veranderingen hebben voorgedaan
met betrekking tot die beperkingen, zal een fysiek onderzoek niet altijd noodzakelijk
zijn. Gestandaardiseerde rapportage, bij voorbeeld op basis van het profielensysteem,
dat reeds op grote schaal in de sociale werkvoorziening wordt gehanteerd,
aangevuld met verdere relevante gegevens, is dan voldoende.De bedoeling van het kabinet is met artikel 12 te bereiken dat arbeidsplaatsen
in de Wsw benut worden voor diegenen die echt daarop zijn aangewezen. Allereerst
gaat het dan om bij aanvang zo goed mogelijk vast te stellen of iemand tot
de doelgroep behoort, maar vervolgens ook door middel van herindicatie te
bereiken dat arbeidsplaatsen in de sw niet onnodig bezet blijven door diegenen
die al werkzaam zijn in de sw, maar van wie kan worden vastgesteld dat in
de loop der tijd de beperkingen dan wel de arbeidsmogelijkheden zodanig zijn
veranderd, dat werken onder aangepaste omstandigheden niet meer echt nodig
of niet meer goed mogelijk is.Een afstemming tussen de indicatie voor de zorg en de indicatie Wsw, zoals
door de leden van de fractie van het GPV wordt bepleit, kan in de praktijk
op gemeentelijk niveau worden vormgegeven. Het kabinet verwijst naar aanleiding
van vragen van deze leden naar het antwoord op vragen die door leden van de
fractie van de SGP over deze problematiek zijn gesteld (paragraaf 2.3.). Ook
in paragraaf 3.3. is de relatie tussen de zorg en de Wsw aan de orde gekomen
(in een antwoord op een vraag van de leden van de PvdA-fractie).De leden van de fractie van het GPV willen weten of de indeling in drie
categorieën niet te grofmazig is. Deze leden zijn beducht voor verdringingseffecten
binnen categorieën. Verder vragen deze leden wat de ruimte
is van het gemeentelijk Wsw-bedrijf om werknemers aan te nemen. Concreet luidt
de vraag in welke mate zij gebonden zijn aan de volgorde op de wachtlijst.
Tevens vragen de leden van het GPV waarom bij de verdeling van middelen rekening
wordt gehouden met de mate van handicap en niet met de mate van aanpassing.In het bestaande verdeelmodel wordt, zoals bekend, gewerkt met een standaardvergoeding
per arbeidsplaats, ongeacht de mate van arbeidshandicap. Bij de keuze in het
onderhavige voorstel voor een indeling in drie categorieën van arbeidshandicap
is een afweging gemaakt tussen enerzijds de noodzaak om selectie van werknemers
op grond van vermeende productiviteit en kosten tegen te gaan en anderzijds
de vermijding van het risico dat de indicatiecommissie voortdurend een afweging
dient te maken over grensgevallen. Naarmate een fijnmaziger systeem wordt
gehanteerd zal het aantal potentiële grensgevallen immers toenemen. Het
kabinet meent dat met drie categorieën op dit punt een evenwichtige keuze
is gemaakt.In het verdeelmodel wordt, zoals gezegd, rekening gehouden met de mate
van arbeidshandicap. Een gemeente zal voor een zwaarder arbeidsgehandicapte
een hogere vergoeding krijgen dan voor een licht arbeidsgehandicapte. Hierbij
is het verschil aan vergoeding tussen de onderscheiden categorieën van
arbeidshandicap mede gebaseerd op de aanpassingskosten. Naast de aanpassingskosten
zullen ook de begeleidingskosten, de loonkosten en de netto toegevoegde waarde
een rol spelen in de hoogte van de vergoeding. De indeling in drie categorieën,
met daaraan gekoppeld verschillende niveaus van subsidie zal naar verwachting
de selectie vanaf de wachtlijst op oneigenlijke gronden in belangrijke mate
tegengaan. De subsidiebedragen compenseren immers voor verschillende niveaus
van kosten en productiviteit. Om die reden is aan de gemeente de vrijheid
geboden om vanaf de wachtlijst werknemers in dienst te nemen. De ruimte is
gelaten om zo nodig in een later stadium aanvullende regels te stellen.De leden van de fractie van het GPV informeren voorts of, wanneer bij
herindicatie is vastgesteld dat een Wsw-werknemer niet tot de doelgroep behoort,
dit betekent dat betrokkene uiterlijk binnen één jaar op een
reguliere arbeidsplaats of een Wiw-dienstbetrekking moet worden geplaatst,
waarbij verwezen wordt naar de termijn genoemd in artikel 4, eerste lid, waarin
de samenwerking tussen gemeenten, uitvoeringsinstanties en de Arbeidsvoorzieningsorganisaties
ter bevordering van de doorstroming aan de orde is.De bedoeling van artikel 4 is dat de bemiddelingsactiviteiten voor personen
die naar verwachting op korte termijn niet meer tot de Wsw-doelgroep behoren,
vroegtijdig worden gestart. Om deze termijn te duiden is de periode van één
jaar genoemd. Dit betekent echter niet dat de dienstbetrekking van de betrokken
Wsw-werknemer na dat jaar zou moeten worden beëindigd. Ontslag is alleen
mogelijk indien passende arbeid is aangeboden, maar door betrokkene geweigerd
(artikel 6, tweede lid, onderdeel b). 5. DE ARBEID IN DE SOCIALE WERKVOORZIENING 5.1. Maatschappelijk zinvolle arbeidDe leden van de PvdA-fractie verzoeken nader aan te geven wat wordt verstaan
onder de formule dat de Wsw-werkzaamheden de concurrentieverhoudingen niet
onverantwoord mogen beïnvloeden. Zij vragen daarbij naar de relatie met
de penitentiaire inrichtingen.De norm die met het door de leden van de PvdA-fractie geciteerde wetsartikel is geformuleerd, houdt in dat in het kader van de sociale
werkvoorziening bij het verwerven van orders marktconform moet worden gehandeld.
De sociale werkvoorziening dient in haar prijs-, leverings- en betalingsvoorwaarden
gelijkwaardig te handelen met anderen die op diezelfde markt actief zijn.Het Ministerie van Justitie hanteert voor de penitentiaire inrichtingen
eenzelfde marktconforme richtlijn: ten opzichte van de sociale werkvoorziening
en aan andere mag geen onverantwoorde concurrentie worden aangedaan. Met het
oog op de verhouding tussen de sociale werkvoorziening en de penitentiaire
inrichting is een concept-concurrentieklachtenprotocol tot stand gekomen dat
naar verwachting begin 1997 van kracht zal worden. De bedoeling is dat tussen
beide typen organisaties geen onverantwoorde concurrentie optreedt. Indien
daar onverhoopt sprake van zou zijn, kunnen partijen elkaar daar op aanspreken.
Komen de partijen in onderling niet tot oplossing dan zal vanuit beide departementen
(Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Justitie) een nader onderzoek worden
ingesteld naar de klacht.De VVD-leden vragen waarom een preventieve toets achterwege blijft bij
het bepalen van de vergoeding voor de te leveren prestatie. Zij betwijfelen
of in geval van schade door onverantwoorde concurrentie de weg naar de rechter
niet te langzaam is en menen, dat een een andere arbitragemogelijkheid kosteneffectiever
en sneller kan werken.Voorts vragen deze leden en de leden van de D66-fractie naar de analyse
in het kader van het MDW-project Markt en Overheid, waarvan de uitkomsten
en dus ook de sturingsmogelijkheden ter kennis van de Tweede Kamer zullen
worden gebracht. De leden van de fractie van D66 vragen of in dat kader ook
aandacht wordt besteed aan andere vormen van additionele arbeid.In de wet is de norm neergelegd waaraan kan worden getoetst of sprake
is van onverantwoorde concurrentie en ongewenste commerciële beïnvloeding.
Deze norm is in eerste instantie richtinggevend voor de preventieve toetsing
door de gemeente van de wijze van handelen van het sociale werkvoorzieningsbedrijf
waarvoor de gemeente verantwoordelijk is. Bij vermeend onverantwoorde prijsstelling
kan de benadeelde partij in eerste instantie de gemeente daarop aanspreken.
In onderling overleg kunnen betrokkenen dan tot een oplosssing van het geschil
proberen te komen. Lukt dit niet dan staan voor de klager in beginsel twee
wegen open. In de eerste plaats kan hij zijn klacht voorleggen aan de civiele
rechter. De in de wet vastgelegde norm biedt daarvoor mede een basis. In de
tweede plaats kan de klager aan de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
kenbaar maken dat het eerdere overleg met de gemeente niet tot een oplossing
heeft geleid. Indien het vermoeden bestaat dat sprake is van onverantwoord
gedrag door de sociale werkvoorziening dan kan de Minister van SZW besluiten
tot het instellen van een nader onderzoek. De uitkomsten van zo'n onderzoek
kunnen in een eventuele civiele procedure worden ingebracht.De bedoelde MDW-activiteiten worden naar verwachting in de eerste helft
van 1997 afgerond. Het gaat daarbij om de wijze waarop overheidsinstanties
zich in het kader van hun nevenwerkzaamheden op de markt begeven. Er is een
voorlopig kader ontwikkeld, dat in pilots op de bruikbaarheid in de praktijk
wordt getoetst. Zonder vooruit te willen lopen op de uitkomsten van het MDW-project
wordt opgemerkt dat de sociale werkvoorziening haar kerntaak, namelijk het
aanbieden van zinvolle arbeid onder aangepaste omstandigheden, slechts kan
waarmaken door op de markt actief te zijn. In dit verband kan niet gesproken
worden van nevenwerkzaaamheden. Het gaat er uiteindelijk om, dat bij het verrichten van werkzaamheden
op de markt voor iedereen dezelfde spelregels gelden. Dit is al in dit wetsvoorstel
neergelegd door de reeds besproken norm. In het onlangs bij de Tweede Kamer
ingediende voorstel van Wet inschakeling werkzoekenden is een vergelijkbare
norm opgenomen voor de vergoeding die wordt gevraagd voor de diensten en produkten
die met de in die wet geregelde vorm van gesubsidieerde arbeid tot stand worden
gebracht.Tot slot vragen de leden van de fractie van D66 in het algemeen naar de
relatie tussen de Pemba- en Amber-wetgeving enerzijds en het wetsvoorstel
sociale werkvoorziening als mede de relatie tussen dit wetsvoorstel en de
Wet op de reïntegratie.Voor het antwoord hierop verwijst de regering naar het gestelde in paragraaf
3.5 naar aanleiding van een vraag van de leden van de SGP-fractie terzake. 5.2. Beoordeling van de kwaliteit van de aanpassingenDe leden van de fractie van de VVD vragen welke resultaten werden behaald
met de invoering van het zogeheten profielensysteem.In opdracht van SZW heeft IVA, het Instituut voor sociaal-wetenschappelijk
beleidsonderzoek en advies te Tilburg, in 1995 een evaluatie-onderzoek verricht
naar de toepassing, hanteerbaarheid en bruikbaarheid van het profielensysteem
in de sociale werkvoorziening. De resultaten van dit onderzoek zijn in het
kort als volgt weer te geven.Het merendeel van de Sw-organisaties past het profielensysteem in meer
of mindere mate toe. Het totale systeem, dat bestaat uit drie verschillende
profielen, is gemiddeld over alle Sw-organisaties bij 69% van de werknemers
toegepast. Een deel van de werknemers heeft ondersteuning (van een vertrouwenspersoon)
nodig bij het invullen van het ervaringsprofiel.De bruikbaarheid van het instrument wordt door 80% van de Sw-organisaties
als positief beoordeeld. Het systeem wordt gezien als een goede indicator
voor het meten van de aansluiting tussen werk en werknemer. Enkele profielaspecten
als stress, initiatief en rekenen worden gemist. De aansluiting tussen het
profielensysteem en andere beleidsvelden en de koppeling naar vervolgacties
behoeft verdere uitwerking. De terugkoppeling van de uitkomsten van het profielensysteem
naar functioneringsgesprekken wordt door de Sw-organisaties ervaren als een
extra stimulans tot verbetering van de kwaliteit van de aansluiting tussen
werknemer en werk.Het onderzoek wijst uit dat alleen de mate van toepassing van het profielensysteem
geen goede indicator is voor de aandacht voor de aansluiting tussen werk en
werknemer. Toezicht op de wijze van toepassing is derhalve noodzakelijk. De
waarde van het systeem als monitoring-instrument van de sociale doelstelling
kan worden vergroot door het systeem te automatiseren en door te bevorderen
dat de profielenaspecten op een uniforme wijze worden geïnterpreteerd.Een landelijk samengesteld platform bestaande uit vertegenwoordigers van
Sw-bedrijven, bonden en SZW heeft in de loop van 1996 een verbeterd profielensysteem
uitgewerkt. Medio 1997 zal een geautomatiseerde versie van het systeem gereed
zijn. 6. DE DIENSTBETREKKINGDe leden van de PvdA-fractie vragen hoe de procedure in de praktijk zal
verlopen, indien een Wsw-werknemer niet langer tot de doelgroep behoort, omdat
hij geacht wordt onder normale omstandigheden te kunnen werken.De Wsw-dienstbetrekking is gericht op het behouden dan wel het bevorderen
van de arbeidsbekwaamheid van de werknemer, mede met het oog op het kunnen
gaan verrichten van arbeid onder normale omstandigheden. Wanneer de indicatiecommissie
heeft vastgesteld dat betrokkene weer in staat moet worden geacht onder normale
omstandigheden te gaan werken (en dus niet meer tot de doelgroep behoort)
dan ligt het voor de hand dat de Arbeidsvoorzieningsorganisatie hiertoe een
bemiddelingsopdracht krijgt (artikel 4). In het kader van de samenwerking
kunnen afspraken worden gemaakt over de wijze waarop de Arbeidsvoorzieningsorganisatie
de gemeente informeert over het verdere verloop van de bemiddeling. Constateert
de Arbeidsvoorzieningsorganisatie dat daarbij een passend aanbod wordt geweigerd,
dan vormt dit voor de gemeente een ontslaggrond.De PvdA-fractie vraagt zich af of verhuizing buiten de gemeente geen ontslaggrond
zou moeten zijn en verwijst daarbij naar artikel 28 van de vorige wet dat
een vergelijkbare bepaling zou bevatten. Anders dan deze leden veronderstellen
bevat genoemd artikel 28 geen bijzondere ontslaggrond bij verhuizing naar
een andere gemeente, maar betreft het slechts verhuizing naar het buitenland.Gelet op het feit dat de zorgplicht van een gemeente op grond van deze
wet zich uitstrekt tot de inzittenden van die gemeente, is in het wetsvoorstel
wel aandacht is besteed aan de gevolgen van verhuizing naar een andere gemeente.
Daarbij is het kabinet er van uitgegaan dat verhuizing naar een andere gemeente
niet moet worden belemmerd. Indien verhuizing een bijzondere ontslaggrond
zou vormen, zou dat immers tot gevolg hebben dat betrokkene zijn Wsw-baan
verliest en op een wachtlijst bij een andere gemeente wordt geplaatst.De meeste gemeenten voeren de Wsw op basis van een gemeenschappelijke
regeling uit. Voor zover een verhuizing plaatsvindt binnen de regio van dit
samenwerkingsverband behoeft dit voor de vroegere gemeente niet financieel
bezwaarlijk te zijn. Wanneer naar een gemeente buiten deze regio wordt verhuisd
kan inderdaad sprake zijn van financiering door de vroegere gemeente. Anders
dan de leden van de PvdA-fractie veronderstellen is niet sprake van oneigenlijke
financiële verplichtingen maar wordt dit speciaal geregeld in deze wet.
In artikel 9, tweede lid, is geregeld, dat de verlies van ingezetenschap geen
gevolgen heeft voor de rijkssubsidie, zolang de dienstbetrekking voortduurt.
De dienstbetrekking van de werknemer zal overigens in de praktijk wel worden
beëindigd wanneer de afstand tussen de nieuwewoonplaats en de plaats
waar hij werkt niet meer te bereizen is. De werknemer is dan immers niet meer
in staat werkzaamheden te verrichten.De leden van de VVD-fractie vragen waarom niet alle zittende werknemers
cohortsgewijs worden geherindiceerd ter verhoging van de uitstroom. Naar het
oordeel van deze leden kan op die wijze een bijdrage geleverd worden aan het
terugdringen van de wachtlijst.Het kabinet onderschrijft het belang van het terugdringen van de omvang
van de wachtlijsten, en meent ook dat een aantal maatregelen is getroffen
dat tot een vermindering van de omvang van de wachtlijsten zal leiden. Allereerst
vindt dit jaar en in 1998 een extra instroom plaats van ruim 2400 personen
door de herbezettingsafspraken die bij de invoering van de 36-urige werkweek
zijn gemaakt. Daarnaast zal de wachtlijst volgens de nieuwe doelgroepcriteria
worden geherindiceerd, en zal tot op zekere hoogte extra instroom mogelijk
worden wanneer de nieuwe instromers 32-uurs aanstellingen krijgen. Het kabinet
verwacht van deze ontwikkelingen een substantiële en voldoende vermindering
van de wachtlijstomvang.Ten aanzien van de zittende populatie heeft het kabinet in de nota Stroomlijning
van gesubsidieerde arbeid (kamerstukken II, 1995/96, 24 347, nr. 2) gesteld
niet te zullen tornen aan de arbeidsvoorwaarden van de zittende populatie.
De Tweede Kamer heeft daarmee bij de bespreking van de nota ingestemd. Personen
die de werkvoorziening onder de huidige wet zijn ingestroomd zullen niet worden
beoordeeld met de nieuwe maatstaven. Al dan niet cohortsgewijze herindicatie
van de zittende populatie is derhalve niet aan de orde. Onder de nieuwe wet
is herindicatie ook nodig om periodiek na te gaan of werknemers nog in de
juiste categorie arbeidshandicap zijn ingedeeld. Bij de zittende populatie
is dat niet relevant.Dit wil niet zeggen dat onder de huidige wet niet periodiek gekeken moet
worden of werknemers nog wel tot de personenkring behoren. Ook nu hebben de
gemeenten de taak om mensen die daarvoor in aanmerking komen weer naar regulier
werk te helpen. Herstel en bevordering van de arbeidsbekwaamheid door passend
werk aan de Wsw-werknemer aan te bieden is het centrale doel van de wet sociale
werkvoorziening. Het kabinet overweegt dan ook hantering van het profielensysteem
voor te schrijven waarmee de aansluiting tussen persoon en werk in beeld gebracht
wordt.De leden van een aantal fracties hebben vragen gesteld over de subsidievoorwaarden
die arbeidsvoorwaardelijke neveneffecten hebben. In paragraaf 1 is aangegeven
dat over de formulering van artikel 8, vierde lid, inmiddels is gesproken
in het kader van het arbeidsvoorwaardenoverleg sociale werkvoorziening. Daar
is overeenstemming bereikt over een herziene formulering, zoals thans neergelegd
in de nota van wijziging. Met deze wijziging wordt tegemoetgekomen aan de
kritische opmerkingen van een groot aantal fracties over het via de subsidievoorwaarden
stellen van eisen aan de arbeidsduur en de beloning.Overigens wil het kabinet bestrijden dat het inkomen dat voortvloeit uit
een dienstverband van 32 uur tegen het minimumloon te laag is om zelfstandig
in de kosten van bestaan te kunnen voorzien. Het inkomen ligt bij een dergelijk
dienstverband immers boven het niveau van het sociaal minimum voor een alleenstaande.
In situaties waar sprake is van kostwinnerschap biedt een voltijds arbeidsovereenkomst
de oplossing.Wanneer wordt gestart met de evaluatie (van het loongebouw) zo vragen
de leden van de PvdA fractie zich af.Het is de bedoeling zo spoedig mogelijk met de evaluatie te starten, nadat
over de onderzoeksopzet in het arbeidsvoorwaardenoverlegoverleg overeenstemming
is bereikt. De voorbereidende verkenningen met het oog hierop zijn thans gaande.De leden van de fractie van D66 valt het op dat de deeltijdfactor laag
is in de sociale werkvoorziening. Zij vragen zich af of het wellicht denkbaar
is dat de vrijwillige keuze om in deeltijd te werken kan worden gestimuleerd.De toekomstige CAO-partijen hebben inmiddels afgesproken in de CAO maatregelen
op te nemen ter bevordering van deeltijdarbeid. Ook zal er aandacht zijn voor
de kansen van vrouwen en minderheden in de sociale werkvoorziening. Met name
voor de eerste groep kunnen grotere mogelijkheden tot deeltijdarbeid
de kans op arbeid in de sociale werkvoorziening vergroten.Een aantal fracties heeft vragen gesteld over kwantitatieve gevolgen in
termen van de rijkssubsidie en het volume arbeidsplaatsen. In paragraaf 9.1
is in een tabel een totaal-overzicht terzake opgenomen.Voor wat betreft de vragen van de leden van een aantal fracties over mogelijke
strijd met ILO-verdragen kan het volgende worden opgemerkt. De internationale
verdragen van de ILO (nr. 87 en 98) en het Europees Sociaal Handvest garanderen
het recht op vrije collectieve onderhandelingen over arbeidsvoorwaarden. Het
comité van deskundigen van de ILO heeft uitgesproken, dat dit geen
absoluut recht is. Ingrepen in de beloning via een loonmaatregel zijn bijvoorbeeld
toegestaan, indiena. de maatregel noodzakelijk is vanwege dringende redenen van nationaal
economisch belang;b. het een uitzonderingsmaatregel betreft;c. de maatregel niet meer beperkingen inhoudt dan in de gegeven omstandigheden
noodzakelijk zijn;d. de maatregel gepaard gaat met passende garanties om de levensstandaard
van werknemers te beschermen.Strijd met deze verdragen kan aan de orde zijn indien de vrijheid van
onderhandelingen wordt beperkt door de wet. Dat was ook in het oorspronkelijke
wetsvoorstel niet het geval. Noch ten aanzien van de inhoud van de arbeidsovereenkomst
noch op het punt van de inhoud van de collectieve arbeidsovereenkomst werden
beperkingen opgelegd. Duidelijk is dat subsidievoorwaarden in het kader van
gesubsidieerde arbeid bepalend zijn voor de aard en de omvang van de werkgelegenheid
die door de werkgevers, i.c. de gemeenten kan worden aangeboden. De maatschappelijke
doelstelling van het ter beschikking stellen van gesubsidieerde arbeid aan
personen die op de reguliere arbeidsmarkt niet of nauwelijks kans op een arbeidsplaats
hebben en het belang van de afstemming tot de reguliere arbeidsmarkt, rechtvaardigen
naar het oordeel van het kabinet het stellen van nadere subsidievoorwaarden,
ook op grond van de hiervoor genoemde criteria. Met de herziene formulering
van artikel 8, vierde lid, is er in het geval van de sociale werkvoorziening
voor gezorgd dat met behoud van de maatschappelijke doelstelling, de subsidievoorwaarden
niet meer beperkingen inhouden dan in de gegeven omstandigheden noodzakelijk
zijn.De – overigens niet beargumenteerde stelling – in het door
de VVD-leden genoemde artikel in het blad «Aaneen» (16e jaargang,
nr. 15/7 september 1996), dat de interpretatie van deze ILO-verdragen, betekenen,
dat de subsidievoorwaarden niet stringent mogen zijn, volgt het kabinet dus
niet.Indien van de kant van de vakbeweging kritiek zou blijven bestaan op de
handelwijze van de regering in relatie tot de ILO-verdragen, ligt het op de
weg van de vakbeweging te klagen bij het Committee on Freedom Association
en de Raad van Beheer van de ILO. Richting de leden van de PvdA-fractie zij
opgemerkt, dat er voor het kabinet geen aanleiding is de regeling in dit wetsvoorstel
aan de genoemde ILO-instanties voor te leggen.De leden van de VVD-fractie vragen of de toepasbaarheid van Boek 7a van
het Burgerlijk Wetboek extra kosten met zich brengt. Als deze leden doelen
op andere aanspraken op grond van het BW dan die op grond van de huidige rechtspositieregelingen
dan is hiervan nauwelijks sprake en zijn in die zin de arbeidskosten
niet anders dan die op grond van de Wet sociale werkvoorziening.De leden van de VVD-fractie vragen een overzicht van de dereguleringsvoorstellen
en naar de vermindering van de administratieve lastendruk.Ten opzichte van de Wsw zal het aantal lagere regelingen afnemen. Het
betreft met name de regelgeving op het terrein van de rechtspositie. Doordat
de algemene arbeidswetgeving van toepassing is, en met name het Burgerlijk
Wetboek en de Wet op de ondernemingsraden, zijn de bestaande rechtspositieregelingen
en regelingen, die het overleg betreffen niet langer noodzakelijk. De algemene
maatregelen van bestuur hebben betrekking op het proces van indicatie en de
subsidieverstrekking aan de gemeenten. In verband met de subsidieverstrekking
zijn de gemeenten ook informatieplichtig. De omvang van de informatieverplichtingen
in verband met de verantwoording, het toezicht en de beleidsvorming moet nog
nader worden vastgesteld. Het streven is de omvang daarvan ten opzichte van
die op basis van de Wsw te verminderen. Dit kan tot lastenvermindering leiden
voor de gemeenten. De omvang van de regelgeving op het punt van de subsidieverstrekking
zal vergelijkbaar zijn met die op grond van de Wsw.Ten opzichte van de huidige Wsw is het wettelijke geregelde instrumentarium
om mensen die tot de doelgroep behoren werkzaam te laten zijn in een normale
arbeidsverhouding uitgebreid. Daarbij zal dit instrumentarium vorm krijgen
met nadere regelgeving bij algemene maatregel van bestuur. Dit betreft zowel
een uitbreiding van de regelgeving als vervanging van bestaande regelgeving.De leden van de PvdA-fractie, CDA-fractie, de fractie van GroenLinks en
de SP-fractie vragen naar de overwegingen de werknemers op grond van de Wsw
de ontslagbescherming van het Buitengewoon Besluit Arbeidsverhoudingen (BBA)
te onthouden. Normalisering van de arbeidsverhoudingen betekent immers ook
normalisering van het ontslagrecht in de visie van de CDA-fractie. De leden
van de GroenLinks-fractie menen, dat bij toepassingverklaring van het BBA
afgezien kan worden van de specifieke ontslaggronden. De Regionaal Directeur
voor de Arbeidsvoorziening (RDA) kan in hun visie bij iedere ontslagverlening
de argumenten pro en contra op hun merites toetsen. De leden van de SP-fractie
hebben wel vastgesteld dat een vergelijkbare toets in het wetsvoorstel is
opgenomen, maar vragen zich af of het uit oogpunt van objectiviteit niet beter
is die toets neer te leggen bij de RDA.Het kabinet heeft op grond van de volgende overwegingen er van af gezien
in deze wet een procedure voor ontslagvergunning te regelen op de wijze als
is voorzien in het BBA Op grond van het BBA is een vergunning vereist bij
ontslag, waarbij de RDA toetst of het ontslag redelijk is. Deze procedure
geldt niet bij ontslag vanwege dringende redenen, bij wederzijds goedvinden
of bij faillissement. Er zijn speciale uitvoeringsvoorschriften voor de toetsing
op grond van het BBA vastgesteld, die betrekking hebben op ontslag wegens
bedrijfseconomische redenen en ontslag bij onvoldoende geschiktheid voor een
functie, al dan niet wegens ziekte.De bepalingen omtrent het preventieve ontslag uit het BBA zijn niet van
toepassing wanneer de werkgever een publiekrechtelijk lichaam is. Wanneer
gekozen zou worden voor een dergelijke ontslagtoets zou daarin in dit wetsvoorstel
moeten worden voorzien. De BBA-procedure voegt echter weinig toe aan hetgeen
nu al omtrent ontslag in artikel 6 is geregeld. Artikel 6, tweede lid, noemt de bijzondere ontslaggronden. Richting de
leden van de fractie van Groen Links merk ik daarbij nog op, dat met deze
bijzondere ontslagbepalingen slechts één doel wordt beoogd,
namelijk dat de sociale werkvoorziening toegankelijk is en blijft voor iedere
arbeidsgehandicapte die daarop tijdelijk of permanent is aangewezen. Zonder
deze bepalingen zouden Wsw-werknemers voor wie passende reguliere arbeid beschikbaar
is, arbeidsplaatsen bezet houden van personen die op de wachtlijst staan.
Of sprake is van deze gronden wordt al zoals hiervoor in antwoord op een vraag
van de leden van de PvdA fractie is aangegeven op andere wijze zorgvuldig
beoordeeld. De normale toetsing door de RDA op geschiktheid voor de functie
is van een andere orde.Bovendien is in artikel 6, derde lid, nog een procedure van herindicatie
geregeld bij beëindiging op andere gronden. De overweging hierbij was,
dat het opzeggen van de arbeidsovereenkomst veelal zal samenhangen met de
bijzondere kenmerken van de doelgroep. De indicatiecommissie toetst bij ieder
voorgenomen ontslag of dit geen gevolg is van de arbeidshandicap waardoor
de betrokkene tot de doelgroep behoort. In feite wordt hiermee inhoud gegeven
aan de toets op de redelijkheid van ontslag wegens onvoldoende geschiktheid
voor de functie. Voor zover in het kader van de toetsing door de indicatiecommissie
niet-Wsw-specifieke aspecten aan de orde zijn die bij ontslag door een particuliere
werkgever door de RDA zouden worden bezien, zullen de indicatiecommissies
dezelfde uitvoeringsvoorschriften hanteren als de RDA, zo is in het arbeidsvoorwaardenoverleg
sociale werkvoorziening afgesproken.De rechtspositie bij ontslag van de Wsw-werknemer is naar het oordeel
van het kabinet op deze wijze voldoende gewaarborgd, mede omdat de indicatiecommissie
bij uitstek deskundig moet worden geacht om de ontslaggronden die verband
houden met de Wsw-doelgroep te beoordelen.De leden van de D66-fractie en de SP-fractie wijzen op de brief van 1
oktober 1996 van de raadsleden Van Diepenbeek en Vermeulen van de Centrale
Raad van Beroep en vragen de visie van het kabinet op de stellingname in die
brief.In de genoemde brief pleiten de raadsheren er voor de huidige sui-generis
benadering van de arbeidsverhouding op grond van de wet te behouden, waardoor
inbedding in het bestuursrecht gehandhaafd blijft. Het beschouwen van deze
arbeidsverhouding als een privaatrechtelijke arbeidsovereenkomst doet hun
inziens geen recht aan de bijzondere kenmerken van die arbeidsverhouding.
De argumentatie van deze raadsheren overtuigt het kabinet niet. De arbeidsverhouding
in het kader van de sociale werkvoorziening heeft alle kenmerken van een normale
arbeidsovereenkomst waarin tegen beloning arbeid wordt verricht gedurende
zekere tijd. Dat die arbeidsprestatie iets minder kan zijn dan indien niet
onder aangepaste omstandigheden wordt gewerkt doet daaraan niets af. Dat de
arbeidsvoorwaarden worden ingevuld in de relatie werknemer en werkgever is
ook nu al het geval, zeker voor zover die zijn neergelegd in een collectieve
arbeidsovereenkomst. Inderdaad kan er een relatie zijn tot een herindicatie
en ontslag, dat ter beoordeling van de kantonrechter wordt voorgelegd. De
door de raadsheren genoemde discrepantie zou zich alleen kunnen voordoen,
indien tegen de herindicatiebeschikking op procedurele gronden bezwaar kan
worden gemaakt (hetgeen uiteindelijk ter beoordeling aan de bestuursrechter
wordt voorgelegd), waardoor de daarmee samenhangende kantongerechtsprocedure
niet snel kan worden doorlopen. Dit is echter alleen zo, indien het verzoek
tot ontbinding aan de kantonrechter zou worden voorgelegd, terwijl de herindicatiebeschikking
nog niet onaantastbaar is geworden. In de systematiek van artikel 6, dat over
het ontslag gaat, wordt overigens ervan uitgegaan, dat de herindicatiebeschikking
wel onaantastbaar is. 7. COLLECTIEVE ARBEIDSVOORWAARDENVORMINGOp de verhouding tussen de intentieverklaring en de kritiek van de vakbonden
op artikel 8, vierde lid, van het onderhavige wetsvoorstel, waarnaar de leden
van de PvdA-fractie informeren, is reeds uitgebreid ingegaan in paragraaf
1. Aan de evaluatie van het loongebouw is reeds aandacht besteed in de paragraaf
6, eveneens in antwoord op vragen van de PvdA-fractie. 8. DE MEDEZEGGENSCHAP 8.1. BeroepsgangDe leden van de SGP-fractie vragen een nadere toelichting bij de stelling
van het kabinet dat de geschillenregeling van de Wet op de ondernemingsraden
voldoende garanties biedt voor een rechtsgang waarin rekening wordt gehouden
met het specifieke karakter van de sociale werkvoorziening.In paragraaf 8.2 van de memorie van toelichting is de beroepsgang uit
het Besluit organen van overleg uiteengezet. Een orgaan van overleg kon bezwaar
maken tegen een definitieve beslissing van het gemeentebestuur door het geschil
voor te leggen aan de commissie organen van overleg, die een bemiddelende
taak had. Daarna kon zonodig beroep worden ingesteld bij de Minister van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid.De bemiddelende taak van de commissie organen van overleg is gelijk aan
die van de bedrijfscommissie in de Wet op de ondernemingsraden, zodat de beroepsgang
in dit opzicht niet wordt gewijzigd. De enige verandering heeft betrekking
op het beroep dat kon worden ingesteld bij de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid. Dit wordt vervangen door procedure bij de kantonrechter met
de mogelijkheid van hoger beroep bij de rechtbank en beroep in cassatie bij
de Hoge Raad.Deze rechtsgang biedt naar het oordeel van het kabinet minstens dezelfde
waarborgen dat het karakter van de sociale werkvoorziening bij de beslissing
wordt meegewogen als een beroepsprocedure bij de Minister van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid. 8.2. Een gezamenlijke ondernemingsraad voor Wsw-werknemers
en ambtelijk personeelDe leden van de GPV-fractie vragen of rechtspositionele verschillen tussen
ambtenaren en Wsw-werknemers tot problemen in het functioneren van de ondernemingsraad
zouden kunnen leiden, of overwogen is om toch het bijzondere karakter van
de sociale werkvoorziening in de medezeggenschapsstructuur tot uitdrukking
te brengen en of er mogelijkheden zijn in de ondernemingsraad een zekere geleding
aan te brengen waarbij het onderscheid tussen Wsw-werknemers en ambtenaren
blijft bestaan.Het kabinet merkt hierbij het volgende op. Verschillen in rechtspositie
van werknemers is geen uniek verschijnsel voor de sociale werkvoorziening,
maar doet zich mede ten gevolge van de flexibilisering van de arbeidsrelaties
in allerlei arbeidsorganisaties voor. Er zijn geen signalen dat deze ontwikkeling
het functioneren van ondernemingsraden zou belemmeren, zodat er geen aanleiding
is te veronderstellen dat dit voor de sociale werkvoorziening anders zal zijn.Er is niet overwogen om een afzonderlijke medezeggenschapsregeling voor Wsw-werknemers te handhaven, mede omdat niet kan worden gesproken
over wezenlijke inhoudelijke verschillen tussen het Besluit organen van overleg
en de Wet op de ondernemingsraden. Door toepassing van het kiesgroepstelsel
kan worden bewerkstelligd dat Wsw-werknemers en ambtenaren naar evenredigheid
in de ondernemingsraad zijn vertegenwoordigd en kan het risico van een mogelijke
dominantie van het overleg door ambtenaren worden uitgesloten (zie paragraaf
8.4 van de memorie van toelichting). 8.3. Betrokkenheid van de VNG bij uitoefening SER-bevoegdhedenDe leden van D66 vragen of de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG)
zich kan vinden in de wijze waarop de VNG door de Sociaal-Economische Raad
(SER) zal worden betrokken bij de uitoefening van de in de Wet op de ondernemingsraden
toegekende bevoegdheden voor zover deze voor de sociale werkvoorziening worden
uitgeoefend, zoals dit is beschreven in paragraaf 8.5 van de toelichting.
Daarnaast willen deze leden weten welke mogelijkheden de minister heeft om
een vertegenwoordiging van de VNG in desbetreffende SER-commissie te regelen
en of het gaat om een artikel 42- of 43-commissie.De Sociaal-Economische Raad bestaat voor tenminste tweederde uit vertegenwoordigers
van bij de Kroon aangewezen representatieve organisaties van ondernemers en
werknemers. Als onderneming beschouwt de Raad een onderneming die in hoofdzaak
voor eigen rekening en risico een bedrijf uitoefent. Bij de VNG is sprake
van een vereniging van publiekrechtelijke bestuurslichamen, de gemeenten,
die in casu tevens optreedt als werkgeversorganisatie. Aldus is het advies
van de SER en daarin vervatte oplossing voor betrokkenheid van de VNG in lijn
met de systematiek van de Wet op de bedrijfsorganisatie.De commissie waarop de leden van de fractie van D66 doelen is ten aanzien
van zijn bestuurlijke taken een artikel 19-commissie: de Bestuurskamer. Het
is derhalve een commissie uit de Raad, zodat er geen leden van buiten de Raad
in deze commissie zitting hebben. (Voor zover deze commissie adviezen ten
behoeve van de Raad voorbereidt is zij een artikel 42-commissie.) De bevoegdheden
van de SER in het kader van de Wet op de ondernemingsraden is een bestuurlijke
activiteit. De Raad heeft bij verordening aan de Bestuurskamer de besluiten
in het kader van de uitvoering van de Wet op de ondernemingsraden, zoals bijvoorbeeld
ontheffing van het instellen van een ondernemingsraad, gedelegeerd en derhalve
kan de commissie desbetreffende besluiten zelfstandig afdoen. Alleen ten aanzien
van artikel 43-commissies heeft de minister op wiens verzoek de commissie
is ingesteld invloed op de samenstelling ervan, doch een dergelijke commissie
voor de Wsw is niet ingesteld en zulks ligt ook niet in de lijn van de zaken
die hier aan de orde zijn.Het kabinet ziet in het kader van de Wet op de bedrijfsorganisatie geen
mogelijkheden voor een andere wijze van participatie van de VNG dan thans
is voorzien. Bovendien bestaat hiertoe naar het oordeel van het kabinet geen
noodzaak, omdat de in paragraaf 8.3 voorgestelde betrokkenheid van de VNG
bij de uitoefening van de SER-bevoegdheden inzake de Wet op de ondernemingsraden
in relatie tot de sociale werkvoorziening kan rekenen op de steun van SER
en VNG.De vraag die de leden van de D66-fractie voorts stellen over een betere
betrokkenheid van organisaties als de Federatie van Ouderverenigingen en de
Gehandicaptenraad, heeft het kabinet eerder in de inleidende paragraaf van
deze nota beantwoord. 9. BEKOSTIGING 9.1. InleidingDe leden van verschillende fracties wijzen er op dat de bekostiging in
het wetsvoorstel slechts globaal is geregeld en dat veel nog bij lagere regelgeving
moet worden ingevuld. Zij wijzen op de onzekerheid die dat voor gemeenten
met zich meebrengt. De leden van de fractie van het CDA menen dat de bekostiging
onvoldoende in de wet is voorbereid. Het kabinet deelt die laatste opvatting
niet, immers artikel 8 en de daarbij horende toelichting geven een duidelijke
indicatie van de lijnen waarlangs de bekostiging zal plaats vinden. Zo zal
er sprake zijn van een taakstelling op grond van een nader vast te stellen
aantal dienstbetrekkingen en zal onderscheid worden gemaakt naar de arbeidshandicap,
waarbij het bedrag per arbeidshandicapcategorie verschillend kan worden vastgesteld
(artikel 8, derde lid, onderdeel a).Zoals in paragraaf 1 is aangegeven, heeft in de achterliggende periode
met VNG en NOSW overleg plaatsgehad, onder andere over de nieuwe wijze van
bekostiging. De wijze waarop nadere invulling van het wettelijk kader zal
plaatsvinden is verwoord in de Contourennota die als bijlage bij deze nota
is gevoegd. Het kabinet vertrouwt er op dat met deze notitie, in combinatie
met de procedurele afspraken die zijn gemaakt, voor zover thans mogelijk voldoende
duidelijkheid is geboden. De uitwerking zal tot stand komen in nauw overleg
met de VNG en het NOSW. De planning zal zodanig worden ingericht dat de algemene
maatregel van bestuur uiterlijk zes maanden voor de inwerkingtreding kan worden
gepubliceerd.De leden van de PvdA-fractie vragen hoe met de verschillende startposities
van de Wsw-bedrijven zal worden omgegaan bij inwerkingtreding van de nieuwe
wet. Tevens stellen deze leden de vraag of er maatregelen zullen worden genomen
om de verschillen glad te strijken, alvorens een nieuwe start te maken middels
een nieuwe wet. De leden van de VVD-fractie vragen, evenals de leden van de
fractie van D66, welke verklaring kan worden gegeven voor het fenomeen dat
80% van de Wsw-bedrijven in de rode cijfers zit.In antwoord op deze vragen het volgende. Met de beleidsoperatie Budgetfinanciering,
Decentralisatie en Deregulering Sociale Werkvoorziening is in 1989 uitdrukkelijk,
in ruil voor beleidsvrijheid, de verantwoordelijkheid voor de exploitatie
van de sociale werkvoorziening bij de gemeenten gelegd. De verschillen in
de resultaten tussen bestuurlijke eenheden en de fluctuaties in de loop van
de tijd hangen in belangrijke mate samen met de keuze om de Wsw bedrijven
zoveel mogelijk als reguliere bedrijven te laten functioneren. De huidige
financiële positie van de bedrijven wordt door tal van factoren veroorzaakt.
De eigen keuzen van de bestuurlijke eenheid ten aanzien van het niveau van
investeringen, wel of geen nieuwbouw en product-markt combinaties hebben een
aanzienlijke invloed op de financiële situatie. Ook in het verleden gemaakte
keuzes om extra arbeidsplaatsen te realiseren hebben de financiële positie
van een aantal bestuurlijke eenheden in sterke mate beïnvloed. De gevolgen
van deze eigen keuzen zijn niet altijd op korte termijn te remediëren.
Bovendien zullen de effecten van deze keuzen ook in de loop van de tijd steeds
wisselen.Met de in paragraaf 1 gememoreerde afspraken over de gemeentelijke bijdrage
en de mogelijkheid om de verwachte stijging van de toegevoegde waarde voor
een reductie van het landelijk niveau van gemeentelijke bijdragen in te zetten
wordt beoogd ruimte te bieden voor een zekere sanering van de financiële
positie van bestuurlijke eenheden. Ook het beëindigen van de automatische
verlaging van de rijkssubsidie per arbeidsplaats bij een stijging
van het aantal gerealiseerde arbeidsplaatsen zal aan de verbetering van de
financiële positie bijdragen.De leden van de PvdA-fractie en de CDA-fractie vragen tevens of een totaal
overzicht kan worden gegeven van de financiële positie van de verschillende
Wsw-bedrijven. In tabel 1 is een landelijke beeld van de exploitatie van de
sociale werkvoorziening over een reeks van jaren weergegeven. De cijfers over
1996 zijn op dit moment nog niet beschikbaar.Kijkend naar het totale beeld over 1995, inclusief de rijkssubsidie, de
inzet van bestemmingsreserves en de primaire gemeentelijke bijdrage, blijkt
circa tweederde van de bedrijven een positief of op nul uitkomend resultaat
te boeken. Hierbij past echter de volgende specificatie. Wanneer alleen de
rijkssubsidie in het exploitatieresultaat zou worden betrokken, dan zijn 17
van de 102 bestuurlijke eenheden geëindigd met een positief resultaat.In de totale lasten van een bestuurlijk eenheid zijn echter niet alleen
de reguliere lasten verwerkt – zoals loon- en salariskosten, materiaalkosten
e.d. – maar ook lasten die het gevolg zijn van extra personeelsuitgaven
(zoals wachtgelden) en investeringen die gefinancierd worden uit (een deel
van de) voordelige saldi uit voorgaande jaren die reeds vastgelegd zijn in
bestemmingsreserves. Voor een goed begrip van de financiële positie van
een bedrijf moet ook daarmee rekening worden gehouden. Wanneer onttrekkingen
aan de bestemmingsreserves bij het financieel resultaat worden betrokken,
dan stijgt het aantal bestuurlijke eenheden met een positief saldo tot 32.Een deel van de tekorten wordt verder opgevangen met de primaire gemeentelijke
bijdrage, dat wil zeggen de bijdrage die reeds bij de begroting door de gemeente
vooraf is beschikbaar gesteld, en onttrekkingen uit met gemeentelijke middelen
gevormde algemene reserves. Wanneer ook hiermee rekening wordt gehouden, dan
sluiten 58 bestuurlijke eenheden alsnog met een positief resultaat en 12 komen
uit op saldo 0. Voor 32 bestuurlijke eenheden resteert in 1995 ook dan nog
een negatief saldo. Dit negatieve exploitatieresultaat moet achteraf alsnog
worden gedekt uit aanvullende gemeentelijke bijdragen.De leden van de fracties van PvdA en CDA constateren dat het aantal arbeidsplaatsen
in de Wsw bepalend is voor de specifieke uitkering op basis van de Wsw en
dat tevens het aantal Wsw-loonbetalingen een onderdeel is van de verdeelmaatstaf
is voor de algemene uitkering op basis van de nieuwe Financiële Verhoudingswet.
Is dat niet dubbelop, zo vragen deze leden zich af? Ook de leden van de VVD-fractie
stelden naar aanleiding van paragraaf 9.4. op dit punt vragen.Naar het oordeel van het kabinet is van een dubbeling geen sprake. Het
gaat om twee verschillende doeleinden die worden gediend met het meewegen
van het aantal Wsw-dienstbetrekkingen als verdeelmaatstaf. In de Financiële
Verhoudingswet is gekozen voor het hanteren van «de inwoners van de
gemeenten» als een van de zes kenmerken voor de verdeling van de algemene
uitkering uit het Gemeentefonds. Eén van de concrete verdeelmaatstaven
voor dit kenmerk is het aantal Wsw-dienstbetrekkingen, naast bijvoorbeeld
het aantal bijstandsgerechtigden. Dergelijke verdeelmaatstaven weerspiegelen
de sociale structuur van de gemeente; zij zeggen iets over de omvang van de
gemeentelijke uitgaven op dit vlak en het beroep op voorzieningen dat de inwoners
doen. Het gaat hier uitdrukkelijk om het hele palet aan voorzieningen in de
sociale sfeer. Los hiervan is het wenselijk om de toekenning van
budget voor de uitvoering van de Wsw te baseren op de feitelijke prestaties,
namelijk het aantal te realiseren dienstbetrekkingen.De Raad van State heeft als onderdeel 9 van haar advies aandacht gevraagd
voor de argumentatie om een specifieke uitkering te ontwerpen, in afwijking
van het algemene uitgangspunt dat een algemene uitkering uit het Gemeentefonds
de voorkeur verdient. Het kabinet heeft daarop vier overwegingen uitgewerkt
om de keuze voor een specifieke uitkering te onderbouwen. Dit zijn de volgende:a. gemeenten moeten kunnen worden afgerekend op het aantal arbeidsplaatsen
dat wordt gerealiseerd met het verstrekte budget;b. het beroep op de sociale werkvoorziening is zo ongelijk over het land
verdeeld, dat een algemene uitkering tot forse herverdeeleffecten zou leiden;c. bij een specifieke uitkering kan rekening worden gehouden met de feitelijke
uitvoering van de wet (deze is door de meeste gemeenten in handen gelegd van
een intergemeentelijk samenwerkingsverband);d. alleen met een specifieke uitkering kan rekening worden gehouden met
de verwachte verschillen per gemeente in de verhouding tussen het aantal licht,
matig en ernstig arbeidsgehandicapte personen.In dit verband vragen de genoemde leden zich ook af of er enige eenheid
komt in de wijze van financieren van de Wiw en de door hen zo genoemde Melkertbanen.
Het is juist dat, na invoering van de Wsw en de Wiw, er drie afzonderlijke
financieringsstromen naar de gemeenten gaan. De eenheid die bestaat in deze
financieringsstromen, is dat de feitelijke realisatie van het aantal arbeidsplaatsen
de grondslag vormt. Voor het overige zijn er goede argumenten om de financiering
van de genoemde drie regelingen afzonderlijk te houden. In de nota Stroomlijning
van gesubsidieerde arbeid is reeds beargumenteerd dat het afzonderlijk bekostigen
van de sociale werkvoorziening is ingegeven door het specifieke karakter van
de voorziening en door het optreden van forse herverdeeleffecten bij een ingrijpende
wijziging van de verdeelsystematiek. Op de afzonderlijke bekostiging van de
Wiw en de 40 000 banen is de regering uitvoerig ingegaan in het nader
rapport op het wetsvoorstel Wiw. De cruciale overweging is dat de Wiw zich
richt op het inpassen van de langdurig werkloze in het arbeidsproces, terwijl
de 40 000-regeling zich richt op de creatie van arbeidsplaatsen. In feite
beoogt deze regeling niets anders dan een uitbreiding van de collectieve sector
met 40 000 arbeidsplaatsen, met als kenmerkende vereiste dat een langdurig
werkloze de baan moet innemen. tabel 1.19881989199019911992199319941995WSW-kosten2 9082 7442 9483 1503 3533 4623 5943 647Ambtenaren518513537555590614619645overige kosten478525563641691710735719totale kosten3 9043 7824 0484 3464 6344 7864 9475 011         Omzet1 1961 3141 4331 5301 6371 6871 8682 010Materiaalkosten429470508525554548617667Netto toegevoegde waarde (opbrengst)7678449251 0051 0831 1391 2511 343         BEDRIJFSRESULTAAT– 3 137– 2 938– 3 123– 3 341– 3 551– 3 647– 3 696– 3 668         Onttrekking bestemmingsreserves   84101789468onttrekking voorzieningen   – 4101– 6 Totale interne financiering–41581103789562         NETTO BEDRIJFSRESULTAAT– 3 137– 2 935– 3 109– 3 262– 3 4493 570– 3 601– 3 606         Rijkssubsidie3 0833 0383 2253 3673 462– 3 5463 5043 460         EXPLOITATIERESULTAAT– 5410311610513– 24– 97– 146         gemeentelijke bijdrage6850515587105125160onttrekking algemene reserve (netto)1 1– 20– 3– 101523Totaal gemeente + alg. reserves695052358495140183         OVERSCHOT1515316814097714337         VOLUME (in FTE's)75 39575 44177 45879 09580 962,980 10480 30580 769(in
1993 gewijzigd met –1 660 in verband met definitiewijziging)    Hierbij geef ik u een overzicht van de geraamde financiering van de Wsw
in de jaren 1994 tot en met 2001. In dit overzicht is voor de netto toegevoegde
waarde verondersteld dat deze na correctie voor inflatie ten opzichte van
1995 jaarlijks 1,9% zal stijgen. Dit is de helft van de voor inflatie gecorrigeerde
stijging van de NTW in de afgelopen jaren. Tabel 2: Financieel overzicht van de Wsw 1994–2001
(in mln)  feitelijk
1994feitelijk 1995berekend 1996berekend 1997berekend
1998berekend 1999berekend 2000berekend 2001Rijksbijdrage3 5043 4603 5893 4693 4433 4283 4203 419WVA  43617793102103 overige
inkomsten8785858585858585toegevoegde waarde1 2511 3431 3691 4061 4421 4581 4751 493gemeentelijke bijdrage125160125125125125125125totaal baten4 9675 0485 2115 1455 1725 1895 2075 225totaal kosten5 0345 0965 1475 2075 23256 1945 1865 171exploitatieresultaat– 67– 4864–
62– 60– 52154 bestand1 9941 9951 9961 9971 9981 9992 0002 001personen-oud85 70086 10086 10087 60085 62981 77678 09674 581personen-licht   02996741 0351 386personen-middel   02 0944 7157 2449 704personen zwaar   05981 3472 0702 773personen totaal85 70086 10086 10087 60088 62088 51188 44488 444De rijksbijdrage stijgt in 1996 t.o.v. 1995 door twee incidentele factoren:
de eindejaarsmarge van f 51 mln en de compensatie van WULBZ van f 46
mln. Uit deze tabel blijkt de ontwikkeling van de begroting en de WVA, de
overige inkomsten en de netto toegevoegde waarde. De gemeentelijke bijdrage
is voor 1996–2001 gesteld op het niveau van 1994. Deze zal – conform
de in hoofdstuk 1 gememoreerde afspraken met de VNG – geleidelijk neerwaarts
worden bijgesteld naar maximaal f 100 miljoen. Daarnaast blijkt een groei
van het aantal personen op basis van het arbeidsvoorwaardenakkoord 1997. De
aantallen personen zijn gebaseerd op het aantal fte zoals weergegeven in de
begroting, gecorrigeerd voor het aantal arbeidsplaatsen zoals weergegeven
bij de nota van wijziging. De personen -licht, -middel, -zwaar staan voor het bestand van licht-,
middel- en zwaargehandicapten zoals deze na invoering van het wetsvoorstel
in de sociale werkvoorziening instromen. Personen-oud staat voor het oude
bestand in de Wsw per 1 januari 1998.De leden van de fractie van het CDA stellen dat de BDD-operatie (Beleidsoperatie
Budgetfinanciering, Decentralisatie en Deregulering) nooit (echt) is geëvalueerd.
De fractie vraagt vervolgens waarom dit niet is gebeurd.Zoals uit het eerste hoofdstuk van de toelichting op de wet moge blijken,
zijn er zowel in 1991 als in 1993 evaluatierapporten naar de Tweede Kamer
gezonden, opgesteld door een onafhankelijk onderzoeksbureau. Nadat grote aarzelingen
waren uitgesproken over het concept-wetsvoorstel, zoals dat medio 1993 gereed
was, heeft de commissie Houben een rapport het licht doen zien, dat op zich
zelf als een evaluatie van de voorgaande jaren beschouwd kan worden. Dit rapport
is de aanzet geweest tot het denken over de verdere stroomlijning van het
«additioneel» werk, hetgeen vervolgens heeft geleid tot de voornemens
in het regeeraccoord met betrekking tot Wsw en Wiw. De in dit rapport opgenomen
lijst van geraadpleegde literatuur maakt duidelijk dat onder verwijzing naar
de reeds genoemde evaluatierapporten de BDD-beleidsoperatie een van de best
gedocumenteerde experimenten van de rijksoverheid genoemd kan worden.Omdat de commissie- Houben eveneens wees op feilen in het verdeelmodel
en in de evaluatie van 1993 geen aandacht was besteed aan het financieel verdeelmodel,
is vervolgens een onderzoek verricht door het bureau EIM/Arbeidsvraagstukken.
Dit onderzoek is van dichtbij gevolgd door VNG en NOSW. Het rapport is gereedgekomen
in oktober 1995 met als titel «Financieel verdeelmodel sociale werkvoorziening;
Onderzoek ten behoeve van de evaluatie van het financiële verdeelmodel
sociale werkvoorziening 1989–1994». Omdat inmiddels de kabinetsnota
Stroomlijning was verschenen, waarin de richting van de nieuwe wet zichtbaar
werd, is afgezien van verdere publiciteit rond dit rapport. Het is wel beschikbaar
gesteld aan alle uitvoeringsorganisaties.De leden van de fractie van D66 spreken de vrees uit dat de groei van
het gemeentelijk aandeel in de financiering van de Wsw zich de komende jaren
zal voortzetten. Zij wijzen in dit verband op de nota Lokale lastendruk (kamerstuk
25 011).In reactie hierop en in relatie tot het voorgaande voorziet het kabinet
dat het gemeentelijk aandeel tot een aanvaardbaar niveau kan worden teruggedrongen.
Indien dat onverhoopt in enig jaar niet mocht lukken, dan kan compensatie
worden gezocht in de omvang van het met de rijkssubsidie te realiseren volume.
Dit kan tot gevolg hebben dat de instroom in de sociale werkvoorziening in
enig jaar enigszins zal worden gemitigeerd, met gevolg een relatieve toename
van de wachtlijsten. Het kabinet acht dit echter een aanvaardbare methode
om daarmee het financiële risico voor gemeenten beheersbaar te houden.
Andersom betekent de gekozen benadering dat er weer mogelijkheden voor verdere
relatieve groei kunnen ontstaan wanneer het gemeentelijk aandeel eenmaal tot
de eerder genoemde f 100 miljoen is teruggebracht. De leden van de SGP-fractie stellen dat het element van drie categorieën
arbeidshandicap, gezien de importantie van het element voor het bepalen van
de hoogte van het subsidiebedrag, een basis dient te hebben in de wet. Waarom
is daar niet voor gekozen, zo vragen deze leden.Het kabinet is het met de stelling van deze leden eens, maar is overigens
van mening dat hieraan in het wetsvoorstel reeds is voorzien.
Mocht de SGP echter duiden op de hoogte van het subsidiebedrag zelf, dan kan
dat naar het oordeel van het kabinet beter bij of krachtens algemene maatregel
van bestuur worden geregeld. Immers de hoogte van de bedragen per arbeidshandicap
zijn de komende jaren onderwerp van nader onderzoek. Wanneer de resultaten
van dit onderzoek tot gevolg hebben dat een verandering in de hoogte van de
bedragen moet worden aangebracht, zal dat anders moeten leiden tot een wetswijziging.Tevens vragen deze leden welke consequenties de nieuwe financieringswijze
voor de gemeenten hebben. Met name spreken zij de zorg uit dat gemeenten met
een relatief groot aandeel in de categorie licht dan wel zwaar arbeidsgehandicapten
te maken zullen krijgen met behoorlijke schommelingen ten opzichte van het
thans beschikbare budget.In het eerder genoemde bestuurlijk overleg met de VNG is afgesproken dat
bij inwerkintreding van de wet de gehele zittende populatie zal worden ingedeeld
in de arbeidshandicapcategorie «midden». In feite worden de correctiefactoren
die in de huidige bekostigingssytematiek worden gehanteerd op nul gezet, zodat
voor elke arbeidsplaats in de Wsw bij aanvang dezelfde gemiddelde vergoeding
wordt gegeven. Over het algemeen blijven de gevolgen hiervan voor de individuele
gemeenten binnen een, naar het oordeel van het kabinet, beheersbare bandbreedte.
In individuele gevallen waar een verhoudingsgewijs wat groter negatief effect
optreedt, kunnen eenmalig passende voorzieningen worden getroffen.De leden van de SP-fractie wijzen op het alternatieve wetsvoorstel van
de vakbonden van 21 november 1996. Deze leden stellen dat, indien het budget
van de Wsw wel was aangepast aan de ontwikkeling van de lonen in de bedrijven,
het budget voor 1997 zou uitkomen op een bedrag van 3,9 miljard gulden. Een
verschil ten opzichte van het werkelijke budget van 470 miljoen gulden. Deze
leden geven aan al eerder kenbaar te hebben gemaakt dat de oplossing van de
huidige problemen moet worden gezocht in de verhoging van het budget. In dat
verband vragen deze leden of de regering alsnog bereid is tot een verhoging
van het budget, bijvoorbeeld in de vorm van toepassing van indexering vanaf
1989. En zo neen, of de gemeenten dan niet op korte termijn worden geplaatst
voor onoplosbare problemen.De Wsw-budgetten aan de gemeenten worden aangepast op grond van veranderingen
in de loonkosten van Wsw-werknemers. In het kader van de decentralisatie impuls
is eerder besloten de aanpassing van de loonkosten mutaties van Wsw-werknemers
te beperken, terwijl voor het ambtelijk personeel geen bijstelling op grond
van de loonkosten ontwikkeling meer plaats vindt. Met deze maatregel wordt
geleidelijk invulling gegeven aan (een belangrijk deel) van de financiële
taakstelling van de Decentralisatie Impuls Wsw. Aangezien de Wsw-bedrijven
een substantieel deel van de kosten terugverdienen uit de opbrengst van geproduceerde
goederen en diensten, kunnen zij de gestegen loonkosten via een verhoging
van de prijzen compenseren, zoals ook reguliere bedrijven de gestegen loonkosten
veelal doorberekenen in de prijzen van de producten of bekostigen uit de gestegen
productiviteit.Mede gezien het voorgaande ziet het kabinet geen reden om het budget alsnog
met terugwerkende kracht te verhogen zoals de leden van de SP-fractie vragen.
Het kabinet verwacht dat de gemeenten door de met de VNG gemaakte afspraken
op de korte of op de langere termijn niet voor onoplosbare problemen zullen
worden geplaatst. De complete teloorgang van de sociale werkvoorziening, zoals
de leden van de fractie van de SP stellen, is dan ook naar de mening van het
kabinet geheel in strijd met de feiten. Ook de vergelijking van de Nederlandse
inspanning met die in ons omringende landen moge dit illustreren. 9.2. De financiering van de sociale werkvoorzieningDe leden van de fracties van de PvdA en het CDA vragen een reactie van
het kabinet op hun beschouwing over de financiering van de Wsw in relatie
tot de ontwikkeling van het volume en de anticumulatieafdrachten. Ook de leden
van de VVD-fractie stellen vragen over de relatie met de anticumulatie-afdrachten.
Zij wijzen tevens op de belastingen en premies die door de sociale werkvoorziening
worden opgebracht en vragen naar de hoogte van de gemeentelijke bijdrage in
1995.De presentatie van de gegevens door de leden van de fracties van PvdA
en CDA en de aan de cijferopstelling verbonden analyses kunnen op hoofdlijnen
worden onderschreven. Voor de meest recente beschikbare gegevens zij verwezen
naar tabel 1 in deze nota. In antwoord op de vragen van de VVD-fractie kan
worden bevestigd dat de anticumulatiebepalingen ook in de nieuwe situatie
blijven bestaan. In de rijksbegroting 1997 zijn de anticumulatiebaten als
gevolg van de samenloop met AAW/WAO geraamd op f 833 mln. in 1998. De
gegevens die de bestuurlijke eenheden aan het ministerie van SZW verschaffen
bieden geen inzicht in de omvang van de afdrachten door de bestuurlijke eenheden
voor de loon- en inkomstenbelasting en de premiehefiing sociale verzekeringen.
Gegevens over de BTW-afdrachten door bestuurlijke eenheden zijn evenmin centraal
beschikbaar. Zoals tabel 1 laat zien zijn de gemeentelijke bijdragen in 1995
gestegen tot f 160 miljoen. Het eigen vermogen en de reserves van de
bestuurlijke eenheden bedroegen per ultimo 1995 ruim f 480 mln. Per saldo
was in dat jaar sprake van een afname met bijna f 15 mln.De leden van de VVD-fractie vragen voorts uit welke onderdelen het salaris
van de Wsw-werknemer opgebouwd is in concrete bedragen en tot welk totaal
bedrag dit leidt per type arbeidsplaats.Voor de Wsw geldt een regulier loon, vastgesteld conform het arbeidsvoorwaardenoverleg.
De Wsw kent een opbouw naar acht loonschalen met 47 periodieken. In de onderstaande
tabel is het midden van de loonschaal als maatgevend genomen voor de loonschaal,
zo ontstaat het volgende bruto loon per maand per fte. Tevens is aangegeven
hoeveel fte's feitelijk per loonschaal zijn ingedeeld. Loonschaal A:f 2212,–4 111
fte's Loonschaal B:f 2353,–23 283 fte's Loonschaal
C:f 2528,5032 071 fte's Loonschaal D:f 2818,5015 104
fte's Loonschaal E:f 3169,–4 547 fte's Loonschaal
F:f 3426,–1 392 fte's Loonschaal G:f 3825,50563
fte's Loonschaal H:f 4411,5077 fte's Loonschaal I:f
5535,–24 fte'sDe leden van de SGP-fractie menen dat de tabel op blz. 40 van de memorie
van toelichting verdere verduidelijking behoeft. Zij vragen naar de oorzaken
van de diverse dips in de gemeentelijke bijdrage, met name in de jaren 1989
en 1991. Tevens zouden zij een verdere toelichting willen over de verdrievoudiging
van gemeentelijke bijdrage in de periode 1989–1994. Welke prognoses
bestaan er in dit opzicht naar de toekomst toe?Het kabinet merkt hierbij het volgende op. De totale kosten van de Wsw
worden voor ruim 20 procent gedekt uit de geproduceerde goederen en
diensten. Dit betekent dat het economische klimaat en de mate van bezetting
van het productieapparaat ook invloed hebben op de resultaten van de Wsw.
Hierdoor is in sommige jaren minder gemeentelijke bijdrage noodzakelijk en
in andere jaren meer. De start van de BDD-operatie in 1989 en de hieruit voortvloeiende
beleidsvrijheid en deregulering hebben aanvankelijk ook in financieel opzicht
tot gunstige resultaten geleid, waardoor de gemeentelijke bijdrage in eerste
aanleg kon dalen. In 1991 is de extra lage gemeentelijke bijdrage voornamelijk
het gevolg van een netto onttrekking uit de opgebouwde reserves van f 20
mln.De gemeentelijke bijdrage in de periode 1989–1994 is na een aanvankelijke
daling vanaf 1992 gaan stijgen. Deels als gevolg van de ombuigingen in de
rijksbijdrage en economische ontwikkelingen en deels als gevolg van de keuze
van gemeenten om het aantal arbeidsplaatsen te laten groeien boven de taakstelling
van minimaal te realiseren arbeidsplaatsen.Zoals eerder gesteld, is de invloed van dit laatste punt in het wetsvoorstel
geëlimineerd. Gezien de hiervoor genoemde afspraken met de VNG zijn de
prognoses van het kabinet ten aanzien van de gemeentelijke bijdragen dat deze
zullen afnemen tot de eerder genoemde 100 miljoen gulden op macroniveau. De
gemeenten lopen derhalve niet meer financiële risico's ten gevolge van
de voorgestelde bekostigingssystematiek, zoals de leden van de GPV-fractie
vroegen. Bij de vastelling van de hoogte van het subsidiebedrag per arbeidshandicap
wordt overigens geen rekening gehouden met de (huidige) gemeentelijke bijdrage.Is het te verwachten dat door een aanscherping van de doelgroep de productiviteit
afneemt, waardoor de gemeentelijke bijdrage moet toenemen, zo vragen de leden
van de GPV-fractie. Bestaat hierdoor niet de mogelijkheid dat gemeenten voor
de vervulling van de Wsw een zodanige kosten-batenanalyse maken dat de gemeentelijke
bijdrage kan worden geminimaliseerd? In dat verband vragen deze leden tevens
of dat er niet voor pleit een regel op te nemen dat binnen de Wsw moet worden
gestreefd naar een evenredige vertegenwoordiging van alle categorieën
gehandicapten?Het kabinet acht een dergelijke handelwijze van gemeenten in de toekomst
niet waarschijnlijk. Uitgangspunt is dat door het hanteren van verschillende
vergoedingenniveaus financiële barrières worden weggenomen die
een rol kunnen spelen voor gemeenten bij de keuze tot plaatsing van een persoon
uit een bepaalde arbeidshandicap.Het verschil in vergoeding tussen de drie categorieën is in de eerste
plaats bedoeld om compensatie te bieden voor de objectieve verschillen in
netto-kosten die de gemeente bij het realiseren van arbeidsplaatsen per categorie
maakt. Het maakt dan voor een gemeente in financieel opzicht niet uit of een
persoon uit de categorie licht, midden of zwaar wordt geplaatst. Tegenover
de hogere netto-kosten van een arbeidsplaats voor een persoon uit de categorie
zwaar ten opzichte van iemand uit de categorie licht of midden staat in principe
een navenant hogere vergoeding. De netto-kosten zijn een resultante van de
(gemiddelde) loonkosten, de netto-toegevoegde waarde, de begeleidings- en
aanpassingskosten.Wanneer echter, ondanks de gelijke financiële uitgangspositie, toch
personen uit een bepaalde categorie buiten de boot vallen, zullen zo nodig
andere methoden moeten worden benut om het verschil in vergoeding extra te
accentueren (of juist mitigeren). Dat betekent dat in plaats van de objectieve
verschillen in netto-kosten, het verschil in vergoeding beleidsmatig wordt
vastgesteld. Daarmee wordt beoogd te voorkomen dat mensen uit een der categorieën
worden bevoor- of benadeeld. Met deze evenredige vertegenwoordiging
van alle categorieën gehandicapten wordt eveneens voorkomen dat Sw-bedrijven
als gevolg van deze wet zorginstellingen zullen worden; een vrees die eerder
door de SP-fractie is verwoord in hoofdstuk 3 van het verslag.Het kabinet is dan ook van mening dat iedereen die voor de sociale werkvoorziening
is geïndiceerd een gelijke kans op plaatsing moet hebben. Het wetsvoorstel
biedt daartoe voldoende waarborgen. Mocht de praktijk desondanks anders blijken
te zijn, dan zullen zonodig aanvullende eisen worden gesteld met betrekking
tot de plaatsing. In het wetsvoorstel is daartoe een mogelijkheid opgenomen.
Het kabinet heeft er niet voor gekozen, zoals de leden van de fractie van
het GPV vragen, om reeds op voorhand nadere regels te stellen ten aanzien
van evenredige vertegenwoordiging van alle categorieën. 9.3. Systematiek voor de jaarlijkse vaststelling van de
rijksvergoeding en het aantal te realiseren arbeidsplaatsenDe leden van de fracties van PvdA en CDA vragen het kabinet te reageren
op de stelling dat jaarlijks overleg tussen de minister en de gemeenten over
omvang van de rijkssubsidie per arbeidsplaats en het aantal arbeidsplaatsen
betekent dat ook een overschrijding van de ontwerpbegroting van SZW mogelijk
is.Zoals in de memorie van toelichting reeds is aangegeven, vormt het op
grond van de begroting vastgestelde macro-budget het kader. Een overschrijding
van de ontwerp-begroting als resultaat van het jaarlijks overleg kan dan ook
niet aan de orde zijn.Wanneer echter in dit overleg wordt vastgesteld dat exogene – dat
wil zeggen niet door gemeenten te beïnvloeden – factoren naar verwachting
van invloed zullen zijn op het exploitatieresultaat van het volgende jaar,
dan kan hiermee rekening worden gehouden bij de vaststelling van het aantal
taakstellend te realiseren arbeidsplaatsen. Evenmin is de stelling van deze leden juist dat alle overige budgettaire
risico's bij de gemeenten liggen. Immers omdat in het jaarlijkse bestuurlijk
overleg niet uitsluitend en alleen wordt gewerkt met prognoses voor de toekomst,
maar ook met de feitelijke realisaties in relatie tot eerdere prognoses, biedt
dat bij uitstek de gelegenheid om tijdig correcties aan te brengen. Waarbij
het kabinet nogmaals wil benadrukken dat de belangrijkste – en voor
individuele gemeenten ook niet beïnvloedbare – factor die tot nu
toe verantwoordelijk is voor het oplopen van de tekorten uit het nieuwe bekostigingssysteem
is geëlimineerd, de daling van de vergoeding per arbeidsplaats in geval
van groei van het aantal gerealiseerde arbeidsplaatsen.Op de kosten van de indicatiestelling is in het voorgaande al ingegaan.
Zoals dat in de voorgaande jaren reeds is gebeurd, zullen de kosten voor uitstroomsubsidies
en andere vergelijkbare specifieke subsidies middels een reservering in mindering
worden gebracht op het beschikbare totaalbudget.De leden van de PvdA-fractie stellen dat de behoefte aan arbeidsplaatsen
bij uitstek de bepalende factor dient te zijn voor het aantal beschikbaar
te stellen plaatsen. Deze leden vragen zich af hoe de behoefte wordt vastgesteld
en in welke mate de wachtlijsten hierbij een rol spelen.Het kabinet kan de stelling van de leden van de PvdA-fractie dat de behoefte
aan arbeidsplaatsen de bepalende factor bij uitstek zou moeten zijn voor het
aantal beschikbaar te stellen arbeidsplaatsen, niet onderschrijven. Omdat
de sociale werkvoorziening voor een belangrijk deel wordt gefinancierd
uit rijksmiddelen, zou dat namelijk betekenen dat de rijksbegroting weer als
open eind regeling gaat functioneren. In het verleden, dat wil zeggen begin
80-er jaren is met een dergelijk systeem slechte ervaring opgedaan. Deze vorm
van financiering gaf aanleiding tot een onbeheersbare groei van het aantal
arbeidsplaatsen. Het rijk was toendertijd, naast de volledige loonkosten,
verantwoordelijk voor de financiering van 80% van het exploitatietekort.Om aan deze situatie een einde te maken is aanvankelijk een volumebeleid
gevoerd. Gezien de grote nadelen die aan een volumebeleid kleven, met name
het starre regiem dat weinig of geen bestuurlijke vrijheid geeft op lokaal
niveau, is uiteindelijk gekozen voor een systeem van budgetfinanciering. Dat
betekent overigens wel dat bij een gegeven budget er een directe relatie bestaat
tussen de vergoeding per arbeidsplaats en het aantal te realiseren arbeidsplaatsen.De feitelijke behoefte wordt bepaald door de reeds binnen de sociale werkvoorziening
werkzame personen, de vacatureruimte en de relatieve omvang van de wachtlijst
van personen die daar na indicatie op zijn geplaatst. Langs deze weg is de
behoefte aan arbeidsplaatsen in de verdeling verdisconteerd.De leden van de fractie van GroenLinks vragen of subsidiëring voor
zittende werknemers als waren zij gemiddeld gehandicapt niet tot een zodanig
hoge subsidie leidt dat hun doorstroming wordt belemmerd. Dat is niet het
geval. De subsidie voor de midden-categorie is afgestemd op de huidige gemiddelde
vergoeding per arbeidsplaats. De hoogte van de gemiddelde vergoeding is gebaseerd
op de toegevoegde waarde en de loon- en overige kosten per arbeidsplaats.
Op de kans tot doorstroming is deze gemiddelde vergoeding niet van invloed. 9.4. Maatstaven voor de verdeling van de rijksmiddelenDe leden van de fracties van PvdA en CDA vragen een nadere verduidelijking
op het globale karakter van de beschrijving van het bekostigingssysteem, dat
zich vooral uit in de weinig concrete omschrijving van de maatstaven voor
de subsidiëring in artikel 8, derde lid en de toelichting.Zoals het kabinet aangaf in paragraaf 9.1 van deze nota naar aanleiding
van het verslag zijn de contouren van het nieuwe bekostigingsmodel inmiddels
nader ingevuld. Kortheidshalve wordt naar de desbetreffende bijlage bij deze
nota verwezen. De gewichten van de verschillende grootheden, zoals de wachtlijst,
zullen in eerste instantie in overleg met de VNG worden bepaald. De feitelijke
ontwikkelingen in kosten per categorie van arbeidshandicap zullen jaarlijks
worden onderzocht. In het jaarlijks overleg zullen deze ontwikkelingen aan
de orde worden gesteld, waarna zo nodig bijstelling van de subsidiebedragen
per arbeidshandicapcategorie kan plaatsvinden. De bedragen worden bepaald
aan de hand van een gemiddeld samenstel van loonkostenontwikkeling, uitvoeringskosten
en toegevoegde waarde. Bij de afrekening zullen op grond van de bevindingen
van Moret, Ernst en Young, gedurende de eerste twee jaar voor de arbeidshandicapcategorieën
licht en midden gelijke bedragen worden gehanteerd.De leden van de fracties van PvdA en CDA vragen eveneens meer duidelijkheid
over de wijze waarop de subsidie voor begeleid werken wordt vastgesteld. Het
gaat hierbij om personen die blijkens een indicatie zijn aangewezen op arbeid
in het kader van de Wsw, zij het met de toevoeging dat betrokkene in aanmerking
komt voor begeleid werken. De indicatiecommissie zal ook in deze situatie
tevens moeten aangeven tot welk van de drie arbeidshandicapcategorieën
betrokkene moet worden gerekend. Deze indeling is dan tevens
bepalend voor de hoogte van de subsidie die ten behoeve van betrokkene aan
de gemeente wordt toegekend. In het algemeen zal een combinatie van begeleid
werken met de arbeidshandicapindeling «licht» of «midden»
het meest voor de hand liggen.De hiervoor genoemde leden vragen tevens welke herverdeeleffecten gewenst
zijn en welke worden gecorrigeerd. Tevens vragen zij of alleen neerwaartse
of ook gunstige effecten voor de bedrijven worden gecorrigeerd.Herverdeeleffecten die het gevolg zijn van de nieuwe onafhankelijke indicatiestelling
zijn door het kabinet gewenste herverdeeleffecten. Het gaat hierbij dus om
nieuw op de wachtlijst geplaatste personen. Via het eerder genoemde relatieve
gewicht dat aan de wachtlijst wordt toegekend, kan het tempo van de herverdeling
worden gestuurd.Herverdeling geschiedt uitsluitend door een herverdeling van de landelijke
vacatureruimte. De herverdeling die kon ontstaan onder het huidige verdeelmodel
ten gevolge van groei van gemeenten boven de taakstelling is, zoals eerder
aangegeven, uit de nieuwe bekostigingssystematiek verdwenen.Ten aanzien van de vraag of alleen neerwaartse of ook voor de bedrijven
gunstige effecten worden gecorrigeerd, merkt het kabinet op dat in eerste
instantie alleen de neerwaartse effecten worden gecorrigeerd. Mocht op termijn
blijken dat er op macro sprake is van een gemiddelde gunstige ontwikkeling
voor de bedrijven, dan kan dat onderwerp zijn van het jaarlijkse overleg.
Zo mogelijk zullen dan nieuwe afspraken worden gemaakt over het aantal te
realiseren arbeidsplaatsen.Tot slot vragen de leden van de fractie van de PvdA hoe de sociaal-demografische
factoren gebruikt zullen worden en bij welke maatstaf voor de verdeling van
de rijksmiddelen die worden toegepast.Zoals in de memorie van toelichting is aangegeven, is er al sinds geruime
tijd sprake van dat de spreiding van Wsw-arbeidsplaatsen over het land ongelijk
is ten opzichte van de spreiding van de behoefte aan Wsw-arbeidsplaatsen die
men op grond van sociaal-demografische factoren zou mogen verwachten. Het
kabinet gaat er van uit dat de nieuwe wijze van indicatiestelling in dit opzicht
een duidelijk corrigerende werking kan hebben. Pas als dat niet het geval
zou blijken zal, in overleg met de VNG, een correctie door middel van sociaal-demografische
factoren worden overwogen.De leden van de VVD-fractie vragen hoe de regering weet (aanbiedingsbrief
rapport-Moret) dat toepassing van het minimumloon voor nieuwe werknemers gedurende
de eerste twee jaar in het jaar 2000 ruim 1000 banen oplevert. Tevens vragen
deze leden of dat wenselijk is gehoord de klacht over de huidige – vermeende –
ontoereikende normvergoeding.De bedoelde berekening gaat uit van het verschil tussen het wettelijk
minimumloon en het gemiddelde loon in de sociale werkvoorziening en een jaarlijkse
nieuwe instroom van circa 4000 personen. Het resulterende kostenverschil maakt
in principe 1000 extra banen mogelijk. Het ligt overigens niet in het voornemen
van het kabinet om deze berekende mogelijkheid tot groei zonder nader overleg
met de VNG te vertalen in een feitelijk te realiseren volume. Het is heel
wel mogelijk dat de financiële ruimte die ontstaat in de eerste jaren
wordt ingezet om de eerder genoemde reductie van de gemeentelijke bijdrage
te realiseren. Wanneer op deze wijze een gezonde financiële
basis is gecreëerd, kan in latere jaren zo nodig alsnog ruimte voor groei
ontstaan.Enige fracties stelden vragen over de wijze waarop en de mate waarin de
in het wetsvoorstel PEMBA (Kamerstukken II, 1995–'96, 24 698) vervatte
mogelijkheid van premiekorting in de praktijk zal uitwerken en in hoeverre
deze premiekorting van invloed zal zijn op de in het onderhavige wetsvoorstel
beoogde verbeteringen in het stelsel. In het wetsvoorstel is de mogelijkheid
geopend om onder bepaalde voorwaarden over het loondeel van de toegevoegde
waarde dat met opdrachten aan Wsw-bedrijven wordt gegenereerd een korting
op de WAO-basispremie te verkrijgen. Immers, door deze opdrachten kunnen personen
die anders voor een arbeidsongeschiktheidsuitkering in aanmerking zouden zijn
gekomen nu door Wsw-arbeid in hun levensonderhoud voorzien.Deze regeling is bedoeld om enerzijds voor die bedrijven die niet in staat
zijn om zelf een gedeeltelijk arbeidsgeschikte werknemer in dienst te nemen
toch de mogelijkheid te bieden om een inspanning te leveren aan de reïntegratie
in de arbeid van deze gedeeltelijk arbeidsgeschikten, waarbij een vergelijkbaar
premievoordeel kan worden genoten. Anderzijds geeft de kortingsregeling de
Wsw-bedrijven die zich inspannen om zinvol werk aan te werven een steun in
de rug.Het is de verwachting dat, hoewel de prikkel als percentage van de totale
omzet beperkt is gehouden, hierdoor de bestaande autonome groeitrend van de
totale toegevoegde waarde voldoende kan worden ondersteund om een bescheiden
verdergaande stijging van de toegevoegde waarde te waarborgen. Van de totale
bekostiging van de Wsw maakt deze toegevoegde waarde een wezenlijk onderdeel
uit. Het moge duidelijk zijn dat een verbetering van deze toegevoegde waarde
met 40 à 50 mln, zijnde het maximale rechtstreekse effect van de premiekorting
bij gelijkblijvende omzetten, eenzelfde effect heeft op het totale aantal
arbeidsplaatsen als een verhoging van de subsidie zijdens rijk of gemeente
met eenzelfde bedrag. Bij de huidige gemiddelde subsidie komt dit overeen
met ruim 1000 arbeidsplaatsen.De VVD-fractie vroeg in dit verband naar de mogelijkheid van een aanpak
zoals deze in Duitsland bij de ziektewet bestaat. In feite vertoont de hierboven
beschreven systematiek van premiekorting op de basispremie-WAO een grote gelijkenis
met het Duitse systeem waarin opgelegde boetes kunnen worden terugverdiend.Diverse leden hebben vragen gesteld over de berekeningen naar de netto-kosten
van de Wsw die op verzoek van het NOSW zijn vervaardigd door het onderzoeksinstituut
NYFER. Volgens de berekeningen van NYFER zouden de netto-kosten van de Wsw
zo'n 7000 gulden per voltijdse arbeidsplaats bedragen. Als reactie hierop
moge het volgende dienen.In de begroting van Sociale Zaken en Werkgelegenheid staan aan de uitgavenkant
de subsidie die per geplaatste aan de Wsw-bedrijven wordt verstrekt. Dit bedrag
wordt ook daadwerkelijk uitbetaald aan de bestuurlijke eenheden. Bij de bestuurlijke
eenheden wordt dit geld aangewend zowel voor de betaling van salarissen en
de daarbij behorende inhoudingen en werkgeverslasten alsook voor de bekostiging
van aanpassingen en begeleiding.Aan de inkomstenkant van de begroting van SZW staat het bedrag aan arbeidsongeschiktheidsuitkeringen
waarop Wsw-werknemers daadwerkelijk recht hadden kunnen doen gelden indien
zij in een bepaald jaar niet in de Wsw-bedrijven arbeid onder aangepaste omstandigheden
zouden hebben verricht. Ook dit bedrag (in 1997 naar verwachting
742 mln) wordt daadwerkelijk door de arbeidsongeschiktheidsfondsen aan het
ministerie overgemaakt. Het gedeelte van de berekening van NYFER dat op dit
bedrag aan niet-uitgekeerde arbeidsongeschiktheidsuitkeringen betrekking heeft
is dus reeds in de begroting verwerkt.De overige «besparingen» die NYFER in een korte berekening
construeert, hebben sterk het karakter van berekeningen over de manchet. Het
gaat hierbij om het toerekenen van een ABW-uitkering aan driekwart van de
resterende Wsw-werknemers, zonder enige toets of de betrokkenen überhaupt
op een dergelijke uitkering recht zouden kunnen hebben; aan een kwart van
de resterende werknemers wordt bovendien een nog aanmerkelijk hogere WW-uitkering
toegerekend, waarop betrokkenen nimmer aanspraak zouden kunnen maken.Bovendien wordt geheel in strijd met de normale systematiek tegen een
aantrekkelijk marginaal tarief van bruto-lonen naar netto-lonen omgeschakeld,
waarna het verschil geheel als «besparing» wordt ingeboekt. Ook
wordt, zonder enig feitelijk gegeven te presenteren over de huisvestingskosten
in huurhuizen van de groep Wsw-ers, een fors bedrag aan «besparing»
op de huursubsidie verondersteld.Al deze tweede en derde orde-effecten hebben, zo ze al in enige mate als
reëel te kenschetsen zouden zijn, in de gebruikelijke begrotingssytematiek
geen plaats. Bij de financiële onderbouwing van het wetsvoorstel is de
normale systematiek van de rijksbegroting gevolgd.De leden van de D66 fractie vragen waarom in de rapporten van KOERS en
Moret en in de memorie van toelichting van verschillende instroompercentages
wordt uitgegaan.In de beschouwingen over de vervanging van de huidige populatie door instroom
van personen die zijn geïndiceerd naar de richtlijnen van de nieuwe wet
wordt uitgegaan van een instroom die gelijk is aan de uitstroom. De totale
uitstroom uit de Wsw is de laatste jaren geleidelijk gedaald, van ruim 5,5%
in 1994 tot onder de 4,5% in de laatst gemeten kwartalen. Moret, Ernst &
Young zijn in hun berekeningen uitgegaan van een stabilisering van de instroom
rond de 4,5%, maar hebben tevens bezien wat de effecten op de herverdeling
zijn binnen een bandbreedte van 4% tot 6,67%. In de memorie van toelichting
is uitgegaan van de empirische uitstroom van 5%, ongeveer het gemiddelde over
de laatste twee jaar.In het rapport KOERS is beredeneerd dat het vervangen van een deel van
de groep licht-gehandicapten met een verondersteld hoge productiviteit door
zwaar arbeidsgehandicapten zal leiden tot extra kostenverhoging, boven het
directe verschil in kosten tussen de twee groepen. Adviesgroep KOERS gaat
daarbij uit van de veronderstelling dat van de verdwijnende groep aan de «bovenkant»
in samenwerkingsverbanden met andere Wsw-ers een sterke stimulans uitgaat
op de gezamenlijke productiviteit. Het wegvallen van deze categorie zou een
extra terugval in productiviteit van de overige Wsw-ers met zich meebrengen.De verdwijnende groep is volgens KOERS gemiddeld ouder, en stroomt sneller
dan het gemiddelde van 5% weer de Wsw uit. Op basis van deze (niet empirisch
onderbouwde) aanname stelt KOERS de uitstroom-snelheid van deze groep op 6,67%
per jaar. Vervolgens stelt KOERS ten onrechte ook de totale instroom op 6,67%,
waardoor de eindsituatie al na 15 jaar wordt bereikt, in plaats van de 22
jaar waar Moret op uitkomt. Het tempo van herverdeling verschilt navenant.
Het kabinet gaat uit van 22 jaar. Deze leden vragen daarnaast of er gegevens beschikbaar zijn waaruit blijkt
dat in de afgelopen jaren in de indicering werknemers met een hogere productiviteit
voorrang is gegeven.Met de commissie Houben constateert het kabinet dat de belangenverstrengeling
bij de gemeente kan leiden tot het voorrang geven aan kandidaten met een hoge
productiviteit, cq. tot het bemoeilijken van de toegang tot de sociale werkvoorziening
voor kandidaten met een lagere productiviteit. Dit kan tijdens verschillende
fasen gebeuren in het proces dat van aanmelding, via de indicering en verblijf
op de wachtlijst, leidt tot plaatsing in de Wsw. En ook na plaatsing in de
Wsw kunnen onder de huidige wet vormen van herindicatie plaatsvinden waarbij
bedrijfsbelangen een rol spelen.Omdat in de huidige wet de verantwoordelijkheid voor de indicering bij
de gemeenten ligt, worden geen gegevens verzameld door het departement over
de aanmeldingsfase, noch wordt inhoudelijk getoetst of aanmelders juist worden
geïndiceerd. Zodra personen voor de sociale werkvoorziening zijn geïndiceerd
worden zij geregistreerd als geplaatst op de wachtlijst.Toetsing van met name de indicering is onder de huidige wet overgelaten
aan zelfregulering, in de zin dat mensen in beroep kunnen gaan tegen de afgegeven
indicatie. Vanuit de belangengroepen zijn in de loop der jaren signalen gekomen
die erop wijzen dat zelfregulering onvoldoende werkt. Ook zijn signalen uit
het veld gekomen waaruit bijvoorbeeld blijkt dat bij indicering bij sommige
BE'en ten onrechte een ondergrens gehanteerd wordt van 30%. Verder versterkt
het elders besproken IGZ-rapport de twijfels of geïndiceerden aan de
bovenzijde wel altijd aangewezen zijn op arbeid in de sociale werkvoorziening.Wat betreft de aanmeldingsfase wijst onder meer het recent beschikbaar
gekomen rapport «Positie van vrouwen en minderheden in de Sociale Werkvoorziening»
op mogelijke – al dan niet bewuste – selectie-mechanismen bij
verwijs-instanties. Onderzoek naar de positie van ex-psychiatrische patiënten
in de Wsw wijst eveneens in deze richting.Elders is al gememoreerd dat onder de huidige wet geen gegevens beschikbaar
zijn van de zwaarte van de handicap binnen de gegeven handicap-codes. Wel
is wat betreft de plaatsing vanaf de wachtlijst te constateren dat in de achterliggende
tijd op grote schaal mensen met een korte wachttijd voor plaatsing worden
geselecteerd vóór mensen met een langere wachttijd. Het kabinet
heeft daarom vanaf 1994 de plaatsing genormeerd. Bij de eerste 75% van de
plaatsingen hebben personen uit het oudste jaarcohort voorrang boven personen
uit een jonger cohort. Bij de resterende 25% plaatsingen in een jaar hebben
de bestuurlijke eenheden vrijheid van keuze. Dit ruime percentage kan niet
alleen gebruikt worden om voorrang te geven aan het plaatsen van zogenoemde
«sleutelfiguren» (die nodig zijn voor de voortgang van bedrijfsprocessen),
maar ook om bijvoorbeeld personen die niet gebaat zijn met lange wachttijden
met voorrang te plaatsen.Sinds de invoering van deze «first in/first out» norm bij
plaatsing is het aantal plaatsingen van langst-wachtenden aanzienlijk gestegen.
Ook is te constateren dat met name personen met handicapcode 4 («overig»,
waaronder sociaal-gehandicapten) oververtegenwoordigd zijn bij plaatsing (in
1995 is 24% van de mensen met code 4 op de wachtlijst geplaatst, tegen 18%
gemiddeld). Tevens worden mensen met code 4 vaker dan gemiddeld al in het
eerste wachtjaar geplaatst. De initiële weerstanden van Wsw-bedrijven tegen de normering van
de volgorde van plaatsing wezen er sterk op dat de bedrijfsvoering bij de
selectie vaak op de eerste plaats stond. De plaatsingsnorm zou de bedrijfsvoering
in gevaar brengen, was een veel gehoord bezwaar. Inmiddels is bij een aantal
bestuurlijke eenheden toenemende aandacht voor interne loopbaanbegeleiding
zodat met name sleutelfuncties niet langer direct vanaf de wachtlijst hoeven
te worden bezet. Daarnaast geeft het vernieuwde profielensysteem de mogelijkheid
te anticiperen op ontwikkeling van arbeidsvaardigheden van niet alleen de
zittende populatie, maar ook op benodigde arbeidsplaatsen voor personen op
de wachtlijst en dus op acquisitie van passend werk.Naast degenen die in de werkvoorziening worden geplaatst vanaf de wachtlijst
is er ook een grote groep op de wachtlijst die de wachtlijst verlaat zonder
plaatsing. Een deel daarvan (800 personen in 1995) betreft mensen die geherindiceerd
zijn als niet langer tot de doelgroep behorend. Gemiddeld is de wachttijd
die deze groep op de wachtlijst heeft doorgebracht langer dan die van de personen
die op de wachtlijst blijven, en van de personen die geplaatst zijn. In deze
groep zijn de psychisch gehandicapten (code 3) oververtegenwoordigd.De leden van de D66-fractie vragen tevens of de toename van het aantal
Wsw-plaatsen in de afgelopen jaren is toe te schrijven aan de effecten van
het verdeelmodel, dan wel aan bijvoorbeeld de ook in de Wsw toegepaste arbeidsduurverkorting.Het aantal werknemers is, volgens opgave van de bestuurlijke eenheden
over het tweede kwartaal 1996, toegenomen tot 87 084 personen ( 81 562
fte's ). De arbeidsduurverkorting van 40 naar 38 uur vond plaats voor de invoering
van het verdeelmodel. De arbeidsduurverkorting naar 36 uur gaat pas per 1
januari 1997 in. In de periode 1989 tot en met 1992 is sprake van een flinke
groei. In 1993 lijkt er sprake te zijn van een neergang in de groei (-/- 860
arbeidsplaatsen). Deze wordt echter veroorzaakt door een administratieve correctie
ten gevolge van een wijziging van het Besluit rechtspositie en arbeidsvoorwaarden
in verband met aanpassingen van de arbeidstijd bij arbeidsongeschiktheid langer
dan 12 maanden. Zonder deze correctie is er feitelijk sprake van een groei
met ruim 500 arbeidsplaatsen. In 1994 en 1995 is de groei afgenomen.De leden van de fractie van GroenLinks vragen of het uitgangspunt vast
staat dat deze operatie budgettair neutraal zal zijn.Bij de start van de nieuwe Wsw is inderdaad het uitgangspunt het thans
beschikbare meerjarige budget, dat jaarlijks zal worden verhoogd voor de loonontwikkeling.
Het vertrouwen, dat dit toereikend zal zijn, is gebaseerd op de zeer geleidelijk
verlopende omschakeling naar de nieuwe doelgroep; immers, alleen de personen
die na 1 januari 1998 instromen in de Wsw, krijgen te maken met de nieuwe
indicering. Voorzover de gewijzigde doelgroepomschrijving al tot meerkosten
leidt, zullen deze zich zeer geleidelijk voordoen. Bovendien ontstaat er door
dezelfde nieuwe instroom ook geleidelijk ruimte, mede in verband met de afspraken
over de bekostiging op grond van een gemiddelde arbeidsduur van 32 uur voor
nieuwe werknemers en de beloning op WML-niveau bij scholing of opleiding gedurende
de eerste twee jaar van het dienstverband.Met de VNG afgesproken dat drie jaar na inwerkingtreding van de wet de
ontwikkeling van de populatie, mede met het oog op het bedrijfsmatig functioneren
van de sociale werkvoorziening, wordt geëvalueerd.Naar het oordeel van het kabinet dient overigens eerst de vraag te worden
beantwoord voor welke categorie personen de Wsw in de nieuwe opzet is bedoeld,
en pas daarna of en hoe met deze doelgroep een bedrijfseconomisch
functioneren van de uitvoerende bedrijven mogelijk is. Het kabinet is van
oordeel dat de aanpassing van de doelgroep het bedrijfseconomisch functioneren
van de bedrijven niet in de weg staat, mede gelet op de geleidelijkheid waarmee
de verschuiving van de doelgroep in de komende jaren zal plaats vinden. De
gemeenten hebben hierdoor voldoende tijd om zonodig passende maatregelen te
nemen. Het jaarlijkse effect van de verschuiving in de doelgroep zal veelal
geringer zijn dan fluctuaties in economische variabelen.De leden van GroenLinks hebben gevraagd of de regering inzicht heeft in
de financiële effecten die de WULBZ heeft gesorteerd in de Wsw. De exacte
hoogte van de financiële gevolgen van de WULBZ voor bestuurlijke eenheden
is thans nog niet bekend. In de begroting van SZW is hiervoor een bedrag van
maximaal f 46 mln voor de bestuurlijke eenheden Sociale werkvoorziening
gereserveerd. Zodra de omvang en de verdeling per bestuurlijk eenheid van
de financiële effecten van de WULBZ bekend zijn, ben ik bereid een bijdrage
aan de bestuurlijke eenheden toe te kennen, tot het maximum van het gereserveerde
bedrag in de begroting. 9.4.1 en 9.4.2 Rapporten van organisatie-adviesbureausNa de toezending van het wetsvoorstel aan de Tweede Kamer zijn twee rapporten
verschenen die, in aanvulling op de weergave in de memorie van toelichting,
beogen de financiële effecten van de beoogde veranderingen in de regelgeving
te beschrijven. Diverse fracties hebben gevraagd om op de onderscheiden berekeningen
en de verschillen daartussen nader in te gaan.Het rapport van Adviesgroep KOERS is vervaardigd in opdracht van het NOSW.
Op verzoek van het NOSW heeft het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
een deel van de kosten van dit rapport voor zijn rekening genomen. De wijze
van berekening in het KOERS-rapport is echter niet de verantwoordelijkheid
van SZW maar van het NOSW.In het KOERS rapport is geprobeerd de in het wetsvoorstel vervatte beleidswijzigingen
te operationaliseren in concrete gevolgen voor bestuurlijke eenheden. Daartoe
is in een zevental in het rapport als representatief aangemerkte Wsw-bedrijven
nagegaan hoe de huidige kosten en opbrengsten van de uitvoering er uit zien.
Hierbij is een onderscheid gemaakt naar de binnen de Wsw voorkomende werksoorten.
Per werksoort is nagegaan hoe de kosten en opbrengsten thans zijn, afgezet
tegen een veronderstelde huidige populatie onderverdeeld in vier categorieën
namelijk zwaar, midden, licht en zeer licht gehandicapt. Deze laatste categorie
zou onder de vernieuwde Wsw geen onderdeel van de doelgroep meer uitmaken.De aantallen die bij deze vier categorieën horen berusten niet op
enige administratie maar op een inschatting van de betrokken bedrijven. In
een gestileerd model is een zekere verhouding tussen de productiviteit van
de huidige groepen verondersteld, alsmede een verhouding in de diverse kostencategorieën.
Vanuit deze basisberekening zijn vervolgens aannames gemaakt over de veranderingen
in kostenstructuur bij een gewijzigde samenstelling van de instroom ten opzichte
van huidige populatie. Deze aannames berustten noodzakelijkerwijs eveneens
niet op enige administratie, omdat de huidige indeling van het werknemersbestand
en de wachtlijst zowel qua systematiek als qua indicatie-criteria niet sporen
met de opzet van de nieuwe wet.Vervolgens is aan de respondenten in de gekozen zeven bedrijven gevraagd
een inschatting te geven van het effect van deze verandering in de instroom-populatie
op de gemiddelde kosten en opbrengsten. Deze effecten laten zich onderscheiden
in effecten die in een lineair verband samenhangen met de aanwezigheid
van een bepaald aantal personen van een bepaalde indicatie-zwaarte in de populatie
en de additionele effecten die naar de inschatting van de respondenten zouden
optreden bij een sterke verandering in samenstelling van de instroom. Als
voorbeelden kunnen worden genoemd de veronderstelling dat vanaf een bepaalde
kritische grens de begeleidingskosten meer dan evenredig stijgen en de opbrengsten
meer dan evenredig dalen. Tevens wordt de noodzaak verondersteld om met een
hoger percentage zwaarder gehandicapten op geheel andere product-markten te
opereren met een slechtere mogelijke toegevoegde waarde.Het geheel van deze aannames bood een enigszins negatief vertekenende
indruk over de arbeidsmogelijkheden die de nieuwe instroom werd toegedicht.
Daarom is op verzoek van SZW ook een reëlere variant doorgerekend waarin
minder sprake was van een opeenstapeling van mogelijke risico's. Als reactie
daarop heeft het NOSW ook een eigen variant laten doorrekenen, die nog aanmerkelijk
slechter uitkwam dan de reeds sombere hoofdvariant.Afgezien van de kwaliteit van de aannames, die voornamelijk op subjectieve
inschattingen zijn gebaseerd, zijn twee punten in het KOERS-model mede oorzaak
van de hoge verwachte kosten. De eerste is de snelheid waarmee de huidige
populatie door nieuwe instroom wordt vervangen. Het is onduidelijk waarom
het rapport van KOERS een structureel hogere uitstroom voor de huidige populatie
heeft gekozen, omdat er voor deze groep immers middels dit wetsvoorstel niets
verandert. In plaats van de feitelijke uitstroom van gemiddeld 5% over 1994
en 1995, die als basis is genomen in de memorie van toelichting en een feitelijke
uitstroom van 4,5% in 1995 die in de berekeningen van Moret als basis is genomen,
is een hypothetische uitstroom van 6,67% gekozen. Het effect hiervan is dat
wordt gesuggereerd dat de veronderstelde effecten veel sneller optreden dan
in werkelijkheid het geval zal kunnen zijn.Ernstiger is dat door het veronderstellen van meer dan evenredige effecten
als de populatie verandert, in feite hetzij een kromlijnig verband tussen
populatie en effecten wordt geconstrueerd, waarvan de theoretische plausibiliteit
onduidelijk is, hetzij vanaf het begin trendbreuken worden verondersteld,
waarvan het meer aannemelijk is dat, zo deze zich al voor zullen doen, dit
eerst op langere termijn aan de orde zal kunnen zijn.Vanwege deze bezwaren, die ook in de doorgerekende SZW-variant onvoldoende
konden worden ondervangen, is gezocht naar mogelijkheden om met minder subjectieve
factoren te komen tot een aannemelijk ramingsmodel. Dit is gedaan als onderdeel
van het door Moret vervaardigde rapport.In het Moret-rapport is een statistische koppeling gelegd tussen de huidige
populatie in de Wsw en de toekomstige indeling in drie categorieën. Het
was noodzakelijk hiervoor een criterium te vinden dat in de administratie
van alle bestuurlijk eenheden aanwezig was, zodat statistische schattingstechnieken
konden worden gebruikt voor het simuleren van de effecten op zowel de totale
populatie als op de onderscheiden bestuurlijke eenheden.Na zorgvuldige afweging bleek dat de indeling in loonschalen gemiddeld
gesproken als een redelijke schatter kon worden beschouwd voor de toekomstige
indeling in drie indicatie-categorieën. Met behulp van deze schatter
en de gegevens van alle bestuurlijke eenheden kon vervolgens
een statistisch significante berekening worden gemaakt van de invloed van
de handicapcategorie op enerzijds de (landelijk) gemiddelde kosten per categorie
en anderzijds de gemiddelde opbrengsten per categorie. Door deze verschillen
in de rijkssubsidie per categorie te verdisconteren kan een goede eerste benadering
worden verkregen van de noodzakelijke differentiatie tussen categorieën
in het bekostigingsmodel. Voor de omvang van de instroom is uitgegaan van
het laatstbekende uitstroomcijfer van 4,5% in 1995.Voor het verschil in samenstelling naar categorie van de huidige populatie
versus de nieuwe instroom kon ten opzichte van het KOERS-model geen verbetering
worden bereikt. Ook in het Moret-model is sprake van een niet nader te onderbouwen
aanname op dit punt. De modellen houden eveneens beide geen rekening met de
autonome stijging van de toegevoegde waarde zoals deze in de afgelopen jaren
zich heeft voorgedaan.De wijze van berekenen verschilt niettemin aanzienlijk tussen beide modellen.
Het is dan ook opmerkelijk dat de verschillen in uitkomst in verhouding tot
de totale budgetten in de Wsw uitermate gering zijn. Zelfs het zwartste scenario
berekent een totaal effect na 5 jaar van minder dan drie procent van het jaarbudget,
terwijl het Moret-scenario zelfs tot een half procent beperkt blijft.Ruimschoots binnen deze vijf-jaars periode zal op grond van in te stellen
onderzoek een goed gefundeerde ijking van de aannames uit de huidige financiële
onderbouwing aan de feitelijke ontwikkelingen in het vernieuwde systeem van
indicatiestelling mogelijk zijn. De huidige aannames dienen dan ook voornamelijk
om voor de periode totdat echte gegevens over de ontwikkeling in de doelgroep
van de wet via de gesommeerde indicatiestellingen beschikbaar zijn, tot een
raming van de effecten te komen. Doordat dit een relatief beperkte periode
is en het verloop in de Wsw, waarop de veranderingen aangrijpen, bovendien
uitgesproken laag is, zijn de absolute fouten en daarmee de risico's die in
de op aannames gebaseerde schattingen kunnen optreden totdat deze empirisch
kunnen worden getoetst ook relatief gering.Bij de bekostiging van het wetsvoorstel zijn naast het kostenverhogende
effect vanwege de nauwkeuriger bepaling van de doelgroep ook de voorziene
toegroei naar een gemiddelde arbeidsduur van 32 uur en het effect van beloning
op het niveau van het minimumloon in het geval van scholing c.q. opleiding
gedurende de eerste twee jaar van het dienstverband van belang. Het eerstgenoemde
element heeft tot gevolg dat binnen zekere grenzen meer personen in Wsw-verband
kunnen worden geplaatst. De beloning op het niveau van het minimumloon heeft
uiteraard een effect op de loonsom die in de Wsw wordt betaald. De opbrengst
in termen van geld zal als zodanig niet in mindering worden gebracht op het
voor de Wsw beschikbare budget, maar in de context van dit wetsontwerp binnen
de Wsw beschikbaar blijven.Het is, anders dan de GroenLinks-fractie suggereerde, uitdrukkelijk niet
zo dat deze wijziging van de aanvangsbeloning is voorgesteld om de wijzigingen
in de indicering te kunnen bekostigen. Het zijn geheel los van elkaar staande
elementen in het wetsvoorstel die elk op hun eigen merites tot stand zijn
gekomen. Uiteindelijk komen de diverse elementen uiteraard wel samen in de
financiële onderbouwing van het wetsvoorstel.Bij een macro-budget voor de uitvoering van de Wsw zoals dat thans in
de meerjarenramingen is vastgelegd, zal dan door alle plussen en minnen van
dit wetsvoorstel grosso modo eenzelfde aantal personen geplaatst kunnen
blijven als thans reeds in de Wsw werkzaam zijn. Wanneer daarenboven nog rekening
wordt gehouden met enige autonome stijging van de toegevoegde waarde per handicapcategorie,
zoals dit in de afgelopen jaren zelfs in aanmerkelijke mate het geval is geweest,
kan bij bedrijven die bedrijfseconomisch gezien reeds (ruim) uitkomen met
de subsidie het aantal arbeidsplaatsen nog groeien boven het aantal dat door
het rijk wordt gesubsidieerd. Bij bedrijven die thans tekorten hebben, zal
deze stijging van de toegevoegde waarde tot tekort-reductie kunnen leiden.
Voorwaarde voor dit laatste is en blijft echter dat er door de gemeenten een
goed toezicht op verantwoord management binnen de Wsw wordt gehouden.Uitsluitend ingeval de gemiddelde handicap van de geplaatste Wsw-ers (overigens
in overeenstemming met de uitdrukkelijke bedoeling van het wetsvoorstel) zeer
veel zwaarder zou worden dan thans op grond van redelijke aannames kan worden
voorzien, zal het gemiddelde subsidiebedrag aanmerkelijk moeten stijgen, waardoor
bij een gelijkblijvend macro-budget het aantal te plaatsen personen zou afnemen.
Op dit moment is echter de verwachting dat de totale werkgelegenheid binnen
de Wsw in de komende jaren niet hoeft achter te blijven bij het niveau zoals
dat tot dusverre in de jaren negentig gemiddeld heeft gegolden. 9.5. Mogelijkheden voor de toekenning van een afwijkend
budgetDe leden van de PvdA-fractie vragen of storting van meeropbrengsten in
een noodfonds als «aanwending voor de uitvoering van Wsw of Wiw»
kan gelden.Het antwoord hierop luidt bevestigend. Zoals hiervoor reeds is gesteld,
wordt de mogelijkheid om een voorziening te treffen tegen ondermeer toekomstige
financiële risico's aan de gemeente overgelaten. Het ligt daarbij wel
voor de hand dat gemeenten die gebruik maken van een dergelijke voorziening
zoveel mogelijk aansluiten bij de wettelijke regels betreffende de jaarverslaglegging.De leden van de SGP-fractie zijn nog niet overtuigd van de noodzaak artikel
41, vijfde lid, te laten vervallen. Zij stellen verder dat er ook in de toekomst
een basis moet zijn ingeval noodvoorzieningen nodig blijken ten gevolge van
factoren, die buiten de gemeentelijke beïnvloedingsmogelijkheden liggen.
De leden van de D66-fractie vragen voorts of reeds overeenstemming is bereikt
over de eventuele instelling van een Noodfonds. Aan welke omvang wordt gedacht
en of het gaat om het incidenteel afkopen van ontstane tekorten uit het verleden,
of om een structureel Noodfonds.In het wetsvoorstel is de mogelijkheid om een afwijkend budget vast te
stellen aanvankelijk niet opgenomen. De reden om geen aparte noodvoorziening
op te nemen was gelegen in het feit dat in het wetsvoorstel de mogelijkheden
voor gemeenten om zelf een voorziening te treffen, aanmerkelijk worden verruimd.
Gemeenten zijn daardoor in staat om zelf middelen vast te leggen voor alle
mogelijke veranderingen of toekomstige incidentele tegenvallers of calamiteiten.De opmerkingen en vragen vanuit de Kamer en het nadrukkelijke appèl
van de VNG hebben het kabinet doen besluiten alsnog in de wet een mogelijkheid
te openen om in bijzondere gevallen een afwijkend budget vast te stellen.
Een voorstel hiertoe wordt bij nota van wijziging gedaan. De vormgeving is
gekozen naar analogie van de toepassing van het huidige artikel 41, lid 5,
Wsw. De middelen worden jaarlijks gereserveerd uit het macrobudget. Over de criteria waaronder toepassing kan worden gegeven aan een verzoek
en de omvang van de te reserveren middelen, vindt nog nader overleg plaats
met de VNG. Daarbij wordt ook gekeken naar de procedure. Overwogen wordt om
bij de advisering inzake toepassing ook externe deskundigen te betrekken.De leden van de SGP-fractie vragen in welke mate tot nu toe gebruik is
gemaakt van de voorziening van het bestaande artikel 41, lid 5.Artikel 41, lid 5, Wsw heeft vanaf 1989 de basis gevormd voor tientallen
toekenningen van budget boven het reguliere budget. Onderstaande tabel geeft
daarvan een beeld. Tabel 3: Toekenningen afwijkend budget Wsw jaaronderwerp
41.5x miljoen fl.aantal BE's 1989huisvesting9.255 calamiteiten0.00  overig0.341990huisvesting11.860  calamiteiten0.41 overig0.65 1991herverdeling21.321 aftopping4.410  huisvesting18.765 calamiteiten0.00  overig2.651992herverdeling12.814  aftopping1.35 huisvesting25.976  calamiteiten5.42 overig0.51 1993herverdeling12.814 huisvesting25.877  calamiteiten0.00 B-categorie2.521  overig3.311994huisvesting27.478  organisatie7.610 overig1.913 1995organisatie6.48 overig0.14In aanvang ging het niet alleen om toekenningen in het kader van calamiteiten
en bijzondere financiële problemen, maar onder andere ook voor bijdragen
inzake nieuwe huisvesting. Ten behoeve van huisvesting zijn additioneel middelen
tot een bedrag van 118,8 mln aan het macrobudget toegevoegd en aan gemeenten
toegekend. In het kader van calamiteiten is totaal 5,8 mln toegekend en inzake
bijzondere financiële problemen – waaronder bijdragen in organisatieveranderingstrajecten –
is ruim 23 miljoen toegekend, aan 20 bestuurlijke eenheden. 9.6. Financiële stimulansenDe leden van de fracties van PvdA en CDA vragen op een aantal vragen en
opmerkingen te reageren. a. Prikkels om zoveel mogelijk arbeidsplaatsen te creërenDe leden stellen dat sprake is van outputfinanciering, hetgeen betekent dat meer arbeidsplaatsen leiden tot meer subsidie van het rijk. Deze
stelling is onjuist. Zoals hiervoor reeds is aangegeven, wordt het aantal
met de rijkssubsidie te realiseren arbeidsplaatsen alleen na overleg met de
VNG aangepast. Het realiseren van meer arbeidsplaatsen dan waarvoor budget
is gegeven leidt derhalve niet tot meer subsidie.Er is geen sprake van opgelegde taakstellingen, hetgeen impliceert dat
een gemeente niet exact het aantal berekende arbeidsplaatsen per arbeidshandicapcategorie
hoeft te realiseren. Wel vindt na afloop van het budgetjaar een confrontatie
plaats tussen het feitelijk gerealiseerde aantal arbeidsplaatsen en het toegekende
budget. De basis hiervoor ligt in artikel 9, lid 1. In die gevallen dat er
sprake is van een lager vastgestelde subsidie dan de feitelijk verstrekte,
vindt terugvordering plaats. b. Prikkels om uitstroom naar reguliere arbeid te bevorderenDe leden stellen dat een verhoging van het uitstroompercentage van belang
is om de wachtlijsten te verkorten. Het kabinet is het met deze stelling eens,
met aanvaarding van de practische beperkingen die hieraan zijn gesteld. Bij
uitstroom zijn de lokale omstandigheden en mogelijkheden echter van evident
belang. De mogelijkheden zullen derhalve via maatwerk op lokaal niveau moeten
worden gerealiseerd. In het wetsvoorstel is in artikel 10 een basis gecreëerd
voor extra stimulansen. c. Prikkels voor de werkgeverEssentie van de plaatsing van alle huidige werknemers in de middencategorie
is dat de gemiddelde rijkssubsidie per dienstbetrekking voor het totaal van
de oude populatie ceteris paribus gelijk blijft. Gelet op de bestaande patronen
van uitstroom – het merendeel stroomt uit naar de arbeidsongeschiktheidsregelingen
en wegens pensionering – mag verwacht worden dat zowel meer als minder
productieve werknemers zullen uitstromen. De verschuivingen door de nieuwe
instroom zijn naar verwachting beperkt, zoals eerder aangegeven. De veronderstelde
prikkels voor gemeenten zullen dan ook niet bijzonder omvangrijk zijn. Voor
het overige zij verwezen naar § 3.7. d. Prikkels voor de werknemerDe leden stellen dat, om effectief te zijn, de premie op doorstroom aanzienlijk
zal moeten zijn. Het kabinet onderschrijft dit. Bij de uitwerking in lagere
regelgeving zal dan ook een adequaat niveau worden bepaald. Ook wordt de vraag
gesteld in hoeverre personen die begeleid werken periodiek dienen te worden
geherindiceerd, waarbij wordt verwezen naar de memorie van toelichting waarin
op pagina 54 wordt gesteld dat herindicatie voor begeleid werkers na twee
jaar geen toepasbaar instrument is.De periodieke herindicatie bedoeld in artikel 12, tweede lid, is ook van
toepassing op personen die op basis van de Wsw begeleid werken. Ook voor deze
personen geldt de verplichting regelmatig vast te stellen of zij nog tot de
Wsw-doelgroep behoren, dat wil zeggen vast te stellen of de begeleiding op
de werkplek en/of een loonkostensubsidie nog steeds noodzakelijk is. Nadere
bepalingen voor de herindicering van deze groep worden vastgelegd in de algemene
maatregel van bestuur bedoeld in artikel 6, tweede lid, onderdeel a. e. Prikkels om laag gekwalificeerden te plaatsenTen aanzien van de vragen en opmerkingen van de leden van de fracties van de PvdA en het CDA, verwijst het kabinet kortheidshalve naar de
beantwoording ter zake aan het slot van paragraaf 9.2. van deze nota. f. Prikkels om opbrengsten te genererenDe leden vragen naar de relatie met het project Marktwerking, Deregulering
en Wetgevingskwaliteit. Daarop is reeds ingegaan in § 5.1. De eventuele
conclusies van dit project voor de sociale werkvoorziening zullen afzonderlijk
worden gewogen. De uitkomsten zijn naar de huidige inzichten niet zodanig
dat tot aanpassing van de Wsw-regelgeving zou moeten worden overgegaan g. Prikkels om uitvoeringskosten laag te houdenDe leden van de CDA-fractie merken op dat zij de bekostigingsproblematiek
van de Wsw in het onderhavige wetsvoorstel niet voldoende voorbereid achten.
Zij vragen de regering dit wel te doen. Het kabinet verwijst voor een reactie
op de opmerkingen van de leden van de CDA-fractie naar de eerdere beantwoording
in paragraaf 9.1 van deze nota en tevens naar bijlage 2. 10. Overige opmerkingenBij deze nota gaan twee bijlagen met de beslistabel ten behoeve van de
indicering en de contouren van het financieel verdeelmodel. Deze bijlagen
geven een inzicht in richting en inhoud van de in de wet aangekondigde algemene
maatregelen van bestuur. De lagere regelgeving zal aan de hand van de daar
geschetste lijnen in de komende maanden worden ingevuld.De leden van de CDA-fractie vragen zo uitgebreid mogelijk in te gaan op
het alternatief dat door een aantal organisaties is geformuleerd voor het
onderhavige wetsvoorstel. Het kabinet meent dat aan deze wens is voldaan met
de uiteenzettingen over de doelgroep en de wijze van indicering, de de financiering
en de herformulering van de subsidievoorwaarden in artikel 8, 4de lid.De leden van de fracties van CDA, D66 en SGP vragen aandacht voor de twee
bovenregionale blindenwerkplaatsen. Bovendien vragen deze leden of de huidige
wet voldoende tegemoetkomt aan de problematiek. Evenals de leden van de GPV-fractie
wijzen de leden van de fractie van D66 op het feit dat in het wetsvoorstel
geen rekening is gehouden met de bovenregionale functie van de blindenwerkplaatsen.
Deze leden vragen of de regering de redenen hiervoor nader kan uiteenzetten
en kan aangeven wat de uitwerking van onderhavig wetsvoorstel is op de bovenregionale
voorziening.Binnen de sociale werkvoorziening komen in principe alle personen in aanmerking
die een zodanige arbeidshandicap hebben dat zij blijkens indicatie zijn aangewezen
op arbeid onder aangepaste omstandigheden. Over het algemeen genomen zullen
mensen met een dergelijke arbeidshandicap evenwichtig over het land zijn gespreid.
Soms is echter in een bepaalde gemeente of regio sprake van een concentratie
van mensen met een bepaalde handicap. De afgelopen jaren zijn daarbij nadrukkelijk
de twee blindenwerkplaatsen in beeld geweest. Er is de afgelopen jaren terecht
veel aandacht besteed aan het voortbestaan van deze werkplaatsen, maar daarbij
is soms het beeld ontstaan dat visueel gehandicapten voor werk in de sociale
werkvoorziening uitsluitend zouden zijn aangewezen op deze twee werkplaatsen.
Die indruk is onjuist, immers er zijn ook visueel gehandicapten bij andere
werkplaatsen werkzaam. Het kabinet wil overigens zeker niet ontkennen
dat in beide werkplaatsen sprake is van een grote mate van expertise ten aanzien
van deze specifieke handicap, zodat individuele blinde Wsw werknemers daarvan
kunnen profiteren. Dat rechtvaardigt echter op zichzelf nog niet een aparte
behandeling in het kader van de bekostiging.Een ander beeld dat heeft postgevat, is dat alleen bij visueel gehandicapten
sprake is van een bijzondere situatie. Dit wordt eveneens gebaseerd op de
concentratie van blinden en slechtzienden in twee werkplaatsen. Echter ook
deze indruk is niet juist. Er zijn ook andere bestuurlijke eenheden die worden
geconfronteerd met concentraties van bepaalde handicaps. Het kabinet wijst
bijvoorbeeld op de bestuurlijke eenheid te Haarlem waar een landelijke voorziening
voor epileptici is ondergebracht. Ook dat gegeven rechtvaardigt niet om uitsluitend
in het geval van de blindenwerkplaatsen te spreken van een bovenregionale
functie. En zeker niet om uitsluitend voor blindenwerkplaatsen een afwijkend
bekostigingssysteem te hanteren.In het huidige, maar ook in het toekomstige, bekostigingssysteem wordt
niet uitgegaan van vergoedingen voor specifieke handicaps. Dat zou namelijk
betekenen dat bij de bekostiging wordt uitgegaan van een categoriale benadering,
waarbij visueel gehandicapten per definitie in een bepaalde arbeidshandicapcategorie
worden ondergebracht, zonder dat overigens sprake is van een individuele beoordeling.
Dat feit op zich zou ontkennen dat er ook blinden zijn die ondanks hun handicap
heel goed in staat zijn om zichzelf te redden, of slechts aangewezen zijn
op relatief eenvoudige aanpassingen.De afgelopen jaren zijn, mede op nadrukkelijk verzoek van de Kamer, extra
financiële middelen toegekend voor de extra kosten die samenhangen met
de mate van arbeidshandicap van visueel gehandicapten. In 1994 en 1995 is
daarbovenop nog een extra bijdrage verstrekt om de organisatiekosten te saneren,
zodat deze op een aanvaardbaar niveau konden worden gebracht. Bij de blindenwerkplaats
Blizo is dit proces inmiddels afgerond.Een belangrijke oorzaak van de financiële problemen van de blindenwerkplaatsen
was overigens gelegen in de verdeelsystematiek voor de budgetten binnen de
betrokken bestuurlijke eenheden. Daardoor hebben de blindenwerkplaatsen per
arbeidsplaats minder ontvangen dan de gemiddelde vergoeding die de bestuurlijke
eenheid per arbeidsplaats ontving.In het nieuwe bekostigingssysteem zullen alle huidige werknemers worden
ingedeeld in de middencategorie. Voor beide bestuurlijke eenheden is het financiële
herverdeeleffect van deze operatie positief. Indien beide bestuurlijke eenheden
de interne verdeelsystematiek handhaven, zal daardoor tevens het budget van
de beide blindenwerkplaatsen aanzienlijk toenemen.De leden van GroenLinks constateren dat met het onderhavige wetsvoorstel
externe plaatsingen van Wsw-werknemers beter gestalte krijgen. Zij vragen
naar de rol van de Arbeidsvoorzieningsorganisatie in dat kader. De vraag of
de Arbeidsvoorzieningsorganisatie op dit punt een rol kan spelen is in eerste
instantie ter beoordeling aan de gemeenten. In het kader van de regionale
samenwerking tussen gemeenten, arbeids-voorziening en uitvoeringsinstellingen sociale verzekeringen inzake werk
en inkomen (SWI) kunnen daarover werkafspraken worden gemaakt. Op deze mogelijkheid
en op het vraagstuk van de tewerksteling van niet-gehandicapten in SW-verband
is reeds ingegaan in § 3.1.De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,A. P. W. Melkert BIJLAGE 1ABESLISTABEL «BEHOREN TOT DE DOELGROEP»TOELICHTING AlgemeenHet komen tot een (adviserende) indicatiestelling van het behoren tot
de doelgroep van de Wsw is een proces dat geordend kan worden in een aantal
te onderscheiden beslissingen.Voor de helderheid en de toetsbaarheid van de gedachtengang zijn deze
te nemen beslissingen geformuleerd als opeenvolgende ja/nee keuzes, hoewel
het gaat om oordelen die in de praktijk in samenhang gevormd zullen worden.Het is voor de toetsbaarheid van de beoordeling van belang dat alle overwegingen
die tot het eindoordeel leiden, schriftelijk worden vastgelegd, onder verwijzing
naar in het dossier aanwezige bevindingen van eigen of door anderen verricht
onderzoek.Het door anderen verricht onderzoek zal door de indicatiecommissie gewogen
dienen te worden op kwaliteit en onafhankelijkheid. Daarbij dient ook de rapportage
van deze bevindingen eveneens aan behoorlijke kwaliteitseisen te voldoen.
Vanzelfsprekend kan er voorts geen sprake van een onafhankelijk oordeel zijn,
als de gegevens waarop het oordeel gevormd wordt uitsluitend geleverd worden
door niet-onafhankelijke onderzoekers, bijvoorbeeld in het geval van een stage-
of functioneringsverslag van de sociale werkvoorziening. In dat geval zal
het in de rede liggen een onafhankelijk nader onderzoek te laten verrichten,
tenzij de mening van de niet-onafhankelijke rapporteurs overeenkomt met die
van de te beoordelen persoon.De meningsvorming door de deskundigen van de indicatiecommissie zal niet
altijd tot stand komen op grond van uitsluitend overduidelijke, doorslaggevende
feiten. Soms zal het eindoordeel het resultaat zijn van afwegingen en taxaties.
Hierom ook kan de (adviserende) indicatiestelling niet zonder meer gereduceerd
worden tot een louter administratieve afhandeling, maar zal de beoordeling
moeten geschieden door inhoudelijk deskundigen.Voor zover het niet goed mogelijk is welomschreven, objectieve normen
te formuleren, zullen intervisie en concensusbesprekingen met collega-deskundigen
uit verschillende teams, onder begeleiding van de instantie die met de kwaliteitsbewaking
is belast, bijdragen tot een vergroting van de intersubjectieve overeenstemming,
wat wil zeggen een reductie van de interpretatieruimte. Dit zal de landelijke
uniformiteit van de indicatiestelling ten goede komen.Het gehele indicatieadviseringsproces zal een min of meer iteratief karakter
hebben, waarbij een vroegtijdige voorlopige inschatting van geschikte branches
en functieniveau al noodzakelijk kan zijn bij het komen tot een oordeel over
de onderdelen 2 en volgende. Deze inschatting zal later in het proces opnieuw
gewogen worden.Een precieze aanduiding van de noodzakelijke aanpassingen en van
de beperkingen waarmee rekening gehouden moet worden, kan uiteraard pas gegeven
worden na een functiegericht onderzoek bij de feitelijke plaatsing.ad 1.Stoornissen en functionele beperkingen worden met name genoemd en welomschreven,
en daarnaast weergegeven in termen en codes uit de internationale statistische
classificatie van ziekten en aanverwante gezondheidsproblemen (ICD-10, WHO,
1992) en/of de Internationale Classificatie van Stoornissen, Beperkingen en
Handicaps (ICIDH, WHO, 1980), een en ander onder verwijzing naar de betreffende
rapporten en de gebruikte onderzoeksmethoden. Daar waar de terminologie
verouderd is (in de ICIDH wordt bijvoorbeeld nog gesproken van zwakzinnigheid)
zullen toegevoegde eigentijdse benamingen natuurlijk meer op hun plaats zijn.Onder beperkingen van lichamelijke aard worden alle beperkingen
verstaan ten gevolge van stoornissen, die niet van verstandelijke (ICD-10:
hoofdstuk 5, F70-F79) of psychische aard (ICD-10: hoofdstuk 5, excl. F70-F79)
zijn.Deze beperkingen kunnen rechtstreeks van functionele betekenis zijn bij
arbeidstaken, zoals een bewegingsbeperking, of van sociale aard, indien er
bijvoorbeeld een extreme lichaamsgeur of een zeer misvormd uiterlijk (ICIDH,
hoofdgroep 8) een onoverkomelijke barrière vormt voor werken onder
normale omstandigheden.Ook psychische beperkingen kunnen soms geheel of in belangrijke
mate sociaal van aard zijn.Te denken is daarbij aan ernstige persoonlijkheidstoornissen en zware
motorische- en/of vocale tic-stoornissen. Verder kan grote traagheid ten gevolge
van een laag psychomotorisch tempo een bepalende beperking zijn.Bij beperkingen van verstandelijke aard gaat het om beperkingen
in het functioneren in de arbeidssituatie, die samenhangen met een duidelijk
onder het gemiddelde intelligentieniveau functioneren, zoals geformuleerd
in de ICD-10 en ICIDH criteria. ad 2.Bij het beantwoorden van de tweede vraag gaat het meer in het bijzonder
in hoeverre de geconstateerde beperkingen – afzonderlijk, dan wel in
samenhang gezien – het functioneren in een normale arbeidsomgeving in
de weg staan. Dit is mede afhankelijk van wat in de betreffende regio en in
de betreffende branches mogelijk en gebruikelijk is, rekening houdend met
wat voor de betrokkene als passende arbeid beschouwd kan worden, gegeven de
genoten opleiding, het arbeidsverleden en de beperkingen. ad 3.Diegenen, die vanwege hun beperkingen ook niet met behulp van voorzieningen
of maatregelen tot arbeid in staat zijn, worden geacht tot de doelgroep van
zorgvoorzieningen te behoren. ad 4.Voor de grens van het redelijke geldt hierbij wat bij toepassing van AAW
voorzieningen in de regio gebruikelijk is, rekening houdend met wat voor de
persoon als passende arbeid beschouwd kan worden, gegeven de genoten opleiding,
het arbeidsverleden en de beperkingen.Ingrijpende technische voorzieningen, vergaande taakdelingen, speciale
werkbegeleiding en vergaande aanpassing van werktempo zullen in een normale
arbeidsomgeving veelal in de praktijk niet mogelijk zijn. Diegenen, die tot
arbeid in staat zijn en voor wie de noodzakelijke voorzieningen en/of maatregelen
in het algemeen gerealiseerd kunnen worden in een overigens normale arbeidsomgeving
in de regio, worden geacht tot de normale doelgroep van arbeidsvoorziening,
of die van de WIW te behoren. ad 5.Voor een redelijke grens van aanpassingen geldt 2 maal de maximale jaarlijkse
subsidie per fte bij een eenmalige investering, en een vierde van de maximale
jaarlijkse subsidie per fte bij structurele kosten. Voor een redelijke grens van de kwaliteit van speciale begeleiding geldt
een opleiding op MBO-niveau, aangevuld met cursus(sen) specifiek gericht op
het werken met mensen met beperkingen van lichamelijke, verstandelijke of
psychische aard; voor de aanvullende cursus(sen) geldt een studiebelasting
van 300 uren als redelijke bovengrens.Verder moet betrokkene tenminste in staat geacht worden te kunnen functioneren
op een rustige plek in een kleine industriële afdeling, kantoor of buitenobject;
enig contact met collega's zal daarbij niet uitgesloten zijn.Voor een redelijke grens van aanpassing van de werktijd geldt een maximale
reductie tot een dagdeel per werkdag.Diegenen voor wie de noodzakelijke voorzieningen en/of maatregelen redelijkerwijs
niet gerealiseerd kunnen worden binnen de sociale werkvoorziening worden geacht
tot de doelgroep van zorgvoorzieningen te behoren. ad 6.Vergaande taakdelingen zijn in beginsel wel mogelijk in de sociale werkvoorziening,
waarbij de toelaatbare limiet is het verrichten van de eenvoudigste functies
zoals beschreven in het functievoorbeeldenboek van de SW. De noodzaak tot
uitsplitsing kan immers niet zodanig zijn dat zelfs het vervullen van de allereenvoudigste
functies het vermogen van betrokkene te boven gaat.Een functioneringsniveau, waarbij betrokkene aangewezen is op intensievere
begeleiding dan hierboven aangegeven, minder dan een uur aaneengesloten kan
werken, of slechts een prestatie kan leveren van minder dan 10 procent, wordt
beschouwd als niet (meer) passend binnen een arbeidsorganisatie.Diegenen, die niet tot regelmatige arbeid in staat zijn vanwege de aard
van hun beperkingen, worden geacht tot de doelgroep van zorgvoorzieningen
te behoren. BIJLAGE IBBESLISTABEL «INDELING IN ARBEIDSHANDICAPCATEGORIE»TOELICHTING AlgemeenHet gehele indicatieproces zal een min of meer iteratief karakter hebben,
waarbij een vroegtijdige voorlopige inschatting van geschikte branches en
functieniveau noodzakelijk kan zijn bij het komen tot een oordeel over de
onderdelen I 1. en volgende.De vaststelling van arbeidshandicapniveaus wordt als volgt bepaald aan
de hand van de prestatiemogelijkheden (meer–minder), in combinatie met
het niveau van de noodzakelijke voorzieningen en/of maatregelen (vérstrekkend–niet
vérstrekkend):licht arbeidsgehandicapt: meer prestatiemogelijkheden + niet vérstrekkende
voorzieningenmatig arbeidsgehandicapt: meer prestatiemogelijkheden + vérstrekkende
voorzieningenminder prestatiemogelijkheden + niet vérstrekkende voorzieningenernstig arbeidsgehandicapt: minder prestatiemogelijkheden + vérstrekkende
voorzieningen. ad 1.Of er verlaagde eisen gesteld moeten worden met betrekking tot het werktempo
kan gezien worden als een noodzakelijke aanpassingsmaatregel, die al dan niet
op een werkplek gerealiseerd kan worden. Het leveren van een verminderde prestatie
is daarbij de individuele resultante van een dergelijke maatregel. Niet bij
elke taak of functie zal een dergelijke aanpassing mogelijk zijn, ongeacht
de eventuele financiële compensatie voor de resulterende verminderde
prestatie. ad 2.Voor de vaststelling van de prestatiemogelijkheden wordt uitgegaan –
rekening houdend met de geïndiceerde aangepaste omstandigheden –
van het beargumenteerd oordeel van de deskundigen van de adviescommissie,
waarbij in geval van twijfel de uitkomsten op arbeidskundige testonderzoek
en/of arbeidssimulatie duidelijkheid zullen verschaffen. De uiteindelijke
feitelijke arbeidsprestatie, die sterk mede afhankelijk is van buiten de persoon
gelegen factoren, wordt niet als criterium beschouwd. De prestatiemogelijkheden
worden uitgedrukt in percentages van de prestaties die verwacht mogen worden
van een normaal vaardige werknemer in normale omstandigheden.Op voorhand wordt aangenomen dat personen met lichamelijke beperkingen
in staat zijn een prestatie te kunnen leveren van meer dan 50%, tenzij het
tegendeel wordt aannemelijk gemaakt. ad 3.als niet vérstrekkend worden gezien:a. algemene voorzieningen betreffende toegankelijkheid, veiligheid e.d.
voor (lichamelijk) gehandicapten;b. eenmalige individuele aanpassingen in de werkplek en werkomgeving,
voor zover deze niet de helft van het maximale subsidiebedrag per fte te boven
gaan; c. structurele voorzieningen, voor zover deze niet een achtste van het
maximale subsidiebedrag per fte te boven gaan;d. organisatorische aanpassingen aan functies die, na aanpassing, gewaardeerd
worden boven functieniveau B2; ad 4.als vérstrekkend worden gezien:f. combinaties van twee of meer van onder ad 3. genoemde maatregelen;g. eenmalige individuele technische aanpassingen in de werkplek en werkomgeving,
voor zover deze de helft van het maximale wsw subsidiebedrag per fte te boven
gaan;h. individuele voorzieningen met structurele kosten, voor zover deze een
achtste van het maximale wsw subsidiebedrag per fte te boven gaan;i. organisatorische aanpassingen die inherent zijn aan alle functies die
gewaardeerd worden beneden functieniveau B2;j. speciale werkbegeleiding, waarbij speciale kennis en vaardigheden van
de leidinggevende vereist zijn, of waarbij de noodzakelijke intensiteit van
begeleiding meer dan 50% hoger is dan bij een soortgelijke functie onder normale
werkomstandigheden het geval zou zijn. ad 5.Van personen met een matige verstandelijke handicap (ZMLK-schoolverlaters)
wordt voorshands verondersteld dat zij niet in staat zijn tot het leveren
van een prestatie van 50% of meer.Dit geldt eveneens voor personen met een ernstige psychische handicap
(diegenen die in een beschermde woonvorm verblijven en zij, die in de laatste
vijf jaar voor de aanmelding twee jaar of langer in een psychiatrisch ziekenhuis
verbleven). BIJLAGE 2NADERE CONTOUREN VAN EEN NIEUW FINANCIEEL VERDEELMODEL VOOR DE SOCIALE
WERKVOORZIENING1. Ter inleidingEén van de onderdelen van het voorstel voor een nieuwe regeling
inzake de sociale werkvoorziening (Kamerstukken II, 1995–1996, 24 787)
is een nieuwe wijze van bekostiging van gemeenten. Uitgangspunt is dat ook
na de inwerkingtreding van de nieuwe wet wordt gewerkt met een systeem van
budgetfinanciering. Het rijksbudget voor de sociale werkvoorziening wordt
vooraf vastgesteld en gemeenten krijgen drie maanden voorafgaand aan een begrotingsjaar
informatie over de hoogte van de rijkssubsidie die zij kunnen ontvangen en
over het aantal arbeidsplaatsen dat met die subsidie moet worden gerealiseerd.Essentieel voor de budgetteringssystematiek is dat de instantie die verantwoordelijk
is voor de bedrijfsvoering in de sociale werkvoorziening, de gemeente, ook
primair verantwoordelijk is voor eventuele tekorten die daardoor ontstaan.
Alleen op die manier kunnen de rijksbemoeienis met de exploitatie en de regelgeving
tot een minimum worden beperkt en kan aan gemeenten de gewenste beleidsvrijheid
worden geboden.Het wetsvoorstel beoogt een aantal ongewenste neveneffecten van het Financieel
Verdeelmodel voor de sociale werkvoorziening te corrigeren:– door de introductie van een gedifferentieerde vergoeding voor
drie categorieën van arbeidshandicap moet de impliciete prikkel worden
weggenomen om bij voorkeur de meest productief geachte werknemers in dienst
te nemen;– de automatische daling van de vergoeding per arbeidsplaats door
de – deels uit gemeentelijke middelen gefinancierde – groei van
het aantal arbeidsplaatsen moet worden beëindigd;– de gemeenten moeten de gelegenheid hebben de sterke stijging van
de gemeentelijke bijdragen onder controle te brengen. 2. De ontwikkeling van een nieuwe systematiek voor de
bekostigingHet Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft aan Moret, Ernst
& Young Management Consultants opdracht verstrekt een nieuw financieel
verdeelmodel voor de sociale werkvoorziening te ontwikkelen binnen de uitgangspunten
die in de Memorie van Toelichting van het wetsvoorstel zijn geschetst. Het
resultaat van de werkzaamheden van MEY is neergelegd in het rapport «Bekostigingssystematiek
WSW; een nieuw financieel verdeelmodel voor de WSW» dat op 4 oktober
1996 is aangeboden.Het MEY-rapport bevatte geen volledig operationeel model voor de bekosting
van de sociale werkvoorziening dat zonder meer kan worden geïmplementeerd.
Wel zijn de verschillende onderdelen van een dergelijk model geanalyseerd,
is aangegeven op welke wijze op basis van beschikbare informatie een onderbouwing
kan worden gegeven van de drie vergoedingenniveaus die in het wetsontwerp
worden voorgesteld, en is aangegeven wat de financiële en volume-effecten
zijn van verschillende deelkeuzen. Tevens bood het rapport het basismateriaal
voor een inschatting van de omvang van de herverdeeleffecten die na de invoering
van een nieuw financieel verdeelmodel voor de sociale werkvoorziening mogen
worden verwacht.In deze notitie worden – mede op grond van de door MEY aangedragen
analyses en onderbouwingen – de contouren van het bekostigingsmodel nader ingevuld. Daarbij wordt achtereenvolgens ingegaan op de vergoedingscomponent
van het model, de volumecomponent en de vormgeving van de wijze van afrekening
tussen rijk en gemeenten vanuit een perspectief van optimale beleidsvrijheid
voor de gemeentelijke uitvoering. 3. De vergoedingscomponentEvenals in het huidige Financieel Verdeelmodel wordt in het nieuwe model
onderscheid gemaakt tussen een volumecomponent en een vergoedingscomponent.
De budgetten worden berekend door de volumina en de vergoedingscomponenten
met elkaar te vermenigvuldigen.Het huidige model bepaalt de zogenaamde «constante factor»
van de vergoedingscomponent door het beschikbare rijksbudget te delen door
het aantal twee jaar daarvoor feitelijk gerealiseerde arbeidsplaatsen. De
afgelopen jaren heeft deze methodiek geleid tot een gestage daling van het
bedrag per arbeidsplaats, door de realisatie van extra arbeidsplaatsen door
bestuurlijke eenheden en door enkele bezuinigingsrondes. De constante factor
wordt jaarlijks per bestuurlijke eenheid gecorrigeerd voor bepaalde kostenverhogende
of kostenverlagende factoren. Leeftijd en lichamelijke handicap zijn in de
achterliggende jaren als zodanig gehanteerd.In de nieuwe methodiek wordt, conform het gestelde in de Memorie van Toelichting,
gewerkt met een indeling van de populatie in drie categorieën arbeidshandicap
en een normbedrag per categorie. De verschillen tussen de normbedragen worden
vastgesteld door per categorie op landelijk niveau de gemiddelde bruto-loonkosten
te bepalen, de uitvoeringskosten en de netto toegevoegde waarde. De resultante
van deze drie bedragen vormen de netto-kosten per categorie – de verschillen
in netto-kosten bepalen in eerste instantie de verschillen in normbedrag c.q.
rijksvergoeding per categorie. De vaststelling van de hoogte van de normbedragen
c.q. de rijksbijdrage is een beleidsmatige keuze die tevens de gemiddelde
hoogte van de gemeentelijke bijdrage bepaalt.Pas na de invoering van de nieuwe wet zal via de indicering geleidelijk
inzicht ontstaan in de feitelijk indeling van de populatie in de drie categorieën
en in de feitelijke netto-kostenverschillen tussen de drie categorieën.
Om op het moment van invoering van de nieuwe WSW al de onderlinge afstand
te kunnen bepalen tussen de drie vergoedingenniveaus voor licht, middel en
zwaar, is gekozen voor een benadering waarbij een directe relatie is gelegd
tussen de huidige indeling in loonschalen en de zwaarte van de arbeidshandicap.Op basis van statistische analyses van de gegevens van alle bestuurlijke
eenheden zijn de causale verbanden tussen handicapcategorie, uitvoeringskosten
en toegevoegde waarde berekend. Hierbij is gebruik gemaakt van de populatie
gegevens en financiële gegevens uit 1994, plus het macro-budget en de
BE-budgetten van 1996. Dit leidt tot de volgende uitkomsten (tabel 3.1): tabel 3.1  loonkostenuitvoeringskostentoegevoegde
waarde zwaar38 33221 2244 777 midden43 33018 25217 115licht51 9478 92117 893Per saldo zijn de netto-kosten bij de arbeidshandicap «licht»
f 1438 lager dan bij categorie «midden». Categorie «zwaar»
komt f 10 312 hoger uit dan de categorie «midden».Omdat, zoals hiervoor gesteld, bij de berekening deels is uitgegaan van
gegevens over het jaar 1994, zullen de bedragen voor de inwerkingtreding van
de wet per 1 januari 1998 worden geactualiseerd aan de hand van de meest recente
cijfers d.w.z. over 1996.Met de bovenbeschreven methodiek zullen alleen in het eerste jaar van
budgettering onder de nieuwe wet de drie normbedragen worden bepaald. In de
daarop volgende jaren zullen jaarlijks de normbedragen per arbeidshandicap-categorie
opnieuw worden bepaald op basis van onderzoek naar de feitelijke indeling
van de populatie en naar de netto-kostenverschillen tussen de drie categorieën,
op basis van de actuele gegevens.Naast de berekende normbedragen is voorzien in een bestuurlijke correctiefactor.
Deze moet de mogelijkheid bieden voor een afstemming van de normbedragen op
de gewenste maatschappelijke ontwikkelingen, bijvoorbeeld het ondanks de verschillende
vergoedingsbedragen achterblijven van plaatsingen van personen met een zware
arbeidshandicap of een regionale differentiatie. Met de introductie van het
nieuwe verdeelmodel wordt mede beoogd een zodanig stabiele situatie te creëren
dat het mogelijk is om meerjarig te plannen. Ingrepen in het model zullen
dan ook tot het noodzakelijk beperkt blijven. Dit betekent dat ook van de
bestuurlijke correctiefactor zo mogelijk niet of terughoudend gebruik zal
worden gemaakt. Het hanteren van de bestuurlijke correctiefactor is dan ook
bij uitstek een onderwerp voor het jaarlijkse bestuurlijk overleg met de Vereniging
van Nederlandse Gemeenten.Bij de berekening van de budgetten voor de eerste twee jaren na de invoering
van de nieuwe wet zullen de verschillende normbedragen bij de toekenning van
de middelen nog geen rol spelen. Het is immers de bedoeling de gehele zittende
populatie in eerste instantie in de middencategorie te plaatsen. Wel spelen
de normbedragen vanaf het begin een rol bij de jaarlijkse afrekening met bestuurlijke
eenheden. Ook dan is het effect in eerste aanleg echter beperkt. Bij een landelijke
instroom van 4000 personen stromen per jaar naar verwachting maximaal 700
zwaar arbeidsgehandicapten in. 4. De verdeling van het rijksbudget a. AlgemeenEen belangrijk uitgangspunt bij de ontwikkeling van het nieuwe bekostigingssysteem
is dat de automatische daling van de vergoeding per arbeidsplaats door de
deels uit gemeentelijke middelen gefinancierde groei van het aantal arbeidsplaatsen
wordt beëindigd. In plaats daarvan zullen jaarlijks in het bestuurlijk
overleg met de VNG afspraken worden gemaakt over het aantal arbeidsplaatsen
dat landelijk met het rijksbudget kan worden gerealiseerd.Er van uitgaande dat het nieuwe verdeelmodel wordt ingevoerd met ingang
van het begrotingsjaar 1998, wordt als basis voor de eerste afspraken de laatst
bekende realisatie (1996) genomen per bestuurlijke eenheid die beschikbaar
is voor een bestuurlijk overleg voor de budgetten 1998 die uiterlijk in september
1997 worden bepaald. Los van een gematigde vorm van herverdeling op grond
van de wachtlijst (zie verder onder c), wordt het volume dus feitelijk gefixeerd.
Dit draagt eveneens bij aan de eerder genoemde stabiliteit van het model. b. Standaard-rekeneenheidIn het huidige Financieel Verdeelmodel wordt gerekend met 38 uurs-arbeidsplaatsen
als standaard-rekeneenheid bij de verdeling van het rijksbudget over gemeenten.
Met de invoering van de nieuwe Wsw wordt de toedeling in twee opzichten anders.– Aangezien het overgrote deel van de werknemers vooralsnog werkzaam
zal zijn op basis van een 36-uurs contract wordt in het nieuwe model gerekend
met 36-uurs arbeidsplaatsen. Dit betekent dat een 32-uurs arbeidsplaats zal
worden gerekend als 0,89 standaard-arbeidsplaats.– De toegekende arbeidsplaatsen worden voor elk van de drie categorieën
naar standaardeenheden omgerekend op grond van de verhouding tussen de vergoedingen
voor de drie categorieën (zie 3 van deze notitie). Per standaardeenheid
wordt dan een vast bedrag aan een bestuurlijke eenheid toegekend.Deze laatste benadering past overigens het beste in een systematiek, zoals
geschetst in de Memorie van Toelichting, waarbij aan bestuurlijke eenheden
één budget wordt toegekend. Binnen dat budget heeft de bestuurlijke
eenheid in principe de vrijheid arbeidsplaatsen voor de drie categorieën
te realiseren. Bij de afrekening wordt uitsluitend nagegaan of voldoende standaard-eenheden
zijn gerealiseerd.Voordeel van het verdisconteren van de drie categorieën arbeidshandicap
in één systematiek van standaardeenheden is dat ontwikkelingen
in de samenstelling van de populatie die in de loop van de tijd optreden min
of meer automatisch bij de toedeling van de middelen doorwerken. Het bestuurlijk
overleg met de VNG kan zich daardoor concentreren op zaken als de ontwikkeling
van de exploitatie in relatie tot uitvoeringskosten en toegevoegde waarde,
de verwachte effecten van de conjuncturele ontwikkeling op de exploitatie
en – in nauwe samenhang daarmee – de verhouding tussen de totale
netto-kosten en de rijksvergoeding per standaardeenheid in een gegeven jaar
en eventuele consequenties voor het macro-volume (uitgedrukt in standaardeenheden). c. De grondslagen voor de verdelingKern van de nieuwe bekostigingssystematiek is een verdeling van de beschikbare
rijksmiddelen op grond van de gebleken regionale behoefte aan Wsw-arbeidsplaatsen.
De behoefte bestaat uit twee componenten:– de werknemers die reeds een arbeidsplaats vervullen;– de personen die zijn geïndiceerd voor de sociale werkvoorziening
en die op de wachtlijst zijn geplaatst.Het laten meewegen van de vastgestelde plaatsingsbehoefte (op grond van
de wachtlijst) sluit nauw aan bij de systematiek die ook in het huidige model
al wordt gehanteerd. Uitgangspunt daarbij is het bestaande aantal arbeidsplaatsen
van een bestuurlijke eenheid en de geraamde vacatureruimte in een jaar. Herverdeling
van arbeidsplaatsen op grond van wijzigingen in behoefte geschiedt uitsluitend
door een herverdeling van de landelijk beschikbare vacatureruimte.Voornaamste wijzigingen in de nieuwe situatie ten opzichte van het huidige
verdeelmodel zijn:– Bij de berekening van het aantal bestaande arbeidsplaatsen wordt
uitsluitend uitgegaan van de standaardeenheden die in het basisjaar voor rijkssubsidie
in aanmerking komen. Gerealiseerde standaardeenheden die daar boven uitgaan
worden gelijk gesteld met plaatsen op de wachtlijst.– Bij de berekening van het aandeel van een bestuurlijke eenheid
in de landelijke vacatureruimte wordt uitgegaan van de relatieve lengte van
de wachtlijst én de met eigen middelen reeds ingevulde
arbeidsplaatsen. Op deze wijze wordt voorkomen dat een bestuurlijke eenheid
die met eigen middelen arbeidsplaatsen realiseert en daardoor zijn wachtlijst
verkort, bij de verdeling van de rijksmiddelen wordt benadeeld.– Omdat onderscheid wordt gemaakt tussen gesubsidieerde en niet-gesubsidieerde
standaardeenheden moet een gewijzigde definitie van uitstroom worden gehanteerd
om de vacatureruimte per bestuurlijke eenheid en landelijk vast te stellen:
de totale uitstroom vanuit gesubsidieerde en niet-gesubsidieerde standaardeenheden
naar rato van het aantal gesubsidieerde standaardeenheden.– Bij de bepaling van de vacature-ruimte voor elke bestuurlijke
eenheid wordt uitgegaan van de uitstroom per BE. d. De sociaal-demografische factorDe SW-arbeidsplaatsen zijn zeer ongelijk over het land zijn gespreid.
In sommige provincies is het aandeel van SW-werknemers in de potentiële
beroepsbevolking het twee of drievoudige van dat in andere provincies. Met
name Limburg, Drenthe, Overijssel en Groningen scoren hoog. Op het niveau
van afzonderlijke gemeenten zijn de verschillen nog aanzienlijk groter. Ook
de onvervulde vraag naar SW-arbeidsplaatsen verschilt sterk per provincie.De verwachting is dat de nauwkeuriger omschrijving van de doelgroep in
de nieuwe regeling inzake de sociale werkvoorziening en de introductie van
objectieve en onafhankelijke indicering de verschillen in vraag naar WSW-arbeidsplaatsen
per regio geleidelijk zullen verminderen. In regio's met een verhoudingsgewijs
groot aantal SW-arbeidsplaatsen zal daardoor het aantal arbeidsplaatsen naar
verwachting geleidelijk afnemen.Op langere termijn kan in aanvulling daarop plaffonering worden overwogen
indien ondanks de nieuwe indicering het aantal SW-arbeidsplaatsen blijft groeien
in regio's waar thans reeds sprake is van een relatief groot SW-aandeel. Gedacht
kan worden aan de een methode waarbij het toe te kennen aantal arbeidsplaatsen
per bestuurlijke eenheid wordt begrensd tot een bepaald percentage van de
potentiële beroepsbevolking (15–64 jaar). Voor de berekening van
een dergelijk plafond kunnen CBS-cijfers worden gebruikt. e. Toedeling naar gemeentenHet wetsvoorstel Wsw gaat, evenals de huidige wet, formeel uit van een
toedeling van het rijksbudget naar gemeenten. Het huidige verdeelmodel deelt
de middelen toe aan de organisatorische eenheden die de wet de facto uitvoeren
(bestuurlijke eenheden). Inzet van het wetsvoorstel is om de gemeentelijke
betrokkenheid bij de inzet van middelen te vergroten.Verdeling naar gemeenten is in principe te realiseren. Vereist is dat
per gemeente de aantallen arbeidsgehandicapten naar zwaartecategorie bekend
zijn die in de sociale werkvoorziening werkzaam zijn, respectievelijk op de
wachtlijst zijn geplaatst. Enkele knelpunten maken het moeilijk een dergelijke
verdeling direct bij de inwerkingtreding van de nieuwe wet te realiseren.– In veel gevallen is er op dit moment geen eenduidige relatie tussen
bestuurlijke eenheden en gemeenten. Ingezetenen van een gemeente kunnen bij
meerdere bestuurlijke eenheden werkzaam zijn of op de wachtlijst staan. De
nieuwe gemeentelijke budgetten zouden daardoor worden samengesteld uit brokstukken
van de budgetten van meerdere BE-en, met als mogelijk gevolg een forse herverdeling
tussen bestuurlijke eenheden.– De verzameling van de gegevens voor de toedeling van de budgetten is op dit moment geheel gericht op de bestuurlijke eenheden. Voor
een budgetverdeling op gemeentelijk niveau noodzakelijke gegevens zijn bij
SZW op dit moment nog niet beschikbaar.– Indien budgetten aan afzonderlijke gemeenten worden toegekend
zullen met name de budgetten van kleine gemeenten van jaar op jaar sterk kunnen
fluctueren.Deze knelpunten zijn geen reden om van een versterking van de gemeentelijke
verantwoordelijkheid bij de toedeling van middelen af te zien. Het voornemen
is om via een stapsgewijze benadering de positie van de gemeenten te versterken.– Zonder veel extra administratieve last kan het gegeven «woonplaats»
worden opgenomen onder de gegevens die SZW bij gemeenten (c.q. bestuurlijke
eenheden) opvraagt over het werknemersbestand en de wachtlijst.– In de Memorie van Toelichting is reeds aangegeven dat vooruitlopend
op de inwerkingtreding van de wet aan alle gemeenten zal worden gevraagd of
zij de uitvoering van de wet volledig aan een werkvoorzieningschap opdragen.
Een punt van aandacht in dit verband is de situatie in Groningen en Zeeland
waar veel gemeenten in twee werkvoorzieningschappen tegelijkertijd participeren.– Op de wachtlijst van een werkvoorzieningschap worden in de nieuwe
situatie vervolgens uitsluitend geïndiceerden geplaatst die woonachtig
zijn in gemeenten die hun taak volledig aan het schap hebben overgedragen.
Geïndiceerden uit gemeenten die hun taken niet volledig overdragen, worden
geplaatst op afzonderlijke gemeentelijke wachtlijsten.– De toe te kennen rijksbudgetten subsidiëren feitelijk twee
componenten: de arbeidsplaatsen van zittende werknemers, minus de uitstroom;– de vacatureruimte die wordt verdeeld op grond van de relatieve
lengte van de wachtlijsten (inclusief met eigen middelen gerealiseerde arbeidsplaatsen).Met de nieuwe benadering van de wachtlijst blijft gewaarborgd dat de bestuurlijke
eenheden voldoende middelen ontvangen voor de instandhouding van arbeidsplaatsen
van zittende werknemers, ongeacht hun woongemeente. Gemeenten die hun taken
niet volledig overdragen, krijgen uit de landelijke vacatureruimte middelen
voor nieuwe arbeidsplaatsen toegekend die zij binnen het wettelijk kader naar
eigen inzicht kunnen vormgeven en vervullen. 5. HerverdeeleffectenEen punt van bijzondere aandacht bij de invoering van de nieuwe bekostigingssystematiek
zijn de herverdeeleffecten die optreden bij de overgang van het Financieel
Verdeelmodel naar de nieuwe systematiek. In het wetsvoorstel is een algemene
vangnetbepaling opgenomen om de herverdeeleffecten voor afzonderlijke bestuurlijke
eenheden te mitigeren. Niettemin is het van belang zorgvuldig te analyseren
hoe herverdeeleffecten zo veel mogelijk binnen de perken kunnen worden gehouden
en hoe noodzakelijke herverdeling zo veel mogelijk langs de weg der geleidelijkheid
kan worden gerealiseerd.De volgende elementen zijn van belang: a. Het verdwijnen van de correctiefactorenBij de overgang van de oude naar de nieuwe systematiek worden alle zittende
werknemers voor de financiële verdeling in de middencategorie geplaatst.
Tegelijkertijd verdwijnen de correctiefactoren. Met deze stap wordt in elk
geval de toezegging aan de Tweede Kamer ingelost dat een oplossing
zal worden geboden voor de specifieke problematiek van de blindenwerkplaatsen
binnen een tweetal bestuurlijke eenheden.De gemiddelde vergoeding van deze bestuurlijke eenheden met relatief veel
lichamelijk gehandicapten verbetert verhoudingsgewijs door deze stap, vooruitlopend
op de indicering van nieuwe werknemers.De herverdeeleffecten als gevolg van het verdwijnen van de correctiefactoren
zijn overigens in het algemeen beperkt, mede doordat beide correctiefactoren
van 1996 op 1997 reeds substantieel zijn verlaagd. Slechts zeven bestuurlijke
eenheden hebben een negatief herverdeeleffect van meer dan 2%, waarvan één
meer dan 3%. Er zal nog wel nader worden onderzocht hoe dit effect uitwerkt
de gemeentelijke bijdrage bij afzonderlijke Bestuurlijke Eenheden. Zonodig
zullen in individuële gevallen als overgangsmaatregel passende voorzieningen
worden getroffen om de effecten op de gemeentelijke bijdrage te beperken. b. Het herindiceren van de wachtlijstDe komende maanden zal in overleg met de VNG nader worden afgesproken
hoe zal worden omgegaan met de huidige populatie op de wachtlijst. Pas nadat
kandidaat-werknemers opnieuw zijn geïndiceerd ontstaat geleidelijk een
nieuwe wachtlijst. Er kunnen zich daarbij problemen voordoen ten aanzien van
kandidaat-werknemers die op grond van de nieuwe criteria niet meer tot de
doelgroep van de SW behoren. Een gefaseerde benadering lijkt hier op zijn
plaats om in de eerste plaats zicht te krijgen op de omvang van de problematiek.
Daarbij zouden personen die wel volgens de oude criteria, maar niet volgens
de nieuw geëxpliciteerde criteria tot de doelgroep van de SW behoren
op een afzonderlijke wchtlijst kunnen worden geplaatst.Uitgangspunt is dat de personen die na herindicering niet meer tot de
SW-doelgroep worden gerekend wel in aanmerking komen voor bijzondere aandacht.Door het «normale» verloop van de wachtlijst van circa 30%
per jaar, zal de huidige populatie overigens naar verwachting redelijk snel
van de wachtlijst vedwijnen zonder dat een groot stuwmeer ontstaat.Een ander probleem dat nog met de VNG moet worden opgelost, heeft betrekking
op het meewegen van de wachtlijst bij het vaststellen van de rijksvergoeding
per BE.Een overgang kan worden gerealiseerd door in de eerste jaren nog rekening
te houden met de (oude) wachtlijsten. De mate van invloed kan geleidelijk
worden teruggebracht door de invloedsfactor te verminderen van 75% in 1998
tot 50% in 1999 en 25% in 2000. Deze mitigering van de herverdeeleffecten
kan eventueel worden gecombineerd met een toepassing van de hiervoor genoemde
plafonnering om te voorkomen dat bepaalde bestuurlijke eenheden nog enkele
jaren doorgroeien. 6. Informatie inwinningTot slot kan niet onvermeld blijven dat het nieuwe verdeelmodel op een
aantal onderdelen nieuwe eisen stelt aan de benodigde informatie. Zo ontbreken
op dit moment gegevens om een goed beeld te kunnen vormen van de verschillende
kosten in de SW. Omdat kosten van essentieel belang zijn voor de vaststelling
van de normbedragen bij de drie arbeidshandicap categorieën, zal de benodigde
informatie op korte termijn nader worden gedefinieerd. Eveneens zullen gegevens
op persoonsniveau per gemeente moeten worden ingewonnen o.a. om te kunnen
volgen wie van de geplaatsten per gemeente van vóór 1-1-1998
is en wie van latere datum. Er zal naar worden gestreefd om de administratieve
last voor de gemeenten tot een minimum te beperken, maar zeker in de overgangssituatie
zal enige aanvullende gegevensinwinning onvermijdelijk zijn. Deze zal in het
reguliere stramien worden ingepast. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-24787-7.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl