Verdrag inzake auteursrecht (WCT) en Verdrag inzake uitvoeringen en fonogrammen (WPPT); Genève, 20 december 1996; Brief minister inzake stilzwijgende goedkeuring van deze verdragen
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-07 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 29633, nr. 1

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer
Datum brief

14-06-2004

Eerste en Tweede Kamer der Staten-Generaal

2003-2004

29633-(R1760) nr. 1;A

19-05-2004

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaamTOELICHTENDE NOTA1. Algemeen2. Voorgeschiedenis2.1 Mondiale context2.2 Europese context3. Het belang van auteursrecht en naburige rechten in
de informatiemaatschappij4. Kern en doelstellingen van de WIPO-verdragen4.1 Algemeen4.2 Algemeen belang: beperkingen en uitzonderingen4.3 Piraterijbestrijding4.4 Interpretatieve verklaringen5. Voorbereiding6. Artikelsgewijze bespreking van de WIPO-verdragen6.1 Het verdrag inzake auteursrecht (WCT-verdrag)Artikel 1Artikel 2Artikel 3Artikel 4Artikel 5Artikel 6Artikel 7Artikel 8Artikel 9Artikel 10Artikel 11Artikel 12Artikel 13Artikel 14Artikelen 15 tot en met 25 \ {begin }Deze artikelen van
het WCT-verdrag bevatten bepalingen van in hoofdzaak institutionele en administratieve
aard. Voorzien wordt in de oprichting van een Algemene Vergadering (artikel
15), terwijl het Internationaal Bureau van de WIPO de administratieve taken
verricht (artikel 16). Verder is in de mogelijkheid van toetreding door de
Europese Gemeenschap voorzien (artikel 17), terwijl ten aanzien van dit erdrag
geen voorbehouden kunnen worden gemaakt (artikel 22).6.2 Het verdrag inzake uitvoeringen en fonogrammen (WPPT-verdrag)Artikel 1Artikel 2Artikel 3Artikel 4Artikel 5Artikel 6Artikel 7Artikel 8Artikel 9Artikel 10Artikel 11Artikel 12Artikel 13Artikel 14Artikel 15Artikel 16Artikel 17Artikel 18Artikel 19Artikelen 20 tot en met 23Artikelen 24 tot en met 337. Het belang en de gevolgen van ratificatie voor Nederland8. Koninkrijkspositie
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 29633Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 83 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
29 633 (R 1760)Verdrag van de Wereldorganisatie voor de intellectuele eigendom inzake
auteursrecht (WCT); Genève, 20 december 1996 en Verdrag van de
Wereldorganisatie voor de intellectuele eigendom inzake uitvoeringen en fonogrammen
(WPPT); Genève, 20 december 1996Anr. 1BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKENAan de Voorzitters van de Eerste en van de Tweede Kamer der Staten-GeneraalDen Haag, 19 mei 2004Ter griffie van de Eerste en van de Tweede Kamer der Staten-Generaal ontvangen
op 4 juni 2004. De wens dat het verdrag aan de uitdrukkelijke goedkeuring
van de Staten-Generaal wordt onderworpen kan door of namens een van de Kamers
of door ten minste vijftien leden van de Eerste Kamer dan wel dertig leden
van de Tweede Kamer of door de Gevolmachtigde Ministers van de Nederlandse
Antillen onderscheidenlijk van Aruba te kennen worden gegeven uiterlijk op
4 juli 2004.Overeenkomstig het bepaalde in artikel 2, eerste en tweede
lid, en artikel 5, eerste en tweede lid, van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking
verdragen, de Raad van State van het Koninkrijk gehoord, heb ik de eer u hierbij
ter stilzwijgende goedkeuring over te leggen het op 20 december 1996
te Genève totstandgekomen verdrag van de Wereldorganisatie voor de
intellectuele eigendom inzake auteursrecht (WCT) (Trb. 1997, 318 en Trb. 2003,
161) en het op 20 december 1996 te Genève totstandgekomen verdrag
van de Wereldorganisatie voor de intellectuele eigendom inzake uitvoeringen
en fonogrammen (WPPT) (Trb. 1997, 319 en Trb. 2003, 162).1Een toelichtende nota bij de verdragen treft u eveneens hierbij aan.De goedkeuring wordt voor het gehele Koninkrijk gevraagd.Aan de Gouverneurs van de Nederlandse Antillen en van Aruba is verzocht
hogergenoemde stukken op 4 juni 2004 over te leggen aan de Staten van
de Nederlandse Antillen en de Staten van Aruba.De Gevolmachtigde Ministers van de Nederlandse Antillen en van Aruba zijn
van deze overlegging in kennis gesteld.De Minister van Buitenlandse Zaken,B. R. BotTOELICHTENDE NOTA1. AlgemeenIn het kader van de Wereldorganisatie voor de intellectuele eigendom (WIPO)
zijn op 20 december 1996 te Genève twee verdragen tot stand gekomen,
te weten het Verdrag inzake auteursrecht (Trb. 1997, 318; hierna te noemen:
het WCT-verdrag) en het Verdrag inzake uitvoeringen en fonogrammen (Trb. 1997,
319; hierna te noemen: het WPPT-verdrag). Beide verdragen zijn inmiddels door
de vereiste 30 staten bekrachtigd, waarop het WCT-verdrag op 6 maart
2002 en het WPPT-verdrag op 20 mei 2002 in werking is getreden. Beide
verdragen beogen het bestaande internationale instrumentarium op dit gebied
aan te vullen en te moderniseren, mede om recht te doen aan de snel voortschrijdende
technologische ontwikkelingen. Met name het gebruik van muziek en auteursrechtelijk
beschermde werken op en via Internet krijgt daarmee een duidelijker juridische
status.De WIPO-verdragen vormen een belangrijke afspiegeling van de huidige mondiale
consensus over de bescherming van de rechten van auteurs, uitvoerende kunstenaars
en producenten van fonogrammen, ook in een digitale omgeving. Ze verklaren
uitdrukkelijk het auteursrecht en de rechten van uitvoerende kunstenaars en
van fonogrammenproducenten van toepassing in de digitale omgeving. In een
periode van snelle ontwikkeling en convergentie van de informatie- en communicatietechnologie
vormt die mondiale consensus op zich al een mijlpaal. Belangrijk is verder
de internationale erkenning van het feit dat het, zowel in een digitale als
in een niet-digitale omgeving, noodzakelijk is een evenwicht in stand te houden
tussen de rechten van auteurs, uitvoerende kunstenaars en fonogrammenproducenten,
enerzijds, en de belangen van het publiek, anderzijds, met name wat betreft
onderwijs, onderzoek en de toegang tot informatie.Overigens is de in de verdragen neergelegde standaard op belangrijke punten
op hetzelfde niveau gebracht, als thans reeds in de Nederlandse wetgeving
is verankerd. Partij worden bij beide verdragen brengt daarom voor Nederland
geen grote wetswijzigingen met zich mee. De ratificatie van het WCT-verdrag
brengt in het geheel geen wijziging met zich mee, terwijl de ratificatie van
het WPPT-verdrag slechts op onderdelen tot aanpassing van de Nederlandse wetgeving,
in casu de Wet op de naburige rechten, noopt. Die aanpassingen zijn echter
alle opgenomen in het al ingediende wetsvoorstel ter implementatie van Richtlijn
nr. 2001/29/EG (Kamerstukken II 2001/02, 28 482), met name zoals gewijzigd
bij tweede nota van wijziging (Kamerstukken II 2002/03, nr. 9).Dat laat onverlet dat voor rechthebbenden een versterking kan worden geconstateerd
van de mogelijkheden om hun rechten over de grenzen heen uit te oefenen.Met Richtlijn nr. 2001/29/EG van het Europees Parlement en de Raad van
de Europese Unie van 22 mei 2001 betreffende de harmonisatie van bepaalde
aspecten van het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappij
(PbEG L 167/10) heeft de Gemeenschap, binnen haar bevoegdheden, al voor
het overgrote deel uitvoering gegeven aan de verplichtingen die voortvloeien
uit de beide WIPO-verdragen. Een wetsvoorstel tot wijziging van de Auteurswet
1912 en de Wet op de naburige rechten ter implementatie van deze richtlijn
is op 6 augustus 2002 bij de Tweede Kamer ingediend ( Kamerstukken II
2001/02, 28 482).In Europees verband is het streven erop gericht om na de implementatie
van Richtlijn nr. 2001/29/EG tot bekrachtiging van de beide WIPO-verdragen
over te gaan. Bij Besluit nr. 2000/278/EG van de Raad van Ministers van 16 maart
2000 houdende goedkeuring namens de Europese Gemeenschap van het WIPO-verdrag
inzake het auteursrecht en het WIPO-verdrag inzake uitvoeringen en fonogrammen
hebben de Europese Gemeenschap en haar lidstaten besloten tot
gezamenlijke bekrachtiging (PbEG L 89/6).2. Voorgeschiedenis2.1 Mondiale contextDe bescherming van werken van letterkunde en kunst wordt sinds 1886 met
name geregeld in de zogenoemde Berner Conventie. Deze is laatstelijk herzien
bij de Akte van Parijs van 24 juli 1971 van de Berner Conventie voor
de bescherming van werken van letterkunde en kunst (Trb. 1972, 157), hierna
te noemen: de Herziene Berner Conventie (Trb. 1972, 114). Sinds deze laatste
herziening hebben technologische ontwikkelingen een ongekend snelle ontwikkeling
doorgemaakt, en is ook mondiaal het besef van het belang van het auteursrecht
en de naburige rechten sterk gegroeid.Dat laatste heeft in 1993 geleid tot de bekrachtiging van het op 26 oktober
1961 te Rome tot stand gekomen Internationaal Verdrag inzake de bescherming
van uitvoerende kunstenaars, producenten van fonogrammen en omroeporganisaties
(Trb. 1986, 182; hierna te noemen: het Verdrag van Rome). Dat verdrag is voor
ons land op 1 juli 1993 in werking getreden.In het kader van de WIPO is in het begin van de jaren negentig van de
vorige eeuw de behoefte gerezen om op het terrein van het auteursrecht en
de naburige rechten internationale regels vast te stellen met het oog op de
opkomst van nieuwe technologieën. Dit is indertijd kortweg aangeduid
als de «digitale agenda». De discussie daarover boekte in eerste
instantie weinig voortgang, omdat de meeste aandacht aanvankelijk uit ging
naar de ontwikkelingen rondom de oprichting van de Wereldhandelsorganisatie,
en met name naar het onderdeel dat betrekking had op intellectuele eigendomsrechten.
Dat leidde uiteindelijk tot de totstandkoming van de op 1 januari 1996
in werking getreden. Overeenkomst inzake de handelsaspecten van de intellectuele
eigendom (hierna: TRIPS-Overeenkomst; Trb. 1994, 235, blz. 337). Dit verdrag
is een bijlage bij de op 15 april 1994 te Marrakesh tot stand gekomen
Overeenkomst tot oprichting van de Wereldhandelsorganisatie, met Bijlagen
en Ministeriële besluiten, Verklaringen en Slotakte (Trb. 1994, 235).De vervolgens in WIPO-kader versterkt voortgezette discussie over de «digitale
agenda» mondde uiteindelijk uit in een diplomatieke conferentie, die
van 2 tot 20 december 1996 in Genève plaatsvond. In verband daarmee
werd door de Tweede Kamer op 10 december 1996 een motie aangenomen over
het reproductierecht en het distributierecht (Kamerstukken II 1996/97, 25 154,
nr. 1). De strekking van de motie was dat moest worden voorkomen dat consumptief
gebruik van werken, waaronder het zogenaamde «browsen», aan auteursrechtelijke
toestemming werd verbonden, terwijl de motie zich ook keerde tegen de introductie
van een importrecht en een totaalverbod van parallelimport. Deze uitgangspunten,
die een belangrijke steun betekenden voor het bestaande regeringsbeleid ter
zake, zijn met succes ingebracht in de onderhandelingen. Het WCT-verdrag bevat
uiteindelijk geen bepaling over het reproductierecht, terwijl de algemene
bepaling over het reproductierecht in het WPPT-verdrag equivalent is aan die
welke voorkomt in de Wet op de naburige rechten. Ten aanzien van het uitputtingsvraagstuk
zij opgemerkt dat deze WIPO-verdragen slechts voorzien in een algemeen distributierecht,
waarvan noch in de Herziene Berner Conventie, noch in het Verdrag van Rome
sprake is. Een keuze voor een nationaal of regionaal uitputtingsregime wordt
in de verdragen niet gemaakt. Verdragspartijen blijven daarom vrij het uitputtingsregime
te kiezen dat geldt nadat auteursrechtelijk of nabuurrechtelijk beschermde
werken of fonogrammen voor het eerst met toestemming van de rechthebbende
in het verkeer zijn gebracht (artikel 6, tweede lid, van het WCT-verdrag
en artikel 8, tweede lid, van het WPPT-verdrag).2.2 Europese contextIntussen bleek er ook op Europees niveau sprake van een sterk groeiende
aandacht voor het belang van het auteursrecht en de naburige rechten. Illustratief
daarvoor zijn het in juli 1995 gepubliceerde Groenboek van de Europese Commissie
over het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappij
alsmede het op 30 januari 2003 door de Europese Commissie ingediende
richtlijnvoorstel inzake de maatregelen en procedures om de handhaving van
intellectuele-eigendomsrechten te waarborgen (COM(2003) 46 def.). Inmiddels
kan worden gesproken over een min of meer samenhangend geheel van Europese
regelgeving over auteursrecht en naburige rechten, dat bestaat uit de volgende
zeven richtlijnen:– Richtlijn nr. 91/250/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen
van 14 mei 1991 betreffende de rechtsbescherming van computerprogramma's
(PbEG L 122/42);– Richtlijn nr. 92/100/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen
van 19 november 1992 betreffende het verhuurrecht, het uitleenrecht en
bepaalde naburige rechten op het gebied van de intellectuele eigendom (PbEG
L 346/61), zoals gewijzigd bij Richtlijn nr. 93/83/EEG en Richtlijn nr.
2001/29/EG;– Richtlijn nr. 93/83/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen
van 27 september 1993 tot coördinatie van bepaalde voorschriften
betreffende het auteursrecht en naburige rechten op het gebied van de satellietomroep
en de doorgifte via de kabel (PbEG L 248/15), zoals gewijzigd bij Richtlijn
nr. 2001/29/EG;– Richtlijn nr. 93/98/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen
van 29 oktober 1993 betreffende de harmonisatie van de beschermingstermijn
van het auteursrecht en van bepaalde naburige rechten (PbEG L 290/9);– Richtlijn nr. 96/9/EG van het Europees Parlement en de Raad van
de Europese Unie van 11 maart 1996 betreffende de rechtsbescherming van
databanken (PbEG L 77/20);– Richtlijn nr. 2001/29/EG van het Europees Parlement en de Raad
van de Europese Unie van 22 mei 2001 betreffende de harmonisatie van
bepaalde aspecten van het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappij
(PbEG L 167/10);– Richtlijn nr. 2001/84/EG van het Europees Parlement en de Raad
van de Europese Unie van 27 september 2001 betreffende het volgrecht
ten behoeve van de auteur van een oorspronkelijk kunstwerk (PbEG L 272/32).Deze richtlijnen hebben bijna alle als gemeenschappelijke noemer dat zij
de harmonisatie van een bijzonder onderwerp tot doel hebben. Anders ligt dat
bij Richtlijn nr. 2001/29/EG, die een meer horizontaal karakter heeft en een
aantal kernelementen van de rechten en beperkingen daarop harmoniseert met
het oog op de informatiemaatschappij. Met deze richtlijn en de implementatie
ervan in nationale wetgeving wordt beoogd om ratificatie van de beide WIPO-verdragen
door de Gemeenschap en haar lidstaten mogelijk te maken. Het voornemen daartoe
is nader geconcretiseerd in het al genoemde Raadsbesluit nr. 2000/278/EG,
waarin tot uitdrukking is gebracht dat de bevoegdheid tot bekrachtiging een
zogenaamde gemengde bevoegdheid is, dat wil zeggen een aangelegenheid van
zowel de Gemeenschap als de lidstaten.3. Het belang van auteursrecht en naburige rechten in
de informatiemaatschappijHet auteursrecht en de naburige rechten vormen een belangrijk onderdeel
van de regelgeving in de informatiemaatschappij. Het belang van dit onderwerp,
al gegeven door de grote daarmee gemoeide maatschappelijke, culturele, sociale
en economische belangen, is nog gestegen door de snelle ontwikkeling van technologieën
die nieuwe vragen doen rijzen omtrent de productie, beschikbaarheid en toegankelijkheid
van informatie en de rechten daarop. Evenwicht is daarom nodig tussen de belangen
van rechthebbenden en die van gebruikers. Aan de ene kant wordt, aldus de
preambule van de WIPO-verdragen, gestreefd naar een zo doeltreffend en eenvormig
mogelijke ontwikkeling en bescherming van de rechten van auteurs, uitvoerende
kunstenaars en fonogrammenproducenten. Aan de andere kant groeit het inzicht
dat het auteursrecht geen onnodige belemmeringen moet opwerpen voor, bijvoorbeeld,
consumenten, het functioneren van instellingen die opereren in het algemeen
belang, alsmede, aldus de preambule van de WIPO-verdragen, voor onderwijs,
onderzoek en de toegang tot informatie. Omdat het auteursrecht en de naburige
rechten bovendien een grensoverschrijdende materie vormen, dient internationale
harmonisatie, zoals thans voorzien in de WIPO-verdragen, de rechtszekerheid,
de gelijke behandeling van justitiabelen en de mogelijkheid om op breder dan
het nationale terrein investeringen terug te verdienen. Het auteursrecht en
de naburige rechten vormen een terrein waar de internationalisering bij uitstek
is voortgeschreden, met overigens alle daaraan verbonden gevolgen voor de
invloed die de nationale wetgever nog kan uitoefenen.De situatie in Nederland kenmerkt zich door enerzijds een hoog niveau
van bescherming en anderzijds een afgewogen stelsel van beperkingen op de
rechten ten behoeve van gebruikers, zoals consumenten, bibliotheken, onderwijsinstellingen,
archieven, omroeporganisaties en de pers. Volgens een in opdracht van de Stichting
Auteursrechtbelangen door de Stichting Economisch Onderzoek uitgevoerd onderzoek
blijkt dat de sector auteursrecht een aanzienlijk aandeel levert aan het bruto
nationaal product. Bovendien lijkt het aandeel een stijgende tendens te vertonen
(SEO Onderzoek, De economische betekenis van het auteursrecht in 1998, rapportage
2000). De groeiende economische betekenis van het auteursrecht en de naburige
rechten kan moeilijk los worden gezien van de ongekend snelle technologische
ontwikkelingen die het huidige tijdsgewricht kenmerken. Daarom heeft binnen
het Ministerie van Justitie onderzoek plaatsgevonden naar het lange termijn
perspectief van het auteursrecht, om elementen te identificeren die voor het
toekomstige beleid op dit terrein en de Nederlandse inbreng ter zake in internationale
fora van belang kunnen zijn. Dat heeft geresulteerd in het als discussiestuk
bedoelde rapport «Auteursrecht in de informatiemaatschappij –
Bouwstenen voor een justitiestrategie», waarover de Tweede Kamer bij
brief van 19 maart 2002 is geïnformeerd (Kamerstukken II 2001/02,
26 538, nr. 6).De culturele en economische waarde van creatieve prestaties is niet gebonden
aan landsgrenzen. De inmiddels tot stand gebrachte verdragen en Europese regelgeving
illustreren genoegzaam het grensoverschrijdend karakter van auteursrecht en
naburige rechten. De betekenis van deze verdragen op het gebied van auteursrecht
en naburige rechten is dat zij een minimumniveau aan bescherming bieden, terwijl
onderdanen van aangesloten staten, binnen de door het verdrag aangegeven grenzen,
in andere verdragslanden dezelfde bescherming genieten voor hun prestaties
als eigen onderdanen van die staten. De in 1996 overeengekomen WIPO-verdragen
markeren ook in dat opzicht, mondiaal gezien, een belangrijke ontwikkeling.4. Kern en doelstellingen van de WIPO-verdragen4.1 AlgemeenDe WIPO-verdragen van 20 december 1996 vormen een belangrijke actualisering
van de internationale bescherming van het auteursrecht en de naburige rechten.
Meer in het bijzonder kan het WCT-verdrag worden beschouwd als een modernisering
van de Herziene Berner Conventie, terwijl het WPPT-verdrag deels als een modernisering
van het Verdrag van Rome kan worden beschouwd. Beide verdragen verklaren het
auteursrecht en de rechten van uitvoerende kunstenaars en fonogrammenproducenten
uitdrukkelijk van toepassing in de digitale omgeving. Dit belangrijke uitgangspunt
is onder meer vervat in een interpretatieve verklaring van de Verdragsluitende
Partijen bij artikel 1, vierde lid, van het WCT-verdrag, inhoudende dat het
reproductierecht, zoals omschreven in artikel 9 van de Herziene Berner Conventie,
en de krachtens die bepaling toegestane uitzonderingen ten volle van toepassing
zijn in de digitale omgeving en met name op het gebruik van werken in digitale
vorm. Zie voor deze en soortgelijke verklaringen rubriek J van Trb. 2003,
161. Bovendien, aldus deze verklaring, vormt het opslaan in digitale vorm
van een beschermd werk in een elektronisch medium een reproductie in de zin
van artikel 9 van de Herziene Berner Conventie.De WIPO-verdragen bevatten, kort gezegd, regels die zijn ingegeven door
nieuwe technologieën, zoals het terbeschikkingstellingrecht bij zogenaamde
«on-demand-delivery», de toepassing van het auteursrecht op computerprogramma's
en elektronische databanken alsmede de mogelijkheid om maatregelen te nemen
tegen het omzeilen van technische beveiliging. Daarnaast beogen zij een wereldwijde
verhoging van het niveau van bescherming van auteursrecht en de naburige rechten,
zoals bijvoorbeeld tot uitdrukking komend in het distributierecht, het verhuurrecht
en de beschermingsduur van fotografische werken.4.2 Algemeen belang: beperkingen en uitzonderingenDe preambule van de beide WIPO-verdragen bepaalt dat een evenwicht moet
worden gehandhaafd tussen de belangen van rechthebbenden enerzijds en het
grotere algemeen belang anderzijds, waaronder begrepen de belangen van onderwijs,
onderzoek en de toegang tot informatie. Dit belangrijke uitgangspunt is niet
beperkt tot de digitale omgeving, maar heeft evenzeer betrekking op de niet-digitale
onderwerpen. Uit beide verdragen vloeit voorts voort dat het in Nederland
bestaande systeem van uitzonderingen en beperkingen op het auteursrecht en
de naburige rechten in beginsel kan blijven bestaan (artikel 10 van het WCT-verdrag
en artikel 16 van het WPPT-verdrag).4.3 PiraterijbestrijdingDe beide WIPO-verdragen bevatten een nagenoeg identieke bepaling over
de handhaving van auteurs- respectievelijk naburige rechten. Zonder dat een
onderscheid wordt gemaakt tussen bestuursrechtelijke, strafrechtelijke en/of
civielrechtelijke handhaving, hebben de verdragspartijen in algemene zin de
verplichting aanvaard om, overeenkomstig hun wetgeving, de nodige maatregelen
te nemen om de toepassing van de verdragen te verzekeren. De noodzaak van
een doeltreffende piraterijbestrijding staat daarbij voorop. Zoals hierna
bij de artikelsgewijze toelichting op de WIPO-verdragen nader zal worden aangegeven,
biedt de Nederlandse wetgeving daartoe al voldoende civiel- en strafrechtelijke
instrumenten. Niettemin biedt dit aspect van de beide verdragen, zoals ook
in de preambule bij Richtlijn nr. 2001/29/EG is aangegeven (overweging
15), een belangrijk aanknopingspunt voor een verbetering van de wereldwijde
bestrijding van piraterij.4.4 Interpretatieve verklaringenDe beide WIPO-verdragen zijn na een moeizaam proces van onderhandelen
tot stand gekomen. De vele artikelsgewijze verklaringen ofwel «agreed
statements», die door de Diplomatieke Conferentie op 20 december
1996 zijn aangenomen, getuigen daarvan. Het betreft hier negen verklaringen
bij het WIPO-auteursrechtverdrag en tien verklaringen bij het WIPO-verdrag
inzake uitvoeringen en fonogrammen (Trb. 2003, 161 en 162). Het gebruik van
deze verklaringen weerspiegelt de wens van partijen om de interpretatie van
bepaalde artikelen te verduidelijken zonder het risico te lopen dat het moeizaam
bereikte onderhandelingsresultaat weer in volle omvang ter discussie zou komen
te staan, waardoor een succesvolle afloop van de diplomatieke conferentie
zelfs gevaar zou kunnen lopen. Als zodanig komt een dergelijk gebruik van
verklaringen in de internationale onderhandelingspraktijk vaker voor.Voor zover van belang, zijn deze verklaringen hierna betrokken bij de
artikelsgewijze toelichting van beide verdragen. In algemene zin kan worden
opgemerkt dat de betrokken verklaringen, die steeds zijn aanvaard door de
Diplomatieke Conferentie als geheel, de materiële betekenis van de artikelen
waarop zij betrekking hebben nader preciseren. Zij hebben daarmee het karakter
van interpretatieve verklaringen, die integraal onderdeel uitmaken van de
betrokken WIPO-verdragen, en zijn medebepalend voor de verdragsverplichtingen
die worden aangegaan. Op grond van artikel 31, tweede lid, van het op 23 mei
1969 te Wenen tot stand gekomen Verdrag van Wenen inzake het verdragenrecht
van (Trb. 1972, 51; Nederlandse vertaling in Trb. 1985, 79) moeten deze «agreed
statements», als deel uitmakend van de context van een verdrag, bij
de interpretatie daarvan worden betrokken. De verklaringen worden samen met
de verdragen ter parlementaire goedkeuring aangeboden.5. VoorbereidingOp 9 juli 2002 heeft de Minister van Justitie de Commissie auteursrecht
gevraagd te adviseren over parlementaire goedkeuring van de beide WIPO-verdragen
en de uit de ratificatie van het WPPT-verdrag voortvloeiende noodzaak tot
wijziging van de Wet op de naburige rechten. Daarbij is onder meer de vraag
voorgelegd of bij de ratificatie van het WPPT-verdrag een of meer voorbehouden
zouden moeten worden gemaakt, overeenkomstig de voorbehouden die in 1993 bij
de bekrachtiging van het Verdrag van Rome zijn gemaakt (Trb. 1993, 133).De Commissie auteursrecht heeft haar advies hierover op 17 januari
2003 uitgebracht en in overweging gegeven de destijds bij ratificatie van
het Verdrag van Rome gemaakte voorbehouden naar het WPPT-verdrag door te trekken,
voor zover de regering daartoe althans krachtens EG-recht nog bevoegd mocht
zijn (vgl. www.justitie.nl; daarover nader hieronder,
paragraaf 7).6. Artikelsgewijze bespreking van de WIPO-verdragen6.1 Het verdrag inzake auteursrecht (WCT-verdrag)Artikel 1In artikel 1, eerste lid, wordt de verhouding geregeld tussen het WCT-verdrag
en andere auteursrechtverdragen, in het bijzonder de Herziene Berner Conventie.
Voor zover het gaat om verdragspartijen die partij zijn bij zowel de bij de
Herziene Berner Conventie opgerichte Unie als bij het WCT-verdrag, vormt het
WCT-verdrag een «bijzondere schikking» in de zin van
artikel 20 van de Herziene Berner Conventie. Daarmee wordt aangegeven dat
het WCT-verdrag auteurs deels ruimere rechten toekent dan de Herziene Berner
Conventie, althans dat het WCT-verdrag een breder bereik heeft. In dit verband
kan met name worden gedacht aan de omstandigheid dat het WCT-verdrag nadrukkelijker
dan de Herziene Berner Conventie betrekking heeft op de digitale omgeving.
Overigens doet het WCT-verdrag geen afbreuk aan de rechten en verplichtingen
die voortvloeien uit andere verdragen, zoals de op 24 juli 1971 te Parijs
totstandgekomen herziene Universele Auteursrechtconventie (Trb. 1972, 114),
die op 30 november 1985 voor ons land in werking is getreden, en de TRIPS-Overeenkomst.Artikel 1, tweede lid, maakt duidelijk dat het WIPO-auteursrechtverdrag
geen afbreuk doet aan de bestaande internationale verplichtingen die de verdragsluitende
staten onderling al in het kader van de Herziene Berner Conventie waren aangegaan,
terwijl artikel 1, derde lid, aangeeft dat onder «Berner Conventie»
wordt verstaan de Akte van Parijs van 24 juli 1971 voor de bescherming
van werken van letterkunde en kunst.Artikel 1, vierde lid, verduidelijkt dat de verdragsluitende partijen
die partij worden bij het WCT-verdrag moeten blijven voldoen aan de in de
artikelen 1 tot en met 21 verankerde kernbepalingen van de Herziene Berner
Conventie, met inbegrip van de bijzondere bepalingen betreffende de ontwikkelingslanden,
zoals die zijn neergelegd in het Aanhangsel bij de Herziene Berner Conventie.In wezen brengt artikel 1 tot uitdrukking dat het WIPO-auteursrechtverdrag
geen afbreuk doet aan de Herziene Berner Conventie, maar daaraan veeleer iets
toevoegt ten aanzien van die staten die partij bij beide verdragen zijn of
worden. In essentie gaat het hierbij om de regeling van de volkenrechtelijke
consequenties die moeten worden verbonden aan het feit dat een later verdrag –
het WCT-verdrag – tot stand is gekomen dat betrekking heeft op een materie
ten aanzien waarvan al een eerder verdrag – de Herziene Berner Conventie –
bestond.Artikel 2Deze artikel geeft aan dat de reikwijdte van het auteursrecht beperkt
wordt tot de bescherming van uitingen. Ideeën, procedures, werkwijzen
of wiskundige concepten vallen buiten de bescherming van het auteursrecht.
Dit uitgangspunt ligt al besloten in de in artikel 10 van de Auteurswet 1912
gegeven, niet-limitatieve omschrijving van hetgeen als voorwerp van de bescherming
van het auteursrecht kan worden aangemerkt.Artikel 3Deze bepaling verplicht de verdragsluitende partijen tot een overeenkomstige
toepassing van de artikelen 2 tot en met 6 van de Herziene Berner Conventie
met betrekking tot de bescherming waarin het WCT-verdrag voorziet. Het gaat
daarbij, kort gezegd, om de in de Herziene Berner Conventie vermelde voorschriften
inzake «werken van letterkunde en kunst» (artikel 2), openbare
voordrachten en politieke redevoeringen (artikel 2bis), de beschermingsomvang
van de Herziene Berner Conventie (artikel 3), de bescherming van makers van
cinematografische werken en bouwwerken (artikel 4), de bescherming van auteurs
in grensoverschrijdende situaties (artikel 5), alsmede de bescherming van
werken van onderdanen van een land dat niet bij de Unie van Bern is aangesloten
(artikel 6). Deze Unie van Bern is opgericht bij de Herziene Conventie van
Bern.Een interpretatieve verklaring bij artikel 3 van het WCT-verdrag verduidelijkt
dat de notie «land van de Unie», die in de artikelen 2 tot en
met 6 van de Herziene Berner Conventie voorkomt, voor de toepassing van artikel
3 van het WIPO-auteursrechtverdrag moet worden gelezen als een verwijzing
naar dit laatste verdrag. In het verlengde hiervan maakt de verklaring duidelijk
dat de in de Herziene Berner Conventie gebezigde uitdrukking «land
dat geen lid van de Unie is» onder dezelfde omstandigheden moet worden
gelezen als verwijzende naar een land dat geen partij bij het WCT-verdrag
is, terwijl de uitdrukking «deze Conventie» in artikel 2, achtste
lid, artikel 2bis, tweede lid, artikel 3, artikel 4 en artikel 5 van de Herziene
Berner Conventie wordt gelezen als een verwijzing naar de Herziene Berner
Conventie en het WCT-verdrag. Ten slotte volgt uit de verklaring dat het begrip«onderdaan
van een van de landen van de Unie» in de Herziene Berner Conventie voor
de toepassing van het WCT-verdrag bij toetreding van de Europese Unie kan
worden gelezen als verwijzende naar een onderdaan van een van de lidstaten
van de Europese Unie.Artikel 3 en de daarbij behorende interpretatieve verklaring strekken
er in feite toe de reikwijdte van een aantal kernbepalingen van de Herziene
Berner Conventie te incorporeren in het nieuwe WCT-verdrag en de beide verdragen
in terminologisch opzicht beter bij elkaar te laten aansluiten.Artikel 4Computerprogramma's worden beschermd als werken van letterkunde in de
zin van artikel 2 van de Herziene Berner Conventie, ongeacht de uitdrukkingswijze
of uitdrukkingsvorm daarvan. Uit een bij artikel 4 van het WCT-verdrag behorende
interpretatieve verklaring volgt dat de beoogde bescherming van computerprogramma's
overeenstemt met artikel 2 van de Herziene Berner Conventie en gelijk is aan
de bescherming die in dit opzicht voortvloeit uit de TRIPS-Overeenkomst. Het
WCT-verdrag neemt, met andere woorden, de standaard die thans met name is
voorzien in artikel 10 van de TRIPS-Overeenkomst ten aanzien van de bescherming
van computerprogramma's over.Tegen deze achtergrond voegt artikel 4 van het WCT-verdrag niets toe aan
de auteursrechtelijke bescherming van computerprogramma's, zoals die al besloten
lag in artikel 2 van de Herziene Berner Conventie en artikel 10 van de TRIPS-Overeenkomst.
Daar komt bij dat in EG-kader via Richtlijn nr. 91/250/EEG betreffende de
rechtsbescherming van computerprogramma's al harmonisatie tot stand is gebracht.
De implementatie van deze richtlijn heeft ertoe geleid dat bij Wet van 7 juli
1994 tot wijziging van de Auteurswet 1912 in verband met de rechtsbescherming
van computerprogramma's (Stb. 1994, 521) onder meer een nieuw Hoofdstuk VI
aan de Auteurswet 1912 is toegevoegd met bijzondere bepalingen betreffende
computerprogramma's (artikelen 45h-45n Auteurswet 1912). Gelet op dit alles
is de Kamer al bericht dat artikel 4 van het WCT-verdrag voor Nederland –
en de overige lidstaten van de EG – geen nieuws behelst (Kamerstukken
II 1996/97, 25 154, nr. 3).Artikel 5Hierin is bepaald dat verzamelingen van gegevens of van ander materiaal,
in welke vorm dan ook, die vanwege de keuze of rangschikking van hun inhoud
een schepping van de geest vormen als zodanig auteursrechtelijk worden beschermd.
Deze bescherming van databanken strekt zich niet uit tot de daarin opgenomen
gegevens of het materiaal zelf, en laat het daarop eventueel rustende auteursrecht
onverlet. Uit een bijbehorende interpretatieve verklaring blijkt dat de reikwijdte
van deze databankenbescherming strookt met artikel 2 van de Herziene Berner
Conventie en gelijk is aan de in de TRIPS-Overeenkomst voorziene bescherming.Het artikel voegt daarom weinig toe aan hetgeen in bestaande verdragen
is bepaald omtrent de bescherming van databanken. Daar komt bij dat in EG-verband
al is overgegaan tot harmonisatie met de aanvaarding van Richtlijn nr. 96/9/EG
betreffende de rechtsbescherming van databanken. Deze heeft in Nederland geleid
tot de op 21 juli 1999 in werking getreden Databankenwet (Stb. 1999,
303), alsmede tot introductie van de auteursrechtelijke bescherming van databanken
in de artikelen 10, derde en vierde lid, 12b, 16b en 24a van de Auteurswet
1912. Daarbij is tevens rekening gehouden met de uit de Herziene
Berner Conventie en de TRIPS-Overeenkomst voortvloeiende verplichtingen.Artikel 6Artikel 6, eerste lid, regelt het belangrijke distributierecht. Het algemeen
geformuleerde distributierecht geeft de auteurs van werken van letterkunde
en kunst het uitsluitend recht toestemming te verlenen voor het door verkoop
of andere eigendomsovergang voor het publiek beschikbaar stellen van het origineel
en de exemplaren van hun werken. Blijkens een bijbehorende interpretatieve
verklaring is dit distributierecht nadrukkelijk beperkt tot stoffelijke voorwerpen,
zoals boeken, cd-rom's en dvd's.Hetzelfde geldt voor de in het tweede lid geregelde uitputting. Deze bepaling
laat de verdragspartijen vrij om de eventuele voorwaarden te bepalen waaronder
sprake is van uitputting van het distributierecht na de eerste verkoop of
andere overdracht van het origineel of van een exemplaar van het werk met
toestemming van de auteur. Het WCT-verdrag maakt derhalve geen principiële
keuze tussen nationale, regionale of wereldwijde uitputting, maar laat regeling
hiervan na de eerste verkoop of overdracht over aan de verdragspartijen.De introductie van een algemeen distributierecht was destijds in het internationale
auteursrecht nieuw. De Herziene Berner Conventie en de TRIPS-Overeenkomst
kennen geen vergelijkbare bepaling. Ten aanzien van de uitputting is uiteindelijk
gekozen voor een compromis: wereldwijde uitputting van het distributierecht,
met de vrijheid voor de verdragspartijen om dit na de eerste verkoop of overdracht
anders te regelen.Beide aspecten worden nader uitgewerkt in artikel 4 van Richtlijn nr.
2001/29/EG. Artikel 4, eerste lid, van de richtlijn geeft uitvoering aan artikel
6, eerste lid, van het WCT-verdrag, terwijl artikel 4, tweede lid, de vrijheid
nader inkadert die artikel 6, tweede lid, van het WCT-verdrag laat ten aanzien
van de regeling van de uitputting na de eerste verkoop of overdracht. In de
richtlijn is nadrukkelijk gekozen voor een stelsel van communautaire uitputting:
het distributierecht is in de Gemeenschap uitgeput, als de eerste verkoop
of andere eigendomsovergang in de Gemeenschap geschiedt door de rechthebbende
of met diens toestemming.Op zich is dit niet nieuw. Het beginsel van communautaire uitputting geldt
al voor naburige rechten, mede naar aanleiding van de uitspraak van het Hof
van Justitie van 16 juli 1998 inzake Silhouette (NJ 1999, 392), het auteursrecht
op computerprogramma's en databankrechten. Ook andere EG-regelingen inzake
intellectuele eigendom gaan uit van communautaire uitputting. Ter illustratie
wordt gewezen op de Eerste Richtlijn nr. 89/104/EEG van de Raad van de Europese
Gemeenschappen van 21 december 1988 betreffende de aanpassing van het
merkenrecht der lidstaten (PbEG L 40/1), Verordening (EG) nr. 2100/94
van de Raad van de Europese Unie inzake het communautaire kwekersrecht van
27 juli 1994 (PbEG L 227/1) en Richtlijn nr. 98/71/EG van het Europees
Parlement en de Raad van de Europese Unie van 13 oktober 1998 inzake
de rechtsbescherming van modellen (PbEG L 289/28). Voor zover het auteursrecht
op databanken betreft was de regel van de Gemeenschapsuitputting al neergelegd
in artikel 12b Auteurswet 1912; waar het gaat om het «sui generis»
recht op databanken is het beginsel van communautaire uitputting al vervat
in artikel 2, derde lid, van de Databankenwet.Op grond van het wetsvoorstel ter implementatie van Richtlijn nr. 2001/29/EG
wordt artikel 12b Auteurswet 1912 aldus gewijzigd dat het beginsel van «Gemeenschapsuitputting»
niet meer is beperkt tot het auteursrecht op databanken, maar een algemene
strekking krijgt (Kamerstukken II 2001/02, 28 482). Daarmee wordt tevens
voldaan aan artikel 6, tweede lid, van het WCT-verdrag.Artikel 7Het WCT-verdrag geeft auteurs van computerprogramma's, cinematografische
werken en werken belichaamd in fonogrammen het uitsluitend recht om toestemming
te verlenen tot de commerciële verhuur aan het publiek van oorspronkelijke
werken of kopieën daarvan. Van dit recht van verhuur zijn krachtens artikel
7, tweede lid, achtereenvolgens uitgezonderd computerprogramma's, als het
programma zelf niet het eigenlijke voorwerp van verhuur is, en cinematografische
werken, ten minste als de commerciële verhuur niet heeft geleid tot wijdverspreid
kopiëren van dergelijke werken zodat het uitsluitend reproductierecht
wezenlijk wordt aangetast.Evenals ten aanzien van het distributierecht is ook met betrekking tot
het verhuurrecht in een interpretatieve verklaring verduidelijkt dat het daarbij
slechts gaat om vastgelegde exemplaren die als tastbare voorwerpen in het
verkeer kunnen worden gebracht. Verder blijkt uit een interpretatieve verklaring
bij artikel 7 van het WCT-verdrag , dat het aldaar voorziene verhuurrecht
geen ander beschermingsniveau verleent, dan al voortvloeit uit artikel 14,
vierde lid, van de TRIPS-Overeenkomst.In Nederland is het verhuurrecht met name geregeld in artikel 12a van
de Auteurswet 1912 en het leenvergoedingsrecht in de artikelen 15c tot en
met 15g van de Auteurswet 1912. Beide vormen een nadere uitwerking van Richtlijn
nr. 92/100/EEG betreffende het verhuurrecht, het uitleenrecht en bepaalde
naburige rechten op het gebied van de intellectuele eigendom en maken nadere
aanpassing van de Nederlandse wetgeving aan het WCT-verdrag niet nodig.Artikel 8Dit artikel betreft het recht op mededeling aan het publiek en voorziet
in een algemeen exclusief openbaarmakingsrecht. Een dergelijk algemeen openbaarmakingsrecht
ontbreekt in de Herziene Berner Conventie, die daaromtrent slechts enkele
specifieke en beperktere voorschriften kent, te weten de artikelen 11, eerste
lid, onderdeel 2°, artikel 11 bis, eerste lid, onderdelen 1° en 2°,
artikel 11 ter, eerste lid, onderdeel 2°, artikel 14, eerste lid, onderdeel
2° en artikel 14 bis, eerste lid. Het WCT-verdrag laat deze specifieke
regelingen in de Herziene Berner Conventie onverlet.Auteurs van werken van letterkunde en kunst hebben het uitsluitende recht
om toestemming te geven voor het per draad of langs draadloze weg mededelen
van hun werken aan het publiek. Hieronder wordt mede begrepen een zodanige
beschikbaarstelling aan het publiek dat werken en prestaties voor leden van
het publiek toegankelijk zijn op een individueel te bepalen plaats en tijdstip.
Aldus geformuleerd strekt het openbaarmakingsrecht zich mede uit tot zogenaamde
«on-demand-» of interactieve systemen, zoals Internet. Vanwege
dit laatste aspect gaat artikel 8 van het WCT-verdrag vergezeld van een interpretatieve
verklaring, die vooral van belang is voor de telecommunicatie-industrie en
Internetserviceproviders. Deze luidt ter zake: «Het is wel verstaan
dat de enkele terbeschikkingstelling van materiële faciliteiten voor
het mogelijk maken of verrichten van een mededeling op zich geen mededeling
in de zin van dit Verdrag of de Berner Conventie uitmaakt.»Artikel 8 van het WCT-verdrag stelt buiten twijfel dat de beschikbaarstelling
aan het publiek via, bijvoorbeeld, Internet of de kabel exclusief aan de auteursrechthebbende
zelf is voorbehouden. Het media- en techniekneutraal geformuleerde openbaarmakingsbegrip
in artikel 1 juncto 12 van de Auteurswet 1912 is dusdanig ruim en flexibel
geformuleerd dat ook nieuwe openbaarmakings- en elektronische distributievormen,
zoals die via Internet of via andere elektronische netwerken, onder het bereik
van de Auteurswet kunnen vallen. Bijgevolg ligt in de huidige Auteurswet al
een verbodsrecht ten aanzien van «audio-on-demand» diensten besloten
(vgl. bijvoorbeeld Hof Den Haag, 1 december 1994, Informatierecht/AMI
1995, p. 51). Zoals de Tweede Kamer al eerder is bericht, behoeft
de Auteurswet 1912 daarom geen aanpassing (Kamerstukken II 1996/97, 25 154,
nr. 3).Artikel 9Artikel 9 bepaalt ten aanzien van de beschermingsduur van fotografische
werken dat de verdragspartijen artikel 7, vierde lid, van de Herziene Berner
Conventie niet zullen toepassen. Daaromtrent geeft de Herziene Berner Conventie
aan dat het aan de verdragspartijen is voorbehouden om de beschermingsduur
te regelen, met dien verstande dat deze niet korter mag zijn dan vijfentwintig
jaar te rekenen vanaf de vervaardiging van het werk.In de Nederlandse situatie brengt artikel 9 van het WCT-verdrag geen wijziging
omdat de artikelen 37 e.v. van de Auteurswet 1912, overeenkomstig Richtlijn
nr. 93/98/EEG betreffende de harmonisatie van de beschermingstermijn van het
auteursrecht en de naburige rechten, uit gaan van een algemene auteursrechtelijke
beschermingsduur van zeventig jaar.Artikel 10De wettelijke uitzonderingen en beperkingen, zoals die inhoud en betekenis
hebben gekregen binnen het auteursrecht, vormen het instrument waarmee het
juiste evenwicht tussen rechthebbenden en gebruikers kan worden bereikt. De
beperkingen bieden de gebruikers een basis voor, onder meer, de uitoefening
van taken in het algemeen belang. Vandaar dat groot belang wordt gehecht aan
een zorgvuldige afweging tussen de verschillende betrokken belangen. Artikel
10 van het WCT-verdrag geeft een algemeen kader om die afweging te maken.
Ook de preambule benadrukt de noodzaak om een evenwicht in stand te houden
tussen de rechten van auteurs en de belangen van het grote publiek, waarbij
als daarbij in aanmerking te nemen belangen onder meer het onderwijs, het
onderzoek en de toegang tot informatie worden genoemd.Het eerste lid van artikel 10 bevestigt de bevoegdheid van de verdragsluitende
partijen om in bijzondere gevallen in beperkingen van of uitzonderingen op
het in dit verdrag toegekende auteursrechten te voorzien, mits daarbij geen
afbreuk wordt gedaan aan de normale exploitatie van een werk of niet op ongerechtvaardigde
wijze schade wordt toegebracht aan de rechtmatige belangen van de auteur.
Het tweede lid bepaalt in wezen hetzelfde voor de situatie waarin verdragspartijen
bij de toepassing van de Herziene Berner Conventie beperkingen van of uitzonderingen
op het auteursrecht willen aanbrengen.Een interpretatieve verklaring bij artikel 10 maakt duidelijk dat de aangesloten
staten vrij blijven om de in het nationale recht voorziene beperkingen en
uitzonderingen, die overeenkomstig de Herziene Berner Conventie aanvaardbaar
worden geacht, toe te passen op of uit te breiden tot de digitale omgeving.
Verder kunnen de verdragsluitende partijen nieuwe beperkingen en uitzonderingen
uitwerken die aan de digitale netwerkomgeving zijn aangepast. Ten slotte maakt
de verklaring duidelijk dat artikel 10, tweede lid, van het WCT-verdrag geen
wijziging brengt in het toepassingsgebied van de op grond van de Herziene
Berner Conventie toegestane beperkingen en uitzonderingen.Artikel 10 van het WCT-verdrag schept een flexibel kader voor het handhaven
en maken van uitzonderingen en beperkingen op het auteursrecht, zowel in de
niet-digitale als in de digitale wereld, maar verbindt daaraan wel de grenzen
van de zogenaamde «drie-stappen-toets»: beperkingen en uitzonderingen
mogen slechts in bijzondere gevallen worden gemaakt, en mogen geen afbreuk
doen aan de normale exploitatie van een werk noch de wettige belangen van
de auteursrechthebbende op ongerechtvaardigde wijze schaden. De «drie-stappen-toets»
is bijvoorbeeld ook neergelegd in artikel 9, tweede lid, van de Herziene Berner Conventie, artikel 13 van de TRIPS-Overeenkomst, artikel 16
van het WIPO-verdrag inzake uitvoeringen en fonogrammen alsmede in artikel
5, vijfde lid, van Richtlijn nr. 2001/29/EG betreffende de harmonisatie van
bepaalde aspecten van het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappij.
De drie-stappen-toets vormt een algemeen toetsingskader voor de wetgever,
waaraan de vormgeving van de beperkingen op de rechten kan worden getoetst.
Als zodanig behoeft deze geen incorporatie in de Nederlandse wetgeving (Kamerstukken
II 2002/03, 28 486, nr. 8, p. 5–7).Artikel 11Artikel 11 van het WCT-verdrag heeft betrekking op technische (beschermings)maatregelen.
In toenemende mate maken auteursrechthebbenden tegenwoordig gebruik van technische
maatregelen om hun rechten uit te oefenen of om te voorkomen dat ten aanzien
van hun werken handelingen (kunnen) worden verricht waarvoor geen toestemming
is verleend of die rechtens ongeoorloofd zijn. Naarmate de mogelijkheden en
opkomst hiervan toenemen, groeien ook de mogelijkheden en uitdagingen om deze
technische maatregelen ten nadele van de rechthebbenden te omzeilen. Het kraken
van elektronische kopieerbeveiligingen vormt daarvan een treffend voorbeeld.
Artikel 11 legt de verdragspartijen daarom de verplichting op om te voorzien
in zowel een adequate rechtsbescherming als doeltreffende rechtsmiddelen tegen
het onwerkzaam maken van doeltreffende, door de auteursrechthebbenden gebruikte
technische maatregelen.Met name artikel 6 van Richtlijn nr. 2001/29/EG betreffende de harmonisatie
van bepaalde aspecten van het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappij
voorziet in een nadere, en deels verdergaande, concretisering van artikel
11 van het WCT-verdrag. Zo verplicht artikel 6, eerste lid, van de richtlijn
lidstaten te voorzien «in een passende rechtsbescherming tegen het omzeilen
van doeltreffende technische voorzieningen door een persoon die weet of redelijkerwijs
behoort te weten dat hij aldus handelt». Het wetsvoorstel tot implementatie
van deze richtlijn voorziet in een vrijwel letterlijke overname van artikel
6 van de richtlijn, hetgeen onder meer leidt tot de introductie van een nieuw
artikel 29a van de Auteurswet 1912 (Kamerstukken II 2001/02, 28 482).Artikel 12Nieuwe technologische ontwikkelingen maken het niet alleen mogelijk om
auteursrechtelijk beschermde werken of prestaties langs elektronische weg
te beschermen, maar brengen langzamerhand ook het digitaal beheer van rechten
binnen het bereik. Artikel 12 verbiedt daarom, kort gezegd, het (deels) verwijderen
van elektronische informatie over de auteursrechtelijke status van een werk,
voor zover deze informatie met een werk verbonden is. Zoals ook blijkt uit
het al genoemde rapport «Auteursrecht in de Informatiemaatschappij»,
bestaat er een verwachting dat het digitale rechtenbeheer (electronic copyright management systems) een belangrijke rol zal
kunnen gaan spelen bij beveiligde en geautoriseerde informatietransacties
via Internet. In dit toekomstscenario komen allerhande werken, beveiligd door
encryptietechnieken en voorzien van gebruikslicenties, voor iedere betalende
gebruiker via Internet beschikbaar. Het WCT-verdrag anticipeert in zekere
zin op deze verwachte ontwikkeling.Het eerste lid van artikel 12 verplicht de aangesloten partijen om te
voorzien in adequate en doeltreffende rechtsmiddelen tegen iedereen die bewust
bepaalde handelingen verricht, in de wetenschap dat of die met betrekking
tot civielrechtelijke sancties redelijkerwijze kan vermoeden dat deze handeling
inbreuk op een recht onder het WCT-verdrag of de Herziene Berner Conventie
tot gevolg zal hebben, mogelijk zal maken, zal vergemakkelijken of verhullen.
Als zodanig worden genoemd:a. het zonder toestemming verwijderen of wijzigen van in elektronische
vorm opgeslagen informatie over het beheer van rechten; enb. het zonder toestemming verspreiden, importeren voor verspreiding, uitzenden
via de radio of het mededelen aan het publiek van (exemplaren van) werken
in de wetenschap dat in elektronische vorm opgeslagen informatie over het
beheer van de rechten zonder toestemming is gewijzigd of verwijderd.Artikel 12, tweede lid, van het WCT-verdrag geeft een nadere omschrijving
van het begrip «informatie over het beheer van rechten». Daaronder
wordt verstaan informatie die het werk, de auteur ervan, of de persoon die
enig recht op het werk heeft, identificeert, of informatie over de voorwaarden
waaronder het werk mag worden gebruikt. Daartoe behoren ook alle getallen
of codes waaruit die informatie bestaat. Voorwaarde is wel dat een van deze
informatiebestanddelen aan een exemplaar van het werk is gehecht of via een
mededeling aan het publiek van een werk kenbaar wordt.Een bij artikel 12 van het WCT-verdrag behorende interpretatieve verklaring
verduidelijkt dat de uitdrukking «inbreuk op een recht uit hoofde van
dit verdrag of de Berner Conventie» zowel exclusieve als vergoedingsrechten
omvat. Verder zien de verdragspartijen ervan af om stelsels inzake het beheer
van rechten uit te werken of toe te passen die ertoe zouden kunnen leiden
dat formaliteiten worden opgelegd die onverenigbaar zijn met het WCT-verdrag
of de Herziene Berner Conventie en waardoor het vrij verkeer van goederen
zou worden verhinderd of het genot van auteursrechten onder het WCT-verdrag
zou worden belemmerd.Artikel 7 van Richtlijn nr. 2001/29/EG geeft nader uitwerking aan artikel
12 van het WCT-verdrag. Het wetsvoorstel ter implementatie daarvan voorziet,
onder meer, in de introductie van een nieuw artikel 29b in de Auteurswet 1912.
Met de inwerkingtreding daarvan zal de Nederlandse wetgeving niet alleen richtlijnconform,
maar ook «WCT-conform» zijn.Artikel 13Artikel 13 van het WCT-verdrag regelt de toepassing in de tijd, en verklaart
artikel 18 van de Herziene Berner Conventie van overeenkomstige toepassing
op de bescherming waarin het WIPO-auteursrechtverdrag voorziet.Artikel 14Deze verdragsbepaling ziet op de handhaving van auteursrechten. Aan hetgeen
hierover al in paragraaf 4.4 van deze nota is opgemerkt, kan worden toegevoegd
dat artikel 14, eerste lid, van het WCT-verdrag in feite een instructienorm
bevat: de verdragspartijen zijn verplicht «de nodige maatregelen»
te nemen om de toepassing van het WCT-verdrag te verzekeren. In het bijzonder,
aldus artikel 14, tweede lid, van het WCT-verdrag, moet worden of zijn voorzien
in procedures tot handhaving van auteursrechten waarmee doeltreffend kan worden
opgetreden tegen inbreuken op de door het WCT-verdrag toegekende rechten.
Daartoe behoren ook maatregelen om op korte termijn inbreuken te voorkomen
evenals afschrikwekkende maatregelen tegen verdere inbreuken. Een onderscheid
tussen strafrecht, bestuursrecht en civiel recht wordt daarbij niet gemaakt.
De aangesloten landen blijven in dit opzicht volledig vrij.Vanuit mondiale optiek vormt deze bepaling een belangrijk kader voor de
piraterijbestrijding, zowel in de analoge als in de digitale wereld. In algemene
zin sluit artikel 14 van het WCT-verdrag aan bij hetgeen omtrent handhavingskwesties
al in artikel 41, eerste lid, van de TRIPS-Overeenkomst was bepaald. Niettemin
kan tevens worden geconstateerd dat de in het WCT-verdrag opgenomen handhavingsnormen
algemener geformuleerd en daarmee minder specifiek zijn dan die
welke voortvloeien uit de artikelen 41 tot en met 62 van de TRIPS-Overeenkomst.De huidige bepalingen in Hoofdstuk II van de Auteurswet 1912 over de strafrechtelijke
en civielrechtelijke handhavingsmogelijkheden in het auteursrecht volstaan
op zich al om recht te doen aan artikel 14 van het WCT-verdrag, zeker als
daarbij de kort-geding mogelijkheden uit het Wetboek van burgerlijke rechtsvordering
worden betrokken. Het primaat van de civielrechtelijke handhaving in het auteursrecht
komt tot uitdrukking in het wetsvoorstel tot implementatie van Richtlijn nr.
2001/29/EG (Kamerstukken 2001/02, 28 482). Ter uitvoering van de artikelen
6 en 7 van de richtlijn worden twee bijzondere onrechtmatige daadsbepalingen
voorgesteld, te weten de artikelen 29a en 29b Auteurswet 1912, die specifiek
zien op het omzeilen van technische (beschermings)maatregelen. Dit onderlinge
samenstel van civiel- en strafrechtelijke bepalingen verzekert in voldoende
mate de naleving van artikel 14 van het WCT-verdrag.Artikelen 15 tot en met 25 \ {begin }Deze artikelen van
het WCT-verdrag bevatten bepalingen van in hoofdzaak institutionele en administratieve
aard. Voorzien wordt in de oprichting van een Algemene Vergadering (artikel
15), terwijl het Internationaal Bureau van de WIPO de administratieve taken
verricht (artikel 16). Verder is in de mogelijkheid van toetreding door de
Europese Gemeenschap voorzien (artikel 17), terwijl ten aanzien van dit erdrag
geen voorbehouden kunnen worden gemaakt (artikel 22).6.2 Het verdrag inzake uitvoeringen en fonogrammen (WPPT-verdrag)Artikel 1Deze bepaling regelt de verhouding tussen het WPPT-verdrag en andere verdragen.
Allereerst wordt geen afbreuk gedaan aan bestaande internationale verplichtingen
die de aangesloten staten onderling zijn aangegaan krachtens het Verdrag van
Rome. Verder laat het WPPT-verdrag de bescherming van het auteursrecht op
werken van letterkunde en kunst onverlet. Daarmee is duidelijk de verhouding
bepaald tussen het WPPT-verdrag enerzijds en, bijvoorbeeld, het WCT-verdrag
en de Herziene Berner Conventie anderzijds. Ten slotte is in algemene zin
bepaald dat het WPPT-verdrag niet in verband staat met andere verdragen, en
geen afbreuk doet aan de rechten en plichten die daaruit voortvloeien. In
dit verband kan met name worden gedacht aan de TRIPS-Overeenkomsten.Een interpretatieve verklaring bij artikel 1, tweede lid, van het WPPT-verdrag
geeft aan dat hierin de verhouding wordt verduidelijkt tussen, enerzijds,
de naburige rechten op fonogrammen uit hoofde van dit verdrag en, anderzijds,
het auteursrecht op de in de fonogrammen belichaamde werken. Zie voor deze
en soortgelijke verklaringen rubriek J van Trb. 2003, 162. Als in bepaalde
omstandigheden bij fonogrammen zowel de toestemming van de auteur als van
de uitvoerend kunstenaar of producent is vereist, houdt het toestemmingsvereiste
van de een niet op te bestaan als de ander toestemming heeft gegeven, en omgekeerd.
Verder belet artikel 1, tweede lid, van het WPPT-verdrag de aangesloten verdragspartijen
niet om uitvoerende kunstenaars of fonogrammenproducenten verdergaande uitsluitende
rechten toe te kennen dan die welke op grond van het verdrag moeten worden
toegekend. In zoverre creëert het WPPT-verdrag slechts een minimumbescherming.Artikel 2Deze bepaling geeft een definitie van, achtereenvolgens, de begrippen
«uitvoerende kunstenaar», «fonogram», «vastlegging»,
«producent van een fonogram», «publicatie»,
«uitzending» en «mededeling aan het publiek». Belangrijk
is de constatering dat in deze definitiebepalingen en het verdrag ligt besloten
dat de bescherming van uitvoerende kunstenaars beperkt is tot op fonogrammen
opgenomen werken, zoals muziek. De bescherming van uitvoerende kunstenaars
in audiovisuele producties valt buiten het bereik van het verdrag.Twee interpretatieve verklaringen met betrekking tot de onderdelen b en
e van artikel 2 verduidelijken de reikwijdte van het begrippenkader. Uit de
definitie van fonogram als bedoeld in artikel 2, onder b, van het WPPT-verdrag
mag niet worden afgeleid dat rechten op fonogrammen op enigerlei wijze worden
beïnvloed door de opname daarvan in een cinematografisch of ander audiovisueel
werk. Bijgevolg beïnvloedt de incorporatie van een fonogram in bijvoorbeeld
een film de regeling van het fonogrammenrecht niet. Verder zien de begrippen
«het origineel en kopieën» alsmede «exemplaren»
uitsluitend op vastgelegde exemplaren die als tastbare voorwerpen in het verkeer
kunnen worden gebracht, zoals cd's, dvd's, videocassettes en dergelijke.De in artikel 2 van het WPPT-verdrag gegeven definities zijn in belangrijke
mate ontleend aan artikel 3 van het Verdrag van Rome inzake de bescherming
van uitvoerende kunstenaars, fonogrammenproducenten en omroeporganisaties.
Nieuw is echter het met name voor ontwikkelingslanden niet onbelangrijke feit
dat de bescherming van uitvoerende kunstenaars zich krachtens artikel 2, onder
a, van het WPPT-verdrag mede uitstrekt tot «uitdrukkingen van folklore».
De hiervoor noodzakelijke aanpassing van de Wet op de naburige rechten is
voorzien in de tweede nota van wijziging bij het wetsvoorstel ter implementatie
van Richtlijn nr. 2001/29/EG (Kamerstukken II 2002/03, 28 482, nr. 9).Artikel 3Hierin is bepaald dat de bescherming van het WPPT-verdrag zich uitstrekt
tot uitvoerende kunstenaars en fonogrammenproducenten die onderdaan zijn van
andere verdragsluitende partijen. Daaronder worden, aldus het tweede lid,
verstaan de uitvoerende kunstenaars of fonogrammenproducenten die, met inachtneming
van de definitiebepalingen uit het WPPT-verdrag, aanspraak zouden kunnen maken
op de bescherming van het Verdrag van Rome, als alle verdragsluitende partijen
bij het WPPT-verdrag partij bij het Verdrag van Rome zouden zijn. Een interpretatieve
verklaring bij artikel 3 WPPT-verdrag stelt buiten twijfel dat het begrip
«onderdaan van een Verdragsluitende Staat» voor de toepassing
van het WPPT-verdrag op aangesloten internationale organisaties, zoals de
Europese Gemeenschap, mede ziet op onderdanen van de landen die lid van die
organisaties zijn. Ook onderdanen van de lidstaten van de Europese Unie kunnen
daarom, als het WPPT-verdrag door de Europese Gemeenschap zal zijn geratificeerd,
aanspraak maken op de bescherming van dit verdrag.Artikel 4Nationale behandeling vormt een belangrijk element van vele verdragen
op het gebied van het auteursrecht en de naburige rechten. Daarom bepaalt
artikel 4, eerste lid, van het WPPT-verdrag dat de verdragsstaten aan onderdanen
van andere verdragsluitende partijen de behandeling geven, die zij verlenen
aan eigen onderdanen met betrekking tot de uitsluitende rechten die in het
WPPT-verdrag worden toegekend en het recht op een billijke vergoeding, zoals
bedoeld in artikel 15 van het WPPT-verdrag.De plicht tot «national treatment» is overigens ingevolge
artikel 4, tweede lid, van het WPPT-verdrag niet van toepassing voor zover
een verdragspartij een voorbehoud heeft gemaakt krachtens artikel 15, derde
lid, van het WPPT-verdrag ten aanzien van het recht van uitvoerende kunstenaars
en fonogrammenproducenten op een billijke vergoeding voor het (in)directe
gebruik van commerciële fonogrammen voor uitzending of mededeling aan
het publiek (vgl. nader hieronder, paragraaf 7).Artikel 5Hoofdstuk II van het WPPT-verdrag, bestaande uit de artikelen 5 tot en
met 10, betreft de rechten van uitvoerende kunstenaars. Het WPPT-verdrag verleent
uitvoerende kunstenaars naast exploitatierechten ook morele rechten. Daarbij
gaat het, aldus artikel 5, eerste lid, allereerst om de aanspraak van de uitvoerende
kunstenaar, ter zake van hoorbare live-uitvoeringen of op fonogrammen vastgelegde
uitvoeringen, op vermelding als uitvoerende van de uitvoeringen, tenzij de
wijze waarop de uitvoering wordt gebruikt weglating ervan vereist. Verder
heeft de uitvoerende kunstenaar het recht om zich te verzetten tegen iedere
misvorming, verminking of andere wijziging van zijn uitvoeringen die zijn
reputatie zouden kunnen schaden. Deze morele rechten zijn onafhankelijk van
de exploitatierechten, en kunnen ook na overdracht daarvan worden ingeroepen.Op grond van het tweede lid blijven de morele rechten van de uitvoerend
kunstenaar ook na zijn overlijden gehandhaafd, tenminste tot het verval van
de exploitatierechten. Zij kunnen alsdan worden uitgeoefend door de personen
of instellingen die daartoe bevoegd zijn volgens de wetgeving van de verdragsluitende
partij waar bescherming wordt ingeroepen. Hiervan kan echter worden afgeweken,
als de wetgeving van een tot het WPPT-verdrag toetredende staat op dat moment
nog niet voorziet in een bescherming van morele rechten na zijn overlijden.Artikel 5, derde lid, van het WPPT-verdrag bepaalt dat de rechtsmiddelen
tot waarborging van de aan uitvoerende kunstenaars toegekende morele rechten
worden beheerst door de wetgeving van de verdragsluitende partij waar de bescherming
wordt ingeroepen.De in artikel 5 van het WPPT-verdrag toegekende morele rechten zijn thans
verankerd in artikel 5 van de Wet op de naburige rechten. Zoals de Tweede
Kamer al is bericht, ligt het beschermingsniveau van het WPPT-verdrag in dit
opzicht iets lager dan in Nederland en vrijwel alle andere landen van de EG
(Kamerstukken II 1996/97, 25 154, nr. 3). Bekrachtiging van het WPPT-verdrag
brengt daarom ten aanzien van de morele rechten geen noodzaak tot wetswijziging
met zich mee.Artikel 6Uitvoerende kunstenaars hebben ter zake van hun niet vastgelegde uitvoeringen
het uitsluitend recht om toestemming te geven voor de vastlegging ervan alsmede
voor de uitzending en mededeling ervan aan het publiek, behalve als het een
al uitgezonden uitvoering betreft. Deze exploitatierechten van uitvoerende
kunstenaars liggen al besloten in artikel 2 van de Wet op de naburige rechten.Artikel 7Ten aanzien van het reproductierecht bepaalt dit artikel dat uitvoerende
kunstenaars het uitsluitende recht hebben om toestemming te geven voor de
(in)directe reproductie van hun op fonogrammen vastgelegde uitvoeringen, op
welke wijze en in welke vorm dan ook. Dit ruim geformuleerde reproductierecht
is blijkens de bijbehorende interpretatieve verklaring ten volle van toepassing
in de digitale omgeving en op het gebruik van uitvoeringen en fonogrammen
in digitale vorm. Het opslaan in digitale vorm van een beschermde uitvoering
of een beschermd fonogram in een elektronisch medium vormt een reproductie
in de zin van artikel 7. Muziekgebruik op en via Internet is bijgevolg nabuurrechtelijk
beschermd.Artikel 2 van Richtlijn nr. 2001/29/EG vormt de communautaire vertaling
van het in artikel 7 van het WPPT-verdrag verankerde reproductierecht. Ter
implementatie daarvan wordt het begrip «reproduceren» van artikel
1 van de Wet op de naburige rechten nader ingekleurd (Kamerstukken
II 2001/02, 28 482). In combinatie met het in artikel 2 van de Wet op
de naburige rechten al voorziene reproductierecht van de uitvoerende kunstenaar
wordt voldaan aan de verplichtingen uit het WPPT-verdrag.Artikel 8Naast morele rechten en het reproductierecht beschikken uitvoerende kunstenaars
ook over een verspreidings- of distributierecht. Dat is ingevolge artikel
8, eerste lid, van het WPPT-verdrag het uitsluitende recht van uitvoerende
kunstenaars om toestemming te geven voor het door verkoop of andere eigendomsovergang
voor het publiek beschikbaar stellen van het origineel van hun uitvoeringen
vastgelegd op fonogrammen, en van reproducties daarvan. Dit laat, aldus het
tweede lid, de vrijheid van de verdragspartijen onverlet om de voorwaarden
te bepalen waaronder het verspreidingsrecht uitgeput zal zijn. Deze bepaling
kent een duidelijk compromiskarakter: wereldwijde uitputting als uitgangspunt,
met de vrijheid voor de verdragspartijen om dit na de eerste verkoop of overdracht
anders te regelen.Artikel 8, tweede lid, van het WPPT-verdrag is nagenoeg identiek aan artikel
6, tweede lid, van het WCT-verdrag. In de toelichting bij deze laatste bepaling
is al aangegeven dat in Richtlijn nr. 2001/29/EG ten aanzien van het auteursrecht
is gekozen voor het beginsel van communautaire uitputting. Voor de naburige
rechten volgde dit al uit artikel 9, tweede lid, van Richtlijn nr. 92/100/EEG
betreffende het verhuurrecht, het uitleenrecht en bepaalde naburige rechten
op het gebied van de intellectuele eigendom. Dienovereenkomstig is het beginsel
van communautaire uitputting opgenomen in de artikelen 2, tweede lid, (uitvoerende
kunstenaars) en 6, tweede lid, (fonogrammenproducenten) van de Wet op de naburige
rechten. Ratificatie brengt daarom geen noodzaak tot wetswijziging met zich
mee.Artikel 9De in dit artikel voorziene regeling van het verhuurrecht stemt in vergaande
mate overeen met de regeling ervan in artikel 7, eerste en derde lid, van
het WCT-verdrag. In aanvulling op hetgeen daaromtrent al is opgemerkt, kan
worden aangetekend dat dit het uitsluitende recht van de uitvoerende kunstenaar
vormt om toestemming te verlenen voor de commerciële verhuur aan het
publiek van het origineel van hun op fonogrammen vastgelegde uitvoeringen
en kopieën daarvan, ook na verspreiding ervan door of met toestemming
van de rechthebbende. Daarmee wordt in feite de in artikel 14 van de TRIPS-Overeenkomst
neergelegde standaard aanvaard.In Nederland is het verhuurrecht van uitvoerende kunstenaars met name
geregeld in artikel 2, eerste lid, onderdeel c (uitvoerende kunstenaars) van
de Wet op de naburige rechten. Het betreft hier een nadere uitwerking van
Richtlijn nr. 92/100/EEG. Aanpassing van de Nederlandse wetgeving is daarom
niet nodig (Kamerstukken II 1996/97, 25 154, nr. 3).Artikel 10Het beschikbaarstellingsrecht geeft uitvoerende kunstenaars het uitsluitende
recht om toestemming te verlenen voor het zodanig per draad of draadloos beschikbaar
stellen van hun op fonogrammen vastgelegde uitvoeringen, dat deze voor leden
van het publiek toegankelijk zijn vanaf een door hen gekozen plaats en op
een door hen gekozen tijdstip. Dit verbodsrecht sluit nauw aan bij hetgeen
daaromtrent in artikel 8 van het WCT-verdrag is bepaald.De strekking is om het individueel toegankelijk maken van opnamen via
zogenoemde «audio-on-demand» diensten, bijvoorbeeld via Internet
of de kabel, te onderscheiden van de andere immateriële openbaarmakingsvormen,
die in het systeem van de naburige rechten, zoals bijvoorbeeld neergelegd
in artikel 12 van het Verdrag van Rome en artikel 7 van de Wet op de naburige
rechten, aan een vergoedingsregeling en niet, zoals krachtens artikel 10 van
het WPPT-verdrag, aan een verbodsrecht van de uitvoerende kunstenaar zijn
onderworpen. Bijgevolg zal de individuele aanlevering op verzoek van geluidsopnamen
voortaan aan een verbodsrecht van de uitvoerende kunstenaar zijn onderworpen.Artikel 7 van de Wet op de naburige rechten kent voor de openbaarmaking
van commerciële fonogrammen nog geen verbodsrecht, maar slechts een vergoedingsrecht.
De daartoe benodigde wetswijziging maakt al deel uit van het wetsvoorstel
tot implementatie van Richtlijn nr. 2001/29/EG, dat in artikel 3 een op artikel
10 van het WPPT-verdrag geënt beschikbaarstellingsrecht voor uitvoerende
kunstenaars kent (Kamerstukken II 2001/02, 28 482). Het op individueel
toegankelijke wijze ter beschikking stellen van commerciële fonogrammen
zal op grond van dit voorstel aan de beschikkingsmacht van de individuele
uitvoerende kunstenaar zijn overgelaten. Het staat hun uiteraard vrij de uitoefening
van het beschikbaarstellingsrecht collectief te organiseren, bijvoorbeeld
via inschakeling van de Stichting Exploitatie Naburige Rechten (Sena).Artikel 11Hoofdstuk III van het WPPT-verdrag, bestaande uit de artikelen 11 tot
en met 14, heeft betrekking op de rechten van fonogrammenproducenten. Ten
aanzien van het reproductierecht bepaalt artikel 11 van het WPPT-verdrag,
overeenkomstig de regeling in artikel 7 van het WPPT-verdrag voor uitvoerende
kunstenaars, dat fonogrammenproducenten het uitsluitende recht hebben om toestemming
te geven voor de (in)directe reproductie van hun fonogrammen, op welke wijze
en in welke vorm dan ook. Een dergelijk ruim geformuleerd reproductierecht
was nog niet voorzien in het Verdrag van Rome. Het reproductierecht geldt
blijkens de bijbehorende interpretatieve verklaring onverkort in de digitale
omgeving, en met name bij het gebruik van uitvoeringen en fonogrammen in digitale
vorm. Het opslaan in digitale vorm van een beschermde uitvoering of een beschermd
fonogram in een elektronisch medium vormt een reproductie in de zin van artikel
11 van het WPPT-verdrag. Ook fonogrammenproducenten delen daarom in de nabuurrechtelijke
bescherming van muziekgebruik op en via Internet.Artikel 2 van Richtlijn nr. 2001/29/EG vormt de communautaire weerslag
van, onder meer, het in artikel 11 van het WPPT-verdrag verankerde reproductierecht.
Ter implementatie daarvan is toevoeging van een nieuw onderdeel m aan artikel
1 van de Wet op de naburige rechten voorgesteld, waarin het begrip «reproduceren»
nader wordt gedefinieerd. Daarmee zal de Nederlandse wetgeving geheel overeenstemmen
met artikel 11 van het WPPT-verdrag (Kamerstukken II 2001/02, 28 482).Artikel 12Het verspreidingsrecht van fonogrammenproducenten is op een wijze geregeld,
die nagenoeg identiek is aan het in artikel 8 van het WPPT-verdrag geregelde
distributierecht van uitvoerende kunstenaars. Hetzelfde geldt voor de vraag
naar de uitputting van het verspreidingsrecht. Daarom zij verwezen naar hetgeen
hieromtrent bij de toelichting op artikel 8 van het WPPT-verdrag al is opgemerkt,
waarbij nog zij aangetekend dat het thans in artikel 6, tweede lid, van de
Wet op de naburige rechten voorziene regime van communautaire uitputting strookt
met artikel 12 van het WPPT-verdrag en met artikel 9, tweede lid, van Richtlijn
nr. 92/100/EEG.Artikel 13Evenals uitvoerende kunstenaars, beschikken ook fonogrammenproducenten
over een recht van verhuur. Daarbij gaat het ook hier om het uitsluitende
recht om toestemming te verlenen voor de commerciële verhuur
aan het publiek van originele fonogrammen en exemplaren daarvan, ook na de
verspreiding door of met instemming van de producent. In feite wordt daarmee
aan fonogrammenproducenten een zelfde recht gegeven, als in artikel 9 van
het WPPT-verdrag is voorzien voor uitvoerende kunstenaars. Daarmee geldt de
in artikel 14 van de TRIPS-Overeenkomst neergelegde standaard eveneens voor
fonogrammenproducenten.In Nederland is het verhuurrecht van fonogrammenproducenten met name geregeld
in artikel 6, eerste lid, onderdeel b, van de Wet op de naburige rechten.
Het gaat daarbij om een nadere uitwerking van Richtlijn nr. 92/100/EEG. Zoals
de Kamer al is medegedeeld, is een nadere aanpassing van de Nederlandse wetgeving
aan het WPPT-verdrag hier niet nodig (Kamerstukken II 1996/97, 25 154,
nr. 3).Artikel 14Fonogrammenproducenten hebben verder het uitsluitende recht om toestemming
te verlenen voor het zodanig per draad of draadloos beschikbaar stellen voor
het publiek van fonogrammen, dat deze toegankelijk zijn vanaf een individueel
gekozen plaats en op een zelf gekozen tijdstip. De formulering van het beschikbaarstellings-
of «making available»-recht als een verbodsrecht komt overeen
met het in artikel 10 van het WPPT-verdrag opgenomen beschikbaarstellingsrecht
van uitvoerende kunstenaars. De strekking is ook hier om het individueel toegankelijk
maken van geluidsopnamen via zogenaamde «audio-on-demand» diensten,
bijvoorbeeld via Internet of de kabel, te onderscheiden van de andere immateriële
openbaarmakingsvormen, die in het systeem van de naburige rechten aan een
vergoedingsregeling en niet, zoals krachtens artikel 14 van het WPPT-verdrag,
aan een verbodsrecht zijn onderworpen.Artikel 7 van de Wet op de naburige rechten kent voor de openbaarmaking
van commerciële fonogrammen nog geen verbodsrecht, maar slechts een vergoedingsrecht.
De noodzakelijke wetswijziging op dit punt is al voorzien in het wetsvoorstel
tot implementatie van Richtlijn nr. 2001/29/EG, die in artikel 3 een op artikel
14 van het WPPT-verdrag geënt beschikbaarstellingsrecht voor fonogrammenproducenten
kent (Kamerstukken II 2001/02, 28 486).Artikel 15Gemeenschappelijke bepalingen voor zowel uitvoerende kunstenaars als fonogrammenproducenten
zijn opgenomen in Hoofdstuk IV van het WPPT-verdrag. Artikel 15 van het WPPT-verdrag
betreft het vergoedingsrecht voor uitzending en mededeling aan het publiek.
Uitvoerende kunstenaars en fonogrammenproducenten hebben in beginsel recht
op één enkele billijke vergoeding voor het (in)directe gebruik
van commerciële fonogrammen ten behoeve van uitzending of mededeling
aan het publiek. Het tweede lid bevat enkele discretionaire bevoegdheden voor
de verdragsstaten ten aanzien van de vraag of daartoe de uitvoerende kunstenaar,
de fonogrammenproducent dan wel beide zijn gerechtigd, en hoe er gehandeld
zou moeten worden als er over de verdeling van de billijke vergoeding geen
overeenstemming bestaat tussen uitvoerend kunstenaar en fonogrammenproducent.
In dit verband worden, aldus artikel 15, vierde lid, fonogrammen ook dan geacht
te zijn gepubliceerd voor commerciële doeleinden, als zij voor leden
van het publiek toegankelijk zijn vanaf een door hen gekozen plaats en op
een individueel te bepalen tijdstip.Blijkens de interpretatieve verklaringen bij artikel 15 van het WPPT-verdrag
geeft deze regeling, bij gebreke aan overeenstemming daarover, geen uitputtend
antwoord op de vraag in welke omvang rechten van uitzending en openbaarmaking
dienen toe te komen aan fonogrammenproducenten en uitvoerende kunstenaars
in het digitale tijdperk. Het WPPT-verdrag schept, met andere
woorden, geen exclusieve rechten voor«digitale broadcasting»,
waarbij omroepsignalen via nieuwe technologieën worden verspreid. Daarbij
kan onder meer worden gedacht aan abonnee-tv en «multichannel broadcasting».
Wel maakt het WPPT-verdrag het mogelijk een recht op een billijke vergoeding
toe te kennen aan uitvoerders van folklore en producenten van fonogrammen
waarop folklore is opgenomen, als deze fonogrammen niet met een winstoogmerk
openbaar zijn gemaakt.Het recht op een vergoeding voor uitzending en mededeling aan het publiek
was al geregeld in artikel 8 van Richtlijn nr. 92/100/EEG . Deze regeling,
die strookt met artikel 15 van het WPPT-verdrag, is ingevolge artikel 4 van
Richtlijn nr. 93/83/EEG van overeenkomstige toepassing op openbaarmaking via
satelliet. Beide richtlijnen zijn inmiddels omgezet in de Wet op de naburige
rechten, zodat ratificatie van het WPPT-verdrag ook hier geen noodzaak tot
wetswijziging meebrengt.Artikel 16In algemene zin is ten aanzien van beperkingen en uitzonderingen op de
naburige rechten van uitvoerende kunstenaars en fonogrammenproducenten bepaald
dat verdragspartijen in gelijkwaardige beperkingen en uitzonderingen kunnen
voorzien als in hun nationale wetgeving is geschied met betrekking tot het
auteursrecht. Artikel 16, tweede lid, van het WPPT-verdrag verbindt daaraan
echter de tot de wetgever gerichte «drie-stappen-toets»: beperkingen
en uitzonderingen op de naburige rechten zijn beperkt tot a) bijzondere gevallen,
b) waarin geen afbreuk wordt gedaan aan de normale exploitatie van de uitvoering
of een fonogram en c) de rechtmatige belangen van de uitvoerende kunstenaar
of fonogrammenproducent niet op ongerechtvaardigde wijze worden geschaad.
De beperkingen op de naburige rechten zijn, aldus een bijbehorende interpretatieve
verklaring, volledig van toepassing in de digitale omgeving, in het bijzonder
ook op het gebruik van uitvoeringen en fonogrammen in digitale vorm. Een tweede
interpretatieve verklaring verduidelijkt dat de verklaring ten aanzien van
beperkingen en uitzonderingen bij artikel 10 van het WCT-verdrag van overeenkomstige
toepassing is op de uitzonderingen en beperkingen op de naburige rechten ingevolge
het WPPT-verdrag.Het WPPT-verdrag laat het in Nederland bestaande stelsel van uitzonderingen
en beperkingen krachtens de Wet op de naburige rechten onverlet (Kamerstukken
II 1996/97, 25 154, nr. 3). Daar komt bij, dat artikel 16 van het WPPT-verdrag
nader en in menig opzicht verdergaand is uitgewerkt in artikel 5 van Richtlijn
nr. 2001/29/EG. Het al ingediende wetsvoorstel ter implementatie van deze
richtlijn voorziet in een dienovereenkomstige wijziging van de artikelen 10
en 11 van de Wet op de naburige rechten (Kamerstukken II 2001/02, 28 486).Artikel 17De duur van de door het WPPT-verdrag aan uitvoerende kunstenaars toegekende
bescherming bedraagt minstens vijftig jaar, vanaf het einde van het jaar waarin
de uitvoering op fonogram is vastgelegd. Voor fonogrammenproducenten geldt
eveneens een minimale beschermingsduur van vijftig jaar, te rekenen vanaf
het eind van het jaar waarin het fonogram openbaar is gemaakt of, bij gebreke
daarvan, vanaf het einde van het jaar waarin de vastlegging is vervaardigd.
Deze regeling van de beschermingsduur komt in wezen overeen met artikel 3,
eerste en tweede lid, van Richtlijn nr. 93/98/EEG, zoals gewijzigd bij artikel
11, tweede lid, van Richtlijn nr. 2001/29/EG, alsmede met het regime ten aanzien
van de beschermingsduur dat is vastgelegd in artikel 12, eerste en tweede
lid, van de Wet op de naburige rechten.Artikel 18De ontwikkeling van de techniek zal rechthebbenden meer en meer in staat
stellen om gebruik te maken van technische voorzieningen ter voorkoming of
beperking van handelingen waarvoor geen toestemming is verleend of die rechtens
niet geoorloofd zijn. Gedacht kan worden aan encryptie- en kopieercontroletechnieken,
die een gebruiker kunnen beletten beschermd materiaal te kopiëren of
anderszins te gebruiken. Verschillende standaarden bestaan al of zijn in een
(ver)gevorderd stadium van ontwikkeling, zoals voor het transport van (omroep)signalen
via kabel-, satelliet- en breedbandnetwerken alsmede voor het (digitaal) leveren
en/of afspelen van dvd's. Het al genoemde rapport «Auteursrecht in de
informatiemaatschappij», schetst in dit verband nadrukkelijk een toekomstscenario.
Omzeiling van technische voorzieningen kan uiteraard tot schade voor de rechthebbenden
leiden. Daarom verplicht artikel 18 van het WPPT-verdrag ertoe om in een passende
rechtsbescherming en doeltreffende rechtsmiddelen te voorzien, om te voorkomen
dat technische voorzieningen onwerkzaam worden gemaakt.Artikel 6 van Richtlijn nr. 2001/29/EG werkt de in het WPPT-verdrag vrij
algemeen geformuleerde verplichtingen inzake technische voorzieningen nader
uit. Lidstaten moeten in een passende rechtsbescherming voorzien tegen het
omzeilen van doeltreffende technische voorzieningen door iemand die weet of
in redelijkheid hoort te weten dat hij aldus handelt. Omdat het beschermingsniveau
onvoldoende zou zijn als slechts het daadwerkelijk omzeilen onrechtmatig zou
zijn, moet tevens worden gezorgd voor een doelmatige rechtsbescherming tegen
allerlei (voorbereidende) handelingen die er primair toe strekken om omzeiling
mogelijk te maken dan wel te stimuleren. Het gaat daarbij onder meer om de
verkoop, verhuur, reclame-uitingen en dienstverrichting die de omzeiling van
technische beschermingsmaatregelen stimuleren, aanprijzen of daartoe in het
bijzonder ontworpen, geproduceerd of aangepast zijn.Het wetsvoorstel ter implementatie van Richtlijn nr. 2001/29/EG voorziet
in een vrijwel letterlijke overname van artikel 6 van de richtlijn. Daartoe
is een wijziging voorgesteld van de artikelen 1, onderdeel o, en 19 van de
Wet op de naburige rechten (Kamerstukken II 2001/02, 28 486).Artikel 19Nieuwe technologische ontwikkelingen maken het niet alleen mogelijk om
nabuurrechtelijke aanspraken langs elektronische weg te beschermen, maar brengen
langzamerhand ook het digitaal beheer van rechten binnen het bereik. Artikel
19 van het WPPT-verdrag verbiedt daarom, kort gezegd, het (deels) verwijderen
van elektronische informatie over de nabuurrechtelijke status van een vastgelegde
uitvoering of fonogram, voor zover deze informatie met een werk verbonden
is. Zoals ook blijkt uit het rapport «Auteursrecht in de Informatiemaatschappij»,
bestaat er een gerede verwachting dat het digitale rechtenbeheer (electronic copyright management systems) een toenemende rol zal
gaan spelen bij beveiligde en geautoriseerde informatietransacties via Internet.
In dit toekomstscenario komen allerhande fonogrammen, technisch beveiligd
en voorzien van gebruikslicenties, voor iedere betalende gebruiker via Internet
beschikbaar. Het WPPT-verdrag anticipeert in zekere zin op deze verwachte
ontwikkeling.Met inachtneming van de specifieke karakteristieken van naburige rechten,
kan worden vastgesteld dat de in artikel 19 voorziene verplichtingen inzake
informatie betreffende het beheer van rechten inhoudelijk identiek zijn aan
die welke voor het auteursrecht zijn neergelegd in artikel 12 van het WCT-verdrag.
Dat wordt bevestigd door het feit dat de bij artikel 12 van het WCT-verdrag
behorende interpretatieve verklaring mutatis mutandis van toepassing wordt
geacht op artikel 19 van het WPPT-verdrag. Kortheidshalve zij daarom verwezen
naar hetgeen hierover al in de toelichting bij artikel 12 van het WCT-verdrag
is opgemerkt. In aanvulling hierop diene dat artikel 19 van het
WPPT-verdrag nader wordt geconcretiseerd in artikel 7 van Richtlijn nr. 2001/29/EG.
Ter implementatie daarvan is al een nieuw artikel 19b van de Wet op de naburige
rechten voorgesteld (Kamerstukken II 2001/02, 28 486).Artikelen 20 tot en met 23De resterende gemeenschappelijke bepalingen voor uitvoerende kunstenaars
en fonogrammen betreffen meer horizontale aspecten. Als zodanig komen aan
de orde het feit dat het genot en de uitoefening van naburige rechten niet
aan enige formaliteit is gebonden (artikel 20), het verbod tot het maken van
voorbehouden, behoudens ten aanzien van het recht op een billijke vergoeding
(artikel 21), de toepassing in de tijd, meer in het bijzonder de relatie tot
de Herziene Berner Conventie (artikel 22) alsmede de handhaving van de naburige
rechten (artikel 23). Laatstgenoemde bepaling is identiek aan artikel 14 van
het WCT-verdrag, naar de toelichting waarop hier kortheidshalve zij verwezen.Artikelen 24 tot en met 33Deze artikelen van het WPPT-verdrag bevatten bepalingen van vooral administratieve
en institutionele aard. Voorzien wordt in de oprichting van een Algemene Vergadering
(artikel 24), terwijl het Internationaal Bureau van de WIPO de administratieve
taken verricht (artikel 25). Verder is uitdrukkelijk de mogelijkheid van toetreding
door de Europese Gemeenschap voorzien (artikel 26).7. Het belang en de gevolgen van ratificatie voor NederlandBij Raadsbesluit nr. 2000/78/EG van 16 maart 2000 is besloten tot
gezamenlijke ratificatie van beide WIPO-verdragen door de EG en haar lidstaten.
Aan dit besluit ligt de in EG-kader ook nu nog algemeen geaccepteerde vaststelling
ten grondslag dat de door deze WIPO-verdragen geregelde materie niet volledig
binnen de exclusieve externe competentie van de Europese Gemeenschap valt,
maar tevens autonome nationale bevoegdheden regardeert. Daarvan is in ieder
geval sprake ten aanzien van de morele rechten en grote delen van de in communautair
verband niet geharmoniseerde toepassingcriteria, op grond waarvan –
kort gezegd – wordt uitgemaakt welke rechthebbenden wanneer aanspraak
kunnen maken op de door de WIPO-verdragen voorziene rechten. Zonder (mede)ratificatie
door haar lidstaten zou de Europese Gemeenschap niet tot goedkeuring van de
WIPO-verdragen kunnen overgaan. Hieruit volgt tevens dat ratificatie door
Nederland niet alleen gewenst, maar ook noodzakelijk is. Het streven is om
tot gezamenlijke ratificatie over te gaan als Richtlijn nr. 2001/29/EG door
de lidstaten in nationale wetgeving zal zijn omgezet.In termen van wetswijziging is de betekenis van deze verdragen voor Nederland
relatief beperkt; na aanvaarding van het wetsvoorstel ter implementatie van
Richtlijn nr. 2001/29/EG zal de Nederlandse wetgeving geheel voldoen aan de
verplichtingen die uit de beide WIPO-verdragen voortvloeien (Kamerstukken
II 1996/97, 25 154, nr. 3).Dit laat de grote betekenis van de beide WIPO-verdragen onverlet. Zij
betekenen, mondiaal gezien, een belangrijke stap voorwaarts bij de wereldwijde
regulering van auteurs- en nabuurrechtelijke kwesties in de digitale omgeving.
Die vooruitgang komt ook tot uitdrukking in het feit dat beide verdragen,
in afwijking van eerdere verdragen ter zake, nauwelijks de mogelijkheid kennen
om voorbehouden te maken. De mogelijkheid daartoe is uitgesloten onder het
WCT-verdrag, en slechts beperkt toegestaan onder het WPPT-verdrag, namelijk
ten aanzien van het recht van uitvoerende kunstenaars en fonogrammenproducenten
op een billijke vergoeding bij het (in)directe gebruik van voor commerciële
doeleinden openbaar gemaakte fonogrammen voor uitzending of mededeling aan
het publiek (artikel 15, derde lid, juncto artikel 21). Voor
zover daarvan gebruik wordt gemaakt, heeft dit op grond van het beginsel van
materiële wederkerigheid gevolgen voor de plicht tot nationale behandeling
(artikel 4, tweede lid).Zoals al is aangegeven, bestaat er ter zake van uitvoeringen en fonogrammen
een belangrijke samenhang tussen het Verdrag van Rome en het WPPT-verdrag.
Zo houdt het WPPT-verdrag geen afwijking in van bestaande verplichtingen die
verdragspartijen jegens elkaar krachtens het Verdrag van Rome zijn aangegaan
(artikel 1, eerste lid, van het WPPT-verdrag) en knoopt het WPPT-verdrag bij
de invulling van het ter afbakening van de kring van rechthebbende uitvoerende
kunstenaars en fonogrammenproducenten gebruikte begrip «onderdanen van
andere Verdragsluitende Partijen» nauw aan bij het Verdrag van Rome
(artikel 3, tweede lid, WPPT-verdrag).Bij de ratificatie van het Verdrag van Rome zijn door het Koninkrijk twee
voorbehouden gemaakt, overeenkomstig artikel 16, eerste lid, onderdeel a),
onder iii) en iv) van dit verdrag (Trb. 1993, 133). Daarbij is allereerst
aangegeven dat het Koninkrijk artikel 12 van het Verdrag van Rome inzake de
aanspraak van uitvoerende kunstenaars en fonogrammenproducenten op een billijke
vergoeding bij de openbaarmaking van een commercieel fonogram niet zal toepassen
op fonogrammen waarvan de producent geen onderdaan is van een andere verdragsluitende
staat. Voorts is de zogenaamde materiële wederkerigheidsclausule als
voorbehoud opgenomen. Daaromtrent is bij de ratificatie aangegeven dat fonogrammen,
waarvan de producent onderdaan is van een staat die is aangesloten bij het
Verdrag van Rome, in omvang en duur de bescherming genieten, die deze laatste
staat verleent aan fonogrammen die voor de eerste keer zijn vastgelegd door
een onderdaan van het Koninkrijk (Rijkswet van 25 mei 1990 houdende goedkeuring
van het op 26 oktober 1961 te Rome tot stand gekomen internationaal Verdrag
inzake de bescherming van uitvoerende kunstenaars, producenten van fonogrammen
en omroeporganisaties, Stb. 303). Dit voorbehoud heeft de strekking te voorkomen
dat verdragsluitende staten, zoals het Koninkrijk, die een volledige toepassing
van artikel 12 van het Verdrag van Rome hebben aanvaard en daarmee een recht
op een billijke vergoeding voor het secundair gebruik van fonogrammen kennen,
worden benadeeld ten opzichte van verdragspartijen die de toepassing van dit
artikel uitsluiten of beperken.Ten aanzien van het WPPT-verdrag kan worden vastgesteld dat van de 42
staten die per 21 juli 2003 tot dit verdrag waren toegetreden, alleen
Chili, Japan en de Verenigde Staten een voorbehoud hebben gemaakt (Trb. 2003,
162). Het Chileense voorbehoud benadrukt het belang van materiële wederkerigheid,
en beperkt het vergoedingsrecht voor uitzending en mededeling aan het publiek
tot «direct uses of phonograms published for commercial purposes for
broadcasting or for any comunication to the public». Het Amerikaanse
voorbehoud komt er in essentie op neer dat het vergoedingsrecht van uitvoerende
kunstenaars en fonogrammenproducenten wordt erkend ten aanzien van uitzendingen
en mededelingen aan het publiek langs digitale weg voor ontvangst waarvan
een (in)directe tegemoetkoming wordt verlangd, alsmede voor heruitzendingen
en «digital phonorecord deliveries», overeenkomstig het nationale
recht. Bijgevolg worden deze zogenaamde secundaire rechten in de digitale
omgeving voor een belangrijk deel door de Verenigde Staten erkend. Het Japanse
voorbehoud komt er, samengevat, op neer dat die staat het criterium «openbaarmaking»
niet zal toepassen waar het gaat om de bescherming van fonogrammenproducenten;
bovendien is van het recht op vergoeding voor uitzending en mededeling aan
het publiek uitgesloten de in artikel 15, vierde lid, van het WPPT-verdrag
bedoelde beschikbaarstelling van fonogrammen op zodanige wijze dat deze voor
leden van het publiek toegankelijk zijn vanaf een door hen gekozen
plaats en op een individueel gekozen tijdstip.Tegen deze achtergrond rijst de vraag in welke mate ook bij de ratificatie
van het WPPT-verdrag op grond van artikel 15, derde lid, van het WPPT-verdrag
een of meer voorbehoud(en) moet(en) worden gemaakt. In haar advies van 17 januari
2003 heeft de Commissie auteursrecht in overweging gegeven om de bij de ratificatie
van het Verdrag van Rome gemaakte twee voorbehouden door te trekken naar de
ratificatie van het WPPT-verdrag (paragraaf III.3). Daarbij is door de Commissie
op zich erkend dat het vereiste van materiële wederkerigheid al ligt
besloten in artikel 4, tweede lid, van het WPPT-verdrag. De Commissie is daarbij
voorshands uitgegaan van een bevoegdheid van Nederland tot het eenzijdig maken
van een of meer voorbehouden bij de ratificatie van het WPPT-verdrag, maar
heeft daarbij ook aangegeven dat recentere rechtspraak van het Europese Hof
van Justitie erop duidt dat het intellectueel eigendomsrechtelijk gebied geleidelijk
steeds meer tot de exclusieve bevoegdheden van de Europese Gemeenschap behoort,
doordat de EG op dit gebied steeds meer interne wetgeving uitvaardigt (paragraaf
III.4; vgl. o.a. zaak C-13/00, Commissie/Ierland,
19 maart 2002, Jur. 2002, p. I-2943, ro. 14 e.v. en de zogenaamde «open-skies»-arresten
van 5 november 2002, waaronder zaak C-467/98, Commissie/Denemarken, n.n.g., ro. 83 e.v.).Laatstgenoemde inschatting van de Commissie auteursrecht wordt bevestigd
door een vervolgens op 11 maart 2003 en mede op Nederlands verzoek uitgebracht
schriftelijk advies van de Juridische Dienst van de Raad van de Europese Unie
(7266/03, JUR 118 PI 25). De conclusie daarvan luidt dat niet Nederland, maar
de Europese Gemeenschap exclusief en derhalve met uitsluiting van de lidstaten
bevoegd is om voorbehouden op grond van artikel 15, derde lid, van het WPPT-verdrag
te maken. Bijgevolg zou de besluitvorming daarover in communautair kader moeten
plaatsvinden. Daarnaast meende de Juridische Dienst van de Raad van de Europese
Unie dat een voorbehoud van materiële wederkerigheid zinledig zou zijn,
omdat artikel 4, tweede lid, WPPT-verdrag – anders dan het Verdrag van
Rome – bepaalt dat de verplichting tot nationale behandeling van onderdanen
van andere verdragsstaten niet geldt voor zover een andere verdragspartij
op grond van artikel 15, derde lid, van het WPPT-verdrag een of meer voorbehouden
heeft gemaakt. In zoverre wordt de mening van de Commissie auteursrecht gedeeld.Alles afwegende meent de regering dat het WPPT-verdrag zonder voorbehoud
kan worden geratificeerd. Daarmee wordt allereerst aangesloten bij het oordeel
van de Juridische Dienst van de Raad dat het maken van voorbehouden op grond
van artikel 15, derde lid, van het WPPT-verdrag een exclusieve bevoegdheid
is geworden van de Europese Gemeenschap. Overigens is en blijft materiële
wederkerigheid krachtens artikel 4, tweede lid, van het WPPT-verdrag de grondslag
op basis waarvan uitvoering zal worden gegeven aan de rechten en plichten
die voortvloeien uit het WPPT-verdrag. Daarmee is nu en in de toekomst verzekerd,
zoals ook de Commissie auteursrecht beoogt, dat ten aanzien van andere verdragspartijen
niet meer of minder verplichtingen worden aangegaan, dan zij jegens het Koninkrijk
bereid zijn aan te gaan. De gelijkwaardigheid die daarmee in de wederzijdse
verdragsrelaties wordt bereikt vormt traditioneel een belangrijke richtsnoer
van het Nederlands buitenlands beleid.8. KoninkrijkspositieDe Regeringen van de Nederlandse Antillen en Aruba hebben laten weten
medegelding van de beide WIPO-verdragen wenselijk te achten.De regering van de Nederlandse Antillen acht medegelding van de verdragen
wenselijk, omdat het intellectueel eigendomsrecht bij uitstek internationaal
georiënteerd is en het in verband hiermee de taak van de overheid is
om tenminste een minimumniveau aan bescherming te blijven garanderen. Een
andere reden voor de wens tot medegelding is de sterk groeiende interesse
in het auteursrecht en naburige rechten in de Nederlandse Antillen en de regio.Voor wat betreft uitvoeringswetgeving het volgende. De Auteursverordening
van 1913 (P.B. 1913, no. 3) dient te worden aangepast om te voldoen aan de
digitale omgeving. Voor de uitvoering van het WPPT-verdrag dient nieuwe wetgeving
tot stand te komen. Thans wordt met voortvarendheid gewerkt aan zowel de aanpassing
van de Auteursverordening als aan nieuwe wetgeving inzake uitvoeringen en
fonogrammen (naburige rechten). In de komende maanden zullen deze aangeboden
worden aan de Staten van de Nederlandse Antillen ter behandeling.Met betrekking tot Aruba vormen beide verdragen een belangrijke actualisering
en modernisering van de bescherming van het auteursrecht en de naburige rechten
en zorgen zij voor uniformiteit met betrekking tot regels op het gebied van
intellectuele eigendom. Bovendien hebben beide verdragen, nadrukkelijker dan
bestaande verdragen inzake het auteursrecht en de rechten van uitvoerende
kunstenaars en fonogrammenproducenten, betrekking op de digitale omgeving.
Door de noodzakelijke aanvullingen in beide verdragen wordt bovendien recht
gedaan aan de snel voortschrijdende technologische ontwikkelingen. Met name
het gebruik van muziek en auteursrechtelijk beschermde werken op en via Internet
krijgt daarmee ook op Aruba een duidelijkere juridische status. Het geheel
past in het kader van de werkzaamheden van het Bureau Intellectuele eigendom
(BIE) van Aruba, gelet op het feit dat de auteursrechtelijke organisatie (in
oprichting) geheel ondersteund wordt door het BIE.Medegelding van beide verdragen brengt echter grote wetswijzigingen met
zich mee. Naleving van de verdragen vereist het tot stand brengen van uitvoeringswetgeving.
Er dienen wijzigingen in de Arubaanse auteursverordening te worden aangebracht
om in de pas te lopen met de laatste internationale ontwikkelingen en om in
het kader van artikel 39 Statuut concordant te blijven met de Nederlandse
auteurswetgeving. De beide verdragen zullen derhalve eerst voor Aruba bekrachtigd
worden als de uitvoeringswetgeving gereed is.De Minister van Justitie,J. P. H. DonnerDe Minister van Buitenlandse Zaken,B. R. BotXNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29633-1.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl