Besluit luchtkwaliteit 2005; Lijst van vragen en antwoorden
Staten-Generaal — Kamerstuk 
Datum: 2014-07-06 00:00:00.000000
Rechtsgebied: Wetgeving


(function (window, document, dataLayerName, id) {
 window[dataLayerName] = window[dataLayerName] || [], window[dataLayerName].push({ start: (new Date).getTime(), event: "stg.start" }); var scripts = document.getElementsByTagName('script')[0], tags = document.createElement('script');
 function stgCreateCookie(a, b, c) { var d = ""; if (c) { var e = new Date; e.setTime(e.getTime() + 24 * c * 60 * 60 * 1e3), d = "; expires=" + e.toUTCString() } document.cookie = a + "=" + b + d + "; path=/; Secure" }
 var isStgDebug = (window.location.href.match("stg_debug") || document.cookie.match("stg_debug")) && !window.location.href.match("stg_disable_debug"); stgCreateCookie("stg_debug", isStgDebug ? 1 : "", isStgDebug ? 14 : -1);
 var qP = []; dataLayerName !== "dataLayer" && qP.push("data_layer_name=" + dataLayerName), qP.push("use_secure_cookies"), isStgDebug && qP.push("stg_debug"); var qPString = qP.length > 0 ? ("?" + qP.join("&")) : "";
 tags.async = !0, tags.src = "https://koop.piwik.pro/containers/" + id + ".js" + qPString, scripts.parentNode.insertBefore(tags, scripts);
 !function (a, n, i) { a[n] = a[n] || {}; for (var c = 0; c < i.length; c++)!function (i) { a[n][i] = a[n][i] || {}, a[n][i].api = a[n][i].api || function () { var a = [].slice.call(arguments, 0); "string" == typeof a[0] && window[dataLayerName].push({ event: n + "." + i + ":" + a[0], parameters: [].slice.call(arguments, 1) }) } }(i[c]) }(window, "ppms", ["tm", "cm"]);
 })(window, document, 'dataLayer', 'f8b9eee5-8d9c-4ea1-abd5-83e174f29813');
 
 
 
Direct naar content
Navigatie
Contextinformatie
Publicatie
Acties
Inhoudsopgave
Gerelateerde informatie

Menu

U bent nu hier: 
Publicaties
Officiële publicaties

Inloggen

Primaire navigatie

Andere sites binnen Overheid.nl
Home
Uitgebreid zoeken
Mijn abonnementen
Help

Andere sites binnen Overheid.nl

Berichten over uw Buurt
Zoals vergunningen, bouwplannen en lokale regelgeving.

Rondom uw woonadres
Rondom een zelfgekozen adres

Dienstverlening
Zoals belastingen, uitkeringen en subsidies.

Naar dienstverlening

Beleid & regelgeving
Officiële publicaties van de overheid.

Naar beleid & regelgeving

Contactgegevens overheden
Adressen en contactpersonen van overheidsorganisaties.

Naar overheidsorganisaties

 
 
 
U bent hier:

Home

Kamerstuk 30175, nr. 2

 
 
 

Kamerstuk

Datum publicatie
Organisatie
Vergaderjaar
Dossier- en ondernummer

01-07-2005

Tweede Kamer der Staten-Generaal

2004-2005

30175 nr. 2

 

 

 
 
 Toon meer van: Inhoudsopgave
 
 

 
 AanhefLichaamOndertekeningLichaam1234567891011121314151617181920212223242526272829303132333435363738394041424344Normen in het Besluit luchtkwaliteit 2005 4546474849505152535455565758
 

 
 
 Toon meer van: Extra informatie
 
 

 
 

Informatie over publicatie

 

 

 
 Toon meer van: Gerelateerd
 
 

 
 Gerelateerde publicaties

Kamerstuk 30175, nr. 2 b1Gerelateerde publicatie
Kamerstuk 30175, nr. 2 b2Gerelateerde publicatie

 
 
 Publicaties in kamerdossier

Kamerdossier 30175Toon alle publicaties in het hoofddossier

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Geconsolideerde regelgeving

 

 
 
 Publicaties referendum

 

 

 

 

 

Authentieke versie (PDF)
bestandsgrootte: 78 Kb

Informatie

Gerelateerd

Printen

Delen

 
 
 
30 175Besluit luchtkwaliteit 2005nr. 2LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDENVastgesteld 23 juni 2005De commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer1 heeft een aantal vragen voorgelegd aan de staatssecretaris
van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer naar aanleiding
van het ontwerpbesluit ter vervanging van het Besluit luchtkwaliteit 2005
(kamerstuk 28 663, nr. 35).De staatssecretaris heeft deze vragen beantwoord bij brief van 23 juni
2005. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.De voorzitter van de commissie,BuijsDe adjunct-griffier van de commissie,Van Halen1Is het voorliggende besluit luchtkwaliteit in overleg
en overeenstemming met provincies en gemeenten tot stand gekomen? Zo neen,
welke verschillen van inzicht bestaan er?Over luchtkwaliteit vindt regelmatig overleg plaats met provincies en
gemeenten, zowel op ambtelijk niveau (in de stuurgroep luchtkwaliteit) als
op bestuurlijk niveau (in het kader van het DGM-Unie van Waterschappen-IPO-VNG-overleg
(DUIV)). De hoofdlijnen van het Besluit luchtkwaliteit 2005 zijn in beide
overleggen aan de orde geweest. Omtrent de tekst van het besluit hebben zowel
IPO en VNG als verschillende individuele gemeenten, de provincie Limburg en
een aantal regionale samenwerkingsverbanden zich uitgesproken na de voorpublicatie
van het ontwerp-besluit in de Staatscourant (2005, 86). Daaruit blijkt dat
het concept-besluit op hoofdlijnen steun vindt. Zowel IPO als VNG hebben enkele
punten onder de aandacht gebracht die tot aanpassing van de tekst van het
besluit geleid hebben en tot verduidelijking van enkele passages in de toelichting.
Het IPO heeft voorts een aantal vragen opgeworpen rond de in het besluit opgenomen
saldobenadering. Die zullen worden betrokken bij het wetsontwerp luchtkwaliteit,
zoals dat op verzoek van uw Kamer wordt voorbereid.2Is dit besluit, evenals de voorgenomen ministeriele
regeling, voorgelegd aan de Raad van State en zo ja, wat was het oordeel van
de Raad over dit besluit?Het ontwerpbesluit ter vervanging van het Besluit luchtkwaliteit is op
7 juni 2005, bij Kabinetsmissive no. 05.002132, bij de Raad van
State aanhangig gemaakt. Op 15 juni 2005 heeft de Raad advies uitgebracht
(no. W08.05.0176/V). Het advies is als bijlage 1 bijgevoegd1.Voor de hoofdpunten van het oordeel van de Raad van State, alsmede voor
de wijze waarop met de opmerkingen van de Raad rekening is gehouden, moge
ik u verwijzen naar het Nader Rapport dat op 17 juni 2005 is uitgebracht
(zie bijlage 2)1. Het advies bevatte geen zodanig zwaar dictum
dat hernieuwde behandeling van het ontwerpbesluit in de Ministerraad noodzakelijk
is.3Kunt u aangeven welke projecten, die door uitspraken
van de Raad van State van de afgelopen 2 jaar zijn stopgezet vanwege de luchtkwaliteitseisen,
met dit voorliggende besluit luchtkwaliteit wel doorgang hadden kunnen vinden?De uitspraken van de Raad van State waarbij besluiten zijn vernietigd
betreffen voor het merendeel besluiten (bestemmingsplannen, wegbesluiten,
Wm-vergunningen) waarbij sprake is van onvoldoende onderbouwend onderzoek
en in samenhang daarmee ook van een tekortschietende motivering inzake het
voldoen aan niet alleen de grenswaarden voor stikstofdioxide (NO2),
maar ook de grenswaarden voor fijn stof (PM10) van het Besluit
luchtkwaliteit. Dit betekent dat vrijwel voor alle besluiten die bij de Raad
van State aan de orde zijn geweest aanvullend onderzoek nodig is en een verdiepingsslag
rond de inzet van mogelijke maatregelen. Het voorliggende ontwerp-Besluit
geeft daarbij een drietal belangrijke verruimingen ten opzichte van het huidige
Besluit luchtkwaliteit. Ten eerste is er voor PM10 de mogelijkheid
voor aftrek van de concentraties die zich van nature al in de lucht bevinden
en die niet schadelijk zijn, zoals zeezout. De hoogte van deze aftrek zal
tegelijkertijd met de inwerkingtreding van het nieuwe Besluit luchtkwaliteit
bekend zijn. Ten tweede is er ruimte voor een ontwikkeling die een bestaande
overschrijding van de normen voor NO2 of PM10 niet verder doet toenemen. Ten derde geeft het ontwerp-Besluit ruimte
voor saldering. Een plan dat een beperkte toename van de concentratie van
NO2 of PM10 tot gevolg heeft maar waarbij de luchtkwaliteit
per saldo verbetert, is toegestaan. Overigens merk ik op dat het in verschillende
gevallen niet alleen tot vernietiging van een besluit kwam vanwege luchtkwaliteit,
maar ook vanwege andere zeer uiteenlopende gronden.Mijn verwachting is dat een aanmerkelijk deel van de plannen op basis
van het nieuwe Besluit luchtkwaliteit aanzienlijk meer kansen heeft om alsnog
doorgang te vinden. De onderbouwing zal beter zijn en gemeenten zullen inventiever
naar maatregelen hebben gezocht, daarbij de ruimte benuttend die het nieuwe
besluit geeft. Over de precieze omvang van de plannen die alsnog kunnen doorgaan
kan ik evenwel op dit moment nog geen uitspraken doen. Meer duidelijkheid
hierover zal ik kunnen bieden in de inventarisatie die ik de Tweede Kamer
in september zal toezenden, zoals toegezegd in het Algemeen Overleg over luchtkwaliteit
van 26 april jl.4Kunt u aangeven op welke wijze (direct dan wel indirect)
de koppeling van luchtkwaliteitseisen aan ruimtelijke ordeningprojecten samenhangt
met de EU-richtlijn voor luchtkwaliteit?De EU-richtlijnen verplichten tot het voldoen aan grenswaarden voor de
aanwezigheid van bepaalde stoffen in de lucht. De lidstaten moeten de noodzakelijke
maatregelen nemen om aan die grenswaarden te voldoen. Die maatregelen zijn
in vrijheid door de lidstaten te bepalen, maar bij problemen met het voldoen
aan de grenswaarden kan men niet buiten beschouwing laten de uit te oefenen
bevoegdheden die mogelijk substantiële effecten voor de luchtkwaliteit
met zich meebrengen. Men moet als lidstaat immers alles in het werk stellen
om juist wel aan de eisen uit de Europese richtlijnen te voldoen. Nederland
voldoet op dit moment niet aan de grenswaarde voor fijn stof. De functies
die door de ruimtelijke inrichting van Nederland worden toegestaan of bevorderd
kunnen uiteraard substantiële effecten hebben op de aanwezigheid in de
lucht van fijn stof. Daarom kunnen bevoegdheden op het gebied van de ruimtelijke
ordening niet buiten beschouwing blijven bij de beoordeling of sprake is van
de vereiste luchtkwaliteit.5Is ook in andere EU-landen dan Nederland sprake van
een (voorgenomen) koppeling tussen luchtkwaliteitseisen en ruimtelijke ordening
projecten? Zo ja, welke landen zijn dit en op welke manier is de koppeling
in deze landen vormgegeven?In het kader van de thans lopende voorbereiding van het wetsontwerp luchtkwaliteit
wordt bezien welke alternatieve mogelijkheden voor implementatie van de EG-richtlijnen
luchtkwaliteit mogelijk zijn. Hierbij wordt de wijze waarop andere lidstaten
implementeren en de gevolgen daarvan in beeld gebracht. Zoals toegezegd zal
de Kamer over de resultaten hiervan bij de aanbieding van het wetsvoorstel
geïnformeerd worden.6Kunt u aangeven wat de voor- en nadelen zijn van de
koppeling van luchtkwaliteitseisen aan ruimtelijke ordeningprojecten?De koppeling tussen luchtkwaliteitseisen en de ruimtelijke ordening acht
ik essentieel. Ruimtelijke ordening is bij uitstek een kwestie van afwegen
van verschillende – deels met elkaar strijdende – ruimtevragende
belangen. Door in een vroegtijdig stadium van de planontwikkeling rekening
te houden met randvoorwaarden zoals de luchtkwaliteitseisen, kan een
optimale ruimtelijke inrichting tot stand komen. Niet voor niets is«basiskwaliteit»
een belangrijk bestanddeel van de Nota Ruimte. De koppeling van luchtkwaliteitseisen
aan ruimtelijke besluitvorming geeft de mogelijkheid te kijken naar andere
varianten of toepassing van extra maatregelen. Ook bij andere milieuaspecten
als geluid en externe veiligheid bestaat die directe koppeling. Het maakt
een geïntegreerde aanpak mogelijk en stimuleert het denken over maatregelen,
die verschillende nadelige milieugevolgen tegelijkertijd oplossen.In z'n algemeenheid is het bij toetsing van ruimtelijke plannen aan luchtkwaliteitseisen
mogelijk dat voorgenomen ontwikkelingen geen doorgang kunnen vinden dan wel
dat ze aangepast of nader onderbouwd moeten worden om die alsnog doorgang
te laten vinden. Daarbij moet bedacht worden dat dit probleem in hoofdzaak
te wijten aan het feit dat de luchtkwaliteit niet aan de gestelde eisen voldoet,
en niet aan de koppeling tussen luchtkwaliteitseisen en ruimtelijke ordening
als zodanig. De enige echte oplossing is het treffen van maatregelen die de
luchtkwaliteit daadwerkelijk verbeteren. Hierbij moet worden aangetekend dat
met name de daggemiddelde fijn stof norm uit de richtlijn zeer lastig haalbaar
is en moet worden aangepast. Vooruitlopend daarop zal om hieraan tegemoet
te komen in de aanloop naar het wetsontwerp luchtkwaliteit worden bezien of
de koppeling tussen luchtkwaliteitseisen en ruimtelijke ordening eventueel
op een andere dan de huidige directe wijze vorm kan krijgen.7Wat zijn de consequenties van het eventueel loslaten
van de koppeling van luchtkwaliteitseisen aan ruimtelijke ordeningprojecten?
Kunt u bij deze consequenties ingaan op (onder meer) juridische, financieel-economische
en luchtkwaliteitsaspecten?Juridisch gezien is het dubieus of het volledig ontkoppelen van luchtkwaliteitseisen
en ruimtelijke ordeningsbesluitvorming in een situatie waarin de grenswaarden
al niet worden gehaald voldoende recht doet aan de uit de EG-richtlijnen voortvloeiende
resultaatsverplichting voor de lidstaten om te zorgen dat de grenswaarden
uit de richtlijn worden gehaald. In dit licht is het risico ook groot dat
de rechter in het geval van ontkoppelen rechtstreeks zal toetsen aan de EU
richtlijnen en dat Nederland door de Europese Commissie in gebreke zal worden
gesteld. Voor enige afweging en nuancering, zoals nu wordt geboden in het
Besluit luchtkwaliteit 2005 zal dan geen plaats meer zijn. Een eventuele ontkoppeling
zal het halen van de grenswaarden voor fijn stof verder buiten bereik brengen
dan nu het geval is. Daarmee is de luchtkwaliteit niet gediend. Het gaat er
juist om dat alle overheden – binnen hun bereik – maatregelen
treffen. Dat zal ook voor onze positie in het onderhandelingstraject over
de wijziging van de richtlijn heel belangrijk zijn. De vraag zal immers rijzen
of Nederland wel alles in het werk stelt om te voldoen aan de zeer lastig
haalbare, maar wel verplichte norm voor fijn stof.8Klopt het dat alleen in Nederland bouw- en infrastructuurprojecten
worden stilgelegd en in andere lidstaten niet? Zo ja, wat is de oorzaak van
dit verschil? Zo nee, waar gebeurt dit nog meer en in welke mate?Zoals vermeld bij de beantwoording van vraag 5, zal de Kamer bij de aanbieding
van het wetsvoorstel ter vervanging van het Besluit luchtkwaliteit hierover
nader geïnformeerd worden. Meer in het algemeen kan ik nog opmerken dat
nu de fijn stof normen m.i.v. dit jaar van kracht zijn geworden de positie
van de verschillende lidstaten veel meer vergelijkbaar is geworden. In verschillende
lidstaten zijn juridische procedures gestart om bij de overheden naleving
van deze normen te eisen. 9Kunt u aangeven wat er gebeurt met de nu vastgestelde
eisen voor luchtkwaliteit als op de datum dat lidstaten aan de eisen moeten
voldoen, blijkt dat diverse lidstaten deze normen niet halen? Welke sancties
dreigen voor landen die dan niet aan de normen voldoen?Als blijkt dat diverse lidstaten op de datum dat aan de grenswaarden voor
luchtkwaliteit moet worden voldaan, deze normen niet halen, heeft dat op zich
geen gevolgen voor de juridische bindendheid van die grenswaarden. Het kan
wel aanleiding voor de Commissie zijn om met nieuwe richtlijnvoorstellen te
komen. Bij overschrijding van de grenswaarde(n) na de realisatiedatum is de
Commissie bevoegd een inbreukprocedure te starten tegen de lidstaten die de
grenswaarde(n) niet halen. Een dergelijke inbreukprocedure kan leiden tot
een veroordeling door het Hof van Justitie. Uiteindelijk zou dit ook tot oplegging
van een dwangsom door het Hof kunnen leiden.10Bestaat er kans op een «heronderhandelingstraject»
over de normen?In het kader van de voorbereiding van de thematische strategie voor luchtverontreiniging
(CAFE) wordt door de Europese Commissie gewerkt aan voorstellen ter wijziging
van de bestaande luchtkwaliteitsrichtlijnen. De voorstellen hiervoor zullen
naar verwachting medio september 2005 beschikbaar komen. De haalbaarheid van
de normstelling zal bij de onderhandelingen over de betreffende ontwerprichtlijn
een belangrijke rol spelen.11Verschilt de wijze waarop andere lidstaten vaststellen
of er sprake is van overschrijding van de grenswaarden, van die van Nederland?
Zo ja, wat zijn de verschillen en draagt dit er toe bij dat andere lidstaten
in gelijke gevallen geen overschrijding constateren en Nederland wel?In de milieubalans van het Milieu- en Natuurplanbureau is gemeld dat Nederland
in vergelijking met andere EU landen strikt omgaat met de Europese luchtkwaliteitsrichtlijnen.
Dit betreft een aantal verschillende aspecten, waaronder het vaststellen van
de luchtkwaliteit. Volgens de EG-richtlijnen moet de luchtkwaliteit ten minste
vastgesteld worden middels metingen. De meetlocaties moeten zodanig worden
gekozen dat gegevens worden verkregen over gebieden waar de hoogste concentraties
voorkomen waaraan de bevolking kan worden blootgesteld en voorts zodanig dat
een representatief beeld wordt verkregen van de blootstelling van de bevolking
als geheel. In aanvulling daarop kan een lidstaat ervoor kiezen om, naast
alleen metingen, ook rekenmodellen te gebruiken om de luchtkwaliteit vast
te stellen. Nederland maakt gebruik van ruimtelijk gedetailleerde modellen
om tot een landsdekkend beeld te komen. Uit een recente inventarisatie komt
naar voren dat diverse andere landen de luchtkwaliteit alleen vaststellen
middels metingen. Hiermee dienen in ieder geval de meest belaste locaties
in beeld te worden gebracht. Ook zijn er landen die wel rekenmodellen gebruiken,
maar met minder ruimtelijk detail. Alleen Denemarken, het Verenigd Koninkrijk
en Zweden gebruiken rekenmodellen met een vergelijkbaar ruimtelijk detail
als Nederland voor de rapportage van overschrijding van grenswaarden aan de
Europese Commissie. Nederland behoort op dit punt dus tot de landen die de
luchtkwaliteitsknelpunten het meest gedetailleerd in kaart brengen. Dat leidt
tot het constateren van verhoudingsgewijs veel knelpunten langs wegen in vooral
stedelijk gebied. 12Wanneer kan de Kamer de resultaten tegemoet zien van
het nader onderzoek naar de interpretatieverschillen inzake de Europese luchtkwaliteitsnormen
in de verschillende lidstaten en het resultaat van het contact met de Europese
Commissie over de concrete interpretatie van de normen, zoals toegezegd tijdens
het Algemeen Overleg d.d. 28 april 2005?Bij de voorbereiding van het wetsvoorstel zal de wijze van interpretatie
en implementatie van de richtlijnen in andere Europese landen nader bestudeerd
worden, teneinde na te gaan of er, binnen de context van het Nederlandse rechtsbestel,
kansrijke alternatieven zijn voor de wijze van implementeren van de EG-richtlijnen
luchtkwaliteit in de Nederlandse wetgeving. De uitkomsten zullen verdisconteerd
worden in het wetsvoorstel. Zie ook het antwoord op vraag 5.Zoals toegezegd tijdens het algemeen overleg op 26 april met de vaste
commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, de
vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat en de vaste commissie voor Financiën,
zal ik de Kamer een analyse doen toekomen van de verschillen in Europa op
het punt van interpretatie en implementatie van de normen voor luchtkwaliteit
op het moment dat het wetsvoorstel bij de Kamer voorligt. Tegelijkertijd zal
ik de Kamer informeren omtrent de resultaten van overleg met de Europese Commissie
over interpretatie van de luchtkwaliteitsnormen.13Wat wordt de inzet van de regering richting de Europese
Commissie ten aanzien van de huidige en verwachte problematiek rond (het halen
van de normen voor) luchtvervuiling in Nederland?In Europees verband pleit Nederland voora. een grotere nadruk op onderbouwing, zowel financieel als wetenschappelijk,
van de EU-normen met een nieuwe, verbeterde, financiële impact analyse
door de Commissie;b. de ontwikkeling van een passend (scherper) communautair bestrijdingsbeleid;c. het opnemen van een overmachtbepaling voor die situaties waarin een
lidstaat gefundeerd kan aantonen dat op nationaal gebied alles gedaan wordt
dat redelijkerwijs mogelijk is, maar toch niet in staat is om hiermee de EU-normen
te realiseren (bijvoorbeeld vanwege grensoverschrijdende vervuiling);d. een overgangsbepaling voor het geval de termijn tot realisatie te kort
blijkt te zijn (hetzij om technische redenen, hetzij voor specifieke probleemlocaties
(«hot spots»));e. een expliciete uitsluiting van het fijn stof van natuurlijke oorsprong;f. het meewegen van de beperkte effectiviteit van puur nationaal en lokaal
beleid waar het gaat om het nationaal niet-beïnvloedbare deel van de
grensoverschrijdende luchtverontreiniging;g. het bij nieuwe normstelling kiezen van voldoende ambitieuze maar wél
realistische waarden, gebaseerd op wetenschappelijk goed onderbouwde reële
gevaren voor mens en milieu en een goede analyse van de kosten. Zo dient nieuwe
normstelling voor fijn stof beter aan te grijpen op de gezondheidsrelevante
fractie van het stof in de buitenlucht;h. specificatie van het toepassingsgebied van de normstelling voor de
gezondheid, waarbij rekening gehouden wordt met de vraag of er sprake is van
relevante blootstelling;i. de mogelijkheid om naast grenswaarden (resultaatsverplichting) ook
streefwaarden (inspanningsverplichting) in de herziene regelgeving op te nemen,
voor die stoffen waarvoor nog onvoldoende inzichten zijn in de
technische, financiële en maatschappelijke haalbaarheid van een bepaalde
norm.14Kunt u aangeven op welke wijze de concentraties van
stoffen, die vallen onder het besluit luchtkwaliteit, worden gemeten in Nederland
en in andere EU-lidstaten? Welke gevolgen hebben de diverse gehanteerde meettechnieken
en manieren van meetlocatiebepaling voor de gemeten waarden van stoffen in
de diverse EU-lidstaten?Voor iedere stof zijn in de EG-richtlijnen een referentie methode en kwaliteitscriteria
vastgelegd. Voor de gasvormige componenten (zoals stikstofoxiden) wordt door
alle lidstaten deze referentiemethode op vrijwel alle meetstations gehanteerd.
Voor deze stoffen zijn meetresultaten daarom vergelijkbaar. Voor fijn stof
ligt de zaak ingewikkelder. In de referentiemethode wordt het fijn stof (PM10) opgevangen op een filter en vervolgens wordt gravimetrisch de massa
bepaald. Omdat dit een handmatige, arbeidsintensieve methode is, geven veel
landen de voorkeur aan een automatische methode. Om technische redenen werken
deze automatische monitoren bij een verhoogde temperatuur waardoor de meer
vluchtige componenten in het fijn stof kunnen verdampen. Als gevolg hiervan
is er een systematische afwijking tussen de resultaten van de automatische
monitoren en de die van de referentie methode. Bij gebruik van automatische
monitoren moet daarom een correctiefactor worden gehanteerd om de resultaten
in overeenstemming te brengen met de referentiemethode. Deze correctiefactor
is afhankelijk van de gebruikte meetapparatuur en kan ook per regio verschillen.
Zolang een lidstaat nog geen onderzoeksresultaten kan overleggen op grond
waarvan een eigen correctiefactor kan worden bepaald, is een standaard correctiefactor
van 1,3 van toepassing. Lidstaten gaan hier verschillend mee om. Zo hanteert
Frankrijk een correctiefactor van 1. De onderbouwing hiervan is niet bekend.
De gerapporteerde concentraties in Frankrijk zijn derhalve 30% lager dan wanneer
Frankrijk de standaard correctiefactor had gehanteerd. Aan de andere kant
wordt in België een duidelijk hogere correctiefactor (1,47) gehanteerd.
In Nederland loopt onderzoek naar de vraag of aanpassing noodzakelijk is van
de correctiefactor van 1,33 die het RIVM reeds jaren in het kader van het
Landelijk Meetnet Luchtkwaliteit hanteert. Verwacht wordt dat de eerste indicatieve
resultaten van dit onderzoek medio juli 2005 beschikbaar komen.15Op basis waarvan wordt in Nederland en in andere EU-landen
bepaald op welke locaties wordt gemeten (bij gevoelige locaties en bij minder
gevoelige locaties)?In de richtlijnen zijn criteria vastgesteld voor de bepaling van meetlocaties.
Enerzijds moet gemeten worden daar waar de hoogste concentraties voorkomen
waar personen gedurende een relevante periode aan kunnen worden blootgesteld.
Dit betreft vaak verkeerssituaties. Anderzijds moet worden gemeten op locaties
die representatief zijn voor een groter gebied, de zgn. stedelijke en regionale
achtergrond. Het vereiste minimum aantal meetpunten in zones of agglomeraties
hangt af van bevolkingsaantal en concentratie. Het meetnet van het RIVM voldoet
aan deze criteria.16Kunt u aangeven op welke wijze andere Europese lidstaten
de luchtkwaliteitsrichtlijn hebben geïmplementeerd, met name waar het
gaat om het moment waarop getoetst wordt of grenswaarden, drempelwaarden et
cetera worden gehaald? In Nederland is de toets gekoppeld aan de uitoefening van bevoegdheden zoals bestemmingsplanwijzigingen en vergunningverlening,
maar hoe is dat in andere landen geregeld?Hierbij wordt verwezen naar de antwoorden op vraag 5 en vraag 12.17Kunt u aangeven hoe in dit besluit wordt omgegaan met
verschillende normen voor gevoelige en minder gevoelige bestemmingen, zoals
respectievelijk woonwijken en weilanden? Zijn, met name wat betreft fijn stof
alle juridische mogelijkheden voor het maken van een dergelijk onderscheid
benut?In het Besluit luchtkwaliteit 2005 wordt, evenmin als in de Europese richtlijnen
luchtkwaliteit, een onderscheid gemaakt in normen voor gevoelige en niet-gevoelige
bestemmingen. Ingevolge de EG-richtlijnen gelden de grenswaarden namelijk
op het gehele grondgebied van de lidstaten. De richtlijnen laten geen ruimte
voor het in andere zin definiëren van de werkingssfeer van de grenswaarden.
Afdeling V van de Raad van State heeft zich ook bij brief van 30 maart
2005 in deze zin uitgelaten in de voorlichting inzake de concept-ministeriële
regeling luchtkwaliteit.De juridische mogelijkheden voor selectieve toepassing van de grenswaarden,
zijn verkend. Dat heeft niet geleid tot opties die op dit moment juridisch
haalbaar worden geacht. De grenswaarden zijn dan ook, evenals dat tot dusverre
het geval was, overal in Nederland van toepassing. De enige uitzondering daarop
vormt ingevolge de richtlijnen, de werkplek (artikel 2 van de Kaderrichtlijn
en de eerste dochterrichtlijn; artikel 2, eerste lid, van het Besluit luchtkwaliteit
2005).18Waarom is de datum in artikel 3 in vergelijking met
het oorspronkelijke besluit verlengd van 2006 naar 2010?Ingevolge artikel 7, eerste lid, van de eerste dochterrichtlijn luchtkwaliteit,
juncto artikel 6 van de Kaderrichtlijn luchtkwaliteit, wordt de indeling van
elke zone of agglomeratie ten minste om de vijf jaar geëvalueerd. De
indeling wordt eerder geëvalueerd wanneer significante wijzigingen optreden
in de activiteiten die relevant zijn voor de concentraties van de betreffende
stoffen.Om uitvoering te geven aan dit artikel is in 2001 in artikel 2, derde
lid, van het Besluit luchtkwaliteit 2001 opgenomen dat voor 19 juli 2006,
namelijk vijf jaar na de inwerkingtreding van het besluit, overwogen zou worden
of de indeling in zones en agglomeraties aanpassing behoeft.Bij de voorbereiding van het Besluit luchtkwaliteit 2005 heeft een beoordeling
plaatsgevonden van de indeling in zones en agglomeraties, mede in verband
met de implementatie van artikel 5 van de tweede dochterrichtlijn, waarin
de indeling in zones en agglomeraties voor koolmonoxide en benzeen is geregeld.
Hiermee is gestalte gegeven aan de verplichting tot een vijfjaarlijkse evaluatie.
Uitgaande van het moment waarop de evaluatie heeft plaatsgevonden (begin 2005)
is in artikel 3 van het Besluit luchtkwaliteit 2005, een nieuw tijdstip vastgelegd,
namelijk 1 januari 2010, waarop een volgende evaluatie uiterlijk plaats
moet hebben gevonden.19Kunt u de lijst met zones en agglomeraties die aangewezen
zijn naar de Kamer sturen (artikel 3)?De indeling in zones en agglomeraties blijft gelijk aan de indeling zoals
vastgelegd in de artikelen 2 en 3 van de Meetregeling luchtkwaliteit (Staatscourant
2001, nr. 135). De Meetregeling luchtkwaliteit wordt vervangen door de Meetregeling
luchtkwaliteit 2005. Deze is momenteel in voorbereiding en zal
in werking treden op het tijdstip waarop het Besluit luchtkwaliteit 2005 in
werking treedt.20Hoe wordt bepaald «dat concentraties zich van
nature in de lucht bevinden en niet schadelijk zijn voor de gezondheid»
(artikel 5)?Op basis van de kennis over de chemische samenstelling van deeltjes uit
specifieke bronnen kan aan de hand van specifieke metingen voor wat betreft
de samenstelling van fijn stof (PM10) het aandeel van een bepaalde
bron worden bepaald. De chemische samenstelling van deeltjes uit specifieke
bronnen geeft bovendien houvast voor een wetenschappelijke beoordeling van
de schadelijkheid. Zeezout is een voorbeeld van deeltjes van natuurlijke oorsprong
waarvoor de samenstelling (natriumchloride) het mogelijk maakt het aandeel
in PM10 vast te stellen. Daarnaast wordt natriumchloride als onschadelijk
beschouwd.Het aandeel van de diverse natuurlijke concentratiebijdragen is niet eenvoudig
vast te stellen. De bijdrage zal bovendien vaak variëren afhankelijk
van de plaats, het seizoen en de weersomstandigheden. Voor zeezout bestaat
voldoende basis om een schatting te maken van de concentratiebijdrage. Voor
andere componenten (zie het antwoord op vraag 21) is dit aanzienlijk moeilijker
vast te stellen en is schadelijkheid van deeltjes vooralsnog niet uit te sluiten.21Kunt u aangeven om welke stoffen het gaat waar in artikel
5, lid 1 wordt gesproken over concentraties die zich van nature in de lucht
bevinden, afgezien van zeezout?Er zijn naast zeezout verschillende natuurlijke bronnen te onderscheiden
die aan de concentratie van fijn stof (PM10) kunnen bijdragen• bodemstof dat wordt opgewerveld door de wind (daarnaast kan een
bijdrage aanwezig zijn van bodemstof opgewerveld door menselijke activiteiten
zoals landbewerking en langsrijdend verkeer)• fijne resten van allerlei materiaal van plantaardige oorsprong
(stuifmeel, afbraakproducten van vegetatie, schimmels en bacteria, e.d.)• zogenaamd «secundair organisch aerosol»-deeltjes die
ontstaan door chemische reacties in de lucht uit vluchtige organische stoffen
van natuurlijke oorsprong (zo brengen vegetatie en bossen vele vluchtige organische
stoffen in de lucht).22Wat voegt de zinsnede «die gevolgen kunnen hebben
voor de luchtkwaliteit... luchtverontreiniging» in artikel 7, 1e lid,
precies toe? Wat is precies het doel van deze specificering, anders dan daarmee
is aangesloten bij de in de EG-richtlijnen aangegeven doelen (memorie van
toelichting, p. 16)? Wat zijn de gevolgen van deze toevoeging voor het aantal
zaken waarin het besluit luchtkwaliteit van toepassing is?Met de genoemde zinsnede werd beoogd een nauwere relatie te leggen met
de doelen van de EG-richtlijnen, met name de bescherming van de gezondheid
van de mens. De gezondheid van mensen wordt niet alleen door (de emissie van)
schadelijke stoffen als zodanig negatief beïnvloed, maar ook door de
mate waarin mensen daadwerkelijk aan die stoffen worden blootgesteld. Het
in acht nemen van de grenswaarden is dan ook niet alleen aan de orde bij het
uitoefenen van bevoegdheden die van invloed zijn op de emissies van luchtverontreinigende
stoffen, maar ook op bevoegdheden die de mate van blootstelling aan concentraties
van die stoffen beïnvloeden. Met de toevoeging «die gevolgen hebben
voor de blootstelling van mensen, ecosystemen of vegetatie aan luchtverontreiniging» werd uitsluitend een verduidelijking beoogd en geenszins
een uitbreiding van de werkingssfeer. Uit diverse zienswijzen na de voorpublicatie
van het Besluit luchtkwaliteit 2005 bleek dat deze toevoeging tot misverstanden
kon leiden, in die zin dat zij ook zou kunnen worden geïnterpreteerd
als een aanscherping ten opzichte van het Besluit luchtkwaliteit 2001. Aangezien
uitsluitend een verduidelijking werd beoogd, in overeenstemming met de huidige
beleidspraktijk, is besloten de toevoeging niet door te voeren.23Worden er door het opnemen van de niet-limitatieve
opsomming in artikel 7 nu activiteiten uitgesloten van de werkingssfeer van
het besluit luchtkwaliteit, die eerder wel onder het besluit luchtkwaliteit
vielen?De werkingssfeer van het Besluit luchtkwaliteit is gelijk aan die van
het Besluit luchtkwaliteit 2001. Zoals aangegeven in de nota van toelichting
bij het Besluit luchtkwaliteit 2005, wordt met de niet-limitatieve opsomming
in artikel 7, tweede lid, geëxpliciteerd welke bevoegdheden in ieder
geval gevolgen kunnen hebben voor de luchtkwaliteit. Deze opsomming is ontleend
aan de nota van toelichting bij het Besluit luchtkwaliteit 2001. Door het
opnemen van de niet-limitatieve opsomming in artikel 7, tweede lid, worden
derhalve geen activiteiten uitgesloten van de werkingssfeer van het besluit
die eerder wel onder het Besluit luchtkwaliteit 2001 vielen.24Waarom wordt in artikel 7, lid 3 onder b niet aangegeven
hoe groot het gebied mag zijn waarin de luchtkwaliteit «per saldo»
verbeterd?Met het opnemen van de saldobenadering in artikel 7, derde lid, wordt
beoogd, binnen de kaders van de EG-richtlijnen, ruimte te bieden voor nieuwe
ontwikkelingen, in een situatie dat ondanks het treffen van alle mogelijke
redelijke maatregelen (nog) niet aan de grenswaarde kan worden voldaan. De
saldobenadering acht ik in lijn met de richtlijnen. De richtlijnen kennen
hieromtrent evenwel geen specifieke regels.Mede om die reden is volstaan met het in de nota van toelichting uitwerken
dat voor toepassing van de saldobenadering gedacht wordt aan een gebied dat
maximaal een agglomeratie of zone beslaat, waarin de lokale situatie zich
bevindt. Aanleiding voor de keuze van een dergelijke gebiedsomvang wordt in
de richtlijnen gevonden die zowel voor de beoordeling van de luchtkwaliteit
als voor het treffen van maatregelen om aan de grenswaarden te voldoen uitgaan
van de agglomeraties en zones.Mocht in de praktijk blijken dat een gebied dat in beperkte mate van de
indeling afwijkt, zich meer leent voor de saldobenadering, dan kan dat toepassing
van de benadering niet in de weg staan. Immers, niet het gebied, maar het
met de saldobenadering te bereiken doel, staat centraal.Toepassing van de saldobenadering in de praktijk zal moeten uitwijzen
of zones en agglomeraties inderdaad werkbare gebieden zijn om luchtverontreiniging
te compenseren.De saldobenadering is een nieuw element in de regelgeving en het beleid
ten aanzien van de luchtkwaliteit. De gedachtevorming hieromtrent zal voortgaan.In het op 26 april 2005 gevoerde Algemeen Overleg met de vaste commissie
voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer, de vaste commissie
voor Verkeer en Waterstaat en de vaste commissie voor Financiën, over
ondermeer de consequenties van de voorlichting Raad van State inzake de ministeriële
regeling luchtkwaliteit (29 667, 28 663, nr. 10) is aangekondigd
dat medio september 2005 een overzicht van de lokale knelpunten op het gebied
van bouw- en infrastructuurprojecten gepresenteerd zal worden. Hiertoe wordt
het effect van belangrijke wijzigingen in het Besluit luchtkwaliteit 2005
ten opzichte van het oorspronkelijke Besluit luchtkwaliteit ten
aanzien van de aftrek van luchtverontreiniging door natuurlijke bronnen en
de invoering van de saldobenadering in detail geanalyseerd. Op basis van de
ervaringen die hierbij opgedaan worden zal tot een nadere concretisering van
de saldobenadering worden gekomen.Dit zal mogelijk aanleiding geven tot nadere regels op dit punt, in de
vorm van een handreiking voor de andere overheden over de toepassing van de
saldobenadering in de praktijk of van een ministeriële regeling.Aan de saldobenadering zal bij de voorbereiding van het wetsvoorstel luchtkwaliteit
nadere aandacht besteed worden. Dit zal mogelijk aanleiding geven tot nadere
regelgeving op dit punt.25Over welk gebied moet worden gesaldeerd als het gaat
om de toepassing van saldobenadering conform artikel 7, derde lid? Waarom
bevat deze saldobenadering geen verwijzing naar de begrippen zone of agglomeratie
of een ander gebied?Zie het antwoord op vraag 24.26Kan preciezer worden aangegeven wat wordt verstaan
onder de betreffende agglomeratie of zone waarbinnen een saldobenadering kan
worden toegepast: is dit bijvoorbeeld in het geval van Rotterdam de hele gemeente
Rotterdam, het hele Rijnmondgebied of een beperkter gebied?In de Meetregeling luchtkwaliteit (Staatscourant 2001, nr. 135), die bij
inwerkingtreding van het Besluit luchtkwaliteit 2005 wordt vervangen door
de Meetregeling luchtkwaliteit 2005, zijn zones en agglomeraties aangewezen
voor de toepassing van het Besluit luchtkwaliteit. Een van de agglomeraties
is de agglomeratie Rotterdam/Dordrecht. Deze omvat de gemeenten Rotterdam,
Schiedam, Vlaardingen, Maassluis, Rozenburg, Spijkenisse, Albrandswaard, Capelle
aan de IJssel, Ridderkerk, Barendrecht, Heerjansdam, Zwijndrecht, Hendrik-Ido-Ambacht,
Dordrecht, Papendrecht en Sliedrecht. Zie ook de antwoorden op vraag 24 en
29.27In de memorie van toelichting wordt gesproken over
de mogelijkheid van saldering van de effecten van een mogelijke maatregel
ten behoeve van de luchtkwaliteit, bijvoorbeeld bij de aanleg van een stedelijke
ringweg ter ontlasting van een binnenstad. Welke geografische beperkingen
zitten aan de mogelijkheid tot saldering?Zie hiervoor het antwoord op vraag 24 en 26.28Betekenen de randvoorwaarden voor saldering zoals opgesomd
in artikel 7, lid 3 en 4 ook, dat gemeenten eigen overschrijdingen kunnen
compenseren door elders te investeren in schonere lucht?Een gemeente kan in principe, met toepassing van artikel 7, derde lid,
onder b, met een ander bestuursorgaan overeenkomen dat ter compensatie van
de uitoefening van een bevoegdheid in de ene gemeente, gelijktijdig door een
andere gemeente maatregelen getroffen worden die leiden tot vermindering van
de concentraties van de betreffende stof in hetzelfde gebied.De saldobenadering is een nieuw element in de regelgeving en het beleid
ten aanzien van de luchtkwaliteit. De praktijk zal uitwijzen welke mogelijkheden
en beperkingen het instrument heeft. Ervaringen kunnen aanleiding zijn
voor het formuleren van nadere regels over toepassing van de saldobenadering.De strekking van artikel 7, derde lid, is niet om een algemene compensatieregeling
in het leven te roepen voor bestaande overschrijdingen. Ingevolge de EG-richtlijnen
dienen maatregelen getroffen te worden om aan de grenswaarden te voldoen.
Dat geldt in iedere situatie dat grenswaarden worden overschreden of dreigen
te worden overschreden.Overigens is de bepaling in het vierde lid van artikel 7 dat het aantal
mensen dat wordt blootgesteld aan concentraties van de desbetreffende stof
aanzienlijk dient te verminderen inmiddels geschrapt. Voor een toelichting
verwijs ik naar het antwoord op vraag 34.29Artikel 7 lid 3 (saldobenadering) is gekoppeld aan
lid 2, dat aangeeft op welke wetten de bevoegdheden «in ieder geval»
gebaseerd kunnen zijn (WRO, Tracéwet e.d.). Kunt u aangeven in welke
mate sprake moet zijn van een directe koppeling c.q. causaal verband tussen
de betreffende bevoegdheid en het saldo-effect? Als een bestuursorgaan, los
van de realisering van een project, een pakket maatregelen wil uitvoeren ter
verbetering van de luchtkwaliteit, mogen die maatregelen (die per saldo leiden
tot een betere situatie in een groter gebied) dan leiden tot een (beperkte
en eventueel tijdelijke) overschrijding van de normen op lokale schaal?De strekking van artikel 7, derde lid, is dat uitoefening van een bevoegdheid
die gevolgen kan hebben voor de luchtkwaliteit (waartoe de in lid twee genoemde
bevoegdheden horen) in een overschrijdingssituatie alleen mogelijk is als
de luchtkwaliteit verbetert of gelijk blijft of wanneer een vermindering van
de luchtkwaliteit gecompenseerd wordt door een verbetering van de luchtkwaliteit
in het zelfde gebied ten aanzien van dezelfde stof.Het negatieve effect ten gevolge van de uitoefening van een bevoegdheid
dient tegelijkertijd gecompenseerd te worden door een positief effect ten
gevolge van speciaal met dat doel getroffen compenserende maatregelen. In
die zin is er sprake van een causaal verband.Daarnaast is het denkbaar dat voor situaties waar er reeds sprake is van
normoverschrijding, een integraal plan ter verbetering van de luchtkwaliteit
maatregelen bevat die per saldo leiden tot een betere situatie in een groter
gebied, maar op lokale schaal aanleiding geven tot een beperkte en/of tijdelijke
verslechtering.30Hoe wordt bepaald dat er sprake is van een «beperkte
toename» (art. 7, lid 3 onder b)? Waarom is er geen maximale bovengrens
aangegeven bij die «beperkte toename»?Met de saldobenadering wordt beoogd, binnen de kaders van de EG-richtlijnen,
ruimte te bieden voor nieuwe ontwikkelingen, in een situatie dat ondanks het
treffen van alle mogelijke redelijke maatregelen (nog) niet aan een grenswaarde
kan worden voldaan. Omdat het een situatie betreft dat grenswaarden, die beogen
de gezondheid van de mens te beschermen, reeds worden overschreden, kan het
uitsluitend gaan om een «beperkte» toename van de concentraties
van een stof. Kwantificering daarvan op voorhand, is niet mogelijk. Per concrete
situatie dient een beoordeling plaats te vinden van hetgeen redelijk geacht
wordt. In een situatie dat voorzien wordt dat tengevolge van getroffen danwel
te treffen maatregelen binnen afzienbare tijd wel aan de grenswaarde voldaan
kan worden, kan de toename ten gevolge van de uitoefening van een bevoegdheid
groter zijn dan in het geval dat de grenswaarde in ruime mate
wordt overschreden en nog geen redelijk denkbare oplossingen voorhanden zijn.31Wat gebeurt er met de rechten van burgers die in een
gebied wonen waar een overschrijding van de grenswaarde aan de orde is, maar
waar met de saldobenadering een «beperkte toename van de concentratie
van de desbetreffende stof» rechtvaardig wordt geacht, aangezien de
luchtkwaliteit op een andere plek binnen de agglomeratie verbetert?Bij de saldobenadering zal er steeds sprake moeten zijn van een situatie
waarin een vooruitgang een achteruitgang compenseert. In het geval van bijvoorbeeld
de aanleg van een rondweg, zal een groot gebied waar mensen wonen worden ontlast.
Voor hen wordt de luchtkwaliteit juist beter. De luchtverontreiniging wordt
als het ware verplaatst naar een gebied waar geen of veel minder mensen wonen.
Verder blijft het beleid erop gericht dat uiteindelijk voor het gehele grondgebied
de grenswaarden worden bereikt, waarbij prioriteit wordt gegeven aan gebieden
waar mensen wonen of verblijven.32Is de «saldobenadering» uit artikel 7 in
overeenstemming met de EG-Richtlijn, in overweging nemend dat de Raad van
State in haar voorlichting expliciet gesteld heeft dat de grenswaarden overal
op het grondgebied gelden, en er geen onderscheid gemaakt mag worden naar
plaats?Het uitgangspunt dat de grenswaarden op het gehele grondgebied van de
lidstaten gelden blijft onverlet. De richtlijnen verplichten de lidstaten
de in de dochterrichtlijnen opgenomen grenswaarden na te leven. Aan de lidstaten
is evenwel overgelaten op welke wijze zij dit resultaat willen bereiken.De in artikel 7, derde lid, opgenomen saldoregeling past daarbinnen. Wanneer
de luchtkwaliteit ten gevolge van het uitoefenen van een bevoegdheid per saldo
gelijk blijft of verbetert, raakt het doel van de richtlijnen immers in ieder
geval niet verder verwijderd of komt het zelfs dichter binnen bereik. Toepassing
van de saldobenadering laat uiteraard onverlet dat bestuursorganen onverminderd
doorgaan alle mogelijke redelijke maatregelen te treffen om aan de grenswaarden
te voldoen.33De Raad van State heeft in haar voorlichting bij de
eerder voorgelegde ministeriële regeling gesteld dat «indien een
bepaald project geen negatieve en wellicht zelfs enige positieve invloed heeft
op de luchtkwaliteit, waarbij de lucht overigens een zodanige concentratie
heeft van een bepaalde stof waardoor de grenswaarde wordt overschreden, niet
valt in te zien waarom zo'n project op zichzelf bezien in strijd zou zijn
met hetgeen de richtlijn vereist». Kunt u ten aanzien hiervan de volgende
vragen beantwoorden– Wordt de ruimte die de Raad van State hier biedt in het voorliggende
besluit luchtkwaliteit geboden in artikel 7, lid 3 onder a?– Wordt hieraan de extra voorwaarde gesteld dat het aantal mensen
dat aan concentraties van de betreffende stof wordt blootgesteld, vermindert?– Zo ja, klopt het dat het bouwen van een woonwijk in een gebied
waar de grenswaarde wordt overschreden onder dit nieuwe besluit luchtkwaliteit
nooit mogelijk is, aangezien het aantal mensen dat wordt blootgesteld altijd
vermeerdert?Artikel 7, derde lid, onder a. is een codificatie van de door de Raad
van State geboden ruimte in de voorlichting over de concept-ministeriële regeling luchtkwaliteit: wanneer de concentratie van een stof per
saldo verbetert of gelijk blijft is uitoefening van bevoegdheden mogelijk,
ook in een overschrijdingssituatie.De in het concept-besluit in het vierde lid bij herstructurering gestelde
voorwaarde dat het aantal mensen dat wordt blootgesteld aan concentraties
van de betreffende stof aanzienlijk vermindert, is mede naar aanleiding van
de reacties op de voorpublicatie van het concept-besluit inmiddels geschrapt.
De veronderstelling, genoemd bij het derde gedachtestreepje, is dan ook niet
langer aannemelijk. Zie ook het antwoord op vraag 34.34Wat is de noodzaak om in lid 4 van artikel 7 een aanvullende
voorwaarde op te nemen dat het totale aantal aan luchtverontreiniging blootgestelde
mensen substantieel afneemt?Met het in het ontwerp-besluit opgenomen artikel 7, vierde lid, werd beoogd,
in lijn met de doelstellingen van de EG-richtlijnen, voorwaarden te scheppen
voor stedelijke herstructurering, in situaties waarin de grenswaarden voor
stikstofdioxide daaraan in de weg leken te staan. Ten gevolge van herstructurering
wordt immers doorgaans een groter aantal mensen ter plekke blootgesteld aan
heersende concentraties van een luchtverontreinigende stof. In een situatie
dat de grenswaarde voor stikstofdioxide, ondanks het treffen van alle mogelijke
redelijke maatregelen, wordt overschreden, kan dan van herstructurering geen
sprake zijn, terwijl dat een gebied zeer ten goede zou kunnen komen. Daarom
is, in lijn met de richtlijn in dergelijke situaties de voorwaarde gesteld
dat het totaal aantal aan luchtverontreiniging blootgestelde mensen ter plaatse
door de herstructurering substantieel zou afnemen. Op deze wijze kon, ondanks
overschrijding van de norm, bijgedragen worden aan een noemenswaardige verbetering
van de situatie. De concentraties ter plaatse nemen weliswaar niet af, maar
het aantal mensen dat de concentraties ter plaatse gedurende langere tijd
inademt, wel.In verschillende schriftelijke reacties die na de voorpublicatie van het
concept-besluit werden ontvangen, werd gewezen op de niet bedoelde gevolgen
van deze bepaling, bij bredere toepassing dan op stikstofdioxide. Aangezien
de grenswaarde voor fijn stof in een groot deel van Nederland wordt overschreden,
kan vrijwel op geen enkele locatie aan de voorwaarde worden voldaan dat ten
gevolge van de herstructurering aanzienlijk minder mensen worden blootgesteld
aan de betreffende concentraties, en werkt deze bepaling bij nader inzien
averechts. De ontvangen reacties, zijn aanleiding geweest tot het schrappen
van artikel 7, vierde lid. Herstructurering kan gestalte krijgen onder toepassing
van artikel 7, derde lid.35Wat is de toegevoegde waarde van lid 4 van artikel
7 nu in lid 3 als eis is geformuleerd dat een saldobenadering alleen is toegestaan
indien de luchtkwaliteit per saldo verbetert?Zoals uit het antwoord op vraag 34 moge blijken, werd met het inmiddels
geschrapte vierde lid van artikel 7 beoogd te bereiken dat het aantal mensen
dat ter plaatse aan (te hoge) concentraties van luchtverontreinigende stoffen
zou worden blootgesteld, afneemt. Door toepassing van deze aanvullende voorwaarde
zou de situatie netto verbeteren en in de geest van de (doelstelling van de)
richtlijn zijn. 36Is de toevoeging in artikel 7 lid 4 over het de aanzienlijke
vermindering van het aantal blootgestelde mensen aan verhoogde concentraties
van verontreinigde stoffen een toevoeging door de Nederlandse regering, bovenop
de EU-richtlijn?Met het opnemen van artikel 7, vierde lid, werd beoogd, binnen de kaders
van de EG-richtlijnen, ruimte te bieden en voorwaarden te scheppen voor stedelijke
herstructurering in situaties waarin de grenswaarden voor stikstofdioxide
daaraan in de weg leken te staan. De richtlijnen kennen hieromtrent evenwel
geen specifieke regels. Het betrof derhalve een uitwerking van de met de richtlijn
beoogde doelstelling voor de Nederlandse situatie. Zoals vermeld bij het antwoord
op vraag 34, is bij nader inzien besloten het vierde lid van artikel 7, niet
in het besluit op te nemen.37Hoe wordt bepaald of het aantal mensen dat bloot wordt
gesteld aan de desbetreffende stof inderdaad «aanzienlijk» vermindert?
Wat wordt verstaan onder «aanzienlijk», om hoeveel mensen gaat
het dan?Het vierde lid van artikel 7, waar deze vraag betrekking op heeft, is,
zoals is toegelicht in het antwoord op vraag 34, vervallen.38Indien aan de extra voorwaarde uit artikel 7 lid 4
moet worden voldaan bij de toepassing van de saldobenadering en de bouw in
herstructureringsgebieden (inbreiding), kunt u aangeven welke mogelijkheden
u ziet voor herstructurering/inbreiding? Is het waar dat in praktijk zelden
aan deze extra voorwaarde kan worden voldaan omdat nieuwbouw vrijwel altijd
gepaard gaat met verdichting en dus met een toename van het aantal blootgestelden?Zie het antwoord op vraag 34. Door toepassing van het vierde lid van artikel
7, op fijn stof, zouden de mogelijkheden tot herstructurering, geminimaliseerd
worden, hetgeen haaks staat op de met dit lid, beoogde strekking. Derhalve
is besloten tot het schrappen van artikel 7, vierde lid. Herstructurering
kan gestalte krijgen onder toepassing van artikel 7, derde lid.39Waarom acht u het wenselijk om ook situaties op grond
van artikel 17 van de WRO (tijdelijke vrijstelling van het bestemmingsplan)
onder het besluit luchtkwaliteit te laten vallen? Kan dit een belemmering
zijn voor tijdelijke situaties, die noodzakelijk zijn om projecten mogelijk
te maken die op langere termijn juist een verbetering van de luchtkwaliteit
betekenen, zoals bijvoorbeeld «schuifoperaties» bij stedelijke
herstructureringen (tijdelijke verplaatsing van bijvoorbeeld een bedrijf naar
een leegstaand pand waarop een andere bestemming rust)?Ook in geval van een tijdelijke ontwikkeling waarvoor een vrijstelling
van het bestemmingsplan nodig is, dient getoetst te worden aan de grenswaarden
voor NO2 en PM10. Gegeven de mogelijke invloed op de
luchtkwaliteit van een zodanige ontwikkeling zie ik geen reden om bij de uitoefening
van de vrijstellingsbevoegdheid op grond van artikel 17 WRO de toepassing
van luchtkwaliteitsnormen op voorhand buiten beschouwing te laten. Uitzondering
hierop vormt uiteraard toetsing aan de grenswaarde voor NO2 van
een activiteit die voor 2010 beëindigd zal zijn, dus voordat die grenswaarde
daadwerkelijk van kracht wordt (mits PM10 geen knelpunt oplevert). Ten aanzien van deze vrijstellingsbevoegdheid is echter artikel 7, derde
lid, van het Besluit van toepassing. Dat betekent dat een vrijstelling kan
worden verleend als er reeds sprake is van overschrijding van de normen, mits
de concentratie NO2 of PM10 niet verder verslechtert.
Het betekent ook dat de salderingsregeling van artikel 7, derde lid , onder
b, van toepassing is. Een tijdelijke verplaatsing van een bedrijf zoals de
vraag beschrijft zal dus alleen een probleem zijn als er sprake is van een
meer dan beperkte toename van de concentratie NO2 of PM10 die niet kan worden gecompenseerd door een salderingsmaatregel. Voor
de acceptatie van (de omvang van) deze beperkte verslechtering kan het vooraf
vaststaande tijdelijke karakter van die verslechtering van belang zijn.40Wie is gehouden de metingen te verrichten die bepalen
of er wel of geen luchtkwaliteitsplan opgesteld moet worden (artikel 9 en
10)?In artikel 9 is geregeld dat burgemeester en wethouders een actieplan
maken, wanneer uit de vaststelling van de luchtverontreiniging ingevolge artikel
26 of uit een verslag ingevolge artikel 32 blijkt dat een plandrempel is overschreden.In artikel 26 wordt aangegeven dat burgemeester en wethouders de luchtverontreiniging
vaststellen. Eerst vindt een globale beoordeling plaats van locaties waar
de grenswaarden mogelijk overschreden worden. Vervolgens stelt het college
van burgemeester en wethouders de luchtverontreiniging op de geïnventariseerde
plaatsen vast, met behulp van metingen of modelberekeningen. Veelal zal dit
gebeuren door het verrichten van modelberekeningen. Metingen zijn daarvoor
niet vereist. Voor locaties in de nabijheid van wegen of inrichtingen die
onder het beheer vallen van een ander bestuursorgaan kunnen burgemeester en
wethouders voor het vaststellen van de luchtverontreiniging een beroep doen
op het betreffende bestuursorgaan. Van de inventarisatie van locaties waar
de grenswaarden mogelijk overschreden worden en van de uitkomsten van de berekeningen
wordt een verslag opgesteld dat ingevolge artikel 32 aan gedeputeerde staten
wordt gezonden.De gemeente zal dus aan de hand van de door haar verrichte berekeningen
en het daarover opgestelde verslag zelf kunnen constateren of een plandrempel
wordt overschreden en het opstellen van een actieplan ingevolge artikel 9
aan de orde is.41Zijn gemeenten in staat om de taak om de luchtverontreiniging
te inventariseren adequaat uit te voeren, zowel met betrekking tot benodigde
expertise als met betrekking tot het benodigde materieel (artikel 26)? Zo
neen, welke maatregelen worden genomen teneinde deze taken wel uit te kunnen
voeren, welke kosten zijn hieraan verbonden en wie zal deze kosten dragen?Sinds het van kracht worden van de besluiten luchtkwaliteit koolstofmonoxide
en lood en stikstofdioxide in 1987 wordt de luchtverontreiniging door het
college van Burgemeester en Wethouders geïnventariseerd en vastgesteld.
Daarvoor wordt in de praktijk gebruik gemaakt van een door het rijk ter beschikking
gesteld rekenmodel, het CAR model, waarvan bepaalde invoerparameters jaarlijks
geactualiseerd worden. Gemeenten hebben hiermee een kleine twintig jaar ervaring
en blijken zich met een redelijk beperkte inspanning van hun taak te kunnen
kwijten. In voorkomende situaties kan voor vragen rond de vaststelling van
de luchtverontreiniging een beroep gedaan worden op de daartoe van rijkswege
ter ondersteuning van gemeenten ingerichte helpdesk, die bij Infomil is ondergebracht. 42Indien er verschil van inzicht bestaat tussen een gemeente
en het rijk over de noodzaak tot het opstellen van een luchtkwaliteitsplan,
hoe wordt hier dan mee omgegaan (artikel 9 en 10)?Door de gemeente verrichte modelberekeningen bieden inzicht in de hoogte
van de concentraties van luchtverontreinigende stoffen. Daaruit blijkt dus
ook of een plandrempel is overschreden. Is dat het geval, dan is het ingevolge
de EG-richtlijnen noodzakelijk dat een plan wordt opgesteld en uitgevoerd
waarin de maatregelen staan aangegeven die ertoe leiden dat tijdig aan de
grenswaarden wordt voldaan.Een concentratie hoger dan de plandrempel zal in alle gevallen aanleiding
geven tot het opstellen van een plan. Verschil van inzicht over deze feiten
ligt niet voor de hand.Er zou wel verschil van inzicht kunnen bestaan omtrent de betrouwbaarheid
van de door een gemeente verkregen rekenresultaten of van de nauwkeurigheid
van een gehanteerd rekenmodel, wanneer een ander model gebruikt wordt dan
het door het rijk ter beschikking gestelde. Voor een dergelijke uitzonderlijke
situatie kent het Besluit luchtkwaliteit 2005, evenals het Besluit luchtkwaliteit
2001, de voorziening dat de minister van VROM de nauwkeurigheid van een methode
of van de toepassing daarvan kan toetsen. In de praktijk zal deze taak aan
het RIVM worden toevertrouwd. De resultaten van de toetsing treden in de plaats
van de eerder verkregen resultaten. Dat betekent dat de door de toetsing verkregen
resultaten dan bepalend zullen zijn voor de vraag of het opstellen van een
plan aan de orde is.43Gesteld wordt dat fijn stof van natuurlijke oorsprong
voorzover dat niet schadelijk is voor de gezondheid van de mensen bij de beoordeling
van de luchtkwaliteit voor fijn stof buiten beschouwing blijft– Welke stoffen worden hieronder verstaan?– Hoe verhoudt zich dit tot de definities in Europees verband, waar
fijn stof (zoals zeezout en zand) nog steeds wel onderdeel uitmaken van de
normstelling?– Hoe verhoudt zich dit tot de rapportage van het RIVM van april
2005 waarin wordt gesteld dat uitzondering van het zeezoutaandeel in fijn
stof op dit moment niet mogelijk is en dat daarvoor eerst een derogatie nodig
is?Zie het antwoord op vraag 21 voor wat betreft de deeltjes van natuurlijke
oorsprong waaraan gedacht kan worden.Tot voor kort gold algemeen als interpretatie van de huidige Europese
richtlijn dat bij de verwijzing naar concentratiebijdragen in PM10
van natuurlijke oorsprong gedoeld werd op incidentele verhogingen van de PM10-concentraties ten gevolge van natuurverschijnselen. Afdeling V van
de Raad van State constateert (voorlichting dd 30 maart 2005) dat een
bredere interpretatie te rechtvaardigen is, gezien de definitie van «verontreinigende
stof» in de richtlijn: «een stof die door de mens direct of indirect
in de lucht wordt gebracht en die schadelijke gevolgen kan hebben voor de
gezondheid van de mens of het milieu in zijn geheel». Zeezout wordt
genoemd als een voorbeeld van een stof die aan geen van beide criteria voldoet.
Hoewel de omschrijving van PM10 ook een stof als zeezout omvat,
acht afdeling V van de Raad van State goede argumenten aanwezig om een stof
die zich van nature in de lucht bevindt en ook niet schadelijk voor de volksgezondheid
of het milieu is, buiten beschouwing te laten bij de vaststelling van het
niveau van luchtverontreiniging. In het Europese proces van evaluatie van
de richtlijn zijn door de Europese Commissie signalen afgegeven die deze interpretatie
bevestigen. 44Kunt u een overzicht geven van de diverse soorten gemiddelden
die gelden voor de verschillende stoffen uit het besluit luchtkwaliteit, en
per stof aangegeven waarom juist dát gemiddelde geldt (uurgemiddelde,
daggemiddelde, jaargemiddelde, winterhalfjaargemiddelde e.d.)? Hoe wordt voor
de verschillende stoffen omgegaan met piekbelastingen? Kan de regering speciale
aandacht besteden aan de vraag, waarom voor fijn stof een dagnorm wordt gehanteerd
en geen jaargemiddelde?In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van alle normen in het
Besluit luchtkwaliteit 2005. Uit dit overzicht blijkt dat er per stof sprake
kan zijn van verschillende typen normen, gericht op langdurige blootstelling
(jaargemiddelden) of juist voor kortere perioden. Deze verschillen hebben
een gezondheidskundige achtergrond. Voor fijn stof is er zowel een norm voor
het jaargemiddelde als voor daggemiddelde niveaus. Daarbij richt de daggemiddelde
norm zich meer op acute effecten en de jaargemiddelde norm op de chronische
effecten.Normen in het Besluit luchtkwaliteit 2005 WaardeStofNiveauTermijnOpmerkingengrenswaardeSO2350 μg/m3 max. 24 overschrijdingen p.j.  grenswaardeSO2125 μg/m3 max. 3 overschrijdingen p.j.  grenswaardeSO220 μg/m3 jaargem. in natuurgebiedengrenswaardeSO220 μg/m3 winterhalfjaargem. In natuurgebiedenalarmdrempelSO2500 μg/m3 uurgem. gedurende
3 jaar gebied 100 km2grenswaardeNO2200 μg/m3 uurgem. max. 18 overschrijdingen
p.j.  grenswaardeNO240 μg/m3 jaargem. 2010 grenswaardeNO2200 μg/m3 uurgem. max. 18 overschrijdingen
p.j.2010drukke wegen grenswaardeNO2290 μg/m3 uurgem. max. 18 overschrijdingen
p.j. drukke wegen plandrempelNO250 μg/m3 jaargem. 48 μg/m3
jaargem. 46 μg/m3 jaargem. 44 μg/m3 jaargem. 42 μg/m3 jaargem. 2005 2006 2007 2008 2009 plandrempelNO2250 μg/m3 uurgem. 240 μg/m3
uurgem. 230 μg/m3 uurgem. 220 μg/m3 uurgem. 210 μg/m3 uurgem. 2005 2006 2007 2008 2009drukke wegen max. 18 overschrijdingen p.j.alarmdrempelNO2400 μg/m3 uurgem. gebied 100 km2grenswaardeNOx30 μg/m3 jaargem. natuurgebiedengrenswaardePM1040 μg/m3 jaargem1.1.2005 grenswaardePM1050 24 uurgem. max. 35 overschrijdingen p.j.
1.1.2005  grenswaardeLood0,5 μg/m3 jaargem.  grenswaardeCO10 000 μg/m3 8-uurgem. 1.1.2005 grenswaardebenzeen10 μg/m3 jaargem. tot 1.1.2010 grenswaardebenzeen5 μg/m3 jaargem. 1.1.2010 plandrempelbenzeen9 μg/m3 jaargem. 8 μg/m3 jaargem.
7 μg/m3 jaargem. 6 μg/m3 jaargem.2006 2007 2008 2009 45Zijn de grenswaarden, plandrempels en alarmdrempels
voor luchtverontreinigende stoffen in het voorliggende besluit luchtkwaliteit
anders dan in het huidige besluit? Zo ja, kunt u per stof de verschillen aangeven?Bij het antwoord op vraag 44 is een overzicht gegeven van alle normen
in het Besluit luchtkwaliteit 2005. Ten opzichte van het bestaande Besluit
luchtkwaliteit is de normstelling ongewijzigd, met uitzondering van de normstelling
voor benzeen en koolmonoxide. De normen voor deze stoffen zijn aangepast op
grond van de 2e dochterrichtlijn luchtkwaliteit (richtlijn nr. 2000/69/EG
betreffende grenswaarden voor benzeen en koolmonoxide in de lucht
(PbEG L 313)), die met dit Besluit wordt geïmplementeerd.46Waar en op welke wijze vinden de bepalingen in artikel
13 resp. artikel 19 zijn grondslag in de Europese richtlijn? Is het op grond
van de richtlijn toegestaan om de toepasbaarheid van de grenswaarden voor
de bescherming van ecosystemen te beperken tot de gebieden die bijzondere
bescherming behoeven? Zo ja, wat wordt verstaan onder «bijzondere bescherming
behoeven»?De grenswaarden ter bescherming van ecosystemen en/of vegetatie staan
vermeld in bijlage I en II van de eerste dochterrichtlijn. In bijlage VI is
geregeld dat monsternemingspunten met het oog op de bescherming van ecosystemen
en vegetatie zich buiten een straal van 20 kilometer van agglomeraties of 5
kilometer van andere gebieden met bebouwing, industriële installaties
of autosnelwegen bevinden. Een monsternemingspunt moet zich op een zodanige
plaats bevinden dat het representatief is voor de luchtkwaliteit in een gebied
van minimaal 1000 km2 daaromheen.Grenswaarden zijn ingevolge de richtlijn van toepassing op het gehele
grondgebied van de lidstaten. Het is evenwel niet aannemelijk dat van de lidstaten
verwacht wordt dat de luchtkwaliteit overal aan de strenge normen voor vegetatie/ecosystemen
zal voldoen.Het zou innerlijk niet consistent zijn wanneer de luchtkwaliteit op het
gehele grondgebied van de lidstaten op 1 juli 2001 aan de vegetatie/ecosysteem
zou moeten voldoen en op een later tijdstip (1 januari 2005, resp. 2010)
aan de minder strenge normen voor de bescherming van de gezondheid van de
mens. Hoewel niet expliciet in de richtlijn opgenomen, ligt het meer voor
de hand te veronderstellen dat het de bedoeling is geweest dat de normen voor
de gezondheid van de mens overal gelden en die voor ecosystemen/vegetatie
uitsluitend in de specifiek aangeduide gebieden. Deze interpretatie van de
normen voor vegetatie/ecosystemen is ook opgenomen in het Besluit luchtkwaliteit
2001, dat bij de Europese Commissie bekend is. Vooralsnog wordt er vanuit
gegaan dat deze interpretatie conform de bedoeling van de richtlijn is.In EU-kader is de aanbeveling gedaan dat lidstaten zelf beoordelen of
normen ter bescherming van ecosystemen daadwerkelijk toegepast worden in gebieden
die aan de in bijlage VI beschreven kenmerken voldoen. Ook dat wijst in de
richting van de boven gegeven interpretatie.De term «bijzondere bescherming» wordt gehanteerd om aan te
duiden dat de in het gebied voorkomende ecosystemen/vegetatie niet voldoende
bescherming geboden wordt door naleving van het beschermingsniveau dat nodig
is om de gezondheid van de mens te beschermen. Naleving van het bijzondere
beschermingsniveau, de strenge ecosysteem/vegetatie normen, is dan nodig om
het voortbestaan van deze ecosystemen/vegetatie te verzekeren.47Wat wordt in artikel 9, 1e lid bedoeld met «die
plaatsen»? Wat is de definitie van plaats?De term «plaatsen» wordt sinds 1987 gehanteerd in de respectievelijke
besluiten luchtkwaliteit, te beginnen met het Besluit luchtkwaliteit stikstofdioxide
(Stb. 1987, 33), en heeft de gebruikelijke betekenis in de Nederlandse taal,
namelijk een punt, gebied, bepaalde plek, locatie. Gezien deze algemeen gangbare
betekenis van het woord en het feit dit tot dusverre niet tot misverstanden
of onduidelijkheid heeft geleid, is er geen aanleiding geweest het begrip
te definiëren. 48Hoe gaat het in de praktijk werken dat burgemeester
en wethouders zorg moeten dragen voor opstellen en uitvoeren van een actieplan
om de luchtverontreiniging binnen de grenswaarden te krijgen (artikel 9),
terwijl bij rijks- en provinciale wegen rijk en provincie verantwoordelijk
zijn?De huidige praktijk ten aanzien van de plannen (artikel 25 Besluit luchtkwaliteit)
wordt in artikel 9 voortgezet, met dien verstande dat ter uitvoering van de
tweede dochterrichtlijn, bij overschrijding van de plandrempel voor benzeen,
voortaan ook een planplicht geldt voor benzeen. Zoals in de Nota van toelichting
bij het Besluit luchtkwaliteit 2005 is vermeld, ligt overschrijding van de
plandrempel voor benzeen gezien de heersende concentraties evenwel niet in
de lijn der verwachting, zodat de taak om een plan op te stellen materieel
gelijk blijft aan die in het Besluit luchtkwaliteit. Een actieplan voor een
gebied waarin zich rijks- of provinciale wegen bevinden zal noodzakelijkerwijs
vragen om samenwerking tussen de verschillende overheden. De coördinatie
voor het opstellen en uitvoeren van zo'n plan berust, evenals dat nu het geval
is, bij gemeenten. Omdat in de praktijk onduidelijkheid bleek te bestaan omtrent
de precieze rol van de andere bestuursorganen bij het plan, is in artikel
9 van het ontwerpbesluit een specifieke bepaling opgenomen.Artikel 9, vierde lid, bepaalt dat het initiatief voor een actieplan waarbij
meerdere bestuursorganen zijn betrokken dient uit te gaan van de betrokken
gemeente. Burgemeester en wethouders van die gemeente verzoeken het andere
bestuursorgaan om mee te werken aan het plan en de uitvoering ervan. De bijdrage
van andere bestuursorganen aan het plan is geenszins vrijblijvend. Ieder zal
naar vermogen bij dienen te dragen aan het plan door daadwerkelijk maatregelen
te treffen bij de eigen bron. In het plan zal op transparante wijze dienen
te worden vastgelegd welke maatregelen elke overheid treft. Artikel 9 verplicht
daarbij tot het geven van inzicht in de gemaakte afwegingen (gemotiveerd rekenschap).
Daarbij hoort ook het geven van helderheid over maatregelen die niet of mogelijk
in een latere fase worden getroffen.Voor rijkswegen kan dit betekenen dat de provincie een coordinerende rol
op zich neemt. Zo functioneren in de provincie Zuid Holland – waar sprake
is van verschillende kleinere gemeenten die zijn gelegen langs een rijksweg –
een aantal werkgroepen waaraan zowel gemeenten als Rijkswaterstaat deelnemen.
In die werkgroepen worden de verschillende mogelijkheden tot het treffen van
maatregelen gezamenlijk verkend. In een volgende fase zal dan de individuele
gemeente samen met Rijkswaterstaat komen tot het formuleren van concrete maatregelen
die in het actieplan zullen worden vastgelegd. In provincies waar slechts
een enkele gemeente met deze problematiek heeft te maken zal men zelf –
zonodig bijgestaan door deskundigen – het overleg voeren.49Kunnen burgemeester en wethouders in het actieplan
maatregelen opnemen die rijk en provincie vervolgens moeten nemen?Uitgangspunt is dat betrokken overheden in gezamenlijk overleg zoeken
naar een oplossing. In die zin is er geen sprake van het opleggen van maatregelen.
De gezamenlijke bestuursorganen analyseren de problematiek, inventariseren
oplossingsrichtingen en leggen in het plan vast tot welke maatregelen zij
overgaan. Daarbij geven zij ook aan welke maatregelen zij niet (kunnen) treffen
of pas in een latere fase en motiveren dat. In het plan committeren de bestuursorganen
zich derhalve aan de maatregelen die zij treffen. Dat betekent ook dat men
elkaar kan aanspreken op het uitvoeren van die maatregelen. 50Wat wordt in artikel 26, 1e lid en artikel 29, 1e lid
bedoeld met «plaatsen»?Zie het antwoord op vraag 47.51Waarom is in artikel 26, tweede lid er niet voor gekozen
om toe te voegen dat het gaat om wegen die onder het beheer van de gemeente
vallen, in lijn met het derde en vierde lid, waar het gaat om wegen die onder
beheer van resp. rijk en provincie vallen? Zijn bij de huidige formulering
burgemeester en wethouders niet toch verantwoordelijk voor de vaststelling
van luchtverontreiniging bij álle wegen?Zoals aangegeven in de toelichting bij het Besluit luchtkwaliteit 2001,
is de verantwoordelijkheid voor de vaststelling van de luchtkwaliteit in lokale
situaties «in principe op het laagst doelmatige bestuurlijke niveau
gelegd, te weten bij burgemeester en wethouders. Zij zijn immers het beste
op de hoogte van de lokale situatie en kunnen daardoor goed beoordelen of
aan de grenswaarden wordt voldaan..... Mocht de gemeente na de inventarisatie
evenwel de indruk hebben dat de luchtkwaliteit in een mogelijke knelpuntsituatie
vooral beïnvloed wordt door bronnen die buiten de invloedssfeer van de
gemeenten vallen, dan kan de gemeente zich voor het verkrijgen van de gegevens
over de luchtkwaliteit ter plaatse wenden tot de voor die bron verantwoordelijke
overheid ...»In artikel 26, tweede lid, is, evenals in het Besluit luchtkwaliteit 2001
(artikel 20), vastgelegd dat gemeenten primair verantwoordelijk zijn voor
het vaststellen van de luchtkwaliteit bij wegen. In het derde en vierde lid
van dit artikel is geregeld dat gemeenten voor de vaststelling in bepaalde
situaties een beroep kunnen doen op andere bestuursorganen. In het verlengde
daarvan is vastgelegd dat de andere bestuursorganen de uitkomsten vervolgens
aan het college van burgemeester en wethouders rapporteren, opdat gemeenten
een totaalbeeld van de luchtkwaliteit in hun gebied krijgen en daaromtrent
verslag kunnen doen. Op deze wijze wordt recht gedaan aan de primaire verantwoordelijkheid
en coördinerende rol van gemeenten in deze.52Hoe kan de rapportage van de inventarisatie al vóór
1 april van het jaar waarin de inventarisatie is verricht aan burgemeester
en wethouders worden gestuurd (art 26, 3e lid)? En hoe kunnen burgemeester
en wethouders al voor 1 februari 2005 van het jaar waarin de inventarisatie
is verricht een verzoek om vaststelling indienen?Ingevolge artikel 11 van de kaderrichtlijn luchtkwaliteit verstrekken
de lidstaten binnen negen maanden na het einde van het kalenderjaar waarin
de niveaus werden waargenomen, inlichtingen over de waarneming van niveaus
die hoger liggen dan de grenswaarden of plandrempels. Om daaraan te kunnen
voldoen is een tijdschema vastgesteld, dat voor alle betrokken bestuursorganen
weinig ruimt laat.De beoordeling van de luchtkwaliteit door gemeenten wordt in twee stappen
uitgevoerd. Eerst wordt globaal in kaart gebracht waar zich mogelijk het afgelopen
kalenderjaar een overschrijding van een grenswaarde heeft voorgedaan. Een
mogelijke overschrijding kan bijvoorbeeld afgeleid worden uit gegevens over
de luchtkwaliteit uit een eerder kalenderjaar. Ook van situaties met bepaalde
kenmerken (aantal voertuigen per etmaal) kan verondersteld worden dat zich
daar een overschrijding voordoet. Van situaties waarin ten opzichte van het
voorafgaande jaar wijzigingen zijn opgetreden in de ruimtelijke inrichting
of anderszins, kan met behulp van het CAR model een eerste globale verkenning
gedaan worden of er mogelijk (nog) een knelpunt is. Op deze wijze wordt in
grote lijnen inzichtelijk op welke locaties zich mogelijk het
afgelopen jaar een overschrijding van grenswaarden heeft voorgedaan.Het betreft een globale inschatting die beperkte inspanningen vergt en
derhalve voor 1 februari gemaakt kan zijn. Aan de hand daarvan kan de
gemeente beoordelen of zij zelf het aangewezen bestuursorgaan is om op een
bepaalde locatie ook de volgende stap te verrichten in het beoordelen van
de luchtkwaliteit, namelijk de vaststelling van de hoogte van de concentraties,
of dat een andere instantie daartoe meer geëigend is. Dat laatste is
het geval indien een weg die niet onder het beheer van de gemeenten valt een
belangrijke bijdrage levert aan het vermoedelijke knelpunt. Dit kan aanleiding
geven tot het verzoek van het college van burgemeester en wethouders aan de
minister om de luchtverontreiniging ter plaatse vast te stellen. De relatief
eenvoudige screening van situaties en het doen van een verzoek aan de beheerder
van de weg kan in korte tijd gebeuren. Een termijn van 1 maand voor deze werkzaamheden
wordt dan ook haalbaar geacht.Vervolgens heeft het ministerie van VenW drie maanden de tijd voor de
beoordeling van de luchtkwaliteit en het melden van de uitkomsten aan de gemeente
(voor 1 april). Wanneer het model dat het ministerie van VenW gebruikt
om de luchtverontreiniging vast te stellen op, of kort na 1 februari
voorzien is van actuele invoerparameters kan het ministerie van VenW haar
verplichting tijdig nakomen. De ervaring heeft de afgelopen jaren geleerd
dat er met name rond het model en het actualiseren daarvan vertraging kan
optreden, waardoor de termijn van 1 april niet gehaald is. Naar verwachting
behoren deze aanloopproblemen volgend jaar tot het verleden en is het daadwerkelijk
mogelijk dat het ministerie van VenW voor 1 april 2006 de uitkomsten
van de berekeningen over 2005 bij de gemeente aanlevert, mits de gemeente
voor 1 februari 2006 aangeeft aan welke gegevens zij behoefte heeft.53Wat zegt de Europese richtlijn over foutenmarges in
de metingen? Staat de Europese richtlijn dergelijke grote foutenmarges als
in artikel 27 toe, zoals een 60% foutenmarge voor de uurgemiddelde concentratie
van NO2 bij inrichtingen, een 50% foutenmarge voor fijn stof, CO
en benzeen et cetera?De foutenmarges zoals deze zijn opgenomen in het Besluit luchtkwaliteit
zijn ontleend aan de voorschriften in de betreffende EG-richtlijnen. De mate
van nauwkeurigheid die vereist wordt, is hierbij gerelateerd aan de niveaus
die in de praktijk voor blijken te komen. Indien er sprake is van zeer lage
niveaus, afgezet tegen het niveau van de grenswaarde, wordt het toegestaan
om relatief onnauwkeurige meetmethoden te hanteren.54Moet in artikel 30, 2e lid, de verwijzing naar artikel
27, eerste lid, niet vervangen worden door artikel 26, eerste lid?Terecht merkt uw Commissie op dat artikel 30, tweede lid, ten onrechte
een verwijzing bevat naar artikel 27, eerste lid, in plaats van naar artikel
26, eerste lid. De tekst van artikel 30 is op dit punt aangepast.55Volgens het 2e lid van artikel 30 bekostigt het bestuursorgaan
dat luchtverontreiniging vaststelt ook de kosten daarvan. Gaat het hier om
de bekostiging van de «vaststelling» en van de «inventarisatie»
of wordt hier bedoeld dat dit bestuursorgaan de maatregelen bekostigt om binnen
de grenswaarden te blijven? Hoe wordt bepaald wie welke kosten draagt om binnen
de grenswaarden te komen? Het betreft hier inderdaad de kosten van de «vaststelling»
c.q. van de «inventarisatie». Ten aanzien van het treffen van
maatregelen geldt het volgende. Het is evident dat burgemeester en wethouders
bij overschrijding van een plandrempel die door meer bronnen wordt veroorzaakt,
waaronder bronnen die niet onder de verantwoordelijkheid van de gemeente vallen,
moeten kunnen rekenen op de medewerking van andere bestuursorganen bij het
zoeken van een oplossing voor de problematiek en het treffen van maatregelen.
Wanneer bronnen die onder het beheer van de provincie, van de Minister van
Verkeer en Waterstaat, of een ander bestuursorgaan vallen, van invloed zijn
op de betreffende concentraties, zijn de betreffende bestuursorganen, wanneer
de gemeente een verzoek daartoe indient, als bevoegd gezag voor die bronnen,
gehouden mee te werken aan het actieplan. Dat kan inhouden dat zij zich door
het treffen van kosteneffectieve maatregelen inspannen voor de oplossing van
de problematiek, voor zover het die bronnen betreft. Omdat in de praktijk
onduidelijkheid bleek te bestaan omtrent de rol van andere bestuursorganen
bij overschrijding van een plandrempel, is die in het tweede lid van artikel
9 expliciet vastgelegd. De bijdrage van de verschillende overheden aan het
actieplan is niet vrijblijvend. In gezamenlijk overleg, waartoe burgemeester
en wethouders het initiatief nemen ingevolge artikel 9, tweede lid, dienen
de betrokken overheden vast te stellen welke maatregelen zich in de concrete
situatie, mede gezien de kosteneffectiviteit, het beste lenen voor de oplossing
van de problematiek. Het resultaat wordt vastgelegd in het actieplan dat ingevolge
artikel 9, eerste lid wordt opgesteld. Daarin wordt tevens gemotiveerd rekenschap
gegeven van de maatregelen die al dan niet getroffen worden. De gemeente coördineert
de uitvoering van het plan, terwijl de financiering en uitvoering van de concrete
in het actieplan vastgelegde maatregelen behoort tot de verantwoordelijkheid
van het bestuursorgaan dat het bevoegd gezag is voor de betreffende bron.56Houdt het 2e lid van artikel 33 in dat gedeputeerde
staten per agglomeratie (gebied van minstens 250 000 inwoners) een verslag
geven van de gemiddelde mate van luchtverontreiniging in die agglomeratie?
Of moeten de meetresultaten binnen de agglomeratie worden uitgesplitst? Zo
ja, op welke wijze? Zo nee, wat is het nut van een middeling van resultaten
over een hele agglomeratie?Ingevolge artikel 6 van de kaderrichtlijn luchtkwaliteit wordt de luchtkwaliteit
op het gehele grondgebied van de lidstaten beoordeeld. Daartoe kunnen metingen
en/of modelberekeningen gebruikt worden, afhankelijk van de heersende niveaus
van luchtverontreiniging in door de lidstaten aangewezen zones en agglomeraties.
Ingevolge artikel 11 van de kaderrichtlijn luchtkwaliteit dient de Europese
Commissie per zone of agglomeratie in kennis gesteld te worden van een aantal
gegevens, waaronder de niveaus van verontreiniging en de plannen of programma's
om aan de grenswaarden te voldoen. Artikel 33, tweede lid, van het ontwerp-Besluit
luchtkwaliteit 2005, heeft ten doel gegevens te verkrijgen om aan die verplichting
te kunnen voldoen. Van provincies wordt gevraagd de gegevens (artikel 32,
tweede lid) niet alleen voor de gehele provincies te presenteren (artikel
33, eerste lid), maar ook per agglomeratie (artikel 33, tweede lid). Het betreft
een ordening van de gegevens naar agglomeratie. Een middeling van de resultaten
is daarbij niet aan de orde. Een bepaling van gelijke strekking is opgenomen
in 28, tweede lid van het huidige Besluit luchtkwaliteit.57Bestaat er wetenschappelijke consensus over de gevolgen
van het inademen van zwevende deeltjes (PM10)?1 Zo ja, wat zijn deze gevolgen en door welk soort en diameter
fijn stof worden deze gevolgen veroorzaakt?De Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO) is bij uitstek het internationale
wetenschappelijke gremium om vast te stellen wat bij de huidige kennis de
wetenschappelijke consensus is over de gezondheidseffecten van fijn stof.
Bij de besluitvorming over Europese grenswaarden voor fijn stof is het oordeel
van de WHO expliciet als belangrijk uitgangspunt aangehouden. Op verzoek van
de Europese Commissie heeft de WHO recentelijk opnieuw de kennis over de gezondheidsrisico's
van fijn stof beoordeeld. De WHO constateert dat het verband tussen blootstelling
aan zwevende deeltjes en verschillende gezondheidseffecten in vele recente
wetenschappelijke publicaties is bevestigd en versterkt. De gezondheidseffecten
van fijn stof zijn te onderscheiden in effecten van blootstelling van relatief
korte duur («acuut») en van lange duur («chronisch»).
Diverse acute effecten zijn met fijn stof in verband gebracht, zoals ontstekingsreacties
in de longen, verminderde longfunctie, verstorende invloed op het hart- en
vaatstelsel, een toename in medicijngebruik en in aantal acute ziekenhuisopnames,
en vervroegde sterfte (enkele weken tot enkele maanden eerder overlijden).
In het verlengde daarvan is in onderzoek gevonden dat jarenlange chronische
blootstelling aan fijn stof de kans vergroot op een achteruitgang in het functioneren
van de longen en een daling in levensduurverwachting (meerdere jaren), met
name door vervroegde sterfte ten gevolge van cardiopulmonaire oorzaken en
longkanker.Fijn stof in de buitenlucht kent vele bronnen. Het zou zeer behulpzaam
zijn voor de ontwikkeling van een gericht bestrijdingsbeleid als duidelijk
was welke deeltjes (of welke componenten of eigenschappen van deeltjes) vooral
schadelijk zijn en welke niet. Uit toxicologische studies blijkt dat deeltjes
uit verbrandingsprocessen (zoals dieselroetdeeltjes) sterk toxische eigenschappen
bezitten. Andere deeltjes die onderdeel uitmaken van PM10 lijken
op basis van toxicologische testen minder schadelijk. Daarnaast kan PM10 worden onderverdeeld in fijnere deeltjes (PM2,5) en grovere
deeltjes. De WHO acht beide van belang, maar ze kunnen mogelijk verschillende
type effecten veroorzaken. Onderzoek wijst in de richting dat de fijnere deeltjes
(PM2,5) sterker in verband staan met vervroegde sterfte dan de
grovere deeltjes. De WHO heeft geadviseerd ook normstelling te ontwikkelen
voor PM2,5.Ondanks het feit dat verschillen worden gevonden in schadelijkheid van
deeltjes is het op dit moment niet mogelijk te kwantificeren wat het relatieve
aandeel is van de verschillende type deeltjes in de gezondheidsrisico's die
met fijn stof in verband kunnen worden gebracht.58Welke gevolgen heeft het van toepassing verklaren van
de Algemene wet bestuursrecht (Awb) op de verplichte gemeentelijke actieplannen
voor benzeen en stikstofoxide, op de administratieve lastendruk?De in het ontwerp-besluit voorgeschreven verplichting om ten aanzien van
actieplannen de inspraakprocedure van afdeling 3.4 van de Awb toe te passen
vloeit voort uit het Verdrag van Aarhus, zoals dat door de EU bij afzonderlijke
richtlijn van 26 mei 2003 is geïmplementeerd (Richtlijn 2003/35/EG).
Het verdrag van Aarhus bevat belangrijke verplichtingen op het gebied van
informatieverstrekking en inspraak die breed doorwerken op milieugebied. De
uit de EU-richtlijn voortvloeiende verplichting om ook voor luchtkwaliteitsplannen
een inspraakprocedure toe te passen is daarvan slechts een beperkt onderdeel.
Op dit moment is er geen specifieke analyse beschikbaar van de extra lasten
die dit voor gemeenten met zich mee brengt. In het kader van de Wet uitvoering
verdrag van Aarhus (Stb. 2004, 519) die op 14 februari 2005 in werking
is getreden, is afgesproken de gevolgen van de wet voor de administratieve
lastendruk van de overheden, na drie jaar te evalueren. De gevolgen voor de
actieplannen luchtkwaliteit zullen daarin worden meegenomen.XNoot1Samenstelling: Leden: Duivesteijn (PvdA), Hofstra (VVD), Buijs (CDA),
voorzitter, Schreijer-Pierik (CDA), Van Gent (GroenLinks), Geluk (VVD), Snijder-Hazelhoff
(VVD), Depla (PvdA), Van Oerle-van der Horst (CDA), Van As (LPF), Van Bochove
(CDA), De Ruiter (SP), Duyvendak (GroenLinks), Huizinga-Heringa (ChristenUnie),
Koopmans (CDA), Spies (CDA), Van Lith (CDA), Van der Ham (D66), Van Velzen
(SP), Fierens (ondervoorzitter), Timmer (PvdA), De Krom (VVD), Verdaas (PvdA),
Kruijsen (PvdA), Samsom (PvdA), Hermans (LPF), Veenendaal (VVD).Plv. leden: Crone (PvdA), Dezentjé Hamming (VVD), Mastwijk (CDA),
Ormel (CDA), Halsema (GroenLinks), Luchtenveld (VVD), Örgü (VVD),
Dubbelboer (PvdA), Hessels (CDA), Kraneveldt (LPF), Varela (LPF), Ten Hoopen
(CDA), Vergeer (SP), Vos (GroenLinks), Van der Staaij (SGP), Vietsch (CDA),
Sterk (CDA), Haverkamp (CDA), Koser-Kaya (D66), Gerkens (SP), Boelhouwer (PvdA),
Verbeet (PvdA), Balemans (VVD), Waalkens (PvdA), Van Heteren (PvdA), Dijsselbloem
(PvdA), Oplaat (VVD).XNoot1Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.XNoot1Zie onder andere: «Fijn stof: fijn is anders» in Elsevier,
16 april 2005. 
 
 Naar boven

 

Directe linkKopieer de link naar uw clipboard 

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-30175-2.html

Sluit modaal

 

Disclaimer
De hier aangeboden pdf-bestanden van het Staatsblad, Staatscourant, Tractatenblad, provinciaal blad, gemeenteblad, waterschapsblad en blad gemeenschappelijke regeling vormen de formele bekendmakingen in de zin van de Bekendmakingswet en de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen voor zover ze na 1 juli 2009 zijn uitgegeven. Voor pdf-publicaties van vóór deze datum geldt dat alleen de in papieren vorm uitgegeven bladen formele status hebben; de hier aangeboden elektronische versies daarvan worden bij wijze van service aangeboden.

 

Over deze website
Contact
English
Help
Zoeken

Informatie hergebruiken
Privacy en cookies
Toegankelijkheid
Sitemap
Kwetsbaarheid melden

Open data
Linked Data Overheid
PUC Open Data

MijnOverheid.nl
Rijksoverheid.nl
Ondernemersplein.nl
Werkenbijdeoverheid.nl